వికీసోర్స్
tewikisource
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
మీడియా
ప్రత్యేక
చర్చ
వాడుకరి
వాడుకరి చర్చ
వికీసోర్స్
వికీసోర్స్ చర్చ
దస్త్రం
దస్త్రంపై చర్చ
మీడియావికీ
మీడియావికీ చర్చ
మూస
మూస చర్చ
సహాయం
సహాయం చర్చ
వర్గం
వర్గం చర్చ
ద్వారము
ద్వారము చర్చ
రచయిత
రచయిత చర్చ
పుట
పుట చర్చ
సూచిక
సూచిక చర్చ
TimedText
TimedText talk
మాడ్యూల్
మాడ్యూల్ చర్చ
Event
Event talk
అన్నమయ్య పాటలు స
0
1653
557392
24078
2026-05-28T02:47:03Z
Dglasri
7328
557392
wikitext
text/x-wiki
== అన్నమయ్య పాటలు, "స" అక్షరంతో మొదలవునవి ==
మిగిలిన పాటల కోసం ఈ పేజి చివర ఉన్న లింకులు చూడండి
#[[సంతగాడ విక]]
#[[సంతలే చొచ్చితిగాని]]
#[[సందడి విడువుము]]
#[[సందెకాడ బుట్టినట్టి]]
#[[సంసారమే మేలు]]
#[[సంసారినైన నాకు]]
#[[సకలం హే]]
#[[సకల జీవులకెల్ల]]
#[[సకలబలంబులు నీవ]]
#[[సకలభూతదయ చాలగ]]
#[[సకలలోక నాధుడు]]
#[[సకల సంగ్రహము]]
#[[సకలశాంతికరము సర్వేశ నీపై భక్తి సర్వేశ]]
#[[సకలశాస్త్రసంపన్నుడట]]
#[[సకలసందేహమై]]
#[[సగము మానిసి రూపు ]]
#[[సడిబెట్టె గటకటా]]
#[[సత్యభామ సరసపు]]
#[[సతతం శ్రీశం]]
#[[సతతము నేజేయు]]
#[[సతతవిరక్తుడు]]
#[[సతి చక్కదనమెంతో]]
#[[సతి నిన్ను]]
#[[సతులాల చూడర]]
#[[సదా సకలము]]
#[[సముఖ ఎచ్చరికవో]]
#[[సర్వజ్ఞత్వము]]
#[[సర్వాంతరాత్ముడవు]]
#[[సర్వేశ్వరుడవు]]
#[[సర్వేశ్వరుడే]]
#[[సర్వోపాయములు జగతి]]
#[[సహజ వైష్ణవాచారవర్తనుల]]
#[[సహజాచారములెల్ల]]
#[[సామాన్యమా పూర్వ]]
#[[సారెకు నానపెట్టకు]]
#[[సారె దూర జాలనూ]]
#[[సారె నిన్నలమేల్మంగ]]
#[[సాసముఖా నడె]]
#[[సింగారమూరితివి]]
#[[సిగ్గరి పెండ్లి]]
#[[సిరిదొలంకెడి]]
#[[సిరుత నవ్వులవాడు]]
#[[సీతాశోకవిఘాతక]]
#[[సుఖమును దుఃఖమును]]
#[[సుగ్రీవ నారసింహ]]
#[[సులభమా మనుజులకు]]
#[[సులభమా యిందరికి]]
#[[సులభుడు మధుసూదనుడు]]
#[[సువ్వి సువ్వి సువ్వాలమ్మా]]
#[[సువ్వి సువ్వి సువ్వి]]
#[[సుముఖ మంగళము]]
#[[సేయనివా డెవ్వడు చిల్లరదోషాలు]]
#[[సేయనివా డెవ్వడు చేరి]]
#[[సేవించరో జనులాల]]
సేవింపరో జనులాల
#[[సేవింతురే యితని]]
#[[సేవే భావే శ్రీ ]]
#[[సేస పెట్టవయ్యా]]
#[[సొంపుల నీ]]
#[[సొగియునా మఱియు]]
#[[సొరిది సంసారంబు]]
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
01p58mo7p4z6u4tomgye7epsmqpkdnh
557393
557392
2026-05-28T02:50:10Z
Dglasri
7328
557393
wikitext
text/x-wiki
== అన్నమయ్య పాటలు, "స" అక్షరంతో మొదలవునవి ==
మిగిలిన పాటల కోసం ఈ పేజి చివర ఉన్న లింకులు చూడండి
#[[సంతగాడ విక]]
#[[సంతలే చొచ్చితిగాని]]
#[[సందడి విడువుము]]
#[[సందెకాడ బుట్టినట్టి]]
#[[సంసారమే మేలు]]
#[[సంసారినైన నాకు]]
#[[సకలం హే]]
#[[సకల జీవులకెల్ల]]
#[[సకలబలంబులు నీవ]]
#[[సకలభూతదయ చాలగ]]
#[[సకలలోక నాధుడు]]
#[[సకల సంగ్రహము]]
#[[సకలశాంతికరము సర్వేశ నీపై భక్తి సర్వేశ]]
#[[సకలశాస్త్రసంపన్నుడట]]
#[[సకలసందేహమై]]
#[[సగము మానిసి రూపు ]]
#[[సడిబెట్టె గటకటా]]
#[[సత్యభామ సరసపు]]
#[[సతతం శ్రీశం]]
#[[సతతము నేజేయు]]
#[[సతతవిరక్తుడు]]
#[[సతి చక్కదనమెంతో]]
#[[సతి నిన్ను]]
#[[సతులాల చూడర]]
#[[సదా సకలము]]
#[[సముఖ ఎచ్చరికవో]]
#[[సర్వజ్ఞత్వము]]
#[[సర్వాంతరాత్ముడవు]]
#[[సర్వేశ్వరుడవు]]
#[[సర్వేశ్వరుడే]]
#[[సర్వోపాయములు జగతి]]
#[[సహజ వైష్ణవాచారవర్తనుల]]
#[[సహజాచారములెల్ల]]
#[[సామాన్యమా పూర్వ]]
#[[సారెకు నానపెట్టకు]]
#[[సారె దూర జాలనూ]]
#[[సారె నిన్నలమేల్మంగ]]
#[[సాసముఖా నడె]]
#[[సింగారమూరితివి]]
#[[సిగ్గరి పెండ్లి]]
#[[సిరిదొలంకెడి]]
#[[సిరుత నవ్వులవాడు]]
#[[సీతాశోకవిఘాతక]]
#[[సుఖమును దుఃఖమును]]
#[[సుగ్రీవ నారసింహ]]
#[[సులభమా మనుజులకు]]
#[[సులభమా యిందరికి]]
#[[సులభుడు మధుసూదనుడు]]
#[[సువ్వి సువ్వి సువ్వాలమ్మా]]
#[[సువ్వి సువ్వి సువ్వి]]
#[[సుముఖ మంగళము]]
#[[సేయనివా డెవ్వడు చిల్లరదోషాలు]]
#[[సేయనివా డెవ్వడు చేరి]]
#[[సేవించరో జనులాల]]
#[[సేవింపరో జనులాల]]
#[[సేవింతురే యితని]]
#[[సేవే భావే శ్రీ ]]
#[[సేస పెట్టవయ్యా]]
#[[సొంపుల నీ]]
#[[సొగియునా మఱియు]]
#[[సొరిది సంసారంబు]]
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
owrrprf54gie7hc0v1jv6mq4ecl6nij
అపరాధిని నేనైనాను
0
1660
557407
60225
2026-05-28T07:21:44Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557407
wikitext
text/x-wiki
<!-- BOX -->
<div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #fd8; background:#fffcec;'>
<!-- BOX HEAD -->
<div style="background-color:#fd8; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">అపరాధిని నేనైనాను (రాగమ్: ) (తాలమ్: ) </div>
<!-- BOX CONTENT -->
<div style='padding-left:0.5em;'>
<poem>
అపరాధిని నే నై నాను
కృపగలవారికిఁ గపటము లేదు // పల్లవి //
సనాతనా అచ్యుతా సర్వేశ్వరా
అనాదికారణ అనంతా
జనార్దనా అచల సకలలోకేశ్వరా
నిను మరచియున్నాఁడ ననుఁ దెలుపవయా // అపరాధిని //
పురాణపురుషా పురుషోత్తమా
చరాచరాత్మక జగదీశా
పరాత్పరా హరి బ్రహ్మాండనాయకా
యిరవు నీవేయట యెఱిఁగించఁగదే // అపరాధిని //
దేవోత్తమా శశిదినకరనయనా
పావనచరితా పరమాత్మా
శ్రీవేంకటేశా జీవాంతరంగా
సేవకుఁడను బుధ్ధిచెప్పఁగవలయు // అపరాధిని //
</poem>
</div></div><!-- END of BOX -->
<!-- BOX -->
<div style='padding:0.5em; margin-bottom:0.8em; border:1px solid #9fee9f; background:#f0fff0;'>
<!-- BOX HEAD -->
<div style="background-color:#9fee9f; font-weight:bold; font-size:140%; text-align:left; padding:0.3em;margin-bottom:0.2em;">Aparaadhini nenainaanu (Raagam: ) (Taalam: )</div>
<!-- BOX CONTENT -->
<div style='padding-left:0.5em;'>
<poem>
aparAdhini nE nai nAnu
kRupagalavAriki gapaTamu lEdu // pallavi //
sanAtanA achyutA sarvESvarA
anAdikAraNa anaMtA
janArdanA achala sakalalOkESvarA
ninu marachiyunnADa nanu delupavayA // apa //
purANapuruShA puruShOttamA
charAcharAtmaka jagadISA
parAtparA hari brahmAMDanAyakA
yiravu nIvEyaTa ye~rigiMchagadE // apa //
dEvOttamA SaSidinakaranayanA
pAvanacharitA paramAtmA
SrIvEMkaTESA jIvAMtaraMgA
sEvakuDanu budhdhicheppagavalayu // apa //
</poem>
</div></div> <!-- END OF BOX -->
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/04/aparadhini-nenainanu.html Aparadhini nenainanu - అపరాధిని నేనైనాను]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
h6bg3l6oycotcfitbir6sw46hi97td4
ఇదే శిరసు మాణిక్యమిచ్చి పంపె నీకు
0
1694
557405
21718
2026-05-28T07:09:22Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557405
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|ఇదే శిరసు మాణిక్యమిచ్చి (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ఇదే శిరసు మాణిక్యమిచ్చి పంపె నీకు నాకె
అదనెరిగి తెచ్చితిని అవధరించవయ్యా
రామా నిను బాసి నీ రామా నే చూడగ ఆ
రామమున నిను పాడెను రామ రామ యనుచు
ఆ మెలుత సీతయని అపుడు నే తెలిసి
నీ ముద్ర ఉంగరము నేనిచ్చితిని
కమలాప్తకులుడా నీ కమలాక్షి నీ పాద
కమలములు తలపోసి కమలారిదూరె
నెమకి ఆలేమను నీ దేవియని తెలిసి
అమరంగ నీ సేమమటు విన్నవించితిని
దశరధాత్మజా నీవు దశశిరుని చంపి
ఆ దశనున్న చెలిగావు దశ దిశలు పొగడ
రసికుడ శ్రీ వెంకట రఘువీరుడా నీవు
శశిముఖి చేకొంటివి చక్కనాయె పనులు
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top| (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
Ide shirasu manikyamicchi pampe neeku naake
Adanerigi thecchitini avaharinchavayya!
Rama ninu baasi nee Rama Nejoodaga Naa
Raamamuna ninu paade Rama Ramayanuchu
Amelotha Sita ani apudu ne thelisi
Nee mudra ungaramu nenicchitini
Kamalaptha kuluda Nee Kamalakshi nee
Paada kamalamulu thalaposi kamalari doore
Nemaki Aa lemanu nee devi ani thelisi
Amaranga nee semamatu vinnavinchithini
Dasharathatmaja neevu dasa siruni jampi
Aa dashanunna cheli kaavu dasha dishalu pogada
Rasikuda Sri Venkata Raghu veerudaa neevu
Sashimukhi chekontivi chakkanaye panulu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/06/ide-shirasu-manikyamicchi.html Ide sirasu manikyamichchi - ఇదే శిరసు మాణిక్యమిచ్చి]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
fel2i04jc9yqsvhsp9lip2hmqymahrn
మాధవా కేశవా మధుసూధనా
0
1859
557381
441542
2026-05-28T01:33:00Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557381
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|మాధవా కేశవా మధుసూధనా (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
మాధవా కేశవా మధుసూధనా ౨ విష్ణు
శ్రీధరా పదనకం చింతయామి యూయం ||
వామన గోవింద వాసుదేవ ప్రద్యుమ్నా
రామ రామ కృష్ణ నారాయనాచ్యుతా ౨
దామోదరానిరుద్ద దైవ పుండరీకాక్ష ౨
నామ త్రయాదీశ నమో నమో ||
పురుషోత్తమా పుండరీకాక్ష దివ్య
హరిసంకర్షనా అధోక్షజా ౨
నరసింహ హృషీకేష నగధరా త్రివిక్రమ
శరణా గత రక్ష జయ జయ సేవే ||
మహిత జనార్ధనా మత్స్య కూర్మ వరాహ
సహజ భార్గవ బుద్ధ జయ తురగ కల్కి ౨
విహిత విజ్ఞాన శ్రీ వేంకటేశ శుభ కరం అహ
మిహ తవ పద దాస్యం అనిశం భజామి ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|Maadhavaa kaesavaa (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
Maadhavaa kaesavaa madhusoodhanaa ~2 vishnu
Sreedharaa padanakam chimtayaami yooyam
Vaamana govimda vaasudaeva pradyumnaa
raama raama krshna naaraayanaachyutaa ~2
Daamodaraanirudda daiva pumdareekaaksha ~2
naama trayaadeesa namo namo
Purushottamaa pumdareekaaksha divya
harisamkarshanaa adhokshajaa ~2
Narasimha hrsheekaesha nagadha raatri vikrama
Saranaa gata raksha jaya jaya saevae
Mahita janaardhanaa matsya koorma varaaha
sahaja bhaargava buddha jaya turaga kalki ~2
Vihita vignaana Sree vaemkataesa Subha karam aha
miha tava pada daasyam anisam bhajaami
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/10/maadhavaa-kaesavaa.html Madhava kesava madhusudana - మాధవ కేశవా]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
l3h12213supbs09s8s5dnpqgh751evv
తిరొతిరొ జవరాల
0
2903
557384
18487
2026-05-28T01:59:52Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557384
wikitext
text/x-wiki
[[బొమ్మ:Govinda4.jpg|right|300px|]]
{{Annamayya-box1-top|తిరొతిరొ జవరాల (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
తిరొతిరొ జవరాల తి తి తి తి
ఈ తరలమైన నీ తారహార మదురే ||
ససని సగస మగస ససని సగస పమగస
ససని సగస మగస ససని సగస పమగస |
సస గగ మ గమపని పప నిని స పనిసగ
మ.గ స.ని ప.మ గ.స నిస గగ సగ మమ||
ధిమి ధింకి తోంగ తొంగ దిద్ధిమిక్కి ఆరే
మమారే పాత్రారావు మజ్జామజ్జా|
కమలనాభుని తమకపుటింతి నీకు
అమరె తీరుపు ఇదె అవథరించగదో||
ససని సగస మగస ససని సగస పమగస
ససని సగస మగస ససని సగస పమగస |
సస గగ మ గమపని పప నిని స పనిసగ
మ.గ స.ని ప.మ గ.స నిస గగ సగ మమ||
ఝుక జక్క జంఝుం ఝణకిణాని
ప్రకటపు మురువొప్పె భళా భళా |
సకలపతికి సరసపు కొమ్మ
నీ మొకసిరి మెరసె చిమ్ముల మురిపెముల ||
సగస మగస పమగస నిపమగస
సగస మగస పమగస నిపమగస
సగస సమగ సపమ సనిప ససని సనిపమగ నిపమగస
ని.స గ.గ స.గ మ.మ
మాయిమాయి అలమేలు మంగనాచారి
మతి బాయని వేంకటపతి పట్టాపురాణి
మ్రోయ చిరుగజ్జెల నీ మ్రోతలానేని
సోయగమైన నీ సొలపు చూపమరె ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|tirotiro javarAla (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
tirotiro javarAla titti titti I
taralamaina nI tArahAra madurE ||
dhimi dhimki tOmga tomga diddhimikki ArE
mamArE pAtrArAvu majjAmajjA|
kamalanAbhuni tamakapuTiMti nIku
amare tIrupu ide avadhariMchagadO||
Jhuka jakka jaMJhuM JhaNakiNAni
prakaTapu muruvoppe bhaLA bhaLA |
sakalapatiki sarasapu komma nI
mokasiri merase chimmula muripemula ||
mAyimAyi alamElu maMganAnchAri mati
bAyani vEMkaTapati paTTApurANi
mrOya chirugajjela nI mrOtalAnEni
sOyagamaina nI solapu chUpamare ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/10/tirotiro-javarala-annamayyaannamacarya.html Tirotiro javarala - తిరొతిరొ జవరాల]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
dxm076hpbyrmwom90uk9gm6ae03fwgi
కొలువై ఉన్నాడ
0
2928
557404
14176
2026-05-28T07:02:53Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557404
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|కొలువై ఉన్నాడు (రాగం:కల్యాణి(మధ్యమ శ్రుతి) ) (తాళం : ఆది )}}
<poem>
కొలువై ఉన్నాడు వీడె గోవింద రాజు
కొల కొల నేగి వచ్చే గొవింద రాజు
గొడుగుల నీడల గొవింద రాజు
గుడికొన్నా పడెగల ఫోవింద రాజు
కుడి యెడమ కాంతల గోవింద రాజు
కొడిసాగె పవుజుల గోవింద రాజు
గొప్ప గొప్ప పూదండల గోవింద రాజు
గుప్పేటి వింజామరల గోవింద రాజు
కొప్పు పై చుంగుల తోడి గోవింద రాజు
కుప్పి కటారము తోడి గోవింద రాజు
గొరబు సింగారాల గోవింద రాజు
కురులు దువ్వించు కొని గోవింద రాజు
తిరుపతిలొనను తిరమై శ్రీ వేంకటాద్రి
కురిసీ వరములెల్ల గోవింద రాజు
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|koluvai unnaaDu (Raagam:kalyaaNi(madhyama Sruti) ) (Taalam:aadi )}}
<poem>
koluvai unnaaDu veeDe gOvimda raaju
kola kola nEgi vachchE govinda raaju
goDugula neeDala govimda raaju
guDikonnaa paDegala fOvinda raaju
kuDi yeDama kaamtala gOvinda raaju
koDisaage pavujula gOvimda raaju
goppa goppa pUdanDala gOvinda raaju
guppETi vimjaamarala gOvinda raaju
koppu pai chumgula tODi gOvinda raaju
kuppi kaTaaramu tODi gOvinda raaju
gorabu simgaaraala gOvimda raaju
kurulu duvvimchu koni gOvinda raaju
tirupatilonanu tiramai SrI vEnkaTaadri
kurisI varamulella gOvinda raaju
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/09/koluvai-unnaadu.html Koluvai unnadu - కొలువై ఉన్నాడు]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
nunsrk1j1cgp1cs52xssa5pa4d9tgyp
కొమ్మలాలా ఎంతవాడ
0
2929
557383
9724
2026-05-28T01:49:22Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557383
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|కొమ్మలాలా ఎంతవాడె (రాగం:బిలహరి ) (తాళం : )}}
<poem>
కొమ్మలాలా ఎంతవాడె గోవింద రాజు
కుమ్మరించీ రాజసమే గోవింద రాజు
ఉలిపచ్చి నవ్వులతో ఒత్తిగిలి పవళించి
కొలువు సేయించుకొనీ గోవింద రాజు
జలజాక్షు లిద్దరును సరి పాదాలొత్తగాను
కొలది మీర మెచ్చేనీ గోవింద రాజు
అదె నాభికమలాన అజుని పుట్టించి తాను
కొద లేక ఉన్న వాడు గోవింద రాజు
చెదరక తన వద్ద సేవ సేసే సతులకు
గుదిగుచ్చీ వలపులు గోవింద రాజు
ఒప్పుగా వామకరము ఒగిచాచి వలకేల
కొప్పు కడునెత్తినాడు గోవింద రాజు
ఇప్పుడు శ్రీ వేంకటాద్రి నిరవై శంఖుచక్రాలు
కుప్పె కటారము(లు) పట్టె గోవింద రాజు
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|kommalaalaa emtavaaDe (Raagam:bilahari) (Taalam: )}}
<poem>
kommalaalaa emtavaaDe gOvimda raaju
kummarimchI raajasamE gOvimda raaju
ulipachchi navvulatO ottigili pavaLimchi
koluvu sEyinchukonI gOvimda raaju
jalajaakshu liddarunu sari paadaalottagaanu
koladi meera mechchEnI gOvinda raaju
ade naabhikamalaana ajuni puTTimchi taanu
koda lEka unna vaaDu gOvimda raaju
chedaraka tana vadda sEva sEsE satulaku
gudiguchchI valapulu gOvimda raaju
oppugaa vaamakaramu ogichaachi valakEla
koppu kaDunettinaaDu gOvimda raaju
ippuDu SrI vEmkaTaadri niravai Samkhuchakraalu
kuppe kaTaaramu(lu) paTTe gOvimda raaju
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/kommalaalaa-enthavaade.html Kommalala entavade - కొమ్మలాలా ఎంతవాడె]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
r440ar4j6w9rf4fjg1pukqrxj6sgpkn
కంటిమి నేడిదె
0
3552
557382
409221
2026-05-28T01:42:10Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557382
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|కంటిమి నేడిదె (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
కంటిమి నేడిదె గరుడాచలపతి
ఇంటి వేలుపగు యీశ్వరుండు ||
శ్రీనరసింహుడు చిన్మయకాంతుడు
దానవాంతకుడు దయానిధి
నానా మహిమల నమ్మిన వారిని
పూనుక కాచె పోషకుడితడు ||
దేవాది దేవుడు దినకర తేజుడు
జీవాంత రంగుడు శ్రీవిభుడు
దైవ శిఖామణి తలచిన వారిని
సేవలు గొనికాచె విభుడితడు ||
పరమమూర్తి హరి ప్రహ్లాద వరదుడు
కరుణానిధి బుధకల్పకము
పరగు శ్రీవేంకట పతి తనదాసుల
నరదుగ గాచేయనంతుడితడు ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|kaMTimi nEDide (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
kaMTimi nEDide garuDAcalapati
iMTi vElupagu yISvaruMDu
SrInarasiMhuDu cinmayakAMtuDu
dAnavAMtakuDu dayAnidhi
nAnA mahimala nammina vArini
pUnuku kAce pOShakuDitaDu
dEvAdi dEvuDu dinakara tEjuDu
jIvAMta raMguDu SrIviBuDu
daiva SiKAmaNi talacina vArini
sEvalu gonikAce viBuDitaDu
paramamUrti hari prahlAda varaduDu
karuNAnidhi budhakalpakamu
paragu SrIvEMkaTa pati tanadAsula
naraduga gAcEyana GanuMDitaMDu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/05/kantimi-nedide-garudaachalapathi.html Kantimi nedide - కంటిమి నేడిదె]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
ljelx142lf4yrcbhmw319tm74h95x1r
తే శరణం తే
0
3894
557403
14192
2026-05-28T06:58:07Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557403
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|తే శరణం (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప|| తే శరణంమహం తే శరణమహం | శైశవకృష్ణ తే శరణం గతోస్మి ||
చ|| దశవిధావతార ధర్మరక్షణమూర్తి | దశమస్తకాసురదశన |
దశదిశాపరిపూర్ణ తవనీయస్వరూప | దశావరణ లోకతత్త్వాతీత ||
చ|| సహస్రలోచన సంతతవినుత | సహస్రముఖ శేషశయనా |
సహస్రకరకోటిసంపూర్ణతేజా | సహస్రాదిత్య దివ్యచక్రాయుధా ||
చ|| అనంతచరణ సర్వాధారధేయ | అనంతకరదివ్యాయుధా |
అనంతనిజకల్యాణగుణార్ణవ | అనంత శ్రీవేంకటాద్రినివాసా ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|tE SaraNaM (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa|| tE SaraNamahaM tE SaraNamahaM | SaiSavakRuShNa tE SaraNaM gatOsmi ||
ca|| daSavidhAvatAra dharmarakShaNamUrti | daSamastakAsuradaSana |
daSadiSAparipUrNa tavanIyasvarUpa | daSAvaraNa lOkatattvAtIta ||
ca|| sahasralOcana saMtatavinuta | sahasramuKa SEShaSayanA |
sahasrakarakOTisaMpUrNatEjA | sahasrAditya divyacakrAyudhA ||
ca|| anaMtacaraNa sarvAdhAradhEya | anaMtakaradivyAyudhA |
anaMtanijakalyANaguNArNava | anaMta SrIvEMkaTAdrinivAsA ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2010/09/te-saranam.html Te sarana maham - తే శరణ మహం]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
lhdz3qnf7fo53landd3n2vngtcemu5m
విజాతులన్నియు వృథా
0
3975
557406
437676
2026-05-28T07:15:39Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557406
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|విజాతులన్నియు (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప|| విజాతులన్నియు వృథా వృథా | అజామిళాదుల కది యేజాతి ||
చ|| జాతిభేదములు శరీర గుణములు | జాతి శరీరము సరి తోడనే చెడు |
ఆతుమ పరిశుద్ధంబెప్పుడును అది నిర్దోషంబనాది |
ఈతల హరి విజ్ఞానపు దాస్యం యిదియొక్కటెపో సుజాతి||
చ|| హరియిందరిలో నంతరాత్ముడిదె |
ధరణి జాతి భేదము లెంచిన |
పరమయోగులీ భావ మష్ట మదము భవ వికారమని మానిరి |
ధరణిలోన పరతత్త్వ జ్ఞానము ధర్మమూలమే సుజాతి ||
చ|| లౌకిక వైదిక లంపటులకు నివి |
కైకొను నవశ్య కర్తవ్యంబులు |
శ్రీ కాంతుడు శ్రీ వేంకటపతి సేసిన సంపాదన మిందరికి |
మేకొని ఇన్నియు మీరిన వారికి మీనామమే సుజాతి ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|vijAtulanniyu (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa|| vijAtulanniyu vRuthA vRuthA | ajAmiLAdula kadi yEjAti ||
ca|| jAtiBEdamulu SarIra guNamulu | jAti SarIramu sari tODanE ceDu |
Atuma pariSuddhaMbeppuDunu adi nirdOShaMbanAdi |
Itala hari vij~jAnapu dAsyaM yidiyokkaTepO ||
ca|| hariyiMdarilO naMtarAtmuDide |
dharaNi jAti BEdamu leMcina |
paramayOgulI BAva maShTa madamu Bava vikAramani mAniri |
dharaNilOna paratattva j~jAnamu dharmamUlamE sujAti ||
ca|| laukika vaidika laMpaTulaku nivi |
kaikonu navaSya kartavyaMbulu |
SrI kAMtuDu SrI vEMkaTapati sEsina saMpAdana miMdariki |
mEkoni inniyu mIrina vAriki mInAmamE sujAti ||
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/10/vijatulanniyu-vrutha-vrutha.html Vijatulanniyu vrutha - విజాతులన్నియు వృథా]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
61ru3hif0hmichv5huq7n3rion057g2
వికీసోర్స్:రచ్చబండ
4
5373
557280
556143
2026-05-27T17:15:21Z
MediaWiki message delivery
1688
/* Vote now in the 2026 U4C election */ కొత్త విభాగం
557280
wikitext
text/x-wiki
{{రచ్చబండ}}
{| class="wikitable floatright" width="10%"
||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]] [[/పాత చర్చ 6| ..6]] [[/పాత చర్చ 7| ..7]] [[/పాత చర్చ 8| ..8]] [[/పాత చర్చ 9| ..9]] [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}}
|-
|<inputbox>
type=fulltext
prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ
break=no
width=15
searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు
</inputbox>
|}
{| class="wikitable floatright" width="20%"
||{{సహకారం_స్థితి}}
|}
<!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి -->
== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''
Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br>
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''
The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.
For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite&oldid=26027495 -->
== Reusing references: Can we look over your shoulder? ==
''Apologies for writing in English.''
The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references.
* The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here].
* Interviews can be conducted in English, German or Dutch.
* [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]].
* Sessions will be held in January and February.
* [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.]
* Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment.
We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]]
<!-- Message sent by User:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 -->
== Invitation to join January Wikisource Community Meeting ==
Hello fellow Wikisource enthusiasts!
We are the hosting this month’s [[:m:Wikisource Community meetings|Wikisource Community meeting]] on '''27 January 2024, 3 PM UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1706367600 check your local time]).
As we gear up for our upcoming Wikisource Community meeting, we are excited to share some additional information with you.
The meetings will now be held on the last Saturday of each month. We understand the importance of accommodating different time zones, so to better cater to our global community, we've decided to alternate meeting times. The meeting will take place at 3 pm UTC this month, and next month it will be scheduled for 7 am UTC on the last Saturday. This rotation will continue, allowing for a balanced representation of different time zones.
As always, the meeting agenda will be divided into two halves. The first half of the meeting will focus on non-technical updates, including discussions about events, conferences, proofread-a-thons, and collaborations. The second half will delve into technical updates and conversations, addressing major challenges faced by Wikisource communities, similar to our previous Community meetings.
If you are interested in joining the meeting, kindly leave a message on '''klawal-ctr@wikimedia.org''' and we will add you to the calendar invite.
Meanwhile, feel free to check out [[:m:Wikisource Community meetings|the page on Meta-wiki]] and suggest any other topics for the agenda.
Regards
[[:m:User:KLawal-WMF|KLawal-WMF]], [[:m:User:SWilson (WMF)|Sam Wilson (WMF)]], and [[:m:User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]]
<small> Sent using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 10:54, 18 జనవరి 2024 (UTC)</small>
<!-- Message sent by User:KLawal-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=25768507 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available.
Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.
On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:09, 19 జనవరి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available.
Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.
On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:01, 31 జనవరి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter.
A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks.
Please look forward to hearing about the next steps soon.
On behalf of the UCoC Project team,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:24, 12 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26160150 -->
== Invitation to join February Wikisource Community Meeting ==
Hello fellow Wikisource enthusiasts!
We are the hosting this month’s [[:m:Wikisource Community meetings|Wikisource Community meeting]] on '''24 February 2024, 7 AM UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1708758000 check your local time]).
The meeting agenda will be divided into two halves. The first half of the meeting will focus on non-technical updates, including discussions about events, conferences, proofread-a-thons, and collaborations. The second half will delve into technical updates and conversations, addressing major challenges faced by Wikisource communities, similar to our previous Community meetings.
If you are interested in joining the meeting, kindly leave a message on '''klawal-ctr@wikimedia.org''' and we will add you to the calendar invite.
Meanwhile, feel free to check out [[:m:Wikisource Community meetings|the page on Meta-wiki]] and suggest any other topics for the agenda.
Regards
[[:m:User:KLawal-WMF|KLawal-WMF]], [[:m:User:SWilson (WMF)|Sam Wilson (WMF)]], and [[:m:User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]]
<small> Sent using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 11:11, 20 ఫిబ్రవరి 2024 (UTC)</small>
<!-- Message sent by User:KLawal-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=25768507 -->
== 19000 వ్యాసాల తెలుగు వికీసోర్సు ==
2024 మార్చి నెలలో మనం 19,000 వ్యాసాలను చేరుకున్న శుభ సందర్భంలో ఇందులో పనిచేస్తున్న వికీసోర్సు వాడుకరులకు అందరికీ శుభాకాంక్షలు మరియు ధన్యవాదాలు. ముఖ్యంగా దేవీశ్రీప్రసాద్, శ్రీరామమూర్తి, రామేశం, అర్జునరావు, సుశీలమ్మ, మురళీకృష్ణ గార్లకు నాయొక్క విశేషమైన శుభాకాంక్షలు. మనం చేయాల్సిన మరెంతో కృషికి ఇది మంచి పునాది. ఇండిక్ భాషలలో మొదటిస్థానానికి మనం చేరాలను కాంక్షిద్దాము. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 04:59, 4 మార్చి 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement.
Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]].
On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 మార్చి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26276337 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
: ''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Dear all,
This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.
The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].
Here are the key planned dates:
* May 2024: Call for candidates and call for questions
* June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5]
* June-August 2024: Campaign period
* End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period
* October–November 2024: Background check of selected candidates
* Board's Meeting in December 2024: New trustees seated
Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan.
'''Election Volunteers'''
Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]].
Best regards,
[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group)
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter
[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee
[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles
[5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 మార్చి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26349432 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2024-03-20|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2024-03-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2024-03-20T14:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2024-03-20|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
[[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 00:01, 15 మార్చి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=25636619 -->
== CIS-A2K announcing Community Collaborations program ==
<small>Please feel free to translate this into your preferred language.</small>
Dear Wikimedians,
Exciting news from A2K! We're thrilled to announce that CIS-A2K is now seeking proposals for collaborative projects and activities to advance Indic Wikimedia projects. If you've got some interesting ideas and are keen on co-organizing projects or activities with A2K, we'd love to hear from you.
Check out all the details about requirements, process, timelines, and proposal drafting guidelines right [[m:CIS-A2K/Community Collaboration|here]].
We're looking forward to seeing your proposals and collaborating to boost Indic Wikimedia projects and contribute even more to the open knowledge movement.
Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 14:26, 18 మార్చి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_WS_VPs&oldid=23000588 -->
== Switching to the Vector 2022 skin ==
[[File:Vector 2022 video-en.webm|thumb]]
''[[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2024-03 for Wikisource|Read this in your language]] • <span class=plainlinks>[https://mediawiki.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Reading%2FWeb%2FDesktop+Improvements%2FUpdates%2F2024-03+for+Wikisource&language=&action=page&filter= {{Int:please-translate}}]</span> • Please tell other users about these changes''
Hi everyone. We are the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Wikimedia Foundation Web team]]. As you may have read in our previous message, over the past year, we have been getting closer to switching every wiki to the Vector 2022 skin as the new default. In our previous conversations with Wikisource communities, we had identified an issue with the Index namespace that prevented switching the skin on. [[phab:T352162|This issue is now resolved]].
We are now ready to continue and will be deploying on Wikisource wikis on '''March 25th'''.
To learn more about the new skin and what improvements it introduces, please [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|see our documentation]]. If you have any issues with the skin after the change, if you spot any gadgets not working, or notice any bugs – please comment below! We are also open to joining events like the [[m:Wikisource Community meetings|Wikisource Community meetings]] to talk to you directly. Thank you! [[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|<span class="signature-talk">చర్చ</span>]]) 20:50, 18 మార్చి 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/MM/Varia&oldid=26416927 -->
== Invitation to join March Wikisource Community Meeting ==
Hello fellow Wikisource enthusiasts!
We're excited to announce our upcoming Wikisource Community meeting, scheduled for '''30 March 2024, 3 PM UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1711810800 check your local time]). As always, your participation is crucial to the success of our community discussions.
Similar to previous meetings, the agenda will be split into two segments. The first half will cover non-technical updates, such as events, conferences, proofread-a-thons, and collaborations. In the second half, we'll dive into technical updates and discussions, addressing key challenges faced by Wikisource communities.
'''New Feature: Event Registration!''' <br />
Exciting news! We're switching to a new event registration feature for our meetings. You can now register for the event through our dedicated page on Meta-wiki. Simply follow the link below to secure your spot and engage with fellow Wikisource enthusiasts:
[[:m:Event:Wikisource Community Meeting March 2024|Event Registration Page]]
'''Agenda Suggestions:''' <br />
Your input matters! Feel free to suggest any additional topics you'd like to see included in the agenda.
If you have any suggestions or would just prefer being added to the meeting the old way,
simply drop a message on '''klawal-ctr@wikimedia.org'''.
Thank you for your continued dedication to Wikisource. We look forward to your active participation in our upcoming meeting.
Best regards, <br />
[[:m:User:KLawal-WMF|KLawal-WMF]], [[:m:User:SWilson (WMF)|Sam Wilson (WMF)]], and [[:m:User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]]
<!-- Message sent by User:KLawal-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=25768507 -->
== Invitation to join April Wikisource Community Meeting ==
Hello fellow Wikisource enthusiasts!
We are the hosting this month’s Wikisource Community meeting on '''27 April 2024, 7 AM UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1714201200 check your local time]).
Similar to previous meetings, the agenda will be split into two segments. The first half will cover non-technical updates, such as events, conferences, proofread-a-thons, and collaborations. In the second half, we'll dive into technical updates and discussions, addressing key challenges faced by Wikisource communities.
Simply follow the link below to secure your spot and engage with fellow Wikisource enthusiasts:
[[:m:Event:Wikisource Community Meeting April 2024|Event Registration Page]]
If you have any suggestions or would just prefer being added to the meeting the old way,
simply drop a message on '''klawal-ctr@wikimedia.org'''.
Thank you for your continued dedication to Wikisource. We look forward to your active participation in our upcoming meeting.
Regards
[[:m:User:KLawal-WMF|KLawal-WMF]], [[:m:User:SWilson (WMF)|Sam Wilson (WMF)]], and [[:m:User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]]
<small> Sent using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 12:21, 22 ఏప్రిల్ 2024 (UTC)</small>
<!-- Message sent by User:KLawal-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=25768507 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to select members of the first U4C</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.
The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 ఏప్రిల్ 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== WMF’s Annual Plan Draft (2024-2025) and Session during the South Asia Open Community Call (SAOCC) ==
Hi Everyone,
This message is regarding the [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025|Wikimedia Foundation’s Draft Annual Plan for 2024-2025]], and in continuation of [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/XER6M7X2LPMRVI4N5MPXMZ5G4UUMBIQR/ Maryana’s email]; inviting inputs from members of the movement. The entire annual plan is available in multiple languages and a shorter summary is available in close to 30 languages including many from South Asia; and open for your feedback.
We invite you all to a session on the Annual Plan during 19th May's [:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]], in line with the [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Collaboration|collaborative approach]] adopted by the foundation for finalizing Annual Plans. The discussion will be hosted by members of the senior leadership of the Wikimedia Foundation.
Call Details (Please add the details to your respective calendars)
* [https://meet.google.com/ffs-izis-bow Google Meeting]
** Date/Time: 19th May 2024 @ 1230-1400 UTC or 1800-1930 IST
You can add any questions/comments on Etherpad [https://etherpad.wikimedia.org/p/South_Asia_Community_Call]; pre-submissions welcomed.
Ps: To know more about the purpose of an Annual Plan, please read our [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan#Frequently_Asked_Questions_(FAQ) listed FAQs]. Look forward to seeing you on the call.
Best [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 16:35, 14 మే 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=24930250 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="message"/>Hello all,
The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].
This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.
Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].
We look forward to your participation!
<section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:23, 14 మే 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== Invitation to join May Wikisource Community Meeting ==
Hello fellow Wikisource enthusiasts!
We're excited to announce our upcoming Wikisource Community meeting, scheduled for '''25 May 2024, 3 PM UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1716649200 check your local time]).
As always, your participation is crucial to the success of our community discussions.
Similar to previous meetings, the agenda will be split into two segments. The first half will cover non-technical updates, such as events, conferences, proofread-a-thons, and collaborations. In the second half, we'll dive into technical updates and discussions, addressing key challenges faced by Wikisource communities.
Simply follow the link below to secure your spot and engage with fellow Wikisource enthusiasts:
[[:m:Event:Wikisource Community Meeting May 2024|Event Registration Page]]
Agenda Suggestions:
Your input matters! Feel free to suggest any additional topics you'd like to see included in the agenda.
If you have any suggestions or would just prefer being added to the meeting the old way,
simply drop a message on '''klawal-ctr@wikimedia.org'''.
Thank you for your continued dedication to Wikisource. We look forward to your active participation in our upcoming meeting.
Regards,
[[:m:User:KLawal-WMF|KLawal-WMF]], [[:m:User:SWilson (WMF)|Sam Wilson (WMF)]], and [[:m:User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]]
<small> Sent using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 11:34, 20 మే 2024 (UTC)</small>
<!-- Message sent by User:KLawal-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=25768507 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]
Dear community members,
The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]].
You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth.
You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.
On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:25, 22 మే 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello,
The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]].
We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term:
* North America (USA and Canada)
** –
* Northern and Western Europe
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Latin America and Caribbean
** –
* Central and East Europe (CEE)
** —
* Sub-Saharan Africa
** –
* Middle East and North Africa
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* East, South East Asia and Pacific (ESEAP)
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* South Asia
** –
The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term:
* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –
Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.
Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].
On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:15, 3 జూన్ 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hi everyone,
The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading.
'''What is the Wikimedia Movement Charter?'''
The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.
'''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”'''
Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote.
'''Movement Charter ratification vote'''
Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta.
If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].
On behalf of the MCDC,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:45, 11 జూన్ 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== వికీసోర్స్ కరదీపిక (ఆంగ్లం) ==
వికీసోర్స్ సభ్యులకు నమస్కారం
CIS/A2K వారు భారతీయ వికీ సమూహాల కొరకు ఆంగ్లంలో రూపొందించిన వికీసోర్స్ కరదీపికను సహాయం పేజీలో ఉంచాము. కొత్తగా చేరిన సభ్యులు అవసరమైన వారు చూడవచ్చు. త్వరలో తెలుగులో కూడా లభ్యమవుతుంది.</br>
ధన్యవాదాలు </br>
తెవికీ బడి (తెలుగు వికీమీడియన్స్ యూజర్ గ్రూప్) [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:14, 14 జూన్ 2024 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, పూర్తి లింకు ఇస్తే బాగుండేది. [[c:File:Wikisource_Handbook_for_Indian_Communities.pdf |Wikisource Handbook for Indian Communities (CIS/A2K) PDF Version]] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:09, 29 జూలై 2024 (UTC)
::@ [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]])గారు ధన్యవాదాలు. ఈ నావిగేషన్ కంటే నేరుగా లింక్ ఇస్తేనే బావుండేది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:47, 29 జూలై 2024 (UTC)
== OCR error ==
[[user:Arjunaraoc]] OCR ప్రయత్నిస్తుంటే Error from the OCR tool అని మెసేజ్ వస్తున్నది. ఒకసారి చూడండి. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 03:55, 24 జూన్ 2024 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారు, నేను గూగుల్ OCR పరీక్షించగా రెండు నిలువవరుసల పాఠ్యం అప్రమేయంగా సరియైన క్రమంలో OCR చేసి [https://te.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:Grandaalaya_Sarvasvamu_V.1,_No.1_(1916).pdf/19&oldid=442324 ఇచ్చినది]. ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలియచేయండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:55, 29 జూలై 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,
The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.
The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading.
Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]].
After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further.
If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].
On behalf of the CEC,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:52, 25 జూన్ 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== Invitation to join June Wikisource Community Meeting ==
Hello fellow Wikisource enthusiasts!
We're excited to announce our upcoming Wikisource Community meeting, scheduled for '''29 June 2024, 7 AM UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1719644400 check your local time]).
As always, your participation is crucial to the success of our community discussions.
Similar to previous meetings, the agenda will be split into two segments. The first half will cover non-technical updates, such as events, conferences, proofread-a-thons, and collaborations. In the second half, we'll dive into technical updates and discussions, addressing key challenges faced by Wikisource communities.
Simply follow the link below to secure your spot and engage with fellow Wikisource enthusiasts:
[[:m:Event:Wikisource Community Meeting June 2024|Event Registration Page]]
Agenda Suggestions:
Your input matters! Feel free to suggest any additional topics you'd like to see included in the agenda.
If you have any suggestions or would just prefer being added to the meeting the old way,
simply drop a message on '''sgill@wikimedia.org'''.
Thank you for your continued dedication to Wikisource. We look forward to your active participation in our upcoming meeting.
Regards,
[[:m:User:KLawal-WMF|KLawal-WMF]], [[:m:User:SWilson (WMF)|Sam Wilson (WMF)]], and [[:m:User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]]
<small> Sent using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:17, 26 జూన్ 2024 (UTC)</small>
<!-- Message sent by User:KLawal-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=25768507 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,
This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''.
If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]].
On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:47, 8 జూలై 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== పొరపాటు సరిచేయాలి ==
{{ping|user:Arjunaraoc}}
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%82:%E0%B0%B5%E0%B1%87%E0%B0%A6%E0%B0%AF%E0%B1%81%E0%B0%97%E0%B0%AE%E0%B1%81_%E0%B0%B0%E0%B0%9A%E0%B0%AF%E0%B0%BF%E0%B0%A4%E0%B0%B2%E0%B1%81 ఈ పై వర్గాన్ని ఒకసారి చూడండి. వీరిలో కొందరు వేదకాల రచయితలు కారు. కానీ ఆ వర్గంలో ఎందుకున్నారు. దోషాన్ని సరిచేయగలమా. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 14:37, 8 జూలై 2024 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారు, పుట్టిన వివరం గతించిన వివరం తెలియనపుడు [[మూస:ఏ యుగము]] ద్వారా అప్రమేయంగా వస్తున్న యుగం. నేను దానిని కాలం తెలియని యుగము గా మార్చాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 04:16, 29 జూలై 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.
The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].
In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.
Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].
In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 జూలై 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,
After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.
As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.
The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows:
'''Individual vote:'''
Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).
'''Affiliates vote:'''
Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).
'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''
The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].
With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.
We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.
The Charter Electoral Commission,
[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:54, 18 జూలై 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.
The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:47, 27 జూలై 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== డైనమిక్ లేఅవుట్ మార్పులు ==
[[MediaWiki:Gadget-PageNumbers.js]] తాజా చేశాను. పుస్తకం చూసేటప్పుడు, పేజీ సంఖ్యలు కనబడటానికి, మీ అభిరుచులలో ఉపకరణాలు విభాగంలో, Interface ఉపవిభాగంలో Display options ను టిక్ పెట్టె చేతనం చేసి భద్రపరచండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:19, 29 జూలై 2024 (UTC)
== Train-the-Trainer (TTT) 2024: Call for Applications ==
''Apologies for writing in English, please feel free to post this into your language.''
Dear Wikimedians,
We are thrilled to announce the 9ninth iteration of the Train-the-Trainer (TTT) program, co-hosted by CIS-A2K and the Odia Wikimedians User Group. TTT 2024 will be held from October 18-20, 2024, in Odisha.
This event aims to enhance leadership and training skills among active Indian Wikimedians, with a focus on innovative approaches to foster deeper engagement and learning.
; Key Details:
* Event Dates: October 18-20, 2024
* Location: Odisha, India
* Eligibility: Open to active Indian Wikimedians
* Scholarship Application Deadline: Thursday, August 15, 2024
We encourage all interested community members to apply for scholarships. Please review the event details and application guidelines on the [[:m:Meta page|Meta page]] before submitting your application.
Apply Here: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeshY7skcMUfevuuzTr57tKr_wwoefrJ9iehq6Gn_R8jl6FmA/viewform Scholarship Application Form]
For any questions, please post on the [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2024|Event talk page]] or email nitesh@cis-india.org.
We look forward to your participation and contributions!
Regards [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 10:47, 31 జూలై 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_WS_VPs&oldid=23000588 -->
== Checking files / ఫైళ్లను తనిఖీ చేస్తోంది ==
Hello, Greetings from Denmark!
I like to check files and I have noticed that there are 546 files here according to [[ప్రత్యేక:గణాంకాలు]]. I have checked a few from [[ప్రత్యేక:ఫైళ్లజాబితా]] and I can see that not all files have a formal license template like {{tl|PD-old}} and the template {{tl|Information}} with information about the source, author and age.
According to [[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] all files must have a valid license. Non -free files are only allowed if there is an Exemption Doctrine Policy (EDP) and according to [[:m:Non-free_content#Wikisource]] it is unclear if non-free content is allowed here.
In non-free content is allowed then the EDP should be added to the list above and linked to [[:d:Q4391089]].
If non-free content is not allowed then [[మీడియావికీ:Licenses]] should be updated. The latest version of Creative Commons is 4.0 so the list of licenses should be updated with that too. Also GFDL is not a good license for media files so I suggest to remove it from the list of suggested licenses.
All active users could help by checking the files they have uploaded. I can help adding {{tl|Information}} etc. with my bot like I did on te.wikipedia if that can be any help.
A place to start could also be the unused files at [[ప్రత్యేక:వాడనిఫైళ్లు]]. I they do not have a valid source, author and license then they can perhaps just be deleted.
హలో, డెన్మార్క్ నుండి శుభాకాంక్షలు!
నేను ఫైళ్లను తనిఖీ చేయాలనుకుంటున్నాను మరియు [[ప్రత్యేక:గణాంకాలు]] ప్రకారం ఇక్కడ 546 ఫైల్లు ఉన్నాయని నేను గమనించాను. నేను [[ప్రత్యేక:ఫైళ్లజాబితా]] నుండి కొన్నింటిని తనిఖీ చేసాను మరియు అన్ని ఫైల్లు {{tl|PD-old}} మరియు టెంప్లేట్ {{tl|Information}} వంటి అధికారిక లైసెన్స్ టెంప్లేట్ను కలిగి లేవని నేను చూడగలను మూలం, రచయిత మరియు వయస్సు.
[[:wmf:Resolution:Licensing_policy]] ప్రకారం అన్ని ఫైల్లు తప్పనిసరిగా చెల్లుబాటు అయ్యే లైసెన్స్ని కలిగి ఉండాలి. మినహాయింపు సిద్ధాంత విధానం (EDP) ఉన్నట్లయితే మాత్రమే నాన్-ఫ్రీ ఫైల్లు అనుమతించబడతాయి మరియు [[:m:Non-free_content#Wikisource]] ప్రకారం ఇక్కడ నాన్-ఫ్రీ కంటెంట్ అనుమతించబడుతుందా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.
నాన్-ఫ్రీ కంటెంట్లో అనుమతించబడుతుంది, ఆపై EDP ఎగువ జాబితాకు జోడించబడాలి మరియు [[:d:Q4391089]]కి లింక్ చేయాలి.
ఫ్రీ కాని కంటెంట్ అనుమతించబడకపోతే [[మీడియావికీ:Licenses]] అప్డేట్ చేయాలి. క్రియేటివ్ కామన్స్ యొక్క తాజా వెర్షన్ 4.0 కాబట్టి లైసెన్స్ల జాబితా కూడా దానితో నవీకరించబడాలి. అలాగే మీడియా ఫైల్లకు GFDL మంచి లైసెన్స్ కాదు కాబట్టి సూచించిన లైసెన్స్ల జాబితా నుండి దాన్ని తీసివేయమని నేను సూచిస్తున్నాను.
సక్రియ వినియోగదారులందరూ వారు అప్లోడ్ చేసిన ఫైల్లను తనిఖీ చేయడం ద్వారా సహాయం చేయవచ్చు. నేను te.wikipediaలో చేసినట్లుగా నా బాట్తో {{tl|సమాచారం}} మొదలైనవాటిని జోడించడంలో సహాయం చేయగలను.
ప్రారంభించడానికి ఒక స్థలం కూడా ఉపయోగించని ఫైల్లు కావచ్చు [[ప్రత్యేక:వాడనిఫైళ్లు]]. నా దగ్గర చెల్లుబాటు అయ్యే మూలం, రచయిత మరియు లైసెన్స్ లేవు, అప్పుడు అవి తొలగించబడవచ్చు. --[[వాడుకరి:MGA73|MGA73]] ([[వాడుకరి చర్చ:MGA73|చర్చ]]) 11:31, 2 ఆగస్టు 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.
'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:30, 6 ఆగస్టు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="Sub-referencing"/>
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].
'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]].
* [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.
Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
<section end="Sub-referencing"/>
</div>
<!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 -->
== Reminder: Apply for TTT 2024 Scholarships by August 22 ==
Dear Wikimedians,
'''Important Reminder''': The scholarship application deadline has been extended till Thursday, August 22, 2024. We encourage active Wikimedians to submit their applications before the deadline.
Please ensure you review the essential details on [[:m:CIS-A2K/Events/Train the Trainer Program/2024|Meta page]] regarding this event.
Scholarship Application [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeshY7skcMUfevuuzTr57tKr_wwoefrJ9iehq6Gn_R8jl6FmA/viewform form]
For any questions, please reach out on the Event talk page or via email at nitesh@cis-india.org or Chinmayee at chinumishra70@gmail.com.
Regards,
TTT 2024 Organising team
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 20:16, 20 ఆగస్టు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_WS_VPs&oldid=23000588 -->
== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==
Hi all,
The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].
This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.
Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 23:20, 22 ఆగస్టు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== తెవికీ పండగ 2025 - సర్వే ==
నమస్కారం!
తెవికీ 21వ పుట్టిన రోజు, లక్ష వ్యాసాల మైలురాయిని చేరుకోబోతున్న సందర్భంగా, తెవికీ పండగ 2025 జరుపుకోవాలని తెలుగు వికీపీడియా సముదాయం యోచిస్తోంది. దీనిని ఎలా జరపాలి, ఎలాంటి కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి, వంటి ప్రశ్నలకు మీ అందరి అభిప్రాయాలు, సూచనలు ఎంతో ముఖ్యం. మీ అభిప్రాయలు, ఆలోచనలను [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdDCcVEawkI_j9YNrB6iuZH_Jnnll3Q-1-Fqib8j85s8VDNMw/viewform ఈ ఫారంను] నింపి తెలియజేయాసి, నిర్వాహకులకు సహాయపడతారు అని అభ్యర్థిస్తున్నాము.
ధన్యవాదాలు 🙏-- <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font><sup><font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|talk]]) |[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]])</font></sup> 08:12, 28 ఆగస్టు 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].
I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:
* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz
The following seats were not filled during this special election:
* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats
Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.
Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].
On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:07, 2 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Hello all,
The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board.
Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]].
When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''.
To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]].
Best regards,
The Elections Committee and Board Selection Working Group<section end="announcement-content" />
</div>
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 12:15, 3 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== Scholarship Applications Now Open for Wikisource Conference 2025! ==
Dear Wikimedians,
We are thrilled to announce that the Wikisource Conference is returning after a decade! It will be held from 14 to 16 February 2025 in Denpasar, Bali, Indonesia. This event will be a great opportunity for us to come together, share experiences, and discuss the future of Wikisource and its community.
We are now accepting scholarship applications for the Wikisource Conference 2025 to promote diversity and inclusion. Scholarships are open to active contributors, community members, developers, and partners involved with Wikisource or related projects.
Important Details:
* Application Period: 1 September 2024 to 20 September 2024
* Application Deadline: 20 September 2024
* Meta page: [[:m:Wikisource Conference 2025/Scholarships|Link]]
We encourage everyone who is passionate about Wikisource and interested in attending this unique gathering to apply for a scholarship. The selection committee will carefully review all applications, focusing on contributions to the Wikisource project, community engagement, and the potential impact of participation in the conference.
To apply, please fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfKU36artM5fVRFeG9GAZGhJSVFJKlACkywvE522fJ6zBf_nA/viewform scholarship application form]. We will provide updates soon for more information about the conference, including program details, speakers, and venue.
If you have any questions or need help with your application, feel free to reach out on the [[:m:Talk:Wikisource Conference 2025/Scholarships|Meta Talk page]] or email us at wikisourceconference@gmail.com.
We look forward to receiving your applications and hope to see many of you in Bali for the Wikisource Conference 2025!
Regards,
<small>
Nitesh Gill
The Wikisource Conference 2025 Team
</small>
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 11:14, 5 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=27399964 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2024-09-25|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2024-09-25T15:00|en}} {{#time:H:i e|2024-09-25T15:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2024-09-25|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
[[User:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]], 09:38, 20 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27248326 -->
== Scholarship Application Deadline Extended for Wikisource Conference 2025! ==
Dear Wikimedians,
This message is about the Wikisource Conference, taking place from 14 to 16 February 2025 in Denpasar, Bali, Indonesia, after a decade-long break. This conference will be a fantastic opportunity to reconnect, share insights, and discuss the future of Wikisource and its vibrant community.
In the spirit of promoting diversity and inclusion, we're pleased to inform you that the deadline for scholarship applications has been '''extended to 29 September 2024'''.
If you still need to apply, please [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfKU36artM5fVRFeG9GAZGhJSVFJKlACkywvE522fJ6zBf_nA/viewform fill out the application form].
For any questions or assistance, feel free to contact us via the [[:m:Talk:Wikisource Conference 2025|Meta Talk page]] or by email at wikisourceconference@gmail.com.
We look forward to your applications and hope to see you at the Wikisource Conference 2025!
Thank you [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:32, 20 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
Wikisource Conference 2025 Scholarship Team
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=27416045 -->
== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}}
Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section.
We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:57, 27 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 -->
== Final Reminder: Wikisource Conference 2025 Scholarship Deadline ==
Dear Wikimedians,
This is a final reminder that the scholarship application deadline for the Wikisource Conference 2025 is 29 September 2024. The conference will take place from 14-16 February 2025 in Denpasar, Bali, Indonesia, after a decade-long break.
If you haven’t applied yet, please do so by completing the scholarship [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfKU36artM5fVRFeG9GAZGhJSVFJKlACkywvE522fJ6zBf_nA/viewform application form] by 11:59 AM UTC, 29th September 2024.
For any questions, reach out via the Meta Talk page or email us at wikisourceconference@gmail.com.
We look forward to your participation!
Regards,
Wikisource Conference 2025 Scholarship Team
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:31, 29 సెప్టెంబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&oldid=27416045 -->
== Invitation to Participate in Wiki Loves Ramadan Community Engagement Survey ==
Dear all,
Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
We are excited to announce the upcoming [[m:Wiki Loves Ramadan|Wiki Loves Ramadan]] event, a global initiative aimed at celebrating Ramadan by enriching Wikipedia and its sister projects with content related to this significant time of year. As we plan to organize this event globally, your insights and experiences are crucial in shaping the best possible participation experience for the community.
To ensure that Wiki Loves Ramadan is engaging, inclusive, and impactful, we kindly invite you to participate in our community engagement survey. Your feedback will help us understand the needs of the community, set the event's focus, and guide our strategies for organizing this global event.
Survey link: https://forms.gle/f66MuzjcPpwzVymu5
Please take a few minutes to share your thoughts. Your input will make a difference!
Thank you for being a part of our journey to make Wiki Loves Ramadan a success.
Warm regards,
User:ZI Jony 03:20, 6 అక్టోబరు 2024 (UTC)
Wiki Loves Ramadan Organizing Team
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27510935 -->
== Ppoem మూస ==
[[పుట:Grandaalaya Sarvasvamu V.1, No.1 (1916).pdf/17]] సవరిస్తుండగా, Ppoem అనే మూస ఉంటే బాగుంటుంది అనిపించింది.
https://en.wikisource.org/wiki/Template:Ppoem [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 14:01, 12 అక్టోబరు 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Hello all,
Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted.
The following four candidates were the most voted:
# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]
While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024.
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]]
Best regards,
The Elections Committee and Board Selection Working Group
<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:26, 14 అక్టోబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers.
Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]
Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have.
For the Committee Support team,
<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:09, 16 అక్టోబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 -->
== Announcing Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024 & scholarship applications ==
Dear Wikimedians,
We hope you are well.
We are thrilled to announce the upcoming [[:metawiki:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]], hosted by the [[:metawiki:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers UG]] (aka Indic-TechCom) in collaboration with the [[:metawiki:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians UG]]. The event will take place in Bhubaneswar during 20-22 December 2024.
Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve the experience of contributors and consumers of Wikimedia projects. The event is intended for:
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, which includes developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers etc.
* Content contributors having in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors to any other FOSS community or have participated in Wikimedia events in the past, and would like to get started with contributing to Wikimedia technical spaces.
We encourage you to follow the essential details & updates on Meta-Wiki regarding this event.
Event Meta-Wiki page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Wikimedia_Hackathon_Bhubaneswar_2024
Scholarship application form: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf07lWyPJc6bxOCKl_i2vuMBdWa9EAzMRUej4x1ii3jFjTIaQ/viewform Click here to apply ]
''(Scholarships are available to assist with your attendance, covering travel, accommodation, food, and related expenses.)''
Please read the application guidance on the Meta-Wiki page before applying.
The scholarship application is open until the end of the day 2 November 2024 (Saturday).
If you have any questions, concerns or need any support with the application, please start a discussion on the event talk page or reach out to us contact@indicmediawikidev.org via email.
Best,
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 09:35, 19 అక్టోబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 -->
== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==
Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 అక్టోబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 -->
== Final Reminder: Join us in Making Wiki Loves Ramadan Success ==
Dear all,
We’re thrilled to announce the Wiki Loves Ramadan event, a global initiative to celebrate Ramadan by enhancing Wikipedia and its sister projects with valuable content related to this special time of year. As we organize this event globally, we need your valuable input to make it a memorable experience for the community.
Last Call to Participate in Our Survey: To ensure that Wiki Loves Ramadan is inclusive and impactful, we kindly request you to complete our community engagement survey. Your feedback will shape the event’s focus and guide our organizing strategies to better meet community needs.
* Survey Link: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSffN4prPtR5DRSq9nH-t1z8hG3jZFBbySrv32YoxV8KbTwxig/viewform?usp=sf_link Complete the Survey]
* Deadline: November 10, 2024
Please take a few minutes to share your thoughts. Your input will truly make a difference!
'''Volunteer Opportunity''': Join the Wiki Loves Ramadan Team! We’re seeking dedicated volunteers for key team roles essential to the success of this initiative. If you’re interested in volunteer roles, we invite you to apply.
* Application Link: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfXiox_eEDH4yJ0gxVBgtL7jPe41TINAWYtpNp1JHSk8zhdgw/viewform?usp=sf_link Apply Here]
* Application Deadline: October 31, 2024
Explore Open Positions: For a detailed list of roles and their responsibilities, please refer to the position descriptions here: [https://docs.google.com/document/d/1oy0_tilC6kow5GGf6cEuFvdFpekcubCqJlaxkxh-jT4/ Position Descriptions]
Thank you for being part of this journey. We look forward to working together to make Wiki Loves Ramadan a success!
Warm regards,<br>
The Wiki Loves Ramadan Organizing Team 05:13, 29 అక్టోబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27568454 -->
== కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ రీడథాన్ ==
వికీపీడియాలో ఉన్న చూరుకుదనాన్ని దాని సోదర ప్రాజెక్టులలోకి సైతం తీసుకువెళ్లడానికి మనం కొంత కృషి చేయాల్సి ఉంది. తెలుగు వికీ వివిధ సోదర ప్రాజెక్టులలో వికీపీడియా తర్వాత ఎక్కువ చురుకుగా పని జరుగుతున్నది వికీసోర్సుయే అని నా అభిప్రాయము. దాన్ని కొనసాగించడానికి ఈ నవంబర్ 1న తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో కృషి చేసిన భావకవి అయిన దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారి జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకొని నేను అనుకున్న కొన్ని విషయాలు మీ ముందు ఉంచుతున్నాను. సముదాయ సభ్యులు మీమీ అభిప్రాయాలను తెలుపగలరు.
# ముందుగా రెండు వారాల ప్రూఫ్ రీడథాన్ నిర్వహించుకోవాలి. ఇందులో ఎంపిక చేసుకున్న ఏవైనా కొన్ని పుస్తకాలను ప్రూఫ్ రీడ్ చేయాలి.
# దీంట్లో దిద్దుబాట్లు చేయడం, ప్రూఫ్ రీడ్ చేయడం, ప్రచురించడం వంటి విషయాలపై కొంత అవగాహన కొరకు నేను మొదటి వారంలో రెండు ఆన్లైన్ అవగాహనా తరగతులు నిర్వహిస్తాను.
# రెండు వారాలు అనగా 14 రోజుల్లో మనదరం సమిష్టిగా రెండు పుస్తకాలను అచ్చు దిద్దడమే ఈ ఎడిటథాన్ లక్ష్యం. ఇది వికీసోర్సులో మరిన్ని ప్రాజెక్టులు నిర్వహించడానికి పునాది రాయిగా ఉపయోగపడుతుంది అని నా అభిప్రాయము.
# ఫిబ్రవరి 21 అంతర్జాతీయ మాతృభాషా దినోత్సవం నాటికి కనీసం ఒక పది మంది కొత్త వాడుకరులు వికీసోర్సులో దిద్దుబాట్లు చేసేలా చేయడానికి మనందరం కృషి చేద్దాం. అందుకు ఈ ఎడిటథాన్ ను తొలి మెట్టుగా చేసుకుందాం.
వాడుకరులు [[వాడుకరి:Rajasekhar1961]], [[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి]], [[వాడుకరి:Nrgullapalli]], [[వాడుకరి:Nagarani Bethi]], [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి]], [[వాడుకరి:Vjsuseela]], [[వాడుకరి:Muralikrishna m]], [[వాడుకరి:Palagiri]], [[వాడుకరి:v Bhavya]], [[వాడుకరి:Pranayraj1985]], [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s]], [[వాడుకరి:KINNERA ARAVIND]], [[వాడుకరి:స్వరలాసిక]], [[వాడుకరి:Thirumalgoud]], [[వాడుకరి:Tmamatha]], [[వాడుకరి:Kasyap]], [[వాడుకరి:Nskjnv]] గార్లు అదే విధంగా ఇతర వికిమీడియన్లు మీమీ అభిప్రాయాలు తెలుపగలరు. [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 11:12, 2 నవంబరు 2024 (UTC).[[వాదుకరి:A.Murali]]
:: మీ అభిమానానికి ధన్యవాదాలు. దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారు పరమపదించి 1980 నుండి 44 సంవత్సరాలైనది. భారతీయ కాపీహక్కుల చట్టం ప్రకారం రచయిత మరణించిన 60 సంవత్సరాల పిదప మాత్రమే అవి హక్కులనుండి విముక్తి చెందుతాయి. కావున మీరు వేరొక మంచి రచయిత/రచయిత్రిని గుర్తించమని మనవి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:55, 2 నవంబరు 2024 (UTC)
:::మీ సూచనకు ధన్యవాదాలు రాజశేఖర్ గారు. మీరన్నది నిజమే పై ప్రతిపాదనలో కొన్ని సవరణలు చేశాను గమనించగలరు. కృష్ణశాస్త్రి గారి పేరుతో ఈ ప్రూఫ్ రిడథాన్ నిర్వహించుకుందాం. పుస్తకాలు మాత్రం కాపీహక్కుల నియమాల ప్రకారం సెలెక్ట్ చేసుకుందాం. [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 07:40, 4 నవంబరు 2024 (UTC)
::::తప్పకుండా చేద్దాము. ఏయే పుస్తకాలను తీసుకుందామో ఆలోచించండి. మరీ ప్రాచీన సాహిత్యం అంతగా పనిచేయడానికి రుచించకపోవచ్చును. మంచి ముద్రణ ప్రతి అయితే పనిచేసేవారు ఉత్సాహం చూపిస్తారు. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:15, 4 నవంబరు 2024 (UTC)
:::::ధన్యవాదాలు రాజశేఖర్ గారు. మీ సూచన బావుంది. అలాగే చేద్దాం [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 11:08, 5 నవంబరు 2024 (UTC)
[[వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ రీడథాన్|ప్రాజెక్టు పేజీ]] ఒకటి సృష్టించడం జరిగింది. సభ్యులు గమనించగలరు. [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 17:01, 5 నవంబరు 2024 (UTC)
=== ప్రాజెక్టు ఫలితాలు ===
:ఈ ప్రాజెక్టును నిర్వహించడం ద్వారా నిర్ణయించుకున్న దాదాపు అన్నీ పుస్తకాలలో కనీసం పది పేజీలకు మించకుండా ప్రూఫ్ రీడ్ లు జరిగాయి. [[సూచిక:Vavilala Somayajulu Sahityam-2 Natakalu.pdf]] ఈ పుస్తకం మాత్రం మొత్తం పూర్తయి దించుకోడానికి సిద్ధంగా ఉంది. దీనికి కృషి చేసిన వాడుకరులు అందరికీ శుభాకాంక్షలు, ధన్యవాదాలు. ఈ ప్రాజెక్టులో అత్యధిక ప్రూఫ్ రీడ్ లు చేసిన వాడుకురుల పేర్లు, చురుకుగా పని చేసిన వాడుకరుల పేర్లు క్రింద ఇవ్వడం జరిగింది.
:* [[A.Murali]]
:* [[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]]
:* [[వాడుకరి:Ramesam54|Ramesam54]]
:* [[వాడుకరి:Nagarani Bethi|Nagarani Bethi]]
:* [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]]
:* [[వాడుకరి:Pravallika16|Pravallika16]]
:వీరికి ప్రత్యేక అభినందనలు, శుభాకాంక్షలు. ఇలాగే మున్ముందు జరగబోయే అన్నీ ప్రాజెక్టులలో మీ తోడ్పాటును అందిస్తారని ఆశిస్తున్నాం. [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 05:19, 10 డిసెంబరు 2024 (UTC)
== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==
Hello everyone,
The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>.
This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.
Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:55, 21 నవంబరు 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 -->
== విశ్వవిద్యాలయంలో వికీసోర్సు వర్క్ షాప్ ప్రాజెక్టు ==
సముదాయ సభ్యులకు నమస్కారం!
ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ ఫ్రీఫ్ రీడతాన్ లో భాగంగా మనం ఎంపిక చేసుకున్న పుస్తకాలలో చాలా వరకు పేజీలు ప్రూఫ్ రీడ్ చేయబడుతున్నాయి.... దీనిని ఇదేవిధంగా కంటిన్యూ చేయడానికి హైదరాబాదులోని ప్రముఖ కళాశాలైన ఉస్మానియా, నిజాం కళాశాలలో వర్క్ షాప్ లను నిర్వహిస్తే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం.
దీని వల్ల కొత్త వాడుకరులు తయారై మరి కొంత సాహిత్యం వికీసోర్సుకు లభిస్తుందన్న ఉద్దేశంతో 2025 ఫిబ్రవరిలో మార్చి లో ఈ వర్క్ షాప్ నిర్వహిద్దామని ఆలోచన... దీనికై వికీమీడియా ఫౌండేషన్ వారికి రాపిడ్ గ్రాండ్ కూడా అప్లై చేసినట్లయితే బావుంటుందని నా అభిప్రాయం. దీని ద్వారా ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ తెలుగు శాఖ నుండి, నిజాం కాలేజ్ తెలుగు శాఖ నుండి చెరో పదిమంది కొత్త వాడుకరులు తయారైతే అపారమైన ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఆ శాఖలో పని చేసినటువంటి ఆచార్యుల సాహిత్య పుస్తకాలు కాపీరైట్స్ తో వికీసోర్సులో చేర్చడానికి ప్రయత్నం చేయవచ్చు.
దీనిపై మీ మీ అభిప్రాయాలు తెలుపగలరు.[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 09:43, 27 నవంబరు 2024 (UTC)
:అభిలాష్ గారూ నమస్కారం!
:మీ ప్రతిపాదన బావుంది. ఈ ప్రాజెక్టు సక్రమంగా జరిగి వర్క్ షాప్ విజయవంతం అవుతే చాలా మంది కొత్త వాడుకరులు మన వికీసోర్సుకి లభిస్తారు అని నా అభిప్రాయం. దాని వలన ఎంతో అపారమైన సాహిత్యాన్ని మనం అంతర్జాలంలో అభివృద్ధి చేయవచ్చు. ఇప్పుడిప్పుడే వికిసోర్స్ లో దిద్దుబాట్లు చేస్తున్న నాకు కూడా మరింత కొత్త వాడుకరులను కలుపుకుపోవాలని ఉంది. ఆన్లైన్ సెషన్స్ ద్వారా మాత్రమే నేను కృష్ణశాస్త్రి ప్రూఫ్ రీడతాన్ లో భాగంగా కొన్ని పేజీలు ప్రూఫ్ రీడ్ చేశాను. ఇప్పుడు ఆఫ్లైన్ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తే నా లాంటి వారికి చాల ఉపయోగపడుతుందని నా అభిప్రాయం. - [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 07:29, 29 నవంబరు 2024 (UTC)
:: మంచి ఆలోచన. తెలుగు శాఖలో ఆచార్యులుగా పనిచేసిన భాషా పరిశోధకులు, కవిపండితులు, రచయితలు గురించిన వ్యాసాలు, తద్వారా భాషాభివృద్ధికి ఎంతో కృషిచేయవచ్చును. వివిధ కళాశాలలోని తెలుగు ˛M.A, PhD చేస్తున్న విద్యార్ధులను ప్రోత్సహించి వారిద్వారా తెలుగు వికీసోర్సులో గొప్పగా సాహిత్యసేవ చేయవచ్చును. గ్రాంటు తప్పకుండా లభిస్తుందని అనిపిస్తున్నది. పదండి ముందుకు. పదండి త్రోసుకు....శుభాకాంక్షలు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 08:15, 29 నవంబరు 2024 (UTC)
చాలా బాగుందండీ. తప్పక చేయవలసిన కార్యశాల. మీకు శుభాకాంక్షలు.--[[వాడుకరి:Ramesam54|Ramesam54]] ([[వాడుకరి చర్చ:Ramesam54|చర్చ]]) 08:41, 3 డిసెంబరు 2024 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]], @[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Ramesam54|Ramesam54]] గార్లకు హృదయపూర్వక ధన్యవాదాలు. మీ సలహాలు సూచనలు మాకెంతో బలం... కలిసికట్టుగా కార్యశాలను నిర్వహించడానికి తదుపరి కార్యాచరణను మొదలుపెడతాను. -[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 15:19, 5 డిసెంబరు 2024 (UTC)
::మీ అలొచన చాలా బాగుంది. మీ ప్రతి పాదన బాగుంది. నాది మరొ అలొచన ఉంది. హైదరాబాద్ లొ చాలా Gated communities ఉన్నాయి.వాటిలొ మన వికీ పీడియ అవగాహన సదస్సులు యెర్పాటు చేసుకుంటె బాగుంటుందని నా సలహ. Gated Communities లొ అన్ని వర్గాల వారు ఉంటారు. మీ యువకులు, Technical Team వారు అలొచిస్తే తెవీకి ఎక్కువ మంది వికి పీడియాకి రావడానికి అవకాశం ఉంటుందని నా సలహ. కశ్యప్ గారి సలహాలను, సూచనలను తీసుకొని ముందుకు వెల్లవచ్చు. [[వాడుకరి:A.Murali|A.Murali]] ([[వాడుకరి చర్చ:A.Murali|చర్చ]]) 03:35, 9 డిసెంబరు 2024 (UTC)
:::సముదాయ సభ్యులకు నమస్కారం! వర్క్ షాప్ ప్రతిపాదనకు మద్దతు తెలిపిన మీ అందరికీ హృదయ పూర్వక ధన్యవాదాలు. మీ అందరి ప్రోత్సాహం మేరకు వికీమీడియా ఫౌండేషన్ వారికి నేను గ్రాంటు ప్రతిపాదన రాశాను. అది అప్రూవ్ అయిందని తెలపడానికి సంతోషిస్తున్నాను. గ్రాంటు వివరాలు ఇక్కడ https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Utilizing_Telugu_Wikisource_as_a_Digital_Resource_in_Hyderabad%E2%80%99s_Academic_Institutions గమనించవచ్చు.
:::పేమెంట్ ప్రక్రియ పూర్తికాగానే నిర్వహణా పనులు ప్రారంభించాల్సి ఉంది. దానికై మీ అమూల్యమైన సూచనలు, సలహాలు ఇవ్వగలరు.--[[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 14:42, 29 జనవరి 2025 (UTC)
::::[[వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/వికీసోర్సు అవగాహన సదస్సు]] పేజీ సృష్టించడం జరిగింది. సభ్యులు గమనించగలరు. -- [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 17:47, 23 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
* నేను వేరే ఇతర పనులలో పాల్గొనడం వలన తీరిక లేనందున ఈ కార్యక్రమాల పేజీ తెలియలేదు, చూడలేదు. పాల్గొంటున్న మీకందరికీ అభినందనలు. వికిసోర్స్ లో జరుగుతున్న అన్ని అభివృద్ధి ప్రక్రియలు, సాంకేతిక విషయాలు జాగ్రత్తగా గమనించి ముందుకు తీసుకువెళ్తే తెలుగు వికీసోర్స్ మూలాల డేటాబేస్ చక్కగా రూపొందుతుంది. శుభాకాంక్షలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:28, 25 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
== తెవికీ 21వ వార్షికోత్సవం స్కాలర్షిప్ దరఖాస్తులకు ఆహ్వానం ==
నమస్కారం, తెలుగు వికీమీడియా యూజర్ గ్రూప్ ఆధ్వర్యంలో [[w:వికీమీడియా_ఫౌండేషన్|వికీమీడియా ఫౌండేషన్]], సిఐఎస్-ఎ2కె ల సహకారంతో 2025 ఫిబ్రవరి 14, 15, 16 తేదీలలో [[w:తిరుపతి|తిరుపతి]] లో [[w:వికీపీడియా:తెవికీ_పండగ-25|తెవికీ పండగ-2025]] (తెలుగు వికీపీడియా 21వ వార్షికోత్సవం) జరపాలని సముదాయం నిశ్చయించింది. తెవికీ 21వ వార్షికోత్సవ ఉపకారవేతనం కోసం [https://te.wikipedia.org/wiki/వికీపీడియా:తెవికీ_పండగ-25/స్కాలర్షిప్పులు| తెవికీ పండగ-25/స్కాలర్షిప్పులు] పేజీలో దరఖాస్తు ఫారానికి లింకు ఇచ్చాము. 2024, డిసెంబరు 13 దాకా ఈ దరఖాస్తు ఫారం అందుబాటులో ఉంటుంది. ఈ లోపు మీ దరఖాస్తులు సమర్పించగలరు. ధన్యవాదాలు.-- <font color="green" face="Segoe Script" size="4"><b> [[User:Pranayraj1985|Pranayraj Vangari]] </b></font><sup><font face="Andalus"> ([[User talk:Pranayraj1985|talk]]) |[[Special:Contributions/Pranayraj1985|Contribs]])</font></sup> 15:06, 3 డిసెంబరు 2024 (UTC) (తెవికీ పండగ-2025-కమ్యూనికేషన్ & స్కాలర్ షిప్ కమిటీ నుండి)
== [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation]] ==
<div lang="en" dir="ltr">
''{{int:please-translate}}''
Dear Wikimedians,
We are excited to '''Initiate the discussions about India’s potential bid to host [[:m:Wikimania 2027|Wikimania 2027]]''', the annual international conference of the Wikimedia movement. This is a call to the community to express interest and share ideas for organizing this flagship event in India.
Having a consortium of a good number of country groups, recognised affiliates, thematic groups or regional leaders primarily from Asia for this purpose will ultimately strengthen our proposal from the region. This is the first step in a collaborative journey. We invite all interested community members to contribute to the discussion, share your thoughts, and help shape the vision for hosting Wikimania 2027 in India.
Your participation will ensure this effort reflects the strength and diversity of the Indian Wikimedia community. Please join the conversation on [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation#Invitation to Join the Conversation|Meta page]] and help make this vision a reality!
Regards,
<br>
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala User Group]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians User Group]]
<br>
This message was sent with [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 15:14, 4 డిసెంబరు 2024 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&oldid=27906962 -->
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28074658 -->
== Open Community Call - [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India]] ==
<div lang="en" dir="ltr">
''{{int:please-translate}}''
Dear Wikimedians,
Happy 2025.. 😊
As you must have seen, members from Wikimedians of Kerala and Odia Wikimedia User Groups initiated preliminary discussions around submitting an Expression of Interest (EoI) to have Wikimania 2027 in India. You can find out more on the [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Meta Page]].
Our aim is to seek input and assess the overall community sentiment and thoughts from the Indian community before we proceed further with the steps involved in submitting the formal EOI.
As part of the same, we are hosting an '''open community call regarding India's Expression of Interest (EOI) to host Wikimania 2027'''. This is an opportunity to gather your valuable feedback, opinions, and suggestions to shape a strong and inclusive proposal.
* 📅 Date: Wednesday, January 15th 2025
* ⏰ Time: 7pm-8pm IST
* 📍 Platform: https://meet.google.com/sns-qebp-hck
Your participation is key to ensuring the EOI reflects the collective aspirations and potential of the vibrant South Asian community.
Let’s join together to make this a milestone event for the Wikimedia movement in South Asia.
We look forward to your presence!
<br>
Warm regards,
<br>
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians]] User Group's
<br>
This message was sent with [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 05:55, 14 జనవరి 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&oldid=28100038 -->
== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==
Dear All,
We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch.
This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.
* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]
To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.
Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.
Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.
Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.
Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!
For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 12:08, 16 జనవరి 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27568454 -->
== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:12, 24 జనవరి 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 -->
== వికీడేటాలో మార్పులు, మొబైల్ ఆప్ ==
వికీసోర్సులో ఉన్న పుస్తకాల సమాచారం వికీడేటాలో మరింత మెరుగ్గా structure చేసేందుకు ఇతర దేశీయ వికీసోర్సు సభ్యులు పూనుకున్నారు. ఇది కొత్తగా తయారుచేస్తున్న మొబైల్ ఆప్ లో తెలుగు పుస్తకాలు చదువుకోడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది. [[m:Wikisource reader app]] లో సూచించి విధంగా, [[d:Wikidata:WikiProject Books]] మోడల్ ను ఆధారంగా చేసుకొని ఇది చెయ్యాలి. వికీడేటాలో ప్రూఫ్ రీడింగ్ అయ్యిందని బ్యాడ్జి పెట్టాలి.
ప్రధానంగా, ఒక్కొ రచనకు ఒక ఐటెం, దాని ప్రతి ప్రచురణ కు ఒక్కో ఐటెం ఉండాలి. ఉదాహరణకు [[d:Q150827]], [[d:Q51613242]] చూడండి. మరో ఉదాహరణ: కన్యాశుల్కము 1892లో రాగా, దానిని వేరు వేరు సంవత్సరాలలో ప్రచురించారు. 1961లో కొండపల్లి వీరవెంకయ్య అండ్ సన్సు చేసిన ప్రచురణకు వేరే వికీడేటా ఐటెం ఉండాలి. దీనికి మీ అభిప్రాయాలు తెలియజేయండి.
ధన్యవాదాలు [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 06:19, 1 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review.
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:49, 3 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 -->
== కామన్స్ కు ఎక్కింపు ==
దస్త్రం:Abaddhala veta revised.pdf ను కామన్స్ కు ఎక్కిస్తుంటే ఇలా అంటుంది:
"Unfortunately, importing files from the source wiki (te.wikisource.org) is not yet possible because there is no configuration for the wiki in the [[mediawikiwiki:Extension:FileImporter/List_of_configured_wikis|configuration file list]]. For information about setting up a configuration file for the wiki, review FileImporter's [[metawiki:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration_file_documentation|configuration file documentation page]]."
@[[వాడుకరి:Arjunaraoc|Arjunaraoc]], @[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] చూడగలరు. - [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 14:29, 3 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]], హక్కు గల రచయిత కేవలం పై అట్ట బొమ్మ నే కామన్స్ లో ఎక్కించారు. పుస్తకం ఎక్కించటానికి సరియైన తీరులో అంగీకారం తెలపలేదు. కావున దీనిని కామన్స్ లోకి దిగుమతి చేయడం ప్రయత్నించినా తొలగింపుకు గురయ్యే అవకాశం వుంది. ఇలాంటి అవసరం కల పుస్తకాలు తెలుగు వికీసోర్స్ లో లేనందున కామన్స్ ఎక్కింపు సమస్యలు పరిష్కరించలేదు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:46, 4 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
::@[[వాడుకరి:Arjunaraoc|Arjunaraoc]]గారు, కాపీ హక్కుల సమస్యలు లేని ఫైల్లు కొన్ని ఉన్నాయి, ఉదా: [[ప్రత్యేక:ఫైళ్లజాబితా/దేవీప్రసాదశాస్త్రి]]. కామన్స్ ఎక్కింపు వీలు కల్పించడం అవుతుందా? [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 13:34, 8 మార్చి 2025 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] గారు, [[mediawikiwiki:Extension:FileImporter/Data/te.wikisource|Configuration]] సరిచేశాను. ఒక [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B0%AE%E0%B1%81_%28%E0%B0%85%E0%B0%B6%E0%B1%8D%E0%B0%B5%E0%B0%AE%E0%B1%87%E0%B0%A7-%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B1%8B%E0%B0%B9%E0%B0%A3%29.pdf ఫైల్] ఎగుమతి చేశాను. మూల దస్త్రంలో సమాచారం, లైసెన్స్ సరిచేసి ఎక్కించాలి. అదనపు లైసెన్స్ లు configuration లో చేర్చవలసివస్తే తెలియచేయండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:10, 10 మార్చి 2025 (UTC)
::::ధన్యవాదాలు. PD-old-80 కూడా చేర్చాను. [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 18:51, 10 మార్చి 2025 (UTC)
== వికీసోర్సు గురించి ==
వికీసోర్సు గురించి చెప్పే [[వికీసోర్స్:గురించి]] పేజీలో సమాచారమేమీ లేదు. అంచేత వికీపీడియాలో వికీసోర్సు వ్యాసం నుండి సమాచారాన్ని ఉన్నదున్నట్టుగా తెచ్చి ఆ పేజీలో పెట్టాను. మన విధానానికి అనుగుణంగా మార్పులేమైనా అవసరమైతే చెయ్యాలి. అలాగే [[వికీసోర్స్:గురించి]] పేజీకి ఎడమ పట్టీలో ఉండే ప్రధాన మెనూలో లింకు పెట్టాలి. పరిశీలించవలసినది. __ [[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] ([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]]) 04:50, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
== గణాంకాల పేజీ ==
వికీసోర్సు గణాంకాలను చూపే పేజీల్లేవు మనకు. వివిధ గణాంకాలను తెలిపే పేజీలు అవసరం. పరిశీలించవలసినది. __ [[వాడుకరి:Chaduvari|Chaduvari]] ([[వాడుకరి చర్చ:Chaduvari|చర్చ]]) 04:58, 7 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.
This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.
'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.
Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].
We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
<section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:29, 22 ఫిబ్రవరి 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 -->
== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 మార్చి 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:15, 14 మార్చి 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=28307742 -->
== వికీసోర్స్ కార్యశాల - 21/22 - మార్చ్ 2025 ==
21/3/2025 , 22/3/2025 తెదీలలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో వికీసోర్స్ కార్యశాలలో పాల్గొన్న విద్యార్థీ, విద్యార్థినులు ఈ క్రింద ఇవ్వబడిన పుస్తకములు అచ్చుదిద్దే ప్రయత్నము చేయవలెను. ఇద్దరు ఒకే పుటను ఒకేసారి అచ్చుదిద్దే కార్యక్రమము చేపట్టకుండా మీలో మీరు సంప్రదించుకొని ఎవరెవరు ఏ పుటలు అచ్చుదిద్దదలచారో ముందే నిర్ణయించుకొని అచ్చుదిద్దవలెను.
శుభమస్తు.
1. [[సూచిక:అప్పకవీయము (కాకునూరి అప్పకవి).pdf]] పీఠిక - అచ్చుదిద్దుట - మిగిలినది : ఆమోదించుట
2. [[సూచిక:Upanyaasapayoonidhi (1911).pdf]] - కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి అచ్చుదిద్దుట
3. [[సూచిక:ఆంధ్రపదనిధానము.pdf]] - తూము రామదాసకవి (522 pages ) - అచ్చుదిద్దుట
4. [[సూచిక:విజయవిలాసము.pdf]] - చేమకూర వేంకటకవి - అచ్చుదిద్దుట
5. [[సూచిక:Dharmasaara raamaayanamu (1937).pdf]] 504 pages - జనమంచి శేషాద్రి శర్మ - అచ్చుదిద్దుట
6. [[సూచిక:Vavilala Somayajulu Sahityam-3 - Anuvadalu, Bala Sahityam.pdf]] - అచ్చుదిద్దుట
[[వాడుకరి:Ramesam54|Ramesam54]] ([[వాడుకరి చర్చ:Ramesam54|చర్చ]]) 02:26, 22 మార్చి 2025 (UTC)
== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.
Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:05, 4 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==
Dear All,
The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions.
The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates.
We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here].
Thank you! [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 08:25, 14 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=28543211 -->
== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:35, 17 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్ ==
వికీపీడియా సోదర ప్రాజెక్టు అయినటువంటి వికీసోర్స్ ను మరింత బలోపేతం చేయడం కోసం, సాహిత్య ఉత్సాహాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడం కోసం తెలుగు తెలంగాణ సాహిత్యంలో అలుపెరుగని కృషి చేసినటువంటి వైతాళికుడు, తెలుగులో మొట్టమొదటి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు పొందిన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారి జన్మదినాన్ని (మే 28) పురస్కరించుకొని నేను, అంజన్ కుమార్ అనుకున్న కొన్ని విషయాలను మీ ముందు ఉంచుతున్నాను. సముదాయ సభ్యులు మీ అభిప్రాయాలు తెలుపగలరని మనవి.
# ఈ మే 1వ తేదీ నుండి 31వ తేదీ వరకు '''సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్''' పేరుతో ఒక ప్రాజెక్టు నిర్వహించుకుందాం.
# ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా దిద్దుబాట్లు చేయడం, ప్రూఫ్ రీడ్ చేయడం, ప్రచురించడం వంటి విషయాలపై కొంత అవగాహన కొరకు నేను మొదటి వారంలో రెండు ఆన్లైన్ అవగాహన తరగతులు నిర్వహిస్తాను. తర్వాతి మూడు వారాల ప్రూఫ్ రీడథాన్ నిర్వహించుకోవాలి. ఇందులో ఎంపిక చేసుకున్న ఏవైనా కొన్ని పుస్తకాలను ప్రూఫ్ రీడ్ చేయాలి.
# మే 28 నాటికి కొత్తగా 10 మంది వాడుకరులతో వికీసోర్సులో దిద్దుబాట్లు చేసేవిధంగా మనందరం కలిసి ఈ ప్రాజెక్టును పూర్తిచేద్దాం.
# ప్రత్యేకంగా సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారి పుస్తకాలే లక్ష్యంగా ఈ ప్రాజెక్టు కొనసాగించాలని అనుకుంటున్నాం.
వాడుకరులు [[వాడుకరి:Rajasekhar1961]], [[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి]], [[వాడుకరి:Nrgullapalli]], [[వాడుకరి:Nagarani Bethi]], [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి]], [[వాడుకరి:Vjsuseela]], [[వాడుకరి:Muralikrishna m]], [[వాడుకరి:Palagiri]], [[వాడుకరి:v Bhavya]], [[వాడుకరి:Pranayraj1985]], [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s]], [[వాడుకరి:KINNERA ARAVIND]], [[వాడుకరి:స్వరలాసిక]], [[వాడుకరి:Thirumalgoud]], [[వాడుకరి:Tmamatha]], [[వాడుకరి:Kasyap]], [[వాడుకరి:Nskjnv]], [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]], [[వాడుకరి:A.Murali]]గార్లు అదే విధంగా ఇతర వికిమీడియన్లు మీమీ అభిప్రాయాలు తెలుపగలరు.
[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 04:06, 27 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
:అద్భుతం! ప్రవీణ్ గారు.....! "తెలంగాణంబున కవులు పూజ్యంబు" అన్న మాటను "గోల్కొండ కవుల సంచిక" అనే గ్రంథంతో పటాపంచలు చేసిన వైతాళికుడు మన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారు. అటువంటి మహానీయుల జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకుని వికీసోర్సులో ప్రూఫ్ రీడతాన్ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించడం నిజంగా తెలంగాణ సాహిత్య ప్రియులుగా మనం అందరం సంతోషపడాల్సిన విషయం.
:ఇందులో భాగంగా సురవరం గారి రచనలను ఎంపిక చేసుకోవడం ఇంకా ఇంకా ఆనందంగా ఉంది తప్పకుండా ఈ ప్రాజెక్టు సఫలం అవుతుందని భావిస్తున్నాను. అంజన్ కుమార్ గారికి కూడా ప్రత్యేక అభినందనలు తప్పకుండా నేనూ ఈ ప్రాజెక్టులో పాల్గొంటాను. -- [[వాడుకరి:MYADAM ABHILASH|MYADAM ABHILASH]] ([[వాడుకరి చర్చ:MYADAM ABHILASH|చర్చ]]) 17:45, 27 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] గారికి నమస్కారం ,
:మీ కృషికి శుభాకాంక్షలు,
:తెలుగు భాషా సంస్కృతుల వికాసానికి కృషి చేసిన తెలుగు వెలుగు సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారిని స్మరించుకుంటూ ప్రూఫ్ రీడతాన్ నిర్వహించడం సంతోషకరం, మీ ఆలోచన బాగుంది... ముందుకు సాగండి, నిర్వహణ పరమైన అంశాలలో నా వంతు సహకారం ఉంటుంది. [[వాడుకరి:Nskjnv|Nskjnv]] ([[వాడుకరి చర్చ:Nskjnv|చర్చ]]) 11:19, 28 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
:: మంచి కార్యక్రమం తీసుకున్నారు. శుభాకాంక్షలు. సురవరం గారు కారణజన్ముడు. తెలుగు భాషను పరిపుష్టం చేసిన వారు. వారి మొత్తం రచనలను జాబితాగా వారి పేజీ ([[:రచయిత:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]])లో చేర్చి; వాటికి సంబంధించిన పుస్తకాలకు లింకులు ఇస్తే మే 1 కంటే ముందే సూచిక పేజీలను తయారుచేసుకోవచ్చును. ప్రూఫ్ రీడథాన్ కార్యక్రమం నిర్విఘ్నంగా సాగిపోతుంది. పాల్గొనే వాడుకరులకు ఉత్సాహాన్ని, సంతృప్తిని ఇస్తుంది. అందరం కలిసి పనిచేద్దాం రండి. ముందుకు పోదాం.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:28, 28 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
:::అలాగే మీరు అన్నట్టే చేద్దాము Rajasekhar 1961 గారు
:::[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 12:09, 28 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
::మీ సూచనలు, సలహాలను తప్పకుండా తీసుకుంటాను Nskjv గారు.
::[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 12:02, 28 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
: మంచి ఆలోచన. [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] గారికి అభినందనలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:37, 28 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
::[[వికీసోర్సు:వికీప్రాజెక్టు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్]]
::ప్రాజెక్ట్ పేజీ సృష్టించాను దయచేసి గనించగలరు. [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 17:40, 30 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] గారూ, మంచి ఆలోచన. గతేడాది నేను ఇదే సమయంలో సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారి పుస్తకాలను వికీసోర్సులో చేరుస్తూ, సోషల్ మీడియాలో ప్రాజెక్ట్ సురవరం అన్నది రూపకల్పన చేసి ప్రచారం చేశాను. చాలామంది దానికి స్పందించగా తెవికీ బడి ద్వారా వారిలో కొందరిని రాజశేఖర్ గారు శిక్షణనిచ్చారు. దానికి సంబంధించిన వివరాలు నేను చేసిన ఈ [https://x.com/santhoo9/status/1795286221209383178 ట్విట్టర్ పోస్టులో] కనిపిస్తాయి, చూడండి. మీకు ఆసక్తి ఉంటే వారి గురించిన సమాచారాన్ని పంచుకోగలను. నా వంతుగా ఈ అంశంలో సహకారం చేయగలను. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:46, 1 మే 2025 (UTC)
::ప్రాజెక్ట్ సురవరం అను వాట్స్ అప్ గ్రూప్ కూడా ఉంది [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:33, 2 మే 2025 (UTC)
== పని చేయని లింకు ==
రచ్చబండ శీర్షిక క్రింద ఆహ్వాన సందేశంలో - మరిన్ని వివరములకు '''మీరు తెలుగు వికీ సభ్యుల సమూహముని''' లింక్ పనిచేయుటలేదు. సరిచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 17:19, 28 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" />
</div>
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 ఏప్రిల్ 2025 (UTC)</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==
''(Apologies for posting in English)''
Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.
As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].
After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.
The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.
If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].
Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 మే 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].
You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.
If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|చర్చ]])</bdi> 22:08, 15 మే 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''
Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too.
We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.
You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 మే 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.
The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].
Here are the key planned dates:
* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated
Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].
'''Call for Questions'''
In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]
'''Election Volunteers'''
Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]
Thank you!
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter
[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024
[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles
[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ
[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates
Best regards,
Victoria Doronina
Board Liaison to the Elections Committee
Governance Committee<section end="announcement-content" />
</div>
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 03:08, 28 మే 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== Update from A2K team: May 2025 ==
Hello everyone,
We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].
The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.
We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.
Thanks for your continued support! Thank you
Pavan Santhosh,
On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=28543211 -->
== సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్ ==
==ఫలితాలు==
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రూఫ్ రీడథాన్ ప్రాజెక్టులో భాగంగా 7 పుస్తకాలను తీసుకోవడం జరిగింది. ఇందులో [[సూచిక:రామాయణ విశేషములు.pdf]], [[సూచిక:Venkata Ramareddy Jeevita Charitra Pratapa Reddy 1891.pdf]], [[సూచిక:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి వ్యాసాలు.djvu]], [[సూచిక:Golakonda patrika sampadakeeyalu.pdf]] ప్రూఫ్ రీడ్ చేయడం జరిగింది. దీని కోసం కృషి చేసిన వారందరికీ ధన్యవాదాలు. ఈ ప్రాజెక్టులో చురుకుగా పాల్గొన్న వాడుకరుల పేర్లు
:* [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]]
:* [[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]]
:* [[వాడుకరి:Bhaskaranaidu]]
:* [[వాడుకరి:Gokulellanki]]
:* [[వాడుకరి:Muktheshwri 27]]
:* [[వాడుకరి:Sarala04]]
:* [[వాడుకరి:Arjunaraoc]]
ఇలానే ముందు జరిగే ప్రాజెక్టులల్లో కూడా మీ సహాయ సహకారాలు అందించాలని ఆశిస్తున్నాము. వీరాందరికి ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు ) [[వాడుకరి:Edla praveen|Edla praveen]] ([[వాడుకరి చర్చ:Edla praveen|చర్చ]]) 06:24, 6 జూన్ 2025 (UTC)
== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==
<div lang="en" dir="ltr">
''{{int:please-translate}}''
Hello Wikimedians of South Asia! 👋
We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!
We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:
* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community
If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!
👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].
Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬
This message was sent with [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 15:42, 6 జూన్ 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&oldid=25720607 -->
== Vote now in the 2025 U4C Election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}
Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 జూన్ 2025 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>
Hello all,
The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.
This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]
Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />
Chair of the Elections Committee
On behalf of the Elections Committee and Governance Committee
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.
[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" />
</div>
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:44, 17 జూన్ 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Dear Wikimedia Community,
The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].
A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.
Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.
Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.
Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.
Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.
=== Wikispore ===
The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.
After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support.
We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.
As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.
Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.
=== Wikinews ===
We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.
Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.
While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>].
[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.
Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.
SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.
'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.
=== Feedback and next steps ===
We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.
I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions.
<section end="message"/>
</div>
-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 జూన్ 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 -->
== ద్విభాషా పత్రికలలో ఆంగ్ల వ్యాసాలు ==
@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]]@[[వాడుకరి:Arjunaraoc|Arjunaraoc]] - ఆంధ్ర గ్రంథాలయం అనేది ద్విభాషా పత్రిక. తెలుగు వికిసోర్స్ లో వ్యాసాలు దిద్దుతున్నాము. 5 సంచికలు ఉన్నాయి. సగటున 4 ఆంగ్లవ్యాసాలుంటాయి. ఆంగ్లవ్యాసాలు కూడా ఇక్కడ ప్రచురించవచ్చా? తెలియ చేయగలరు. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 08:59, 3 జూలై 2025 (UTC)
:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] బహు భాషా అంశాలకు https://wikisource.org వాడుక సూచించబడినప్పటికి, పత్రిక ప్రధాన లక్ష్యం తెలుగు కాబట్టి, తెలుగు వికీసోర్స్ లో ఇంగ్లీషు పేజీలు కూడా ప్రచురించడం మంచిది. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:19, 4 జూలై 2025 (UTC)
::@[[వాడుకరి:Arjunaraoc|Arjunaraoc]]ధన్యవాదాలు సర్. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 10:38, 4 జూలై 2025 (UTC)
== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==
''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''
Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.
The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]
These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.
Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.
Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].
Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 12:46, 14 జూలై 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 -->
== <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone,
''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''
The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.
This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.
The three main features of this extension are:
* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
* '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
* '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.
'''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.
The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])
If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.
Thank you! <section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|చర్చ]]) 15:40, 31 జూలై 2025 (UTC)</bdi>
<!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&oldid=29066664 -->
== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==
''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''
The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad.
The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]:
* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives.
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools.
Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in.
— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:00, 14 ఆగస్టు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 -->
== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==
Dear all,
We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
** Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
** Deadline to apply (extended): 26 August 2025
** Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.
''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''
We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership!
Regards,
Open Knowledge Initiatives Team
IIIT-Hyderabad
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 14:42, 20 ఆగస్టు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 -->
== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==
Dear all,
This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]
''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''
We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.
Regards, IIITH-OKI
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 08:35, 26 ఆగస్టు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="body"/>
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.
Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate.
'''Why we are building temporary accounts'''
Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect.
Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.
'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.
'''What does this mean for different groups of users?'''
'''For logged-out editors'''
* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.
'''For community members interacting with logged-out editors'''
* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.
'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''
* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.
'''Our requests for you, and next steps'''
* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.
To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 ఆగస్టు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.
Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.
A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation.
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.
'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''
*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.
''Other effects'':
*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.
This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.
'''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 15:42, 18 సెప్టెంబరు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Hello all,
The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.
To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].
Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].
When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].
'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" />
</div>
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 04:49, 9 అక్టోబరు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function1"/>
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).
There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function1"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 అక్టోబరు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers.
Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]
Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.
For the Committee Support team,
<section end="announcement-content" />
</div>
-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:13, 30 అక్టోబరు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function2"/>
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function2"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:23, 20 నవంబరు 2025 (UTC)
<!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 -->
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==
"Kindly feel free to translate this text into your own language."
Dear Community member,
We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]].
The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement.
This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.
Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]].
* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]
Note: Only those who have registered will receive the joining link.
Look forward to seeing you on the call,
Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 -->
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
</bdi>
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==
''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>''
Hello everyone,
We hope you are doing well.
We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.
We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply].
We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.
Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
lkbwu26u6ed1256wrvbuuyehxefkt9c
రచయిత:కోట వెంకటాచలం
102
14749
557402
556729
2026-05-28T06:53:23Z
Vjsuseela
1850
557402
wikitext
text/x-wiki
{{రచయిత
|ఇంటిపేరు = కోట
|అసలుపేరు = వెంకటాచలం
|పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
|పుట్టిన_యేడు = 1885
|గిట్టిన_యేడు = 1959
|వివరణ =
|బొమ్మ= Kota venkatachalam rarebooksocietyofindia org 001.png
|వికీపీడియా_లంకె = కోట వెంకటాచలం
|వికీవ్యాఖ్య_లంకె =
|కామన్సు లంకె=
}}
==రచనలు==
*[[ఆంధ్రుల పుట్టుపుర్వోత్తరములు]]<references/>
*[[కలియుగ రాజవంశములు]]
{{authority control}}
58dxppwi41rao2f85sml16t47hqttlm
పుట:Talli-Vinki.pdf/4
104
69968
557416
378764
2026-05-28T10:02:56Z
Vihuu18
7318
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557416
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Vihuu18" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక.</p>
{{rule|6em}}
{{sc|[[తల్లివిన్కి/లలితాసహస్రనామావళి|1. లలితాసహస్రనామావళి]]}}
2. మట్టు
3. తల్లివిన్కికుదురు
4. తల్లివిన్కి
5. లఘుటిప్పణి
6. అనుబంధములు:-
:౧. దాసుగారి సూక్తులు
:౨. నారాయణదాస జీవితపంచాంగము
:౩. నారాయణదాస గ్రంధావళి<noinclude><references/></noinclude>
iznwpacwa2j9u46c4x6xyupvjoof31h
పుట:Talli-Vinki.pdf/3
104
70011
557414
249937
2026-05-28T09:54:08Z
Vihuu18
7318
/* proofread and verified with source */
557414
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="Vihuu18" /></noinclude>{{left|
{{p|fs125}}ప్రథమ ముద్రణము
{{p|fs125}}ఆనంద మకరసంక్రాంతి
{{p|fs125}}14 - 1 - 1975
{{p|fs125}}ప్రతులు 1000
{{p|fs125}}సర్వస్వామ్యములు ప్రకాశకులవి
}}
{{p|fs125|ac}}ప్రాప్తిస్థానము</p>
{{p|fs150|ac}}శ్రీ కఱ్ఱా ఈశ్వరరావు</p>
{{p|fs150|ac}}Officer. I. L. T. D. Company,</p>
{{p|fs150|ac}}GUNTUR.</p>
{{p|fs150|ac}}వెల : 15 రూపాయలు</p>
{{p|fs125|ac}}ముద్రణము</p>
{{p|fs150|ac}}పి. రామకృష్ణమూర్తి</p>
{{p|fs125|ac}}మేనిజింగు డైరక్టరు</p>
{{p|fs125|ac}}వెల్ కంప్రెస్, పి వి టి. లిమిటెడ్, బ్రాడీ పేట 2వ లైను గుంటూరు-2. </p><noinclude><references/></noinclude>
mbafgf8ws4wsm1ojv7oa25enegqz02r
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/256
104
171166
557433
554556
2026-05-28T11:40:35Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
557433
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>డగు), రామమూర్తి = రాముఁడే స్వరూపముగాఁగల, పర...మైన — పరశురామపంతుల = పరశురామపంతులు అను గృహనామముగల, లింగమూర్తి గురుమూర్తి = లింగమూర్తి గురుమూర్తి యను పేరుగల కవిచే, ప్రణీతంబైన = రచియింపఁబడిన, శ్రీ...దంబును — శ్రీ = శోభాయుక్తమైన, సీతా = సీతాదేవియొక్కయు, రామ = రామునియొక్కయు; ఆంజనేయ = హనుమంతునియొక్కయు, సంవాదంబు = సంవాదరూపమగు (లేక సీతారామాంజనేయసంవాద మనుపేరు గలది) అనుయోగశాస్త్రంబునందు = ఐనయోగశాస్త్రమందు, తార...నది — తారకయోగ = అక్షిపురుషుని గూర్చిన (లేక ప్రణవమునుఁ గూర్చిన) యోగముయొక్క, అనుభవ = అనుభవముయొక్క, విచారం బనునది = విచార మనుపేరు గల, ప్రథమాశ్వాసము.
'''తా'''. ఈగ్రంథమును రచించిన కవీంద్రుఁడు లింగమూర్తి గురుమూర్తి యనుపేరు గలవాఁడు, పరశురామపంతులకులమునందుఁ బుట్టినవాఁడు, అణిమాద్యష్టైశ్వర్యములతో నొప్పుమహాత్ములు, నారాయణ మహాదేవాచార్యు లనునిరువురు నీయనకు గురువులు. వారి యనుగ్రహముచే స్వానుభవపూర్వకముగ జీవబ్రహ్మైక్యజ్ఞానము గలవాఁడై యీకవి సీతారామాంజనేయసంవాదరూప మగు (యోగమాయ, పరబ్రహ్మజీవసంవాదరూపమగు) నీగ్రంథమును రచించెను. ఇందు ప్రణవార్ధధ్యానరూపమైన తారకయోగమును వర్ణించునట్టి ప్రథమాశ్వాసము ముగిసెను.
ఇట్లు వెన్నెలకంటి సుందరరామశర్మచే వివరింపఁబడిన సీతారామాంజనేయసంవాదతాత్పర్యమునందు ప్రథమాశ్వాసము ముగిసెను.
{{Center|ప్రథమాశ్వాసము సంపూర్ణము}}
{{Center|————}}<noinclude><references/></noinclude>
bgog995egecy7gamwq000j0ynfdqcjn
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/255
104
171167
557432
556961
2026-05-28T11:35:53Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557432
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| 236 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>కలవాఁడా! ధీనుతభావా — ధీ = జ్ఞానముచేత, నుత = స్తోత్రము చేయఁదగిన, భావా = మనస్సు గలవాఁడా.
{{Telugu poem|type=మాలిని.|lines=<poem>కలుషచయవిరామా! ఖండితాశేషకామా!
సులభసుఖవిచారా! సూరిచేతోవిహారా!
విలయజననదూరా! విశ్వరూపావికారా!
సలలితశుభకీర్తీ! సచ్చిదానందమూర్తీ!</poem>|ref=194}}
'''టీ'''. కలు...రామా — కలుష = పాపముయొక్క, చయ = సమూహమునకు, విరామా = నశింపఁజేయువాఁడా, ఖండితాశేషకామా — ఖండిత = జయింపఁబడిన, అశేషకామా = సకలవిధంబులకు కామములను గలవాఁడా! సులభసుఖవిచారా — సులభ = అనాయాసముగా లభించిన, సుఖవిచారా = బ్రహ్మానందవిచారము గలవాఁడా! సూరిచేతోవిహారా — సూరి = విద్వాంసులయొక్క, చేతః = మనస్సులందు, విహారా = విహరించునట్టివాఁడా, విలయజననదూరా — విలయ = నాశమును, జనన = పుట్టుకయు, దూర = లేనివాఁడా, విశ్వరూప = సకలప్రపంచరూపుఁడవైనవాఁడా! అవికార = నిర్వికారుఁడా! సలలితశుభకీర్తీ — సలలిత = మనోహరమగు, శుభ = మంగళకరమగు, కీర్తీ = కీర్తి గలవాఁడా! సచ్చిదానందమూర్తీ = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁడా. (ఇవి యన్నియును గృతిపతి యగు మహాదేవగురువర్యుని సంబోధనములు. ఇట్టివాఁడ వగునోమహాదేవాచార్యా, యీ సీతారామాంజనేయసంవాదము నాకర్ణింపు మని శేషము.)
{{Telugu poem|type=గద్య.|lines=<poem>ఇది శ్రీమన్నారాయణమహాదేవగురుకరుణాకటాక్షవీక్షణవిమలీ
కృతనిజహృదయకమలకర్ణికాంతస్సందర్శితాఖండ సచ్చిదానందరసైక
స్ఫూర్తిషట్చక్ర సీతారామమూర్తి పరశురామపంతులలింగమూర్తి
గురుమూర్తిప్రణీతంబైన శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదం బనుయోగ
శాస్త్రంబునందుఁ దారకయోగానుభవవిచారం బనునది ప్రథమా
శ్వాసము.</poem>|ref=}}
'''టీ'''. ఇది, శ్రీ...మూర్తి — శ్రీమత్ = బ్రహ్మజ్ఞానయుక్తులగు, నారాయణ = నారాయణుఁ డను పేరు గలిగినట్టియు, మహాదేవగురు = మహాదేవుఁ డను పేరు గల గురువులయొక్క, కరుణ = దయాయుక్తమైన, కటాక్షవీక్షణ = కడగంటిచూపుచేత, విమలీకృత = శుభ్రము చేయఁబడిన, నిజ = స్వకీయమైన, హృదయకమల = హృదయకమలముయొక్క; కర్ణికాంత = లోపల, సందర్భిత = చూపఁబడిన, అఖండ = పరిపూర్ణమైన, సచ్చిదానంద = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁడగు పరమాత్మయొక్క, రస = ఆనందముయొక్క; ఏక = ముఖ్యమైన, స్ఫూర్తి = ప్రకాశము గలిగినట్టి, షట్చక్ర = షడాధారచక్రములయందు విహరించుచున్న, సీతా = సీతాదేవితోఁ గూడిన (మాయాసహితుఁ,<noinclude><references/></noinclude>
gbx1mqki3u1cq3a493boem9ifytg5xi
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/254
104
171168
557428
556960
2026-05-28T11:16:25Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557428
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |235 }}</noinclude>{{left|}}
అ. 192, 193, 194 పద్యములు మహాదేవాచార్యుని సంబోధనలు, ఆశ్వాసాంతమునం దిట్టి పద్యముల వ్రాసి కృతిపతిని సంబోధించుట యాంధ్రకవుల సంప్రదాయము
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పరమదయాసముద్ర! గుణభద్ర! కరాంచితబోధముద్ర! భా
స్కరశతకోటిధామ! జితకామ! బుధాంబుధిసోమ! విస్ఫుర
న్నిరతిశయప్రభావ! ఘననిర్మలభావ! మహార్ద్రభావ! శం
కరహరిధాతృరూప! చిదఖండకలాప! జగత్ప్రదీపకా!</poem>|ref=}192}
'''టీ'''. పరమ...ద్ర — పరమ= అధికమైన, దయా = దయకు, సముద్ర = సముద్రమువంటివాఁడా, గుణభద్ర = సద్గుణములచే మనోహరు డగువాఁడా, కరాం...ద్ర — కర = హస్తమునందు, అంచిత = ఒప్పుచున్న, బోధముద్ర = జ్ఞానముద్ర కలవాఁడ, (అంగుష్ఠతర్జనీసంయోగమునకు జ్ఞానముద్ర యనిపేరు) భాస్క...ధామ — భాస్కరశతకోటి = శతకోటిసంఖ్య గలసూర్యులతో సమానమగు, ధామ = కాంతి కలవాఁడా, జితకామ = జయించిన కామక్రోధాదులు గలవాఁడా, బుధాం...సోమ — బుధ = విద్వాంసు లనియెడు, అంబుధి = సముద్రమునకు, సోమ = చంద్రునివంటివాఁడా! (విద్వాంసు లితనిని జూచి సంతోషింతు రనుట) విస్ఫు...భావ — విస్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న, నిరతిశయ = తనకంటె నధికమైనది మఱియొకటి లేని (అనఁగా: సర్వాధికమైన), ప్రభావ = సామర్థ్యము కలవాఁడా, ఘననిర్మలభావ — ఘన = శ్రేష్ఠమైనట్టియు, నిర్మల = పరిశుద్ధమైనట్టియు, భావ = మనస్సుగలవాఁడా, మ...వ — మహా = మిగుల, ఆర్ద్ర = మృదువగు, భావ = మనస్సు గలవాఁడా, శంకరహరిధాతృరూప = రుద్రబ్రహ్మవిష్ణురూప! చిదఖండకలాప — చిత్ = జ్ఞానమే (బ్రహ్మమే), అఖండ = అధికమైన, కలాప = భూషణముగాఁ గలవాఁడా! జగత్ప్రదీపకా — జగత్ = లోకమును, ప్రదీపకా = ప్రకాశింపఁజేయువాఁడా!
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జగదింద్రజాలకల్పక!
సగుణాగుణరూప! పరమసత్యాలాపా!
నిగమాగమాంతవినుతా!
త్రిగుణాతీతస్వభావ! ధీనుతభావా!</poem>|ref=193}}
'''టీ'''. జగ...క — జగత్ = ప్రపంచ మనియెడు, ఇంద్రజాల = ఇంద్రజాలమును, కల్పక = ఏర్పరచినవాఁడ, సగుణాగుణరూప = సగుణనిర్గుణస్వరూప, పర...లాపా — పరమ = శ్రేష్ఠమైన, సత్య = యథార్థమైన, ఆలాపా = సంభాషణము గలవాఁడా! నిగ...సుతా — నిగమ = వేదములయొక్కయు, ఆగమ = ఆగమములయొక్కయు, అంత = అంతములయందు, వినుతా = స్తోత్రములు చేయఁబడుచున్నవాఁడా! త్రిగు...వ — త్రిగుణ = సత్త్వరజస్తమోగుణములును, అతీత = ఆతిక్రమించిన, స్వభావ = స్వభావము<noinclude><references/></noinclude>
6eil5uka1tcouvakz3bu6yu1ttdqgu9
557429
557428
2026-05-28T11:17:16Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
557429
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |235 }}</noinclude>{{left|}}
అ. 192, 193, 194 పద్యములు మహాదేవాచార్యుని సంబోధనలు, ఆశ్వాసాంతమునం దిట్టి పద్యముల వ్రాసి కృతిపతిని సంబోధించుట యాంధ్రకవుల సంప్రదాయము
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పరమదయాసముద్ర! గుణభద్ర! కరాంచితబోధముద్ర! భా
స్కరశతకోటిధామ! జితకామ! బుధాంబుధిసోమ! విస్ఫుర
న్నిరతిశయప్రభావ! ఘననిర్మలభావ! మహార్ద్రభావ! శం
కరహరిధాతృరూప! చిదఖండకలాప! జగత్ప్రదీపకా!</poem>|ref=192}}
'''టీ'''. పరమ...ద్ర — పరమ= అధికమైన, దయా = దయకు, సముద్ర = సముద్రమువంటివాఁడా, గుణభద్ర = సద్గుణములచే మనోహరు డగువాఁడా, కరాం...ద్ర — కర = హస్తమునందు, అంచిత = ఒప్పుచున్న, బోధముద్ర = జ్ఞానముద్ర కలవాఁడ, (అంగుష్ఠతర్జనీసంయోగమునకు జ్ఞానముద్ర యనిపేరు) భాస్క...ధామ — భాస్కరశతకోటి = శతకోటిసంఖ్య గలసూర్యులతో సమానమగు, ధామ = కాంతి కలవాఁడా, జితకామ = జయించిన కామక్రోధాదులు గలవాఁడా, బుధాం...సోమ — బుధ = విద్వాంసు లనియెడు, అంబుధి = సముద్రమునకు, సోమ = చంద్రునివంటివాఁడా! (విద్వాంసు లితనిని జూచి సంతోషింతు రనుట) విస్ఫు...భావ — విస్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న, నిరతిశయ = తనకంటె నధికమైనది మఱియొకటి లేని (అనఁగా: సర్వాధికమైన), ప్రభావ = సామర్థ్యము కలవాఁడా, ఘననిర్మలభావ — ఘన = శ్రేష్ఠమైనట్టియు, నిర్మల = పరిశుద్ధమైనట్టియు, భావ = మనస్సుగలవాఁడా, మ...వ — మహా = మిగుల, ఆర్ద్ర = మృదువగు, భావ = మనస్సు గలవాఁడా, శంకరహరిధాతృరూప = రుద్రబ్రహ్మవిష్ణురూప! చిదఖండకలాప — చిత్ = జ్ఞానమే (బ్రహ్మమే), అఖండ = అధికమైన, కలాప = భూషణముగాఁ గలవాఁడా! జగత్ప్రదీపకా — జగత్ = లోకమును, ప్రదీపకా = ప్రకాశింపఁజేయువాఁడా!
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జగదింద్రజాలకల్పక!
సగుణాగుణరూప! పరమసత్యాలాపా!
నిగమాగమాంతవినుతా!
త్రిగుణాతీతస్వభావ! ధీనుతభావా!</poem>|ref=193}}
'''టీ'''. జగ...క — జగత్ = ప్రపంచ మనియెడు, ఇంద్రజాల = ఇంద్రజాలమును, కల్పక = ఏర్పరచినవాఁడ, సగుణాగుణరూప = సగుణనిర్గుణస్వరూప, పర...లాపా — పరమ = శ్రేష్ఠమైన, సత్య = యథార్థమైన, ఆలాపా = సంభాషణము గలవాఁడా! నిగ...సుతా — నిగమ = వేదములయొక్కయు, ఆగమ = ఆగమములయొక్కయు, అంత = అంతములయందు, వినుతా = స్తోత్రములు చేయఁబడుచున్నవాఁడా! త్రిగు...వ — త్రిగుణ = సత్త్వరజస్తమోగుణములును, అతీత = ఆతిక్రమించిన, స్వభావ = స్వభావము<noinclude><references/></noinclude>
iwchoz5mt86hlcfkkdf7jox6z68wbay
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/253
104
171169
557427
556954
2026-05-28T11:07:28Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557427
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| 234 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>మందబుద్ధి గలవానికి సంవత్సరమునకును మిగుల మూఢుడగువానికి పండ్రెండుసంవత్సరములకును యోగసిద్ధి గలుగును. ఇది యోగశాస్త్రసమ్మతము. అనుభవపూర్వక మగు బ్రహ్మజ్ఞానము గలగురువు నాశ్రయించి యమ్మహాత్ముని సేవించుచు స్థాన, భావ, అంగ శుశ్రూషలు చేయుచు భక్తియుక్తుఁడై యుండు మహాత్మునికి షణ్మాసములకంటెఁ బూర్వముననే యోగసిద్ధి కలుగుటకూడ కలదు. గురుభక్తులకు నిర్విఘ్నముగఁ దత్సిద్ధి కలుగును.
'''అవ'''. తారకయోగవ్యాఖ్యానమును ముగించి సాంఖ్యయోగవ్యాఖ్యానమున కుపోద్ఘాతముగాఁ గవి పార్వతి ప్రశ్నము నభివర్ణించుచున్నాఁడు —
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని బోధించిన నాంజనేయుఁడు తురీయానందముం బొంది చ
య్యన సీతాలలనాశిరోమణికి సాష్టాంగప్రణామంబు చే
సె నటంచున్ బరమేశ్వరుండు కృపచే శ్రీపార్వతీదేవికిన్
వినుపింప న్విని రాముఁ డేమనియె నావృత్తాంతముం జెప్పవే.</poem>|ref=191}}
'''టీక'''. అని బోధించినన్ = ఇట్లు బోధింపఁగా, అంజనేయుఁడు, తురీయానందమున్ = తురీయావస్థయందు గలుగు బ్రహ్మానందమును, పొంది, చయ్యనన్ = తక్షణమే, సీతాలలనాశిరోమణికిన్ = నారీరత్నములగు సీతాదేవికి, సాష్టాంగ...బు — సాష్టాంగ = అష్టాంగయుక్తమగు, శ్లో. 'ఉరసా శిరసా దృష్ట్యా మనసా వచసా తథా, పద్భ్యాం కరాభ్యాం కర్ణాభ్యాం ప్రణామో౽ష్టాంగ ఉచ్యతే', 1. వక్షస్థలము, 2. లలాటము, 3. హస్తములు, 4. పాదములు, 5. చెవులు, ఈ అవయవములు నేలకు సోకునట్లు నమస్కరించుటయు, 6 నేత్రములతో భక్తియుక్తముగఁ జూచుటయు, 7. మనసుతోఁ జక్కగ ధ్యానించుటయు, 8. వాక్కుతో “నమస్కారము” అని చెప్పుటయు, నీ వ్యాపారములతోఁ గూడి చేయఁబడు
నమస్కారము సాష్టాంగనమస్కార మనఁబడును. ప్రణామంబు = నమస్కారము, చేసెన్, అటంచున్ = అని, కృపచేన్ = దయతో, పరమేశ్వరుండు = ఈశ్వరుఁడు, శ్రీపార్వతీదేవికిన్, వినుపింపన్ = చెప్పఁగా, విని, రాముఁ డేమనియెన్ = పిదప రాముఁ డేమని చెప్పెను? ఆవృత్తాంతమున్ = ఆవిషయమును, చెప్పవే = ఓపరమేశ్వరా! నాపై దయచే నానతిమ్ము, అని యడుగుటయున్ = అని పార్వతీదేవి ప్రశ్న చేయఁగానే (ఈశ్వరుఁడు రెండవ యాశ్వాసమునందలివిషయమును సమాధానముగాఁ జెప్పుచున్నాఁడని శేషము.)
'''తా'''. ఈవిధముగా, సీతాదేవి హనుమంతునకుఁ దారకయోగము నుపదేశింపఁగానే యామహాత్ముఁడును బరమనిష్ఠతో దాని నభ్యసించి తురీయావస్థయందలి బ్రహ్మానందము ననుభవించి యత్యంతభక్తితో సీతాదేవికి నమస్కరించెను. అని పరమేశ్వరుఁడు సర్వమును బోధింపఁగానే,యప్పార్వతీయుఁ బిదప రాముఁడేమి చెప్పెను? దానిఁ గరుణతో నానతీయుమని ప్రశ్నించెను.<noinclude><references/></noinclude>
sogfltnkg8n4wovjwdgmbiytpwr39km
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/252
104
171170
557401
556853
2026-05-28T06:48:39Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557401
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |233 }}</noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మందప్రజ్ఞునకు సంవత్సరంబునకుఁ గేవలమూఢాత్మునకు ద్వాదశవర్షం
బులకుఁ బరమసూక్ష్మతారకయోగసిద్ధి యగు నని యోగశాస్త్రం
బుల వినంబడు దివ్యజ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నుండైన యాచార్యునిసాన్ని
ధ్యంబున వసియించి స్థానాంగభావాత్మశుశ్రూషలు గావించుచు
నిరంతరంబు సేవించు మహానుభావునకు నిరంతరాయంబుగా శీఘ్ర
కాలంబున నిర్గుణబ్రహ్మసాక్షాత్కారం బగు సందేహింపవలదు.</poem>|ref=100}}
'''టీక'''. ఇవ్విధంబునన్ = ఈవిధముగా, ప్రతిదివసంబు = ప్రతిదినము, యా...బున్ — యామద్వయ = రెండుజాములకాలము, నియమంబున్ = నిష్కర్షను, తప్పక = విడువక, అభ్యసించినన్ = ఈతారకయోగము నలవాటు చేసినయెడల, నిర్మ...నకున్ — నిర్మల = పరిశుద్ధమైన, నిశ్చల = కదలని, చిత్తవృత్తిగల = మనోవ్యాపారముగల, పురుషునకుఁన్, షణ్మాసంబులకున్ = ఆఱునెలలకును, మందప్రజ్ఞునకున్ = అల్పబుద్ధి గలవానికి, సంవత్సరంబునకున్ = పండ్రెండుమాసములకును, కేవలమూఢాత్మునకున్ = మిగులమూఢుఁడైనవానికిని, ద్వాదశవర్షంబులకున్ = పండ్రెండుసంవత్సరములకును, పరమ...నని — పరమసూక్ష్మ = మిగులసూక్ష్మమగు, తారకయోగ = తారకయోగము, సిద్ధియగునని = సిద్ధించునని, యోగశాస్త్రంబులన్ = యోగశాస్త్రములయందు, వినంబడున్, దివ్య...డు — దివ్య = శ్రేష్ఠమైన, జ్ఞాన = బ్రహ్మమొకటి కలదను పరోక్షజ్ఞానముతోను, విజ్ఞాన = బ్రహ్మమే నేనని యనుభవపూర్వకమగునపరోక్షజ్ఞానముతోను, సంపన్నుండు = కూడినవాఁడు, ఐన యాచార్యుని సాన్నిధ్యంబునన్ = ఐనట్టి సద్గురువునొద్ద, వసియించి = ఉండి, స్థానాంగభావాత్మశుశ్రూషలు = స్థానశుశ్రూష అంగశుశ్రూష భావశుశ్రూష ఆత్మశుశ్రూష అనియెడు చతుర్విధశుశ్రూషలును (స్థానశుశ్రూష యనఁగా - గురువునకుఁ గలగృహక్షేత్రాదులను విచారించుట; అంగశుశ్రూష యనఁగా నాగురువునకు అభ్యంజనము అలంకారము మొదలగునవి చేయుట; భావశుశ్రూష యనఁగా అగురువునే పరబ్రహ్మముగా భావించి ధ్యానించుట; ఆత్మశుశ్రూష యనఁగా గురువు కోరినదానిని లేక, గురువునకు నావశ్యక మగుదానిని తనశక్తి గలయంతవఱకు సంపాదించి తెచ్చియిచ్చుట.) కావించుచున్ = చేయుచు, నిరంతరంబు = సర్వకాలములయందును, సేవిం...నకున్ — సేవించు = సేవ చేయునట్టి, మహానుభావునకున్ = మహాత్మునకు, నిరంతరాయంబుగాన్ = విఘ్నము లేకుండ, శీఘ్రకాలంబునన్ = త్వరలో, నిర్గు...గున్ — నిర్గుణ = సత్వరజస్తమోగుణములు లేనట్టి, బ్రహ్మ = పరబ్రహ్మముయొక్క, సాక్షాత్కారంబు = ప్రత్యేకనుభవము (అనఁగా - బ్రహ్మమే తానను ననుభవము.) అగున్ = అగును, సందేహంబు వలదు = సందేహము లేదు.
'''తా'''. ఈ విధముగా దినమునకు రెండుజాములకాలము యోగాభ్యాసమును జేయుచుండిన పరిశుద్ధ మగు మనస్సుగలవానికి నాఱుమాసములకు యోగసిద్ధి గలుగును. కొంత<noinclude><references/></noinclude>
smqpghmq37tmivhzmo43sf3wutt1s6f
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/251
104
171171
557400
556781
2026-05-28T06:39:44Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557400
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| 232 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>తోపాటు మనసు కూడ లీన మగునని నిరూపింపఁబడియే యున్నదికదా! కావున పరబ్రహ్మము కానవచ్చుననుట యనఁగా స్వస్వరూపముతో నిలుచుటయే కాని మఱేమియుఁగాదు అని తెలిసికొనవలయును. వాస్తవస్థితిలో సర్వసాక్షి యగు బ్రహ్మమును తెలిసికొనునది మఱియొకటి కలదనుటయే సంభవింపదు. సర్వసాక్షికి మఱియొకసాక్షి కలఁడనిన వానికి మఱియొకసాక్షి వానికి మఱియొకసాక్షి యని లెక్కకు మిక్కిలిగ సాక్షుల నంగీకరింపవలసివచ్చుటచే ననవస్థాదోషము వచ్చును.) యామద్వయంబు = రెండుజాములకాలము, యోగారూఢుఁడై — యోగ = తారకయోగమును, ఆరూఢుఁడై = ఆరంభించినవాఁడై, వానిన్ = ఆనాదబిందుకళలు (వానికి ఫలము లగునిశ్చలబుద్ధి ఘంటానాదపరబ్రహ్మములను) ధ్యానింపన్ = ధ్యానించినచో, తన్మయత్వంబు = ఆ బ్రహ్మమే తానగుట, కలుగున్. అట్టియున్మనియందున్ = ఇట్లు వివరింపఁబడిన యున్మన్యవస్థయందు, మనోనిలములు = మనఃప్రాణములు, వివి...తోన్ — వివిధ = బహువిధములైన, విషయ = శబ్దాదివిషయములతోను, ఇంద్రియములతోన్ = ఇంద్రియములతోను, విలయమొందున్ = నశించును, సర్వ...గంబు — సర్వ = సమస్తమైన, వేదాంత = వేదాంతములయందు, విదిత = తెలియఁజేయఁబడిన, పరమ = శ్రేష్ఠమైన, రాజయోగంబు = రాజయోగము, ఇదియ సూ = ఇదియే సుమా!
'''తా'''. దేవతలచేఁగూడ స్తోత్రము చేయఁబడతగిన గుణములుగల యోయాంజనేయా! యీరాజయోగమును సంక్షేపముగాఁ జెప్పెద వినుము. రేయిపగలు పైన వర్ణించిన విధముగా నజపాగాయత్రి ననుష్ఠించిన బిందువు చలింపక నిలుచును. పలువిధములగు నాదముల వినుచుండినఁ దుదకు ఘంటానాదము మ్రోగును. బహువిధము లగుకళల వీక్షించిన నంతమునకు పరబ్రహ్మము నెఱుఁగును. ఇట్లు యోగసిద్ధినిఁ గాంచి నిష్ఠతో రెండుజాము లభ్యసించినయెడల సాధకుఁడు తన్మయుఁ డగును. ఆతన్మయత్వమునకే యున్మన్యవస్థ యని పేరు. ఆయవస్థయందు యింద్రియప్రాణవిషయములతో గూడి మనస్సు లయమునొందును. అప్పు డప్రయత్నముగనే సర్వపరిపూర్ణ మగు స్వస్వరూపము శేషించును. ఇదియే రాజయోగము. సర్వవేదాంతశాస్త్రములును దీనినే వినుతించుచున్నవి.
{{p|ac|fwb}}అధికారితారతమ్యమున యోగసిద్ధియగుటకుఁ గాలనిర్ణయముఁ దెలుపుట</p>
'''అవ'''. ఈవిధముగా తారకయోగస్వరూపమును దానివలన ననాయాసముగ మోక్షము సిద్ధించుటయును నిరూపించి యుపసంహరించుచు తత్సిద్ధికి కాలనియమమును జెప్పుచున్నాఁడు —
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇవ్విధంబునఁ బ్రతిదివసంబు యామద్వయనియమంబు దప్పక య
భ్యసించిన నిర్మలనిశ్చలచిత్తవృత్తి గలపురుషులకు షణ్మాసంబులకు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
pezuydj4y1fxftmn95149ojtd2d6kuj
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/250
104
171172
557399
556778
2026-05-28T06:31:11Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557399
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |231 }}</noinclude>{{left|}}
'''అవ'''. ఇట్లు సవిస్తరముగ రాజయోగము నెఱింగించి మరల దానినే సంక్షేపించి చెప్పుచున్నాఁడు —
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పరమహంసంబు రేపగలు చింతింపంగ
బిందు విందందుఁ గంపింపకుండు
దశవిధప్రణవనాదము లాలకింపంగఁ
దుదను ఘంటానాద మొదవి మ్రోయు
బహులక్షలక్ష్యముల్ పరికించి చూడంగ
సురుచిరంబై స్వయంజ్యోతి యొప్పు
యామద్వయంబు యోగారూఢుఁడై వాని
ధ్యానింపఁ దన్మయత్వంబు గలుగు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నట్టియున్మనియందు మనోనిలములు
వివిధవిషయేంద్రియములతో విలయ మొందు
నిదియె సూ సర్వవేదాంతవిదితపరమ
రాజయోగంబు దేవతారాజివినుత!</poem>|ref=189}}
'''టీ'''. దేవతారాజివినుత = దేవతాసమూహములచే స్తోత్రములు చేయఁబడుచున్న సద్గుణములు గలయాంజనేయా, పర...సంబున్ — పరమ = శ్రేష్ఠమైన, హంసంబున్ = హంసపక్షి యని చెప్పఁబడి యున్నజీవునిఁ గూర్చి, రేపగలు = రేయుంబవలు, చింతింపంగన్ = ఆలోచన సేయఁగా (ఈ జీవునకును బ్రహ్మమునకును భేదము లేదని ధ్యానింపఁగా) బిందువు = బుద్ధి, ఇదంచున్ = ఇటునటు, కంపింపకుండున్ = కదలనేరదు, దశ...ములు — దశవిధ = పదివిధము లగు, ప్రణవనాదములు = ఓంకారనాదములు, ఆలకింపంగన్ = వినుచుండఁగా, తుదన్ = అంతమునందు, ఘంటానాదము = ఘంటానాదరూపమగునోంకారధ్వని, ఒదవిమ్రోయున్ = పుట్టిమ్రోగును, బహులక్షలక్ష్యములు — బహు = అనేకములైన, లక్ష = లక్షసంఖ్యలు గల, లక్ష్యములు = గుఱులు, (చిత్కళలు) పరికించి = విమర్శపూర్వకముగా, చూడంగన్ = చూచుచుండఁగ, సురుచిరంబై = మిగులఁ బ్రకాశించుచు, స్వయంజ్యోతి = స్వప్రకాశస్వరూపమగు పరబ్రహ్మము, ఒప్పున్ = ప్రకాశించును. (కానవచ్చుననుట. ఇచ్చట కానఁబడుట యనఁగా నేత్రములకు గోచరమగుట కాదు. పరబ్రహ్మ ఇంద్రియములకు గోచరమగువాఁడు కాఁడుగదా. మఱియు, హంసనాదబిందుకళలు నశించినప్పుడుగాని పరబ్రహ్మము కానరాఁ డని చెప్పఁబడియుండుటచే పరబ్రహ్మము కానవచ్చునప్పటికి దానిని చూచుటకు మనస్సే యుండదుకదా! నాదాదుల<noinclude><references/></noinclude>
r6bdg8xbsc5xph3vndqd7jmgxqxe9ag
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/249
104
171173
557397
556777
2026-05-28T06:21:03Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557397
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|230 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>యనియు సహజామనస్కం బనియుఁ జెప్పునొప్పు నట్టిపూర్ణనిర్వికల్ప
సమాధియం దద్వితీయాపరోక్షస్వయంప్రకాశమానాఖండసచ్చిదా
నందస్వరూపపరమాత్మారామచైతన్యమాత్రుండవై యుండుమని యు
పదేశించి వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=188}}
'''టీక'''. ఇట్లు = ఈవిధముగా, హంస...తోన్ — హంస = హంసపక్షిగా వర్ణింపఁబడియున్న జీవునితోడను, నాదబిందుకళలతోన్ = ప్రణవనాదబుద్ధిచిత్కళలతోడను, సక...లు — సకలేంద్రియ = సర్వేంద్రియములతోడను, సమన్విత = కూడిన, మనః = మనస్సును,
ప్రాణంబులు = ప్రాణమును, ఎప్పుడు విలయంబగున్ = ఎప్పుడు పరబ్రహ్మమునందు లీనము
లగునో, అప్పు డయ్యవస్థ = అప్పుడు ఆచిత్తాదిలయావస్థ, తురీయం బనియున్ = తురీయావస్థ యనియు, (ఈ తురీయావస్థ రెండువిధములు. అందు స్వభావసిద్ధముగానే ప్రతిదినమును ప్రతిజీవునకును సుషుప్త్యవస్థకుఁ బిదప నంతకంటె మిగుల సుఖకరమై లభించుచుండు నది యొకటి. తారకయోగవిచారమునందుఁ జెప్పఁబడినరీతిగ మనసు మొదలగునవి పరబ్రహ్మమునందు లీనమైనపుడు శాశ్వతసుఖమును గలిగించుచు జీవబ్రహ్మైక్యానుసంధానాభ్యాసపాటనమువలనఁ గలుగునది మఱియొకటి) ఉన్మనియనియున్ = ఉన్మన్యవస్థయనియు, సహజామనస్కంబనియున్ = స్వభావసిద్ధమైన యమనస్కమనియు, చెప్పునొప్పున్ = చెప్పుఁబడుచున్నది. అట్టి...దున్ — అట్టి = అటువంటి, పూర్ణ = కొఱఁతలేనట్టియు, నిర్వికల్ప = ధ్యానించువాఁడు ధ్యానింపఁబడునది ధ్యానము అను మొదలగు భేదములు లేనట్టియు, సమాధియందున్ = నిష్ఠయందు, అద్వి...వై — అద్వితీయ = రెండవవాఁడు లేనట్టియు, అపరోక్ష = ప్రత్యక్షమైనట్టియు, స్వయంప్రకాశమాన = మఱియొకదానిసహాయము లేక తనంతఁ దానే ప్రకాశించునట్టియు, (ఇచ్చట ప్రకాశ మనఁగా జ్ఞానమే; ప్రకాశించుట అనఁగా తెలిసికొనుటయే) అఖండ = విభాగములు లేనట్టియు, సచ్చిదానందస్వరూప = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపమైన, పరమ = శ్రేష్ఠమైన, ఆత్మారామ = అంతర్యామియైన, చైతన్యమాత్రుండవై = జ్ఞానమే స్వరూపముగాఁ గలవాఁడవై, ఉండుము అని ఉపదేశించి = ఉండుము అని బోధించి, వెండియున్ = మఱియు, ఇట్లనియెన్ = ఈ క్రిందివిధముగాఁ జెప్పెను.
తా. ఈవిధముగా ప్రాణేంద్రియసహితముగ మనస్సెప్పుడు పరబ్రహ్మమునందు లీనమగునో ఆస్థితికి తురీయావస్థయనియు, నున్మన్యవస్థయనియు, సహజామనస్కమనియుఁ బేర్లు. ఇదియే నిర్వికల్పసమాధి యనఁబడును. ఇట్టి సమాధియందు నిలిచి సర్వపరిపూర్ణుఁడును అద్వితీయుడును జీవునికంటే నభిన్నుఁడును స్వప్రకాశస్వరూపుఁడును అంతర్యామియు నగు శ్రీరామునితో నభిన్నుఁడవై యుండుము. మోక్షమును జెందుము, అని యుపదేశించి యాసీతాదేవి మఱియు నిట్లనియె.<noinclude><references/></noinclude>
gm34pv0m9svtzlq19m47dbbsktnrsuq
557398
557397
2026-05-28T06:21:59Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
557398
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh|230 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}</noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>యనియు సహజామనస్కం బనియుఁ జెప్పునొప్పు నట్టిపూర్ణనిర్వికల్ప
సమాధియం దద్వితీయాపరోక్షస్వయంప్రకాశమానాఖండసచ్చిదా
నందస్వరూపపరమాత్మారామచైతన్యమాత్రుండవై యుండుమని యు
పదేశించి వెండియు నిట్లనియె.</poem>|ref=188}}
'''టీక'''. ఇట్లు = ఈవిధముగా, హంస...తోన్ — హంస = హంసపక్షిగా వర్ణింపఁబడియున్న జీవునితోడను, నాదబిందుకళలతోన్ = ప్రణవనాదబుద్ధిచిత్కళలతోడను, సక...లు — సకలేంద్రియ = సర్వేంద్రియములతోడను, సమన్విత = కూడిన, మనః = మనస్సును,
ప్రాణంబులు = ప్రాణమును, ఎప్పుడు విలయంబగున్ = ఎప్పుడు పరబ్రహ్మమునందు లీనము
లగునో, అప్పు డయ్యవస్థ = అప్పుడు ఆచిత్తాదిలయావస్థ, తురీయం బనియున్ = తురీయావస్థ యనియు, (ఈ తురీయావస్థ రెండువిధములు. అందు స్వభావసిద్ధముగానే ప్రతిదినమును ప్రతిజీవునకును సుషుప్త్యవస్థకుఁ బిదప నంతకంటె మిగుల సుఖకరమై లభించుచుండు నది యొకటి. తారకయోగవిచారమునందుఁ జెప్పఁబడినరీతిగ మనసు మొదలగునవి పరబ్రహ్మమునందు లీనమైనపుడు శాశ్వతసుఖమును గలిగించుచు జీవబ్రహ్మైక్యానుసంధానాభ్యాసపాటనమువలనఁ గలుగునది మఱియొకటి) ఉన్మనియనియున్ = ఉన్మన్యవస్థయనియు, సహజామనస్కంబనియున్ = స్వభావసిద్ధమైన యమనస్కమనియు, చెప్పునొప్పున్ = చెప్పుఁబడుచున్నది. అట్టి...దున్ — అట్టి = అటువంటి, పూర్ణ = కొఱఁతలేనట్టియు, నిర్వికల్ప = ధ్యానించువాఁడు ధ్యానింపఁబడునది ధ్యానము అను మొదలగు భేదములు లేనట్టియు, సమాధియందున్ = నిష్ఠయందు, అద్వి...వై — అద్వితీయ = రెండవవాఁడు లేనట్టియు, అపరోక్ష = ప్రత్యక్షమైనట్టియు, స్వయంప్రకాశమాన = మఱియొకదానిసహాయము లేక తనంతఁ దానే ప్రకాశించునట్టియు, (ఇచ్చట ప్రకాశ మనఁగా జ్ఞానమే; ప్రకాశించుట అనఁగా తెలిసికొనుటయే) అఖండ = విభాగములు లేనట్టియు, సచ్చిదానందస్వరూప = సత్యజ్ఞానానందస్వరూపమైన, పరమ = శ్రేష్ఠమైన, ఆత్మారామ = అంతర్యామియైన, చైతన్యమాత్రుండవై = జ్ఞానమే స్వరూపముగాఁ గలవాఁడవై, ఉండుము అని ఉపదేశించి = ఉండుము అని బోధించి, వెండియున్ = మఱియు, ఇట్లనియెన్ = ఈ క్రిందివిధముగాఁ జెప్పెను.
తా. ఈవిధముగా ప్రాణేంద్రియసహితముగ మనస్సెప్పుడు పరబ్రహ్మమునందు లీనమగునో ఆస్థితికి తురీయావస్థయనియు, నున్మన్యవస్థయనియు, సహజామనస్కమనియుఁ బేర్లు. ఇదియే నిర్వికల్పసమాధి యనఁబడును. ఇట్టి సమాధియందు నిలిచి సర్వపరిపూర్ణుఁడును అద్వితీయుఁడును జీవునికంటె నభిన్నుఁడును స్వప్రకాశస్వరూపుఁడును అంతర్యామియు నగు శ్రీరామునితో నభిన్నుఁడవై యుండుము. మోక్షమును జెందుము, అని యుపదేశించి యాసీతాదేవి మఱియు నిట్లనియె.<noinclude><references/></noinclude>
f6sr6hxppxf4n77ebmg27l07j3xpjz3
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/248
104
171174
557396
556776
2026-05-28T03:57:24Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557396
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ప్ర థ మా శ్వా స ము. |229 }}</noinclude>{{left|}}
'''తా'''. ఇ ట్లనాదిసిద్ధ మగుజీవబ్రహ్మైక్యమే కళ గావున నది నాదబిందువుల నశింపఁజేసి తనయందుఁ జేర్చికొని ఘటాకాశము మహాకాశమున లీనమైనట్లు తనకంటె నభిన్నుఁడగు పరమాత్మునియం దైక్యమగును.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కలహంసాన్వితనాదబిందుకళ లైక్యం బెప్పు డౌ నప్పు డు
జ్జ్వలకర్పూరశిఖీప్రణాశముగతిన్ సర్వేంద్రియోపేతకా
నిలచిత్తంబులు శూన్యమై చనఁగఁదా నిర్వాతదీపోపమా
చలసచ్చిత్సుఖవిగ్రహాత్ముఁ డలరున్ సంపూర్ణుఁడై యంతటన్.</poem>|ref=187}}
'''టీ'''. కల...ళలు - కల = మనోహరమైన, హంస = హంసపక్షి యని జెప్పఁబడిన జీవునితో, అన్విత = కూడిన, నాదబిందుకళలు = ప్రణవనాదములును, బుద్ధియు, జిత్కళయు, ఐక్యం బెప్పుడౌన్ = ఏసమయమునఁ దనతో (బ్రహ్మతో), నేకీభవించునో, అప్పుడు = ఆసమయమున, ఉజ్జ్వల...గతిన్ — ఉజ్జ్వల = ప్రకాశించుచున్న, కర్పూరశిఖ = కర్పూరదీపముయొక్క, ప్రణాశముగతిన్ = నాశనమువలె (అనఁగా: కర్పూరదీపమును గర్పూరమును గూడ నొకమాఱె నశించినట్లు, సర్వే...బులు — సర్వేంద్రియ = సమస్తేంద్రియములతో, ఉపేతక = కూడిన, (ఇచ్చట స్వార్థమందు క ప్రత్యయము.) అనిల = వాయువులును, చిత్తంబులు = మనస్సును, శూన్యమై చనఁగన్ = స్వరూపరహితములై పోఁగా, తాన్ = తాను, నిర్వా...త్ముడు — నిర్వాత = గాలి లేనిచోటనున్న, దీపోపమ = దీపముతో సమానమైనట్టియు, అచల = నిశ్చలమైనట్టియు, సత్ = సత్తామాత్రమైనట్టియు, చిత్ = జ్ఞానరూపమైనట్టియు, సుఖ = ఆనందమైనట్టియు, విగ్రహాత్ముఁడు = రూపముగల (అనఁగా - ప్రపంచవిలక్షణుఁడైన పరబ్రహ్మము. ఈ ప్రపంచము అసత్య, అజ్ఞాన దుఃఖరూపమైనది. బ్రహ్మము సత్యజ్ఞానసుఖరూపుఁడైనవాఁడు, కావున బ్రపంచమునకంటె బ్రహ్మ వేఱు. విలక్షణపదమునకు వే ఱనియే యర్థమని తెలిసికొనవలయును.) అంతటన్ = సర్వదేశములయందును, సంపూర్ణుఁడు ఐ = కొఱత లేక వ్యాపించియున్నవాఁడై (అనఁగా = నద్వితీయుఁడై), అలరున్ = ప్రకాశించును.
'''తా'''. ఈవిధముగా హంసయు నాదబిందుకళలును దనలో నైక్యముఁ జెందఁగానే యా పరబ్రహ్మము ఇంద్రియప్రాణమనస్సులు అగ్నియందుఁ గలసినకర్పూరమువలె రూపరహితములు కాఁగానే యాసత్యజ్ఞానానందస్వరూపుఁ డగుపరమాత్ముఁడు గాలిలేనిచోట నున్నదీపముకైవడి నిశ్చలుఁడై యద్వితీయుఁడై ప్రకాశించును.
{{p|ac|fwb}}అమనస్కనిరూపణము</p>
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు హంసనాదబిందుకళలతో సకలేంద్రియసమన్వితమనఃప్రాణంబు
లెప్పుడు విలయం బగు నప్పు డయ్యవస్థ తురీయం బనియు నున్మని</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
gu0uifg87732cpxrqljd0ochukwrpte
పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/258
104
171194
557425
483210
2026-05-28T10:57:16Z
Ramesam54
3001
/* అచ్చుదిద్దారు */
557425
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="Ramesam54" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |239 }}</noinclude>
టీక. ఆపధరింపుము = వినుము. మహాదేవుఁడు = ఈశ్వరుఁడు, అమ్మహాదేవికి =
ప్రధమాశ్వాసాంతమునందుఁ జూపఁబడిన విధముగా ప్రశ్నజేసిన పార్వతీదేవికి, ఇట్లని
యెన్ = క్రింద రాఁబోవువిధముగా నుత్తరము చెప్పెను
తా. ఈ రెండవయాశ్వాసమునందుఁ చెప్పబోవు విషయమును దయతో నాకర్ణిం
పుము. అట్లు తారకయోగమును దెల్పఁగనె పార్వతీదేవి పరమేశ్వరుని రాముఁడుపదే
శించిన విషయమే మని ప్రశ్నఁ జేసి యుండెను గదా! దాని కీశ్వరుఁ డుత్తర మిట్లు
చెప్పిను.
అవ. ఈయుత్తరమును వివరించుచున్నాఁడు -
<poem>
క. శ్రీ రాముఁడపుడు శ్రీసీ
తారామముఖంబుఁ జూచి తల యూఁచి మహా
కారుణ్యకటాక్షముచే
మారుతవరసుతునిఁ గాంచి మందస్మితుఁడై. {{float right|3 }}
</poem>
టీ.అపుడు = సీతయుపదేశించిన పిదప, శ్రీ రాముఁడు = శ్రీ రాడు, శ్రీముఁ ...బున్ -
శ్రీ = శోభాయుక్తురాలైన, సీతారామ = నారీరత్నమగు సీతాదేవియొక్క, ముఖంబున్ =
చూచి, తలయ్యూచి = నీవు చెప్పినది మేలుగు నున్నది. అని యంగీకరించి, మహా...
చేన్ - మహాకారుణ్య = అధికమగుదయతోఁ గూడిన, కటాక్షముచేన్ = క్రీకంటిచూపు
తో, మారుతవరసుతునిన్ = వాయుదేవునిపుత్రుఁ డగునాంజనేయుని, కాంచి = చూచి,
మందస్మితుఁడై = చిఱునగవు నగుచు.
తా. ఓపార్వతీ! అట్లు తనయాజ్ఞచే హనుమంతునకు తారకయోగము నుపదేశిం
చిన సీతాదేవిని జూచి మెచ్చుకొని యాశ్రీ రాముఁడు హనుమంతునిదెస దృష్టి
సారించి చిఱునగవుతో.
అవ. సాంఖ్యయోగంబుఁ జెప్పుటకుఁ బ్రతిజ్ఞఁ జేయుచున్నాఁడు.
<poem>
తే. తెలిసెనయ్య! సీతాదేవి దెలియఁ జెప్ప
గలితతారక యోగ ప్రకార మెల్ల
నింక నీపయి: గరుణచే నెఱుకపఱుతు
సాంఖ్యయోగంబు విను మా ప్రసంగ మనఘ!. {{float right|4 }}
</poem>
టీ, అనఘ = పాపరహితుఁడా ! సీతాదేవి, తెలియఁజెప్పన్ = బాగుగ బోధిం
పఁగా, కలి... ల్లన్ - కలిత = ఒప్పుచున్న, తారకయోగ = తారక యోగముయొక్క,
ప్రకారమెల్లన్ = విధాన మంతయును, తెలిసెనయ్య = చక్కగ బోధపడెను. ఇంకన్ =
తరువాత, నీపయిఁగరుణచేన్ = నీపైనిదయచేత, సాంఖ్య యోగంబున్ = సాంఖ్యయోగ
మును, ఎఱుకపఱుతున్ = తెలియఁజేయుదును, ఆ ప్రసంగమున్ = ఆవివరమును వినుము.<noinclude><references/></noinclude>
slictkiomyjujhlr666es0iqi0p7a4n
557434
557425
2026-05-28T11:56:45Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* మూల్యాంకన చేసారు */
557434
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{rh| |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |239 }}</noinclude>'''టీ'''. అవధరింపుము = వినుము. మహాదేవుఁడు = ఈశ్వరుఁడు, అమ్మహాదేవికి = ప్రధమాశ్వాసాంతమునందుఁ జూపఁబడిన విధముగా ప్రశ్నజేసిన పార్వతీదేవికి, ఇట్లనియెన్ = క్రింద రాఁబోవువిధముగా నుత్తరము చెప్పెను.
'''తా'''. ఈ రెండవయాశ్వాసమునందుఁ చెప్పబోవు విషయమును దయతో నాకర్ణింపుము. అట్లు తారకయోగమును దెల్పఁగనె పార్వతీదేవి పరమేశ్వరుని రాముఁ డుపదేశించిన విషయ మేమని ప్రశ్నఁ జేసి యుండెను గదా! దాని కీశ్వరుఁ డుత్తర మిట్లు చెప్పెను.
'''అవ'''. ఈయుత్తరమును వివరించుచున్నాఁడు —
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శ్రీరాముఁ డపుడు శ్రీసీ
తారామముఖంబుఁ జూచి తల యూఁచి మహా
కారుణ్యకటాక్షముచే
మారుతవరసుతునిఁ గాంచి మందస్మితుఁడై.</poem>|ref=3}}
'''టీ'''. అపుడు = సీత యుపదేశించినపిదప, శ్రీరాముఁడు = శ్రీరాముఁడు, శ్రీ...బున్ — శ్రీ = శోభాయుక్తురాలైన, సీతారామ = నారీరత్నమగు సీతాదేవియొక్క, ముఖంబున్ = చూచి, తలయూఁచి = నీవు చెప్పినది మేలుగ నున్నది. అని యంగీకరించి, మహా...చేన్ — మహాకారుణ్య = అధికమగుదయతోఁ గూడిన, కటాక్షముచేన్ = క్రీకంటిచూపుతో, మారుతవరసుతునిన్ = వాయుదేవునిపుత్రుఁ డగునాంజనేయుని, కాంచి = చూచి, మందస్మితుఁడై = చిఱునగవు నగుచు.
'''తా'''. ఓపార్వతీ! అట్లు తనయాజ్ఞచే హనుమంతునకు తారకయోగము నుపదేశించిన సీతాదేవిని జూచి మెచ్చుకొని యాశ్రీరాముఁడు హనుమంతునిదెస దృష్టి సారించి చిఱునగవుతో.
'''అవ'''. సాంఖ్యయోగంబుఁ జెప్పుటకుఁ బ్రతిజ్ఞఁ జేయుచున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తెలిసెనయ్య! సీతాదేవి దెలియఁ జెప్ప
గలితతారకయోగప్రకార మెల్ల
నింక నీపయిఁ గరుణచే నెఱుకపఱుతు
సాంఖ్యయోగంబు విను మా ప్రసంగ మనఘ!</poem>|ref=4}}
'''టీ'''. అనఘ = పాపరహితుఁడా! సీతాదేవి, తెలియఁజెప్పన్ = బాగుగ బోధింపఁగా, కలి...ల్లన్ — కలిత = ఒప్పుచున్న, తారకయోగ = తారకయోగముయొక్క, ప్రకారమెల్లన్ = విధానమంతయును, తెలిసెనయ్య = చక్కగ బోధపడెను. ఇంకన్ = తరువాత, నీపయిఁ గరుణచేన్ = నీపైని దయచేత, సాంఖ్యయోగంబున్ = సాంఖ్యయోగమును, ఎఱుకపఱుతున్ = తెలియఁజేయుదును, ఆప్రసంగమున్ = ఆవివరమును, వినుము.<noinclude><references/></noinclude>
42m3wkepbljcfjckeimfmnhg65n9mc4
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/486
104
212191
557191
553250
2026-05-27T15:48:46Z
A.Murali
3019
557191
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
{{center|{{p|fs150}}'''టి. మాధవరావు '''</p>}}
{{right|-వారాల ఆనంద్}}
తెలంగాణ తొలితరం సినీ దర్శకుల్లో తాళిబొట్టు మాధవరావుది ప్రముఖస్థానం. 1970లో తీసిన మొట్టమొదటి చిత్రం 'తాళిబొట్టు'తో టి. మాధవరావు ఇంటిపేరు తాళి బొట్టు అయిపోయింది. ఆ సినిమాలో కృష్ణ, విజయనిర్మల, కృష్ణంరాజు, రాజబాబు, రమాప్రభలు ముఖ్య తారాగణంగా పనిచేశారు. కె.వి. మహదేవన్ సంగీతాన్ని అందించిన ఈ సినిమాకు తానే స్వయంగా రచన చేసుకున్నారు మాధవరావు. 1984లో హనుమకొండలో జన్మించిన మాధవరావు ఇంటిపేరు తిరునగరి. వరంగల్ మెట్రిక్ పూర్తయిం తర్వాత కొంతకాలం టీచర్ గా పనిచేశారాయన. చిన్నప్పటినుంచే నటనపట్ల ఆసక్తికలిగిన మాధవరావు మాద్రాస్ సినీరంగంలో ప్రవేశించాడు. హాస్య పాత్రలు, మోనోయార్టింగ్ బాగా చేసే మాధవరావు గాత్రం కూడా బాగా వుండేది. బాగా పాడేవారు. కొంతకాలం హిందూస్థానీ సంగీతం కూడా నేర్చుకున్న మాధవరావు మిత్రులందరి ప్రోత్సాహంతో సినిమాలో చేరేందుకు 1968లో మద్రాస్ రైల్ ఎక్కేశాడు.
మొదట గాయకుడిగా సినిమాల్లో చేరేందుకు ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. కానీ అప్పటికే అనేకమంది గాయకులు రంగంలో వుండడం మాధవరావు తెలంగాణ నుంచి రావడం వల్ల సంగీత రంగంలో ఆయనకు ప్రవేశం లభించలేదు. అయినా నిరాశ చెందకుండా ఎట్లో ఒకతీరు సినిమాల్లో ప్రవేశించడమే లక్ష్యంగా మద్రాసులో వుండిపోయాడు. సినిమా లకు సంబంధించి ఏ అవకాశం వచ్చినా వదలకుండా పనిచేయడం ఆరంభించాడు. మద్రాస్ వెల్ళినా రెండేళ్లకు దర్శకుడు జగన్నాథ్ వద్ద 'శ్రీకృష్ణ రాయబారం' సినిమాకు సహాయ దర్శకుడిగా చేరిపోయాడు. దాని తరువాత
వెంటనే సేలంలో తయారయిన బి. ఎస్. నారాయణ దర్శకత్వం వహించిన 'మాంగల్యం' సినిమాకు సహాయ
దర్శకుడిగా పనిచేశాడు. అక్కడే ఆయనకు ప్రముఖ కవి, సినీ రచయిత ఆత్రేయతో పరిచయం ఏర్పడింది.
ఆత్రేయకు మాధవరావులోని అంకితభావం నచ్చి అభిమానంతో సహకరించడం మొదలు పెట్టాడు. ఆ పరిచయం ముందుకు వెళ్లడానికి మాధవరావుకు ఎంతో వుపయోగపడింది. అప్పటికీ ఆత్రేయ సినీరంగంలో విజయవంతమయిన కవిగా నిలబడ్డాడు. ఆదుర్తి సుబ్బారావు లాంటి వాళ్లతో కలిసి అనేక సినిమాలకు పనిచేశాడు. ఆత్రేయ సూచనల మేరకు మాధవరావుకు ఆదుర్తి దగ్గర సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేసే అవకాశం వచ్చింది. 1961 నుంచి దాదాపు దశాబ్ద కాలంపాటు వారి సహచర్యం నిలిచింది. ఆదుర్తి వద్ద దర్శకత్వం, ఫిల్మ్ టెక్నికకు సంబంధించి అనేక అంశాలు నేర్చుకున్నానని మాధవరావు చెప్పుకున్నారు. 1962లో 'మంచి మనసులు', 1964లో 'మూగమనసులు', 1965లో 'తేనెమనసులు', 1966లో 'కన్నె మనసులు', 1968లో 'సుడిగుండాలు' తదితర సినిమాలకు సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేశారు. తర్వాత హిందీ సినిమాలు మిలన్,<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |465 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
qq6ipd7lhc9z34m3w0cyooyh3z0uzc7
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/487
104
212198
557192
553253
2026-05-27T15:49:18Z
A.Murali
3019
557192
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
మంకామీత్, దొలి, దర్పణ్ తదితర సినిమాలకు కూడా పనిచేశారు.
ఆదుర్తి వద్ద దర్శకత్వం, ఆత్రేయ వద్ద స్క్రిప్ట్ రైటింగ్ లొ పాల్గొని స్క్రీన్ ప్లేకు సంబంధించి మెళకువలు నేర్చుకున్నాడు.
ఇక మొదటి నుండి నటన పట్ల ఎంతో ఆసక్తి వున్న కారణంగా మాధవరావు పలు సినిమాల్లో చిన్న చిన్న పాత్రలు
కూడా వేశారు. మంచి మనసులు సినిమాలో అక్కినేనికి మిత్రుడిగా, మూగమనసులులో సూర్యకాంతం ఇంట్లో వంట
వాడుగా, తేనె మనసులు, కన్నె మనసులు లో చిన్న పాత్రల్లో కనిపించారాయు, ఆదుర్తి దగ్గర పనిచేస్తున్నప్పుడే వెంకట్రామ రాజు అనే నిర్మాత సినిమా నిర్మించే ప్రయత్నాల్లో వుండగా మాధవరావుకి పరిచయం అయ్యారు. అలా వారి పరిచయం 'తాళిబొట్టు' సినిమా నిర్మాణానికి దారి తీసింది. అదే ఆయన తొలి సినిమా అయింది. ఆ సినిమాలో హీరోపాత్రకు కృష్ణ, హీరోయిన్ గా విజయ నిర్మల, ఇతర పాత్రల్లో కృష్ణంరాజు, రమాప్రభ, రాజబాబులు నటించారు. ఈ సినిమా కోసం కేవలం కథ కోసమే అనేక ఏళ్ళు కృషి చేశారు మాధవరావు. తాళిబొట్టు విజయవంతమైన సినిమాగా నిలవడంతో మాధవరావుకు మంచిపేరు వచ్చింది. అంతే కాకుండా ఆదుర్తిలాంటివాళ్ళు కూడా సినిమాని ప్రశంసించారు. అంతేకాదు హిందీలో సూరజ్ ఫిల్మ్స్ అనే సంస్థ సినిమా కోసం కొత్త దర్శకుడి కోసం వెతుకుతున్న తరుణంలో ఆదుర్తి సుబ్బారావు మాధవరావు పేరు సూచించడంతో ఆయనకు హింది సినిమా చేసే అవకాశం వచ్చింది. తెలంగాణ నుంచి వచ్చిన వాడు కావడంతోపాటు, హిందీ భాష పైన మంచి పట్టు వుండడం కూడా మాధవరావుకు కలిసొచ్చింది. సంజీవ్ కుమార్ హీరోగా నటించిన ఆ సినిమా 'సూరజ్ ఔర్ చందా' దానితోపాటు హిందిలో మాధవరావు 'బహారోంకి మంజిల్' సినిమానూ రూపొందించాడు. దానికి కొంచెం ముందే 1972లో శోభన్ బాబు, సావిత్రి, ప్రభాకర్ రెడ్డి, చంద్రకళలు ప్రధాన తారాగణంగా 'కన్నతల్లి' సినిమాకు దర్శకత్వం వహించారాయన.
దాని తర్వాత తన స్వస్థలం వరంగల్ చేరుకొని తెలంగాణకు చెందిన కథతో సినిమా తీయాలనే సంకల్పంతో కృషి చేయడం ఆరంబించారు. వరంగల్ లో కాకతీయ పిక్చర్స్ పేర చిత్ర నిర్మాణ సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు. వరంగల్ కు చెందిన కొంతమంది మిత్రుల్ని కలుపుకొని 1977లో దాశరథి రాసిన నవల 'చిల్లర దేవుళ్లు'ను సినిమాగా
తీసేందుకు పూనుకున్నారు.
నిజాం పరిపాలన కాలం నాటి అరాచకాలూ, అణచివేతలూ సాయుధ పోరాట నేపథ్యం పరిస్థితులు చిల్లర దేవుళ్లు నవలలో దాశరథి అత్యంత వాత్సవికంగా చిత్రించారు. ఆకాలం నాటి సామాజిక రాజకీయ నేపథ్యాన్ని నవలలో చిత్రించినంత సాధికారంగానే మాధవరావు తన పరిమితుల మేరకు తన సినిమాలో చూపించే ప్రయత్నం చేశాడు. కొంత రియలిస్టిక్ ధోరణిలో చిత్రిస్తూనే ముందుకు సాగారు. చిల్లర దేవుళ్లు కథాకాలం 1936-42 ప్రాంతంలోనిది. కథాస్థలం తెలంగాణాలోని ఓ చిన్న పల్లెటూరు.
నవల ప్రారంభంలో సారంగపాణి అనే సంగీత ఉపాధ్యాయుడు బతుకుతెరువు కోసం విజయవాడ నుంచి ఆ ఊరికి వస్తాడు. ఊరి నడుమ దేశముఖ్ రామారెడ్డి గడీ ఉంటుంది. అది ఊరి మొత్తానికీ ఏకైక భవంతి కాగా కరణం
వెంకట్రావుతో పాటుగా మరికొందరికి మామూలు ఇళ్లు ఉంటాయి. మిగతా ఊరందరివీ పూరీ గుడిసెలు. నిజాం
పాలనలో సంప్రాప్తించిన అధికారం, స్వేచ్ఛలతో స్వార్థంతో దొర, కరణం ఊరిని పూర్తి ఆదిపత్యంతో పరిపాలిస్తూ
ఉంటారు. సంగీతం పట్ల ఆసక్తి ఉన్న దొర పాణికి తన గడీలో ఆశ్రయమిస్తాడు. రోజు సారంగపాణి పాటలు వింటూ, అతనికి ఊళ్ళో కరణం కూతురు తాయారుతో పాటుగా రెండు మూడు సంగీత పాఠాలు ఏర్పాటు చేస్తాడు.
సారంగపాణికి ఊళ్ళో దొర సాగిస్తున్న ఎదురులేని పాలనతో పాటు ఆయన మాటే శాసనమని తెలుస్తుంది. తన అధికారాన్ని ఏమాత్రం తక్కువ చేసినా దొర ఎలాంటి కఠిన శిక్షలు విధిస్తాడో తెలుస్తుంటుంది. దొరకే, కరణానికి
నడుము స్వార్ధపూరితమైన వైరం వున్నా ప్రజల్ని అణచివేయాల్సి వచ్చినప్పుడు మాత్రం ఇద్దరూ ఏకమైపోవడం
కూడా చూస్తాడు. గడీలో ఆడబానిసగా పనిచేస్తున్న వనజది వేశ్యకన్నా దారుణమైన జీవితం. ఐతే ఆమె సారంగపాణిని
ప్రేమిస్తుంది. దొర కూతురు మంజరి, మరోవైపు కరణం కూతురు తాయారు కూడా అతనిపై మనసు పడతారు.<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |466 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
bvpgnofb0s9felmeygut9uwxw7zy0fp
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/488
104
212211
557193
553427
2026-05-27T15:55:49Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557193
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
తాయారు మరో అడుగు ముందుకు వేసి తనను పెళ్లి చేసుకుంటే తండ్రి కరణీకం ఇప్పిస్తాననీ లేదంటే తీవ్ర
పరిణామాలు ఎదుర్కోవలసి వస్తుందనీ హెచ్చరిస్తుంది.
మరోవైపు భూతగాదాల్లో లంబాడీలను కరణం మోసం చేయగా ఆదుకోవాల్సిన పోలీసులు కరణానికి మద్దతుగా
ప్రజలపైనే కాల్పులు జరుపుతారు. ఓ లంబాడీ స్త్రీపై అత్యాచారం చేయబోగా ఆత్మగౌరవంతో తనను తాను
కాపాడుకునేందుకు పోలీసు అధికారిని చంపుతుంది. ఆ వెంటనే తానూ ఆత్మహత్య చేసుకుంటుంది. నిజాం
మనుషులు కూలీలను బలవంతంగా ముస్లీం మతంలోకి మారిస్తే, ఆ తర్వాత అటు హిందువులూ కాలేక, ఇటు
ముస్లీంలుగానూ మనలేక పడే బాధలూ చిత్రీకరించింది. దొర బండి రోడ్డుపై వెళ్తూన్న సమయంలో బండికి ముందు
మనిషి తప్పుకోమని అరుస్తూ పరుగులు పెట్టడం వంటివి చూపించారు. ఆపనిచేసే మనిషి వెట్టి చాకిరీతో తిండి లేక
ఎంత కునారిల్లిపోతాడో కూడా చిత్రించారు. నిజాం పాలనలో దెబ్బతింటున్న తెలుగు భాషా సంస్కృతుల
సముద్ధరణకు కంకణం కట్టిన మాడపాటి హనుమంతరావు కృషిని పాణి తెలుసుకోవడమూ నవలలో ఉంటుంది.
సాయుధ పోరాటానికి ముందున్న తెలంగాణ జీవితాన్ని చిత్రించే పనిని నవలలో ఎంతగా విజయవంతంగా చేశారో
సినిమాలో కూడా తాళిబొట్టు మాధవరావు అంతే విజయవంతంగా చేశారు.
తొలి తెలంగాణ సినిమా ఇది. ఈ సినిమాలో వినయ్ కుమార్, ఉమాభారతి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. వరంగల్
జిల్లా, ఆత్మకూరు దేశాయ్ గడిలో చిత్రీకరణ జరుపుకున్న ఈ సినిమా భూస్వాములు - పేదరైతుల మధ్య పోరాటాన్ని
చక్కగా చూపించింది. కే.వీ. మహదేవన్ అందించిన సంగీతం ఈ సినిమాని మ్యూజికల్గా కూడా టాప్ పొజిషన్లో నిలిపింది. 'కలువకు చంద్రుడు ఎంతో దూరం' అనే పాట బావుకతతో ఉండగా 'ఏటికేతం బట్టి ఎయిపుట్లు
పండించి ఎన్నడూ మెతుకరగరన్నా..... నేను గంజిలో మెతుకెరగరున్నా' అనే పాట రైతు దయనీయ స్థితికి అద్దం
పడుతుంది.
ఇక చిల్లర దేవుళ్ళు సినిమాలో ఆత్రేయ రాసిన రెండు పాటలు విశేష ప్రాచుర్యం పొందాయి. కె.వి. మహదేవన్
సంగీతం ఎంతో గొప్పగా తోడయింది. ఒకట 'కలువకు చంద్రుడు ఎంతో దూరం, కమలానికి సూర్యుడు మరీ మరీ
దూరం...', రెండవది 'పాడాలనే వున్నది..... ఇక వీటిని మించి తెలంగాణ గ్రామాల్లో జనం పాడుకునే గొప్ప పాట
'ఏటికేతం బట్టి ఎయిపుట్లు పండించి ఎన్నడూ మెతుకెరుగనన్నా... గంజిలో మెతుకెరుగరన్నా, కాళేయి కడుక్కోని కట్టమీద కూసుంటే కాకి తన్ని పోయెకన్నా..... కాకిపిల్లా తన్ని పోయెరన్నా... ఇల్లా అద్భుతంగా గుండెలోతుల్లోంచి సాగే పాటను దర్శకుడు మాధవరావు చిల్లర దేవుళ్ళు సినిమాలో సందర్భోచితంగా ఉపయోగించుకున్నారు. మహదేవన్ సంగీతంలో నరసింహ మూర్తి పాడారు. జానపద పాటలకు రచయితలంటూ రాసిన కవులంటూ వుండరు. అవన్నీ జనం తమ బాధల్నీ, సంతోషాల్నీ వ్యక్తం చేసుకునే గీతాలు. అలాంటి ఈ పాట అప్పటినుంచీ మరింత ప్రాచుర్యం పొందింది.
ఇలా తెలంగాణ గడ్డమీద పుట్టి గొప్ప సినిమాలు తీసిన దర్శకుడు తాళిబొట్టు మాధవరావు.<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |467 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
29vlwd22a1dqyqpagqqwrbdt39v0zux
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/489
104
212212
557195
553428
2026-05-27T16:03:41Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557195
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
{{center|{{p|fs150}}'''135. తాడేపల్లి లక్ష్మీకాంతారావు '''</p>}}
{{right|- హెచ్. రమేష్ బాబు}}
కత్తిపట్టి మెరుపువేగంతో శత్రువును మట్టి కరిపించే 'విజయసింహుడు'. ఆపదలో ఉన్న రాకుమారిని రక్షించే 'ఖడ్గవీరుడు'. తెలుగు జానపద చిత్రసీమలో ఆజేయుడు 'అగ్గిదొర'. నటనలో అసామాన్య ప్రతిభా సంపన్నుడు. వెండితెరపై కత్తియుద్ధాలతో స్వైరవిహారం చేసి తొలి తెలంగాణ సినీ కథానాయకుడిగా పట్టాభిషిక్తుడైన మన
మహానటుడు తాడేపల్లి లక్ష్మీకాంతారావు.
టి.ఎల్. కాంతారావు పేరు చెప్పగానే మనకు ఆయన నటించిన సుమారు 50 జానపద సినిమాలు ఒకదాని వెంట
ఒకటి గుర్తుకు వస్తాయి. ధైర్యవంతుడు, సాహసవంతుడూ అయిన రాకుమారుడు మాంత్రికుని మాయాజాలం నుండి
తన రాజ్యాన్ని రాకుమారిని ఎలా రక్షిస్తాడో కాంతారావు సినిమాలు చూస్తే మనకు ఒక స్వాప్నిక జగత్తు ఆవిష్కార
మవుతుంది. ఉభయ గోదావరి, కృష్ణా జిల్లాల వారి చేతుల్లో, ఒకే సామాజిక వర్గం కనుసన్నల్లో నడిచే తెలుగు సినిమా
రంగంలో ఒక తెలంగాణవాడిగా, ఒక అగ్ర హీరోగా కాంతారావు నిలద్రొక్కుకుని మనగలిగాడంటే అదొక అరుదైన
జీవన విజయగాథ. అతడు మనవాడు. మన కథానాయకుడు. అచ్చ తెలంగాణవాడు.
నల్గొండ జిల్లా కోదాడ దగ్గరలోని గుడిబండ గ్రామంలో తాడేపల్లి కేశవరావు - సీతారామమ్మ దంపతులకు 1923
నవంబర్ 16న జన్మించారు కాంతారావు. మూడేళ్ళ ప్రాయంలోనే తండ్రిని కోల్పోయారాయన. కోదాడలోనే ఉర్దూభాషలో వస్త్రానియా (7వ తరగతి) వరకు చదువుకున్నారాయన. చిన్నతనంలోనే నాటకాల పట్ల ఆసక్తి పెంచుకున్న
కాంతారావు రంగస్థలంపై చిన్న చిన్న వేషాలు వేశారు. ఆ సమయంలోనే ఒకసారి తమ వూరికి 'సురభి' నాటక కంపెనీ వచ్చింది. వాళ్లంతా కొన్నాళ్లు అక్కడే మకాం వేసి వరుసగా నాటకాలు వేయాలనుకున్నారు. ఊరి పటేల్ మన కాంతారావు గనుక, ఆయన అనుమతి తప్పనిసరి. కాబట్టి వెళ్లి కలిశారు. ఎట్లయినా తాను అనుమతి ఇస్తేనే నాటకాలు ఆడతారని గ్రహించిన కాంతారావు నటించాలనే తన కోర్కెను తీర్చుకోవడానికి ఇదే అవకాశమని 'నాకు మీ నాటాకాల్లో
వేషాలిస్తే అనుమతిస్తా' నని కండీషన్ పెట్టారు. దీంతో వాళ్లు అయిష్టంగానే ఒప్పుకున్నారు.
ఆవిధంగా తొలిసారిగా సురభి నాటక సమాజం వారి నాటకంలో బ్రహ్మదేవుని వేషం వేశారు కాంతారావు. ఆతరువాత మధుసేవ, కనకతార, గయోపాఖ్యానం వంటి తెలుగు నాటకాల్లో, హిందీలో మేవాడ్, బొబ్బిలి వంటి నాటకాల్లో నటించారు. ఇంతలో ఆయన మనసు సినిమాలవైపు మళ్లింది. అప్పటికీ ఖర్చులకు పదెకరాల భూమి అమ్మి వేశారాయన. ఆ డబ్బుతో మద్రాసు వెళ్లారు. 1952 డిసెంబర్లో విడుదలైన 'ఆదర్శం' సినిమాలో ఇద్దరు హీరోల్లో
ఏదో ఒక వేషం వస్తుందని ఆశించినా ఏ అవకాశం<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |468 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
f1vvxjmrzk3p5b9ydnizfy1th7m88yn
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/490
104
212213
557196
553429
2026-05-27T16:15:57Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557196
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
రాలేదాయనకు, ఆ రెండు వేషాలూ జగ్గయ్య, రామశర్మలకు దక్కినవి. ఇది తెలంగాణ నిర్మాతలు తీసిన తొలిచిత్రం.
మద్రాసులో సినిమాల్లో నటించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు ఏవీ ఫలించకపోవడంతో కాంతారావు ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాలని
నిర్ణయించుకున్నారు. ఈమధ్యకాలంలో మద్రాసులో వేసిన 'మేవార్' నాటకంలో 'మొహబ్బతాన్' వేషం వేయవలసిన
టి. కృష్ణ (ఎడిటర్) కారణాంతరాల వల్ల పాల్గొనలేక పోతున్నానని ఆ పాత్రను కాంతారావును వేయవలసిందిగా కోరారు. అప్పటికే పలు హిందీ నాటకాల్లో నటించిన అనుభవం ఉండటంవల్ల ఆ వేషం కాంతారావు వేశారు. నాటకంలో ఆయన నటన చాలామంది ప్రశంసలందుకున్నది. మరునాడు 'రోహిణీ' ఆఫీసుకు వెళ్లగానే అక్కడున్న
వారంతా చుట్టుముట్టి అభినందించడం మొదలు పెట్టారు.
అప్పుడు టి. కృష్ణ రోహిణీవారి 'నిర్దోషి'(1951) సినిమాకు పనిచేస్తున్నాడు. “సినిమాల్లో నటించాలనే సరదా
తీరకుండానే ఎట్లాపోతా”వని 'నిర్దోషి'లో ఒక పల్లెటూరి రైతు వేషం వేయించాడు. ఒకే ఒక్క డైలాగ్ ఉన్న పాత్ర! కానీ
ఆయన నటన, పలుకు రెండూ నచ్చి వెంటనే ఆ పాత్రకు నాలుగు డైలాగులు రాయించి రీషూట్ చేయించారు దర్శకుడు హెచ్.ఎం. రెడ్డి. సరిగ్గా ఇక్కడే కాంతారావు నట జీవితం మలుపు తిరిగింది. నటనలో నిగూఢమైన మెరుపును కనిపెట్టిన రెడ్డిగారు కెమెరామెన్ పి.ఎల్. రాయ్ని పిలిచి ముఖవర్చస్సును, సౌండ్ ఇంజనీర్ని పిలిచి డైలాగ్ డెలివరీ పరిశీలించి "ఇతడే నా తరువాతి సినిమా హీరో” అని ప్రకటించారు. అట్లా తెలుగు సినిమా రంగంలోకి తొలి తెలంగాణ హీరో ప్రవేశం జరిగింది. దాదాపుగా ఇదే కాలంలో ఆర్. నాగేశ్వరరావు వచ్చినా అతడు విలన్
వేషాలకు ఎంపికైనారు.
1958లో "ప్రతిజ్ఞ' సినిమాతో మన కాంతారావు హీరోగా వెండితెరకు పరిచయమైనారు. అదీ తెలుగు, తమిళ భాషల్లో, తమిళంలో బాగా ఆడకపోయినా తెలుగులో శతదినోత్సవాలు జరుపుకున్నది. హీరోయిన్గా సావిత్రి, ప్రతినాయకునిగా నెల్లూరు రాజనాల కల్లయ్య నటించారు. అయితే రాజనాలకు మొదటి నుండీ హీరో వేషంపై మోజు ఉండటంతో తనకు విలన్ వేషం వచ్చినా యూనిట్ వారిని మేనేజ్ చేసుకుని టైటిల్స్ తన పేరు ముందుగా, తరువాత
కాంతారావు పేరు వచ్చేటట్లు చేశారు. దాంతో కాంతారావును విలన్ గా అనుకునే పరిస్థితి వచ్చింది. ఈ పరిస్థితి నుండి
బయటపడటానికి చాలాకాలమే పట్టింది మన కాంతారావుకి. తెలుగు సినిమా రంగంలో తెలంగాణ వారి పట్ల ఎలాంటి
వివక్షత వుంటుందో ఈ సంఘటన మనకు నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.
'ప్రతిజ్ఞ' సినిమా విజయవంతమైనా ఆ వెంటనే రెండో సినిమాకు అవకాశం రాలేదు. రెండేళ్ల తరువాత గాని బిఠలాచార్య సాంఘిక చిత్రం 'కన్యాదానం' (1956)లో నటించారాయన. ఈ సినిమా అంతగా ఆడకపోయినా
ఎన్.టి.ఆర్. తీసిన 'జయసింహా' (1955)లో తమ్ముడు విజయసింహుడు వేషం ఇచ్చారు. జయసింహ గొప్పవిజయం
సాధించి కాంతారావుకి మంచి పేరు రావడమే గాక భవిష్యత్తుకు ఆటంకాలు లేని బాట వేసి పెట్టింది. ఆ తరువాత
'భక్తమార్కండేయ', 'గౌరీమహాత్మ్యం' (శివునిగా), 'ఇలవేలుపు’ లో గెస్ట్ రొల్ లొ (1956), 'సతీ అనసూయ (1957), శ్రీరామాంజనేయ యుద్ధం, గంగా గౌరీ సంవాదం (1959) పౌరాణిక చిత్రాల్లో ప్రాధాన్యత ఉన్న వేషాలు వేసిన కాంతారావు నట జీవితాన్ని మలుపు తిప్పిన దర్శకుడు విఠలాచార్య తక్కువ ఖర్చుతో, తక్కువ సమయంలో
సినిమాలు నిర్మించి విడుదల చేయడం ఆయనలోని ప్రత్యేకత.
ఆ తరువాత విఠలాచార్య తానొక జానపదం తీయాలనుకుని కాంతారావును హీరోగా ఎంపిక చేసుకుని 'జయ-విజయ' (1959) తీశారు. ఈ సినిమా విజయం సాధించడంతో కాంతారావు- విఠలాచార్యల కాంబినేషన్లో ఎన్నో హిట్ జానపదాలు రూపొంది తెలుగు సినిమారంగంలో జానపద చిత్రాలకు ఒక అధ్యాయం ఏర్పడింది. విఠలాచార్య
డైరెక్షన్లో కాంతారావు 'కనకదుర్గ పూణా మహిమ (1960), 'వరలక్ష్మీ వ్రతం (1961), 'మదన కామరాజు కథ
-1962), గురువును మించిన శిష్యుడు- 1963', 'నవగ్రహ పూజామహిమ - 1964), విజయసింహ-1965', 'జ్వాలా
ద్వీప రహస్యం-1966, 'ఇద్దరు మొనగాళ్లు- 1967, 'భలే మొనగాడు', 'పేదరాశి పెద్దమ్మ (1968)' చిత్రాలతో కలిపి
మొత్తం డజను సినిమాల్లో హీరోగా నటించారు. ఈ కాంబినేషన్లో కాంతారావు పక్కన నాయికలుగా కృష్ణకుమారి, రాజశ్రీలను తప్ప మరొకరిని ఆ రోజుల్లో ఊహించేవారు కారు.<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |469 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
6u9ce93ade538x3n725da84k9lh4j48
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/491
104
212214
557197
553430
2026-05-27T16:24:41Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557197
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
తెలుగులో భారీ కలెక్షన్లు చేసిన 'అగ్గిదొర (1967) ను తమిళంలో 'మాయా మోదరం (మాయా ఉంగరం)' పేరుతో
డబ్ చేశారు. తమిళనాడులో ఎమ్.జి.ఆర్., శివాజీ గణేషన్ల మాదిరిగా మన కాంతారావు భారీ కటౌట్లు పెట్టారు. డబ్బింగ్ చిత్రం స్ట్రైట్ చిత్రం కన్నా అధిక వసూలు చేసింది. అంతకుముందే 'గురువును మించిన శిష్యుడు' సినిమా కూడా 'వీర మనోహర' పేరుతో డబ్ అయి బాగా ఆడింది. దాంతో తమిళంలో జానపదాలకు పెట్టింది పేరైన ఎం.జి.ఆర్. తో మన కాంతారావును పోల్చుతూ నీరాజనాలు పట్టారు. సెలవ్లోని డిస్ట్రిబ్యూటర్లంతా కలిసి ఆయన్ను అక్కడికి తీసుకెళ్లి శతదినోత్సవాలు చేసి ఆంధ్రా ఎం.జి.ఆర్. అని ఘనంగా సత్కరించారు.
తానపద చిత్రాల్లోనే గాక పౌరాణికాలలో సైతం తనదైన ముద్ర వేయగలిగిన పాత్రలు పోషించగలగడం మన
కాంతారావులోని ప్రత్యేకత. కాగా తెలుగు సినిమా పౌరాణికాల్లో నారదుని వేషానికి ఆయనకే పేటెంట్ హక్కు ఉండింది. నారదునిగా కాంతారావు తొలిసారిగా 'గంగా గౌరీ సంవాదం (1958)లో నటించారు. ఆ తరువాత రెండు దశాబ్దాలకు పైగా నారదునిగా కాంతారావును తప్ప మరొకరిని ఊహించుకునే పరిస్థితే లేదు.
ఒకవైపు సాంఘికాలలో అక్కినేని జగ్గయ్యలు కాంబినేషన్, మరోవైపు జానపద, పౌరాణిక, సాంఘికా అన్నింటిలోనూ కాంతారావు ఎన్టీఆర్ జోడి విజయయాత్ర సాగించినవి. కంచుకోట, మర్మయోగి, చిక్కడు దొరకడు వంటి జానపదాలు ఇక పౌరాణికాలు సరేసరి. సాంఘికాలలో రక్తసంబంధం(1961), ఆప్తమిత్రులు(1963), దేశ ద్రోహులు(1964), ఆడబ్రతుకు (1965), పల్నాటి యుద్ధం (1966) చారిత్రాత్మకం, ఏకవీర (1969) వంటి చాలా చిత్రాలు వీరిద్దరి కాంబినేషన్లో వచ్చినవి. తెలంగాణకు చెందిన ఉప్పునూతల పురుషోత్తమరెడ్డి తన మిత్రులతో కలిసి బెంగాలీ సినిమా 'దీప్ జాలాజాయ్'ను తెలుగులో 'చివరకు మిగిలేది'గా తీశారు. ఇందులో కాంతారావుది ప్రత్యేకపాత్ర. సినిమా కళాత్మకంగా గొప్ప సినిమాగా పేరు తెచ్చుకున్నది. సావిత్రి నటన ఉన్నత శ్రేణికి చెందినదిగా విమర్శకుల
ప్రశంసలందుకున్నది. కానీ ఆర్థికంగా ఫెయిలైంది.
ఈ సినిమా తరువాత మలయాళంలో నీలా ప్రొడక్షన్స్ 'వారి 'భర్త కుచేల', ఉదయ స్టూడియోన్వారి "కృష్ణకుచేల'
పోటీగా తయారై 1961 నవంబర్ లో విడుదలైనవి. ప్రేమ నజీర్ కృష్ణుడుగా నటించిన 'కృష్ణకుచేల' కన్నా సి.ఎస్.ఆర్. కుచేలునిగా, కాంతారావు కృష్ణుడుగా నటించిన 'భక్తకుచేల' బాక్సాఫీసు వద్ద విజయం సాధించింది. కృష్ణుడిగా కాంతారావు నటనకు మంచి పేరు వచ్చింది. ఆ వెంటనే నీలా ప్రొడక్షన్స్ సుబ్రహ్మణ్యం కాంతారావు కృష్ణుడుగా 'గురువాయిరప్పన్' సినిమా తీశారు. ఇలా మొత్తం మూడు మలయాళ చిత్రాల్లో నటించిన కాంతారావును అప్పటి గురువాయూర్ దేవస్థానం వారు పది తులాల వెండి ఫలకం మీద బంగారం పూత వేసిన స్వర్ణ పతకంతో అప్పటి కేరళ గవర్నర్ వి.వి.గిరి చేతుల మీదుగా సత్కరించారు. మళయాళీలు ఆయనను గౌరవంగా "కణ్ణన్" (కృష్ణుడు) అని పిలిచేవారు. ఇదేకాలంలో కన్నడంలో 'కంఠీరవ', 'ఆశాసుందరి' చిత్రాల్లో హీరోగా నటించారు.
కాంతారావు సినిమాల్లోకి వచ్చి పదిహేనేళ్లు గడిచాక నెమ్మదిగా పరిశ్రమలో కుట్ర రాజకీయాలకు తెరలేచింది. సాటి హీరోలతోపాటు, విఠలాచార్య, భావనారాయణ వంటి దర్శక నిర్మాతలు ఇందుకు కారకులైనారు. పరిశ్రమ నుండి
ఆయనను తప్పించేందుకు అన్ని ప్రయత్నాలు చేయించారు. ఎంతగానో కాంతారావుచే లాభపడిన విఠలాచార్య, భావ
నారాయణలు చాలా రకాలుగా కాంతారావును వేధించేవారు. ఇట్లాంటి పరిస్థితుల్లో ఆయన స్వంతంగా సినిమా నిర్మాణం తలపెట్టారు. ఇక పరిశ్రమలో నిలదొక్కుకోవాలంటే సినిమా నిర్మాణమొక్కటే మార్గమని (1969లో) తానే హీరోగా వేదాంతం రాఘవయ్య దర్శకత్వంలో 'సప్తస్వరాలు' చిత్రం నిర్మించారు. అప్పట్లో తెలంగాణ ఉద్యమం ఉధృతంగా నడుస్తున్నది. ఆ సమయంలో భావ నారాయణ పోటీగా కృష్ణహీరోగా 'లవ్ ఇన్ ఆంధ్రా' తీసి 'ఒక తెలంగాణ వాడి సినిమా చూస్తారా ఆంధ్రావాడి సినిమా చూస్తారా' అని పోటీగా విడుదల చేశారు. కానీ రెండు సినిమాలు పరాజయం పాలైనవి.
సప్తస్వరాలు ఫెయిలైనా ఆ వెంటనే 'గండర గండడు' తీసి కొద్దిగా లాభపడినా సప్తస్వరాలు మిగిల్చిన అప్పులు
అలాగే ఉన్నవి. స్వంతంగా సినిమాలు తీస్తుండటం వల్ల<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |470 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
fegnrxwgl5r8a2ai14ct473f838yx4y
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/492
104
212215
557203
553431
2026-05-27T16:34:37Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557203
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
బయటినుండి రావలసిన హీరో వేషాలు ఆగిపోయినవి. పోగొట్టుకున్న చోటే వెదుక్కోవాలని మలయాళ చిత్రం
"వానుంపెట్" సినిమాను తెలుగులో "ప్రేమజీవులు(1971) పేరుతో తీశారు. సినిమా ఘోరంగా పోయింది. ఆ వెంటనే
హిందీలో వచ్చిన "గుమామ్" ఆధారంగా "గుండెలు తీసిన మొనగాడు(1974)” తీసి మరోసారి చేతులు కాల్చు కున్నాడు. ఆఖరుకు వాణిశ్రీ, రీఎంట్రీ చిత్రం "స్వాతి చినుకులు(1969)" తీసినా నష్టాలే వచ్చాయి. ఇట్లా సినిమా నిర్మాణం అచ్చిరాకపోవడం అటుంచితే, ఇటు రావలసిన అవకాశాలు రాకుండా పోయినవి. నెమ్మదిగా అన్నయ్య, తండ్రి వంటి క్యారెక్టర్ రోల్స్ వేయనారంభించారు.
ఇక ఆయన నటించిన సాంఘిక చిత్రాలను కూడా ప్రస్తావించుకోవాలి. శభాష్ రాముడు, శభాష్ రాజా, బికారి
రాముడు, పెళ్లికాని పిల్లలు, ఖైదీ కన్నయ్య, శాంతి నివాసం, చిట్టి తమ్ముడు, ఎదురీత, కానిస్టేబుల్ కూతురు,
మంచిరోజులు వస్తాయి. తోబుట్టువులు, చదువుకున్న భార్య, శ్రీమతి, మా వదిన, పిన్ని, ఎవరు మొనగాడు వంటి చిత్రాలు కాంతారావు నటించిన సాంఘికాలలో కొన్ని, కృష్ణకుమారి, దేవిక, రాజశ్రీ, కాంచన, భారతి, జయంతి వంటివారు ఆయనకు రెగ్యులర్ హీరోయిన్లు, వారిదంతా సుమారు రెండు దశాబ్దాలపాటు సాగిన విజయవంతమైన కాంబినేషన్. ఆయన నటించిన సినిమాల సంఖ్య 400 పైనే.
క్యారెక్టర్ రోల్స్ ఆయనది విలక్షణమైన ముద్ర. దేవుడు చేసిన మనుషులు, సాహసవంతుడు వంటి చిత్రాల్లో
విలన్ గా కూడా నటించిన కాంతారావు - బాల భారతం, మహాకవి క్షేత్రయ్య, నేరము శిక్ష, అల్లూరి సీతారామరాజు,
దేవదాసు, శ్రీసీత కథ, గాజుల కృష్ణయ్య, పాడిపంటలు, ముత్యాలముగ్గు వంటి సుమారు 200 చిత్రాల్లో క్యారెక్టర్
రోల్స్ చేశారు. ఇక డజన్లకొద్ది టి.వి. సీరియల్స్ నటించారు. ఆయన నటించిన ఆఖరి చిత్రం 'శంకర్ దాదా
జిందాబాద్ (2007).
సంపాదించినదంతా నిర్మాతగా పోగొట్టుకొని 1990 లో హైదరాబాద్కు తమ మకాం మార్చిన కాంతారావు ఏ ఆదెరువు లేక చిన్న చిన్న వేషాలు వేస్తూ కాలం గడిపారు. అప్పటికే ఆయనకు నలభై ఏండ్ల సినీ జీవితం ముగిసింది.
ప్రభుత్వాల తరపున ఎట్లాంటి గుర్తింపు రాలేదు. ఎందరో శ్రేయోభిలాషులు చేసిన సాయంతోనే జీవికను గడిపారు.
పాలకులు కాంతారావు నటనారంగ సేవలను గుర్తించకపోయినా తెలుగునాట పలు సాంస్కృతిక సంస్థలు, వ్యక్తులు ఆయనను ఘనంగా సత్కరించాయి. గురుమూర్తి రాష్ట్ర సమాచార శాఖామంత్రిగా ఉన్నప్పుడు 'నటప్రపూర్ణ బిరుదుతో సత్కరించారు. పాలకొల్లులో అల్లురామలింగయ్య స్వర్ణకమలంతో, సామర్లకోటలో అభినందనవారి 'చిత్తూరు నాగయ్య అవార్డుతో సన్మానించారు. 1987లో వంశీ అవార్డు అందుకున్నారు. 1966లో నూరు చిత్రాలు పూర్తయిన సందర్భంగా పుట్టిన గడ్డ కోదాడలో ఘనంగా ఆయనకు పౌరసన్మానం జరిగింది. ఇంకా రామినేని ఫౌండేషన్ పురస్కారంతో గౌరవింపబడ్డారు. చివరి రోజుల్లో అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ హైదరాబాద్ నగరంలోని నల్లకుంటలో ఒక కిరాయి ప్లాట్లో జీవనం గడిపిన కాంతారావు 2009 మార్చి 22న తుదిశ్వాస విడిచారు. ప్రస్తుతం ఆయన భార్య హైమావతికి తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నెలనెలా పదివేల జీవనభృతి ఇస్తున్నది.
తెలుగు సినిమారంగం అంటేనే ఆంధ్రావారికి ఆలవాలమని వారి ఆధిపత్యంతో కొనసాగుతున్న కాలంలో పరిశ్రమలోకి కాలుమోపి మండబలం, అర్థబలం ఉన్న వారితో సమానంగా తనదైన స్థానాన్ని నిలబెట్టుకున్న మహానటుడు మన కాంతారావు. నిజానికి కాంతారావే గనుక తెలుగు సినిమా రంగంలోకి వెళ్లకుంటే జానపద సినిమాల ప్రభావమే ఉండేది కాదనడంలో అతిశయం లేదు. ఆయన జనం మెచ్చిన నటుడు. సామాన్య ప్రేక్షకుడి ఊహలకు కార్యరూపమిచ్చి తెలుగు సినిమా కళామతల్లి నుదుటి తిలకంగా నిలిచిపోయారు. మొత్తంగా తెలుగు సినిమా రంగంలో తెలంగాణ ప్రాంతం నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించి మన ఆత్మ గౌరవ పతాకంగా ఎగిరిన జానపద కథానాయకుడు తాడేపల్లి లక్ష్మీకాంతారావు.<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |471 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
ieyefwe4nipryx2ktx9k5bzgp3l93bn
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/493
104
212216
557225
553432
2026-05-27T16:38:49Z
A.Murali
3019
557225
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>
{{cener|{{p|fs150}}'''136. తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి '''</p>}}
{{right|- వేదార్థం మధుసూదన శర్మ}}
ఒక దేశం యొక్క సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు దాని సాహిత్యంలో ప్రతిబింబిస్తాయి. సమస్త భారతదేశం యొక్క సంస్కృతి సాహిత్యంలో ప్రతిబింబించి కనిపిస్తుంది. భారతీయ హృదయానికి సంస్కృత సాహిత్యం దర్పణం
వంటింది. అందుకే "ప్రతి భారతీయుడు గర్వించవలసిన అద్భుత సంపద సంస్కృత వాఙ్మయములే" అని మనదేశ
మొదటి ప్రధాని పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ తన 'డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా'లో పేర్నొన్నాడు.
పూర్వం తల నాడే ఋగ్వేదంతో
ఆరంభమైన సంస్కృత సాహిత్య సృష్టి ఇప్పటి వరకూ
నిరంతరాయంగా కొనసాగుతూనే ఉంది. ఇటువంటి
నిరంతర సృష్టి ఏ సాహిత్యంలోనూ కనిపించదు.
అలాంటి గొప్పదైన సంస్కృత సాహిత్య సృష్ఠిలో తన
వంతు పాత్రను నిర్వహించిన వారు మాన్యులు, కీర్తిశేషులు
శ్రీ తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రిగారు. దాదాపు పన్నెండు
సంవత్సరాల నిరంతర సంస్కృత భాషాధ్యయనం వల్ల ఆయన
కలం నుండి ఎన్నో రచనలు జాలువారాయి. ఆశువుగా
సంస్కృత శ్లోకాలను అలవోకగా చెప్పే శ్రీ రామచంద్ర
శాస్త్రిగారు ఎన్నో సన్మానాలను, బహుమతులను, పండితుల
మెప్పును, బిరుదులను పొందడం వింతేమీ కాదు. పూర్వపు
పాలమూరు జిల్లా, నేటి నాగర్ కర్నూలు జిల్లాలోని కోడేరు
తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి
- వేదార్థం మధుసూదన శర్మ
మండలం రాజాపురం అనే గ్రామంలో జన్మించారు.
శ్రీ శాస్త్రిగారు.
“కవులున్నారు, పండితులున్నారు, పండిత ప్రకాండు
లున్నారు” అని గర్వంగా ప్రకటించిన శ్రీ కేశవపంతుల
నరసింహశాస్త్రిగారి మాటల ప్రకారం ఈ మూడు విశేషణాలు
కలబోసిన మూర్తిమత్వం వీరిది. స్వయంగా కవి. వీరు
కవికాంతా స్వయంవరం మొదలుకొని రవీంద్ర తపఃఫలం
వరకు 15 రచనలు వెలయించారు. సంస్కృతంలో
వ్యాకరణం, సాహిత్యం, వేదం, ఆయుర్వేదం, జోతిష్యం,
ధర్మశాస్త్రాలలో పాండిత్యం సముపార్జించారు. శాస్త్రిగారు
చేసిన చర్చలు, వాదాలు, నిరూపణలు వారి పండిత ప్రకర్షకు
నిదర్శనాలు.
పాలమూరు జిల్లా సాహిత్య చరిత్రను ఒకసారి
పరిశీలిస్తే క్రీ.శ. 1000 సంవత్సరం నాటికే సంస్కృతంలో
శాస్త్ర రచన కొనసాగినట్లు తెలుస్తున్నది. ఆలంపురవాసి
అయిన మంధాన భైరవుడు రాసిన భైరవతంత్రం మొదటిది
అని చెప్పవచ్చు. ఇంకా జటప్రోలు సంస్థానంలో శేషభట్టరు
సింగరాచార్యులు, కవితార్కిక సింహ శ్రీనివాసాచార్యులు,
రాఘవాచార్యులు, వేదాంతాచార్యులు, కవి కంఠీరవ
కృష్ణమాచార్యులు, అక్షింతల సుబ్బశాస్త్రి, తిరుమల
బుక్కపట్నం శ్రీనివాసాచార్యులు, హెూసదుర్గం కృష్ణమాచార్యులు
చే తెలంగాణ (472 తేజోమూర్తులు ఉంటాయ<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |472 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
5q98wiiyew93ktisqqlsrc2vxu2l8lq
557411
557225
2026-05-28T09:23:08Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557411
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
{{center|{{p|fs150}}'''136. తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి '''</p>}}
{{right|- వేదార్థం మధుసూదన శర్మ}}
ఒక దేశం యొక్క సంస్కృతి, సంప్రదాయాలు దాని సాహిత్యంలో ప్రతిబింబిస్తాయి. సమస్త భారతదేశం యొక్క సంస్కృతి సాహిత్యంలో ప్రతిబింబించి కనిపిస్తుంది. భారతీయ హృదయానికి సంస్కృత సాహిత్యం దర్పణం
వంటింది. అందుకే "ప్రతి భారతీయుడు గర్వించవలసిన అద్భుత సంపద సంస్కృత వాఙ్మయములే" అని మనదేశ
మొదటి ప్రధాని పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ తన 'డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా'లో పేర్నొన్నాడు.
క్రీస్తు పూర్వం 3000 సంవత్సరాల నాడే ఋగ్వేదంతో ఆరంభమైన సంస్కృత సాహిత్య సృష్టి ఇప్పటి వరకూ
నిరంతరాయంగా కొనసాగుతూనే ఉంది. ఇటువంటి నిరంతర సృష్టి ఏ సాహిత్యంలోనూ కనిపించదు.
అలాంటి గొప్పదైన సంస్కృత సాహిత్య సృష్ఠిలో తన వంతు పాత్రను నిర్వహించిన వారు మాన్యులు, కీర్తిశేషులు
శ్రీ తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రిగారు. దాదాపు పన్నెండు సంవత్సరాల నిరంతర సంస్కృత భాషాధ్యయనం వల్ల ఆయన కలం నుండి ఎన్నో రచనలు జాలువారాయి. ఆశువుగా సంస్కృత శ్లోకాలను అలవోకగా చెప్పే శ్రీ రామచంద్ర
శాస్త్రిగారు ఎన్నో సన్మానాలను, బహుమతులను, పండితుల మెప్పును, బిరుదులను పొందడం వింతేమీ కాదు. పూర్వపు పాలమూరు జిల్లా, నేటి నాగర్ కర్నూలు జిల్లాలోని కోడేరు మండలం రాజాపురం అనే గ్రామంలో శ్రీ శాస్త్రిగారు. జన్మించారు.
“కవులున్నారు, పండితులున్నారు, పండిత ప్రకాండు లున్నారు” అని గర్వంగా ప్రకటించిన శ్రీ కేశవపంతుల
నరసింహశాస్త్రిగారి మాటల ప్రకారం ఈ మూడు విశేషణాలు కలబోసిన మూర్తిమత్వం వీరిది. స్వయంగా కవి. వీరు
కవికాంతా స్వయంవరం మొదలుకొని రవీంద్ర తపఃఫలం వరకు 15 రచనలు వెలయించారు. సంస్కృతంలో
వ్యాకరణం, సాహిత్యం, వేదం, ఆయుర్వేదం, జోతిష్యం, ధర్మశాస్త్రాలలో పాండిత్యం సముపార్జించారు. శాస్త్రిగారు
చేసిన చర్చలు, వాదాలు, నిరూపణలు వారి పండిత ప్రకర్షకు నిదర్శనాలు.
పాలమూరు జిల్లా సాహిత్య చరిత్రను ఒకసారి పరిశీలిస్తే క్రీ.శ. 1000 సంవత్సరం నాటికే సంస్కృతంలో శాస్త్ర రచన కొనసాగినట్లు తెలుస్తున్నది. ఆలంపురవాసి అయిన మంధాన భైరవుడు రాసిన భైరవతంత్రం మొదటిది అని చెప్పవచ్చు. ఇంకా జటప్రోలు సంస్థానంలో శేషభట్టరు సింగరాచార్యులు, కవితార్కిక సింహ శ్రీనివాసాచార్యులు,
రాఘవాచార్యులు, వేదాంతాచార్యులు, కవి కంఠీరవ కృష్ణమాచార్యులు, అక్షింతల సుబ్బశాస్త్రి, తిరుమల
బుక్కపట్నం శ్రీనివాసాచార్యులు, హెూసదుర్గం కృష్ణమాచార్యులు<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |472 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
inswk981bfix1jsqu9r0zpu3wkbtsnd
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/494
104
212217
557417
553433
2026-05-28T10:06:20Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557417
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
మొదలైనవారు సంస్కృత సాహిత్యంలో ఉద్దండ పండితులుగా పేరుగాంచారు. వీరి వారసత్వాన్ని పుణికి పుచ్చుకుని సంస్కృత భాషా సాహిత్య చరిత్రలో తన కంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు శ్రీ తెలకపల్లి రామచంద్ర శాస్త్రిగారు. వీరి గొప్పతనాన్ని చెప్పవలసి వస్తే శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణకు సహెూపన్యాసకులని, బెజవాడ గోపాలరెడ్డి, మరువూరు కోదండరామిరెడ్డి, వై. బాలకృష్ణారెడ్డి, కౌతా సోదరులకు గురువులని చెబితే చాలు.
వీరు కర్నూలు, శ్రీకాళహస్తి, ఆకిరిపల్లి, చిట్టిగూడూరు, బందరు మొదలైన ప్రాంతాలలో విద్యాభ్యాసం చేసి, విద్య
ముగిసిన తర్వాత బందరు కళాశాలలోనే సంస్కృత ఉపన్యాసకునిగా పనిచేసిన ప్రతిభావంతులు.
ఆనాడు సంస్థానాలలో ఉండే కవి పండితుల మధ్య శాస్త్రచర్చలు, వాదోపవాదాలు జరగడం సాధారణం. అయితే
జటప్రోలు సంస్థాన ఆస్థాన పండితులైన శ్రీరామచంద్ర శాస్త్రి, శ్రీ వెల్లాల సదాశివశాస్త్రి మధ్యకూడా ఇలాంటి వాదోప
వాదాలు జరిగి, రచనలుగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. రామచంద్ర 'శాస్త్రి 'భారతీ తారామాల' కృతిని వెలయిస్తే, సదాశివ శాస్త్రి 'భారతీ తారామాల ఖండనం' రాశారు. సదాశివశాస్త్రి 'రామచంద్ర పంచకం' పేర రామచంద్రశాస్త్రిని విమర్శిస్తే, రామచంద్రశాస్త్రి 'సదాశివాష్టకం' పేర ప్రతి విమర్శ చేసారు. ఈ పరస్పర దూషణలు, నిందాత్మక కరపత్రాలు, రాజుగారికి ఫిర్యాదులు, తీర్పులు మొదలైన వాటి ద్వారా ఆనాటి సాహిత్య వాతావరణాన్ని అర్థం చేసుకోవచ్చు.
శ్రీ తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రిగారు ఇంకా లలితాస్త వఝరి, హయగ్రీవ శతకం, హనుమత్సుప్రభాతం మామిళ్లపల్లి నృసింహ సుప్రభాతం, ఉమామహేశ్వర సుప్రభాతం, ధూమశకట ప్రమాదం, రవీంద్ర తపఃఫలం,కృష్ణవేణీ స్తుతి, గణేశ పంచరత్నములు, శ్రీ శారదా స్తుతి శతకం, కవితాకాంతా స్వయంవరం వంటి ఎన్నో రచనలు చేశారు. ఇవి శాస్త్రిగారి కోమల పదావళికి, సరసమధురమైన శబ్ధ నంయోజనకు, భావానుగుణమైన భాషకు, పదలాలిత్యానికి, స్వాభావికమైన అలంకార రచనకు, వివిధ రసాల సహజ సుందర అభివ్యక్తీకరణకు, ఔచిత్య పోషణకు, పాత్రల సజీవ శిక్షణకు నిదర్శనాలుగా నిలుస్తాయి.
శాస్త్రిగారి కల్పనతో సృష్టించిన కావ్యం 'కవితా కాంతా స్వయంవరం'. ఇది సంస్కృత రచన. సరస్వతి బ్రహ్మల కథ. వీరికి ఇద్దరు కూతుళ్లు, కవిత, గీత వారి పేర్లు. పెళ్లీడు వచ్చిన తర్వాత కవిత తండ్రితో చెప్పి స్వయంవరం ఏర్పాటు చేయిస్తుంది. చాలామంది స్వయంవరానికి వస్తారు.
శాస్త్రిగారు ప్రతీకాత్మకంగా రచించిన కావ్యం కనుక 'కవిత' వరుని ఎంపిక శాస్త్రి హృదయదర్పణమే. కవిత అనుకొంటుందిట్లా. వ్యాకరణ శాస్త్ర పండితుడు తండ్రి' వంటివాడు కనక కుదరదు. వేదపండితుడు, తార్కికుడు 'అన్న' వంటివారు కనక కుదరదు. కనుక కవిత రాసే శక్తి కలవాడిని వరిస్తానని భావించి శ్రీకృష్ణుని వరిస్తుంది. ఇదే నిర్ణయాన్ని 'గీత' కూడ ఆచరిస్తుంది. ఈ కథ ద్వారా శాస్త్రిగారు 'కవి' ప్రాధాన్యతను చెప్పాడు. ఇందులో 'కవి' పట్ల శాస్త్రి భావన, కవిత్వం పట్ల తన అభిరుచి వ్యక్తమైనాయి.
కవులకు లోకం తెలిసి ఉండాలి. వాదించడానికి వెనకాడని ధీరత ఉండాలి. ముఖంలో తేజస్సు, మనస్సులో
వివేకం ఉన్న ప్రేమికులకే కవిత్వం సాధ్యపడుతుందని, పాట, గానం దానితో పాటే నడుస్తుందని ప్రతీకాత్మకంగా శాస్త్రిగారు వర్ణించిన తీరు అమోఘం.
ఇలాంటి గొప్ప పాండిత్యం ఉన్న శాస్త్రిగారు తన పాండితీ ప్రతిభకు ప్రతిఫలంగా శ్రీ బులుసు అప్పన్న శాస్త్రిగారిచే 'అభినవ కాళిదాస', శ్రీ సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారిచే 'సాహిత్య కల్పద్రువ', 'కవికుల తిలక', 'అలంకార
నటరాజ' బిరుదులను పొందారు.
గీర్వాణ భాషలో పండితుడుగా, శాస్త్ర చర్చల్లో దిట్టగా గొప్ప కార్యనిర్వాహకుడిగా, ఆశుకవితా దురంధరుడిగా, గొప్ప అధ్యయన శీలిగా, నాయకునిగా, హస్త కళానిపుణుడిగా బహుముఖీనమైన ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులు సొంతమైన
శ్రీ తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రిగారు చిరస్మరణీయులు. తెలంగాణకే కాక భారతదేశానికి గర్వకారణం.<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |473 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
8oy46qctdgkpwteu85fmcnx6ij27iux
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/495
104
212218
557419
553434
2026-05-28T10:14:24Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557419
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
{{center|{{p|fs150}}'''137. తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం '''</p>}}
{{right|- జి. వెంకట రామారావు}}
సుబ్బయ్యా ! ఎంత పనిచేశావయ్య. ఇదంతా ముఖ్యమంత్రిగా నేను చేయలేనిది నీవు చేశావు' అని ఆశ్చర్యపోయారు హైదరాబాద్ రాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ బూర్గుల రామకృష్ణారావు. ఏమిటది..?
1926 ఏప్రిల్ 23న నాగర్ కర్నూలు సమీపంలోని పాలెం గ్రామంలో వైదిక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించిన
సుబ్బయ్య అసలు పేరు తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం. తండ్రి సత్యమూర్తి, తల్లి భగీరథమ్మ. బాల్యంలో ఆయనకు పాఠశాల చదువు అబ్బలేదు. పౌరోహిత్యం చేసినా అభివృద్ధికి ఆమడదూరంలో పాలమూరు జిల్లాలో ఆర్థిక పరిపుష్టి
దొరకలేదు. జాతి, కుల, మత వివక్షలకు అతీతంగా తన తోటి మనుషుల్ని ప్రేమించి వారి అభ్యున్నతికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిన మహానాయకుడు పాలెం సుబ్బయ్య. ఆయన సంపన్నుడు కాని మధ్యతరగతి రైతు.
1200 మంది జనాభా గల తన పల్లెకు డిగ్రీ కాలేజీ, హైస్కూలు, గుడి, మంచినీరు, ప్రజా - పశువైద్యం, దక్షిణ
తెలంగాణ మండల వ్యవసాయ పరిశోధన సంస్థ, రాష్ట్రంలో తొలి వ్యవసాయ పాలిటెక్నిక్ కాలేజీ, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ద్వారా నడిచే ఆగ్రో-ఇండస్ట్రీ, కుటీర, చిన్నతరహా పరిశ్రమల ఏర్పాటు, రుణ, బ్యాంకుల సౌకర్యం... అన్నీ ఒకదాని వెంట ఒకటి వరుసగా పాలెంలో నెలకొనేలా సుబ్బయ్య చేసిన కృషి, ఆయన అసమాన కార్యదక్షతను రుజువు చేస్తుంది. పాలెం ఒక కుగ్రామం. అక్కడ ఎలాంటి వనరులు లేవు. రాజకీయ స్థానాలు ఆయన అధిష్ఠించ లేదు. రాజకీయాలకు దూరంగా ఉంటూ వచ్చారు.
బిజినేపల్లి బ్లాకులో ఒక ప్రైమరీ హెల్త్ సెంటర్ ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వ కార్యక్రమంలో ఉంది. దాన్ని పాలెం తీసుకురావాలని సుబ్బయ్య అభిప్రాయం. ఎం.పి.ఒ.ను విచారించగా రెండెకరాల స్థలం, పదివేల రూపాయల ప్రజావిరాళం ఇస్తే పి.హెచ్.సి. సాధ్యమవుతుంది. గ్రామంలో స్థలం, డబ్బు వారికిస్తారు. తను సొంతంగా రెండెకరాలు, ప్రభుత్వానికి పదివేలు చెల్లించాడు. సుబ్బయ్య పథకం ఫలించింది. పాలెంకు వైద్యశాల వచ్చింది.
ఉచిత భోజనం, నివాస సౌకర్యాలు ఉంటేనే పాఠశాలను అభివృద్ధిపరిచే వీలవుతుందని గ్రహించిన సుబ్బయ్య వెంటనే హాస్టల్ ప్రారంభించాడు. కులవివక్షకు దూరంగా హాస్టల్లో విద్యార్థులకు ప్రవేశం కల్పించాడు.
ఒకే హాస్టల్లో హరిజన, గిరిజన, మైనార్టీ, రెడ్డి కులాల విద్యార్థులను ఉంచిన ధైర్యశాలి. ఎందరో పేదపిల్లలు
ఓరియంటల్ కాలేజీలో చేరి భాషా పండితులై ఆ తర్వాత ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయానికి తెలుగు అధిపతులైనారు.
హాస్టల్ రావడం వల్ల ఎంతోమేలు జరిగింది. ఎందరో పేద విద్యార్థుల పిల్లలకు హాస్టల్ ఆలంబనమైంది. తొలుత
అందులోకి గ్రాంటు లభిస్తే, అది దినదినాభివృద్ధి చెంది<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |474 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
6ialrwidfkcrphqh9p1ghdthzruzizg
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/496
104
212219
557421
553435
2026-05-28T10:28:31Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557421
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
చివరకు 400 మందికి పెరిగింది. ఉపాధ్యాయుల సంఖ్య ఒకటి నుంచి 36కు పెరిగింది.
విద్య, వైజ్ఞానిక, సాహిత్య విషయాల్లో పాలెం ఆదర్శ గ్రామంగా నిలవడానికి నిలువెత్తు ప్రభావం సుబ్బయ్య, నీలం
సంజీవరెడ్డి మొదలుకొని చెన్నారెడ్డి వరకు ఏదో ఒక కార్యక్రమానికి పాలెం వచ్చినవారే. బ్రహ్మానందరెడ్డి, పి.వి.నరసింహారావు, టి. అంజయ్య, వెంగళరావు, చెన్నారెడ్డి ముఖ్యమంత్రులు ఈ విద్యా సంస్థల విషయంలో ఎంతో శ్రద్ధ చూపి.. ఆర్థిక బాధలు గానీ, అధ్యాపకుల కొరత గానీ లేకుండా చేశారు. వారి వద్దకు సుబ్బయ్యకు నేరుగా ప్రవేశం లభించేది.
పాలెం సుబ్బయ్య స్కూల్లో సీటు అంత సులభంగా లభించేది కాదు. ముఖ్యమంత్రి విజయ భాస్కరరెడ్డి ఓరియంటల్ కళాశాల సీటు కోసం అప్పుడు జిల్లా పరిషత్ చైర్మన్ ఒక విద్యార్థికి పాఠశాల సీటు ఇవ్వమని సిఫారసు చేశారంటే సుబ్బయ్య స్కూలు, కాలేజీ స్థాయి ఏ పాటిదో అర్ధమవుతుంది. 1960ల్లోనే విద్యా విధానంలో ఆయన నూతన విధానాలకు శ్రీకారం చుట్టారు. ఆయన చెప్పి చేయలేదు. చేసి చూపించాడు.
ఆ రోజుల్లో రైలు పట్టాల వెంట ఉన్న ముఖ్యమైన ఊళ్లు షాద్నగర్, జడ్చర్ల, మహబూబ్ నగర్, మదనాపురంలోనే టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజీలు ఉండేవి. ఆ పరిస్థితుల్లో జడ్చర్ల నుంచి పాలెంకు ఒకే వారంలో టెలిఫోన్ ఎక్స్ఛేంజీ తీసుకు వచ్చారంటే సుబ్బయ్య ఎంత పట్టుదల వ్యక్తో తెలుసుకోవచ్చు. ఆయన తలపెట్టిన అభివృద్ధితో లబ్దిపొందింది. అణగారిన వర్గాల వారే.
నిస్వార్థంగా సేవలందించిన సుబ్బయ్య ఏనాడూ కూడా రాజకీయ పార్టీల వల్ల గానీ, ఎన్నికల వల్ల గానీ పదవుల్లోకి
రాలేదు. ఆయన సేవలు విస్తృత స్థాయిలో వినియోగించుకునేవారు. పీవీ ఆయనకు ఎమ్మెల్సీ పదవి ఇవ్వజూపినా
తిరస్కరించారు. జలగం వెంగళరావు 'పద్మశ్రీ' పురస్కారానికి సిఫారసు చేసినా రాజకీయాలు అడ్డువచ్చి దాన్ని ఇతరులు తన్నుకుపోయారు.
యాదృచ్ఛికమో లేక దైవ నిర్ణయమో కానీ సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం 1980లో వచ్చింది. ప్రపంచంలో అత్యధిక
సూర్యగ్రహణ సమయం, సంపూర్ణ గ్రహణం పాలెంలోనే సంభవిస్తుందని దేశ విదేశాల శాస్త్రజ్ఞులు తేల్చిచెప్పారు.
నాలుగు నిముషాల 48 సెకన్ల పాటు సూర్యగ్రహణం పాలెంలో ఉంటుందని చెప్పడంతో ఒక్కసారిగా దేశవిదేశీ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు పాలెం చేరుకున్నారు. ప్రపంచమంతటా పాలెం పేరు మార్మోగింది. చెన్నారెడ్డి తన క్యాబినెట్తో ఇక్కడకు ప్రవేశించారు. ఏమాత్రం సౌకర్యాలు లేని పాలెంలో అందరికీ సుబ్రహ్మణ్యమే వసతులు కలిగించారు. దీనికి
ముగ్ధులైన అమెరికా అధ్యక్షుడు రొనాల్డ్ రీగన్ ఇక్కడివారి సహకారానికి కృతజ్ఞతలు వెల్లడిస్తూ ఒక అభినందన పత్రంపై సంతకం చేసి పంపించాడు. జాతీయంగానే గాక అంతర్జాతీయంగా పాలెంకు ఖ్యాతితెచ్చిన సుబ్రహ్మణ్యం
అభినందనీయుడు.
విశ్రాంతి, విరామం లేకుండా పాలెం గ్రామానికి నలభై వసంతాలు సేవచేసిన సుబ్బయ్యకు అది ఎంతో సంతృప్తి
నిచ్చింది. ప్రజల కోసం తన ఆస్తిని కర్పూరంలో కరిగించిన వ్యక్తి. గ్రామ సౌకర్యాల కోసం తనకున్న 40 ఎకరాల భూమి అమ్మేశారు. ప్రజా సేవలకు తనకున్న ఆస్తులన్నీ పోయాయి. ఇక మిగిలింది ఆయన కాంస్య విగ్రహమే. ఆ మహనీయుడు 1986 జూన్ 23న కన్ను మూశారు.<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |475 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
bi0hrvmp1ntjgniefmsd4pvpqowpi4j
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/497
104
212220
557423
553436
2026-05-28T10:37:26Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557423
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>
{{center|{{p|fs150}}'''138. తుర్రెబాజ్ ఖాన్ '''</p>}}
{{right|- డా॥ ఏనుగు నరసింహారెడ్డి}}
ఒక జాతి ఔన్నత్యాన్ని తెలిపే జీవనాడి లాంటి నానుడులుంటాయి. ఆ నానుడుల వెనుక ఉత్తేజపరిచే వీరత్వం ప్రదర్శించే ధిక్కార స్వరం కనిపిస్తే 'ఆయన ఏమన్నా తురుంఖానా?' అని ప్రశ్నిస్తారు, తురుంఖాన్ అయితే
మాత్రం ఎవరూ ఆపలేరు అనే అర్థంలో. ఇంతకీ ఎవరీ తురుంఖాన్? ఆయన ధిక్కారమేమిటి? ఆయన వీరత్వ
మేమిటి? త్యాగమేమిటి?
1857 జూలై 17న కోఠిలోని బ్రిటీష్ రెసిడెన్సీ మీద మెరుపు వేగంతో దాడిచేసి, పట్టుబడి, తప్పించుకొని, ఎన్ కౌంటర్ లో తల మొండెం వేరు వేరు చేయబడి బ్రిటిష్ వాళ్లచే భయంకరమైన హెచ్చరిక ప్రదర్శన చేయబడ్డ హైదరాబాద్ భూమిపుత్రుడు తుర్రెబాజ్ ఖాన్ది ఆ ధిక్కారం, వీరత్వం, అపురూపమైన త్యాగం.
బేగంబజార్ వాస్తవ్యుడైన రుస్తుంఖాన్ కొడుకు తుర్రెబాజ్ ఖాన్. లభించిన ఆధారాలను బట్టి తుర్రెబాజ్ 1820-30 ల మధ్య జన్మించి ఉంటాడు. అతడు జన్మించడానికంటే ముందే ప్రజ్వరిల్లిన 'వహబీ' ఉద్యమ ప్రభావం తుర్రెబాజ్ మీద ఉన్నది. మహ్మదీయ మతానికి పూర్వ వైభవాన్ని తీసుకురావడం కోసం సౌదీ అరేబియాకు చెందిన అబ్దుల్
వాహెద్ నెజ్జీ అనే అతను ప్రారంభించిందే వహబీ ఉద్యమం. ఆ ఉద్యమ లక్షణం ఆంగ్లేయులకు, క్రైస్తవ ప్రచారానికి
వ్యతిరేకంగా పోరాడడం. సౌదీలో ప్రారంభమైన వహబీ 1830 ప్రాంతంలో పెషావర్ ద్వారా భారత దేశంలోకి ప్రవేశించింది.'షా వలీ ఉల్లా దేహవీ' దీన్ని భారతదేశంలో ప్రచారం చేసాడు. హైద్రాబాద్లో 1838లో విలాయత్ అలీ, సలీం అనే ఇద్దరు వహబీలు ప్రవేశించి ఆంగ్లేయ వ్యతిరేక ప్రచారం చేసారు. నిజాం సోదరుడు ముబారిజుద్దాలా వహబీకు పూర్తి మద్దతు ఇచ్చి, శిక్షకు గురై జైలులో పెట్టబడ్డాడు. అలా స్వయానా నిజాం సోదరుడే బ్రిటిష్ రెసిడెంటు ప్రోద్బలంతో జైలుపాలు కావడమే కాకుండా జైలులోనే 1854లో దయనీయమైన మరణాన్ని చవిచూసాడు. 1853లో బేరారును నిజాం నుండి ఆంగ్లేయులు లాక్కున్నారు. అంతకు ముందే కర్నూలు ఆంగ్లేయుల పాలయింది.
ఈ సంఘటనలన్నీ గమనిస్తున్న యువ తుర్రెబాజ్ ఉగ్రుడయ్యాడు. బ్రిటిష్ వాళ్ళను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించసాగాడు. వ్యక్తిగతంగా తుర్రెబాజ్ అనేక బ్రిటిష్ వ్యతిరేక చర్యలకు ఒడిగట్టాడు. గతంలో ఎన్నోసార్లు అరెస్టు కూడా అయ్యాడు. గుల్బర్గా, ఫిస్కల్, మన కడపలలో అతని మీద కేసులు నమోదై ఉన్నాయి. ఒక సందర్భంలో అతని మెడకు
చెక్కబంధం కూడా వేయబడింది. ఈ చక్రబంధం వల్ల నిద్రపోవడానికి సరిగా పడుకోరాకుండా ఉండేది.
1857 మే మాసంలో ఉత్తర భారతదేశంలో చాలాచోట్ల బ్రిటిష్ వాళ్లకు వ్యతిరేకంగా సైనిక తిరుగుబాట్లు జరిగాయన్న
వార్తలు హైదరాబాద్ చేరాయి. ఆ వార్తలతో ప్రేరేపితుడైన<noinclude><references/>
{{rh|తెలంగాణ |476 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude>
mnk8qth3mugbtqbxde5ci7wlg12e8hl
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/104
104
212541
557184
554759
2026-05-27T13:34:23Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557184
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. సర్వోత్కృష్టంబులు = అన్నింటిని మించినవి; మదీయభావదర్పణంబునన్ = నామనస్సనెడి యద్దమునందు; ప్రతిఫలించమిం జేసి = తోఁపకపోవుటచేత.
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీవలన నకడముట్టిన
దైవతమహిమయు క్షేత్రతత్త్వము తీర్థ
శ్రీవిభవము శ్రుతిమార్గసు
ధావిష్కృతి గాఁగ వినుటకై ముద మొదవన్.</poem>|ref=208}}
'''టీక'''. నీవలన <ref>క. నకడ. చ. నడక</ref>నకడముట్టిన = నీవలన సిద్ధించిన; దైవతమహిమయును = దేవతామాహాత్మ్యమును; క్షేత్రతత్త్వము = ప్రధానక్షేత్రస్వరూపము; తీర్థశ్రీవిభవము = పుణ్యతీర్థసంపద; శ్రుతి...నిష్కృతి గాఁగన్ = చెవియం దమృతము పోయువిధమున - కర్ణపేయముగా; ముదమొదవున్ = వేడుక పుట్టఁగా.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈకలశోద్భవప్రముఖు లేనును వచ్చితి మీహితార్థల
క్ష్మీకర! దీని మాకు నెఱిఁగింపు మనంబున నున్న సంశయో
త్సేకము మానిపింపు కృపఁ దేలెడుచూపులఁ జూడు మన్నఁ దా
రాకమనార్ధమౌళి మధురంబుఁ బ్రియంబును గాఁగ ని ట్లనున్.</poem>|ref=209}}
'''టీక'''. ఈ కలశోద్భవప్రముఖులు = అగస్త్యుఁడు మొదలుగాఁగల యీమునులును; ఈహితార్థలక్ష్మీకర! = కోరినవానిని పొందఁజేయువాఁడా! - కోరికలను నెరవేర్చు నో తండ్రీ! సంశయోత్సేకమున్ = గొప్పసందేహమును; మానిపింపు = పోఁగొట్టుము; కృపఁదేలెడు = కృపారస మొలుకునట్టి; దారాకమనార్ధమౌళి = అర్ధచంద్రుఁడు తలపైఁ గల శివుఁడు; ఇట్లనున్.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>మము నీయర్థమ వేడుచున్నయది యుష్మన్మాత్ర యోపుత్ర! యీ
యుమకు న్నీకు నెఱుంగఁజెప్పెద వినుం డూహించి యేతచ్చరి
త్రము సర్వంబు కరోదరస్ఫటికరత్నశ్రీఁ బ్రకాశింప గో
వ్యము సేయందగు దీని విన్నపిదపన్ బ్రాణంబుగా దాఁచుచున్.</poem>|ref=210}}
'''టీక'''. ఈయర్థము = ఈ సంగతినే; యుష్మన్మాత = మీతల్లి - పార్వతి; ఊహించి = ఆలోచించి; కరోదరస్ఫటికరత్నశ్రీన్ = అఱచేతియందలి స్ఫటికముశోభను - స్పష్టముగా; చెప్పెదన్; గోప్యము చేయందగున్ = రహస్యముగా (దీనిని) ఉంచవలెను.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శఠమతికి నాస్తికునకుఁ బాషండునకును
గర్మముగుఱించి యాచించు గర్హితునకు
నీపరమగోప్య మోపుత్ర! యోపురంధ్రి!
తప్పిదారియు నెఱిఁగింపఁ దగవు కాదు.</poem>|ref=211}}
'''టీక'''. శఠమతికిన్ = మూర్ఖునకును; నాస్తికునకున్ = వేదప్రామాణ్యము లేనివానికిని; [దేవుఁడు లేడు అనువానికిని - అని పూర్వవ్యాఖ్య.] పాషండునకును = వేదవిరుద్ధాచారములు కలవానికిని; గర్హితునకు = నిందితునకును - హేతువాదికిని; పురంధ్రి = స్త్రీ; తప్పిదారియున్ = పొరపడియైనను; తగవు = న్యాయము - ధర్మము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని నిజతనూభవునకును
దనమగువకు దీర్థదైవతక్షేత్రము లొ
క్కనెలవు నన భువనత్రయ
వినుతిఁ గనుటఁ దెలుపఁ <ref>చ. దొడగె</ref>గడఁగి విధుమౌళి మదిన్.</poem>|ref=212}}
'''టీక'''. భువనత్రయిన్ = ముల్లోకములను, విధుమాళి = చంద్రమౌళి - శివుఁడు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వెడదకన్నులవాని వెయినామములవాని
వ్రేఁతల వలపించు వెరవువానిఁ
జిప్పకూఁకటివానిఁ జిన్నినవ్వులవానిఁ
జెరివిన మంచిపించియమువానిఁ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
d6oqzy7ypkerjqwzzagqg5eq9pddjcr
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/105
104
212542
557185
554760
2026-05-27T14:30:38Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557185
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>బులుగుతత్తడివానిఁ బొడవులతుదవానిఁ
బొక్కిట వెలిదమ్మిపూవువాని
మినుకుటూర్పులవాని మిసిమిమేఁతలవాని
మెఱుఁగుఁ<ref>శ.ర. చామనచాయ</ref>జామనిచాయమేనివాని</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దిస్సమొలవాని బసిఁ గానఁ ద్రిప్పువాని
మురళి <ref>చ. గతివాని</ref>గలవాని మువ్వంకమురువువాని
విట్ఠలాధీశుఁ దలఁచి తద్విపులమహిమ
<ref>చ. నొడవు</ref>నొడువుఁ బ్రామఱ్ఱి క్రీనీడ విడిదిప్రోడ.</poem>|ref=213}}
'''టీక'''. వెడఁదకన్నులవానిన్ = విశాలలోచనములు కలవానిని; వెయి = వేయి - సహస్రము; వ్రేఁతల వలపించు వెఱపువానిన్ = గొల్లపడుచులు తన్ను ప్రేమించునట్లు చేయునుపాయము ఎఱిఁగినవానిని; చిప్పకూఁకటివానిన్ = పిల్లజుట్టు కలవానిని; చిన్నినవ్వులవానిన్ = ఇంపైననవ్వులు కలవానిని; చెరివిన = దోసిన; మంచిపించియమువానిన్ = చక్కని (నెమలి) పింఛము కలవానిని; పులుగుతత్తడివానిన్ = పక్షి వాహనముగాఁ గలవానిని; పొడవులతుదవానిన్ = ఉన్నతమైనవాని చివఱ మండువానిని - ఉన్నతములకంటెను ఉన్నతుఁడైనవానిని; పొక్కిటన్ = నాభియందు; వెలిదమ్మిపూవువానిన్ = తెల్లతామరపూవు కలవానిని; మినుకుటూర్పులవానిన్ = వేదములు నిశ్శ్వాసములుగాఁ గలవానిని, మిసిమిమేఁకలవానిన్ = వెన్న తినువానిని; మెఱుఁగుఁజామనచాయమేనివానిన్ = మెఱుఁగారు నల్లనిచాయ గల దేహము కలవానిని; దిస్సమొలవానిన్ = దిగంబరుని; పసిన్ = ఆవులగుంపును; కానన్ = అడవియందు (మేఁతకయి); మురళి = పిల్లనగ్రోవి; మువ్వంకమురువువానిన్ = మూఁడువంక లేర్పడునట్లు నిలుచుటచే అందము గూర్చువానిని; [మువ్వంక = త్రిభంగి అని ప్రసిద్ధము.] తద్విపులమహిమన్ = ఆ విట్ఠలునిగొప్పమహిమను; ప్రామఱ్ఱిక్రీనీడ = ప్రాఁతమఱ్ఱిచెట్టుక్రింది నీడ; విడిదిప్రోడ = విడిది (నివాసము)గా గల శివుఁడు; నొడువున్ = చెప్పును.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>సారాచారవిచార! చారణవధూసంస్తూయమానప్రధా
ధారోదారవిహార! హారసుషమాధన్యస్ఫురత్కీర్తిక
ర్పూరాలంకృతదిక్క! దిక్కరికరాభోగస్ఫురద్భాహుశా
ఖారారజ్యదశేషభూభరణదక్షా! దక్ష<ref>చ. దిగ్వైభవా!</ref>జిద్వైభవా!</poem>|ref=214}}
'''టీక'''. సారాచారనిచార! = ఆచారముల సారమును విచారించువాఁడా! చారణ...విహార! = చారణులను దేవజాతిస్త్రీలచేఁ గొనియాడఁబడుచున్న ప్రఖ్యాతికి ఆధారమగు ఔదార్యముయొక్క విహారము కలవాఁడా! [వేదాద్రిమంత్రిగారి దానమహిమను చారణస్త్రీలు పాటలు కట్టి పాడుచున్నారని భావము.] హార...దిక్క! — హారసుషమా = ముత్యాలపేరులయొక్క ప్రకాశమువంటి కాంతిచే; ధన్య = ధన్యమయి; స్ఫురత్ = ప్రకాశించునట్టి; కీర్తికర్పూరాలంకృతదిక్క! = కర్పూరమువలె తెల్లనయిన కీర్తిచే అలంకరింపఁబడిన దిక్కులు కలవాఁడా! [ఇతనికీర్తి హారములవలెను కర్పూరమువలెను తెల్లనయి నలుగడలను వ్యాపించినదని యర్థము.] దిక్కరి...దక్షా! = దిక్కరికరాభోగ = దిగ్గజముల తుండమువలె పరిపూర్ణమయి; స్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న; బాహుశాఖా = శాఖలవంటి భుజములచే; రారజ్యత్ = మిక్కిలి ప్రకాశింపఁ (సంతోషింపఁ)జేయు; అశేష = సమస్తమైన; భూ = భూమిని; భరణ = భరించుటయందు, దక్షా! = సమర్థుఁడగువాఁడా ! [ఇతనిబాహువులు ఏనుఁగుతుండములవలెను, శాఖలవలెను ఉండి సమస్తభూమిని భరించుటకుఁ జాలియున్నవని భావము.] దక్షజిద్వైభవా! = ఐశ్వర్యమునందు దక్షశత్రువగు శివుఁడైనవాఁడా! ఇది ముక్తపదగ్రస్తము. '''అలం'''. అనుప్రాసము, ఉపమ.<noinclude><references/></noinclude>
al546i8797oyhpd2sbgq78ho0ue2v9d
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/106
104
212543
557281
554761
2026-05-27T19:36:30Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557281
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నారాయణపదసేవా
పారాయణ! బంధులోకపాలనదీక్షా!
ప్రారంభకల్పభూరుహ!
భారతరామాయణాదిపరమార్థజ్ఞా!</poem>|ref=215}}
'''టీక'''. నారాయణ...పారాయణ! = విష్ణునిపాదసేవయందు ఆసక్తి కలవాఁడా! బంధు...భూరుహ! = బంధునమూహమును పాలించు దీక్షయొక్క ప్రారంభమునకు కల్పవృక్షమైనవాఁడా! [వేదాద్రిమంత్రి బంధుసముద్రుఁడయి వారిని సదా ప్రోచుచుండునని భావము.) భారత...జ్ఞా! = భారత, రామాయణాదులగు పురాణముల తత్త్వమును ఎఱిఁగినవాఁడా! '''అలం'''. అనుప్రాసము.
{{Telugu poem|type=మాలిని.|lines=<poem>సకలసుజనవర్యా! శాంభవాహార్యధైర్యా!
సుకవివినుతకీర్తీ! శుద్ధతత్త్వప్రవర్తీ!
ముకురనిభకపోలా! ముగ్ధలక్ష్మీవిశాలా!
కకుబధిపసమానా! గౌరవశ్రీనిధానా!</poem>|ref=216}}
'''టీక'''. సకలసుజనవర్యా! = సుజనులందఱిలోను శ్రేష్ఠుఁడగువాఁడా! శాంభవాహార్యధైర్యా! = శివసంబంధమగు కైలాసగిరివలె చలింపని ధైర్యము కలవాఁడా! [ఆహార్యము = పర్వతము] శుద్ధతత్త్వప్రవర్తీ! = పరిశుద్ధస్వభావమున వర్తించువాఁడా! ముకురనిభకపోలా! = అద్దములవంటి చెక్కిళ్లు కలవాఁడా! ముగ్ధలక్ష్మీవిశాలా! = మనోజ్ఞమగు గొప్పసంపద కలవాఁడా! కకుబధిపసమానా! దిక్పాలురతో సమానుఁడగువాఁడా! గౌరవశ్రీనిధానా! = గౌరవసంపదకు నిధి యగువాఁడా! '''అలం'''. అనుప్రాసము.
{{Telugu poem|type=గద్యము.|lines=<poem>ఇది శ్రీమత్పరమపదనాథనిరవధికృపాపరిపాకపరిచిత సరసకవితాసనాథ
రామకృష్ణకవినాథప్రణీతం బైన పాండురంగమాహాత్మ్యం బను పరమభాగవత
చరిత్రంబునందుఁబ్రథమాశ్వాసము.</poem>|ref=217}}
'''టీక'''. పరమ...ప్రణీతంబు — పరమపదనాథ = మోక్షాధిపతియగు విష్ణువుయొక్క; నిరవధికకృపా = అంతములేని దయయొక్క; పరిపాక = పంటకు; పరిచిత = వాడుకపడిన; సరసకవితాసనాథ = సరసకవిత్వముతోఁ గూడిన; [భగవంతుని నిరవధికకరుణకు ఫలముగా ఈకవికి సరసకవిత యబ్బిన దనుట.] రామకృష్ణ కవినాథ = రామకృష్ణకవిశ్రేష్ఠునిచే; విరచితంబు = కూర్పఁబడినది; పాండురంగమాహాత్మ్యంబు = పాండురంగ విట్ఠలదేవుని గొప్పతనము (అను నర్థమిచ్చు పేరుగల ప్రబంధము); పరమభాగవతచరిత్రము = పేరుపడిన భగవద్భక్తుల చరిత్రము.
ఇది శ్రీ గౌతమసగోత్రపవిత్ర బులుసూపనామక సీతారామస్వామ్యవధానిసుపుత్ర, సకలవిద్వజ్జనవిధేయ వేంకటరమణనామధేయగ్రథితంబైన పాండురంగమాహాత్మ్య టీకయందుఁ బ్రథమాశ్వాసము.
{{Center|————————}}<noinclude><references/></noinclude>
hglxch3lrb3gdfxcvvmot9m8dokqluh
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/107
104
212544
557282
554762
2026-05-27T20:15:38Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557282
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}పాండురంగమాహాత్మ్యము</p>
{{p|ac|fs125}}ద్వితీయాశ్వాసము</p>
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf
|Page = 107
|bSize = 450
|cWidth = 59
|cHeight = 169
|oTop = 84
|oLeft = 33
|Location = center
|Description =
}}
|lines=<poem>
దయితచరణసేవా
ప్రాదుర్భవదఖిలవిభవభాసుర! సరసా
హ్లాదక! వితరణవిద్యా
వేదీ!రామాను<ref>క. జేంద్ర, చ. జేంద్రు</ref>జేంద్రువేదద్రీశా!</poem>|ref=1}}
'''టీక'''. దయిత... భాసుర! = విష్ణునిపాదసేవవలనఁ గలిగిన సమస్తైశ్వర్యములతోఁ బ్రకాశించువాఁడా! సరసా...వేదీ! = రసికులను సంతోషింపఁజేసెడి త్యాగ(దాన)విద్య నెఱిగినవాఁడా!
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆకర్ణింపు మాగోకర్ణకుండలుండు సకుమారంబుగాఁ గొండరాచూలిం గనుంగొని.</poem>|ref=2}}
'''టీక'''. గోకర్ణకుండలుందు = పాములు కర్ణాభరణములుగాఁ గల శివుఁడు; సకుమారంబుగాన్ = కుమారస్వామితోపాటు; కొండరాచూలి = పార్వతి.
{{p|ac|fwb}}శివుఁడు పార్వతీకుమారులకుఁ బౌండరీకక్షేత్రమాహాత్మ్యంబుఁ దెల్పుట</p>
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శైలజ! విను విను షట్కంఠ! కరవీర
కుశపల్లవంబులఁ గొమరు మిగులు
ఘర్మవీరానది కలసె నెచ్చట నట్టి
భైమిదక్షిణతీరభాగమునకు
యోజనంబున సమస్తోన్నతం బగు తీర్థ
మును క్షేత్రమును జాలఁ బొగడువడయుఁ
బౌండరీకము లన భాసిల్లు నచట న
ద్దేవతోత్తముఁడు లక్ష్మీ<ref>క. వరుండు, ట. విభుండు</ref>విభుండు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భక్తరక్షణదాక్షిణ్యసక్తబుద్ధి
యఖిలనిగమౌఘగిరిగుహాహరిపృథుకము
<ref>చ. పాండురాంగుండు</ref>పాండురంగండు సాకృతిబ్రహ్మలీల
నిలిచియున్నాఁడు భువనవర్ణితవిభూతి.</poem>|ref=3}}
'''టీక'''. షట్కంఠ! = ఆఱుమెడలుకల కుమారుఁడా! సమస్తోన్నతంబు = అన్నింటను గొప్పది; దాక్షిణ్యసక్తబుద్ధి = దయాళుఁడు; అఖిల...పృథుకము = వేదములను కొండగుహయం దుండు సింహపుఁబిల్ల, సాకృతిబ్రహ్మలీలన్ = దేహముదాల్చిన పరతత్త్వమువలె; వేదములు గిరిగుహగాను, పాండురంగఁడు సింహపుఁబిల్లగను వర్ణింపఁబడుటచే నిందు అలంకారము రూపకము.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆదికల్పంబునందలి పదునెనిమిదవ ద్వాపరంబు కడకందువ శతానందాది
బృందారకసందోహ<ref>క. శిరశ్శిఖర, చ. శిరశ్శేఖరశిఖర</ref>శిరశ్శేఖరమణిగణమయూఖచ్ఛటాటోపారోపమహ
నీయచరణనఖరశిఖరుం డగు పుండరీకాక్షుండు పాండురంగాహ్వయంబునం బుండ
రీకుండను నొక్కభూసురపుండరీకునకు బ్రత్యక్షంపై భక్తపక్షపాతంబునఁ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
luu2ti59h2cxxa67si7tpn4w6jjusrw
557283
557282
2026-05-27T20:17:57Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
557283
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}పాండురంగమాహాత్మ్యము</p>
{{p|ac|fs125}}ద్వితీయాశ్వాసము</p>
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf
|Page = 107
|bSize = 450
|cWidth = 59
|cHeight = 159
|oTop = 94
|oLeft = 33
|Location = center
|Description =
}}
|lines=<poem>
దయితచరణసేవా
ప్రాదుర్భవదఖిలవిభవభాసుర! సరసా
హ్లాదక! వితరణవిద్యా
వేదీ!రామాను<ref>క. జేంద్ర, చ. జేంద్రు</ref>జేంద్రువేదద్రీశా!</poem>|ref=1}}
'''టీక'''. శ్రీదయిత... భాసుర! = విష్ణునిపాదసేవవలనఁ గలిగిన సమస్తైశ్వర్యములతోఁ బ్రకాశించువాఁడా! సరసా...వేదీ! = రసికులను సంతోషింపఁజేసెడి త్యాగ(దాన)విద్య నెఱిగినవాఁడా!
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆకర్ణింపు మాగోకర్ణకుండలుండు సకుమారంబుగాఁ గొండరాచూలిం గనుంగొని.</poem>|ref=2}}
'''టీక'''. గోకర్ణకుండలుందు = పాములు కర్ణాభరణములుగాఁ గల శివుఁడు; సకుమారంబుగాన్ = కుమారస్వామితోపాటు; కొండరాచూలి = పార్వతి.
{{p|ac|fwb}}శివుఁడు పార్వతీకుమారులకుఁ బౌండరీకక్షేత్రమాహాత్మ్యంబుఁ దెల్పుట</p>
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శైలజ! విను విను షట్కంఠ! కరవీర
కుశపల్లవంబులఁ గొమరు మిగులు
ఘర్మవీరానది కలసె నెచ్చట నట్టి
భైమిదక్షిణతీరభాగమునకు
యోజనంబున సమస్తోన్నతం బగు తీర్థ
మును క్షేత్రమును జాలఁ బొగడువడయుఁ
బౌండరీకము లన భాసిల్లు నచట న
ద్దేవతోత్తముఁడు లక్ష్మీ<ref>క. వరుండు, ట. విభుండు</ref>విభుండు</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భక్తరక్షణదాక్షిణ్యసక్తబుద్ధి
యఖిలనిగమౌఘగిరిగుహాహరిపృథుకము
<ref>చ. పాండురాంగుండు</ref>పాండురంగండు సాకృతిబ్రహ్మలీల
నిలిచియున్నాఁడు భువనవర్ణితవిభూతి.</poem>|ref=3}}
'''టీక'''. షట్కంఠ! = ఆఱుమెడలుకల కుమారుఁడా! సమస్తోన్నతంబు = అన్నింటను గొప్పది; దాక్షిణ్యసక్తబుద్ధి = దయాళుఁడు; అఖిల...పృథుకము = వేదములను కొండగుహయం దుండు సింహపుఁబిల్ల, సాకృతిబ్రహ్మలీలన్ = దేహముదాల్చిన పరతత్త్వమువలె; వేదములు గిరిగుహగాను, పాండురంగఁడు సింహపుఁబిల్లగను వర్ణింపఁబడుటచే నిందు అలంకారము రూపకము.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఆదికల్పంబునందలి పదునెనిమిదవ ద్వాపరంబు కడకందువ శతానందాది
బృందారకసందోహ<ref>క. శిరశ్శిఖర, చ. శిరశ్శేఖరశిఖర</ref>శిరశ్శేఖరమణిగణమయూఖచ్ఛటాటోపారోపమహ
నీయచరణనఖరశిఖరుం డగు పుండరీకాక్షుండు పాండురంగాహ్వయంబునం బుండ
రీకుండను నొక్కభూసురపుండరీకునకు బ్రత్యక్షంపై భక్తపక్షపాతంబునఁ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude>
aiqejtafce5v5tin8mla4upv2vnuro2
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/108
104
212553
557377
554773
2026-05-27T22:37:09Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557377
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దత్క్షేత్రతీర్థంబులకుఁ బౌండరీకంబు <ref>క. లన</ref>లను నామకల్పనంబు నాచరించి యాచతు
ర్భుజుండు నేఁడు నచ్చోటన యున్నవాఁడు. అవ్వెన్నునిచరిత్రంబు మీకు
శ్రోత్రరసాయనంబు చేసెద వినుండు. ఇది మీయిద్దఱిప్రశ్నంబులకు నుత్తరం
బయ్యెడు నని మృడుండు మునిసన్నిధానంబునఁ గుమారుండు వినుకొన గిరి
కుమారిం గటాక్షించి ద్రాక్షారస<ref>క. పక్షంబులగు, చ. సపక్షంబులగు</ref>సపక్షంబు లగు నక్షరవిక్షేపంబు లొలయ
ని ట్లనియె.</poem>|ref=4}}
'''టీక'''. కడకందువ = చివఱికాలము; శతానందాది = బ్రహ్మ మొదలగు; శిరశ్శేఖరశిఖర = కిరీటాగ్రములయందలి; మయూఖచ్ఛటాటోపారోప = గొప్ప శాంతిసమూహము వ్యాపించుటచే; మహనీయ = పూజ్యమగు; చరణనఖరశిఖరుఁడు = పాదముల కొనగోళ్లు కలవాఁడు; భూసురపుండరీకునకున్ = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠునకు; నామకల్పనం బాచరించి = పేరు పెట్టి; శ్రోత్రరసాయనంబు చేసెదన్ = వీనులవిం దొనర్చెదను; ఉత్తరంబు = సమాధానము; వినుకొనన్ = జాగ్రతతో వినఁగా, కటాక్షించి = చూచి; ద్రాక్షారససపక్షంబులు = ద్రాక్షారసమునకు సమానమైనవి; అక్షరనిక్షేపంబులు = పలుకులు.
{{p|ac|fwb}}పుండరీకమహామునిచరిత్రము</p>
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అలికులవేణి! విన్ము రచితాఖిలపుణ్యుఁ డశేషగణ్యుఁ డ
త్యలఘువివేకపాకఖని యార్యజనస్తవనీయ<ref>చ. ధైర్యుఁ డు</ref>చర్యుఁ డు
జ్జ్వలగుణరత్నరత్ననిధి సత్యదయార్జవశాంతిదాంతిమాం
సలగతి పుండరీకుఁ డను సన్ముని పొల్చు నొకండు పెంపునన్.</poem>|ref=5}}
'''టీక'''. అత్యలఘువివేకపాకఖని = ఆఱితేఱిన తెలివికి నిధియైనవాఁడు; ఉజ్జ్వలగుణరత్నరత్ననిధి = ప్రకాశించుగుణము లనెడి రత్నములకు సముద్ర మగువాఁడు; ('''అలం'''. రూపకము.) సత్య...గతి = సత్యము, దయ, తిన్నఁదనము, శాంతి, దాంతి - అనువానిచే పెంపొందిన వర్తనము కలవాఁడు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చలిచీమనేనియు జాఁద్రొక్క శంకించుఁ
బలుకఁ డెన్నడు మృషాభాషణములు
కలుషవర్తను లున్నపొలముపొంతఁ జనండు
కలిమి కుబ్బఁడు లేమిఁ <ref>క. కలఁగ</ref>గలగఁ డాత్మ
దలయెత్తి చూడఁ డెవ్వలన బరస్త్రీల
ధైర్యంబు విడఁ డెట్టి <ref>శ.ర. తత్తఱముల, చ. దర్ధరముల</ref>దర్దఱుటల
నొరుల సంపదకునై యుపతపింపఁడు లోన
నిందింపఁ డెంతటి<ref>ట. నీచునేని</ref>నీచునైన</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మిన్నకయ చూడఁ <ref>క. కన్న, చ. గొన్న</ref>డాఁకలిగొన్నకడుపు
సర్వభూతదయోదయోత్సవ మొనర్చు
నిగమఘంటాపథైకాధ్వ<ref>చ. నినదవృత్తి</ref>నీనబుద్ధి
బ్రహ్మవిద్యానవద్యుండు బ్రాహ్మణుండు.</poem>|ref=6}}
'''టీక'''. చాఁద్రొక్కన్ = చావఁద్రొక్కుటకు; పొలముపొంతన్ = చోటిపొలిమేరకు; కలఁగఁడు = కలఁతపడఁడు; ఎవ్వలనన్ = ఏవంకను; దద్దఱులులన్ = ఒడుదొడుకు సమయంబులయందును; సంపదకునై = సొత్తుకొఱకు; విడఁడు = వీడఁడు - విడువఁడు; ఉపతపింపఁడు = అసూయపడఁడు; ఆఁకలిఁ గొన్నకడుపున్ = ఆఁకలిచే బాధపడువానిని; నిగమ...బుద్ధి = వేదమార్గము ననుసరించి నడుచువారిలో ప్రధానుఁడు; బ్రహ్మ...వద్యుండు = వేదాంతశాస్త్రవేత్త; ఇందు పుండరీకుని గొప్పతనము వర్ణించఁబడినది.<noinclude><references/></noinclude>
3rts6lv64qxqifumog7dot7zgdq5ext
557378
557377
2026-05-27T22:38:30Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
557378
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దత్క్షేత్రతీర్థంబులకుఁ బౌండరీకంబు <ref>క. లన</ref>లను నామకల్పనంబు నాచరించి యాచతు
ర్భుజుండు నేఁడు నచ్చోటన యున్నవాఁడు. అవ్వెన్నునిచరిత్రంబు మీకు
శ్రోత్రరసాయనంబు చేసెద వినుండు. ఇది మీయిద్దఱిప్రశ్నంబులకు నుత్తరం
బయ్యెడు నని మృడుండు మునిసన్నిధానంబునఁ గుమారుండు వినుకొన గిరి
కుమారిం గటాక్షించి ద్రాక్షారస<ref>క. పక్షంబులగు, చ. సపక్షంబులగు</ref>సపక్షంబు లగు నక్షరవిక్షేపంబు లొలయ
ని ట్లనియె.</poem>|ref=4}}
'''టీక'''. కడకందువ = చివఱికాలము; శతానందాది = బ్రహ్మ మొదలగు; శిరశ్శేఖరశిఖర = కిరీటాగ్రములయందలి; మయూఖచ్ఛటాటోపారోప = గొప్ప శాంతిసమూహము వ్యాపించుటచే; మహనీయ = పూజ్యమగు; చరణనఖరశిఖరుఁడు = పాదముల కొనగోళ్లు కలవాఁడు; భూసురపుండరీకునకున్ = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠునకు; నామకల్పనం బాచరించి = పేరు పెట్టి; శ్రోత్రరసాయనంబు చేసెదన్ = వీనులవిం దొనర్చెదను; ఉత్తరంబు = సమాధానము; వినుకొనన్ = జాగ్రతతో వినఁగా, కటాక్షించి = చూచి; ద్రాక్షారససపక్షంబులు = ద్రాక్షారసమునకు సమానమైనవి; అక్షరనిక్షేపంబులు = పలుకులు.
{{p|ac|fwb}}పుండరీకమహామునిచరిత్రము</p>
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అలికులవేణి! విన్ము రచితాఖిలపుణ్యుఁ డశేషగణ్యుఁ డ
త్యలఘువివేకపాకఖని యార్యజనస్తవనీయ<ref>చ. ధైర్యుఁ డు</ref>చర్యుఁ డు
జ్జ్వలగుణరత్నరత్ననిధి సత్యదయార్జవశాంతిదాంతిమాం
సలగతి పుండరీకుఁ డను సన్ముని పొల్చు నొకండు పెంపునన్.</poem>|ref=5}}
'''టీక'''. అత్యలఘువివేకపాకఖని = ఆఱితేఱిన తెలివికి నిధియైనవాఁడు; ఉజ్జ్వలగుణరత్నరత్ననిధి = ప్రకాశించుగుణము లనెడి రత్నములకు సముద్ర మగువాఁడు; ('''అలం'''. రూపకము.) సత్య...గతి = సత్యము, దయ, తిన్నఁదనము, శాంతి, దాంతి - అనువానిచే పెంపొందిన వర్తనము కలవాఁడు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చలిచీమనేనియు జాఁద్రొక్క శంకించుఁ
బలుకఁ డెన్నడు మృషాభాషణములు
కలుషవర్తను లున్నపొలముపొంతఁ జనండు
కలిమి కుబ్బఁడు లేమిఁ <ref>క. కలఁగ</ref>గలగఁ డాత్మ
దలయెత్తి చూడఁ డెవ్వలన బరస్త్రీల
ధైర్యంబు విడఁ డెట్టి <ref>శ.ర. తత్తఱముల, చ. దర్ధరముల</ref>దర్దఱుటల
నొరుల సంపదకునై యుపతపింపఁడు లోన
నిందింపఁ డెంతటి<ref>ట. నీచునేని</ref>నీచునైన</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>మిన్నకయ చూడఁ <ref>క. కన్న, చ. గొన్న</ref>డాఁకలిగొన్నకడుపు
సర్వభూతదయోదయోత్సవ మొనర్చు
నిగమఘంటాపథైకాధ్వ<ref>చ. నినదవృత్తి</ref>నీనబుద్ధి
బ్రహ్మవిద్యానవద్యుండు బ్రాహ్మణుండు.</poem>|ref=6}}
'''టీక'''. చాఁద్రొక్కన్ = చావఁద్రొక్కుటకు; పొలముపొంతన్ = చోటిపొలిమేరకు; కలఁగఁడు = కలఁతపడఁడు; ఎవ్వలనన్ = ఏవంకను; దర్దఱుటలన్ = ఒడుదొడుకు సమయంబులయందును; సంపదకునై = సొత్తుకొఱకు; విడఁడు = వీడఁడు - విడువఁడు; ఉపతపింపఁడు = అసూయపడఁడు; ఆఁకలిఁ గొన్నకడుపున్ = ఆఁకలిచే బాధపడువానిని; నిగమ...బుద్ధి = వేదమార్గము ననుసరించి నడుచువారిలో ప్రధానుఁడు; బ్రహ్మ...వద్యుండు = వేదాంతశాస్త్రవేత్త; ఇందు పుండరీకుని గొప్పతనము వర్ణించఁబడినది.<noinclude><references/></noinclude>
6uinapw1r5rplo8o3cnegzr69brss06
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/109
104
212554
557379
554774
2026-05-28T01:10:14Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557379
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>హరిహయదేశికాభుఁ డగు నమ్మహిదైవతమౌళియందు బం
గరువునకున్ మృగీమదసుగంధము సంధిలుభాతి నంబుజో
దరచరణారవిందసతతస్మృతిలోలుప యైన బుద్ధియున్
బరిణతిఁ గాంచె సంపదలపై మరియుం జనియించు సంపదల్.</poem>|ref=7}}
'''టీక'''. హరిహయదేశికాభుఁడగు = ఇంద్రుని గురువగు బృహస్పతితో సమానుఁడైన; బంగరు...భాతిన్ = బంగారమునకు కస్తూరిపరిమళ మబ్బినట్లు; అంబుజో...లోలుప = విష్ణుదేవుని పాదపద్మములు నెల్లపుడును స్మరించుటయందలి వ్యసనము కలది; పరిణతిన్ = పరిపాకమును. '''అలం'''. అర్థాంతరన్యాసము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మొదలఁ గామక్రోధములు బరాబరి చేసి
సత్యవాఙ్నియమంబు <ref>క. సంగ్రహించు, చ. సంఘటించు</ref>సంఘటించి
సాత్త్వికస్వల్పభోజనలబ్ధి గ్రొవ్వాఁగి
యంగాష్టకాశక్తి హవణుపఱచి
<ref>చ. తరసి</ref>తరిచి ముప్పదిరెండుతత్త్వంబు లూహించి
మది <ref>చ. తత్త్వసంపద</ref>సత్త్వసంపద మస్తరించి
తెలిసి ముద్రాసనంబుల మేని పనిగొని
పాపపూరుషుఁ <ref>క. పటాపంచ, చ. పటాపంచు</ref>బటాపంచుఁ జేసి</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యతఁడు మూలాలవాల గహ్వరకరండ
కుండలీస్ధానగోకర్ణకులకలాప
తత్త్వదర్శనవర్ణాధిదైవతదళ
నిర్ణయం బెంత యంతయు నిజము గాంచి.</poem>|ref=8}}
'''టీక'''. బరాబరి చేసి = చెదరిపోఁగొట్టి - అణచి; సత్యవాఙ్నియమంబున్ = యథార్థమును మితము నగురీతి ప్రసంగమును; క్రొవ్వు ఆఁగి = క్రొవ్వు నడ్డగించి - ఆఁపి; అష్టాంగకాసక్తి = యమ, నియ, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధ్యాన, ధారణ, మనన, సమాధులను యోగములందు అభిరతిని; హవణుపఱచి = సమకూర్చి; ముప్పదిరెండుతత్త్వంబులు = ప్రకృతి, మహత్తు, అహంకారము, 11 ఇంద్రియములు, పంచభూతములు, పంచవిషయములు, జీవుఁడు, పరమాత్మ, షట్చక్రములు అనునవి; మస్తరించి = స్వాధీనపఱుచుకొని; మేనిపనిగొని = శరీరమును శ్రమ పెట్టి; పటాపంచుచేసి = తఱిమి నశింపఁజేసి; మూలాలవాల...నిర్ణయంబు = మూలాధారమగు గుహారూపమగు బరిణె యగు కుండలీస్థానమందలి శేషునితత్త్వమును; విష్ణుతత్త్వమునకు మూలములగు బీజాక్షరములు, అధిదేవతలు, దళములు అనువాని తత్త్వముకు బాగుగ నెఱిఁగెనని భావము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మనుహఠరాజయోగములమర్మ మెఱింగి తతర్థసిద్ధి నె
మ్మనము <ref>క. తలిర్చి, చ. తలిల్చి</ref>దలిర్ప <ref>క. హృజ్జలజమానస, చ. తజ్జలజమాసర</ref>హృజ్జలజమాసరసౌరభషట్పదంబు న
ర్జునరథభూషణంబు వెలిఁ జూడని నిద్దపునెట్టచూపునన్
<ref>క. మునుకొని, చ. మును గని</ref>మునుకొని చొక్కు లోన నిజమూర్ధగళత్సుధ సేదఁ దేర్పఁగన్.</poem>|ref=9}}
'''టీక'''. మను = మంత్రములయొక్కయు, హఠరాజయోగముల = హఠయోగముయొక్కయు, రాజయోగముయొక్కయు; మర్మము = రహస్యము; తదర్థసిద్ధిన్ = అవి నెఱవేఱుటచే; హృజ్జలజమాసరసౌరభషట్పదంబు = హృదయకమలమున దట్టముగా వ్యాపించియుండు పరిమళమునకు తుమ్మెద యైనవాఁడు; అర్జునరథభూషణంబు = అర్జునునకు సారథి యైనవాఁడు; వెలిఁజూడని = బాహ్యప్రపంచమును చూడని; నిద్దపునిట్టచూపునన్ = చలించని ప్రేమమయదృష్టిచేత; మునుకొని = పొంగిపొరలి; చొక్కున్ = పరవశమగును; నిజమూర్ధగళత్సుధ = తనశిరస్సునుండి జాఱుచున్న అమృతము; సేదఁ దేర్చఁగన్ = శ్రమను పోఁగొట్టఁగా. '''అలం'''. రూపకము.<noinclude><references/></noinclude>
q5da533r9ojxlubcvkrk8xzzv5wgn78
557380
557379
2026-05-28T01:10:55Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
557380
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>హరిహయదేశికాభుఁ డగు నమ్మహిదైవతమౌళియందు బం
గరువునకున్ మృగీమదసుగంధము సంధిలుభాతి నంబుజో
దరచరణారవిందసతతస్మృతిలోలుప యైన బుద్ధియున్
బరిణతిఁ గాంచె సంపదలపై మరియుం జనియించు సంపదల్.</poem>|ref=7}}
'''టీక'''. హరిహయదేశికాభుఁడగు = ఇంద్రుని గురువగు బృహస్పతితో సమానుఁడైన; బంగరు...భాతిన్ = బంగారమునకు కస్తూరిపరిమళ మబ్బినట్లు; అంబుజో...లోలుప = విష్ణుదేవుని పాదపద్మములు నెల్లపుడును స్మరించుటయందలి వ్యసనము కలది; పరిణతిన్ = పరిపాకమును. '''అలం'''. అర్థాంతరన్యాసము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మొదలఁ గామక్రోధములు బరాబరి చేసి
సత్యవాఙ్నియమంబు <ref>క. సంగ్రహించు, చ. సంఘటించు</ref>సంఘటించి
సాత్త్వికస్వల్పభోజనలబ్ధి గ్రొవ్వాఁగి
యంగాష్టకాశక్తి హవణుపఱచి
<ref>చ. తరసి</ref>తరిచి ముప్పదిరెండుతత్త్వంబు లూహించి
మది <ref>చ. తత్త్వసంపద</ref>సత్త్వసంపద మస్తరించి
తెలిసి ముద్రాసనంబుల మేని పనిగొని
పాపపూరుషుఁ <ref>క. పటాపంచ, చ. పటాపంచు</ref>బటాపంచుఁ జేసి</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>యతఁడు మూలాలవాల గహ్వరకరండ
కుండలీస్ధానగోకర్ణకులకలాప
తత్త్వదర్శనవర్ణాధిదైవతదళ
నిర్ణయం బెంత యంతయు నిజము గాంచి.</poem>|ref=8}}
'''టీక'''. బరాబరి చేసి = చెదరిపోఁగొట్టి - అణచి; సత్యవాఙ్నియమంబున్ = యథార్థమును మితము నగురీతి ప్రసంగమును; క్రొవ్వు ఆఁగి = క్రొవ్వు నడ్డగించి - ఆఁపి; అష్టాంగకాసక్తి = యమ, నియ, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధ్యాన, ధారణ, మనన, సమాధులను యోగములందు అభిరతిని; హవణుపఱచి = సమకూర్చి; ముప్పదిరెండుతత్త్వంబులు = ప్రకృతి, మహత్తు, అహంకారము, 11 ఇంద్రియములు, పంచభూతములు, పంచవిషయములు, జీవుఁడు, పరమాత్మ, షట్చక్రములు అనునవి; మస్తరించి = స్వాధీనపఱుచుకొని; మేనిపనిగొని = శరీరమును శ్రమ పెట్టి; పటాపంచుచేసి = తఱిమి నశింపఁజేసి; మూలాలవాల...నిర్ణయంబు = మూలాధారమగు గుహారూపమగు బరిణె యగు కుండలీస్థానమందలి శేషునితత్త్వమును; విష్ణుతత్త్వమునకు మూలములగు బీజాక్షరములు, అధిదేవతలు, దళములు అనువాని తత్త్వమును బాగుగ నెఱిఁగెనని భావము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మనుహఠరాజయోగములమర్మ మెఱింగి తతర్థసిద్ధి నె
మ్మనము <ref>క. తలిర్చి, చ. తలిల్చి</ref>దలిర్ప <ref>క. హృజ్జలజమానస, చ. తజ్జలజమాసర</ref>హృజ్జలజమాసరసౌరభషట్పదంబు న
ర్జునరథభూషణంబు వెలిఁ జూడని నిద్దపునెట్టచూపునన్
<ref>క. మునుకొని, చ. మును గని</ref>మునుకొని చొక్కు లోన నిజమూర్ధగళత్సుధ సేదఁ దేర్పఁగన్.</poem>|ref=9}}
'''టీక'''. మను = మంత్రములయొక్కయు, హఠరాజయోగముల = హఠయోగముయొక్కయు, రాజయోగముయొక్కయు; మర్మము = రహస్యము; తదర్థసిద్ధిన్ = అవి నెఱవేఱుటచే; హృజ్జలజమాసరసౌరభషట్పదంబు = హృదయకమలమున దట్టముగా వ్యాపించియుండు పరిమళమునకు తుమ్మెద యైనవాఁడు; అర్జునరథభూషణంబు = అర్జునునకు సారథి యైనవాఁడు; వెలిఁజూడని = బాహ్యప్రపంచమును చూడని; నిద్దపునిట్టచూపునన్ = చలించని ప్రేమమయదృష్టిచేత; మునుకొని = పొంగిపొరలి; చొక్కున్ = పరవశమగును; నిజమూర్ధగళత్సుధ = తనశిరస్సునుండి జాఱుచున్న అమృతము; సేదఁ దేర్చఁగన్ = శ్రమను పోఁగొట్టఁగా. '''అలం'''. రూపకము.<noinclude><references/></noinclude>
h58agu9hy416rojnn3fsuulxvsbaf6s
పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/110
104
212555
557395
554775
2026-05-28T03:08:21Z
దేవీప్రసాదశాస్త్రి
4290
/* అచ్చుదిద్దారు */
557395
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>శతపత్రాక్షము శిక్యసఖ్యభృతిచంచన్మౌళిసన్నాహ ము
న్నతనాసాముకుళంబు పూర్ణతరచంద్రస్నిగ్ధముగ్ధాననం
బతసీసూనసవర్ణవర్ణ మతిసౌమ్యం బబ్జనాభంబు శ్రీ
శ్రితవక్షంబు మహామహం బొకఁడు పర్వెం దన్మనఃపేటికన్.</poem>|ref=10}}
'''టీక'''. శతపత్రాక్షము = పద్మమువంటి కన్నులు కలది; శిక్య...సన్నాహము = తలమీఁద చిక్కము కలది; ఉన్నతనాసాముకుళంబు = పొడవై మొగ్గవలె నున్న ముక్కు కలది; అతసీసూనసవర్ణవర్ణము = నల్ల అవిసెపూవుతో సరియగు దేహకాంతి కలది; మహామహం బొకఁడు = ఒక గొప్పతేజస్సు; తన్మనఃపేటికన్ = పెట్టెవలె దిట్టమగు నతని (పుండరీకుని) మనస్సునందు; పర్వెన్ = వ్యాపించెను. ఇచట విష్ణుని లోకోత్తరస్వరూపము పుండరీకుని మనస్సున ప్రకాశించెనని గౌణముగ చెప్పఁబడుటచే ఉదాత్తాలంకారము.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సనకసనందనాదినిఖిలాంతర్వాణి
హృల్లీలభావంబు సల్ల పెట్టి
విశ్వంభరాభోగవివిధమూర్త్యంతర
స్ఫురితానుభావంబు బుజలు వైచి
శింశుమారాకృతి స్వీకృతి వైకుంఠ
షట్కవిహారంబు జారవిడిచి
క్షీరోదమధ్యస్థలీరత్ననగగుహా
గర్భనివాసంబు కచ్చు వదిలి</poem>|ref=}}
{{Telugu poem|type=|lines=<poem>పుండరీకేక్షణుండు శిఖండిబర్హ
మండితశిఖండకుఁడు నతాఖండలుండు
పుండరీకునిమానసాంభోజపీఠి
మిండతుమ్మెదయై యుండు నిండుకొలువు.</poem>|ref=11}}
'''టీక'''. సనకసనంద...భావంబు = సనకుఁడు, సనందనుఁడు మొదలగు విద్వాంసుల మనస్సులయం దణఁగియుండు (నివసించియుండు)టను; నల్లపెట్టి = విడిచి; విశ్వంభరా...నుభావంబు = లోకోద్ధారకములు, గొప్పవియు నగు అవతారములు ఎత్తు మహిమను; బుజలు వైచి = సున్నలు పెట్టి - విడిచి పెట్టి; శింశుమారాకృతిస్వీకృతిన్ = మీనరూప(జలచరరూప)మును ధరించుటచేత; వైకుంఠషట్కవిహారంబున్ = జ్ఞాన, శక్తి, బల, ఐశ్వర్య, వీర్య, తేజోరూపములగు నాలుగువైకుంఠములందును విహరించుటను; క్షీరోద...కచ్చు — క్షీరోదమధ్యస్థలీ = పాలసముద్రము మధ్యమునందలి; రత్ననగగుహాగర్భనివాసంబుకచ్చు = రత్నాద్రిగుహయందు నివసించు కోరికను; శిఖండిబర్హమండితశిఖండకుండు = నెమిలిపింఛముచే అలంకరింపఁబడిన జుట్టు కలవాఁడు; నతాఖండలుండు = (తనకు) నమ్రుఁడైన ఇంద్రుఁడు కలవాఁడు; మిండతుమ్మెదయై = గండుతుమ్మెదయై. ('''అలం'''. రూపకము.) నిండుకొలువు ఉండున్.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అన్వహమున్ <ref>చ. ప్రవృద్ధముగ</ref>బ్రవృద్ధ మగు నంబుజనాభపదారవిందభ
క్తి న్వహి కెక్కుచున్ వసుమతీసురవంశవతంస మెల్లవా
రు న్వినుతింప <ref>శ.ర. పెంపొసఁగఁ బ్రోది</ref>బెంపెసఁగుఁ <ref>క. ప్రోది</ref>బ్రోది యొనర్చుచుఁ దల్లిఁ దండ్రి <ref>క. నెందున్, చ. నేదున్</ref>నే
దు న్వివిధానురూపతనుదోహదభోజనపూజనాదులన్.</poem>|ref=12}}
'''టీక'''. అన్వహమున్ = ప్రతిదినమును; ప్రవృద్ధమగు = వృద్ధిపొందు; వహికెక్కుచున్ = ప్రసిద్ధి కెక్కుచు; వసుమతీసురవంశవతంసము = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడు; పెంపెసఁగున్ = గొప్పతనమును పొందును; ప్రోది యొనర్చుచున్ = పోషించుచు - కాపాడుచును; అనురూప...నాదులన్ = తగినట్లు దేహమును కాపాడుట కనుకూలములగు భోజనము, పూజనము మొదలగువానిచే; ఏదున్ = పోషించును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>హరిభక్తియు గురుభక్తియు
నురురక్తియుఁ బుటము గాఁగ యోగీంద్రశిఖా
భరణము ముక్తామయతా
స్ఫురణము భువనప్రశస్తముగ జిగి మీఱెన్.</poem>|ref=13}}<noinclude><references/></noinclude>
g2i97dr3tjklcsakmdqf97fdadl7gnd
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/25
104
213451
557172
557070
2026-05-27T12:50:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557172
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
కావ్య గతులకు లేవు ఎల్లలు
దృష్టి దోషము లేనిచోటను
కాలదోషము లేదు కవితకు"
</poem>
ప్రతిభ వుంటే, కవితకు కాలదోషం లేదని వున్నది వున్నట్లు చెప్పిన ప్రతిభావంతుడు రావుగారు.
జోగారావు గారు కవిత్వానికి ఇచ్చిన విలువలను మనం “కావ్యసూక్తం” ఖండికలో చూడవచ్చు.
<poem>
{{left margin|5em}}
“సర్వ సారస్వతము నభిరుచి
సాక్షికమ్మది భావగమ్యము
భావ మన్నది వ్యక్తినిష్ఠము
వ్యక్తి వ్యక్తికి వాసి గలదది
సార్వకాలికమైన సత్యము
కాన నానా కావ్య చర్చల
వలదు వలదతివాద శౌర్యము
కావ్యమది యధికార గమ్యము
మనిషి మనిషికి తార తమ్యము
కలదు కావున కాదు కావ్యము
సర్వజనులకు సంతవస్తువు"
</poem>
ఇదే ఖండికలో సాహిత్య జగత్తులో సహృదయతలోని రహస్యాన్ని జోగారావు గారు గుర్తించిన తీరు నిరూపమానం.
<poem>
{{left margin|5em}}
"ప్రగతి శీలము నతివిశాలము
నగు చరాచర జగతి లోపల
కావ్యగతి మార్గము లనేకము
మముఖజన సుగమముల సర్వము
సహృదయ మందలి రహస్యము
సర్వ సత్పథ సామరస్యము"
</poem>
కవితా జగత్తులో ఆవేశానికి ఆలోచనలకు గల స్థానాన్ని నిర్దేశిస్తూ జోగారావుగారు చెప్పిన మాటలు ఎంత సున్నితమైనవో, సుదూరాలోచవా<noinclude><references/>
{{c|10}}</noinclude>
hfaa80tixny2q0ppi6r0cbyebux2c0v
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/26
104
213455
557173
557076
2026-05-27T12:56:51Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557173
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సన్నిహితమైనవో, మనం గమనించవచ్చు. "సిద్ధిర్భవతు మే సదా" ఖండికలో-
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఆవేశ నిరంతర
భావ పరంపరలో
అసలు పునికి పోవచ్చును
ఆలోచనా సులోచనాలతో
మనోనయనామయము
శ్రమిస్తుంది.
ఆ నాడాది కవి భావయిత్రి
అకస్మాత్తుగా
కావ్యవాణి కలగానమై
రసనిషాద స్వరమందుకుంది
శోకము శ్లోకమైనది మొదట
కాని రామాయణ కావ్య రచన
నసమాధికమై సాగినదే
ఆలోచన
నవనీతము
కవియంత స్సారభూత
మావేశము
విద్యుల్లత
హృద్యుక పద్విక స్వరత
ఆవేశము
భావుకాత్మకూపులాట
ఆలోచన జోలపాట
ఊపుట నాపుటతో
ఊగుట యాగదుగా
అది కావ్యపఠన కడపట
మిగిలే రసధ్యాస
పాట మధ్యమగత పట్టు
</poem><noinclude><references/>
{{c|11}}</noinclude>
coa72tp68o6okm94hqdj0xd6i52yg1q
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/27
104
213456
557174
557077
2026-05-27T13:07:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557174
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
నదియే రససిద్ధి కదా!
సిద్ధిర్భవతు మే సదా!"
</poem>
సాహిత్యాన్ని గూర్చి జోగారావు గారు ఎంతో విశాలమైన భావనను ప్రకటించారు. "పొలిమేరలు" అనే ఖండికలో
<poem>
{{left margin|5em}}
"దిగిరాను దిగిరాను దివినుండి భువికనకు
ఎగురులే నెగురలేన్ భువినుండి దివికనకు
దివిభువుల నడుమ నొక దీపమున్నాదిలే
కవితలోనాదీపకాంతి యున్నదిలే
</poem>
అని అనడంలో ఇమేజినేషన్ అనేది ఫేన్సీ అండ్ ఫేంటసీల స్థాయిల దాక సాగకూడదనీ, వాస్తవికత అనేది ఫోటో గ్రాఫిక్ రియాలిటీకి దిగజారకూడదని జోగారావుగారి అభిప్రాయం.
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఆదర్శమే దీప మాదీప మందదని
దాదాపు వెలుగులను దర్శించలే ననకు
దౌ దవ్వులను కొరవిదయ్యములను నమ్ముకొని
నీదారిలో నిరుల నేమరచి వేమరచిపోకోయి".
</poem>
అని అనడంలో ఐడియలిజమే పరమధ్యేయమని, అయితే అది ఒక వేళ అందుబాటులోకి రాకపోతే వాస్తవికతను విస్మరించరాదని జోగారావుగారి అభిప్రాయం.
<poem>
{{left margin|5em}}
“దివినుండి ఎగరకిక భువినుండి మరిదిగకు
అతిమానుషము వలదు వలద మానుషమున్
మర్యాదగానుంటె మానవత్వమె చాలు
మానవుని గుర్తిస్తె మనకవిత్వమె మేలు".
</poem>
అని అనడంలో మనిషిని మనిషిగా నిలబెట్టవలసిన ఆవశ్యకం ఆధునిక కవితకు కలదని జోగారావుగారు తెలియజేశారు.
జోగారావుగారు కావ్య వస్తువును గూర్చి చెబుతూ అటు భావుకత, ఇటు అభ్యుదయకవితల కులగురువులు కృష్ణ శాస్త్రి, శ్రీశ్రీ మతంలో నాయికాస్థానం ఆక్రమింప వలసిన వారు ప్రియురాలు, పేదరాలు, ఒక్కొక్కరిది ఒక్కొక్కదృష్టి, భావకవి దృష్టివేరు. అభ్యుదయ కవి దృష్టివేరు. తాజమహాల్ నిర్మాణ విషయంలో<noinclude><references/>
{{c|12}}</noinclude>
728tq6x8fwqr5nx0n9fg369hxvwf765
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/28
104
213457
557175
557078
2026-05-27T13:18:28Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557175
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఒక్కొక్కరిది ఒక్కొక్క అభిప్రాయంగా సమాజంలో వుంది. ఒకడు శిల్ప సుషమను ప్రశంసిస్తాడు. మరొకరు ప్రేమమహిమను ప్రస్తుతిస్తాడు. ఇంకొకడు రాళ్ళెత్తిన కూలీల శ్రమను గూర్చి పరితపిస్తాడు.
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఒక్కొక్కరి గురి యొక్కటి
గురి యన్నది గుణ గ్రహణవణ సాధ్యము
కావ్యమునకు వస్తువు కాదానందము పరమార్ధము
సందేశము సదాశయము
ఇది సమయము సమన్వయము”
</poem>
అని జోగారావుగారి అభిప్రాయం. కావ్యంలో వస్తువు ఏదైనా సరే, సందేశమున్ననూ, లేకున్ననూ, సరే అసలు వుండవలసింది ప్రధానమైంది. "ఈస్తటిక్ వేల్యూ" అని జోగారావుగారు అన్నారు. "పంచకళ్యాణి" కావ్యంలో కవిత్వానికి సంబంధించిన ఇలాంటి అనేక మంచి అంశాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
రావుగారు కవితా ధోరణుల్లోనే కాక వస్తువు, ఛందస్సు, భాష, భావంలో కూడా ఎంతో వైవిధ్యాన్ని చూపించారు. ప్రాచీన పద్యఛందస్సులు చంపకమాల, ఉత్పలమాల, శార్ధూలం, మత్తేభం, తేటగీతి, ఆటవెలది, సీసం, కందపద్యాలే కాక మధ్యాక్కర, మధుర్కారాలను కూడా జోగారావుగారు వాడారు. గేయ ఛందస్సుకూడా ఈ గ్రంథంలో చోటుచేసుకుంది. వచన కవితా రచన కూడా కడు రమణీయంగా వుంది. రావుగారు ఏ ఛందస్సులో రాసినా, రమణీయంగానే వుంటుంది. ఆయన ప్రజ్ఞ అలాంటిది. సహృదయ పాఠకుల హృదయాన్ని కదిలిస్తుంది ఆయన కవిత్వం. సుదీర్ఘ సమాసబంధురమైన ప్రబంధమార్గం రావుగారిది. అలాగని ఆయన కవిత్వం అంతా అలావుండదు. తెలుగు పలుకుబడులతో అలరారుతుంది. అన్యదేశ్యాలను ఆమోదించిన ఆధునిక శిష్ట వ్యావహారికుడు జోగారావుగారు. ప్రాచీన మైనా, ఆధునికమైనా, రెండింటిలో కడు సమర్థులు రావుగారు. వస్తువులో, భావంలో, ఎంతో వైవిధ్యం కన్పిస్తుంది.
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఈకృతి కవిత్వమును గూర్చి, జీవితమును గూర్చి
కవిగారికి గల సువిశాల సుకుమార మరుచిర కర్కశ
దృక్పథమునే గాక స్తిమితపడని చిత్త వృత్తిని, స్థిర ప్రకృతివైపును
</poem><noinclude><references/>
{{c|13}}</noinclude>
l6obr9hb1docq6vzu811t8zsh0u0dob
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/29
104
213459
557176
557080
2026-05-27T13:26:58Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557176
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అర్రులు చాచు ఆశయశీలమును వ్యక్తము చేయుచున్నది. ఈయనకు ప్రాచీన, నవీన భేదభావనయే లేనట్లును, మంచి యన్నది యించుక ఎక్కడున్నను ఉపాధేయమననట్లును తోచును. ఈయనకు ప్రాచీన సంప్రదాయ ప్రవణత్వ మెంతకలదో నవీన ప్రమాణ సరసత్వ మంతకలదు. రచనా రాయణీయకము, భావ బంధురత, ఛందస్సౌందర్యము ఒక దానిని మించి మరియొకటి, ఒక దానిని బలిగొనకుండ మరియొకటి పొత్తు కుదిరిపొందు పొసగి అలరారుచుండును. తనదైన ఒక సారవంతమైన శైలి, జటిలత లేని ప్రౌఢితో, ఆపేలవమైన లాలిత్యముతో సర్వత్ర జాలువారుచున్నది. పలు సరిక్రొత్త పదబంధములు, ప్రౌఢ ప్రయోగములును గ్రంథము నందంతటను చోటు చేసికొన్నవి" అని డాక్టర్ తటవర్తి రాజగోపబాలం గారు తెలియజేశారు.
"ప్రస్తుత పంచకళ్యాణి పరుగులుతీసిన విధానం చూస్తే “నవారు” గట్టివాడనే తోస్తుంది. ఆ నవారు యస్వీజోగారావు ఉరప్ యశస్వి జోగారావు.
<poem>
{{left margin|5em}}
అందమైన అనుభవాల బాట
యశస్వి జోగారావు పాట
చక్కని సమన్వయవాది మన జోగారావు
</poem>
ఆదిమానవుని అవతారముతో ప్రారంభమైన మానవుడు అందుకొన్న స్థాయిని చూపిస్తూ, అందుకోవలసిన స్థాయిని సూచిస్తూ, మన్వంతరంతో ముగిసిన యీ పంచకళ్యాణి పరుగుల్లో మొదటిది, తుదిది రెండును సరిక్రొత్త సాహిత్య ప్రక్రియా ప్రయోగములు, ఊహా ప్రహేళికలో ఆకాశమును తనలో ఇమిడించుకొనుటకు ఆలోచన చేసిన ప్రయత్నం. కనబడుతుంది".
{{rh|||'''-కాళోజీ నారాయణ రావు'''}}<noinclude><references/>
{{c|14}}
̻</noinclude>
b5wdggjnivce080i5viwbs35nrn7xo7
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/30
104
213478
557177
2026-05-27T13:27:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2. ఉపనిషత్తు: "ఉప" సమీపముగ, "నిషత్తు" కూర్చుండబెట్టునది. అనగా పరబ్రహ్మ పదార్ధమునకు సన్నిహితము చేయునది ఉపనిషత్తు. కవి హృద్గతములైన వివిధానుభూతులను గూర్చి తత్త్వదర్శితతో, తన భా...'
557177
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>2. ఉపనిషత్తు:
"ఉప" సమీపముగ, "నిషత్తు" కూర్చుండబెట్టునది.
అనగా పరబ్రహ్మ పదార్ధమునకు సన్నిహితము చేయునది
ఉపనిషత్తు. కవి హృద్గతములైన వివిధానుభూతులను గూర్చి
తత్త్వదర్శితతో, తన భావధారతో సహృదయుని అంతప్పన్నిధి
చేసికొని చెప్పుచున్నాననెడి ఒక ప్రత్యేకమైన చూపుతో దీనికి
ఉపనిషత్తు అని పేరు పెట్టి యుండవవోవును. ఈ
ఖండికలన్నిట అనుస్యూతమైన ఒక తాత్విక సూత్రము కవిని,
సహృదయుని దగ్గరకు చేర్చుట ఈ యుపనిషత్తులోని
ప్రత్యేకత".
- డాక్టర్ తటవర్తి రాజగోపబాలం
ఇది 1961లో వెలువడింది. పద్య, గేయ, ఖండకావ్యమిది. ఇందులో రావుగారి
ధార్మిక హృదయం కన్పిస్తుంది. వివిధ పత్రికల్లో వచ్చిన కవితల్ని "ఉపనిషత్తు"గా
ప్రచురించారు. ఈ కావ్యంలో జోగారావుగారు “ఇది నా జీవన వేదన, ఇది నా ఆత్మ
నివేదన" అని గ్రంథతత్వాని చక్కగా తెలియజేశారు.
"జీవుని వేదన"లో జోగారావుగారి భావ పరంపర ఎంతో సుకుమారంగా,
రమణీయంగా వుంది.
"కవిని నేను
నేనూ ఒక సృష్టికర్త
మాహల కాంక్షలుగా
కాంక్షల కలలుగ
కలల కవిత్వపు కళగ
మలిచి మరో జగత్తు కలిగించగలను
నిను మురిపించగలను, మరిపించగలను
కాని
అన్నిటికీ తగిన వాడ వంతర్యామివి
అదే నీకే అంకితమిచ్చి
15<noinclude><references/></noinclude>
rinjic3xvzykfdcjs2i8xilrpz5k9cc
557186
557177
2026-05-27T15:09:54Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557186
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>'''2. ఉపనిషత్తు:'''
"ఉప" సమీపముగ, "నిషత్తు" కూర్చుండబెట్టునది. అనగా పరబ్రహ్మ పదార్ధమునకు సన్నిహితము చేయునది ఉపనిషత్తు. కవి హృద్గతములైన వివిధానుభూతులను గూర్చి తత్త్వదర్శితతో, తన భావధారతో సహృదయుని అంతస్సన్నిధి చేసికొని చెప్పుచున్నాననెడి ఒక ప్రత్యేకమైన చూపుతో దీనికి ఉపనిషత్తు అని పేరు పెట్టి యుండవనోవును. ఈ ఖండికలన్నిట అనుస్యూతమైన ఒక తాత్త్విక సూత్రము కవిని,
సహృదయుని దగ్గరకు చేర్చుట ఈ యుపనిషత్తులోని ప్రత్యేకత".
{{right|- డాక్టర్ తటవర్తి రాజగోపబాలం}}
ఇది 1961లో వెలువడింది. పద్య, గేయ, ఖండకావ్యమిది. ఇందులో రావుగారి ధార్మిక హృదయం కన్పిస్తుంది. వివిధ పత్రికల్లో వచ్చిన కవితల్ని "ఉపనిషత్తు"గా ప్రచురించారు. ఈ కావ్యంలో జోగారావుగారు “ఇది నా జీవన వేదన, ఇది నా ఆత్మ నివేదన" అని గ్రంథతత్త్వాని చక్కగా తెలియజేశారు.
"జీవుని వేదన"లో జోగారావుగారి భావ పరంపర ఎంతో సుకుమారంగా, రమణీయంగా వుంది.
<poem>
{{left margin|5em}}
"కవిని నేను
నేనూ ఒక సృష్టికర్త
నూహల కాంక్షలుగా
కాంక్షల కలలుగ
కలల కవిత్వపు కళగ
మలిచి మరో జగత్తు కలిగించగలను
నిను మురిపించగలను, మరిపించగలను
కాని
అన్నిటికీ తగిన వాడ వంతర్యామివి
అదే నీకే అంకితమిచ్చి
</poem><noinclude><references/>
{{c|15}}</noinclude>
izz7shd35y10jma5ianeifxntllywc6
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/31
104
213479
557178
2026-05-27T13:27:36Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నీ మధుర నిశ్వాసంలో నిదురింతును నీకలలో విలీనమగుదు". “సమసూక్తము” ఖండికలో పూలను గూర్చి మధుర గంభీర మైన భావాలు వున్నాయి. తరుణుల కోర్కుల తావులు చిందిన ఎలజవ్వనుల ఎదలే పువ్వులు న...'
557178
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>నీ మధుర నిశ్వాసంలో నిదురింతును
నీకలలో విలీనమగుదు".
“సమసూక్తము” ఖండికలో పూలను గూర్చి మధుర గంభీర మైన భావాలు
వున్నాయి.
తరుణుల కోర్కుల తావులు చిందిన
ఎలజవ్వనుల ఎదలే పువ్వులు
నలువకు నిదురను తొలతను తోచే
తలపులె కాంతలు కలకే పువ్వులు
పూవులో తావి, కాయలో చవి,
మొగ్గలోపలి దుద్దు, మొలక కిందటి
దుంప సర్వమూ స్వామి సంతానమ్ము
సర్వమూ స్వామి సంసారమ్ము"
అని ప్రకృతిలోని ప్రతీ అణువును స్వామినైవేద్యంగా భావించిన భావుకత
ఇందులో కన్పిస్తుంది.
నిఖిల చరా చర జగతిలో అతి మృదువైనవి రెండే రెండు. ఒకటి పూవులు
రెండు పూబోడులు. వాటిని గూర్చి చెప్పుతూ....
"అతి సహజము సనాతనము .
స్త్రీల పూల యనుబంధము
తనివి ననక తనువులు విడు
రసిక వరులె కుసుమమ్ములు
స్త్రీలే శిరసావహింప
జాలు దురిది సత్యము
కుమమములే మరుత మవున
కుసుమాంగులగుట తథ్యము"
అని అపూర్వ భావవిలసితమైన సత్యాన్ని జోగారావుగారు వివరించారు.
"ఎన్ని జన్మల సంస్కార బలము కారణమొ
సన్నిహితంబీజన్మకు సాహిత్యము నా ఎదకు"
అనే జీవుని వేదన ఈ “ఉపనిషత్తు"లో నివేదింపబడింది.
16<noinclude><references/></noinclude>
l1aop3ja8m1wwiij1d8bhchoq1snzwz
557187
557178
2026-05-27T15:18:35Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557187
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
నీ మధుర నిశ్వాసంలో నిదురింతును
నీకలలో విలీనమగుదు".
</poem>
“సమసూక్తము” ఖండికలో పూలను గూర్చి మధుర గంభీర మైన భావాలు వున్నాయి.
<poem>
{{left margin|5em}}
తరుణుల కోర్కుల తావులు చిందిన
ఎలజవ్వనుల ఎదలే పువ్వులు
నలువకు నిదురను తొలతను తోచే
తలపులె కాంతలు కలకే పువ్వులు
పూవులో తావి, కాయలో చవి,
మొగ్గలోపలి దుద్దు, మొలక కిందటి
దుంప సర్వమూ స్వామి సంతానమ్ము
సర్వమూ స్వామి సంసారమ్ము"
</poem>
అని ప్రకృతిలోని ప్రతీ అణువును స్వామినైవేద్యంగా భావించిన భావుకత ఇందులో కన్పిస్తుంది.
నిఖిల చరా చర జగతిలో అతి మృదువైనవి రెండే రెండు. ఒకటి పూవులు రెండు పూబోడులు. వాటిని గూర్చి చెప్పుతూ....
<poem>
{{left margin|5em}}
"అతి సహజము సనాతనము
స్త్రీల పూల యనుబంధము
తనివి ననక తనువులు విడు
రసిక వరులె కుసుమమ్ములు
స్త్రీలే శిరసావహింప
జాలు దురిది సత్యము
కుసుమములే మరుతనువున
కుసుమాంగులగుట తథ్యము"
</poem>
అని అపూర్వ భావవిలసితమైన సత్యాన్ని జోగారావుగారు వివరించారు.
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఎన్ని జన్మల సంస్కార బలము కారణమొ
సన్నిహితంబీజన్మకు సాహిత్యము నా ఎదకు"
</poem>
అనే జీవుని వేదన ఈ “ఉపనిషత్తు"లో నివేదింపబడింది.<noinclude><references/>
{{c|16}}</noinclude>
5voe1v3mf1a3mxlqrpzbmnnjcimmnz5
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/32
104
213480
557179
2026-05-27T13:27:47Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3. ప్రసన్న కుసుమాయుధం : ఈ గ్రంథము విలక్షణమైన విచిత్రమైన ఒక అద్భుతమైన శృంగార రసపర్యాలోచన చేయబడిన కావ్యరాజము. శృంగార రసదేవత యొక్క శరీరవైభవము సంపూర్ణముగా నీగ్రంథము నందు కలదు....'
557179
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>3. ప్రసన్న కుసుమాయుధం :
ఈ గ్రంథము విలక్షణమైన విచిత్రమైన ఒక
అద్భుతమైన శృంగార రసపర్యాలోచన చేయబడిన
కావ్యరాజము. శృంగార రసదేవత యొక్క శరీరవైభవము
సంపూర్ణముగా నీగ్రంథము నందు కలదు. దీని యంతట
నిది పరభావముల జోక్యములేనిచో మహా గ్రంథము, దాని
శాశ్వతత్వము, దానికున్నది. మహాంధ్రసారస్వత మున నిట్టి
గ్రంథము నీ దృష్టితో చూచినచో మఱియొకటి లేదు.
ఆంధ్రసాహిత్య సరస్వతియొక్క నిత్యరూప మొక్కటియున్నది,
దానిని నన్నయాదులు సృష్టించిరి. ఆ విలక్షణమైన సృష్టిలో
నీ కావ్య మొక విలక్షణమైన యంశము. రేఖ అనగా నిత్యము
ఈనిత్యత్వము కాలగతమై యున్నది. ఈ గ్రంథము
నిలుచుననగా వెన్ని వికారములు పుట్టినను మారని
మూలస్వరూపముండునుకదా! ఆ మూలస్వరూపములోని
విలక్షణ మిందున్నదని యర్ధము. ఆ మహాంధ్ర కావ్యసరస్వతీ
స్వరూపములో నిది యొక విలక్షణమైన క్రొత్తకూర్పు."
విశ్వనాధ సత్యనారాయణ
ఇది 1973లో వచ్చింది. అనితర సాధ్యమైన కావ్యం రాశారు జోగారావుగారు.
రసహృదయుడైన కవితామూర్తి ఆయన. నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన, శ్రీనాథుడు,
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, పెద్దన, తిమ్మన, నూరన, ధూర్జటి, భట్టుమూర్తి, తెవాలి.
రామకృష్ణుడు, చేమకూర వేంకటకవి. విజయరాఘవ నాయకుడు, జయదేవుడు,
క్షేమేంద్రుడు, ముద్దుపళని, రంగాజమ్మ, మొదలైన వారి ప్రబంధ కవుల గ్రంథాలను
ఆధారంగా, వారి వ్యక్తిత్వాన్ని, వారి అభిరుచుల్ని పట్టుకొని స్వర్గవాసులు అయినప్పుడు,
అక్కడ ఎలా వ్యవహరిస్తారో అని ఊహించి రాయడం ఇందులోని ప్రధాన ఇతి
వృత్తం. ఈ కావ్యానికి “ప్రసన్న కుసుమాయుధం" అనే పేరు నూటికి నూరుపాళ్ళు
సార్ధకమైంది. ఈ కావ్యంలో సూత్ర ధారుడు కుసుమాయుధుడే. కాబట్టి కావ్యం
"ప్రసన్న కుసుమాయుధం" అయింది.
17<noinclude><references/></noinclude>
qcapf7z2wmjs5qzu9go8d7nndt62g1c
557188
557179
2026-05-27T15:27:29Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557188
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>'''3. ప్రసన్న కుసుమాయుధం :'''
ఈ గ్రంథము విలక్షణమైన విచిత్రమైన ఒక అద్భుతమైన శృంగార రసవర్యాలోచన చేయబడిన కావ్యరాజము. శృంగార రసదేవత యొక్క శరీరవైభవము సంపూర్ణముగా నీగ్రంథము నందు కలదు. దీని యంతట నిది పరభావముల జోక్యములేనిచో మహా గ్రంథము, దాని శాశ్వతత్వము, దానికున్నది. మహాంధ్రసారస్వత మున నిట్టి గ్రంథము నీ దృష్టితో చూచినచో మఱియొకటి లేదు. ఆంధ్రసాహిత్యసరస్వతియొక్క నిత్యరూప మొక్కటియున్నది. దానిని నన్నయాదులు సృష్టించిరి. ఆ విలక్షణమైన సృష్టిలో నీ కావ్య మొకవిలక్షణమైన యంశము. రేఖ అనగా నిత్యము ఈనిత్యత్వము కాలగతమై యున్నది. ఈ గ్రంథము నిలుచుననగా నెన్ని వికారములు పుట్టినను మారని మూలస్వరూపముండునుకదా! ఆ మూలస్వరూపములోని విలక్షణ మిందున్నదని యర్ధము. ఆ మహాంధ్ర కావ్యసరస్వతీ స్వరూపములో నిది యొక విలక్షణమైన క్రొత్తకూర్పు."
{{right|-విశ్వనాధ సత్యనారాయణ}}
ఇది 1973లో వచ్చింది. అనితర సాధ్యమైన కావ్యం రాశారు జోగారావుగారు. రసహృదయుడైన కవితామూర్తి ఆయన. నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన, శ్రీనాథుడు, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, పెద్దన, తిమ్మన, సూరన, ధూర్జటి, భట్టుమూర్తి, తెవాలి రామకృష్ణుడు, చేమకూర వేంకటకవి. విజయరాఘవ నాయకుడు, జయదేవుడు, క్షేమేంద్రుడు, ముద్దుపళని, రంగాజమ్మ, మొదలైన వారి ప్రబంధ కవుల గ్రంథాలను ఆధారంగా, వారి వ్యక్తిత్వాన్ని, వారి అభిరుచుల్ని పట్టుకొని స్వర్గవాసులు అయినప్పుడు, అక్కడ ఎలా వ్యవహరిస్తారో అని ఊహించి రాయడం ఇందులోని ప్రధాన ఇతి వృత్తం. ఈ కావ్యానికి “ప్రసన్న కుసుమాయుధం" అనే పేరు నూటికి నూరుపాళ్ళు సార్ధకమైంది. ఈ కావ్యంలో సూత్ర ధారుడు కుసుమాయుధుడే. కాబట్టి కావ్యం "ప్రసన్న కుసుమాయుధం" అయింది.<noinclude><references/>
{{c|17}}</noinclude>
9fzwo5b2vgfxpxqnb96y9yofximijwp
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/33
104
213481
557180
2026-05-27T13:27:58Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆయా కవుల ప్రస్తావనలో వారి వారి రచనా పదబంధాలను గ్రహించారు. నూతన కల్పనలు, అపూర్వ వర్ణనలు ఇందులో చోటు చేసుకున్నాయి. కేవలం "ఊహ" అనే పునాదిపై ఈ అద్భుతమైన కావ్యం పుట్టింది. ఇది శృ...'
557180
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆయా కవుల ప్రస్తావనలో వారి వారి రచనా పదబంధాలను గ్రహించారు.
నూతన కల్పనలు, అపూర్వ వర్ణనలు ఇందులో చోటు చేసుకున్నాయి. కేవలం
"ఊహ" అనే పునాదిపై ఈ అద్భుతమైన కావ్యం పుట్టింది. ఇది శృంగార రస
ప్రధానమైన కావ్యం. విలక్షణమైన రచన. దీనికి పీఠిక విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
గారు రాశారు. వస్తువులో, భాషలో, ఛందస్సులో, శైలిలో ఈ గ్రంథం అగ్రశ్రేణిలో
నిలిచింది. ఈ కావ్యం ద్వారా సహృదయ పాఠకుల హృదయాల్లో సమున్నతమైన
స్థానాన్ని సముపార్జించుకున్నారు జోగారావుగారు. తటవర్తి రాజగోప బాలం గారు
"ప్రసన్న కుసుమాయుధ మహాకావ్య ప్రత్యేక సమీక్ష" అనే పేరుతో 1984లో పిహెచ్.డి
చేశారు. తటవర్తివారు భీమవరం డి.ఎన్.ఆర్ కాలేజీలో, తెలుగు శాఖలో పని చేశారు.
1986లో ఇది వెలువడింది. ఇందులో 323 పేజీలు వున్నాయి.
ఈ కావ్య ఘనతను గూర్చి విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, రాళ్ళపల్లి అనంత
కృష్ణ శర్మ, శ్రీశ్రీ, వెంపరాల సూర్యనారాయణ, మధునాపంతుల సత్యనారాయణ
శాస్త్రి, రాంభట్ల లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి, కరుణశ్రీ, దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి,
ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్త్రి, ప్రసాదరాయ కులపతి, అప్పల సోమేశ్వర శర్మ లాంటి
వారు ఎందరో ప్రశంసించారు.
విలక్షణమైన వస్తువుతో, అపురూపమైన భావనతో, అద్భుతమైన
శిల్పవైపుణ్యంతో కూడుకున్న ఒక అఖండ కవితా స్వర్గ ధామం ఈ కావ్యం. స్వర్గం
అంటే జోగారావు గారి చూపువేరు. ఈ కావ్యంలో ఎన్నో ప్రత్యేకతలు వున్నాయి.
ఆయా కవుల పరమార్థాన్ని కవితా తత్త్వాన్ని, ఆకళింపు చేసుకొని వారి కవిత్వం
లోనికి పరకాయ ప్రవేశం చేసి, వాళ్ళ వాణికి, తన వాణిని కడు సమర్ధతతో జోడించి,
ఒక వినూత్నమైన విశిష్టమైన విలక్షణమైన మార్గంలో కావ్యం రాశారు జోగారావుగారు.
ప్రముఖుల ప్రశంసలు అందుకున్నారు.
ఇందులో వృత్తాలు 260, సీసాలు 91, కందాలు 58, తేటగీతులు 102,
ఆటవెలదులు 3 వున్నాయి. మొత్తం పద్యాలు 514. ఈ కావ్యంలో చక్కని పద్య
చమత్కారం కన్పిస్తుంది. శబ్దంలో, అర్ధంలో, అలంకారంలో, రసంలో ఏదో ఒక
చమత్కారం మనకు సాక్షాత్కరిస్తుంది. అందుచేతనే ప్రతీ పద్యం సద్యోహృద్యం
సహృదయనైవేద్యం అయింది. కవి తన కావ్యానికి ఫలశ్రుతి చెప్పారు. ఈ కావ్యం
చదివిన వారికి మన్మథ ప్రదీప్తి కలుగుతుందని రావుగారు తెలియజేశారు.
18<noinclude><references/></noinclude>
7jfk204qz3p0lsje6i9yelgmqgrey1i
557189
557180
2026-05-27T15:36:54Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557189
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆయా కవుల ప్రస్తావనలో వారి వారి రచనా పదబంధాలను గ్రహించారు. నూతన కల్పనలు, అపూర్వ వర్ణనలు ఇందులో చోటు చేసుకున్నాయి. కేవలం "ఊహ" అనే పునాదిపై ఈ అద్భుతమైన కావ్యం పుట్టింది. ఇది శృంగార రస ప్రధానమైన కావ్యం. విలక్షణమైన రచన. దీనికి పీఠిక విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు రాశారు. వస్తువులో, భాషలో, ఛందస్సులో, శైలిలో ఈ గ్రంథం అగ్రశ్రేణిలో నిలిచింది. ఈ కావ్యం ద్వారా సహృదయ పాఠకుల హృదయాల్లో సమున్నతమైన స్థానాన్ని సముపార్జించుకున్నారు జోగారావుగారు. తటవర్తి రాజగోప బాలం గారు "ప్రసన్న కుసుమాయుధ మహాకావ్య ప్రత్యేక సమీక్ష" అనే పేరుతో 1984లో పిహెచ్.డి చేశారు. తటవర్తివారు భీమవరం డి.ఎన్.ఆర్ కాలేజీలో, తెలుగు శాఖలో పని చేశారు. 1986లో ఇది వెలువడింది. ఇందులో 323 పేజీలు వున్నాయి.
ఈ కావ్య ఘనతను గూర్చి విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ, శ్రీశ్రీ, వెంపరాల సూర్యనారాయణ, మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి, రాంభట్ల లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి, కరుణశ్రీ, దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి, ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్త్రి, ప్రసాదరాయకులపతి, అప్పల సోమేశ్వర శర్మ లాంటి వారు ఎందరో ప్రశంసించారు.
విలక్షణమైన వస్తువుతో, అపురూపమైన భావనతో, అద్భుతమైన శిల్పనైపుణ్యంతో కూడుకున్న ఒక అఖండ కవితా స్వర్గ ధామం ఈ కావ్యం. స్వర్గం అంటే జోగారావు గారి చూపువేరు. ఈ కావ్యంలో ఎన్నో ప్రత్యేకతలు వున్నాయి. ఆయా కవుల పరమార్థాన్ని కవితా తత్త్వాన్ని, ఆకళింపు చేసుకొని వారి కవిత్వంలోనికి పరకాయ ప్రవేశం చేసి, వాళ్ళ వాణికి, తన వాణిని కడు సమర్ధతతో జోడించి, ఒక వినూత్నమైన విశిష్టమైన విలక్షణమైన మార్గంలో కావ్యం రాశారు జోగారావుగారు. ప్రముఖుల ప్రశంసలు అందుకున్నారు.
ఇందులో వృత్తాలు 260, సీసాలు 91, కందాలు 58, తేటగీతులు 102, ఆటవెలదులు 3 వున్నాయి. మొత్తం పద్యాలు 514. ఈ కావ్యంలో చక్కని పద్య చమత్కారం కన్పిస్తుంది. శబ్దంలో, అర్ధంలో, అలంకారంలో, రసంలో ఏదో ఒక చమత్కారం మనకు సాక్షాత్కరిస్తుంది. అందుచేతనే ప్రతీ పద్యం సద్యోహృద్యం సహృదయనైవేద్యం అయింది. కవి తన కావ్యానికి ఫలశ్రుతి చెప్పారు. ఈ కావ్యం చదివిన వారికి మన్మథ ప్రదీప్తి కలుగుతుందని రావుగారు తెలియజేశారు.<noinclude><references/>
{{c|18}}</noinclude>
2z4tf6qmxvni251h26yohq199smvpuc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/34
104
213482
557181
2026-05-27T13:28:10Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యారంభంలో శుభాకాంక్షలతో పాటు ఇందులో ఇష్ట దేవతాస్తుతి చేశారు. అయితే ఆ ఇష్ట దేవతలందరూ శృంగారానికి పేరు పడిన వారే. ముందుగా శృంగారానికి అధిష్టానదైవమైన మన్మధ ప్రశస్తితో ప...'
557181
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కావ్యారంభంలో శుభాకాంక్షలతో పాటు ఇందులో ఇష్ట దేవతాస్తుతి చేశారు.
అయితే ఆ ఇష్ట దేవతలందరూ శృంగారానికి పేరు పడిన వారే. ముందుగా శృంగారానికి
అధిష్టానదైవమైన మన్మధ ప్రశస్తితో ప్రారంభించారు. ఈ కావ్యఫల ప్రదాత మదనుడు.
అతనినే మొదట స్తుతించడం సముచితంగా వుంది. తర్వాత సరస్వతీ చతుర్ముఖుల
ప్రస్తుతి, లక్ష్మీనారాయణులస్తుతి, గంగా గౌరీ సంవాదంతో మహేశ్వర శృంగారం
సృశింపబడింది. రాధా మాధవుల ప్రస్తుతి, దేవేంద్ర స్తుతి, రంభోర్వశుల ప్రస్తుతి,
మున్నగువారి స్తుతులున్నాయి.
ఈ కావ్యంలో 11 ఘట్టాలున్నాయి. ఆ ఘట్టాలకు జోగారావు గారు పెట్టిన
శీర్షికలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా అర్ధయుక్తంగా వున్నాయి. ఈ కావ్య ఘట్టాలన్నీ
కావ్య పరమార్థాన్ని తెలియజేస్తాయి. ఈ కావ్యంలో మొదటి కథ "వరప్రసాదం".
కవిత్రయం వారి వరం, అప్పరసలకు ప్రసాదమై వరప్రసాదమైంది. రెండో కథ
"ప్రేమాభిరామం". ఇది శ్రీనాథుని కథ. మూడో కథ “రంభ గూడె తెనుంగు
రాయరాహుత్తుండ అనే శ్రీనాథ వాక్కు” “రంభాకల్పం" కథకు భూమిక. నాలుగో
కథ "రమణీ ప్రియదూతిక". నిరుపహతి స్థలమ్ము రమణీ ప్రియదూతిక తెచ్చి యిచ్చు
కర్పూరపు విడెమ్ము..." అనే పెద్దన చాటువులో మాటను పట్టుకొని రమణీ ప్రియ
దూతిక కథరాశారు. ఐదో కథ “దక్షిణ వాయిక" ముక్కు తిమ్మన కథ. ఆరో కథ
"మోక్షగామి” కథ ఇది ధూర్జటి కథ. ఏడో కథ "కామ ధేనువు". తెనాలి రామకృష్ణుని కథ.
ఇందులో నాయిక ముద్దు పళని. ఏనిమిదో కథ “కాముని పున్నమ". లలనా జనోత్తమ
తిలోత్తమ నెరపిన కథ ఇది. ఇందులో రామ రాజ భూషణుడు. నాయకుడు. తొమ్మిదో
కథ "ఉద్యోగ విజయం" తిరుపతి వేంకట కవులకథ. పదోకథ "కృష్ణార్పణం".
క్షేత్రయ్యకథ. పదకొండో కథ "వైజయంతి”. ప్రసన్న కుసుమాయుధ కావ్యకథా కల్పనకు
విజయ వైజయంతి. ఇది చివర ఖండం. జోగారావు గారు ఆశించిన స్వర్గసీమ
ఇందులో మనందర్శించవచ్చు.
ఈ పదకొండు కథలు కేవలం కల్పితం, స్వర్గం కల్పితం, పాత్రలు ప్రముఖ
కవులు, కవయిత్రులు. ఏ కథకు ఆ కథ విడివిడిగా వున్నాయి. ఒక కథకు మరో
కథకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. అలా వున్నప్పటికీ అన్నింటి మణి హారంలోని
సూత్రం వలె కలిపిన మన్మధతత్వం ఒకటి వుంది. అది ఈ కావ్యంలో విశ్వరూపం
దాల్చింది ఇందులో పరాకాష్ఠకు చేరుకుంది. కావ్యమంతా శృంగారంతో నిండివుంది.
19<noinclude><references/></noinclude>
pg4gcugp61suwwf85bhaz2gfb6xna7d
557190
557181
2026-05-27T15:47:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557190
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కావ్యారంభంలో శుభాకాంక్షలతో పాటు ఇందులో ఇష్ట దేవతాస్తుతి చేశారు. అయితే ఆ ఇష్ట దేవతలందరూ శృంగారానికి పేరు పడిన వారే. ముందుగా శృంగారానికి అధిష్టానదైవమైన మన్మధ ప్రశస్తితో ప్రారంభించారు. ఈ కావ్యఫల ప్రదాత మదనుడు. అతనినే మొదట స్తుతించడం సముచితంగా వుంది. తర్వాత సరస్వతీ చతుర్ముఖుల ప్రస్తుతి, లక్ష్మీనారాయణులస్తుతి, గంగా గౌరీ సంవాదంతో మహేశ్వర శృంగారం సృశింపబడింది. రాధా మాధవుల ప్రస్తుతి, దేవేంద్ర స్తుతి, రంభోర్వశుల ప్రస్తుతి, మున్నగువారి స్తుతులున్నాయి.
ఈ కావ్యంలో 11 ఘట్టాలున్నాయి. ఆ ఘట్టాలకు జోగారావు గారు పెట్టిన శీర్షికలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా అర్ధయుక్తంగా వున్నాయి. ఈ కావ్య ఘట్టాలన్నీ కావ్య పరమార్థాన్ని తెలియజేస్తాయి. ఈ కావ్యంలో మొదటి కథ "వరప్రసాదం". కవిత్రయం వారి వరం, అప్సరసలకు ప్రసాదమై వరప్రసాదమైంది. రెండో కథ
"ప్రేమాభిరామం". ఇది శ్రీనాథుని కథ. మూడో కథ “రంభ గూడె తెనుంగు రాయరాహుత్తుండ అనే శ్రీనాథ వాక్కు” “రంభాకల్పం" కథకు భూమిక. నాలుగో కథ "రమణీ ప్రియదూతిక". నిరుపహతి స్థలమ్ము రమణీ ప్రియదూతిక తెచ్చి యిచ్చు కర్పూరపు విడెమ్ము..." అనే పెద్దన చాటువులో మాటను పట్టుకొని రమణీ ప్రియదూతిక కథరాశారు. ఐదో కథ “దక్షిణ వాయిక" ముక్కు తిమ్మన కథ. ఆరో కథ "మోక్షగామి” కథ ఇది ధూర్జటి కథ. ఏడో కథ "కామ ధేనువు". తెనాలి రామకృష్ణునికథ. ఇందులో నాయిక ముద్దు పళని. ఏనిమిదో కథ “కాముని పున్నమ". లలనా జనోత్తమ తిలోత్తమ వెరషిన కథ ఇది. ఇందులో రామ రాజ భూషణుడు. నాయకుడు. తొమ్మిదో కథ "ఉద్యోగ విజయం" తిరుపతి వేంకట కవులకథ. పదోకథ "కృష్ణార్పణం". క్షేత్రయ్యకథ. పదకొండో కథ "వైజయంతి”. ప్రసన్నకుసుమాయుధ కావ్యకథా కల్పనకు విజయ వైజయంతి. ఇది చివర ఖండం. జోగారావు గారు ఆశించిన స్వర్గసీమ ఇందులో మనందర్శించవచ్చు.
ఈ పదకొండు కథలు కేవలం కల్పితం, స్వర్గం కల్పితం, పాత్రలు ప్రముఖ కవులు, కవయిత్రులు. ఏ కథకు ఆ కథ విడివిడిగా వున్నాయి. ఒక కథకు మరో కథకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. అలా వున్నప్పటికీ అన్నింటి మణి హారంలోని సూత్రం వలె కలిసిన మన్మధతత్త్వం ఒకటి వుంది. అది ఈ కావ్యంలో విశ్వరూపం దాల్చింది ఇందులో పరాకాష్ఠకు చేరుకుంది. కావ్యమంతా శృంగారంతో నిండివుంది.<noinclude><references/>
{{c|19}}</noinclude>
ryd7ff9wlg4ekc0gwq8b7bpv41l2is5
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/35
104
213483
557182
2026-05-27T13:28:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఎత్తుగడ, ఇతివృత్తం, సన్నివేశం, కథానిర్మాణం, శిల్పం, చమత్కార చతురత, ఇవన్నీ - కావ్యానికి రాణింపు తెచ్చాయి. పాత్ర చిత్రణా నైపుణ్యం : ప్రముఖ కవుల కావ్యాల ఆధారంగా ఊహించి రాసిన అద్...'
557182
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఎత్తుగడ, ఇతివృత్తం, సన్నివేశం, కథానిర్మాణం, శిల్పం, చమత్కార చతురత, ఇవన్నీ
- కావ్యానికి రాణింపు తెచ్చాయి.
పాత్ర చిత్రణా నైపుణ్యం :
ప్రముఖ కవుల కావ్యాల ఆధారంగా ఊహించి రాసిన అద్భుత కావ్యం ఇది.
కవుల శృంగార భావన, భావుకత కల్పన, ఈ సృష్టిలోని వైవిధ్యానికి జీవనాడి. పూర్వాంధ్ర
కావ్యాల్లో అద్భుతమైన పాత్రలను సృష్టించిన సుప్రసిద్ధ కవులు ఇందులో ప్రధాన
పాత్రలు. ఈ కావ్యంలోని పాత్రల్లో గొప్ప వైశిష్ట్యం చోటుచేసుకుంది. అది ఏమంటే
కవులను పాత్రలుగా స్వీకరించడం. ఇదొక విలక్షణమైన చమత్కృతి. ఈ కావ్యంలో
చాలా పాత్రలు వున్నాయి. నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన, శ్రీనాథుడు, తెలుగు రాయడు,
నలకూబరుడు. ఇంద్రుడు. నారదుడు, పెద్దన, తిమ్మన, విశ్వామిత్రుడు, ధూర్జటి,
సూరన, తెనాలి రామకృష్ణకవి, భట్టు మూర్తి, తిరుపతి వేంకట కవులు, విజయరాఘవ
నాయకుడు, క్షేత్రయ్య, జయదేవుడు, రాయలు, తిరుపతి వేంకట కవులు, గిరీశం,
దేవేంద్రుడు, పరమ శివుడు, మన్మథుడు, శ్రీకృష్ణుడు, రంభ, ఊర్వశి, మేనక,
తిలోత్తమ, హరిణి, దూతిక, ఘృతాచి, మంజు ఘోష, పుంజికస్థల, ముద్దుపళని,
రంగాజమ్మ మున్నగు పాత్రలు చోటు చేసుకున్నాయి. కవులను పాత్రలుగా చిత్రించే
సందర్భంలో వారి కవితా వ్యక్తిత్వాన్ని, అప్సరసలను చిత్రించే సమయాల్లో ఏ కవులతో
వారు సంవాదం నెరపుచున్నారో, ఆ కవులు నాయికా తత్త్వం ఇందులో కన్పిస్తాయి.
పాత్రల స్వరూప స్వభావాలను విడివిడిగా చెప్పడమే కాక, రెండేసి పాత్రలను,
నాయికా నాయకులను కలిపి వర్ణించడంలోనూ జోగారావు గారు కడు సమర్థులు,
దీనికి ఉదాహరణగా "ప్రేమాభిరామం"లో ఊర్వశీ శ్రీనాథులు, "రంభాకల్పం"లో
రంభా నలకూబరులు, "కాముని పున్నమ"లో తిలోత్తమ రామరాజ భూషణులు,
“ఉద్యోగ విజయం"లో మంజుఘోష తిరుపతి వేంకటకవులు మున్నగు పాత్రలను
తీసుకోవచ్చు.
రసపోషణాచిత్యం :
ఈ కావ్యంలో అంగిరసం శృంగారం. శృంగారం ఈ కావ్యంలో వీరవిహారం
చేసింది. ఇందులో మరోరసం లేదు. అసలు ఆ ఛాయలు కూడా లేవు. అందుకే
జోగారావుగారికి గల "శృంగార సర్వజ్ఞ" అనే బిరుదు శతశతాంశం సార్ధకమైంది.
20<noinclude><references/></noinclude>
c0i20rbejr2gmbntbe2cbc9x8n66p5g
557194
557182
2026-05-27T15:56:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557194
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఎత్తుగడ, ఇతివృత్తం, సన్నివేశం, కథానిర్మాణం, శిల్పం, చమత్కార చతురత, ఇవన్నీ కావ్యానికి రాణింపు తెచ్చాయి.
'''పాత్ర చిత్రణా నైపుణ్యం :'''
ప్రముఖ కవుల కావ్యాల ఆధారంగా ఊహించి రాసిన అద్భుత కావ్యం ఇది. కవుల శృంగార భావన, భావుకత కల్పన, ఈ సృష్టిలోని వైవిధ్యానికి జీవనాడి. పూర్వాంధ్ర కావ్యాల్లో అద్భుతమైన పాత్రలను సృష్టించిన సుప్రసిద్ధ కవులు ఇందులో ప్రధాన పాత్రలు. ఈ కావ్యంలోని పాత్రల్లో గొప్ప వైశిష్ట్యం చోటుచేసుకుంది. అది ఏమంటే కవులను పాత్రలుగా స్వీకరించడం. ఇదొక విలక్షణమైన చమత్కృతి. ఈకావ్యంలో చాలా పాత్రలు వున్నాయి. నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన, శ్రీనాథుడు, తెలుగు రాయడు,
నలకూబరుడు. ఇంద్రుడు. నారదుడు, పెద్దన, తిమ్మన, విశ్వామిత్రుడు, ధూర్జటి, సూరన, తెనాలి రామకృష్ణకవి, భట్టు మూర్తి, తిరుపతి వేంకట కవులు, విజయరాఘవ నాయకుడు, క్షేత్రయ్య, జయదేవుడు, రాయలు, తిరుపతి వేంకట కవులు, గిరీశం, దేవేంద్రుడు, పరమ శివుడు, మన్మథుడు, శ్రీకృష్ణుడు, రంభ, ఊర్వశి, మేనక, తిలోత్తమ, హరిణి, దూతిక, ఘృతాచి, మంజు ఘోష, పుంజికస్థల, ముద్దుపళని, రంగాజమ్మ మున్నగు పాత్రలు చోటు చేసుకున్నాయి. కవులను పాత్రలుగా చిత్రించే సందర్భంలో వారి కవితా వ్యక్తిత్వాన్ని, అప్సరసలను చిత్రించే సమయాల్లో ఏ కవులతో వారు సంవాదం నెరపుచున్నారో, ఆ కవుల నాయికా తత్త్వం ఇందులో కన్పిస్తాయి.
పాత్రల స్వరూప స్వభావాలను విడివిడిగా చెప్పడమే కాక, రెండేసి పాత్రలను, నాయికా నాయకులను కలిపి వర్ణించడంలోనూ జోగారావు గారు కడు సమర్థులు, దీనికి ఉదాహరణగా "ప్రేమాభిరామం"లో ఊర్వశీ శ్రీనాథులు, "రంభాకల్పం"లో రంభా నలకూబరులు, "కాముని పున్నమ"లో తిలోత్తమ రామరాజ భూషణులు, “ఉద్యోగ విజయం"లో మంజుఘోష తిరుపతి వేంకటకవులు మున్నగు పాత్రలను తీసుకోవచ్చు.
'''రసపోషణాచిత్యం''' :
ఈ కావ్యంలో అంగిరసం శృంగారం. శృంగారం ఈ కావ్యంలో వీరవిహారం చేసింది. ఇందులో మరోరసం లేదు. అసలు ఆ ఛాయలు కూడా లేవు. అందుకే జోగారావుగారికి గల "శృంగార సర్వజ్ఞ" అనే బిరుదు శతశతాంశం సార్ధకమైంది.<noinclude><references/>
{{c|20}}</noinclude>
myeg51ig48d1aps78siqmhw5a4hbxgn
వాడుకరి చర్చ:LEELAVATI Pakala
3
213484
557183
2026-05-27T13:30:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
[[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}'
557183
wikitext
text/x-wiki
== స్వాగతం ==
<div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;">
<div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు <span style="color:white;">స్వాగతం!</span>! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]</span></div></div>
<div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;">
{{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు.
*ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది.
* తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి.
* దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.)
* వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit§ion=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు.
* తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి.
* మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి
తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] [[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 13:30, 27 మే 2026 (UTC)
</div>
nwhhk9bzufunql4eteq448sfiim7coi
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/36
104
213485
557198
2026-05-27T16:33:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '||బహు నాయకాశ్రయం కలది ఈ కావ్యం. వాయికలు చాలా మందివున్నారు. “కామధేనువు" నాయిక ముద్దు పళని తప్ప తక్కిన కథలన్నింటిలోనూ అప్సరసలే నాయకులు, ప్రముఖ కవులు ఇందులో నాయకులు. రంభ, ఊర్వశ...'
557198
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>||బహు నాయకాశ్రయం కలది ఈ కావ్యం. వాయికలు చాలా మందివున్నారు.
“కామధేనువు" నాయిక ముద్దు పళని తప్ప తక్కిన కథలన్నింటిలోనూ అప్సరసలే
నాయకులు, ప్రముఖ కవులు ఇందులో నాయకులు.
రంభ, ఊర్వశి, మేనక మొదలైన వారు దేవ వేశ్యలు. వేశ్యలను నాయికలుగా
స్వీకరించవచ్చా అంటే అవుననే సమాధానం. దీనికి మంచి ఉదాహరణ
"మృచ్ఛకటికం"లో వసంతసేన నాయిక. వసంతసేన పక్కా వేశ్య. అయితే భూలోక
సంబంధమైన వేశ్య, దేవవేశ్యలయిన అప్సరసలు నిత్య యౌవన వతులు,
దోషరహితులు కూడా. అంతేకాదు శాస్త్రం ప్రకారం నాయిక స్థానానికి
స్వీకరించదగ్గవారు. మన భారతీయ ఆలంకారిక శాస్త్రాలన్నీ దీనికి ఆమోదం తెలిపాయి.
ఈ కావ్యంలో ఒక నాయకుడు, ఒక వాయిక కాదు. ఎంతో మంది వున్నారు.
కొన్ని సన్నివేశాల్లో బహువాయికలు కూడా వున్నారు. అన్ని సన్నివేశాల్లోనూ శృంగారమే
విలయతాండవం చేసింది. అదే కావ్యం యొక్క ప్రత్యేకత, విశిష్టత. అన్నింటికి
సూత్రాను వర్తి ఒక్కడే, అతని పేరు మన్మథుడు.
1. వరప్రసాదం :
"వరప్రసాదం"లో, 'రంభ, ఊర్వశి, మేనకలు ముగ్గురూ తమ అసాధారణ
నైపుణ్యంతో ఇంద్రసభలో చేసిన చతుర్విధ అభినయానికి సభాసదులు అందరూ
ఆనందిస్తారు. ఇందులో నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన కవిత్రయం వారిపై అప్పరసలే
రంజుగా మోజుపడతారు. వారి అభినయ చాతుర్యం పరాకాష్ఠకు చేరుతుంది..
ఫలితంగా అచ్చట
"ఆ రసపారవశ్యము రహ:పరిపాక వశ్యమ్మునన్ సభా
స్తారు లోకొక్క రొక్కొక్క లతాంగి యొడల్ సగమాక్రమించి చే
తోరుచి రార్ధమున్ నిలువదోపిడి దోచిన యెట్ల దోయప
స్మార మెదో పరీమళమెదసాగిన యట్టులు వైరిక్రచ్ఛఅన్"
ఈ విధంగా శృంగారం చోటుచేసుకుంది.
తియ్యని నవ్వులతో మన్మథ బాణాలను గుదిగ్రుచ్చి నన్నయ రసప్రసన్నతలు,
మధురాక్షర రమ్య వైఖరులు, ముద్దులవలె, తిక్కన స్వాదు కళారసాభ్యుచిత
బంధాలు, సరసార్ధ శిల్పాలు చూపులవలె, ఎర్రన మోద సుధాప్త సూక్తులు కౌగిలింతల
21<noinclude><references/></noinclude>
sv0z1p8o356dzp9ibm21urm56rthosy
557284
557198
2026-05-27T21:33:15Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557284
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>బహు నాయకాశ్రయం కలది ఈ కావ్యం. నాయికలు చాలా మందివున్నారు. “కామధేనువు" నాయిక ముద్దు పళని తప్ప తక్కిన కథలన్నింటిలోనూ అప్సరసలే నాయికులు. ప్రముఖ కవులు ఇందులో నాయకులు.
రంభ, ఊర్వశి, మేనక మొదలైన వారు దేవ వేశ్యలు. వేశ్యలను నాయికలుగా స్వీకరించవచ్చా అంటే అవుననే సమాధానం. దీనికి మంచి ఉదాహరణ "మృచ్ఛకటికం"లో వసంతసేన నాయిక. వసంతసేన పక్కా వేశ్య. అయితే భూలోక సంబంధమైన వేశ్య, దేవవేశ్యలయిన అప్సరసలు నిత్య యౌవన వతులు,
దోషరహితులు కూడా. అంతేకాదు శాస్త్రం ప్రకారం నాయిక స్థానానికి స్వీకరించదగ్గవారు. మన భారతీయ అలంకారిక శాస్త్రాలన్నీ దీనికి ఆమోదం తెలిపాయి.
ఈ కావ్యంలో ఒక నాయకుడు, ఒక నాయిక కాదు. ఎంతో మంది వున్నారు. కొన్ని సన్నివేశాల్లో బహునాయికలు కూడా వున్నారు. అన్ని సన్నివేశాల్లోనూ శృంగారమే విలయతాండవం చేసింది. అదే కావ్యం యొక్క ప్రత్యేకత, విశిష్టత. అన్నింటికి సూత్రాను వర్తి ఒక్కడే, అతని పేరు మన్మథుడు.
'''1. వరప్రసాదం''' :
"వరప్రసాదం"లో, 'రంభ, ఊర్వశి, మేనకలు ముగ్గురూ తమ అసాధారణ నైపుణ్యంతో ఇంద్రసభలో చేసిన చతుర్విధ అభినయానికి సభాసదులు అందరూ ఆనందిస్తారు. ఇందులో నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన కవిత్రయం వారిపై అప్పరసలే రంజుగా మోజుపడతారు. వారి అభినయ చాతుర్యం పరాకాష్ఠకు చేరుతుంది.
ఫలితంగా అచ్చట
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఆ రసపారవశ్యము రహ:పరిపాక వశ్యమ్మునన్ సభా
స్తారు లోకొక్క రొక్కొక్క లతాంగి యొడల్ సగమాక్రమించి చే
తోరుచి రార్ధమున్ నిలువదోపిడి దోచిన యెట్ల దోయప
స్మార మెదో పరీమళమెదసాగిన యట్టులు వైరిక్రచ్ఛఱన్"
ఈ విధంగా శృంగారం చోటుచేసుకుంది.
</poem>
తియ్యని నవ్వులతో మన్మథ బాణాలను గుదిగ్రుచ్చి నన్నయ రసప్రసన్నతలు, మధురాక్షర రమ్య వైఖరులు, ముద్దులవలె, తిక్కన స్వాదు కళారసాభ్యుచిత బంధాలు, సరసార్ధ శిల్పాలు చూపులవలె, ఎర్రన మోద సుధాప్త సూక్తులు కౌగిలింతల<noinclude><references/>
{{c|21}}</noinclude>
rl6w9orslq1erwnh3m6tlytvg4io34w
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/37
104
213486
557199
2026-05-27T16:33:58Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వలె, తమకు ప్రసన్నం కావలెనని కోరుతారు. అందుకు. కవిత్రయం వారు ససేమిరా అంటారు. అప్సరసల కోరికలు నెరవేరవు. అప్పరసలు ఎంతకవ్వించినా కవిత్రయం వారు వారి దారికి రారు. అప్పరసలు నిరాశ...'
557199
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వలె, తమకు ప్రసన్నం కావలెనని కోరుతారు. అందుకు. కవిత్రయం వారు ససేమిరా
అంటారు. అప్సరసల కోరికలు నెరవేరవు. అప్పరసలు ఎంతకవ్వించినా కవిత్రయం
వారు వారి దారికి రారు. అప్పరసలు నిరాశ చెందుతారు. కవిత్రయం వారికి
కావలసినది సాహిత్యరసం, కావ్యానందం, కావ్య కళా స్థానాలే కాని అప్సరసల
భామానందం, సాంగత్య రసం అవసరం లేదని తేటతెల్లమయింది. అప్సరసలనృత్యం
కవిత్రయం వారిని కొంచెమైన కదిలించలేకపోయింది. ఏది ఏమైనా సరసమైన పొందు
కుదరలేదు. ఈ కథలోని శృంగారం ఏకతైవానురాగమైంది.
మీరు మన్మథుని అనుఙ్ఞకు లోబడిన వారు. మన్మథుడు మా అనుఙ్ఞకు
లోబడినవాడు. "మీకు నచ్చిన రసజ్ఞు లిచ్చట హెచ్చునున్నారు. శ్రీనాథులను
గ్రచ్చుకొనుడు, వారి పొందున నింపొందుడు ఇదే మీకు మా వరము" అని అన్నారు.
కవిత్రయం వారు ఊర్ధ్వ లోకానికి వెళ్లారు. ఆ మహాకవుల “వరం” అప్పరసలకు
ప్రసాదమై "వరప్రసాదం" అయింది.
"వారి వర ప్రసాదమున వాలిరి తొయ్యలు లయ్య పూర్వ శృం
గార రసావతారులు జగా బిగికౌగిటి పాత్ర కాపులై
వారి వరప్రసాదమున స్వాదు హృదుల్ రస సిద్ధులైరి వా
ణీ రమణీయ వైఖరులనేక ముఖార్థ వరప్రసాదములో"
ఇది వరప్రసాదం గొప్ప కళాత్మకమైన వర్ణన, ఇందులో జోగారావుగారు
కవిత్రయం వారిని చిత్రీకరించిన తీరు ఎంతో ముచ్చటగా వుంది.
2. ప్రేమాభిరామం :
"ప్రేమాభిరామం"లో ఊర్వశి శృంగారం బాగా చోటుచేసుకుంది. ఊర్వశి
మొదట నలకూబరునితో, తర్వాత శ్రీనాథునితో, పిదప ధూర్జటితో, చిట్టచివరకి
మరల శ్రీనాథునితో తనరాసిక్యం నడుపుతుంది. ఇందులో ఊర్వశి శ్రీనాథుల సంభోగ
శృంగారం వర్ణించబడింది. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే వారి రతిపారవశ్యంలో
మన్మథుడు పరవశించి పోయాడు. ఊర్వశి భోగంతో శ్రీనాథుడు ఎత్తిన అవతారాలకు
శృంగార చమత్కార చారువుగ నిల్చిన ఈ సీపమాలిక మంచి నిదర్శనం.
“అంగనాలింగ వ్యాస కౌశలమున
బన్నగ కుల సార్వ భౌముడగుచు
22<noinclude><references/></noinclude>
5wrxt4b4kgf23f5c1tfxj9l720yqghp
557375
557199
2026-05-27T22:05:39Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557375
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వలె, తమకు ప్రసన్నం కావలెనని కోరుతారు. అందుకు. కవిత్రయం వారు ససేమిరా అంటారు. అప్సరసల కోరికలు నెరవేరవు. అప్పరసలు ఎంతకవ్వించినా కవిత్రయం వారు వారి దారికి రారు. అప్పరసలు నిరాశ చెందుతారు. కవిత్రయం వారికి కావలసినది సాహిత్యరసం, కావ్యానందం, కావ్య కళా స్థానాలే కాని అప్సరసల భామానందం, సాంగత్య రసం అవసరం లేదని తేటతెల్లమయింది. అప్సరసలనృత్యం
కవిత్రయం వారిని కొంచెమైన కదిలించలేకపోయింది. ఏది ఏమైనా సరసమైన పొందు కుదరలేదు. ఈ కథలోని శృంగారం ఏకత్రైవానురాగమైంది.
మీరు మన్మథుని అనుఙ్ఞకు లోబడిన వారు. మన్మథుడు మా అనుఙ్ఞకు లోబడినవాడు. "మీకు నచ్చిన రసజ్ఞు లిచ్చట హెచ్చునున్నారు. శ్రీనాథులను గ్రచ్చుకొనుడు, వారి పొందున నింపొందుడు ఇదే మీకు మా వరము" అని అన్నారు.
కవిత్రయం వారు ఊర్ధ్వ లోకానికి వెళ్లారు. ఆ మహాకవుల “వరం” అప్సరసలకు ప్రసాదమై "వరప్రసాదం" అయింది.
<poem>
{{left margin|5em}}
"వారి వర ప్రసాదమున వాలిరి తొయ్యలు లయ్య పూర్వ శృం
గార రసావతారుల జగా బిగికౌగిటి పాత్ర కాపులై
వారి వరప్రసాదమున స్వాదు హృదుల్ రస సిద్ధులైరి వా
ణీ రమణీయ వైఖరులనేక ముఖార్థ వరప్రసాదముల్"
</poem>
ఇది వరప్రసాదం గొప్ప కళాత్మకమైన వర్ణన, ఇందులో జోగారావుగారు కవిత్రయం వారిని చిత్రీకరించిన తీరు ఎంతో ముచ్చటగా వుంది.
'''2. ప్రేమాభిరామం''' :
"ప్రేమాభిరామం"లో ఊర్వశి శృంగారం బాగా చోటుచేసుకుంది. ఊర్వశి మొదట నలకూబరునితో, తర్వాత శ్రీనాథునితో, పిదప ధూర్జటితో, చిట్టచివరకి మరల శ్రీనాథునితో తనరాసిక్యం నడుపుతుంది. ఇందులో ఊర్వశి శ్రీనాథుల సంభోగ శృంగారం వర్ణించబడింది. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే వారి రతిపారవశ్యంలో
మన్మథుడు పరవశించి పోయాడు. ఊర్వశి భోగంతో శ్రీనాథుడు ఎత్తిన అవతారాలకు శృంగార చమత్కార చారువుగ నిల్చిన ఈ సీపమాలిక మంచి నిదర్శనం.
<poem>
{{left margin|5em}}
“అంగనాలింగ నాభ్యాస కౌశలమున
బన్నగ కుల సార్వ భౌముడగుచు
</poem><noinclude><references/>
{{c|22}}</noinclude>
7v6b521lkqpqh8fp783krr51t0x87dg
557376
557375
2026-05-27T22:06:10Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
557376
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వలె, తమకు ప్రసన్నం కావలెనని కోరుతారు. అందుకు. కవిత్రయం వారు ససేమిరా అంటారు. అప్సరసల కోరికలు నెరవేరవు. అప్పరసలు ఎంతకవ్వించినా కవిత్రయం వారు వారి దారికి రారు. అప్పరసలు నిరాశ చెందుతారు. కవిత్రయం వారికి కావలసినది సాహిత్యరసం, కావ్యానందం, కావ్య కళా స్థానాలే కాని అప్సరసల భామానందం, సాంగత్య రసం అవసరం లేదని తేటతెల్లమయింది. అప్సరసలనృత్యం
కవిత్రయం వారిని కొంచెమైన కదిలించలేకపోయింది. ఏది ఏమైనా సరసమైన పొందు కుదరలేదు. ఈ కథలోని శృంగారం ఏకత్రైవానురాగమైంది.
మీరు మన్మథుని అనుఙ్ఞకు లోబడిన వారు. మన్మథుడు మా అనుఙ్ఞకు లోబడినవాడు. "మీకు నచ్చిన రసజ్ఞు లిచ్చట హెచ్చునున్నారు. శ్రీనాథులను గ్రచ్చుకొనుడు, వారి పొందున నింపొందుడు ఇదే మీకు మా వరము" అని అన్నారు.
కవిత్రయం వారు ఊర్ధ్వ లోకానికి వెళ్లారు. ఆ మహాకవుల “వరం” అప్సరసలకు ప్రసాదమై "వరప్రసాదం" అయింది.
<poem>
{{left margin|5em}}
"వారి వర ప్రసాదమున వాలిరి తొయ్యలు లయ్య పూర్వ శృం
గార రసావతారుల జగా బిగికౌగిటి పాత్ర కాపులై
వారి వరప్రసాదమున స్వాదు హృదుల్ రస సిద్ధులైరి వా
ణీ రమణీయ వైఖరులనేక ముఖార్థ వరప్రసాదముల్"
</poem>
ఇది వరప్రసాదం గొప్ప కళాత్మకమైన వర్ణన, ఇందులో జోగారావుగారు కవిత్రయం వారిని చిత్రీకరించిన తీరు ఎంతో ముచ్చటగా వుంది.
'''2. ప్రేమాభిరామం''' :
"ప్రేమాభిరామం"లో ఊర్వశి శృంగారం బాగా చోటుచేసుకుంది. ఊర్వశి మొదట నలకూబరునితో, తర్వాత శ్రీనాథునితో, పిదప ధూర్జటితో, చిట్టచివరకి మరల శ్రీనాథునితో తనరాసిక్యం నడుపుతుంది. ఇందులో ఊర్వశి శ్రీనాథుల సంభోగ శృంగారం వర్ణించబడింది. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే వారి రతిపారవశ్యంలో
మన్మథుడు పరవశించి పోయాడు. ఊర్వశి భోగంతో శ్రీనాథుడు ఎత్తిన అవతారాలకు శృంగార చమత్కార చారువుగ నిల్చిన ఈ సీపమాలిక మంచి నిదర్శనం.
<poem>
{{left margin|5em}}
“అంగనాలింగ నాభ్యాస కౌశలమున
బన్నగ కుల సార్వ భౌముడగుచు
</poem><noinclude><references/>
{{c|22}}</noinclude>
t24ea0nw1r8nlgvri2wl1lr19kbeb3t
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/38
104
213487
557200
2026-05-27T16:34:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సంభ్రమోద్దీపిత సంభోగ సంరంభ నైపుణి గరుడాధి నాథుడగుచు ప్రవవాప్త రసశాస్త్ర పాండిత్య పరిణతిన్ దివ్య విద్యాధరాధీశుడగుచు మందరి సర్వాంగ సౌందర్య దర్శన ప్రవణతో ననిమిష ప్రవరుడ...'
557200
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సంభ్రమోద్దీపిత సంభోగ సంరంభ
నైపుణి గరుడాధి నాథుడగుచు
ప్రవవాప్త రసశాస్త్ర పాండిత్య పరిణతిన్
దివ్య విద్యాధరాధీశుడగుచు
మందరి సర్వాంగ సౌందర్య దర్శన
ప్రవణతో ననిమిష ప్రవరుడగుచు
మోహడంబర వరారో హదిగంబర
దేహవానా దిగధీశు డగుచు
సకల కళాస్థాన శాణరేకాయిత
కరలాఘవమున మృగాంకుడగుచు
సుందరీ ముఖబింబ చుంబన మణితాది.
రమ్యక్రియా చతురాస్యుడగుచు
ఆత్మజు మురిపెమునక్కు నందేల్చు పె
నక్కువం బొల్చు శ్రీనాథుడగుచు
ఆరిలి నెచ్చలి. పేరి పెత్తనములు
శిరసా వహించుట గిరిశుడగుచు
కోటి వేల్పులు స్మరధనుష్కోటిలోన
గొలువు దీరిన చెలువున దెలుగు సుకవి
చిత్తజ సిద్ధ సంకల్ప సిద్ధుడయ్యె
రసపరబ్రహ్మ పట్ట భద్రత గణించె"
ఇంద్రుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఊర్వశి, ధూర్జటి వద్దకు వెళుతుంది. శ్రీనాథుడు
విరహంతో బాధ పడతాడు. మన్మథుడు, కవి సార్వ భౌముని ముందు
ప్రత్యక్షమవుతాడు. వరం కోరుకోమంటాడు. అప్పుడు శ్రీనాథుడు-
"భావం తు ర్వ దూర్వశీయ భావంబయ్యె నీ బొందిలో
జీవంబుల్ గడ బట్టె జిత్తమున విశ్వేశుండు వెళ్ళెత్తిడిన్
నీవే తప్ప నితఃపరం బెఱుగనన్ నీయక్కునం జేర్చగా
రావే మన్మథ! కావవే వరద! సంరక్షింపు సర్వాత్మకా!"
అని చేదోయి మోడ్చి వాపోతాడు మన్మథుడు. శ్రీనాథుని బాధ చూడలేక
23<noinclude><references/></noinclude>
3wn7pm0zi4bssq36rxvoq8ibmwymag7
557412
557200
2026-05-28T09:40:04Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557412
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
సంభ్రమోద్దీపిత సంభోగ సంరంభ
నైపుణి గరుడాధి నాథుడగుచు
ప్రనవాస్త్ర రసశాస్త్ర పాండిత్య పరిణతిన్
దివ్య విద్యాధరాధీశుడగుచు
సుందరీ సర్వాంగ సౌందర్య దర్శన
ప్రవణతో ననిమిష ప్రవరుడగుచు
మోహడంబర వరారో హదిగంబర
దేహనానా దిగధీశు డగుచు
సకల కళాస్థాన శాణరేకాయిత
కరలాఘవమున మృగాంకుడగుచు
సుందరీ ముఖబింబ చుంబన మణితాది
రమ్యక్రియా చతురాస్యుడగుచు
ఆత్మజు మురిపెమ్మునక్కు నందేల్చు పె
న్మక్కువం బొల్చు శ్రీనాథుడగుచు
ఆర్మిలి నెచ్చలి పేర్మి పెత్తనములు
శిరసా వహించుట గిరిశుడగుచు
కోటి వేల్పులు స్మరధనుష్కోటిలోన
గొలువు దీరిన చెలువున దెలుగు సుకవి
చిత్తజ స్నిగ్ధ సంకల్ప సిద్ధుడయ్యె
రసపరబ్రహ్మ పట్ట భద్రత గణించె"
</poem>
ఇంద్రుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఊర్వశి, ధూర్జటి వద్దకు వెళుతుంది. శ్రీనాథుడు విరహంతో బాధ పడతాడు. మన్మథుడు, కవి సార్వ భౌముని ముందు ప్రత్యక్షమవుతాడు. వరం కోరుకోమంటాడు. అప్పుడు శ్రీనాథుడు-
<poem>
{{left margin|5em}}
"భావం బింతయు నోర్వ దూర్వశియ భావంబయ్యె నీ బొందిలో
జీవంబుల్ గడ బట్టె జిత్తమున విశ్వేశుండు వెఱ్ఱెత్తిడిన్
నీవే తప్ప నితఃపరం బెఱుగనన్ నీయక్కునం జేర్చగా
రావేమన్మథ! కావవేవరద! సంరక్షింపు సర్వాత్మకా!"
</poem>
అని చేదోయి మోడ్చి వాపోతాడు మన్మథుడు. శ్రీనాథుని బాధ చూడలేక<noinclude><references/></noinclude>
tlh5eektphbw6j1g5ab3ayf678ka9xz
557413
557412
2026-05-28T09:41:31Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
557413
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
సంభ్రమోద్దీపిత సంభోగ సంరంభ
నైపుణి గరుడాధి నాథుడగుచు
ప్రనవాస్త్ర రసశాస్త్ర పాండిత్య పరిణతిన్
దివ్య విద్యాధరాధీశుడగుచు
సుందరీ సర్వాంగ సౌందర్య దర్శన
ప్రవణతో ననిమిష ప్రవరుడగుచు
మోహడంబర వరారో హదిగంబర
దేహనానా దిగధీశు డగుచు
సకల కళాస్థాన శాణరేకాయిత
కరలాఘవమున మృగాంకుడగుచు
సుందరీ ముఖబింబ చుంబన మణితాది
రమ్యక్రియా చతురాస్యుడగుచు
ఆత్మజు మురిపెమ్మునక్కు నందేల్చు పె
న్మక్కువం బొల్చు శ్రీనాథుడగుచు
ఆర్మిలి నెచ్చలి పేర్మి పెత్తనములు
శిరసా వహించుట గిరిశుడగుచు
కోటి వేల్పులు స్మరధనుష్కోటిలోన
గొలువు దీరిన చెలువున దెలుగు సుకవి
చిత్తజ స్నిగ్ధ సంకల్ప సిద్ధుడయ్యె
రసపరబ్రహ్మ పట్ట భద్రత గణించె"
</poem>
ఇంద్రుని ఆజ్ఞ ప్రకారం ఊర్వశి, ధూర్జటి వద్దకు వెళుతుంది. శ్రీనాథుడు విరహంతో బాధ పడతాడు. మన్మథుడు, కవి సార్వ భౌముని ముందు ప్రత్యక్షమవుతాడు. వరం కోరుకోమంటాడు. అప్పుడు శ్రీనాథుడు-
<poem>
{{left margin|5em}}
"భావం బింతయు నోర్వ దూర్వశియ భావంబయ్యె నీ బొందిలో
జీవంబుల్ గడ బట్టె జిత్తమున విశ్వేశుండు వెఱ్ఱెత్తిడిన్
నీవే తప్ప నితఃపరం బెఱుగనన్ నీయక్కునం జేర్చగా
రావేమన్మథ! కావవేవరద! సంరక్షింపు సర్వాత్మకా!"
</poem>
అని చేదోయి మోడ్చి వాపోతాడు మన్మథుడు. శ్రీనాథుని బాధ చూడలేక<noinclude><references/>
{{c|23}}</noinclude>
hyc33b0rbeu0z2y10t5th5eja8wzrj8
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/39
104
213488
557201
2026-05-27T16:34:19Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తావే ఊర్వశీ రూపం ధరించి ఆయనను ఆనందలహరిలో ముంచితేల్చుతాడు. మన్మథుడు ఊర్వశిగా మారడంవల్ల జగత్తులో మన్మథాభావం ఏర్పడుతుంది. ప్రకృతి స్తంభించిపోతుంది. సృష్టిలో ప్రతిష్ఠంభం స...'
557201
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>తావే ఊర్వశీ రూపం ధరించి ఆయనను ఆనందలహరిలో ముంచితేల్చుతాడు.
మన్మథుడు ఊర్వశిగా మారడంవల్ల జగత్తులో మన్మథాభావం ఏర్పడుతుంది. ప్రకృతి
స్తంభించిపోతుంది. సృష్టిలో ప్రతిష్ఠంభం సంభవిస్తుంది. లోకాలు కంపించిపోతాయి.
ప్రేయసీ ప్రియులు హాహాకారాలు చేస్తారు. ఈ మన్మథ ప్రళయాన్ని చూసి చకితుడైన
ఇంద్రుడు ధూర్జటి కవిని బతిమాలి, ఊర్వశిని శ్రీవాథుని దగ్గరకు పంపుతాడు.
శ్రీనాథుడు అశ్చర్యం పొందుతాడు. మన్మథుడు చేసిన మోసాన్ని గ్రహించి, ఆగ్రహిస్తాడు.
శ్రీనాథుని క్రోధాగ్నికి మన్మథుడు కరిగిపోతాడు. అప్పుడు -
"కవికి ధన్యవాదము లొసగం దలంచె
సంగజుడు కాని కాన రాడయ్యె సుకవి
వానవుడు కడు వెఱగందె వంత గుందె
వాకనలివాక్షి, చిఱునవ్వు నవ్వె శివుడు"
మన్మథుడు ధన్యవాదాలు తెలపడానికి సిద్ధమవుతాడు, శ్రీనాథుడు కన్పించడు.
శివుడు చిరునవ్వు నవ్వుతాడు. మరి శ్రీనాథుడు ఎక్కడికివెళ్లాడు. శివ సాయుజ్యం
పొందిన శ్రీనాథుని ధన్యత్వాన్ని, ధ్వన్యాత్మకంగా వర్ణించారు జోగారావు గారు. వీరి
రచనా వైచిత్రిచాలా గొప్పది. వీరి కల్పన మహా అద్భుతం.
ఈ కథలో “శ్రీనాథ శృంగారము మోక్ష పర్యవసాయి మన్మథునికి
చిరంజీవత్వము సిద్ధంప చేసినది. భక్తి శృంగార తత్త్వముల అభిరామతకీ,
ప్రేమాభిరామము ప్రతీకమైంది. ఒక రసజ్ఞ శిఖామణి జీవిత మధురానుభూతిని
సొంతము చేసుకొని, తుదకు నిర్లిప్తతతో మహేశ్వరునిలో ఐక్యమందిన శృంగార
చిత్రణ మిది".
3. రంభాకల్పం :
“రంభాకల్పం”లో తెలుగురాయడు, నలకూబరుడు, రంభతో శృంగారం
నెరపడం ఇందులో కన్పిస్తుంది. శృంగారపురుషులు ఇద్దరూ, రంభ చీకటి ఇంటిలో
రవిచంద్రులవుతారు.
తెలుగు రాయడు, రంభను రమ్మనమని కబురు పెడతాడు. రంభ, రాయల
శిబిరానికి వస్తుంది. “వచ్చితివా హృదీశ్వరి" అని రంభకు రాయలు స్వాగతం
పలుకుతాడు.
24<noinclude><references/></noinclude>
qxhnxgbjj0gyl7puy9vg8bc28yjem81
557415
557201
2026-05-28T09:54:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557415
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>తానే ఊర్వశీరూపం ధరించి ఆయనను ఆనందలహరిలో ముంచితేల్చుతాడు. మన్మథుడు ఊర్వశిగా మారడంవల్ల జగత్తులో మన్మథాభావం ఏర్పడుతుంది. ప్రకృతి స్తంభించిపోతుంది. సృష్టిలో ప్రతిష్ఠంభం సంభవిస్తుంది. లోకాలు కంపించిపోతాయి. ప్రేయసీ ప్రియులు హాహాకారాలు చేస్తారు. ఈ మన్మథ ప్రళయాన్ని చూసి చకితుడైన ఇంద్రుడు ధూర్జటి కవిని బతిమాలి, ఊర్వశిని శ్రీవాథుని దగ్గరకు పంపుతాడు. శ్రీనాథుడు అశ్చర్యం పొందుతాడు. మన్మథుడు చేసిన మోసాన్నిగ్రహించి, ఆగ్రహిస్తాడు.
శ్రీనాథుని క్రోధాగ్నికి మన్మథుడు కరిగిపోతాడు. అప్పుడు -
<poem>
{{left margin|5em}}
"కవికి ధన్యవాదము లొసగం దలంచె
నంగజుడు కాని కాన రాడయ్యె సుకవి
వాసవుడు కడు వెఱగందె వంత గుందె
నాకనలినాక్షి, చిఱునవ్వు నవ్వె శివుడు"
</poem>
మన్మథుడు ధన్యవాదాలు తెలపడానికి సిద్ధమవుతాడు, శ్రీనాథుడు కన్పించడు. శివుడు చిరునవ్వు నవ్వుతాడు. మరి శ్రీనాథుడు ఎక్కడికివెళ్లాడు. శివ సాయుజ్యం పొందిన శ్రీనాథుని ధన్యత్వాన్ని, ధ్వన్యాత్మకంగా వర్ణించారు జోగారావు గారు. వీరి రచనా వైచిత్రిచాలా గొప్పది. వీరి కల్పన మహా అద్భుతం.
ఈ కథలో “శ్రీనాథ శృంగారము మోక్ష పర్యవసాయి మన్మథునికి చిరంజీవత్వము సిద్ధంప చేసినది. భక్తి శృంగార తత్త్వముల అభిరామతకీ, ప్రేమాభిరామము ప్రతీకమైంది. ఒక రసజ్ఞ శిఖామణి జీవిత మధురానుభూతిని సొంతము చేసుకొని, తుదకు నిర్లిప్తతతో మహేశ్వరునిలో ఐక్యమందిన శృంగార చిత్రణ మిది".
'''3. రంభాకల్పం''' :
“రంభాకల్పం”లో తెలుగురాయడు, నలకూబరుడు, రంభతో శృంగారం నెరపడం ఇందులో కన్పిస్తుంది. శృంగారపురుషులు ఇద్దరూ, రంభ చీకటి ఇంటిలో రవిచంద్రులవుతారు.
తెలుగు రాయడు, రంభను రమ్మనమని కబురుపెడతాడు. రంభ, రాయల శిబిరానికి వస్తుంది. “వచ్చితివా హృదీశ్వరి" అని రంభకు రాయలు స్వాగతం పలుకుతాడు.<noinclude><references/>
{{c|24}}</noinclude>
gea6z5auzdfasovczexyw2411cp0xov
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/40
104
213489
557202
2026-05-27T16:34:32Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"నీ సాంగత్య సమిధ కావ్యమున బుండ్రేక్షు ప్రభుశ్లాఘవై నీ శృంగార విపంచికం బొడము తంత్రీస్వాదు వాదంబమై నీ సౌందర్య మహస్సులోనఱువునై నే లీనమై పోదు రా కాసారంగధరోపమాన! అదేనా కైవల్య...'
557202
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"నీ సాంగత్య సమిధ కావ్యమున బుండ్రేక్షు ప్రభుశ్లాఘవై
నీ శృంగార విపంచికం బొడము తంత్రీస్వాదు వాదంబమై
నీ సౌందర్య మహస్సులోనఱువునై నే లీనమై పోదు రా
కాసారంగధరోపమాన! అదేనా కైవల్య మీ జీవికిన్"
అని రంభాపరిరంభణ మొనరించి, ఆ రసిక స్వామి ఆమె "శృంగారమహార్ణవ
జలాంతర్గామి" అవుతాడు.
తెలుగు రాయడు, రంభతో చేసిన శృంగార వర్ణనను అద్భుతంగా వర్ణించారు
రావుగారు.
"మిద్దెపై నున్న స్వామిని యొద్ద నడుగింటి
యద్దై చేయు దర్యాప్తు ముద్దు
రతి విందులోనుత్తరాపోశనం బెత్తి
మరుడు త్రేన్చిన త్రేన్పు మణితరవము
సంభోగపత్రాన స్మరభట్టు సాక్షిసం
తకములును నఖదంతక్షతములు
ఎదిరిన ప్రతిభటు లిర్వురిం గెలిపించు
వింత సంగ్రామంబు కంతుకేళి
ఇన్ని ముచ్చటలకు బడుకింటనెన్ని
యెన్ని యావృత్తులయ్యెవో యెఱుకపడదు
వారు స్మరవేదఘనపారివరులేకాదు.
స్వానుభవ మహాభాష్య సంధాన చణులు"
ఊర్వశి ప్రేమాభి రామం"లో ధూర్జటి దగ్గరకు వెళ్ళ వలసివచ్చినప్పుడు తన
ఎదను మాత్రం శ్రీనాథునికే అర్పించింది. ఊర్వశి, రంభ, ఇద్దరూ వేశ్యలయినప్పటికీ
రంభా కల్పం"లో రంభ అలాకాక బహుసక్తయైన యోషితంగా శృంగారాన్ని వెరపింది.
రోజులు క్షణాలవలె నడుస్తాయి. ఒకరోజు నారదుడు ఆ దారిన వెళుతూ,
వారి శయనాగారం నుండి కస్తూరీసౌరభం రావడంవల్ల ఆశ్చర్యానికి లోనవుతాడు.
లోనికి వెళతాడు. కొంచెం కస్తూరి పెట్టమని అడుగుతాడు. తెలుగురాయడు.
వారదునిచూచి నవ్వుచు “మీరు బ్రహ్మచారులు కదా! మీకును కస్తూరి కావలెనా"
అని పరిహసిస్తాడు. అంతలో రంభ ఇలా అంటుంది. -
25<noinclude><references/></noinclude>
f6jrdwo3fs9ysf1gccfrselb27r7rpu
557418
557202
2026-05-28T10:07:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557418
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
"నీ సాంగత్య సమిద్ధ కావ్యమున బుండ్రేక్షు ప్రభుశ్లాఘవై
నీ శృంగార విపంచికం బొడము తంత్రీస్వాదు నాదంబనై
నీ సౌందర్య మహస్సులోనఱువునై నే లీనమై పోదు రా
కాసారంగధరోపమాన! అదేనా కైవల్య మీ జీవికిన్"
</poem>
అని రంభాపరిరంభణ మొనరించి, ఆ రసిక స్వామి ఆమె "శృంగారమహార్ణవ జలాంతర్గామి" అవుతాడు.
తెలుగు రాయడు, రంభతో చేసిన శృంగార వర్ణనను అద్భుతంగా వర్ణించారు రావుగారు.
<poem>
{{left margin|5em}}
"మిద్దెపై నున్న స్వామిని యొద్ద నడుగింటి
యద్దెకై చేయు దర్యాప్తు ముద్దు
రతి విందులోనుత్తరాపోశనం బెత్తి
మరుడు త్రేన్చిన త్రేన్పు మణితరవము
సంభోగపత్రాన స్మరభట్టు సాక్షిసం
తకములును నఖదంతక్షతములు
ఎదిరిన ప్రతిభటు లిర్వురిం గెలిపించు
వింత సంగ్రామంబు కంతుకేళి
ఇన్ని ముచ్చటలకు బడుకింటనెన్ని
యెన్ని యావృత్తులయ్యెనో యెఱుకపడదు
వారు స్మరవేదఘనపారివరులేకాదు
స్వానుభవ మహాభాష్య సంధాన చణులు"
</poem>
ఊర్వశి ప్రేమాభి రామం"లో ధూర్జటి దగ్గరకు వెళ్ళ వలసివచ్చినప్పుడు తన ఎదను మాత్రం శ్రీనాథునికే అర్పించింది. ఊర్వశి, రంభ, ఇద్దరూ వేశ్యలయినప్పటికీ "రంభా కల్పం"లో రంభ అలాకాక బహువక్తయైన యోషితగా శృంగారాన్ని నెరపింది.
రోజులు క్షణాలవలె నడుస్తాయి. ఒకరోజు నారదుడు ఆ దారిన వెళుతూ, వారి శయనాగారం నుండి కస్తూరీసౌరభం రావడంవల్ల ఆశ్చర్యానికి లోనవుతాడు. లోనికి వెళతాడు. కొంచెం కస్తూరి పెట్టమని అడుగుతాడు. తెలుగురాయడు. నారదునిచూచి నవ్వుచు “మీరు బ్రహ్మచారులు కదా! మీకును కస్తూరి కావలెనా" అని పరిహసిస్తాడు. అంతలో రంభ ఇలా అంటుంది. -<noinclude><references/>
{{c|25}}</noinclude>
qj65k2c9uf08vh73b0wgcrh1v2rybfc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/41
104
213490
557204
2026-05-27T16:34:44Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"సరసగాంధర్వ విద్యా విచారులైన వారదులు బ్రహ్మచారులు కారు కామ చారు శ్రీమధ్య శ్రీనాథు సఖ్యమునను పాట విడవాడి కవితలో బడిన వారు" అని కస్తూరి బరిణి అందిస్తుంది. వారి శృంగారపు వెట...'
557204
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"సరసగాంధర్వ విద్యా విచారులైన
వారదులు బ్రహ్మచారులు కారు కామ
చారు శ్రీమధ్య శ్రీనాథు సఖ్యమునను
పాట విడవాడి కవితలో బడిన వారు"
అని కస్తూరి బరిణి అందిస్తుంది. వారి శృంగారపు వెటకారాలకు సహించి,
ఇష్టం లేకపోయినా ఆశీర్వదించి ఉత్తరాభిముఖుడై వెళతాడు. కొంత కాలం తర్వాత
కుబేరుని కుమారుడు నలకూబరుడు అగ్రహావేశంతో అక్కడకు వస్తాడు.
"వచ్చి తెలుంగు రాయని దివాణమునంబడుకంటే పందిరిం
జొచ్చి కురంగనాభముగుచోపరిరంభకు బూయురాయునిన్
రచ్చకు నీడ్చి రంభను సరాసరి పుష్పకమందు వెట్టిపో
జొచ్చె యదేచ్ఛగా సమర సుందరి చిత్రముగా హసింపగన్"
నలకూబరుని జబర్దస్తీకంటే రంభనవ్వులే రాయనికి ఎక్కువగా బాధకలిగించింది.
రంభా విరహంతో బాధపడుతున్న రాయని, వారదుడు వచ్చి పరామర్శిస్తాడు.
"ఎంత ధవేశు పుత్రడగువేమి! యిటుల్ బొనరించుటేమి! నీ
యంతటి వాడవీవు మమయంతటి వాడగుగాక తానుదా
గాంతకు బుపై గట్టెవె? ఎకాయెకి గర్భ గృహంబు జొచ్చియే
కాంతము నందునున్న మిమునట్లొనరించెనెదుర్మదాంధుడై".
వారదుని ప్రోత్సాహంతో తెలుగురాయలు తన దుర్దశను దేవేంద్రునితో
మొరపెట్టుకుంటాడు. శచీనాథుడు జారధర్మాసనం తార్చితాడు. శ్రీనాథుడు న్యాయ
వాదియై తెలుగురాయల పక్షాన వాదిస్తాడు. చివరకు రంభ పగలంతా తెలుగురాయని
దగ్గర, రాత్రి అంతా నలకూబరుని దగ్గర వుండమని ఇంద్రుడు తీర్పు చెపుతాడు.
రంభ ఇంటిలో తెలుగురాయన పగటి వేషాలకు పట్టపగ్గాలు వుండవు. ఇక
నలకూబరుడు సరేసరి. రంభా కల్పం ఆరంభమైంది. రావుగారు మంచి కల్పన
చేసి ఈ కథను రాశారు. “రంభ గూడె తెలుంగు రాయరాహుత్తుండు" అవే చాటు
పద్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని, జోగారావుగారు అపూర్వ కల్పనచేశారు.
4. రమణీప్రియదూతిక :
"రమణీ ప్రియదూతిక"లో హరిణి, పెద్దనను వలచి వస్తుంది. పెద్దన
26<noinclude><references/></noinclude>
5azhxowgorubns1ptauqdfruqf5907f
557420
557204
2026-05-28T10:20:54Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557420
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem>
{{left margin|5em}}
"సరసగాంధర్వ విద్యా విచారులైన
నారదులు బ్రహ్మచారుల కారు కామ
చారు లీమధ్య శ్రీనాథు సఖ్యమునను
పాట విడనాడి కవితలో బడిన వారు"
</poem>
అని కస్తూరి బరిణి అందిస్తుంది. వారి శృంగారపు వెటకారాలకు సహించి, ఇష్టం లేకపోయినా ఆశీర్వదించి ఉత్తరాభిముఖుడై వెళతాడు. కొంత కాలం తర్వాత కుబేరునికుమారుడు నలకూబరుడు అగ్రహావేశంతో అక్కడకు వస్తాడు.
<poem>
{{left margin|5em}}
"వచ్చి తెలుంగు రాయని దివాణమునంబడుకంటి పందిరిం
జొచ్చి కురంగనాభముగుచోపరిరంభకు బూయురాయునిన్
రచ్చకు నీడ్చి రంభను సరాసరి పుష్పకమందు వెట్టిపో
జొచ్చె యదేచ్ఛగా నమర సుందరి చిత్రముగా హసింపగన్"
</poem>
నలకూబరుని జబర్దస్తీకంటే రంభనవ్వులే రాయనికి ఎక్కువగా బాధకలిగించింది. రంభా విరహంతో బాధపడుతున్న రాయని, నారదుడు వచ్చి పరామర్శిస్తాడు.
<poem>
{{left margin|5em}}
"ఎంత ధనేశు పుత్రడగునేమి! యిటుల్ బొనరించుటేమి! నీ
యంతటి వాడవీవు మమయంతటి వాడగుగాక తానుదా
గాంతకు బుస్తె గట్టెనె? ఎకాయెకిగర్భ గృహంబు జొచ్చియే
కాంతము నందునున్న మిమునట్లొనరించెనెదుర్మదాంధుడై".
</poem>
నారదుని ప్రోత్సాహంతో తెలుగురాయలు తన దుర్దశను దేవేంద్రునితో మొరపెట్టుకుంటాడు. శచీనాథుడు జారధర్మాసనం తార్చితాడు. శ్రీనాథుడు న్యాయవాదియై తెలుగురాయల పక్షాన వాదిస్తాడు. చివరకు రంభ పగలంతా తెలుగురాయని దగ్గర, రాత్రి అంతా నలకూబరుని దగ్గర వుండమని ఇంద్రుడు తీర్పు చెపుతాడు. రంభ ఇంటిలో తెలుగురాయన పగటి వేషాలకు పట్టపగ్గాలు వుండవు. ఇక నలకూబరుడు సరేసరి. రంభా కల్పం ఆరంభమైంది. రావుగారు మంచి కల్పన చేసి ఈ కథను రాశారు. “రంభ గూడె తెలుంగు రాయరాహుత్తుండు" అవే చాటు పద్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని, జోగారావుగారు అపూర్వ కల్పనచేశారు.
'''4. రమణీప్రియదూతిక :'''
"రమణీప్రియదూతిక"లో హరిణి, పెద్దనను వలచి వస్తుంది. పెద్దన<noinclude><references/>
{{c|26}}</noinclude>
6tae1ho2n4anz9l57eyy2zv9lq5dvi3
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/42
104
213491
557205
2026-05-27T16:35:00Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కాదంటాడు. ఆమె బాధపడి వెనుదిరిగి వెలుతుంది.. దూతిక మాటలు విని పెద్దన పశ్చాత్తాప పడతాడు. దూతిక, హరిణి అనుమతితో ఆమె వేషంలో పెద్దన దగ్గరకు వెళుతుంది. సుఖాన్ని తనివితీర అనుభవిస...'
557205
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కాదంటాడు. ఆమె బాధపడి వెనుదిరిగి వెలుతుంది.. దూతిక మాటలు విని పెద్దన
పశ్చాత్తాప పడతాడు. దూతిక, హరిణి అనుమతితో ఆమె వేషంలో పెద్దన దగ్గరకు
వెళుతుంది. సుఖాన్ని తనివితీర అనుభవిస్తుంది. వరూధినీ ప్రవరుల మట్టం
గుర్తుకువచ్చే విధంగా వుంది ఈ ఘట్టం.
దూతిక పెద్దనతో -
"పక పక నవ్వుచున్ మనసు పాపడు మేల్కొనె, జోలపాట పా
డకు మిక బుజ్జగించిన యెడన్ గడు బొంగును, మిన్నకున్న గిం
క మఱి యేడు, వాసకియ జోపితి లేపితి వాని నింకవో
పికగాని పారళింపుముకవీ! సరసాహల వీణి పారణులో".
అని పలికిన మాటల్లో జాణతనం, శృంగార భావన చాలా స్పష్టంగా
కన్పిస్తున్నాయి. పెద్దన మాయా హరిణితో కూడిన సందర్భంలో ఆమె వరూధినిని
తలపిస్తుంది.
“నందనవన హరి చందన
మందార మరంద సార మాధుర్య ధురా
సందీపిత కందర్పక
మందస్మిత మొలయ మలపె మలయా నిలయములో".
5. దక్షిణనాయిక
"దక్షిణ నాయిక”లో మేనక ముక్కు తిమ్మనల శృంగారం సుందరంగా
వర్ణించబడింది. తనదివ్య దృష్టితో మునిచూస్తాడు. ముని పడిన పాట్లు కూడా ఇందులో
మనం చూడవచ్చు.
"మేన తిమ్మన మేన మెలిక తిర్గుట జూచి
మణి పరాకున దాను పరవశించు
సరసుడొనర్చెడు నమర్దనము జూచి
కుంచించుకొని యెకిలించు కొనును
ముద్దుపై ముద్దిడి మోము మూర్కొను వాని
కుతిజూచి ముక్కుపై గ్రుద్దదలచు
మేన మెత్తని మేన వాని దారుణ నఖ
క్షత్రములు జూచి వెక్కసముపడును
27<noinclude><references/></noinclude>
0ow870s291il2ap29ghrxwo2k6pz2bf
557422
557205
2026-05-28T10:36:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దారు */
557422
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కాదంటాడు. ఆమె బాధపడి వెనుదిరిగి వెలుతుంది. దూతిక మాటలువిని పెద్దన పశ్చాత్తాప పడతాడు. దూతిక, హరిణి అనుమతితో ఆమె వేషంలో పెద్దన దగ్గరకు వెళుతుంది. సుఖాన్ని తనివితీర అనుభవిస్తుంది. వరూధినీ ప్రవరుల ఘట్టం గుర్తుకువచ్చే విధంగా వుంది ఈ ఘట్టం.
దూతిక పెద్దనతో -
<poem>
{{left margin|5em}}
"పక పక నవ్వుచున్ మనసు పాపడు మేల్కొనె, జోలపాట పా
డకు మిక బుజ్జగించిన యెడన్ గడు బొంగును, మిన్నకున్న గిం
జుక మఱి యేడ్చు, నాసకియ జోపితి లేపితి వాని నింకనో
పికగాని పారళింపుముకవీ! సరసోహల వీణి పారణుల్".
</poem>
అని పలికిన మాటల్లో జాణతనం, శృంగార భావన చాలా స్పష్టంగా కన్పిస్తున్నాయి. పెద్దన మాయా హరిణితో కూడిన సందర్భంలో ఆమె వరూధినిని తలపిస్తుంది.
<poem>
{{left margin|5em}}
“నందనవన హరి చందన
మందార మరంద సార మాధుర్య ధురా
సందీపిత కందర్పక
మందస్మిత మొలయ మలసె మలయా నిలయములో".
</poem>
'''5. దక్షిణనాయిక :'''
"దక్షిణ నాయిక”లో మేనక ముక్కు తిమ్మనల శృంగారం సుందరంగా వర్ణించబడింది. తనదివ్య దృష్టితో మునిచూస్తాడు. ముని పడిన పాట్లు కూడా ఇందులో మనం చూడవచ్చు.
<poem>
{{left margin|5em}}
"మేన తిమ్మన మేన మెలిక తిర్గుట జూచి
మఱి పరాకున దాను పరవశించు
సరసుడొనర్చెడు స్తనమర్దనము జూచి
కుంచించుకొని యెకిలించు కొనును
ముద్దుపై ముద్దిడి మోము మూర్కొను వాని
కుతిజూచి ముక్కుపై గ్రుద్దదలచు
మేన మెత్తని మేన వాని దారుణ నఖ
క్షత్రములు జూచి వెక్కసముపడును
</poem><noinclude><references/>
{{c|27}}</noinclude>
9jthp4ue0bwrqsitewv83q8sjb0wh3a
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/43
104
213492
557206
2026-05-27T16:35:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వివిధ రసము లిట్టు లనుభవించి నీర పించి యింక నాపైన దర్శింపవోప కొక్కపరి మహా వేశము నొందినట్లు నిక్కి ముక్కు తిమ్మనగారి చక్కి కరిగె" ఇలాంటి పరమ పచ్చి శృంగార చేష్టను విశ్వామిత...'
557206
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వివిధ రసము లిట్టు లనుభవించి నీర
పించి యింక నాపైన దర్శింపవోప
కొక్కపరి మహా వేశము నొందినట్లు
నిక్కి ముక్కు తిమ్మనగారి చక్కి కరిగె"
ఇలాంటి పరమ పచ్చి శృంగార చేష్టను విశ్వామిత్రుడు చూడలేకపోతాడు.
పట్టరాని కోపంతో వుంటాడు. విశ్వామిత్రుని కోపం శాపంగా పరిణమించక మునుపే,
తిమ్మన తీయని కంఠంతో గాధేయుని ముందు ప్రాధేయపడి ఇలా పలుకుతాడు.
"ఓ మేనా మధురాంతరంగ రస రాజ్యోద్దామ గామీ! ముని
స్వామీ! నేనొక లాతివాడనటె | యుమ్మద్ తసంజాతుడన్
మా ముత్తాతలు తాము నేర్పినవి గదా మాకీ రసజ్ఞత్వముల్
ఈ మేనంబడి యిట్టు లచ్చినవి మౌనీ। నన్ను మన్నింపుమా! "
ఇన్నాళ్ళు మీరు ఏలితిరి. ఇక మీ మనుమలమైన మాకిచ్చి
విశ్వామిత్రులు "విశ్వమిత్రులు" అగుదురుగాక! మీ రసజ్ఞత ఎలాంటిదో కాని మేనక
మిమ్ములను తలవని గడియలేదు నమ్మండి. ఒడలు నా యొడిలో వున్నను, ఎడద
మీకు ముడుపుగట్టింది, పారిజాతం పై ఓట్టు. మీ వలె నేను మేనక కంటికి
కన్పించాలని అప్పుడు అనుకున్నాను. ఇలా అనే సరికి విశ్వామిత్రుడు పొంగిపోయాడు.
మేనకను బుజ్జగిస్తాడు.
“ఓ లలితేంద్ర నీల శకలోపమకైశిక ! మేనకా! స్పృహ
జ్ఞాల మహేంద్ర జాలమున జాగిలి దక్షిణ నాయికా యశో
జాల జగత్ప్ర్పలుబ్ధవయి సాగకు మింక రసప్రసిద్ధివా
గ్పాలకు గుండెలోన గుడి కట్టిన యీతని నమ్మియుండుమా"
అని ప్రభోదించి పారిజాత ప్రమానాన్ని వరంగా ప్రసాదించి, హర్షంలో
విశ్వామిత్రుడు వెళతాడు. ఈ జంట ఆనందంలో వుంటారు.
తిమ్మన, మేనకతో కలిపేటప్పుడు మునికొరకే చూశాడట. కాబట్టి తాను మేనక
కంటికి ఋషివలె కన్పించాలని వరం కోరుకున్నాడట. ఆమాటలకు ఋషి పరవశించి
పోయాడు. ఈ మువ్వురి మధ్య నారదుని మాటలు కల్పించి, జోగారావుగారు
అద్భుతమైన శృంగారరసాన్ని చక్కగా పోషించారు.
28<noinclude><references/></noinclude>
lt052o81p6b1vctsk8eg1e6cp4myy4p
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/44
104
213493
557207
2026-05-27T16:35:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6. మోక్షగామి : "మోక్ష గామి"లో ధూర్జటి, శ్రీనాథుని వలె, సర్వభోగాల్ని అనుభవించి ఆనందాన్ని పొందినట్లు ఇందులో వర్ణించారు రావుగారు. "ప్రేమాభిమానం"లో శ్రీవాథుడు ఒక్క ఊర్వశితో మాత్...'
557207
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>6. మోక్షగామి :
"మోక్ష గామి"లో ధూర్జటి, శ్రీనాథుని వలె, సర్వభోగాల్ని అనుభవించి
ఆనందాన్ని పొందినట్లు ఇందులో వర్ణించారు రావుగారు. "ప్రేమాభిమానం"లో
శ్రీవాథుడు ఒక్క ఊర్వశితో మాత్రమే శృంగారం నడుపుతాడు. "మోక్షగామి"లో
ధూర్జటి అనేక అప్సరసలతో శృంగారంచేస్తాడు. ధూర్జటి ప్రత సిద్ధాంతమే అది. అ
నియమానికి ఆ వ్రతానికి శుక్రుడు హడలిపోతాడు. దేవ వనితలను వున్నవారు
వున్నట్లుగా ధూర్జటి వద్దకు పంపుతాడు. అతనిది చిత్ర విచిత్రమైన వ్రతం. అదే
మన్మథ వేదదీక్ష. ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క రోజు ధూర్జటితో కలిసి వుండాలి.
ప్రౌఢ తిలోత్తమా గాఢ పరిష్వంగ
మూర్ణనాభము గూటి యొరిమదనర
ఉద్దీప్త కోపన యూర్వశి జడవేటు
కాలాహి పూత్కారలీల గ్రాల
రంభోరు సంబంధ గుంభిత రతికేళి
గజతుండ బంధన గరిమ బరగ
మేనక యల్క బమ్మిన వాడి చూపులు
తిన్నని యమ్ముల తెగువ వెనగ
అప్పరశ్శత కోపగూహనము బడుల
నతడు నేర్చిన మన్మథాంకిత రతిప్ర
బంధములని బ్రహ్మానంద బంధురోప
మాయత పరమానంద సంధాయకములు”
దీనితో ధూర్జటికి రాత్రులన్నీ, శివ రాత్రులు అవుతాయి. కంటికి కునుకు
వుండదు. అది ఒక రతి వినోద శాంభవ సమారాధనం. అప్పరసలతో శివమెత్తి
ఆడుతాడు ధూర్జటి. దానితో కవి అర్ధ నారీశ్వరుడు అవుతాడు. ధూర్జటి రూపు సత్కవీంద్ర
శివ లింగమని జోగారావు గారు వర్ణిస్తారు.
"కాంతా శ్లేషము పానవపట్ట మభిషేకంబుల్ ప్రమోదాశ్రువుల్
దంతాళి ప్రభ అద్దదీపములు మధ్యదూప ముచ్ఛ్వాసమే
కాంతాలాపము స్తోత్రపాఠము నమస్కారంబు నైవేద్యమున్
29<noinclude><references/></noinclude>
2e9gm5rrgp60t579itthgxlm0sh20hr
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/45
104
213494
557208
2026-05-27T16:35:30Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కంతు క్రీడగ సత్కవీంద శివలింగం బొప్పెనప్పట్టునవ్". అని చెప్పడం వల్ల శృంగార వర్ణనా విలక్షణ వైశారద్యానికి పెట్టిని కోట అయింది. 7. కామధేనువు “కామదేనువు”లో తెనాలి రామకృష్ణుడు...'
557208
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కంతు క్రీడగ సత్కవీంద శివలింగం బొప్పెనప్పట్టునవ్".
అని చెప్పడం వల్ల శృంగార వర్ణనా విలక్షణ వైశారద్యానికి పెట్టిని కోట
అయింది.
7. కామధేనువు
“కామదేనువు”లో తెనాలి రామకృష్ణుడు దేవతల రాజధానిలో
తిరుగుతుంటాడు. దారిలో ఒక శిరోజం దొరుకుతుంది. దాని దైర్ఘ్యం, వైగనిగ్యం,
వంపు సొంపు, చూస్తాడు. ఆ శిరోజం ఏ సరోజముఖిదో అని అనుకుంటాడు. అంతే
కాదు అ సౌందర్యరాశినే పొందాలని అనుకుంటాడు. నిరంతరం ఆ పని మీద
వుంటాడు. చివరకు ముద్దుపళని కన్పిస్తుంది. తనకు దొరికన శిరోజం ముద్దుపళనిది
అని గ్రహిస్తాడు. ఆమెకూడా రామకృష్ణుని గుర్తించింది. వెంటనే “వర సారస్వత
భద్ర! సుందర శృంగార సుధాసముద్ర" అని సంబోధిస్తుంది.
“నా కవనమ్మునందు మదనప్రతిమున్ గనుగొంటి కృష్ణునివ్
వాక వనమ్ము నందు మదన ప్రతిమున్ గనుగొంటి నిన్ను నా
హ! కవనమ్ము జీవనము నయ్యెడ నియ్యెడ ధన్యమయ్యె మా
వ్యా! కవి రామకృష్ణ! మణినన్ను భవత్రియగాదలంపుమా"
అని ముద్దుపళని ప్రార్ధిస్తుంది. స్వర్గానికి వచ్చినా, మానవ కాంతే ఏనా?
పండగనాడు కూడా పాత మొగుడేనా అన్నట్లు అని చాలా బాధపడతాడు. దూరం
దూరంగా వుంటాడు వికటకవి. అప్పరసలను పొందాలనుకుంటాడు. అతని కోరిక
నెరవేరదు. అతని శృంగార వాంఛకు శృంగ భంగం జరుగుతుంది. వికవికనవ్వి
చకచక సాగిపోతాడు. కవి చేష్టలకు పళని బాధపడుతుంది. ప్రణయం ప్రళయంగా
మారుతుంది. తెనాలి రామకృష్ణకవిపై ముద్దు పళని అభాండం వేస్తుంది. ఏది ఏమైన
అప్సరసను పొందాలి అని అనుకున్న కవి కోరికనెరవేరలేదు. చిరకు కవి మనసు,
పళనివే కోరుతుంది. అయితే పళని దగ్గరకు వెళ్లడానికి మొగం చెల్లదు. తన ప్రియ
శిష్యుడు నిగమశర్మను పిలిచి దౌత్యం నెరపమంటాడు.
"కనులతోడ వానిని గౌగలించి
చేతి తోడన వానిని ప్రేమ మడిగి
మనసుతో వానికెల్ల మర్మము దెలిసి
30<noinclude><references/></noinclude>
hkyorx8k22g839r7ydhm0xkyf2tqqps
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/46
104
213495
557209
2026-05-27T16:35:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పంపె దూతగ కవిరాజు పళని కడకు" నిగమశర్మ దౌత్యం విజయవంతమవుతుంది. పళని, రామకృష్ణుని రమ్మంటుంది. రామకృష్ణుడు గుండె గుప్పిట పట్టుకొని, గుట్టు చప్పుడు కాకుండా ముద్దుపళని భవనంలో...'
557209
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పంపె దూతగ కవిరాజు పళని కడకు"
నిగమశర్మ దౌత్యం విజయవంతమవుతుంది. పళని, రామకృష్ణుని
రమ్మంటుంది. రామకృష్ణుడు గుండె గుప్పిట పట్టుకొని, గుట్టు చప్పుడు కాకుండా
ముద్దుపళని భవనంలోనికి దూకుతాడు.
“దావరి తప్పు తెల్లనొక దండముతోసరి, రాధికా సమా
శ్వాస మొనర్చె నీదయిన స్వామి, భవత్పరిచారకుండనీ
కోపము నిప్పులో దుముక గోరిన దూకెద నూఅడిల్లుమా
సాసల వచ్చినాడ మధురాశయ వాసిత హృత్కు కేశయా!"
అని చేతులు జోడిస్తాడు. కవయిత్రి కనికరిస్తుంది. కథమంచి రసపట్టులో
నడుస్తుంది. కవిపై పగ తీర్చుకోవాలన్న పళనికి చివరకు యింపైన పొందు లభిస్తుంది.
ఇద్దరూ శృంగారాన్ని అనుభవిస్తూ తన్మయత్వం చెందుతారు.
రాజీపడి ఇద్దరూ కలిసినప్పుడు మతానికీ, శృంగారానికీ చమత్కార చారువుగా
ముడిపెట్టడం జరిగింది.
అందుకు ఈక్రింది పద్యం మంచి ఉదాహరణ :
“నడు మంతరంపు వైష్ణవ నామముల భంగి
విషమాస్త్ర కేళికా విభ్రమములు
పూర్వవాసన వీడిపోని విధమ్మున
పరిరంభ వీరశైవమ్ము పట్టు
పవలు శైవము రేల వైష్ణవం బను భంగి
బంధ నిర్బంధమ్ము పట్టు వడుపు
హాస్య శృంగార సౌహార్ద సంగతి భంగి
నఖర దంతక్షత వైపుణంబు
హస్య చతురామ్యడైన మహాకవీంద్రు
డంచె లంచెలుగా బ్రదర్శించు నపుడు
విరహ వీర శైవమ్మును వీడు కలిపి
సురతవైష్ణవ శృంగార శూరుడయ్యె"
31<noinclude><references/></noinclude>
nvn1zeetys25zr9o32q1ja67b520ayb
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/47
104
213496
557210
2026-05-27T16:35:55Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8. కాముని పున్నమ : "కాముని పున్నమ"లో తిలోత్తమ జగన్నాథ పండితుడు, రామరాజ భూషణుడుతో పొందిన శృంగారం వర్ణించబడింది. ఆ వాడు కామునిపున్నము. అనగా ఆమని పున్నమ తిలోత్తమ చెలికత్తె ఇలా స...'
557210
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>8. కాముని పున్నమ :
"కాముని పున్నమ"లో తిలోత్తమ జగన్నాథ పండితుడు, రామరాజ
భూషణుడుతో పొందిన శృంగారం వర్ణించబడింది. ఆ వాడు కామునిపున్నము. అనగా
ఆమని పున్నమ
తిలోత్తమ చెలికత్తె ఇలా స్వాగతం పలుకుతుంది. -
“స్వాగతమో మనోజ కమలాసన మానసపుత్రులార! నే
శ్రీ గృహమందు గొల్పును రతీశ్వరు మాదొరసాని, అమ్మహా
భాగుని గూర్చి భవ్య రసభావ చమత్కుృతి మత్కవిత్వమున్
భోగపురందరుల్ కవులు పూని వచింపరెయాశుధారలవ్"
కవిత్వం చెప్పిన వారిలో ఎవరి కవిత రసవంతంగా వుంటుందో, ఆ మహాకవిని
మా దొరసాని మరుసటి మదన పున్నమ వరకు, ఇల్లరికపు వల్లభునిగా స్వీకరిస్తుంది
అని చెలికత్తె అంటుంది.
పోటీ నచ్చక కొందరు పూనుకోరు. ప్రతిభలేక కొందరు సాహసించరు. రామరాజ
భూషణుడు లేచి తన సహజ మధుర ధోరణిలో ఆశువుగా అద్భుతంగా తిలోత్తమపై
పద్యాలు చెబుతాడు. ఆమె ఆనందానికి అవధులు వుండవు. తీయని చిరునవ్వుతో
ఒయ్యారంగా చూచి, కవికి వలపుల తాంబూలం ఇప్పించింది. అంతలోనే జగన్నాధ
పండిత రాయలు లేచి, ఎంతసాహనం ఇప్పుడు చదివిన పద్యాలు అన్నీ, ఇతని
సొంతం కావు. సోమన "వసంత విలాసం"లోనివి అని అంటాడు. ఆ పద్యాలన్నీ
తాను మరల గడగడ విన్పిస్తాడు. అక్కడవారందరూ ఆశ్చర్యచకితులవుతారు. పాపం
రామరాజ భూషణుడు బాధపడతాడు.
తిలోత్తమ బిత్తరపోయి పండిత రాయలను కడగంటి చూపుతో ఆహ్వానించి,
శయనమందిరంలోకి చకచక సాగిపోతుంది. జగన్నాథుడు రసజగన్నాథుడువుతాడు.
క్రీడ అద్భుతంగా వర్ణించారు రావుగారు. ఇక్కడ శృంగార
భావుకతకు శాస్త్ర వైదుష్యం అడుగులకు మడుగులొగ్గింది.
"పడకింటి కేగునప్పుడు ప్రౌఢ పండిత
శ్లాఘ్య మలంకార శాస్త్ర మామె
పాన్పుపై నున్నపుడు వరమానుభవపుర
32<noinclude><references/></noinclude>
m4ydr9xi2fo4ap3hn886kr5rjpifclk
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/48
104
213497
557211
2026-05-27T16:36:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'స్కార పూతము స్మర శాస్త్రమామె నిదురలో నున్నపుడు మదన బుధోత్తమ సదుపజ్ఞ మగు స్వప్నశాస్త్ర మామె రతికేళికా మందిరము వెడలు నపుడు వవ్యాఖ్యమగు శబ్ద శాస్త్రమామె. అతివ కౌగిళ్లు కబ్...'
557211
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>స్కార పూతము స్మర శాస్త్రమామె
నిదురలో నున్నపుడు మదన బుధోత్తమ
సదుపజ్ఞ మగు స్వప్నశాస్త్ర మామె
రతికేళికా మందిరము వెడలు నపుడు
వవ్యాఖ్యమగు శబ్ద శాస్త్రమామె.
అతివ కౌగిళ్లు కబ్బములైన నాపె
చూపుననుడీక చిఱునవ్వు చొప్పుననుతి
సలుపు, శైలివలె వొకష్టు జాతిపోవు
కావ్యమున ధ్వని వంటిది కాంత సిగ్గు"
కొంతకాలం గడుస్తుంది. గిరీశం తిలోత్తమను కలుస్తాడు. జగన్నాథ పండితుని
గుట్టు రట్టు చేస్తాడు. రామరాజ భూషణుడు చెప్పిన కవిత, ఆశువే అని అంటాడు.
అంతేకాదు. సోమన “వసంత విలాసం" గ్రంథం అసలు రాయలేదని నచ్చచెప్పడానికి
ప్రయత్నిస్తాడు గిరీశం. అప్పుడు గిరీశం -
"అతని విడుచుట నీకు శ్రేయస్కరంబు
సంస్కృతాంధ్రంబులను చెప్పజాలు గాని
ఆంగ్ల కవితలో షేక్స్పియరంతవాడ
తరుణి! నన్ను బొందుటుభయతారకంబు"
అని ఆశపెడతాడు. విషయ మంతా తిలోత్తమ తెలుసుకుంటుంది. గిరీశంకి
నానా చీవాట్లు పెడుతుంది. ఈ అభియోగాన్ని వారదుని ద్వారా, ఇంద్రునివరకు
తీసుకొని వెళతాడు. అన్ని విషయాలను ఇంద్రుడు గ్రహిస్తాడు. ఇంద్రుడు, జగన్నాథుని
ప్రతిభకు సంతోషిస్తాడు. భట్టుమూర్తికి జరిగిన అన్యాయానికి ఓదార్చుతాడు. అంతేకాక
ఆశువుగా చెప్పిన ఆరు పద్యాలకు ఆరు "కాముని పున్నమలు" మరియు తిలోత్తమతో
సుఖం పొందమని నేర్పుగా తీర్పు చెప్పుతాడు. అసలు విషయం ఏమంటే భట్టు
మూర్తి భోగానికి ఎలాంటి లోటు రానివ్వలేదు కవి. జోగారావుగారి అద్భుతమైన
కల్పన ఇది.
తిలోత్తమ, రామరాజ భూషణుని శృంగారాన్ని, వున్నదానికి రెండింతలు చేసి
వర్ణించారు రావుగారు.
33<noinclude><references/></noinclude>
9ep9pxe3r91og18a35ss1flhhku2hzq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/49
104
213498
557212
2026-05-27T16:36:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '“నిర్ణ ధీవుడై నిలువెల్ల గనులౌచు దివ్య భూమిని రూపు దిష్టి పెట్టు తారకాధీశుడై తనువెల్ల జలవయై పూబోడి మదనాగ్ని బొనుటు వంచు పుల్ల పుష్పాస్తుడై యుల్ల ముత్ఫలమై తరుణికి మనసిచ్...'
557212
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>“నిర్ణ ధీవుడై నిలువెల్ల గనులౌచు
దివ్య భూమిని రూపు దిష్టి పెట్టు
తారకాధీశుడై తనువెల్ల జలవయై
పూబోడి మదనాగ్ని బొనుటు వంచు
పుల్ల పుష్పాస్తుడై యుల్ల ముత్ఫలమై
తరుణికి మనసిచ్చి తనువు గొనును
మలయ మరుత్తుడై మనపెల్ల మల్లెలై
నా కలందు గంధములు నించు
రామకును రాజ భూషణమై మెలంగు
నతని భోగము కొంత జాగైన నేమి
యద్దివెను దివిచిన వింటి యమ్ము బోలె
పట్టియడచిన రబ్బరు బంతిబోలె"
అని కవి ఆమెతో పొందిన వివిధ అనుభవాలను ఆమె పడకింటవెత్తిన పలు
అవతారాలను, శృంగార సురుచిరంగా చిత్రీకరించాడు.
9. ఉద్యోగ విజయం
“ఉద్యోగ విజయం"లో ప్రముఖ జంటకవులు తిరుపతి వేంకటకవులు
మంజుఘోష, పుంజికస్థలలతో సాగించిన శృంగారం వర్ణించబడింది.
“తిరుపతి సోమముంగురులు సవరింప
వెంకన్న కొప్పులో విరుల దుఱుము
ఆ కవిబ్రహ్మల ముఖ్య తాను భవపు
టూపిరిని బోసికొని కాంత రూపుగొన్న
నవ్య శృంగార కావ్యం బనంగ నొప్పె
మదన కార్ముక జ్యాఘోష మంజుఘోష".
ఈ విధంగా వారికి అచ్చట సుప్రభాతాలు లేనే లేవట.
“ఆమె చూపుల సమస్యల నెల్ల పూరించి
వావాంగవానవ్యవర్ణన మొనర్చి
34<noinclude><references/></noinclude>
amaujpzjrehh6w934y0m3vun2t2n348
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/50
104
213499
557213
2026-05-27T16:36:35Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఉభయ కవి మిత్రయగు లేదు యొడలి చవికె జంటకవులొనరించు నష్టావధాన ములను దిలకించి పులకించి పోవుచుండె చారు తరకీర్తి రతికటి చక్రవర్తి" అత్యద్భుత శృంగారంతో బహు చమత్కారంతో సాగుతుం...'
557213
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఉభయ కవి మిత్రయగు లేదు యొడలి చవికె
జంటకవులొనరించు నష్టావధాన
ములను దిలకించి పులకించి పోవుచుండె
చారు తరకీర్తి రతికటి చక్రవర్తి"
అత్యద్భుత శృంగారంతో బహు చమత్కారంతో సాగుతుంది ఈకథ.
10. కృష్ణార్పణం :
“కృష్ణార్పణం”లో క్షేత్రయ్య, జయదేవులు, ఘృతాచి శృంగారం ఇందులో
వర్ణించబడింది.
“వాని మనోజ్ఞ రూపము శ్రవః ప్రియగానము నక్ష రాక్షరా
దీన మనోజమానమగు దివ్య కవిత్వము గాంచి సౌఖ్యనం
ధానవనాకవైచికి ఘృతాచికి గుండె కరింగి వెన్నయై
వాని యొనర్చు పూజకు నివాళుల నెత్తగ జేరవచ్చెడివ్"
క్షేత్రయ్య కృష్ణభక్తుడు. రసికుడు కూడా. క్షేత్రయ్య భక్తికి మెచ్చి చంద్రుడు
పరిమళించు వెన్నెలలు వెదజల్లుతాడు. ఘృతాచి క్షేత్రయ్య పూజకు నివాళులు
అర్పిస్తుంది. ఆమె ఏదో నెపంతో కౌగిలించుకొన్నప్పుడు, చెక్కున చెక్కు చేర్చేటప్పుడు,
ఒడిలో నిడికొని పాదాలు ఒత్తు చున్నప్పుడు, క్షేత్రయ్య పర్వం “కృష్ణార్పణం" గా
భావిస్తాడు. ఆమె తన ఊరువులు, కటి ప్రదేశం, వక్షోజాలు పావడ జార్చి, పైట
జార్చి, ప్రదర్శించేటప్పుడు, క్షేత్రయ్యకు తన స్వామి వైన గదా, చక్రపద్మాలు
దర్శించినట్లే వుంటుంది. క్షేత్రయ్య ఆవేశంతో ఆమెను ఆలింగనం చేస్తాడు. అప్పుడు
నందనవనం బృందావన మవుతుంది. ఘృతాచికి కృష్ణ భక్తుడైన క్షేత్రయ్య కృష్ణుడుగా
గోచరిస్తాడు.
ఒకరోజు క్షేత్రయ్య కౌగిలిలో మైమరిచివున్న మృతానికి ప్రాతఃకాల మలయ
మారుతాలు మోసికొనివచ్చిన ప్రణయ సందేశం వలె, ఒకానొక అద్భుత మధుర
సంగీతం విన్పిస్తుంది.. అప్పుడు
"దిగ్గురనలేచి మలయూచి దెసలు చూచి
యెదను జేవైచి పయన మయ్యెను ఘృతాచి
35<noinclude><references/></noinclude>
e9b9oqwtrpq0pzjucz9d926wbzkmgcc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/51
104
213500
557214
2026-05-27T16:36:49Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మనసు కంటెను మదను కంటెను బిరాన వేణు గానాధ్వనీన గోపిక విధాన” ఆమెకు అల్లంతదూరంలో హరిమందిరం కన్పిస్తుంది. అందులో వాసుదేవ సంకీర్తనం చేస్తున్న జయదేవుడు కనపడతాడు. అష్టపదులు గా...'
557214
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మనసు కంటెను మదను కంటెను బిరాన
వేణు గానాధ్వనీన గోపిక విధాన”
ఆమెకు అల్లంతదూరంలో హరిమందిరం కన్పిస్తుంది. అందులో వాసుదేవ
సంకీర్తనం చేస్తున్న జయదేవుడు కనపడతాడు. అష్టపదులు గాన మొనర్చుచున్న
- మహాకవి చేతిలో వేణువు, శిరంలో పింఛం, ఉదరంలో కౌస్తుభం, అతడు రెండో
కృష్ణునివలె, ఆమెకు కన్పిస్తాడు. ఆమె ఆయనను గట్టిగా కౌగిలించుకుంటుంది.
శ్రీకృష్ణభక్తుడైన జయదేవునకు మృతాచి గోపికగా గోచరిస్తుంది.
ఇలా హరిభక్తులు ఇద్దరూ శృంగారంలో మునిగిపోతారు. హరిని విస్మరిస్తారు.
వారికి గుణపాఠం చెప్పాలని కృష్ణుడు కావాలని ఘృతాచిని అదృశ్యం చేస్తాడు.
భక్తులిద్దరూ వియోగంతో తహతహలాడుతారు. వారి బాధ వర్ణనాతీతం. “మా ఘృతాచిని
మాకిమ్ము లేదా మా ప్రాణాలు గైకొమ్ము" అని కృష్ణుని వేడుకుంటారు. అంతేకాదు,
అవేక విధాల బ్రతిమాలుతారు కూడా. తమ బాధను చెప్పుకుంటారు. స్వామి
కరుణిస్తాడు. ఈలోపు మృతాచి కన్పిస్తుంది. ఉభయలు ఆమెను గాఢంగా
కౌగలించుకొంటారు.
"కలకల నవ్వుచున్న హరి కౌగిట నూగిసలాడు వారికిన్
గలగలలాడె చేతులను గాజు, లురమ్ములనుబ్బె గబ్బిగు
బ్బలు, బలు సిబ్బితుల్ వొడమె, పట్టు సడల్చుకొనన్ బెనంగువా
రల హరి ఎక్కువం బొదివె రాధిక వేలిన రాసలీలలవ్"
మధురభక్తి మణిదర్పణం జోగారావు గారి “కృష్ణార్పణం".
11. వైజయంతి :
"వైజయంతి” చివరి ప్రకరణం. ఒక రోజు "వైజయంతి" మహా ప్రాసాదంలో
మహేంద్రుడు, తెలుగు కవులతో “పది పదారు దినములలో మదన మహోత్సవము
రాబోవుచున్నది ఆ పర్వమునాడు వేలుపు సానులలో మేలుబంతియైన యింతికి
“సరవైజయంతి" బిరుదుతో సన్మానము సలుపవలెనని మా సంకల్పము. నిపుణులు
నిర్ణయించి నివేదింపుడు" అని అంటాడు.
కవులందరూ తమకంతోచిన, నచ్చిన సానుల పేర్లును చెపుతారు.
తెలుగురాయడు రంభ పేరు ప్రకటిస్తాడు. ముక్కు తిమ్మన మేనక పేరును
36<noinclude><references/></noinclude>
cvfabiiai6cyq60tyaqj7ylngrpv583
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/52
104
213501
557215
2026-05-27T16:36:58Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సూచిస్తాడు. శ్రీనాథుడు చిరునవ్వుతో “ఊర్వశి కన్న మిన్న ఎవ్వరున్నా”రని అంటాడు. ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క పేరు చెప్పడం వల్ల చివరకు "బుద్ధి మంతుల సంఘం” ఏర్పడుతుంది. ఈ సంఘానికి పిం...'
557215
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సూచిస్తాడు. శ్రీనాథుడు చిరునవ్వుతో “ఊర్వశి కన్న మిన్న ఎవ్వరున్నా”రని అంటాడు.
ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క పేరు చెప్పడం వల్ల చివరకు "బుద్ధి మంతుల సంఘం”
ఏర్పడుతుంది. ఈ సంఘానికి పింగళి సూరన అధ్యక్షులు. చేమకూర, శేషము,
వెలిదండ్ల వెంకటకవులు సభ్యులు. అన్ని విషయాలను వీక్షించి, సమీక్షించి, పరీక్షించి,
చివరకు ఊర్వశీ రమణియే “సర్వప్పరశ్శిరోమణి" అని నిర్ధారిస్తుంది కమిటి.
మదనోత్సవ మహాసభ ఆరంభమవుతుంది. సూరన సభాముఖమున,
స్వాభిప్రాయాలను వెల్లడిస్తాడు. ఇంద్రుడు ఊర్వశిని వేదిక మీదికి ఆహ్వానిస్తాడు.
“నడిచిన యంతమేర చరణ చ్ఛవులన్ నవలెత్త మేలుమం
గడలగ మేను దివ్యసభ కెత్తిన దీపము నాగవెల్గన
ల్గడలను జిమ్మ చిరుగవులం గడకన్నులు సోగచూపులం
బడి సభదైన మేను గఱుపారగ వచ్చర నిల్చెనచ్చటన్”
ఊర్వశికి బిరుదు పత్రాన్ని సమర్పించారు. మన్మధపూజ నిర్వహించారు.
నుకవులు అందరూ నుమప్రసాదాలు పంచారు. మన్మధ స్వామి సభలో
సాక్షాత్కరిస్తాడు. ఊర్వశి శిరస్సుపై పుష్పకిరీటం అలంకరిస్తాడు. సభ్యులు కరతాళ
ధ్వనులు గావిస్తారు. అంతలో ఊర్వశి మదనులు అంతర్ధానమౌతారు.
సూరన, నిగమశర్మ, గిరీశంను పిలిచి మీరు శ్రీవాథాది మహాకవుల కావ్యాల్లో
పాత్రలు అయినందువల్ల ఏదో రకంగా ఈ స్వర్గంలో అడుగు పెట్టారు. రేపో మాపో
మరల భూలోకానికి వెళ్ళనున్నారని చెప్పుతాడు. స్వర్గంలో నేను, నా సోదరకవులు
ఎన్నో అనుభవాలు పొందినామని అంటాడు.
ఆ యనుభూతులెల్ల నరయన్ వరదాపడియేర్చికూర్చియా
ప్యాయముగా ప్రసన్న కుసుమాయుధ సంజ్ఞత మొండుకామునా
మ్నాయము, గావ్య రాజము బొనర్చితిగాని ధరిత్రి కేగమా
కేయవకాశముంబొడమ దీకృతి కింత ప్రచారమీయగన్"
వాస్తవానికి "వైజయంతి" ప్రకరణం "అవతారిక" లాంటిది. ఇది గ్రంథ
ప్రారంభంలో వుండాలి కాని జోగారావు గారు అలా చేయలేదు. పింగళి సూరన
రచనా విధానాన్ని అనుసరించారు. “కళాపూర్ణోదయం"లో ప్రథమాశ్వాసంలో
వుండవలసిన "సరస్వతీ చతుర్ముఖ విలాస ఘట్టం" పంచమాశ్వాసంలో వుంది.
37<noinclude><references/></noinclude>
ngd9tkllgbjtvwvxgshhzujvqg6viwr
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/53
104
213502
557216
2026-05-27T16:37:12Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇదే సూరన ప్రతిభకు కారణం. అందువల్లే “అభినవ సూరన" యస్వీ జోగారావుగారు అలా చేశారు. అదే రసజ్ఞ రంజకమైన రచనా వైచిత్రి. వర్ణనా వైభవం: ఈ కావ్యం నిండా వర్ణనలు చోటు చేసుకున్నాయి.. ఇందుల...'
557216
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఇదే సూరన ప్రతిభకు కారణం. అందువల్లే “అభినవ సూరన" యస్వీ జోగారావుగారు
అలా చేశారు. అదే రసజ్ఞ రంజకమైన రచనా వైచిత్రి.
వర్ణనా వైభవం:
ఈ కావ్యం నిండా వర్ణనలు చోటు చేసుకున్నాయి.. ఇందులో 11 కథలు
వున్నాయి. ఏ కథకు ఆ కథే విడివిడిగా వున్నాయి. అన్ని కథల్లోనూ శృంగారమే
విలయ తాండవం చేసింది. ఇందులోని కథ స్వర్గంలో జరిగింది.
తెలుగు, సంస్కృతభాషల్లో రావుగారు గొప్ప పండితులు, ఉభయ
భాషాప్రవీణులు వీరు. "ప్రేమాభి రామం"లో -
చక్షు శ్చక్షుషి వక్షో
వక్షసి నధరాధరి మడిబాహాబాహిన్
దక్షిత నూరూర విబుం
డ్రేడ్లు శరాసాహవ మొనరించిరి వారల్
ఊర్వశీ శ్రీనాథుల మురత వర్ణనం. మరతం మన్మథ యుద్ధం, కాబట్టి
యుద్ధంలో నిరువాగు యోధులు, బాహాబాహి, కచాకచి, గదాగది, ముష్టి ముష్టిగా
ఎలా ప్రవర్తిస్తారో అదేవిధంగా కన్నులతో, రొమ్ములతో, అధరోషాలతో, బాహువులతో,
ఊరువులతో, పరస్పరం ప్రతిఘటించి, ప్రవర్తిల్లిచున్నట్లు రావుగారు రాశారు. ఇక్కడ
యుద్ధం వాచ్యం. సురతం వ్యంగ్యం,
శ్రీనాథుని భక్తి శృంగార తత్త్వాభిరామతకు ఈ క్రింది పద్యం ఒక మచ్చుతునక
చిత్తము నీకు బుట్టి నిలుశీత మయూఖ శిఖావిటంక సం
పత్తికి మెట్టినిల్లు మఱి భావన నీయది భక్తి వానిదై
జొత్తిలు నా కవిత్వమున జోద్యముగా గద్దెలే తదీయముల్
చిత్తమునం జిగిర్చినవి జీవకళల్ రసముల్ త్వదీయముల్"
ఊర్వశీ వియోగాన్ని పొందిన శ్రీనాథుడు తన ఉపాస్యదైవమైన మనసిజుని
స్తుతించిన విధానం కడు హృద్యంగా వుంది.
"హరి హరాదులకంటె నతి సవాత నుడ వీ
వఖిల జీవుల కంతరాత్మ వీవు
38<noinclude><references/></noinclude>
q85bzblmfvf6lppq5refhlbil1mvz1g
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/54
104
213503
557217
2026-05-27T16:37:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శంకరాదుల యున్కి శంకించు వారుంద్రు తెలియ వజాత వాస్తికుడవీవు అజుడగ్ర జుండైన నగుగాక తత్కర కాండ నాదేశించు ఘనుడ వీవు అల వేల్పు లందఱో వెలగాక యడుగక వచ్చి వరాలిచ్చు వాడ వీపు" ఇలా...'
557217
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>శంకరాదుల యున్కి శంకించు వారుంద్రు
తెలియ వజాత వాస్తికుడవీవు
అజుడగ్ర జుండైన నగుగాక తత్కర
కాండ నాదేశించు ఘనుడ వీవు
అల వేల్పు లందఱో వెలగాక యడుగక
వచ్చి వరాలిచ్చు వాడ వీపు"
ఇలా వర్ణించడంలో జోగారావు గారి ప్రతిభ మనకు అడుగడుగునా కన్పిస్తుంది.
వర్ణన విషయంలోనే కాక, కథా కథనంలో కూడా ఒక్కొక్క ప్రకరణంలో ఒక్కొక్క
విధంగా తన ప్రజ్ఞను ప్రదర్శించారు రావుగారు, ప్రతీ ప్రకరణంలోనూ, ఆయా ప్రకరణ
గత కవుల కవితా రీతులు, చాలా స్పష్టంగా గోచరిస్తాయి. అలా రచన సాగడం ఈ
గ్రంథం యొక్క విశిష్టత. ప్రత్యేకతకూడా.
“ప్రేమాభిరామం”లో శ్రీవాథుడు గొంతెమ్మ కోర్కెను తీర్చాలని కాముడు
తనుకుతావై, ఊర్వశీ రూపాన్ని ఎత్తుతాడు. అప్పుడు జోగారావుగారు -
“ఆకంపించే సమస్త లోకము, దివంబల్లాడె, నయ్యప్ప
లోకం బాకుల పాటు జెందె, హరి యాక్రోశించె, నా వాకలో
కాకఃపల్లవ పాలి తల్లడిలి హాహాకారముల్ జేసెడిన్,
సాకల్యమ్ముగ సృష్టికొండ యది సంస్తంభించే జిత్రంబుగన్"
"కొలకులు దోటలం బొడము కోరకముల్ వికసింప బోవు, వి
చ్చల విడి పూలదారుల పచారులు సేయవు తేంట్లు, తెమ్మెరల్
గల గల సాగి రావు, పొడగట్టదు వెన్నెల, కీరశారికల్
పలుకవు, గండు కోయిలలు పాడవు నా డదియేమి చిత్రమో!".
అని మదనభావాన్ని అత్యంత అద్భుతంగా ఊహించి వర్ణించారు. ఈ ఖండికను
ప్రారంభిస్తూ కవి శ్రీనాథుని ప్రవేశపెడుతూ నందన వనంలోని సౌందర్యాన్ని
వర్ణించారు. ఇందులోని పాత్రలన్నీ ఇంచుమించు రసరాజధానిలో రాణివాసం చేసినవే.
జోగారావు గారి శృంగార చిత్రణ వర్ణనలో రాటుదేలి పోయారు. ఉదాహరణకు
ఊర్వశీ వర్ణనం చూడండి.
"చూచెనా యొక చూపు సురుచి రోజుల కళా
మరభిళాత్ముల యెదల్ చూరవోవు
39<noinclude><references/></noinclude>
rwcxo09rkpzo5a6yldb5iq11dbr4oai
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/55
104
213504
557218
2026-05-27T16:37:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆడెవా యొకయాట ఆస్యబింబమునందు హానచంద్రికలు లాస్యములు చేయు పాడెనా యొకపాట బడుగుస్థాణ్వాశ్రమ పాషాణదేశములో పల్లవించు కదిపెవా యొకకాలు యెదిపైనా యొక కేలు నటరాజు దిగ్గున వానిప...'
557218
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆడెవా యొకయాట ఆస్యబింబమునందు
హానచంద్రికలు లాస్యములు చేయు
పాడెనా యొకపాట బడుగుస్థాణ్వాశ్రమ
పాషాణదేశములో పల్లవించు
కదిపెవా యొకకాలు యెదిపైనా యొక కేలు
నటరాజు దిగ్గున వానిపోవు
పెదవులొత్తి ముద్దాడగా పిలుచునట్లు
చూచుకమ్ము లెదిరి యెదల్ చూచున
వంగు హావభావము అందచందములును
మరుడు శిరసావహించిన మకుట మామె"
“కామధేనువు”లో వికటకవి తనకు దొరికిన శిరోజాన్ని బట్టి, ఆ కేశం ఏ
సౌందర్యరాశి అని వెదకుచూ తిరుగుతాడు. అప్పుడు -
"చెల్వుదేవత నిండు కొల్వనందలి నిల్వు
టద్ద మచ్చరవాడ యందు నెమకి
అసమాస్తు పసమించు నాయుధాగారమై
వరలు నందన వనవాటి నెమకి
సంక్రందనాత్మజ స్యందనాధంబైన
నట్టువ కత్తెల నగరు నెమకి
మధురాధరోషుల మధుపాన గోష్ఠుల
వెలవులు చంద్రశాలలను వెమకి
వేల్పు కాంతల జలకేళివేళ మరుడు
దేవతా వస్త్రముల పులు దీయు రేవు
లభ్రవాహినీ తీరము లందునెమకి
యెట్ట కేలకు దిట్టు కవీశ్వరుండు"
ఆ కేశస్వరూప చిత్రణం ఇంతటితో ఆగలేదు. అది దొరుకుతుంది. “పద
గుంఫన" ప్రౌఢ శిల్పియగు "పాండు రంగసుకవి" కాబట్టి దాని సౌందర్యాన్ని సర్వం
తన కవితా సౌందర్యంతో తులతూచుకొన్నాడని పాత్రానుగుణంగా దాన్ని ఇలా
వర్ణించారు.
40<noinclude><references/></noinclude>
fd74a0ph3cfxcwa261dy8ig274tdo6v
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/56
104
213505
557219
2026-05-27T16:37:49Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"తన పదాల పటాల మన దనరిన సమా నము బోని దాని దైర్ఘ్యమును జూచి తన శబ్ద వారుకాబ్ద వితాన మైన బిం. ధము బోని వైనిగ్యమును జూచి తనదు వైదగ్ధ్యభంగిని దులకించు మా క్తులబోని, వంపు సొంపులను...'
557219
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"తన పదాల పటాల మన దనరిన సమా
నము బోని దాని దైర్ఘ్యమును జూచి
తన శబ్ద వారుకాబ్ద వితాన మైన బిం.
ధము బోని వైనిగ్యమును జూచి
తనదు వైదగ్ధ్యభంగిని దులకించు మా
క్తులబోని, వంపు సొంపులను జూచి
తన వర్ణనలు వలచిన కల్పనల బోని
వైపు వాటముల చెల్వమును చూచి" అని
తలవెంట్రుక పై సాగిన వర్ణన ఇది.
“కాముని పున్నమ” లో తిలోత్తమను ప్రవేశపెడుతూ -
"అది మనం బతిసుగంధానూన మామ్లాన మైం
ద్రధనుస్సన్నిభ వర్ణసారము మరందస్యంద మాధుర్య మం
బుదవైవిధ్య మహామనోజ్ఞము మధాపూరై ధమానం బిర
మ్మద తుల్య వ్రతతీ ప్రసూతము సుమాత్మస్తామ మేపారు బోన్"
"తన ప్రమదావనమ్మున లతాంత వితానక కాయమాన కాం
చన కలశీ విటంకమున చందన చర్చిత చంద్రకాంత నూ
తన పరణీ వినిర్మిత వితర్దికపై నుపవిష్టయయ్యె గొ
ల్వున లలనా
జనోత్తమ తిలోత్తమ యొక్క సుమాస్తు వున్న మన్"
అని సాగిన వర్ణన చెప్పుకోదగ్గది.
“కృష్ణార్పణము" ఖండికలో క్షేత్రయ్య, జయదేవులు కృష్ణ భక్తితో మేళవింపబడిన
శృంగారం "మృతాచి”తో కూడింది. ఘృతాచి, అంగాంగ ప్రదర్శనను జోగారావుగారు
అద్భుతంగా వర్ణించారు. ఘృతాచి ఒక కృష్ణాష్టమి నాడు మందాకినీ తీరంలో మందార
వనాంతరంలో వున్నక్షేత్రయ్య దగ్గరకు వెళుతుంది. ఆరాధన తర్వాత అక్కడే నిద్రిస్తుంది.
నిద్రలో వున్న ఆమెపై ఒక మంద సమీరం వీస్తుంది. శృంగారవిధానాలైన ఆమె
అంగాలు బయలు పడతాయి. అంతవరకు ఏమీ పట్టించుకోకుండా వున్న క్షేత్రయ్య
మహావేశంలో ఆమెను ఆశ్లేషమొనర్చాడు. ఈసన్నివేశంలో మృతాచి నిద్రమునిగిన
వేళను గూర్చి కవి వర్ణన అభినందించదగ్గది.
41<noinclude><references/></noinclude>
dref7yu9999lj1khqnumm4jyxmakyqu
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/57
104
213506
557220
2026-05-27T16:37:59Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '“ఒక సంపుల్ల సహస్రమానభర సద్యోనమ్ర మందార శా ఖిక క్రిందన్ ఫణికుండల ప్రతిమ రాకేందూప లోత్ఫుల్ల హ లక తల్పంబున సర్వతః ప్రకటన లీలావేల చాంద్రీమనో జ్ఞకళాముద్రిత వేళ నిద్ర మునిగెన...'
557220
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>“ఒక సంపుల్ల సహస్రమానభర సద్యోనమ్ర మందార శా
ఖిక క్రిందన్ ఫణికుండల ప్రతిమ రాకేందూప లోత్ఫుల్ల హ
లక తల్పంబున సర్వతః ప్రకటన లీలావేల చాంద్రీమనో
జ్ఞకళాముద్రిత వేళ నిద్ర మునిగెన్ కంజాక్షి కామాక్షియై.”
“మదిరాపాన విశేషమత్త విగళన్మందాక్ష వీక్షా విశా
రద గంధర్వ విటీవిటాళి తుముల ప్రద్యుమ్న సంయజ్ఞయా
భ్యుదయాఘోషణ కల్ప తన్మణిత సద్యోగర్భ సందర్భముల్
పొదవెల్లిక్కుల గాము గాలములు లోలోత్తాల వాతూలములో"
ఈ శృంగార సన్నివేశాన్ని రసభావ పూరితంగా జోగారావుగారు రాశారు.
జోగారావుగారి వర్ణనా వైదుష్యానికి "వైజయంతి” కీర్తి పతాక. ఇందులోని
కథ అంతా స్వర్గంలో జరుగుతుంది. ఆ స్వర్గం జోగారావుగారి ఊహా ప్రపంచం.
అందులోని అనేక అంశాల్ని కడురమ్యంగా వర్ణించారు. నందనవనం, వివిధ వీధులు,
దేవేంద్రుడు సభదీర్చుట, దేవవేశ్యల దివ్యభవనాల వైభవాలను కన్నులకు కట్టినట్లు
రావుగారు వర్ణించారు. అంతేకాదు ఈ కథలో క్షేత్రయ్య, జయదేవులు గోపికలుగా
మారడం చెప్పుకోదగ్గ గొప్ప విషయం. రావుగారి ఊహమహాద్భుతం. వర్ణించిన తీరు
వరస మనోఙ్ఞం.
ఆ రోజు మదన మహోత్సవ పర్వదినం జరుగుతున్న స్థలం స్వర్గం. సౌందర్యమే
సర్వత్ర రాశీ భూతమైన స్వర్గ సీమ అది. ఆ సభకు సురపురిలో చాలా ప్రాముఖ్యం
వుంది. అది “మదన మండప మండితంబైన సభ" అని రావుగారు అన్నారు.
అపూర్వంగా ఇలా వర్ణించారు.
“నందనవనములో చందనచ్ఛాయలో
నీలోత్పలవు చాందినీలు గట్టి
పారిజాతాల తో పందిళ్లు పఱిపించి
అమృతపూరము కలయంపి జల్లి
ముత్తియంబులతోడ మ్రుగ్గులు రచియించి
చెంగల్వ విరి తివాసీలు వేసి
రాంకవ సాంకవ ప్రభృతి గంధద్రవ్య
భూరి సౌరభ భుగభుగలు నించి
42<noinclude><references/></noinclude>
sujlrmhhfch9vdghze7702kjrwqwoj1
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/58
104
213507
557221
2026-05-27T16:38:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మదన మండప మండితంబైన సభము సర్వసురుచిరాలంకార దూర్వహమున పూర్వమును సహస్రాక్షదృక్పర్వమునగు రీతి మఘువు లెంక అలంకరించినారు". అంతే కాక సభా నిసర్గరమణీయత గూర్చి జోగారావు గారు చెప...'
557221
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మదన మండప మండితంబైన సభము
సర్వసురుచిరాలంకార దూర్వహమున
పూర్వమును సహస్రాక్షదృక్పర్వమునగు
రీతి మఘువు లెంక అలంకరించినారు".
అంతే కాక సభా నిసర్గరమణీయత గూర్చి జోగారావు గారు చెప్పిన విధానం
చూడండి.
“సుడియు తిమ్మెర దేవలు జడ చొళ్ళెముల వ్రేలు
పూలచేరుల చాందినీలు గట్టి
కాయ కాంతుల తోడ కాయమానములెత్తి
అడుగులత్తుకల నల్గడల వలికి
తోయజాక్షుల తోడ తోరణమ్ములు గట్టి
మురిపెంపు
నగవులు మ్రుగ్గు వెట్టి
మలయ మారుతపు మేరలు మీఱి మలసిన
మేని తమ్ముల తావి మిగుల నించి
మదను డాత్మీయ కులదైవ, మగుట నచ్చ
రలెద మిచ్చి శత్రు పరిచారకుల మించి
సర్వరసిక సహస్రాక్ష పర్వముగను
సభను గైసేసిరి నిసర్గ సుభగముగను"
ఇలాంటి వర్ణనలు కావ్యంలో ఎన్నో చోటు చేసుకున్నాయి.
చమత్కార చాతుర్యం:
"ప్రసన్నకుసుమాయుధం"లో అడుగడుగున పద్య చమత్కార రమణీయత
కన్పిస్తుంది. ఈ చమత్కార గుణం కావ్యానికి గొప్ప పేరు తెచ్చిపెట్టింది.
భారతీయాలంకారికులు ఈ చమత్కారం గూర్చి చాలా బాగా వివరించారు. విశ్వేశ్వర
కవిచంద్రుడు “చమత్కార చంద్రిక" అనే గ్రంథం కూడా రాశాడు. ఈ చమత్కారంలో
అనుకరణ గతం, అర్థగతం, శబ్దగతం, శబ్దార్ణోభయగతం, కవిసమయగతం, అలంకార
గతం, ధ్వనిగతం, ఐతిహ్యగతం మొదలైన భేదాలు వున్నాయి. వీటిని గూర్చి తటవర్తి
రాజగోపబాలం గారు చాలా చక్కగా విపులీకరించారు.
43<noinclude><references/></noinclude>
9te94atc0a7hn13mh9z0rxi5xq3qt7h
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/59
104
213508
557222
2026-05-27T16:38:19Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అనుకరణ గత చమత్కారం : ప్రముఖ కవుల పద్యాలను అనుకరించడం "ప్రసన్నకుసుమాయుధం"లో కన్పిస్తుంది. అదే ఈ గ్రంథం యొక్క ప్రత్యేకత. ఈ అనుకరణే ఈ కావ్యంలో రాజ్యమేలింది. తెలుగులోని సుప్రస...'
557222
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అనుకరణ గత చమత్కారం :
ప్రముఖ కవుల పద్యాలను అనుకరించడం "ప్రసన్నకుసుమాయుధం"లో
కన్పిస్తుంది. అదే ఈ గ్రంథం యొక్క ప్రత్యేకత. ఈ అనుకరణే ఈ కావ్యంలో
రాజ్యమేలింది. తెలుగులోని సుప్రసిద్ధకవులందరినీ జోగారావు గారు అనుకరించారు.
ముఖ్యంగా ప్రబంధకవులను అనుకరించారు. విజయం సాధించారు. ప్రముఖులచే
ప్రశంసలు అందుకున్నారు.
"వరప్రసాదం"లో దేవేంద్రుడు సభతీర్చుతాడు. ఆ రోజును జోగారావుగారు
వర్ణిస్తూ-
" రాజకులైక భూషణుడు రాజమనోహరు డద్రిరాజక
వ్యాజలజోదయార్కు డుదయార్క తనూజవచః ప్రచండకం
తాజిర కాలకూటము జటాపటలాభధునీతరంగవి
భ్రాజితదివ్యలింగ మజపాకృతి దాల్చు దినమ్మునన్ దివిన్"
అని రాశారు. ఈ పద్యం నన్నయ పద్యానికి అనుకరణ.
"రాజకులైక భూషణుడు రాజమనోహరు డన్యరాజతే
జోజయశాలి శౌర్యుడు విశుద్ధయశశ్శరరిందుచంద్రికా
రాజితసర్వలోకు డపరాజిత భూరిభూజాకృపాణధా
రాజలశాంత శాత్రవపరాగుడు రాజమహేంద్రు డున్నతిన్".
ఇలా అనుకరించడంలో జోగారావుగారు కడు సమర్థులు.
"రమణీ ప్రియదూతిక"లో దూతిక మాయా హరిణీ రూపంలో పెద్దనను
కలిసేటప్పుడు పెద్దన “మను చరిత్ర” లోని వరూధినీ ప్రవరుల ఘట్టం తలపిస్తుంది.
"ప్రాంచద్భూషణ బాహుమూల రుచితో వక్షోజముల్ పొంగ బై
యంచుల్ మోవగ గౌగిలించి యధరం బాపింప నాశించె నా
పంచాగమపండితాగ్రణి రసబ్రహ్మం బుపాసింప ద
చీకటీ కలకల ధ్వానాధ్వనీనస్థితిన్"
అనే పద్యం పెద్దన “మనుచరిత్ర"లోని పద్యానికి అనుకరణ.
"ప్రాంచద్భూషణ బాహుమూల రుచితో బాలిండ్లు పొంగార పై
యంచు లో గౌగిలించి యధరం బాసింప 'హాశ్రీహరీ'
యంచున్ బ్రాహ్మణు డోరమోమిడి తదీయాం పద్వయం బంటిపొ
44<noinclude><references/></noinclude>
fidy61wfj7kybt0o0asxh5ttth2ul2e
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/60
104
213509
557223
2026-05-27T16:38:30Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మ్మంచున్ ద్రోచె; గలంచునే సతులమాయల్ ధీరచిత్తంబులన్?" వరూధిని తిరస్కృతమైనప్పుడు రాసిన శృంగార పద్యం ఇక్కడ పునర్జీవ మెత్తి సార్ధకత వొందింది. “దక్షిణ నాయిక”లో మేనక తిమ్మనల శృ...'
557223
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మ్మంచున్ ద్రోచె; గలంచునే సతులమాయల్ ధీరచిత్తంబులన్?"
వరూధిని తిరస్కృతమైనప్పుడు రాసిన శృంగార పద్యం ఇక్కడ పునర్జీవ మెత్తి
సార్ధకత వొందింది.
“దక్షిణ నాయిక”లో మేనక తిమ్మనల శృంగారాన్ని రస భంగంచేస్తాడు.
విశ్వామిత్రుడు. తర్వాత తిమ్మన పొగడ్తలకు ఉబ్బిపోతాడు. ఆసన్నివేశంలో
జోగారావుగారు కడురమణీయ పద్యాన్ని రాశారు. అది ఇది.
"అలినీలాలక! నీవు నీకవి రహస్య క్రీడ వర్తించు వే
ళ లతాంతాయుధు వైదుబాణములు లీలాచాకచక్యమ్ములా
శలపై వాశలు రేపి డీల్పడగ షష్ఠం బస్తమై పారిజా
తలతాంతంబు నితాంత సౌఖ్యపద సద్యః ప్రాప్తి గావించుతన్”
ఈ పద్యం "పారిజాతాపహరణం'లోని పద్యానికి అనుకరణ.
"పారిజాతాపహరణ”లో వారదుడు శ్రీకృష్ణుని సమక్షంలో రుక్మిణితో -
"అలినీలాలక! నీవు నీపతి రహస్యక్రీడ వర్తించువే
ళ లతాంతాయుధనంగరంబునకు నుల్లానంబు గల్పించును.
జ్వలదీపాంకురమై, రతిశ్రమతనూసంజాత ధారాళమ
ర్మలవంబుల్ దొలగింపగా మరటియై రంజిల్లు నిచ్ఛాగతివ్"
అని పారిజాత ప్రశంప చేశాడు ముక్కు తిమ్మన,
“మోక్షగామి"లో ధూర్జటి మారహం వీరసువ్రతుడై, సర్వాప్సరసలు శివమెత్తి
యాక్రమింప
“కాంతాశ్లేషము పానవట్ట మభిషేకంబుల్ ప్రమోదాశ్రువుల్
దంతాళి ప్రభ లిద దీపములు మధ్యద్భూవ ముచ్ఛ్వాసమే
కాంతాలాపము స్తోత్రపారము నమస్కారంబు పై వేద్యమున్
కంతుక్రీడగ సత్కవీంద్ర శివలింగం బొప్పె నప్పట్టునన్"
అని ఆయన బ్రతుకు ఎలా అర్ధనారీశ్వరం అయిందో విశదీకరించారు ఈ
పద్యం "శ్రీకాళహస్తీశ్వరమహాత్మ్యం" లోని ఈ క్రింది పద్యాన్ని తలపిస్తుంది.
"ఉదయగ్రావము పానవట్ట మభిషేకోదప్రవాహంబు వా
8, దరీధ్వాంతము ధూపధూమము జ్వలద్దీపప్రభారాజి
ముది, తారా నివహంబు అర్పితసుమంబుల్గా దమోదూరసౌ
45<noinclude><references/></noinclude>
janvxavpaxb4gguctlo1cyyggqmdqzt
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/61
104
213510
557224
2026-05-27T16:38:41Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఖ్యదమై శీతగభస్తిబింబశివలింగం బొప్పె బ్రాచీదిశన్" మూలం ఎంత భక్తి భావంతో వుందో, ఎంత సందర్భమందరంగా వుందో, ఎంత శృంగార భరితంగా వుందో, అంతే సందర్భసభగంగా జోగారావుగారు రాశారు. అర...'
557224
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఖ్యదమై శీతగభస్తిబింబశివలింగం బొప్పె బ్రాచీదిశన్"
మూలం ఎంత భక్తి భావంతో వుందో, ఎంత సందర్భమందరంగా వుందో,
ఎంత శృంగార భరితంగా వుందో, అంతే సందర్భసభగంగా జోగారావుగారు రాశారు.
అర్ధగత చమత్కారం :
కవి తన ప్రతిభతో అర్ధంలో ఒకవిధమైన మెఱువును స్ఫురింప చేయడం
అర్థగత చమత్కారం. "రమణీప్రియ దూతిక"లో మాయా హరిణియైన దూతికకు
పెద్దన వశుడవుతాడు. ఆ సయమంలో దూతికను కూడిన పెద్దన శృంగారాన్ని గూర్చి
చెప్పుతూ -
ఇలా
"ఆ విప్రోత్తము ముక్కు కచ్చడము ముద్దైపోయె నవ్వాని స
ద్భావం బంగభవాన్ని బారి నవనీతంబై పునీతంబునై
భావ ప్రోద్భవ మారభద్ర భవన ప్రాకార నీకాశత
న్నీ ఏ బంధ ముముక్షుపై మరుని పన్నీరై కరంగెన్ వెనన్"
చమత్కారం ఒక విలక్షణ వైఖరిలో సాగుతుంది.
శబ్ద చమత్కారం:
ఉద్యోగ విజయంలో తిరుపతి వేంకటకవులు “మంజు పుంజులను”
కవితాగానంతో సాధించి, భోగింపగా వారితో ఆ కాంతల అనుభవంలో కంతుడే
కాముకుడైనాడు అక్కడ. జోగారావుగారు
"సారసాక్షు లిర్వురును పీసాల వెనుక
తేటగీతము కైవడి వాటవెలది
పోల్కి కవులతో జేయు కాపురమునందు
కైపుమీరి కాముకు డయ్యె గంతు డపుడు"
అని అన్నారు. మధువునిండిన సీసాలు సేవించిన తర్వాత తేట తేటగా వచ్చు
గీతాలు, ఆపై ఆటవెలదులతో కాలక్షేపం లాంటి కాముక చర్యలకు సంబంధించిన
అర్ధంవుంది. మరో అర్ధంకూడా ఇక్కడ వుంది. వారు కవులు కాబట్టి సీసపద్యాలకు
ఎత్తుగీతాలు, ఆటవెలదులవలె మంజుపుంజులున్నాయని మరో అర్ధం.
"వైజయంతి"లో రంభావరిభాగంలో సూరవాదులు పొందిన అనుభూతిని
చెప్పేసన్నివేశంలో -
46<noinclude><references/></noinclude>
0lpkvi1un7ix2w9pzh957y3xzxpmohq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/62
104
213511
557226
2026-05-27T16:38:52Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '“ఒక్కొక్కరి పాకమ్ములు నొక్కొక్కరి బంధములు నొకొక్కరి శయ్యల్ - ఒక్కొక ఫక్కిని, మక్కికి మక్కిని గా వన్నియు దగుమార్గముల యగున్" ఇందులో పాకబంధశయ్యా పదాలు, రతి విషయంలోనూ, కవితా వ...'
557226
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>“ఒక్కొక్కరి పాకమ్ములు
నొక్కొక్కరి బంధములు నొకొక్కరి శయ్యల్
- ఒక్కొక ఫక్కిని, మక్కికి
మక్కిని గా వన్నియు దగుమార్గముల యగున్"
ఇందులో పాకబంధశయ్యా పదాలు, రతి విషయంలోనూ, కవితా విషయంలో
కూడా సార్థకాలై సురచిరబంధురంగా ప్రయోగించబడ్డాయి. ఇక్కడ శ్లేషతో పాటు
శబ్దాలంకారాలను చెప్పడం వల్ల, శబ్ద చమత్కారం ఇమిడి వుంది.
శబ్దార్ధ్భభయగత చమత్కారం :
శబ్దం అర్ధం రెండింటిని ఆశ్రయించి సాగేది శబ్దార్ణోభయగత చమత్కారం
“ప్రేమాభిరామం”లో ఊర్వశికి శ్రీనాథులకు జంటకుదురుటలో జోగారావుగారు
వారిరువురి రసపట్టభద్రయోగ్యతకు సామీప్యం చెప్పుతూ-
“ఆమె కమల నాబోరు జాతాబ్జవదన
కమలనాభుని పౌత్రశేఖరు డతండు
మారదారరూపోపమాకార యామె
మారయామాత్యు కూర్మి కుమారు డతడు"
అని అన్నారు. ఇక్కడ శ్రీనాథుని తండ్రి మారయ తాత కమలనాభుడు అనే
విషయాలను తీసుకొని వారి ఇరువురకు ఆ శబ్దాన్ని వర్తింపచేసి చక్కగా అర్ధాన్ని,
శబ్దాన్ని చమత్కార వంతంగా రావుగారు వర్ణించారు.
కవిసమయగత చమత్కారం :
“కృష్ణార్పణం”లో మాధవుని, క్షేత్రయ్య జయదేవులు మృతాచి రమ్మని
వేడినప్పుడు -
"మగువ కుచంబులు పట్టిన
నగధరులము, ఘనజఘనము వాచికొనంగన్
అగుదుము చక్రధరుల, మొక
పగిదిగ మొలనూల్ మెడబడ వనమాలులమున్"
ఇక్కడ కుచములకు, జఘనాలకు, మొలనూలుకు సాధారణ ఉపమానాలుగా
నగలు, చక్రాలు, మాలలు చమత్కారంగా చెప్పబడ్డాయి. నగధరులు, చక్రధారులు,
47<noinclude><references/></noinclude>
iayxgl3zwawz4r9bhv9l48pr9k97phz
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/63
104
213512
557227
2026-05-27T16:39:01Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వనమాలలు ఈ మూడు కృష్ణ పర్యాయపదాలు, క్షేత్రయ్య జయదేవులు శ్రీహరి భక్తులు, వీరు ఈ ఘట్టంలో భక్తిలో శృంగారాన్ని, శృంగారంలో భక్తిని దర్శించారు. ఇక్కడ కవి సమయాన్ని ఆశ్రయించి చమత్...'
557227
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వనమాలలు ఈ మూడు కృష్ణ పర్యాయపదాలు, క్షేత్రయ్య జయదేవులు శ్రీహరి
భక్తులు, వీరు ఈ ఘట్టంలో భక్తిలో శృంగారాన్ని, శృంగారంలో భక్తిని దర్శించారు.
ఇక్కడ కవి సమయాన్ని ఆశ్రయించి చమత్కారం చెప్పబడింది.
అలంకారగత చమత్కారం:
“దక్షిణ వాయిక”లో మేనక తిమ్మనలు రతికేళిలో వుండగా, విశ్వామిత్రుడు
కోపంతో వచ్చి, రసభంగం చేస్తాడు. అతని రాకతో గదిలోపలి శృంగార మూర్తుల
ఎడబాటును -
"తరుణి గుండె దట్టిన యట్లు తలుపు దట్టె
నతడు, వారుపొందులు వీడునట్లు తెఱచు
కొనియె దల్పుచెక్కలు రెండు, మునివరుండు
రుసరుసలు వోవు చిట్లని బుసలు గొట్టె"
అని వర్ణించారు జోగారావుగారు. విశ్వామిత్రుడు మేనక గుండె తట్టినట్లు,
తలుపుతటతాడు. వారి పొందులు విడిపోయినట్లు రెండు తలుపు చెక్కలు
విడిపోయాయి. విశ్వామిత్రుని రాకతో మేనక గుండె జల్లు మన్నది. వెంటనే ఇద్దరూ
విడిపోయారు. తీయబడిన తలుపులు మరల మూయబడతాయని కవి అన్నాడు.
అదే విధంగా మరల మేనక తిమ్మనలు కలుసుకుంటారు. ఈ పద్యంలో ఉపమాన
వస్తువులు కూడా వర్తమాన సన్నివేశానుగుణంగా ఉపమేయంగా అన్నట్లు చక్కని
చమత్కారాన్ని కలిగిస్తుంది.
ధ్వని చమత్కారం :
“కామధేనువు”లో ముద్దు పళని-
“నగవులోపల సిగ్గులు వానవైచి
చూపులోపల వలపులు చూరలిచ్చి”నట్టి మగువ"
ఇక్కడ నవ్వులో సిగ్గులు నానవైచుట, చూపులో వలవులు చూరలిచ్చుట
సంభవం కాదు. సహజం కూడా కాదు. కాబట్టి ఇక్కడ ధ్వని స్ఫురిస్తుంది. సిగ్గులు
వానినవి అన్నప్పుడు బింకం తగ్గి ప్రియునిపై మనసు చూపిందన్నమాట. ఆ విషయం
ఆమెనవ్వు సూచిస్తుంది. చూపులో వలపులు బహూకరించుట అంటే తన్నుతాను
సమర్పించుకోవడానికి సిద్ధమై ఎదురు చూస్తున్నదని భావన. ఎదురుచూచుటను
48<noinclude><references/></noinclude>
3wyi3vrf9ehyy7uhrz1pngnm5c6vdta
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/64
104
213513
557228
2026-05-27T16:39:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చూపుల్లో చూపించింది. ముద్దు పళని నగవులో చూపులో తెనాలి రామకృష్ణ కవిని పొందాలన్న భావాలే కన్పిస్తున్నాయి. కాబట్టి ఇక్కడ అవివక్షిత వాచ్యధ్యని వ్యక్త మవుతుంది. రామకృష్ణ కవి న...'
557228
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>చూపుల్లో చూపించింది. ముద్దు పళని నగవులో చూపులో తెనాలి రామకృష్ణ కవిని
పొందాలన్న భావాలే కన్పిస్తున్నాయి. కాబట్టి ఇక్కడ అవివక్షిత వాచ్యధ్యని వ్యక్త
మవుతుంది.
రామకృష్ణ కవి నిగమశర్మను పళని యొద్దకు ఘటకునిగా పంపేటప్పుడు -
"కనుల తోడన వానిని గౌగిలించి.
చేతితోడన వానిని ప్రేమ మడిగి
మనసుతో వాని కెల్ల మర్మమ్ము దెలిపి
పంపె దూతగా కవిరాజు పళని కడకు"
ఇందులో కూడా వాచ్యం వివక్షితమైంది. మనసు నిండుగా తనవాడు కన్పించే
సరికి కన్నులు పెద్దల చేసికొని తృప్తిదీర చూచివాడనీ, హస్త స్పర్శతో తనువు నిమిరి
వాడనీ, నిగమశర్మకు తన మనోభావాలను ఏకాగ్రతతో విశదం చేసివాడనీ
తెలుస్తుంది.. ఈ అవివక్షిత వాచ్యధ్వనినే, లక్షణామూల ధ్వని అని కూడా అంటారు.
ఈ కావ్యంలో జాతీయాలు, సామెతలు, లోకోక్తులు వున్నాయి. ఉదాహరణకు
గడును బుఱ్ఱ, వేయిగుళ్ళ పూజారిలు, వేయి కాళ్ళ జెఱులు, బుద్ధి గడ్డితిను,
కుక్కకాటుకు చెప్పుదెబ్బ, స్వర్గమున గూడ తప్పదా సవతి పోరు, దాసరి తప్పులెల్ల
నొక దండముతోసరి, గొంతెమ్మ కోర్కె మొ॥ వీరి భాష ఎక్కువుగా సంస్కృత
సమాసాలతో వుంటుంది. ఛందస్సు విషయంలో రావుగారు తన ప్రతిభను
చూపించారు.
“ఇందలి ప్రతిపద్యము నందును వక్రోక్తి, వైచిత్రియో
చమత్కారమో, రసమో, ధ్వనియో, రమణీయసమానవివ్యాసమో,
కమనీయకల్పనావిలాసమో విరాజిల్లుచు అభిజ్ఞులైన రసజ్ఞుల అంత
రంగములకు గిలిగింతలు పెట్టుచునే యున్నవి. ఈ హేతువుచే
ప్రతి పద్యహృద్యమైన ఈ కావ్య మొకమహాకావ్యమై రచయిత
శ్రీజోగారావుగారిని మహాకవిశ్రేణిలో కూర్చుండబెట్టగలదనుటలో నా
కెట్టి సందేహము లేదు. తథాస్తు"
- "కరుణశ్రీ"
49<noinclude><references/></noinclude>
sq12k3s0ahn1mpcxs4mlvwmhxowgs4j
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/65
104
213514
557229
2026-05-27T16:39:28Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4. అడిగొప్పుల హోరుగాలి : "జోగారావుగారి విలక్షణమగు పదప్రయోగ నైపుణ్యము కలదు. "అడిగొప్పుల హోరుగాలి"లో అది కలదు. ప్రతి పద్యమున సాక్షాత్కరించును. భావచాలనములో ఒక వైచిత్రిన విధానమ...'
557229
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>4. అడిగొప్పుల హోరుగాలి :
"జోగారావుగారి విలక్షణమగు పదప్రయోగ నైపుణ్యము
కలదు. "అడిగొప్పుల హోరుగాలి"లో అది కలదు. ప్రతి
పద్యమున సాక్షాత్కరించును. భావచాలనములో ఒక
వైచిత్రిన విధానము పదపదమున గోచరించును....."
- డా॥ ప్రసాదరాయ కులపతి
ఈ ఖండకావ్యం సెప్టెంబర్ 1979లో వెలువడింది. ఇందులో 46 పద్యాలు
వున్నాయి. పేజీలు 36. ముందుమాట ప్రసాదరాయ కులపతి గారు రాశారు. వై.బి.రెడ్డి
గారికి అంకితం ఇచ్చారు. త్రివేణి ఫ్రైస్ మచిలీపట్నం వారు దీన్ని ప్రచురించారు.
"గుడి మీద కోతి తోడను
గుడిలోపలి నంచి వారి కోడలితోడవ్
నడివీధి లంజెతోడను
"అడిగొప్పుల హోరుగాలి" నడిగితి ననుమీ"
శ్రీనాథుని పేర ప్రసిద్ధమైవున్న చాటువు ఇది. ఈ చాటువుకు పూర్వరంగ
పరికల్పనం "అడిగొప్పుల హోరుగాలి".
ఒక కవియొక్క చాటువును ఆధారంగా తీసుకొని, దానికి పూర్వ రంగ కావ్యం
అల్లడం, తెలుగు సాహిత్యంలో అపూర్వమైన ఘట్టం. సంప్రదాయ సిద్ధంగా
పురవర్ణనతో కథ ప్రారంభమౌతుంది. ఈ కావ్య కథా మాత్రంతో ముడిపడిన
సన్నివేశాలన్నింటికీ కూడలి "అడిగొప్పుల హోరుగాలి” ఆ పేరునే కావ్యానికి పేరు
పెట్టారు "శృంగార యోగి" రావు గారు.
జోగారావుగారి వినూతన సృష్టి “అడిగొప్పుల హోరుగాలి". ఇది ఊహ అనే
పునాదిపై పుట్టింది. ఇది శృంగార రసప్రధానమైన కావ్యం. ఈ కావ్యానికి మూలం
శ్రీనాథుని ప్రసిద్ధ చాటువు. ఈ పద్యాన్ని శ్రీనాథుడు ఎందుకు చెప్పాడని ఊహించి,
ఆ మాటల వెనుక ఒక కథ వుంటే ఆ కథ ఇలాంటిది అయితే, ఎలావుంటుందని
భావించి ఈ ఖండ కావ్యాన్ని రావుగారు రాశారు.
ఈ కావ్యంలో కళా ప్రయోజనాన్ని గూర్చి నిరుపమానంగా విశదీకరించారు.
జీవితంలోని కష్ట నష్టాలను పారద్రోలి సరసం, విలక్షణం, వినూత్నం, పరిపూర్ణమైన
50<noinclude><references/></noinclude>
2fj16iw1xdesejfy89n11is1gakn0yw
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/66
104
213515
557230
2026-05-27T16:39:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అనుభూతిని మానవునకు ప్రసాదించేది అసలు సిసలైన కళాతత్త్వమని జోగారావుగారు "స్వాగతం"లో తెలియజేశారు. "అతకని బొంత బ్రదుకు అందనిదైన మఖానుభూతికై సతతము నఱ్ఱుసాచు నరసంజ్ఞతు డింత య...'
557230
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అనుభూతిని మానవునకు ప్రసాదించేది అసలు సిసలైన కళాతత్త్వమని జోగారావుగారు
"స్వాగతం"లో తెలియజేశారు.
"అతకని బొంత బ్రదుకు అందనిదైన మఖానుభూతికై
సతతము నఱ్ఱుసాచు నరసంజ్ఞతు డింత యుదాత్తుడైనచో
బ్రతుకులు బాటలం దఱగొఱల్ కడతేరగ వేదవాకళం
కితమతిగాక యుండగ నొకింత కళాంకితబుద్ధి కావలెన్"
"పతత మనేక సమస్యల
సతమతమగు నీసమాజ సంసారములన్
మతి మఱపించి యలౌకిక
గతిని రసానంద మొసగగనెపుట్టె కళలో"
లౌకికమైన బాధలతో కొట్టుమిట్టాడుతున్న ప్రజలకు అలౌకికమైన ఆనందాన్ని
ఇచ్చి మనసును రసానుభూతితో ఆహ్లాదమయంచేసేదేకళ. అనేక లౌకిక విషయాల్లో
బాధపడుతున్న మానవుని ఆత్మ సుఖసమగ్రం కాదు. మానవుడు తన జీవితంలోని
సుఖ సంతోష సంతృప్తుల లోపపూరణకై సహజంగా మముఖుడు అవుతాడు. ఆ
ప్రయత్నంలో అవ్యక్తమైన రసానుభూతి పొందడానికి అతడు సృష్టించు కొన్నదే కళ.
ఈ కళ సత్యమా? అసత్యమా? కళ కలకాదు కల్లయునుకాదు. అవ్యక్త మధురమైన
రసానందాన్ని మానవుడు ఎన్ని క్షణాలు తన జీవితంలో పొందగలడో ఆమధుర
క్షణాలే అతని జీవితానికి స్థార్థకతనిస్తాయంటారు జోగారావుగారు.
"కళ కలకాదు. కల్లయును గాదు. మనోఙ్ఞకవిత్వ మో, మహో
జ్వల కలగానమో, మధుర భంగిమతల్పము శిల్పమో, మన
మ్ముల కనువిప్పు చిత్రపటమో, అపురూపము రూపకంబొ, ఉ
ల్లల దనుభూతి నూచి హృదులన్ రవరమ్య మొనర్చు వేళలవ్"
మధురక్షణం బొకరు డర్వది కానొక వంద వత్సరాల్
బ్రదికెనయేని యట్టి మధురక్షణముల్ సకలమ్ము లెక్కిడ
పద పదుపై దయౌనపుడు వానిది తర్దశవత్సరంబులే
బ్రదుకనగా దగున్ కడమ భాగము కాలము పుచ్చుటే యగున్"
సహృదయలు, పరమభావుకపట్టభద్రులైన జోగారావు గారు చెప్పింది.
శతశతాంశం సత్యం. అందరూ ఇలా నిస్పంకోచంగా వున్నది ఉన్నట్లు చెప్పలేరు.
51<noinclude><references/></noinclude>
lo4o7x33xdarz4f3lettja314eqf4l6
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/67
104
213516
557231
2026-05-27T16:39:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సహృదయ సార్వభౌముడైన యస్వీగారికే ఈ ఘనత దక్కుతుంది. సకల కళాధిరాజమై కవిత్వం ఎలా విరాజిల్లుతుందో జోగారావుగారు విపులీకరించారు. "సర్వ భావనాభి వ్యక్తి శక్తి మంత మైన శబ్దము పరికర...'
557231
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సహృదయ సార్వభౌముడైన యస్వీగారికే ఈ ఘనత దక్కుతుంది. సకల కళాధిరాజమై
కవిత్వం ఎలా విరాజిల్లుతుందో జోగారావుగారు విపులీకరించారు.
"సర్వ భావనాభి వ్యక్తి శక్తి మంత
మైన శబ్దము పరికరమగుట, చిరము
స్థిరము తదనుభూతి వరము పరమ మగుట
కవితయ కళాధిరాజమై క్రాలుచుండు"
నీతులు, వివాదాలు కవిత్వం కాదు. శ్రావ్యమైన శబ్దంతో రమ్యమైన అర్థాన్ని
హృద్యమైన అనుభవంగా మలచేది సాహిత్యం అని జోగారావుగారు అన్నారు. ఈ
సాహిత్య ప్రపంచ సృష్టిలో ఒక్కొక్క కవిది ఒక్కొక్క దృక్పథం. అందరి దృష్టి ఒకేలా
వడదు వుండకూడదుకూడా. ఈ కవి ఇలాగే ఎందుకు రాశాడన్నది వెర్రిప్రశ్న అని
రావుగారు అన్నారు. ఆ కవిత్వం సద్యోహృద్యం, సహృదయవైవేద్యమై చక్కగా వున్నదా?
లేదా? అనేదే చూడాలని జోగారావుగారి అభిప్రాయం.
" ఎక్కవి యిష్టము వానిది
అక్కైవడి నేల వ్రాసెనన్నది ప్రశ్నా?
చక్కగ వ్రాసెన లేదా?
చొక్కిడు కవిత గలద యని చూడగవలయున్॥
కావ్య కళారహస్య వివేచనాశక్తిని ఎంతో అందంగా చెప్పారు యస్వీగారు.
మనిషి ప్రతీరోజు జీవితానుభవంలోని లోటుపాట్లు, పాత వాసనలు విస్మరించి,
సరసం. వినూత్నం, విలక్షణం, పరిపూర్ణమైన అనుభూతిని పొందడానికే రపికులు
కలలు గని, కళలు గనివారనీ, దాన్ని తన కావ్యంలో రసజ్ఞులు నిండార పొందుతారని
జోగారావు గారు కావ్యం యొక్క గొప్పతనాన్ని గూర్చి "స్వగతం"లో తెలియజేశారు.
"అనుదిన జీవితానుభవమందలి లోటులు పాట్లు ప్రాతవా
సనలును విస్మరించి సరసంబు విలక్షణమున్ వినూతనం
బును పరిపూర్ణమైన యనుభూతి వొసంగుటకే కదా కల
అని రసికుల్ కళలనిరి కందురుగాక రసజ్ఞు లిందునువ్"
ఇందులో జోగారావుగారు కావ్య కళా పరమార్థాన్ని నిర్వచించారు. భావంలో,
భావనలో, భాషలో, ఛందస్సులో, శైలిలో అన్నింటా ఒక కవితా వైలక్షణ్యం ఈ
"అడిగొప్పుల హోరుగాలి" కావ్యంలో కన్పిస్తుంది.
52<noinclude><references/></noinclude>
q0o18yl52f3bwfbo76pes969o0j7usn
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/68
104
213517
557232
2026-05-27T16:40:04Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈ ఖండకావ్యం పురవర్ణనతో ప్రారంభమవుతుంది. హోరుగాలికి అడిగొప్పుల పురంలోని విషయపరిస్థితుల్ని జోగారావుగారు మనకళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించారు. “ఉఱుములై యూర్పులై యెఱపులుచ్చిన...'
557232
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఈ ఖండకావ్యం పురవర్ణనతో ప్రారంభమవుతుంది. హోరుగాలికి అడిగొప్పుల
పురంలోని విషయపరిస్థితుల్ని జోగారావుగారు మనకళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించారు.
“ఉఱుములై యూర్పులై యెఱపులుచ్చిన క్రేగను గెంపు సొంపులై
ఈలలువేసి పర్వులిడు నీదురుగాలులె చీదరింపులై
పిడుగులపాట్లు వాలుజడ వ్రేట్లునునై జడియశ్రుధారయై
వచ్చెవ్ వర్షము కొండెకృష్ణుపయి కోసం బూను వచ్చామనావ్”
శ్రీనాథుడు అప్పుడే పురంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. ఆ సమయంలో హోరుగాలి వీస్తుంది.
గడ గడ లాడెడు మ్రానులతో, వడ వడ వడకెడి మేనులతో, దడ దడ లాడెడి
తలుపులతో, చిడి ముడి పడి యెడు తలపులతో, చిత్త చూపులతో ఊరంతా
అల్లకల్లోలమవుతుంది. ఊరంతా పరమ విషమస్థితిలో వుంటుంది. ఆహోరుగాలికి
ప్రజలు కాందిశీకులవుతారు. ఆసమయంలో జోగారావుగారు ఎన్నో కొత్త వింతలు
కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణించారు.
“సుసర భేత్తును విల్చి బసకేగు జవరాలు
చకచక ఎక్క నీచికుని గడప
రామకోటిని వ్రాసి వ్రాసి వామాలయ్య
కోటిరావుల దల్చుకొని పరుండె
స్వాముల వారి సవర్య నప్పటి కప్పు
భగవంతు దర్శించే బాల విధవ
మంచి మొగ్గిన రోగి మకరధ్వజముమాత్ర
మిపి మింతుడునుగాక మ్రింగివాడు".
ఊరంతా చీకటి. చుక్కలు కూడా కన్పించడం లేదు. ఊపిరాడక ఉక్కిరి
బిక్కిరియై ఆ ఊరిలో చుక్కలన్నీ నక్కినవో చెక్కినవో అన్పిస్తుంది. శ్రీనాథునికి ఏ
తలుపును స్వాగతం ఇవ్వలేదు. పరిస్థితులు చాలా భయంకరంగా వున్నాయి.
ఎవడిగోల వాడిది. ఎవరి తిప్పలు వాడివి. ఏది ఏమైన చివరకు శ్రీనాథుడు ఊరి
చివర శివాలయానికి చేరుతాడు. దేవాలయ ద్వారాలు మూసివుంటాయి. అయితే
ఆ దేవాలయం లోపల నుండి "ఘ్రాణపుటీకుంబక" సగంధం వాసన వస్తుంది.
శ్రీనాథుని నోరు ఊరింది. లోపల గుడిలో నంబి అర్చకుని కోడలు శివుని వేదనకై
రుచి పదార్థాలు తెస్తుంది. "కొప్పెర” అనే కోతి ఎత్తుకొని వీధిలోకి పోతుంది. ఆమె
53<noinclude><references/></noinclude>
gzzuwv0elwlvohij4ls1hvbu4zga7md
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/69
104
213518
557233
2026-05-27T16:40:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తలుపులు తెరుస్తుంది. కోతి, పాత్రను విడిచి పరుగెడుతుంది. శ్రీనాథ కవి దేవాలయం లోకి వెళతాడు. గుడిలోని శివ పార్వతులకు దండం పెట్టుకుంటాడు. ఆమె, లింగని ప్రసాదాన్ని, కవి లింగనికి...'
557233
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>తలుపులు తెరుస్తుంది. కోతి, పాత్రను విడిచి పరుగెడుతుంది. శ్రీనాథ కవి దేవాలయం
లోకి వెళతాడు. గుడిలోని శివ పార్వతులకు దండం పెట్టుకుంటాడు. ఆమె, లింగని
ప్రసాదాన్ని, కవి లింగనికి ఇస్తుంది. ఆ ప్రసాదాన్ని తిని శ్రీవాథుడు ఎంతగానో
మెచ్చుకుంటాడు.
శ్రీనాథుడు అదే పనిగా, ఆమెవైపు కరదీపిక చూపిన రీతి చూస్తాడు. ఆమె
శ్రీనాథుని భావాన్ని కని పెడుతుంది. వెంటనే “రసజ్ఞేంద్ర! ఇది శివాలయము క్షమింపు"
మని అంటుంది. అప్పుడు శ్రీనాథుడు -
“అల్లోనేరెళ్ళు లాత్మ లింగమున కవ్వా! గుండెలో లోపలన్
గుళ్ళువ్ గోపురముల్ రచించితిని సాకుల్కాను, మావంకవే
విల్లువ్ వంచుక విఱ్ఱవీగునతడువ్ వేం చేసి యున్నాడ
బుల్లీ! పూజరిపూవుబోడి ! దయ కఠ్వోనేను శ్రీనాథడన్! "
"బుల్లీ! పూజారి పూవుబోడీ! నా గుండెలోనే గుళ్లును గోపురములను
రచించితిని, సాకులు మానుము. మన్మథుడు విల్లువంచి విర్రవీగుచున్నాడు. నేను
శ్రీనాధుడను దయకర్వో" అని అంటాడు ఇలా అనడం వల్ల మనకు "తల్లీ కన్నడ
రాజ్యలక్ష్మి! దయ లేదా! నేను శ్రీనాథుడవ్" అనే పద్యం ఈ సందర్భంలో స్పురిస్తుంది.
ఈ
ఆమె “మగనాలనురా" అని పల్కి వెళ్ళిపోతుంది. శ్రీనాథుడు సిగ్గుతో
చితికిపోతాడు. ధర్మవు హద్దు హెచ్చరించింది. శ్రీనాథుడు నిగ్రహించుకుంటాడు.
పంచబాణునకు నమస్కరించి "అయ్యా! ఈమె పరదార! ఇది పాపము"
అని విన్న వించుకుంటాడు. ఇలా జరగడంతో శ్రీనాథుని శృంగార కథా తంతు
ముగింపు అయిందా అని సహృదయ పాఠకునకు అన్పిస్తుంది. అప్పుడే కథ ముగిస్తే
అది శ్రీనాథుని కథకాదు. జోగారావుగారి రచనా కాదు. ఇక్కడే అద్భుతమైన క్రొత్త
మలుపు వుంది. ఆ మలుపు చెప్పుకోదగ్గది. అప్పుడే వినుకొండ వేశ్య ఒకతె తన
వృత్తికి సంబంధించిన పనిమీద వస్తుంది.
ముత్యాల పల్లకిమీద అంగరంగ వైభంతో వస్తుంది. అయినప్పటీ హెూరు
గాలి వాన వల్ల ముప్పుతప్పలేదు. ముడిగాలి, జడివానవల్ల వల్లకీ బోయలు
కకావికలవుతారు. ఆమె మాత్రం గుడి లోకి వెళుతుంది.. నంబిగారి కోడలితో శ్రీనాథుడు
జరిపిన సంభాషణ వింటుంది. ఆమె శ్రీనాథుని చేరి తనను తాను పరిచయం
చేసుకుంటుంది.
54<noinclude><references/></noinclude>
i5vrrg4rrcbaqipn5gfc26eptlmx8nx
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/70
104
213519
557234
2026-05-27T16:40:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విన్నవాడు ప్రవరుడు కాడు, శ్రీనాథుడు. కోరి వచ్చి అర్పించుకొన్న కాంతను, ధన్యను చేస్తాడు. శ్రీనాథుడనే శివునకు ఆమె తన శరీరాన్ని మనస్ఫూర్తిగా అర్పించుకుంటుంది. వారిద్దరి కలయక...'
557234
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విన్నవాడు ప్రవరుడు కాడు, శ్రీనాథుడు. కోరి వచ్చి అర్పించుకొన్న కాంతను,
ధన్యను చేస్తాడు. శ్రీనాథుడనే శివునకు ఆమె తన శరీరాన్ని మనస్ఫూర్తిగా
అర్పించుకుంటుంది. వారిద్దరి కలయకలో పరమశివునకు భక్తురాలు శరీరాన్ని
అర్పించి మోక్షమొందినదని జోగారావుగారు వ్యంగంగా చెప్పుతారు. ఇలా చెప్పడంలో
ఆశృంగారానికి ఒక పవిత్ర వైశిష్ట్యం ఏర్పడింది. వారిద్దరి కలయికలో, వాళ్ళకు
జోగారావుగారు వేసిన అద్భుతమైన విశేషణాల్లో ఈ విషయం మనకు తెలుస్తుంది.
అయితే ఇది శివాలయంలో జరిగిన కామ కలాపన కథకాదు. ఆమె సామాన్య
వేశ్యకాదు. ఆమె పరమశివభక్తురాలు, కవితా కళాసురభిళమైన వ్యక్తిత్వం కలది
ఆమె. శ్రీనాథుడు పరమ శివభక్తుడు. ఈశ్వరార్చన కళాశీలుడు. అందుకే “కాశీ
ఖండంలో "శివుడే వేను. వేశివుండ ననుచున్ చింతింతువశాంతమువ్" అని
శ్రీనాథుడు ప్రకటించుకున్నాడు. శివాద్వైతి శ్రీనాథుడు. ఇద్దరూ శివభక్తులే. అందుకే
వేశ్య శ్రీనాథుని పొందుకై తహతహలాడుతుంది. అర్రులు చాచింది, తలచింది,
వలచింది. తాను అనుకున్న పని చేసింది. శివభక్తుడైన శ్రీనాథునితో కలవడం ఆమె
ఆనందానికి అవధులు లేవు. శ్రీనాథునితో ఆమె పొందిన క్షణిక సుఖం, తన జీవితానికి
శాశ్వతత్వాన్ని ప్రసాదింపగలదని అభిప్రాయపడింది.
కొండవీటిలో పెద కోమటి వేమారెడ్డి చేత మదవార్చితుడైన మహేశ్వరుని
వలె సన్మానించబడిన దృశ్యం గుర్తుకు తెస్తుంది. అప్పటి నుండి ఆయనపై మరుల
కొనియుంటినని, ఆ కవీంద్రుని కౌగిటిలో కరిగిపోవుక్షణం కోసం ఎదురు
చూస్తున్నానని చెప్పుతుంది. వరూధిని చెప్పినట్లు తన పేరు ప్రతిష్ఠలు చెప్పుతుంది.
వినుకొండ బంగారుగనులను కనుల కరిగించు కనకాంగియా తన్వంగి. ఈ
సంఘటన మన్మథ మాయకాదు. ఆ మహేశుని అనుగ్రహం అని భావించి
పలుకుతుంది. దివాంధ జీవితంగా, నిశాచరవృత్తిలో గడుపు తనకు, బ్రతుకులో ఒక
మధుర క్షణం ప్రసాదింపుమని ప్రార్ధిస్తుంది.
శ్రీనాథుడు ప్రవరుడుకాడు. అలా అని ధర్మవిరుద్ధ వర్తనుడుకాదు. కోరివచ్చి
అర్పించుకొన్న కాంతను ధన్యను చేసివాడు శ్రీనాథుడు. వారి పరిష్వంగంలో
గంగాస్నానానుభవం, సౌపర్వ స్వాదుసుఖం స్పురిస్తాయి. "తాను శివుని కలిపిన
గంగా పావన జీవననౌదు" అని అంటుంది. వారిద్దరు కలిసి నప్పటి స్థితిని
జోగారావుగారు అద్భుతంగా వర్ణించారు.
55<noinclude><references/></noinclude>
gdnse2ebzizdhp853jxw57c552x1tad
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/71
104
213520
557235
2026-05-27T16:40:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"సర్వాంగీణ తదీయబంధుర పరిష్వంగంబులో నీశవా సోర్వీ ధ్రోన్నత సాను నిర్దేశిగంగోదాహగాహమ్ము సౌ పర్వ స్వాదు సుఖాను భూతియు స్ఫురింపబోలునప్పాటనా శర్వప్రాణుల పారవశ్యము రసజ్ఞా! న...'
557235
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"సర్వాంగీణ తదీయబంధుర పరిష్వంగంబులో నీశవా
సోర్వీ ధ్రోన్నత సాను నిర్దేశిగంగోదాహగాహమ్ము సౌ
పర్వ స్వాదు సుఖాను భూతియు స్ఫురింపబోలునప్పాటనా
శర్వప్రాణుల పారవశ్యము రసజ్ఞా! నీకు నే చెప్పనా”
శ్రీనాధుడు తన కవిత్వాన్ని, హృదయాన్ని శివపరంచేశాడు. సహజంగా శివభక్తిగల
ఆ వేశ్య తన హృదయాన్ని శివ స్వరూపుడైన శ్రీనాథునికి అంకిత మిచ్చింది. శ్రీనాథకవిలో
శివుని దర్శించింది వేశ్య, కవితా కళా శిఖామణి ఆమె. వేశ్యను గంగగా తలచి,
ఆమెను ధన్యను చేసిన కవీశ్వరుడు శ్రీనాథుడు. కావ్యకళా రవఙ్ఞ, శివ భక్తి
తత్పరురాలైన వేశ్యకు, శ్రీనాథకవీశ్వరుడు మోక్షమిచ్చాడు. ఆమె మోక్షంపొంది
మాయమవుతుంది.
“సాధు రసాధిరాజ సరసాభినివేశము తద్గతంబు ఝం
ఝాదుర లెక్కలేక నరసాగెను. వేగినదాక కానిశ్రీ
నాథ శివార్పి తమ్మయిన నవ్యలతాంతము మాయమయ్యెభా
మాధరశీదు పాన మదమత్తుని చిత్తము తత్త తింపగన్"
"శ్రీనాథ శివార్పితమయిన నవ్యలతాంతము మాయమయ్యెనట" అంటూ
అద్భుతమైన ముగింపుతో కథ ముగుస్తుంది.
ఈ కావ్యంలో అద్వైత భావన బాగా ఇమిడి వుంది. ఇందులో శివభక్తి స్పష్టంగా
కన్పిస్తుంది. భక్తిలో శృంగారం, శృంగారంలో భక్తి చోటు చేసుకున్నాయి.
జోగారావుగారు బహు చిత్ర విచిత్ర ప్రయోగాల్ని ఈ కావ్యంలో వాడారు.
“చుక్క” శబ్దం పై విచిత్ర ప్రయోగం చేశారు రావుగారు. ఆపురానికి వచ్చిన శ్రీనాథునకు
చుక్కెదురైంది. "ఊపిరాడక యుక్కిరి బిక్కిరి యౌట నీపురిన్ జుక్కలవెల్ల నక్కినవో
చొక్కినవో" అని పించుట అని అన్నారు. అదేవిధంగా "లింగ” శబ్దంమీద ప్రయోగం
కూడా.
"లింగని జూచి, లింగని చెలింగని చేతులు మోడ్చి నంబియా
లింగని, దాని రొమ్మున త్రిలింగ మహీభర ధూర్వహ ప్రణా
ళెం, గని యిచ్చమెచ్చి మనలింగనిదైవ ప్రసాదమిచ్చియా
లింగన మేనిముట్ట గవిలింగని గావు మటంచు వేడగన్"
56<noinclude><references/></noinclude>
ck6t9xkrizqgk5ulmsu8wchj2b9pd2k
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/72
104
213521
557236
2026-05-27T16:40:47Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సంస్కృతాంధ్ర భాషల్లో కడుసమర్థులు జోగారావుగారు అని చెప్పడానికి ఇలాంటి పద్యాలు ఎన్నో ఈ కావ్యంలో వున్నాయి. "కావ్య వస్తువు చాటువులోని మాట. రసజగన్నాథుడైన శ్రీనాథుడు నాయకుడు....'
557236
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సంస్కృతాంధ్ర భాషల్లో కడుసమర్థులు జోగారావుగారు అని చెప్పడానికి
ఇలాంటి పద్యాలు ఎన్నో ఈ కావ్యంలో వున్నాయి.
"కావ్య వస్తువు చాటువులోని మాట. రసజగన్నాథుడైన
శ్రీనాథుడు నాయకుడు. ఈ వినూత్న సృష్టిలో కవి యొక్క
సాహిత్య సౌందర్యోపాసనా లబ్ధమైన దివ్య దార్శనికత్వము
స్పష్టమగును. కృతి ఖండకృతి గాని కల్పనలో, భావనలో,
ఛందః స్వీకరణలో, శైలిలో, అన్నిట ఒక విలక్షణత, ఒక
విశిష్టత, అఖండముగ సాగినవి. ఈ కావ్యమున వారి కవితా
వైమర్శిక విధానము, కావ్య ప్రయోజన దృక్పథము, కవిత్వ
తత్త్వ విచారము వంటి విషయములెన్నియో చక్కగా
చెప్పబడినవి. ఈ అడిగొప్పుల హోరుగాలి పరిమాణమున
చిన్నదైనను ప్రమాణమున మిన్నదై, రసభానుర
భావనంపదతో, విశిష్ట పద ప్రయోగ దక్షతతో,
సురుచిరముమధుర శృంగార లావణ్య కావ్య కన్యకగా
సహృదయ మనః ఫలకములు చెరగని ముద్రవేయుచున్నది.
పూర్వ కవి వాకయోగదక్షత, ప్రతిపద సార్ధకత, ఈ కావ్యమున
పద పదమున గోచర మగును. ఒక విలక్షణ పదప్రయోగ
నైపుణ్యము దర్శనమిచ్చును. భావ చాలనములో ఒకవైచిత్రీ
సంవిధానము కన్పడును. కథ శ్రీనాథము కనుక రచనకు
ప్రౌఢత్వము చేర్చి ప్రతి పంక్తిలో శ్రీనాథునే దర్శింప చేసిన
కవిత ప్రజ్ఞ కాన నగును".
5. శృంగార సర్వజ్ఞం :
ఈ
డాక్టర్ తటవర్తి రాజగోపబాలం
"ఈ కావ్యంలో ఎంతమునిగిపోయావో చెప్పలేను, మీరు
దాసుగారిలో పరకాయ ప్రవేశం చేసి ఆ దేశ కాలపాత్రలతో
సహ ఆ మహానుభావుని ఆత్మను నాలో ప్రవేశింపచేసినారు.
నాలో ఆ సౌరభం అంతా నిండిపోయింది. సంగీతంతో, మీ
57<noinclude><references/></noinclude>
ipi7yw942cz2fyp7sekhyfhzaouvtfj
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/73
104
213522
557237
2026-05-27T16:41:01Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యం చరితార్థం అయిందనటానికి ఇది ఒక్కటే నిదర్శనం. ఇప్పటి వాళ్ళల్లోనే కాదు. మొత్తం తెనుగు భాషలోని గొప్ప కవులలో మీది విశిష్టస్థానం. మీ పద్యరచనలో ఉన్న విచ్ఛిత్తి గొప్ప వైవ...'
557237
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కావ్యం చరితార్థం అయిందనటానికి ఇది ఒక్కటే నిదర్శనం.
ఇప్పటి వాళ్ళల్లోనే కాదు. మొత్తం తెనుగు భాషలోని గొప్ప
కవులలో మీది విశిష్టస్థానం. మీ పద్యరచనలో ఉన్న విచ్ఛిత్తి
గొప్ప వైవిధ్యం కలది. మీ మార్గానికి మీరు “మాష్టరు".
ఇన్నాళ్ళకు మీ శక్తికి తగిన వస్తువూ, నాయకుడూ దొరికారు.
నాకు “ప్రాత -క్రొత్త” అనే మాటలమీద నమ్మకం లేదు.
'ప్రతిభ'మీద నమ్మకం ఉంది. ప్రతిభ ప్రతిదాన్నీ ప్రతిక్షణమూ
క్రొత్తగా జేస్తుంది. అది మీలో పుష్కలంగా ఉంది. నాకు
నచ్చటం అంటే ఏమిటో మీకు తెలుసు గదా! అయినా మీ
పద్యమే ఒకటి ఉదాహరిస్తాను.
"కనులవ్ కఱ్ఱలరేఖయై తెలివి, దృజైశిత్యమై ప్రాయ, మా
ననసీమన్ దిలకంబయై చెలవు, మేనన్ గల్గు వెల్లై కళా
ర్జనకౌశల్యము, బొందిలోని యుమరై రాసిక్య, మమ్మత్తకా
శనికిం బొల్బు మనస్సులోని మరుడై చెల్వాందు వా డెవ్వడో!"
పద్యం అంటే యిలా ఉండాలి"
- మల్లంపల్లి శరభయ్య
హరికథా పితామహుడు అజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గారి స్వీయ చరిత్ర
“నా యెఱుక”. దీనిలోని శృంగార సన్నివేశాలు జోగారావుగారి "శృంగార సర్వజ్ఞం"
కావ్యానికి కథా భూమిక అయింది. దాసుగారి జీవితంలోని శృంగార సంగీతాన్ని తన
రసిక ప్రతిభతో "శృంగార సర్వజ్ఞం"గా తీర్చి దిద్దారు రావుగారు. 1981లో ఇది అచ్చు
అయింది. పేజీలు 89. దీన్ని త్రివేణి ప్రెస్, మచిలీపట్నం వారు ప్రచురించారు.
జోగారావుగారికి ఆదిభట్ల నారాయణ దాసుగారి ఎడల గొప్ప గౌరవ భావం
వుంది. "శృంగార సర్వజ్ఞం" అనే పేరు వినగానే ఈ గ్రంథం శృంగార రసానికి
సంబంధించిందిగా మనకు అర్ధమవుతుంది. అటుదాసుగారు ఇటు జోగారావుగారు
ఇద్దరూ శృంగార సర్వజ్ఞులే. ఈ గ్రంథానికి ముందుమాట ఆవుల సాంబశివరావు,
వెంపరాల సూర్యనారాయణ శాస్త్రి, సంజీవ దేవ్ గార్లు రాశారు. కావ్య విశిష్టతను
మల్లం పల్లి శరభయ్య, మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి లాంటి ప్రముఖులు
ఎందరో మెచ్చుకున్నారు.
58<noinclude><references/></noinclude>
edpfvhc3rfz060w53apc2ajg9fhudlo
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/74
104
213523
557238
2026-05-27T16:41:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దాసుగారు తన జీవితంలోని తొలి ముప్పై సంవత్సరాల గాథలనే ఈ స్వయం చరిత్రలో రాశారు. “ముప్పై దాటిన పిదప ఆయన తానుగా తనను గూర్చి లోకమునకు చెప్పవలసిన దేమియు లేదు. జగత్ప్ర్ప సిద్ధులై...'
557238
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దాసుగారు తన జీవితంలోని తొలి ముప్పై సంవత్సరాల గాథలనే ఈ స్వయం
చరిత్రలో రాశారు. “ముప్పై దాటిన పిదప ఆయన తానుగా తనను గూర్చి లోకమునకు
చెప్పవలసిన దేమియు లేదు. జగత్ప్ర్ప సిద్ధులైనారు. తాను చెప్పిన గాని, లోకమునకు
తెలియని విశేషములనే స్వీయ చరిత్రలో వ్రాయవలెనని, తరువాతి వారి అర్ధ
శతాబ్ద జీవిత విశేషములకు లోకమే ప్రమాణమని నట్లు వ్రాసినారు". (నా యెఱుక
పీఠిక పుట 4.5).
-
-
నారాయణ దాసుగారికి ఇరవై ఒకటవ సంవత్సరంలో పెళ్ళి అయింది. తన
జీవితంలోని ముఖ్యమైన ఘట్టాలను వున్నవి వున్నట్లు రాశారు. దామగారి సత్య
సంధత, కళాభిజ్ఞత, రాసిక్యం జోగారావుగారి హృదయాన్ని కదిలించింది. ఎప్పుడో
ఏనాడో జరిగిన ఆ శృంగార సన్నివేశాలను వర్తమానాన్ని దృష్టిలో వుంచుకొని దాసుగారి
శృంగార జీవనాన్ని చక్కగా రాశారు రావుగారు. “వాయెఱుక"లో ఉత్తి పొడిమాటల్లో
వున్న ఘట్టాలను రసపేశలంగా సురుచిరకళాకౌశలంగా ఇందులో అద్భుతంగా
జోగారావు గారు మలిచారు.
ఈ కావ్యానికి "శృంగార సర్వజ్ఞం" అని పేరుపెట్టడంలోనే జోగారావు గారి
ఆంతర్యం మనకు తెలుస్తుంది. కళలలో సంగీతం, నవరసాలలో శృంగారం సద్యో
హృద్యాలు, సహృదయ నైవేద్యాలు, సర్వప్రాణి హృదయగోచరాలు. సంగీత,
శృంగారాలకు అవినాభావ బంధురభావబంధంతో అరాధించి, సంగీత సరస్సులో
శృంగార సౌరభాన్ని గుబాళింపచేసిన రసజ్ఞ వసంతుడు దాసుగారు. 70 సంవత్సరాల
వయసులో విశాఖలో శ్రీమహాదేవ అయ్యర్ కలెక్టర్ గారిచే "శృంగార సర్వఙ్ఞ"
బిరుదును పొందారు దాసుగారు. వీరి జీవితంలోని శృంగార సంగీతాన్ని గ్రహించి
దాన్ని ఒక మధుర కావ్యంగా "శృంగార సర్వఙ్ఞం”ను తీర్చిదిద్దారు. కావ్య నాయకుని
శృంగార ప్రజ్ఞకు, కృతి కవితా ప్రతిభకు, కల్పనా శిల్పానికి, ఈ కావ్యం ప్రతి బింబం,
"ఏ తాదృశ మనోజ్ఞ భావములతో సన్నివేశ కల్పనా చాతుర్యముతో చమత్కార
సంభాషణా రాసిక్యముతో ఈ కావ్యము మెఱుగులు దిద్దు కున్నది. యస్వీ కవితా
వైదుష్యమునకు సరియైన నాయకుడు లభించినాడు. భక్తి సంగీతములు
మూర్తీభవించిన మహామనీషి దాసుగారు. కామ పరాయత్తతగాక, కావ్య రసపోషణకు
అనుగుణమైనది ఆయన శృంగారము. దాసుగారి సత్యనిష్ఠకు దీటైనది యస్వీ కావ్య
సృష్టి" ప్రసన్నకుసుమాయుధ మహాకావ్య ప్రత్యేక సమీక్ష - డాక్టర్ తటవర్తి
59<noinclude><references/></noinclude>
7jjl08hjxuqv7slyg9jznexr7pfd4ml
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/75
104
213524
557239
2026-05-27T16:41:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రాజగోపబాలం). ఈ గ్రంథంలో పుణ్యం - పురుషార్ధం, తదుపరి, విప్రవిటత్వం, రంకులరాట్నం, అరవింద - నీలోత్పల, మధురక్షణం, భగవద్భంగి చోటుచేసుకున్నాయి. వీటికి “సరిగమ పదని” అని సప్త స్వర సంజ...'
557239
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>రాజగోపబాలం).
ఈ గ్రంథంలో పుణ్యం - పురుషార్ధం, తదుపరి, విప్రవిటత్వం, రంకులరాట్నం,
అరవింద - నీలోత్పల, మధురక్షణం, భగవద్భంగి చోటుచేసుకున్నాయి. వీటికి
“సరిగమ పదని” అని సప్త స్వర సంజ్ఞలచే సూచించడంవల్ల శృంగారంలో సంగీతాన్ని
చూశారని చెప్పవచ్చు.
వెంపరాల సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారు పీఠికలో ఈ కావ్యగొప్పతనం గూర్చి
తెలియజేశారు. అది ఇది. "స్వగతం"లో జోగారావుగారు -
“నేనా నేనవమాన మానసభవానేక ప్రకారావతా
రామాన ప్రతిభాను భావుడ, సదాసాక్షాత్కృతానం గుడవ్
శ్రీనాథ ప్రభృతి ప్రసిద్ధ కవితా శృంగార భృంగారుడన్
నా నా దేశ విటీకటాక్ష తటి దంత స్ఫూర్తినుల్హోలుడన్"
ఇందులో “వేనా? అని ఎవరో తన్ను అడిగినట్లు దానికి సమాధానంగా “నేను”
అనడంలో ఎంతో వ్యంగ్యం కన్పిస్తుంది. సాక్షాత్కృతాంగుడన్, శృంగార
భృగారుడన్, ఉదోలుడన్ మున్నగు పద ప్రయోగాలు ఆత్మ ప్రత్యయాలకు
స్ఫోరకాలు.
"కల్పించితిని "పంచక ల్యాణి" లోవైక
విధ నవీన ప్రత్న పథకములను
ఆడించి పాడించి వాడ “నప్పరస”లో
ఛందశ్శిఖుల శబ్ద శారికలను
సవరించితి “నుపనిషత్తు" న బహుజన్మ
జరజీవుని భావజాలములను
ప్రకటించితిని "ప్రసన్న కుసుమాయుధము"లో
గజకర్ణ గోకర్ణ కౌశలముల
వాది రవరాజ మార్గము వాదుగమ్య
మది కళామరభిళ రవికాంతరంగ
మసలు ప్రతిభా సముద్ర సాంయాత్రికుడను
ప్రాత యనిపించు సరిక్రొత్త పథమువాది"
60<noinclude><references/></noinclude>
aeb6prt3zs1dentd2498fq6x35y8q22
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/76
104
213525
557240
2026-05-27T16:41:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'జోగారావుగారి “ప్రాతయనిపించు సరి క్రొత్త పథమునాది" అని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. వీరు ఛందస్సులోనూ విలక్షణమైన సమాన ఘటనలోనూ, విచిత్ర సంస్కృతాంధ్ర పద ప్రయోగాల్లోనూ కడు దిట్ట. "పంచకళ్...'
557240
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>జోగారావుగారి “ప్రాతయనిపించు సరి క్రొత్త పథమునాది" అని ప్రతిజ్ఞ చేశారు.
వీరు ఛందస్సులోనూ విలక్షణమైన సమాన ఘటనలోనూ, విచిత్ర సంస్కృతాంధ్ర
పద ప్రయోగాల్లోనూ కడు దిట్ట. "పంచకళ్యాణి”, “అప్పరన” “ఉపనిషత్తు"
ప్రసన్నకుసుమాయుధం" కావ్యాలు ఎలా రసవత్తరంగా రాశారో వివరించారు.
"వామలూరు భవుని రామాయణ ప్రహిం
బ్ర విమల వారిపూరములు గ్రోవి
బాద రాయణ మహాభారత పా
దిద్దిగంతములకు దిగిరి తిరిగి
కాళిదాస కవితా కైలాస గంగలో
స్వైర విహారముల్ సలిపి నలిపి
బాణ కాదంబరీ స్వాదు రసాచ్ఛోద
సరసి నభ్యంజన స్నాన మాడి
తిక్క యజ్ఞ్య శిల్పపు బుగ్గదీర్ధమాడి
దాపహరికథా జలధార దడిపిభార
తాంధ్ర భావుకుల్ పావనులైరి వార
అంటరాని వారేని నేనంతెయగుదు"
పై సీసపద్యంలో వాల్మీకి, వ్యాసుడు, కాళిదాసు, బాణుడు మున్నగు కవుల
వాఙ్మయాన్ని, తిక్కన, నారాయణదాసు వాఙ్మయాన్ని ఆస్వాదించి "భారతాంధ్ర
భావుకుల్ పావనులైరి" అని అన్నారు. ఇలా పాత ధోరణిలోనే పద్యం నడిచింది.
చివరలో “వారలంటరాని వారేని నేనంతెయగుదు" అని అన్నారు జోగారావుగారు.
ఇలా అనడంలో రావుగారి కవితలో వక్రత చాలా స్పష్టంగా కన్పిస్తుందని వెంపరాల
సూర్యనారాయణ శాస్త్రిగారు అన్నారు.
వాల్మీకి, వ్యాసుడు మున్నగు వారిని పరమ పూజ్యులని మీరు అనకున్నచో
నేనును పూజ్యుడనే అని అన్నారు. ఇలా అవడానికి ఎంత ధైర్యం వుండాలి కవికి,
ఆధైర్యమూ ఆదమ్మూ సాహితీమూర్తి జోగారావుగారికి వున్నాయి. ఇక్కడ వ్యంగ్యం
మాత్రమే కాదు, నేను కూడా వాల్మీకి, వ్యాసుడు మున్నగు వారి సంస్కృత సారస్వతాన్ని,
తిక్కన, నారాయణ దాసుల సారస్వతాన్ని మధించి అందులోని సారాన్ని ఆస్వాదించిన
వాడినే అని అర్థం వుంది. ఈ కావ్యంలో వక్రత కన్పిస్తుంది. “క్రొత్త పథము నాది”
61<noinclude><references/></noinclude>
h4gzd1bme0rrfzi17nnauzevy52vy8w
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/77
104
213526
557241
2026-05-27T16:41:43Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అన్న ప్రతినకు ఇది మంచి ఉదాహరణగా వెంపరాల వారు తెలియజేశారు. దానికి మూలమిది. 44 ఈ కావ్యం "పుణ్యము - పురుషార్ధము"తో ప్రారంభమవుతుంది. “వాయెఱుక”లో మా జట్టుదారులలో నొక డప్పటి షోళంగ...'
557241
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అన్న ప్రతినకు ఇది మంచి ఉదాహరణగా వెంపరాల వారు తెలియజేశారు.
దానికి మూలమిది.
44
ఈ కావ్యం "పుణ్యము - పురుషార్ధము"తో ప్రారంభమవుతుంది. “వాయెఱుక”లో
మా జట్టుదారులలో నొక డప్పటి
షోళంగిముచ్చులలో నగ్రేసరుడు. వానిం గన్న కొడుకువలె నౌకధర్మాత్ముడు చూచుచు
వానికిష్టమువచ్చినట్లెల్ల ధనమిచ్చుచుండెను. “ధనమేమిషను వచ్చిను
భోగార్హముకదా!" అతడు పెచ్చురేగి విచ్చలవిడి సొమ్ము వెచ్చపుచ్చుచుండెను. అతని
వెలయాలు నా చేత నొక నెలవరకు భాస్కరరామాయణము చదివించి పట్టాభిషేకము
చేయించి ఒక పంచలచావు. ఒక చీర పదిరూప్యములు కట్న మొసంగెను.
అంతసొమ్ము వాచేతి కదివరకొక్కసారి చిక్కలేదు. ఆచీర మాత్రమే నాకు యమషట్పది
నుపదేశంచిన మారెండవమేనమామ పెద్దకొడుకునకిచ్చి వేసినాడ.
సాయంకాలము బడివిడిచినతోడనే జట్టు దార్ల కడకేగుట, వారు కరుణించి
దయచేసి చిన్న గురుని సేవించుట, చిల్లరిపాటలు బాడుచు వెలపొలతుల యింట
నచ్చుగిత్తలవలె వారి వెంట దిరుగుచుండుటయు నావని అంతట వా
యెడమపార్శ్వమునందుండవాతము మెండయ్యెను.
అది కనిపెట్టి
మారెండవయన్న ఒకపిసినితురకను బిలిపించి .. పిండికట్టున మాన్పెను. అదివరకు
నాకు మిక్కిలి పరిచితయగు నౌక వెలచేడియ యింటికి దాని యప్పకూతురు
వచ్చెను. వే నచటికిబోయి మన్మథబాణమువలె నున్న దానింజూచి యూట లూరుచు
జావళీలు బాడుచు వాపెయెదకు బాత్రుడవై నాకుంగల వ్యాధికి దానిబాగునకు
లక్ష్యము నీయకుంటిని. నాడే వాకలవిగాని జ్వరముతగిలి సంధికి కుదించెను....
దేవుని కృపవలన వాకాజ్వరము మళ్ళెను. మరువాడు చినవెలయాలు పినతల్లిని
తోడుతెచ్చుకొని నన్ను జూడవచ్చెను. “మొన్న నీయొద్ద పాడిన జావళీ యింత జేసె"
నని నవ్విన నన్ను జూచి "ఇంత శ్రమపడుచున్నను నీపోకిరితనము మాన వైతివి”
అని యొక కంటకోపము మఱియొక కంట సంతోషము నభినయించిన సొగసెట్లు
వర్ణింపగలను?" "నా యెఱుక పే. 78-79.)
ఈ సన్నివేశానికి నారాయణ దాసు గారు "వ్యాధి చికిత్స" అని పేరు పెట్టారు.
జోగారావుగారు కావ్యోచితంగా “పుణ్యము - పురుషార్ధము" అని శీర్షిక పెట్టారు.
వేశ్య ఇంటిలో పురాణ పాఠం పూర్తి అయిన తర్వాత, చుట్టపు చూపుసాకంతో
విజయనగరం వచ్చిన ఆ వెలయాలి అప్ప కూతురిపై దాసుగారు మోజుపడ్డారు.
62<noinclude><references/></noinclude>
0dl3i1al0lc5ze5nn5rg5vf6kazkg9m
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/78
104
213527
557242
2026-05-27T16:41:53Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అయితే ఆమె పినతల్లి ఆయనపై ఆశపెట్టుకుంటుంది. ఈయన కోర్కెపై - “పాప మప్పకూతురును వాని బడుకటింట విడిచి పుస్తకమును వ్యాసపీఠము గొను చేగి లోనికి పిన్నమ్మ చిన్నబోయి పుణ్య మొకరిది...'
557242
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అయితే ఆమె పినతల్లి ఆయనపై ఆశపెట్టుకుంటుంది. ఈయన కోర్కెపై -
“పాప మప్పకూతురును వాని బడుకటింట
విడిచి పుస్తకమును వ్యాసపీఠము గొను
చేగి లోనికి పిన్నమ్మ చిన్నబోయి
పుణ్య మొకరిది పురుషార్ధ మొకరిదయ్యె "
పిన్నమ్మది పుణ్యం, దాని అప్పకూతురిది, దాసుగారు చెప్పిన జట్టు దారులలో
ఒకడు పోతురాజు వెలయాలి కొర్కెపై ఇతడు నారాయణ దాసుగారిచే భాస్కర
రామాయణం చెప్పించాడు. ఆ పుణ్యం పోతురాజుది. పురుషార్ధం దాసుగారిది. కాబట్టి
ఈ సన్నివేశానికి "పుణ్యము- పురుషార్ధం" అని నామకణం చేశారు.
ఇందులో ప్రారంభంలో నాయక వర్ణనలో
"విజయనగర గగనమ్మున విరిసిన మరివిల్లు యిది?
శశాంకశేఖర శంకర జటావిటంకమువిడి
జగతికి దిగజారిన జాబిల్లాయిది?"..
అంటూ సంగీత సత్కళాశారదా దేవి దేవళంబై భూమి తేజరిల్లు వాడు" అని
నారాయణ దాసుగారిని ప్రవేశపెడతారు జోగారావుగారు. కోరమీసాలు దువ్వెడి
కోడెవయసులో దాసుగారు “కోవెల వీధి కొంపలందానక దూరి కంచిగరుడాళ్వారు
సేవలు జేపె" అని అన్నారు. పైసా ఇవ్వకుండా సాని పరసానికి జోగారావుగారి
చమత్కారం ఇది.
విజయనగరంలో సాని వీధికి (టెంపుల్ స్ట్రీట్) "కోవెల వీధి” అని పేరు.
దీనికి అద్భుతమై శ్లేషలో నాటి దాసుగారి మన్మథావస్థను చక్కగా యస్వీగారు
వర్ణించారు.
"కోవెల
వీధి కొమ్మకొన గోయిల కూసేన యేని వాని స
ద్భావములో వసంతములు వైళమ సాగునుగాని కోవెలన్
దేవుని జూడ నెప్పుడును దీరదు దానికి, కాని డెందపుం
కోవెలలోని దేవుడదిగో నడివీధిని దర్శనం బిడువొ"
కోవెల వీధి కొమ్మపై సాగిన ఈ భావం ఎంతో సరసమధురంగా వుంది.
63<noinclude><references/></noinclude>
cmnfegtmatrcp2onfni678r14wl594s
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/79
104
213528
557243
2026-05-27T16:42:03Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దాసుగారి పేరుచెప్పని ఆ జట్టు దారుని పాత్రను జోగారావుగారు పోతురాజు అని పేరు పెట్టారు. ఆ పాత్ర ప్రవృత్తికి తగివుంది. నెల పర్యంతమూ సాగిన పురాణ పాఠనంలో - "నేన దశరథుండనేని యీ కై...'
557243
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దాసుగారి పేరుచెప్పని ఆ జట్టు దారుని పాత్రను జోగారావుగారు పోతురాజు
అని పేరు పెట్టారు. ఆ పాత్ర ప్రవృత్తికి తగివుంది.
నెల పర్యంతమూ సాగిన పురాణ పాఠనంలో -
"నేన దశరథుండనేని యీ కైకకు కోరిన వరములు కూర్చి వగవ
నేన రాముడనేని యీ జనకజ గామువిల్లు వంచిన గాన పెండ్లి యాడ
ఏనమేనకనేని యీ కౌశిక మహర్షి తపమును మెచ్చి ప్రత్యక్షమగుదు
ఏన రుమారామనేని యీ వాలితో బుద్ధి పూర్తిగ లేచిపోయి యుందు".
అని వారు అనుకోవడం వల్ల ఉభయుల సరస ప్రసంగానికి నిలువుటద్దం.
ఇక్కడ కల్పనా శిల్పంతో పాటు పాత్రల వ్యక్తిత్వం కూడా కన్పిస్తుంది.
శ్రీకాకుళం నుండి ఆమె అప్పకూతురు మధ్యలో "మధ్యాక్కర” లో వస్తుంది
ఇక్కడ ఛందస్సు సన్నివేశ బద్ధమైంది. మధ్యలో వచ్చిన యువతిపై ఈయన
మోజుపడ్డాడు. ఆమె పిన్నమ్మకు ఈయనపై వాంఛ పదిరూపాయలు, పంచలచావు,
చీర, పురాణ పఠనానికి కట్నంగా ఇవ్వగా, మూలంలో ఆయన ఆచీర ఎవరికిచ్చినారో
తానే చెప్పుకున్నాడు. ఈ సన్నివేశాన్ని జోగారావుగారు కూడా రమణీయంగా వర్ణించారు.
రావుగారి సంభాషణా కౌశలాన్ని మనం చూడవచ్చు.
"ఇవియేల వారు? మరెయ్యని వలతువు?
ఏను వటువను, చీరేల నాకు?
ఆ గుంటకియ్యది బాగుండు నిమ్ము, ప్ర
త్యామ్నాయ యేమీయ మందువయ్య?
చీరగట్టుకయున్న తెలియపపదనమ్ము
నేగట్టు కొన్నచోనేమి సేతు?
ఎప్పుడు చెప్పలే నప్పిన్నదైనచో
వెసనొక్క జావళీ విసరిచూతు
మొదటనామీద విసరుము పిదప జూచు
కొంద మా బేరమిటు మార్చు కొండమనుచు
వారలను కొను నంతలో వచ్చె క్రొత్త
చీర చిన్నారి మారుని చిక్కటారి"
64<noinclude><references/></noinclude>
t4j8wcigvqr4s6c0clh0nlu4uegahmc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/80
104
213529
557244
2026-05-27T16:42:13Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సాని పిన్నమ్మ కోరిన బేరాన్ని దాసుగారు మార్చుటలో తల్లీ కూతుళ్ల వరుస తప్పి, అత్తా కోడళ్ళ వరుసవచ్చింది. ఈ కల్పన చమత్కారంగా వుంది. “పోకిరీ తనము మానవైతివేల" అని ఒక కంట కోపమును, ఒ...'
557244
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సాని పిన్నమ్మ కోరిన బేరాన్ని దాసుగారు మార్చుటలో తల్లీ కూతుళ్ల వరుస
తప్పి, అత్తా కోడళ్ళ వరుసవచ్చింది. ఈ కల్పన చమత్కారంగా వుంది.
“పోకిరీ తనము మానవైతివేల" అని ఒక కంట కోపమును, ఒక కంట
సంతోషమును అభినయించిన ఆమె సొగసును ఎలా వర్ణింపగలనని దాసుగారు
అన్నారు. ఆ ఉత్తి పొడిమాటలకు జోగారావుగారు జీవంపోసి అద్భుతంగా ఆసొగసును
వర్ణించారు.
“ఈషత్తో షితరోషపోషితదర ప్రీధామ నామాకటా
క్షోషశ్శోభల తోడ దాసరసరాజోత్ఫుల్ల ముల్లంబునన్
శేషా శేషవణా మణీఘృణుల వాశ్లేషంచు వైకుంఠ
వాషీరీతిగ వాతిడెందము తదాలో కమ్ములంగ్రాలెన్
ఈ ఖండికలో ఈ పద్యం నడక తీరు వేరు. రసస్ఫూర్తి, అర్ధ సంపత్తిగల
అపురూపమైన శబ్దావృత్తితో చాలా చక్కగా సాగింది. ఇలా అన్ని ఖండికలను సన్నివేశానికి
అనుగుణంగా రాశారు.
"భగవద్భంగి” అనే శీర్షికలో రూపవతి అనే వేశ్యను గూర్చి
"రూపవతి పేరు సేయును
జ్ఞాపకమును నేతి బీరకాయను "భార్యా
రూపవతీ శత్రు" వనుట
యాపెకు వర్తింప దెవరి యాభైనసరే"
అని వుంది. ఇక్కడ వాయిక పేరు రూపవతి. పేరు మాత్రమే రూపవతి.
అంటే నేతి బీరకాయలాగ. నేతి బీరకాయలో వేయి లేనట్లే రూపవతిలో కూడా
ప్రశస్త రూపం లేదని భావన. “జ్ఞాపకంచేయును” అనడంవల్ల ఇక్కడ స్మరణాలంకారం
చక్కగా కుదిరిందని వెంపరాల సూర్యనారాయణ శాస్త్రిగారు అన్నారు.
ఈ పద్యంలో మరో చమత్కారం వుందని శాస్త్రి గారు విపులీకరించారు. “ఆ
రూపవతి వేశ్య. దానికి పెండ్లి యనునదిలేదు. కాన ఈమె ఒకనికి ఆలగుటయు
కుదరదు. మిథ్యయైన రూపవతీత్వము పురస్కరించుకొని మధ్యయగు భర్తదానికి
తటస్థించినయెడల భార్యారూపవతీ శత్రువపడి దోషము ఆమెకు వర్తింపదు అని
చమత్కరింపబడినది. అనగా ఆమెకు వివాహము మిథ్యయే. భార్యా భర్తృ సంబంధము
65<noinclude><references/></noinclude>
sctkq252wntzocfdbxw03szcpp0aa8m
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/81
104
213530
557245
2026-05-27T16:42:23Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మిథ్యయే. ఈ రెండు మిథ్యల చేతను ఆమె రూపవతీత్వమందలి మిథ్యాత్వము స్థిరపరుపబడినదికావున "మిథ్యాధ్యవవి" త్యలంకారము" (అల్పతరమైనయట్టి మిధ్యాత్వ సిద్ధి కన్య మిథ్యాత్వ కల్పనంబయ్య...'
557245
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మిథ్యయే. ఈ రెండు మిథ్యల చేతను ఆమె రూపవతీత్వమందలి మిథ్యాత్వము
స్థిరపరుపబడినదికావున "మిథ్యాధ్యవవి" త్యలంకారము" (అల్పతరమైనయట్టి
మిధ్యాత్వ సిద్ధి కన్య మిథ్యాత్వ కల్పనంబయ్యెనేని యగును మిథ్యాధ్యవస్థితి"
ఆంధ్ర చంద్రాలోకం పుట. 135)
“మరోచన" శీర్షికలో ఐదవ ద్విపదలో -
"ఆ దేవుడెంతెంత యవీరున
చచ్చి సాధించిన సత్యలిక్రముడు
అతని కిల్లరికపుటల్లుండ్రు విటులు
నిత్య మవాసినీ సత్య ప్రతిష్ఠ
వెలయు గణికలు తద్విజయధ్వజములు"
అని ధ్వని వచ్చే విధంగా జోగారావుగారు ఉత్తమ కవితను రాశారు. -
దేవుడెంతెంత యరివీరుడైన, చచ్చిసాధించిన సత్య లిక్రము" అనే దానిలో ఆదేవుడు
అని అన్నాడు. ఆ దేవుడి పేరు చెప్పలేదు. తర్వాత మనకున్న విశేషణాలవల్ల తెలుస్తుంది.
ఆ దేవుడు మన్మథుడని. ఇలా ధ్వని వచ్చేవిధంగా కవిత్వం రాశారు రావుగారు.
అతడు "ఎంతటి అరివీరువైన”. అంటే ఇంద్రాదులకు కూడా అసాధ్యుడై తపస్సు
చేశాడు. చచ్చి సాధించాడు. ఈశ్వరుని మూడో కంటి మంటలో కాలిపోయి
బూడిదయ్యాడు. తాను చచ్చిన తర్వాత కూడా సాధించుకున్నాడు. ఎలా అంటే
మరల ఈశ్వరుని దయచేతనే బ్రతికాడు. ఇంద్రసభలో తానుచేసిన ప్రతిష్ట ప్రకారం
బ్రతికాడు. పార్వతికి తన అర్ధ దేహాన్ని ఇచ్చిన భర్త సత్యవిక్రమయుడు అని రావుగారు
అన్నారు. ఇలా రాయడానికి కవికి ఎంతో ప్రతిభ కావాలని వెంపరాల వారు అన్నారు.
ఈ కావ్యంలో రావుగారు క్రొత్త ప్రయోగాలు చేశారు. “ప్రరోచన"లో ఎనిమిదవ
పుటలో వలరాచ శాస్త్రంపు వ్యాఖ్యాత్రులగుచు అనీ, “రంకుల రాట్నం" లో నలభై
మూడో పద్యంలో అపరిచితాభ్యాగ తాహ్వాత్రులగు అనీ, ప్రయోగాలు వాడారు.
మొదటిది వి+ ఆ+ఖ్యూ ధాతువుపై తృచ్చేయగా “వ్యాఖ్యాతృ” అని బుకారాంత
ప్రాతి పదిక
పై స్త్రీ త్వవివక్షలో "బున్నే భ్యోజీప్" అని పాణినీయంలో “జీప్" పత్యయం
చేరి "వ్యాఖ్యాత్రీ" అనే రూపసిద్ధి పొందింది. రెండోది "ఆబ్" పూర్వక "హ్వే"
ధాతువుపై “తృచో” ప్రత్యయం రాగా "హ్వే" అనేది “హ్వా”గా మారి “ఆ హ్వాతృ”
అని ప్రకృతియై స్త్రీత్వ వివక్షలో "ఆహ్వాత్రీ" అనే రూపంపై దానివలెనే పొందింది.
66<noinclude><references/></noinclude>
qzxjqfnqwey9h6821wr7djtn7kjpyur
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/82
104
213531
557246
2026-05-27T16:42:36Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇలా లి జోగారావుగారు వాడి వ్యాకరణంలో తన పాండిత్యాన్ని వెల్లడించారని వెంపరాల వారు అన్నారు. "ప్రేమతో మీరంపిన “శృంగారసర్వజ్ఞము” కృతి చేకొని అంత రంగమున ఒత్తుకొన్నాడను. మొదట ఒ...'
557246
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఇలా లి జోగారావుగారు వాడి వ్యాకరణంలో తన పాండిత్యాన్ని
వెల్లడించారని వెంపరాల వారు అన్నారు.
"ప్రేమతో మీరంపిన “శృంగారసర్వజ్ఞము” కృతి చేకొని
అంత రంగమున ఒత్తుకొన్నాడను. మొదట ఒకతూరి కబ్బము
పాడుకొనుచు బోయితిని. పదపడి పట్టి చదువుకొంటిని.
మీకృతి సంతతి బహిరంతారమణీయకృతిమతి అశ్వాన
స్వరసప్తము రసానందాబివ్యంజకము. విజయనగరం
సంస్కృత కళాశాలలో సాహిత్య విద్యార్ధిగానున్న శైశవమున
నేను కౌపీనధారియై వీణాపాణియైన నారాయణదాసుగారిని
దర్శించుకొంటిని. ఇది తొలి చూపు. ఆనాటి యవక్వణము .
నపక్వమైన మీ చందళ్ళైలిలో అనురణిత మై
నాస్వాంతతంత్రులను పులకింపచేయుచున్నది. మీ పద్యశైలి.
మీది. దానికి పెఱపోలిక చెప్పుట పాడి కాదు. వయస్తః
అనుకొన వచ్చు, తత్త్వమే రావచ్చు, నాళం మీ
శృంగారరసోల్ల ని తవాక్కళకు శాంతపర్యవసాయిత్వము
స్ఫురించుచుండును".
6. శృంగార భృంగారువు
-
మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి
"పద్యమెట్లు విరిచిరాసిన ప్రాణము పోసికొనునో
భావము సముజ్జ్వలితమగునో రసము అభివ్యక్తమగునో ఆ
రహహ్యములు జోగారాయ కవి యెఱిగినట్లు చాలమంది
యెఱుగరు. పద సంఘటనములోని అందచందము అట్టివి.
అతనికి సహజములు, నిరంతర సాహితీ జగదవలోకముచేత
తళతళ లాడుచున్నవి. సంస్కృతాంధ్రములలో ఈ కవివాడని
శబ్దము లేదనవచ్చును. భగవంతు డీ కవిని శృంగార
సామ్రాజ్య పట్టభద్రుని కావించి పుట్టించెనో కావింపనున్నాడో
అని ముప్పది యేండ్ల నా పరిచయముతో నా కనిపించును".
కోగంటి సీతారామాచార్యులు
-
67<noinclude><references/></noinclude>
diadhdjs507zlyp20slzkqdmedh9fll
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/83
104
213532
557247
2026-05-27T16:42:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దీన్ని 1987లో ప్రచురించారు. పేజీలు 43. వై.వి.రెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఈ గ్రంథానికి "సహృదయ భూమిక" పేరుతో జి. రామానుజులు నాయుడు, "ఉ న్నదున్నట్టు" పేరుతో కోగంటి సీతారామాచార్యులు...'
557247
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దీన్ని 1987లో ప్రచురించారు. పేజీలు 43. వై.వి.రెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చారు.
ఈ గ్రంథానికి "సహృదయ భూమిక" పేరుతో జి. రామానుజులు నాయుడు, "ఉ
న్నదున్నట్టు" పేరుతో కోగంటి సీతారామాచార్యులు, "సత్య దర్శనము” (పద్యాల్లో)
పేరుతో ప్రసాదరాయ కులపతిగార్లు ముందుమాటలు రాశారు.
ఇందులో రష్యను భామ, స్వీడిషు భామ, అమెరికన్ భామ, స్పేనిష భామ,
రోమనుభామ, ఇలా వివిధ దేశాల అందాల భామల గూర్చి కవిత్వం రాశారు.
అనుబంధంలో ఆంధ్రభామ, ప్రణయలేఖ, ఆశాసనము, మొదలైనవి వున్నాయి.
జోగారావు గారు ఎన్నో దేశాలు పర్యటించారు. అందులో ముఖ్యమైన దేశాలు
రష్యా, ఫాన్సు, ఇంగ్లాండు, ఇటలీ, చెకోస్లోవేకియా, డెన్మార్కు, అమెరికా, కెనడా,
మలేషియా, సింగపూరు. వీరు రష్యాలో రెండేళ్ళపాటు 1965-67 లెనిన్ గ్రాడీ
విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసర్గా పనిచేశారు. ఆ అనుభవంతో ఆయా
దేశాల అందాల భామల గూర్చి రాయగలిగారు.
ఈ గ్రంథంలో వైదేశిక వైశిక మున్నది. దేశ భేదంచే కాలభేదంచే వయోభేదించే
సన్నివేశ భేదంచే వైశికం భిన్న మైంది. వీటి నన్నింటిని కావ్యరూపంలో తీసుకొచ్చారు.
జోగారావుగారు. ఈ కావ్యం "ప్రేమాభిరామం” “క్రీడాభిరామం" లాంటిదే. ఆ కావ్యాల్లో
వైదేశిక, వైశికలేదు. అయితే స్వదేశీయ బహువిధనాయికా సంస్కారానుకూల రతి
సంప్రయోగదులున్నాయి.
కోగంటి సీతారామాచార్యులు గారు ఈ కావ్యానికి పీఠికరాస్తూ ఇలా అన్నారు.
"ప్రరోచనములోని యంశములన్నియు నక్షర సత్యములు. ఆ కృతులన్నియు
నట్టివే! ఈతని మార్గము ప్రాతయనిపించు సరిక్రొత్త మార్గమే! అనమాన
మానవ భవానేక ప్రకారావతారామాన ప్రతిభానుభావుడే కవి. విశ్వనాథ
సత్యనారాయణగారు ఈ విషయమును అస్వస్థులై యుండియు, కొన్ని గంటల
కాలము ఉపన్యసించుటను నేను స్వయముగా విన్నాను.
ఇది పద్యనిర్మాణమార్మికత నెఱిగిన కవి వ్రాసినదగుటచే కథా వస్తువు అల్పము
అల్పాల్పము అయినను, పద్యము మనచేత ఓహో అనిపింపక మానదు. అని నేను
అన్నిట ఈ కవితో వేకీభవింపను. వీరివద్యము కుంటువడుచుండును. నా
కిష్టముగాదు. కొన్ని యతులకు అఖండయతులని పేరు పెట్టి సరిపెట్టుకొందురు.
68<noinclude><references/></noinclude>
ok9ugp08wfa2sbg867mg2wrntvc0hdy
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/84
104
213533
557248
2026-05-27T16:42:55Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దానిని వేచొప్పను. మహాప్రతిభ, అద్భుతవ్యుత్పత్తి, నిరంతరాభ్యాసముకల శ్రీ జోగారావువంటి మహాకవి అట్లు సరిపెట్టుకొనుట నా కసమ్మతమే! పస్పశమునందు విదేశీయ కామినీగోష్ఠి సంప్రయోగా...'
557248
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దానిని వేచొప్పను. మహాప్రతిభ, అద్భుతవ్యుత్పత్తి, నిరంతరాభ్యాసముకల శ్రీ
జోగారావువంటి మహాకవి అట్లు సరిపెట్టుకొనుట నా కసమ్మతమే!
పస్పశమునందు విదేశీయ కామినీగోష్ఠి సంప్రయోగాదికము, వారివారి
స్వభావాదికము వర్ణితములు.
1) ఒక నల్లవాడు, 2) ప్రేమ లేకయ, 3) తరచుగా విడాకువార్తలు, 4)
అడుగరు పడతులు డబ్బులు -
ఈ పద్యముల తాత్పర్యము విచిత్రమనిపించును. కాని అసంభవము కాదు.
వాత్స్యాయన మహర్షి చెప్పనే చెప్పెను గదా! 'విడాకులు' ఈ పేరుతో కాకున్నను
మనస్సులు కలియని దంపతుల కీడ్పాటు అక్కడక్కడ కలదు. పడతులు
డబ్బులడుగకుండుట యే కాదు, వారే డబ్బిచ్చుట మన మెరుగుదమా!
బిరు తారకవియన్" దీని వెఱుగని రసికుడుండెనా!
పాంథశాల ప్రథమ పద్యము పెద్దనగారి హిమాలయ వర్ణనకు 'విడుద పెన్నె
'రిగుంపు జడగట్ట' పద్యమునకు పుత్రిక, ఇక 'సర్వతోముఖ వినోదోర్వరలో పద్యము
జోగారాయ మహాకవి భావావతరణము, ఆ పద్యములో ఎన్ని విరుపులు? ఎన్ని
మలువులు - పెబాను. ప్రదిలిన ముకంఠశకలములలో ఒక మూర్తి
బహురూపనికరములుగా ప్రతిఫలించుట! కడిది వేడుకల సోడగుటలో
ఆశ్చర్యములేదు.
పాందశాలలోని పండ్రెండవ పద్యము విచిత్రమైన వాకోవాక్యము.
జోగారావు వంటి శృంగారరన బ్రహ్మోపానికూడా నిర్ఘాంత పోవునంతటి
విషయముగలది. భార్య యెవ్వరితోనో సుఖపడుచుండ, ఆమెసుఖము చెరుపగవేల
యన్నాడు. దీనిని సహనశీల మనవలెనా?
గెనడీ కరోద్కి, కవియు శైష్యోపాధ్యాయికను అలంకరించిన వారే వారు వీరిని
గురూజీ అంటారు. ఆ శిష్యుని ప్రసంగములకు ఈ గురూజి నవ్విపోవుచుండుట
గమనార్హము.
రష్యను వారి శృంగార సంస్కారమును కవి యెంతగనో మెచ్చుచున్నాడు.
కారణము వారల్లరి పెట్టరు. ఇష్టమైన సరే యనుట, లేకున్న క్షమింపుడనుట. కవి
అప్పత్రినుండి విడుదలై వచ్చునపుడు నర్సు నవ్వుచు వచ్చి 'వనితను వారుణిని
69<noinclude><references/></noinclude>
qo16h0tq2iorf8bdk3f5tv2gjw2t51k
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/85
104
213534
557249
2026-05-27T16:43:05Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మాంసమును వలదందువే, ఇక నీబ్రదుకెట్లు? అనుట వారి చొరవ. ఎగతాళిగా గానీ, ద్వేషముతో గానీ, ఇట్లనుట ఈ దేశమునగూడ అక్కడక్కడ కన్పించుచున్నది. 'ఎక్సో'లో మోహముగనులైన ముగ్గురు నాయికలతో ప...'
557249
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మాంసమును వలదందువే, ఇక నీబ్రదుకెట్లు? అనుట వారి చొరవ. ఎగతాళిగా
గానీ, ద్వేషముతో గానీ, ఇట్లనుట ఈ దేశమునగూడ అక్కడక్కడ కన్పించుచున్నది.
'ఎక్సో'లో మోహముగనులైన ముగ్గురు నాయికలతో ప్రయాణము, వారు
తన్ను క్రొత్త పెండ్లి కొడుకును చేయుట.
“చదల చిల్లునుండి” - అన్న సీసపద్యము అద్భుతమే ! నా బాధ యేమనగా
'అంతటి మంచి కవిత్వము అపాత్రవ్యస్తమైన దేవా' అని. ఎవ్వనికైనను
దేశాభిమానము ఎంతగా వెల్లివిరియునో సంతోషద్వీపము మూడవ పద్యము సాక్ష్యము.
సంతోష ద్వీపాంతమునందలి ఫలశ్రుతి పేరుతో నున్న ఆశీర్వాదము ఆమోఘము
ఆంధ్రమను గూర్చిన వర్ణనము కొంత అపూర్వతను సంతరించుకొన్నది.
పురుషాయిత క్రీడావి శేషము భావజన్వయం పాకమట ! బాగు బాగు! ఆకారసౌష్ఠవము
కలవారు పోతులకు పోతగునేమోగాని పెంటికి పోతుగాడట! ఈ విధమైన శృంగారము
నందలి ఆయాపాళ్లను మాటిగా విశ్లేషించి చెప్పుటలో జోగారాయ కవిసార్వభౌములను
త్రోసిరాజనువారు నేడు లేరేమో అనుకొనుట అతిశయోక్తి మాత్రము కాదు.
ఈ కవి తొలినుండి నేటిదనుక అన్ని పోకడలు పోయినవాడే! కాని వేటికి
ఛందోమయమైన సారస్వత విహారమునందు మాత్రము కృతనిశ్చయుడైనాడు.
ముందా ప్రతిజ్ఞ చేయవే చేసివాడుకదా!
శృంగార చాటువులలోని పదునెన్మిదవ పద్యము కొంత విచిత్ర స్ఫూర్తికలది.
అందలి “మహాకానివాడు మరుడు' ఈ సమాసమును లోకవ్యవహారమువాదపరముగా
పెద్దలు స్వీకరింతురుగాక! ఈ చాటువులలో నిట్టి దోషములెన్నుట పాడికాదుకదా!
ప్రణయ లేఖ మాధుర్యము అనుభవైకవేద్యమే! ఆ యనుభవము లేని వారికి కూడ
కొంత మాధుర్యపుసోకు సోకింపగల జోగారాయ కవి నిజముగా రససిద్ధుడే!" అని
సీతారామా చార్యులు గారు వున్నది ఉన్నట్లు చెప్పారు.
"ప్రపంచము పుట్టినప్పటినుండి, ప్రపంచములో సాహిత్యము పుట్టిన
ప్పటినుండి అంటే ఆవాది నుండి, సర్వేసర్వత్ర భిన్నదేశోత్పన్నముల భిన్న
కాలోత్పన్నమాలు అయిన సర్వకావ్యాల లోనూ శృంగార స్పర్శలేనిది లేదు. ఏ
భాషా సాహిత్యంలోనైన ఉత్తమ కావ్యాలు వదింటి పేరు చెప్పమంటే ఆ
70<noinclude><references/></noinclude>
1w5nyqcj7d6fdr8rciz5b9qe3navqgq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/86
104
213535
557250
2026-05-27T16:43:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పంటలోనూ శృంగార స్పర్శ లేనిది వుండదు. అంటే ఏమన్న మాట విశ్వవ్యాప్తమైన కవితాత్మను పరిపాలించగలినది శృంగారము. సాహిత్యమున కుత్తమత్వమును ప్రసాదించునది శృంగారము అని తెలుసు. అం...'
557250
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పంటలోనూ శృంగార స్పర్శ లేనిది వుండదు. అంటే ఏమన్న మాట విశ్వవ్యాప్తమైన
కవితాత్మను పరిపాలించగలినది శృంగారము. సాహిత్యమున కుత్తమత్వమును
ప్రసాదించునది శృంగారము అని తెలుసు. అందుకే ఆ రసరాజమార్గము సాహిత్య
సామ్రాజ్యములో రాచబాటయైనది. రహదారి యైనది. క్షుణ్ణమార్గమున పయనించి
ప్రాచీన కవుల నతిశయించుట అతి దుర్లభము. ప్రాచీన ప్రౌఢ కవుల ప్రతిభాసమగ్రుల
మీద గల ప్రగాఢ ప్రతిపత్తితోనే వారి నామార్గమున అతిశయించవలెనన్నదే వాస్వభావ
జీవలక్షణము. సర్వకావ్యములందును, అప్పరస, ప్రసన్నకుసుమాయుధము
సరేసరి, అడిగొప్పుల హోరుగాలి, శృంగార సర్వజ్ఞములన్నింటను ఆప్రయత్నమందే
యథాశక్తిని, యావచ్ఛక్తిని వినియోగించితిని అలవోకగా, శృంగారము అంటే సౌందర్య
తృష్ణ వాహృదయమునకు, చమత్కారము వాజిహ్వకు వైసర్గిక గుణములు.
చమత్కారము శృంగారము నందగింపచేసినది. వాళృంగార కవితా గానము ఎవరో
చెప్పిన దానికి సుకుమార శుకానువాదము కాదు. సర్వతంత్ర స్వతంత్రము. ఉత్త
ఊహాగానముకాదు. పరిజ్ఞాన ఫలితము. పరిశీలన ఫలితము. పరిశ్రమ మంటే
హృదయ దఘ్నమైన అనుభూతి ఫలితమున్ను. అట్టిదే ఈ శృంగార భృంగారువున్నూ”
అని జోగారావు గారు ఘంటాపథంగా చెప్పారు.
రసజ్ఞ పండితుల కోసమే ఈ గ్రంథం నేను రాశాను. వారే దీన్ని చదివి
సంతోషిస్తారు. అట్టి వారు కొద్దిమందే కావచ్చు. అల్పసంతోషిని నేను. మొండివాడు
రాజు కన్నా బలవంతుడు అని "కవి హృదయ భూమిక"లో తన గూర్చి తాను
జోగారావుగారు రాసుకున్నారు.
ఈ గ్రంథంలో అడుగడుగున శృంగారం దర్శనమిస్తుంది. శృంగారం ఈ
గ్రంథంలో పరాకాష్టకు చేరుకుంది. జోగారావుగారు ఇదిగో నా శృంగార దర్శనం
అని మంచికవిత రాశారు. అది ఇది.
"శృంగారము శృంగారము
జగమంతా శృంగారము
భగవంతుని సుస్మేరము
శిశువుల చిరునవ్వులలో
తల్లుల తలపోతలలో
ప్రేమని కనుచూపులలో
71<noinclude><references/></noinclude>
pns112hr8k3hh7lvxwedmks9n532wjb
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/87
104
213536
557251
2026-05-27T16:43:25Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వుంది. పుడమితల్లి ప్రసవించిన మొలకలలో చివురులలో మొగ్గలలో పూవులలో పువు సిగ్గులు తావులలో తావులు గొనియావులించి మధువు త్రావి మైమరచిన మమ సుందరి సందిటిలో సొమ్మసిల్లు తుమ్మెద...'
557251
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వుంది.
పుడమితల్లి ప్రసవించిన
మొలకలలో చివురులలో
మొగ్గలలో పూవులలో
పువు సిగ్గులు తావులలో
తావులు గొనియావులించి
మధువు త్రావి మైమరచిన
మమ సుందరి సందిటిలో
సొమ్మసిల్లు తుమ్మెద వగ
కాండ్ర కలవరింతలలో
గగ వాంగన మేలిముసుగు
మేఘమ్మును మెలమెల్లగ
తొలగించే తుంటరి తుర
గలి కుఱ్ఱలు పరుగులలో
తటిత్రియా పరిష్వంగ
ఝటితి సుఖ స్ఫూర్తి యుతుని
వర్ణ న్యుని హర్షాకుల
వర్షధారలలో
పంచభూతములను సమా
వేశమైన పగిది నున్న
ఒక పున్నమ సన్నివేశ
మున సాగర పన్ని ధాన
మున పరసప్రసన్నమైన
ప్రియ వయస్య సుస్మితాన్య
రాకా శశిరేఖలలో
శృంగారము శృంగారము
జగమంతా శృంగారము
భగవంతుని సుస్మేరము"
జోగారావుగారు వివిధ దేశాల భామలను వర్ణించిని తీరు కడు అద్భుతంగా
72<noinclude><references/></noinclude>
pjm0ahsox2hl2t15zvumjl7exfevya1
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/88
104
213537
557252
2026-05-27T16:43:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రష్యను భామ : ఉ. ముక్కు మొగం బెరుంగకయ మోహనరూపను బాటసారినిన్ మక్కువ పల్కరించుటకువై కిటున 'న్నది రష్యలోన 'నీ' చక్కని చెల్మిగోరు' దన పై యను నించిన, నించదేనియున్ అక్కట నన్ క్షమింప...'
557252
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>రష్యను భామ :
ఉ. ముక్కు మొగం బెరుంగకయ మోహనరూపను బాటసారినిన్
మక్కువ పల్కరించుటకువై కిటున 'న్నది రష్యలోన 'నీ'
చక్కని చెల్మిగోరు' దన పై యను నించిన, నించదేనియున్
అక్కట నన్ క్షమింపు' డను ఆ శుచి సంస్కృతి స్థాయి యెంతదో!
చ
తరగతి పాఠమున్ గడువు దాటి ప్రబోధము సేయుచుండ వి.
క్టరు కడు చిర్రుబుర్రగ, కారణమడ్ల - 'నిజంబు సెప్పవా?
గురువర' యన్న 'సత్యమునే కోరుదు' వంటని 'బాలమిత్ర' నా
పరువును దీయు నా వ్యవధి వ్రాలెన యొండొరుతోడ పోయెడిన్ '
గీ॥ స్థానికుల కీయరు బస రష్యను హొటళ్ల
వామపక్ష రసికులకు పట్టపగటి
యిందనములె బట్టబయటి బంధనములు
చూచుచుందురు మనవారు చోద్యమలర
గీ ఆసుపత్రినుండి విడుదలైన రోజు.
నన్ను గనినవ్వు చిట్లనే నరొకర్తు
“వనిత వారుణి మాంసము వలదవెదవు
ఇంక బ్రదుకెందుకు మహాత్మ! ఎరుగ" ననుచు
'ఆసుపత్రి బ్రదుకె యిది యంటి నేను.
స్వీడిషు భామ :
కం. స్వీడను దరినుండి లెనిన్
గ్రాడున కరుదెంచె వొకతె గంధర్వసుమా!
ఆ డాబున దర్పంబున,
వాడొక బస్పున నిలబడి నను వాదాడెవ్
పీ. 'పజ్ఞ వాడుది నిల్వ పట్టనట్లెట్లు కూ
ర్చుందురో మగవారు చూచుచుండి!'
'ఏమిసేయదు, కాలిలో మంట' - 'పోనిండు
ఒడిలోన గూర్చుందు వొ త్తిగిల్లి'-
73<noinclude><references/></noinclude>
bjzc17d799ox9trio7strapzkga4c0s
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/89
104
213538
557253
2026-05-27T16:43:44Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"ఏమి లాభము వారు ఇరువురి చలికోట్ల దళసరి వెరసి యైదంగుళములు'- అటు లాంటివో లేదో ఆకస్మికమ్ముగా పడతుక చదికిలంబడియె తొడమ గీ. హెచ్చె వెచ్చన, నొప్పియ హెచ్చెనంత ఇంతి పలుకుల చేతల వెంత...'
557253
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"ఏమి లాభము వారు ఇరువురి చలికోట్ల
దళసరి వెరసి యైదంగుళములు'-
అటు లాంటివో లేదో ఆకస్మికమ్ముగా
పడతుక చదికిలంబడియె తొడమ
గీ. హెచ్చె వెచ్చన, నొప్పియ హెచ్చెనంత
ఇంతి పలుకుల చేతల వెంత చొరవ !
బస్సు దిగుచు' తగ్గిన మంట? పాప!' మనియె
కలికి, వెత్తి కెక్కిన దరకాలి మంట.
అమెరికన్ భామ :
కం. న్యూయార్కున రాక్సీలో
నాయుని కటు తిరిగిచూచి నగరపు వింతల్
సాయాహ్నము బస్సు దిగితి
నాయాత్రం గలిసిన గరిత నా కిట్లనియెన్.
చం. 'కలిసిన మాత్రలోన కలకాలము కన్నుల కాపురంబుగా
నిలబడగల్గు దృశ్యములు నీవును నేనును గాంచినా మో
లలిత విశాల నేత్ర! కను లవ్ బలిమిన్ మరి మూయునప్పుడు
నిలబడు కాంత రూపము కనీనికలంబడ 'సేకరించితే!'
మ. 'మన సే కన్నయి కన్నె కాంతమయి నం సాక్షాత్కృతిం బొందగా
గటాక్షింపదే!
మన సా కంటిని కంటి పాప ననుకం పాశం
కనులంగల్లు మనస్సులే మధురకాం క్షావాసముల్ సుందరీ!'
అని మార్యాదకు నేను మార్పలుక నా హ్లాదంబుతో నిట్లనెవ్,
అర్ధసీనం: 'ఎందు పోయెదరు మీరిపుడ?' 'రాక్సీకి వే
నుదేర మీకు సభ్యంతరంబొ? -
'అది వెల తక్కు వైనట్టి నెలవుసుండు' -
ఏనురాఁ బెరుగదో దాని విలువ?'
'అట్టు లాడిన నేనేమి యనగలాడ?'
'ఆడుదాని చనువు కన్నులార గనవు,'
74<noinclude><references/></noinclude>
97lsgjbmkun6m6a2wt0ip8or7sivy2x
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/90
104
213539
557254
2026-05-27T16:43:54Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'స్పేవిషు భామ : - ఉ. పేరిసులోని మా బసకు స్పేనిషు భామ యొకరు పెత్తనం దారుగనుండె నాకు ధర వచ్చినవారు స్పెయిన్ గరల్సు, ఖా శ్రీ రమణుల్ తదక్షు లతపీకుసుమంబులు, తచ్ఛిరోజముల్ నీరద నీలమ...'
557254
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>స్పేవిషు భామ :
-
ఉ. పేరిసులోని మా బసకు స్పేనిషు భామ యొకరు పెత్తనం
దారుగనుండె నాకు ధర వచ్చినవారు స్పెయిన్ గరల్సు, ఖా
శ్రీ రమణుల్ తదక్షు లతపీకుసుమంబులు, తచ్ఛిరోజముల్
నీరద నీలముల్, వపువు లింపుల వంపరదబ్బ పండులే.
మ. ఒక నా డొంటిగ నుండి నేను బస న బ్బ ఠీకుగా ధామపా
లిక తో చనువుం బొనర్చు మిష జాలిపాట' తా పాడుచున్
ఆకటా! యొంటరి పాటు దీర్చుకొనవా యంచాడగా నంత లో
నికిని గెంటరులై దిగంబడిరి మా వేస్తాలు వస్తాదులై.
రష్యనుభావ, స్వీడు మభామ, అమెరికాను భామ, స్పేనిషు భామల
లను కన్నులకు కట్టినట్లు ఎంతో ముందరంగా వర్ణించారు.
శృంగార మనసాహిత్య
రంగంలో వున్న ఒక అనర్ఘ రత్నం..
వ్యక్తిగా కూడా ఒక గొప్ప సాహిత్య వేత్త,
మహోన్నతుడు, మహాకవి".
7. గంధర్వ నగరం :
జి.రామానుజులు నాయుడు
"గంధర్వనగరం" అనే యీ కావ్య సంచయంలో
సువిశాలమైన ఆయన సాహార్దమయ జీవితమూ సారస్వత
జీవితమూ యథాతథంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఒక్కొక్క శీర్షికా
ఒకొక్క తెఱతీసినట్లు ఆయన నిజస్వరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నది.
అసలు మనిషి బ్రదుకే ఒక 'గంధర్వనగరం!' 'గంధర్వనగర
లేఖేవ పశ్యత ఏవ నశ్యతి' అని కాదంబరిలో బాణకవి అన్నట్లు
గుర్తు. సరిగ్గా యీ గ్రంథం చదువుకుపోతూ ఉంటే ఒక
అరవై యేళ్ళ జీవితం వివిధ దశాంతరాలలో ఎలా
పరివర్తమానం అవుతూ ఉన్నదో గోచరం అవుతుంది. "
75
- మల్లంపల్లి శరభయ్య<noinclude><references/></noinclude>
7aq2tjgdz0ipdnaz1fhzehgubgrw2xd
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/91
104
213540
557255
2026-05-27T16:44:06Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇది 1988లో వెలువడింది “రావుగారి షష్ఠిపూర్తి మహోత్సవ సంఘం" వారు దీన్ని ప్రచురించారు. ఇందులో 116 పేజీలు వున్నాయి. దీన్ని రేబాల లక్ష్మీ నరసారెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. “భూమిక”...'
557255
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఇది 1988లో వెలువడింది “రావుగారి షష్ఠిపూర్తి మహోత్సవ సంఘం" వారు
దీన్ని ప్రచురించారు. ఇందులో 116 పేజీలు వున్నాయి. దీన్ని రేబాల లక్ష్మీ నరసారెడ్డి
గారికి అంకితం ఇచ్చారు. “భూమిక” అనే పేరుతో మల్లంపల్లి శరభయ్య, "సహృదయ
భూమిక" అనే పేరుతో వంతరం రామకృష్ణారావు గార్లు “ముందుమాటలు” రాశారు.
ఈ కవితల్లో ఎక్కువుగా వ్యక్తులకు సంబంధించే వున్నాయి. "అమ్మ" కవితతో ఈ
గ్రంథం ప్రారంభ మౌతుంది. ఇందులో 98 శీర్షికలు వున్నాయి. అవి ఇవి.
అమ్మ, ఆర్షవర్షియని, ఆ సేతు శీతాద్రి, భారతీయ సాహితి, భూతల స్వర్గము,
కవి, జయంతితే, కోకిల, ఉగాది కవితాగానము, నవ వసంతము, గురు పూర్ణిమ,
గురు సాక్షాత్కారము, గురు భక్తి, శిష్య హృదయము, చంద్రకళ, మధురక్షణము,
రాధ, యోజన గంధి, శ్రీరామ నవమి నవరత్నములు, మానవుడు, కనిపించిన
కైలాసము, కాంతి రేఖలు, తెలుగు తల్లి, భువన విజయ కైవార గద్య, తెవాలి.
రామలింగని మొగము, ప్రపంచ తెలుగు మహాసభా సారధులు, కల్యాణ శుభ
కామన, శుభాశంస, రంగేశుడు, శమ్మని శమ్ము, ఎంతలో ఎంత మారిపోయినది
తెనుగు, కింకర్తవ్యం?, నవకవీ! యువకవీ! నా దొక్క మనవి, వారసత్వం, పద
పదరా ! భారత వీరా!, పరిదేవనము, శ్రద్ధాంజలి, యుగపురుషుడు, మహర్షి,
అపూర్వకాకలి, అంతర్వాణి, అనంత కృష్ణుడు, రమణీయము, కళాప్రపూర్ణుని సహస్ర
చంద్రదర్శనోత్సవము, నాకు నచ్చిన కవి, సంక్రాంతి సాధువాదము, నట
పితామహుడు, షష్టిపూర్తి, సహృదయుడు, సహృదయ సమ్రాట్, మహామాన్య, రోటరీ
పీఠాధిపతి, మంగళా శాసనము, పెండ్లి దీవన, మల్లం పల్లి సోమ శేఖర శర్మ,
కులపతి, పప్పు వేణుగోపాలరావు, తెల్లాకుల జాలయ్య, డాక్టర్. కూనయ్య వంతులు,
శుభవార్త, ముద్రాలయము, శ్రీనాథుడు, ఆదిభట్ల నారాయణదాసు, వెంపరాల,
శ్రీ.శ్రీ., కాళోజీ, ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్త్రి, ఓరుగంటి నరసింహ యోగి, తెన్నేటి
విశ్వనాధము, నడింపల్లి నరసింహారావు, కొత్త నచ్చిదానంద మూర్తి,
ఎం.ఆర్. అప్పారావు, విశ్వవళి, రొద్దం ప్రభాకరరావు, డాక్టరు. సి. సుందర రామ
శర్మ, కె. వెంకట శివయ్య, ఆచార్య గంటి జోగి సోమయాజి, దివాంజీ, లలితా నంద
సరస్వతి, రాంభట్ల లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి, అంబటిపూడి శ్రీరామమూర్తి, డాక్టర్.
ఐ.వెంకటరామం, ఇచ్చాపురపు జగన్నాధరావు, మస్తాను రావు, కంతేటి కాశీ విశ్వనాథం,
వసంతసేన, సోనాముఖి, ఆప్త మిత్రుడు, ఒక్క భవభూతి, కామ మాత్రము,
76<noinclude><references/></noinclude>
bxrqjwpz8cn0yfknlvsntfrkotyjovf
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/92
104
213541
557256
2026-05-27T16:44:18Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చతురానన, నరకః (స్పార్ధే కపచ్చయః), తెలుగు గంగ, యోగక్షేమం, తాజ్మహల్, పంపన సూర్యనారాయణ, కవి జీవితోదంతము. ఈ కావ్యంలో జోగారావుగారి సారస్వత జీవితం సౌహార్దమయ జీవితం యథాతథంగా ప్రతిబ...'
557256
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>చతురానన, నరకః (స్పార్ధే కపచ్చయః), తెలుగు గంగ, యోగక్షేమం, తాజ్మహల్,
పంపన సూర్యనారాయణ, కవి జీవితోదంతము.
ఈ కావ్యంలో జోగారావుగారి సారస్వత జీవితం సౌహార్దమయ జీవితం
యథాతథంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఇందులో ప్రాచీనకవులు, నవ్యకవులు, విప్లవ
కవులు, వాస్తవిక కవులు, అభ్యుదయ కవులు, ప్రముఖులు మున్నగు వారికి
సంబంధించిన కవితలు చోటుచేసుకున్నాయి. అంతేకాదు. పండితులూ,
సన్నిహితులూ, స్నేహితులూ, పరిచితులూ, డాక్టర్లూ, యాక్టర్లూ ఇలా అందరి గూర్చిన
కవితలు ఇందులో వున్నాయి. ఇలా అనేక మంది జీవిత విశేషాలతో ఈ కావ్యం
నిండి వుంది. అందరూ గొప్పవారే, అందరూ సుప్రసిద్ధులే. అందుకే ఈ కావ్యానికి
గంధర్వ నగరం" అనే శీర్షిక పెట్టారు జోగారావుగారు.
“హనుమంతరావు” అనే స్నేహితుడి గూర్చి జోగారావు గారు ఇలా రాశారు.
“ఒక భూతమ్మున కుద్భవించి మఱి యింకోదానిపై కేగి, యిం
కొక దానిందరియించి, యింకొకటి రక్త్రదేశమున్ గాల్చి, కొం
డొక భూతము తనూజ గుర్తెఱిఁగి, మాన్యుండౌచు భూత ప్రపం
చక రూపుండయి క్రాలు మారుతిస్వసంజ్ఞాకున్ నినున్ బ్రోచుతన్”
హనుమంతుడు వాయు తనూజుడు. ఆకాశం మీదకు ఎగిరాడు. సముద్రం
దాటాడు. భూమి తనూజను గుర్తించాడు. తన తోకకు నిప్పు అంటించుకుని లంకను
కాల్చాడు.
. "లక్ష్మీ నరసింహం" అనే నటుణ్ణి గూర్చి ఇలా అంటారు రావుగారు.
'అంభోజాక్షుఁడు వాడు దాల్ప నరసింహస్వామి నైపథ్యమున్
స్తంభంబున్ బగిలించె, నియనయొ పత్రాజితతనూ జాద్యవే
కాంభోజాక్షుల భూమికల్ మిగుల వైయాత్యంబులోఁదాల్చి సం
స్తంభీ భూతముఁ జేసె భావుక సమాజంబున్ బహు ప్రీతిగన్. "
ఈ కల్పన ప్రాచీన కవుల కల్పనలతో సరితూగుతూవుంది.
ప్రపంచ మహాసభలు 12-4-1975 నుంచి 18-4-75 వరకు హైదరాబాద్లో
జరిగాయి. ఆ సందర్భంగా జోగారావుగారు, విద్యామంత్రి మండలి వెంకట
కృష్ణారావుగారి గూర్చి రాశారు.
77<noinclude><references/></noinclude>
1kqrccc1ztuv1y2wwpfwj1pq882x016
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/93
104
213542
557257
2026-05-27T16:44:28Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మ. శా. మతివాచస్పతు లెందరెందరో మహామంత్రుల్ తెలుంగుంబాల మ్మతి వేలంబగు భక్తి వేలిరిగదా నావ్యాదృశాత్మీయసం స్కృతి వీరవ్రతులందు తిక్కన మనిషిన్ తిమ్మరాజువ్ గుణా న్వితు మిమ్ము...'
557257
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మ.
శా.
మతివాచస్పతు లెందరెందరో మహామంత్రుల్ తెలుంగుంబాల
మ్మతి వేలంబగు భక్తి వేలిరిగదా నావ్యాదృశాత్మీయసం
స్కృతి వీరవ్రతులందు తిక్కన మనిషిన్ తిమ్మరాజువ్ గుణా
న్వితు మిమ్ము న్ సములంచునెంచెదను ఎమ్వీకృష్ణరాయాగ్రణీ.
రాజులు మంత్రులై, మరి నిరంకుశులెందరో మంత్రులయ్యు రా
రాజుల భంగి పోజులు కరంబిడు కాలమునందు మీరు ని
ర్వాజవినీత వేషులు సరాజనవృత్తులు వౌటమే లదే
సాజపువిద్యవైజమదె సంస్కృతి మంత్రులటన్న మీరలే.
మీ సంకల్పబలమ్ము, మహృదయసామీచిన్య సంప త్తియు న్,
మీసామర్ధ్యము, మీనముద్యమసమున్మేషంబు విశ్వంబు స
ర్వేసర్వత్ర వెలుంగు తెల్గుల యశోరింఛోళి నేకత్ర సం
వాసింపించెను వేఁడు; మీకివె మహాభాగా ! నమోవాకముల్.
“నాకు నచ్చిన కవి" అనే శీర్షికతో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి గూర్చి
యస్వీ జోగారావుగారు రాసిన కవిత ఇది.
ఉ. అక్షరలక్ష లంచిత శుభాక్షతలై పొలపొందునట్లుగా
అక్షరమైన హ్లాద మెదసాక్షిగ సర్వరసజ్ఞ జాతికిన్
దక్షతనిచ్చు సూరిసురవాణికి సత్కవితా కళామహా
దక్షున కొక్క లక్షయిడి ధన్యతగాంచెను జ్ఞానపీఠమున్.
సీ. ఒక గండభేరుండ మొక గంధవేదండ
మొక యున్నత మహీంధ్ర మొక సముద్ర
మొక వేద మొకశాస్త్ర మొక మహాభాష్యమ్ము
నొక పురాణ మ్మొక యుపనిషత్తు
ఒకఝంఝ యొకవృష్టి యొకఝరి యొకప్రౌఢ
వాయి కాయత పురషాయితమ్ము
ఒకపండితోద్దండు డుద్దతుం డొక యోద్ధ
ఒక మహాసమ్రాట్టు వొక మహర్షి
స్మృతి గదిలి పాయకుండు తదతి విశిష్ట
కావ్య హేతుత్రయీ వ్యక్తి భవ్యతలను
78<noinclude><references/></noinclude>
7ybju7ew32pzfkgvalbfo7xs0rrhoea
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/94
104
213543
557258
2026-05-27T16:44:38Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వరుస నొక్కొక్కదాని భవనము సేయ నాకు నచ్చిన కవి విశ్వనాథ యొకడు. ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గారి జీవిత అంశాలను గూర్చి జోగారావుగారు అద్భుతంగా వివరించారు. కనులకు రతిరాజు కళలకు రేరాజు...'
557258
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వరుస నొక్కొక్కదాని భవనము సేయ
నాకు నచ్చిన కవి విశ్వనాథ యొకడు.
ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గారి జీవిత అంశాలను గూర్చి జోగారావుగారు
అద్భుతంగా వివరించారు.
కనులకు రతిరాజు కళలకు రేరాజు
పడగెత్తె నిది ఆదిభట్ల పోజు1
గంధసింధుకముపై గంధసింధుర మొండు
కొల్వు దీరిన యట్టి చెల్వుచూడు2.
వాగ్వశీకృత సరస్వతి యెవ్వడనిన వీ
డను నాలుకకుఁ దొడవై నవాడు3.
కోసలుదేరిన మీపముల్ దువ్వి నా
సము లెవ్వరని సవాల్ సల్పుఘనుడు4
మట్టగోచీ పెట్టి మన్నెమల్తానుల
వే బలాదూరను నేర్పు కాడుర్
తొండమెత్తిన మత్తకుండాల మార్గము.
గ్గిన పండ్లు నెమరువేసినది వేడురి
శిష్యవాత్సల్యంబు చెలువుదీర్చిన మూర్తి
సరిలేని దేశిచక్రవర్తి
సర్వసత్కళా
కళా కౌశల దూర్వహుడు మ
హామహుండు హరికథా పితామహుండురి.
వివరణ :
1. ప్రౌఢ నిర్భరవయస్సులో, 2. మైసూరులో గజారోహణ ఘనసన్మానము,
3. మైసూరు దర్భారులో వీణాగాన గోష్ఠి, 4, పైలా పచ్చీసులో, 5. ఇంటిలో, 6.
వార్ధకదశలో, 7. శిష్యులతో, 8. హరికథాగోష్ఠిలో.
మ.
గురువు ఆచార్య గంటి జోగి సోమయాజి గూర్చి జోగారావు రాసిన కవిత ఇది.
బహుభాషా బహుశాస్త్ర బంధుర మహావైదుష్య మత్యద్భుతా
వహమేధావధి శిష్యవత్సల హృదఙ్ఞాత ప్రభాతమ్మును
79<noinclude><references/></noinclude>
9swryx263od49ww0hwtrmom61hved64
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/95
104
213544
557259
2026-05-27T16:44:53Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మహితాధ్యాత్మ కళాప్రపూర్ణము, ప్రసన్నమ్మున్ భజింతున్ ముహు ర్ము హురుద్యతత్ప్రతిపత్తి మద్గురు మహమ్మువ్ సోమయాజిత్వమున్. ప్రముఖ అభ్యుదయ కవి "శ్రీశ్రీ" గూర్చి ప్రశంస - ఎవడీ అభి...'
557259
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మహితాధ్యాత్మ కళాప్రపూర్ణము, ప్రసన్నమ్మున్ భజింతున్ ముహు
ర్ము హురుద్యతత్ప్రతిపత్తి మద్గురు మహమ్మువ్ సోమయాజిత్వమున్.
ప్రముఖ అభ్యుదయ కవి "శ్రీశ్రీ" గూర్చి ప్రశంస -
ఎవడీ
అభినవాంధ్ర జగతి
అభ్యుదయ యుగప్రగతి
కవితా ప్రస్థానములో
కలమె చలత్ ఖలీనముగ
డెత్తిన
యువభావుక హృదయాన
జగన్నాధ రథసారధి!
ఎవడీ
భూతకాల వైతరణి న్
బాతువులగు జడబుద్ధుల
కులవృద్ధుల కురువృద్ధుల
కలమె గదా దండముగా
దట్టించిన
శ్రుద్ధ వృకోదర ధీరుడు!
ఎవడీ
దంధన ధన మదాంధ ఘన
దౌర్జన్యపు టూహలపై
కలమె ఖండ పరశువుగా
నవ విప్లవ రవభైరవ
మార్గాపర భార్గవుడు!
ఎవడీ
ధనిక ప్రజ పరిపీడిత
80<noinclude><references/></noinclude>
ga8lhhg48unvt9unv98vkhq1vfnm5ml
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/96
104
213545
557260
2026-05-27T16:45:03Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మ చం. ప్రజాహృదయ ప్రతినిధియై కలమె విజయ కాహళిగా ధ్వజమెత్తిన ధనంజయుడు! అతడే అభినవాంధ్ర మహాభ్యుదయ శుభోదర్క సుకవి సభా విభావసుడు మన శ్రీశ్రీ! అతని దే మహాభ్యుదయ సభాసమయ సభ్య హృదయ...'
557260
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మ
చం.
ప్రజాహృదయ ప్రతినిధియై
కలమె విజయ కాహళిగా
ధ్వజమెత్తిన ధనంజయుడు!
అతడే
అభినవాంధ్ర మహాభ్యుదయ
శుభోదర్క సుకవి సభా
విభావసుడు మన శ్రీశ్రీ!
అతని దే
మహాభ్యుదయ సభాసమయ
సభ్య హృదయ పదా పదా
శయ మరందమయ సరోజ
నిచయాంజలి! నిత్యాంజలి!
డాక్టర్ ప్రసాదరాయ కులపతి గారి గూర్చి -
కలడా నేడు కవీనికల్ వదనమున్ కంఠంబు స్వాంతంబు నా
రలసత్తేజ మ రూక్షరాజసము మంత్రస్కృక్కు వాక్కువ్ మహా
జ్వల కావ్యనుభవమ్ము నిండి జగతిన్ జానొందు నవ్వాడహో!
కలడొక్కండు తలంతు నాకులపతి ఏ కావ్యాంగవా ప్రేయసున్.
సుకవిత హృత్కు శేశయ వసుప్రభగాగ, రసజ్ఞతల్ గడున్
శుకపిక చంచరీక మృదుసూక్తుల పాటలదీటులై చక
చ్చకితుల సత్సభాసదుల సర్వులజేసెడు యావదాంధ్ర కీ
ర్తికి రవమూర్తి కి కులపతి వ్రతవర్తికి సాధువాదముల్.
సహజ కవి “కాళోజీ" గూర్చి జోగారావు కమనీయమైన కవిత రాశారు.
అన్నా కాళోజీ!
కరుణకు సున్నాచుట్టిన కాలంలో
కవితకు పెట్టిన కాలేజీ!
81<noinclude><references/></noinclude>
6g4pqquqkqdf7dlw0n7jv27okck1thz
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/97
104
213546
557261
2026-05-27T16:45:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'లోకంలో గొడవంతా 'నాగొడ' పని భావించే నానాజీ బవిరిగడ్డం లేదుగానీ బారెడు జడలు లేవుపోనీ భావాల పుట్టలోంచి భవ్యార్ష కవితాకృతిగా బహిర్గమించిన బాబాజీ! కలం చేసే కసరత్తులతో పదాల పట...'
557261
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>లోకంలో గొడవంతా
'నాగొడ' పని భావించే నానాజీ
బవిరిగడ్డం లేదుగానీ
బారెడు జడలు లేవుపోనీ
భావాల పుట్టలోంచి
భవ్యార్ష కవితాకృతిగా
బహిర్గమించిన బాబాజీ!
కలం చేసే కసరత్తులతో
పదాల పటాలం దూసే కత్తులతో
కవితారంగంలో కవాతుచేసే కాళోజీ
అక్రమ విక్రమార్కులను హడలగొడతావు.
నవభావుకులను నవ్విస్తావు.
ధర్మవీర దయావీర ధౌరేయుడిపై
ఖలీల్జీబ్రావ్ లా కరుణహాస్యరసాల
లవ్ మేరేజికి లగ్నం పెడతావు
కుర్పిస్తా వొకకంట కన్నీరు
మాచే మరోకంట పన్నీరు.
అసలు రసాల కవిత్వం కాదు నీది
అది ఎదిరి యెదటైరు బరస్టయ్యే
చాదస్తాన్ని రిటైరుచేసే
పెరుమసాలా కవిత్వం
కాదుకాదు నీదు రసాల కవిత్వం
అవునవునది అభ్యుదయభావాల బారసాల కవిత్వం.
82<noinclude><references/></noinclude>
6gbfihgyr9ep1r7i6aapu825z3zxkrn
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/98
104
213547
557262
2026-05-27T16:45:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సహజకవివి సమాజకవివి. సదయకవివి సహృదయకవివి అసలు కవివికాదేమో నువ్వు కరుణనిండిన అంతఃకరణంతో అనుభూతిశ్రుతి లంఘించి బిగించి అక్షరాక్షరంలో ప్రాణకళ ప్రతిష్ఠించిన కవిబ్రహ్మ కల్...'
557262
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సహజకవివి సమాజకవివి.
సదయకవివి సహృదయకవివి
అసలు కవివికాదేమో నువ్వు
కరుణనిండిన అంతఃకరణంతో
అనుభూతిశ్రుతి లంఘించి బిగించి
అక్షరాక్షరంలో ప్రాణకళ ప్రతిష్ఠించిన
కవిబ్రహ్మ కల్పవాశిల్ప సంకల్పశిశువ్వు
వట్టి మామూలు మనిషి వినుమా నువ్వు|
ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ పూర్వ వైస్ ఛాన్స్లర్ ఆవుల సాంబశివరావు గారి గూర్చి,
కం.
గురువర్యా! గుణధుర్యా!
సరసాలాపార్ధచర్య! సాంబశివర్యా!
విరచిత బహుసత్కా ర్యా!
పరిణత సౌహార్ధ సాధువాదం బిదిగో!
ఆదిని న్యాయవాదివి తథాపి సమాప్త మహాంధ్రరాష్ట్ర ధ
ర్మాధిప ముఖ్యవేదివి మహాత్మః సమంచిత సాహితీరసా
స్వాదివి సర్వదా హృదయవాదివి సారయశో విశాల దృ
గ్వీధివి మామక ప్రధిత విశ్వకళా పరిషత్ప్ర్పదీవివీ!
“లెనిన్ శతజయంతి 2-4-70. ఆ సందర్భంగా "యుగ పురుషుడు" అనే
శీర్షికతో జోగారావుగారు మంచి కవిత రాశారు.
అవతరించె నీ అవనివ్
యుగపురుషుండైన లెనిన్
ప్రగల్పించె నీ జగతిన్
సామాన్యప్రజ ప్రగతిన్.
తరతరాల నరజాతి చరిత్రను
నరనరాల పేరిన పెనుమత్తును
ధరిత్రినిండిన దరిద్రపీడను
83<noinclude><references/></noinclude>
02jpg009vqagie5jb30dugtbd7bdt86
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/99
104
213548
557263
2026-05-27T16:45:35Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మార్చిన పరమార్చిన తెగటార్చిన ధీరుడు సామ్యవాద సమరాంగణ శూరుడు అవతరించె నీ అవనిన్ యుగపురుషుండైన లెనిన్. రాచరికపుపులిని దృగంతాలకు కులమతాలని దిగంతాలకు వర్గకలహకలిని యుగాంత...'
557263
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మార్చిన పరమార్చిన తెగటార్చిన ధీరుడు
సామ్యవాద సమరాంగణ శూరుడు
అవతరించె నీ అవనిన్
యుగపురుషుండైన లెనిన్.
రాచరికపుపులిని దృగంతాలకు
కులమతాలని దిగంతాలకు
వర్గకలహకలిని యుగాంతాలకు
కవరికపరి విసిరిన ధీరుడు
నవచైతన్య చకచ్చకిత జగద్గురుడు
అవతరించె నీ అవనిన్
యుగపురుమండైన లెనిన్.
ధనగర్వ దుర్విదగ్ధుల దగ్ధుల
జనహింసాచణబుద్ధుల బదుల
సాహసులగు సామాన్యుల మాన్యుల
నొనరించిన ఘనధిషణుండు ధీరుడు
విశ్వవిజృంభిత విప్లవవీరుడు
అవతరించె నీ ఆవనిన్
యుగపురుషుండైన లెనిన్.
రాంభట్ల లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గూర్చి
అంతర్వాణి వరేణ్యుఁ, కార్యజనమర్యాదా మహోదారమా
నాంతస్తారుఁ, డవారతాధ్యయన సాద్యబ్రహ్మ విద్యాప్రబు
దంతేవాసి జవాంతరంగుఁడు శిపై క్యాప్నిగ్ధ చిత్తుం, డయ
స్కాంత ప్రజ్ఞుఁడు రామభట్లగురు పూజార్హుం బ్రశంపించెదన్.
తెలుగు భాషా సమితి విజ్ఞాన సర్వస్వం “ఆంధ్ర సంస్కృతి" సంపుటి ఆవిష్కరణ
సందర్భంగా మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ గారి గూర్చి -
మాచే మాన్యసరస్వతీ సచివసామంతాళిచే సాహితీ
రోచిర్మూర్తులచే జగద్దితరసా రూఢశయశ్రేణిచే
84<noinclude><references/></noinclude>
lv75196d98tn5v6ntbsb1avso0mwrjd
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/100
104
213549
557264
2026-05-27T16:45:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నీచేయిచిన పుణ్యకార్యమిది రాణించున్ చిరస్థాయిగా నీ చిత్తష్టత సాహితీ విరతియున్ నిల్చున్ రసస్థాయిగా. “గంధర్వనగరం కావ్య విషయమునఁ బ్రత్యేకించి చెప్పవలసిన విశేషమొకటి కలదు....'
557264
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>నీచేయిచిన పుణ్యకార్యమిది రాణించున్ చిరస్థాయిగా
నీ చిత్తష్టత సాహితీ విరతియున్ నిల్చున్ రసస్థాయిగా.
“గంధర్వనగరం కావ్య విషయమునఁ బ్రత్యేకించి
చెప్పవలసిన విశేషమొకటి కలదు. ఇందుఁగొన్ని లక్షణ విరుద్ధ
ప్రయోగములు శిల్పదృష్టితో బుద్ధిపూర్వకముగా ర
బ్రయుక్తము అయినవి. ఇవి విజ్ఞతా మూలకములేగాని.
యజ్ఞతా మూలకములు గావు. ఔచిత్యాదుల దృష్టితో గ్రామ్య,
ప్రయోగములును గ్రాహ్యములే యగును. "గ్రామ్యంత
ద్విధేసాదు" అని యథర్వణా చార్యులు, "తత్వద్విధా” అను
దానిలోని శిల్పదృష్టిని జేర్చికొనుట నిర్భాధమని తెలుపుచు
నింతతో విరమించుచున్నాను.
ఊహా ప్రహేళికలు :
-
వంతరాం రామకృష్ణారావు
"డాక్టరు జోగారావుగారి రచనా విశేషములలో "ఊహా
ప్రహేళిక" యను నూతన ప్రక్రియ ప్రశంసనీయమై యున్నది.
ప్రవల్లిక, ప్రహేళిక అను పదములు గూఢముగా
నుంచబడిన యర్ధముగల కావ్య విశేషమును తెల్పును.
జోగారావుగారి ప్రహేళికలు “అవతారము” “మన్వంతరము"
అనునవి గూఢార్ధములను సృష్టము చేయు రచనా రీతులు.
ప్రకృతిశాస్త్ర విజ్ఞానమునకు కావ్యప్రపంచమునకును
చుక్కెదురని కొంతకాలము వరకు భావింపబడెడిది. భౌతిక
శాస్త్ర రహస్యములను గూడ కావ్య వీధిలోనికి
గొనిరావచ్చునని ఆరంభమున నిరూపించినవారు శ్రీ
వసంతరావు వెంకట్రావుగారు. శాస్త్ర విషయములను వీరు
పద్యరూపముగను గేయ రూపముగను వ్రాయుట
కారంభించిరి. శాస్త్రమును కావ్యము చేయుటలో ఇది
మొదటి మెట్టు.శ్రీ జోగారావుగారు ఇంతటితో తృప్తిపడక శాస్త్ర
కాళమునందు భావవానీత రక్త మేధో మాంసాదులు నింపి
85<noinclude><references/></noinclude>
gqrlmcalvrqxkpil9exg78exdpb4n9l
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/101
104
213550
557265
2026-05-27T16:45:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దానినొక సుందరరూపముగా తీర్చిదిద్ది అచ్చవుశిల్పి యనిపించుకొన్నారు. శాస్త్ర పరిశోధనల ఇతివృత్తముగా గ్రహించి, శాస్త్రజ్ఞులనే వాయికా నాయకులుగా చేసి, అద్భుతరసము ప్రధానరసముగ...'
557265
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దానినొక సుందరరూపముగా తీర్చిదిద్ది అచ్చవుశిల్పి
యనిపించుకొన్నారు. శాస్త్ర పరిశోధనల ఇతివృత్తముగా
గ్రహించి, శాస్త్రజ్ఞులనే వాయికా నాయకులుగా చేసి,
అద్భుతరసము ప్రధానరసముగను, లలితశృంగారము
అంగరవముగను సమకూర్చి, గద్య పద్య గేయరీతుల
కిమ్మీరిత సమ్మిశ్రణముగ సృష్టించి, "ఊహా ప్రహేళిక' యను
క్రొత్త కావ్య ప్రక్రియను రూపొందించిన కవిగారు నిక్కపు
పురోహితులు. వీరు తర్కపురుమని భావవా సుందరిని గూర్చి
పరిణయమొనర్చి బ్రహ్మముడులు వేయించిరి. ఇది
క్రొత్తపథమగుటచే దీని సౌందర్యమును తత్త్వమును
ఆకళించుకొనుటకు కొంత కాలము పట్టవచ్చును. ఇట్టి
రచనలను వీరింకను కొన్నిటిని చేసి నుటరేఖలలో
సమర్పినచో, ఉత్తరోత్తర కవికుమారులు శాస్త్రమును
కవిత్వమును నీరక్షీర వ్యామున నమ్మిళితము చేసి
ఆస్వాదనీయముగా చేయగలరని యూహింతును"
- ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం
నిందపూర్వకమైన ప్రక్రియ "ఊహా ప్రహేళిక". ఇందులో "ఊహా" కీలక
స్థానం వహిస్తుంది. నిగూఢంగా నిందువుంటుంది. ఈ ప్రక్రియలో జోగారావుగారు
“అవతారం", "మన్వంతరం", రాశారు.
1. అవతారం:
"అవతారము" అను ఊహాప్రేహేళిక యందు మానవుడు సృష్టిలో మొట్ట
మొదటిమాటు అడుగుపెట్టు ముందర సన్నివేశమును కవిగారు చక్కగా అంతప్పన్నిధి
గావించుకొని, అనురూప వాతావరణమును సృష్టించి, పరిణామ సిద్ధాంతమును
కావ్య మాత్ర నిబద్ధము చేసిరి. ఆదిమానవుడు తన ప్రియురాలైన సహచరి కోసము
పల్లవించుటయందే కవిత్వ మారంభమైనదని తోపించుటకు గాబోలు ఈ ఘట్టమున
వీరు లయబద్దమైన గేయమును వ్రాసివారు." అని ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారు
అన్నారు. ఇది 1958లో విలంబి ఉగాది "ఆంధ్ర పత్రిక"లో వెలువడింది.
86<noinclude><references/></noinclude>
lk70qm6n1ejoegx0uv54o9mqbfmf3q3
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/102
104
213551
557266
2026-05-27T16:46:05Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '13 87 2. మన్వంతరం 'మన్వంతరము' అను ప్రహేళిక అణు విచ్ఛేదమునకును తదనుసంభవమైన విశ్వ ప్రళయమునకును కావ్యత్వమును ప్రసాదించిన అద్భుత రౌద్ర శృంగారముల రమ్య సమ్మేళనము. తిక్కన సోమయాజి ఇ...'
557266
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>13
87
2. మన్వంతరం
'మన్వంతరము' అను ప్రహేళిక అణు విచ్ఛేదమునకును తదనుసంభవమైన
విశ్వ ప్రళయమునకును కావ్యత్వమును ప్రసాదించిన అద్భుత రౌద్ర శృంగారముల
రమ్య సమ్మేళనము. తిక్కన సోమయాజి ఇట్టి దృశ్యములను చారుభీషణములని
వర్ణించును. మానవమేధ ఈశ్వరసృష్టి విధ్వంసమునళం తోడ్పడి సంతగా
స్వయంసృష్టిచేసి జీవమునకు అమరత్వము కల్పించుటలో ఇంకను కృత కృత్యము
కాలేదని కవిగారి యాశయముగా తోచుచున్నది." అని లక్ష్మీరంజనం గారు అన్నారు.
ఇది 1958లో జనవరి "భారతి" పత్రికలో వచ్చింది. అంతర్వాణి శర్మ అనే
భావకవి భువిభవిష్యత్తునకు సంబంధించి చిత్ర విచిత్రంగా 1957 నుండి ముఫ్ఫై
సంవత్సరాలు ముందుకు వెళ్ళి కట్టిన ఊహా కలాపం "మన్వంతరం".
“ఈ కావ్యములోని "అవతారము'ను జోగారావు
చదివిన విశాఖ సభకధ్యక్షత నాకు లభించియుండినది. నాడు
ఈ కృతిభర్త శ్రీ రామకృష్ణరాజుగారక్కడ ఉండుటయు
తటస్థించినది. నాటి నా మాటలనే మరల అందును. -“అది
కవిత్వమా! తత్త్వమా! కవిత్వ తత్త్వమే అది పద్యః
పరనిర్వృతి." తత్పాధనా మార్గమున సుదూరగామి చిరంజీవి
జోగారావునవే నా సహృదయాశీస్సులు."
-
- ఓరుగంటి రామచంద్రయ్య<noinclude><references/></noinclude>
qzcn7iukhfxr4j62sljwwyenbaijyit
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/103
104
213552
557267
2026-05-27T16:46:17Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'III. కథలు - సమాలోచన - "ఈ పుస్తకంలో ఉన్న కథలు అన్నీ కూడా నిర్దుష్టమైన శిష్టజన వ్యావహారిక భాషలో ఉన్నవి. అక్కడక్కడ రచన సమాస భూయిష్టంగా లేకపోలేదు. కాని ఆ సమాసాలు మృదు మధురమైన కారణాన...'
557267
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>III. కథలు - సమాలోచన
-
"ఈ పుస్తకంలో ఉన్న కథలు అన్నీ కూడా నిర్దుష్టమైన
శిష్టజన వ్యావహారిక భాషలో ఉన్నవి. అక్కడక్కడ రచన
సమాస భూయిష్టంగా లేకపోలేదు. కాని ఆ సమాసాలు మృదు
మధురమైన కారణాన రచనలో క్లిష్టత ఏర్పడలేదు.
అన్నింటికంటే నన్ను ఆశ్చర్య చకతుణ్ణి చేసింది ఒకటి
ఉంది. ఈ రచయిత మధురమైన హాస్యాన్ని సాధించ
గలిగాడు. ఈ హాస్యము శబ్దాశ్రయము కాదు; భావాశ్రయము.
ఇక్కడ శబ్దాశ్రయ భావాశ్రయ హాస్యభేదములను గురించి
ఒక్క ముక్క చెప్పాలి. శబ్దాశ్రయ హాన్యములోని
చమత్కారము బాహ్యవిషయమునకు సంబంధం కలది -
భావాశ్రయ హాస్యంలోని చమత్కారము అంతరంగిక
విషయసంబంధి. శాబ్దిక హాస్యము పుష్పరూపమును చూచి
ఆనందించడం వంటిది. భావాశ్రయ హాస్యము
పుష్పసౌరభమును గ్రహించి ఆనందించువంటిది. శబ్దాశ్రయ
హాస్యము వస్తురూపం వికృతిని చూపుతుంది. భావాశ్రయ
హాస్యము వస్తు ధర్మంలో ఈరచనలో భావాశ్రయ హాస్యము
పుష్కలంగా ఉంది. ఉదాహరణలు నేను చూపనక్కర్లేదు.
ఇక ముందు రాబోయే కథలలో వీరు కథానిర్మాణ
సౌందర్యానికి, శిల్పసౌందర్యానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యమిస్తారని
ఆశిస్తున్నాను".
సువర్ణ శృంఖల :
మునిమాణిక్యం నరసింహారావు
ఇది నవంబర్ 1961లో వెలువడింది. ఇందులో 1. సువర్ణ శృంఖల 2.
విషాదాంతం 3. ఉత్తిష్ఠన్తుభూత పిశాచా 4. రసాభాసం 5. అసలు సంగతి 6. డాక్టర్
సుదర్శనం 7. సుబ్బారాయుడి షష్ఠి అనే ఏడు కథలు వున్నాయి. దీన్ని చలంగారికి
88<noinclude><references/></noinclude>
4eckj7brsyss5erhj8pncg0axtygmf2
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/104
104
213553
557268
2026-05-27T16:46:28Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అంకితం ఇచ్చారు. ముందుమాటలు మునిమాణిక్యం నరసింహారావు, అద్దేపల్లి వివేకానందాదేవి గార్లు రాశారు. పేజీలు 103 వున్నాయి. క్వాలిటీ పబ్లిషర్సు, విజయవాడ వారు దీన్ని ప్రచురించారు. వ...'
557268
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అంకితం ఇచ్చారు. ముందుమాటలు మునిమాణిక్యం నరసింహారావు, అద్దేపల్లి
వివేకానందాదేవి గార్లు రాశారు. పేజీలు 103 వున్నాయి. క్వాలిటీ పబ్లిషర్సు, విజయవాడ
వారు దీన్ని ప్రచురించారు. వెల రూ॥ 1.50/-
1. సువర్ణ శృంఖల :
సన్మానాల పిచ్చిలో పడి, కష్టాల్లోవున్న సంసారాన్ని విడిచిపెట్టి, వెళ్ళిపోవాలని
అనుకున్న కుటుంబరావు కథ “సువర్ణ శృంఖల". ఈ కథలో కుటుంబరావు సంసార
పరిస్థితులను కథకుడు మనకళ్ళకు కట్టినట్లు విశదీకరిస్తాడు. రావుగారు తీసుకున్న
వస్తువు సార్వజనీనం. కథ అనేక మలుపులు తిరుగుతూ ఉత్కంఠభరితంగా కడు
రమణీయంగా సాగుతుంది. ఈ కథలో కుటుంబరాయకవి, ఆయన, భార్య శేషమ్మల
మధ్య హాస్యంతో
కూడిన అద్భుత సంభాషణ జరుగుతుంది. అది ఇది.
"అన్నట్లు సన్మానం అయ్యాక మరి ఇవాళ నుంచే కదండీ మిమ్మల్ని కీర్తి
శేషులంటారు.
"ఛస్తే అందరూ అవుతారు కీర్తిశేషులు.
"అయ్యో అమాయిత్యమా! ఎంతమాటవేశాను తెలీక. కీర్తిశేషులంటే అదేమిటో
గొప్ప హోదా అనుకున్నాను".
“దాని మాటకేం గాని చూశావా. ఇది మన కావ్యకన్య. ఇవాళ శ్రీశ్రీశ్రీ రాజా
వెంకట్రాయనిం గారికి ఏతత్కన్యాదాతను కాబోతున్నాను".
" ఉద్దరిస్తారు. ఇంట్లో ఎదిగి కూచున్న ఆడపిల్లలలికి దిక్కులేదు. ఇహా
కావ్యకన్యలను పెట్టుకు ఊరేగుతారు".
సన్మానాల పిచ్చిలో సంసారబంధాలను పట్టించుకోక ప్రవర్తించే పాత్ర ఒకటి,
ఇల్లాలిగా బాధ్యత గుర్తెరిగి "రొమ్ముపై కుంపటిల్లా" ఎదిగి కూర్చున్న ఆడపిల్లలను
గూర్చి పలికిన పాత్ర మరి యొకటి.
2. విషాదాంతం :
సర్వ కావ్యాలకు పరమ ప్రయోజనం ఆనందం. భారతీయ కావ్యాల్లో
మోదాంతం విషాదాంతాలు ప్రత్యేకంగా ఏమీ లేవని "విషాదాంతం" కథ రాశారు.
3. ఉత్తిష్ఠన్తు భూత పిశాచా :
89<noinclude><references/></noinclude>
g3ym84p6d5ptksjktuknd7n0m84w2ii
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/105
104
213554
557269
2026-05-27T16:46:40Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సరికొత్త టెక్నిక్లో వాస్తవికమైన సన్నివేశంతో కథరాసి, ప్రత్యేక సంచికకు పంపాలని అంతర్ముఖుడైన అతివాస్తవిక రచయిత పడిన తాపత్రయం "ఉత్తిష్ఠన్తు భూతపిశాచా" లో కన్పిస్తుంది. 4. రస...'
557269
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సరికొత్త టెక్నిక్లో వాస్తవికమైన సన్నివేశంతో కథరాసి, ప్రత్యేక సంచికకు
పంపాలని అంతర్ముఖుడైన అతివాస్తవిక రచయిత పడిన తాపత్రయం "ఉత్తిష్ఠన్తు
భూతపిశాచా" లో కన్పిస్తుంది.
4. రసాభాసం
"విషాదాంతం”, “రసాభాసం" రెండు కథలు కథకుడికి వున్న పాండిత్యాన్ని
తెలియజేస్తాయి. ప్రాచీన కావ్యాల్లో విషాదాంతాలు, మోదాంతాలూ అని రెండు లేవనీ
సర్వకావ్య ప్రయోజనం ఆనందమే అనీ రసాభాసం కూడా ఒక రవంగానే భాసిస్తుందని
చెప్పడానికే రెండు కథలను జోగారావుగారు రాశారు.
5. అసలు సంగతి:
"అసలు సంగతి” అనే కథలో జీనియస్ కు పిచ్చి ఎక్కుతుంది. "పిచ్చి
ఎత్తిందంటే బుర్ర చెడిపోయిందన్నమాట. లేని బుర్ర పాడవడానికి వీల్లేదు కాబట్టి,
పిచ్చి ఎత్తని వాళ్ళకు ఆ బుర్ర ఉన్నట్లు రూఢి ఏమిటి" అని వాదిస్తాడు జీనియస్.
హాస్య ధోరణిలో కథనడుస్తుంది. జీనియస్, ఒక అమ్మాయిని ప్రేమిస్తాడు. అయితే
అమ్మా ఇతనిని ప్రేమించదు. ఆకారణంగా ఆత్మహత్య చేసుకుందామని
అనుకుంటాడు. కాని తాను చచ్చిపోతే తన హృదయంలో ప్రేమ చచ్చిపోతుందని
భావించి ఆత్మ హత్య ప్రయత్నం మానేస్తాడు. అయ్యో పాపం అని జీనియస్ పై
మనకు సానుభూతి కలుగుతుంది.
6. డా॥ సుదర్శనం :
పత్నీ విరహరంలో, జ్వరం తాకిడికి ప్రకోపించిన మనసు అందంలేనిచోట
అందం వున్నట్లు ఊహిస్తుంది. ఈ సత్యాన్ని నిరూపిస్తున్నకథ, "డా॥సుదర్శనం".
7. సుబ్బారాయుడి షష్ఠి :
రచయిత అన్పించుకోవాలని కుతూహలంతో ఏవేవో రాసి బిరుదులమీద,
సన్మానాల మీద, గొప్ప ఆసక్తి కనపరిచిన ఒక వ్యక్తి కథ "సుబ్బారాయుడి షష్ఠి”.
జీవితం పుట్టుక నుండి చనిపోయే వరకు సుబ్బారాయుడి షష్ఠి నాడే ఏదో విశేషం
తనకు జరుగుతుందని భ్రమపడిన ఒక వెర్రి కవియొక్క తుది కోరిక షష్టి పూర్తి ఎలా
జరిగిందో చూస్తే, మనకు ఎంతో జాలి కలుగుతుంది.
90<noinclude><references/></noinclude>
retmxbmjc93z1yqjdri20nl1scnwgfg
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/106
104
213555
557270
2026-05-27T16:46:49Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శృంఖల) ఈ కథల్లో ఛలోక్తులు, జాతీయాలు, సామెతలు ఎన్నో మనకు కన్పిస్తాయి. వినాయకుడి పెళ్ళి కన్నీ విఘ్నాలే అన్నట్లు నా సన్మాన విషయం (సురవ చేల పంటలు కొయ్యలు చెప్పుగాదె (విషాదాంతం)...'
557270
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>శృంఖల)
ఈ కథల్లో ఛలోక్తులు, జాతీయాలు, సామెతలు ఎన్నో మనకు కన్పిస్తాయి.
వినాయకుడి పెళ్ళి కన్నీ విఘ్నాలే అన్నట్లు నా సన్మాన విషయం (సురవ
చేల పంటలు కొయ్యలు చెప్పుగాదె (విషాదాంతం)
చక్కగా ఒక పూర్వ సువాసిని స్వయంగా పూనుకొని సొంతానికి పెట్టుకొన్న
పాత చింతకాయ పచ్చడి లాగ బాగానే ఉంది. (సుబ్బారాయుడి షష్ఠి)
"శ్రీ జోగారావుగారి, “సువర్ణ శృంఖల” చదవగానే
హృదయాన్ని బరువైన గొలుసులే పట్టి లాగాయి. తెనుగు
సరస్వతి యింటి ప్రాంగణంలో, గండభేరుండిత్యాది
బిరుదాంకితులైన సుబ్బారాయ కవీ, కన్నబిడ్డల
కడుపులుమాడ్చి, స్వీయ హృదయాలనూహాసుందరుల
మిథ్యా! ప్రేమసుధలతో నింపుకొనే కుటుంబరాయ కవి.
నామధేయ చండప్రచండ రచయితా, వంటి వారు
తిష్టవేసుకుని బైటాయించి మరీ కూర్చున్నారు.
వేడు మనకున్నదల్లా, దీన్నీ పట్టించుకొని ప్రజా,
విషయాన్ని గ్రహించినా మొగమోటమీచేత సత్యాన్ని బహిర్గతం
చేయలేని రసజ్ఞులూ, విమర్శకులును, విషాదంతంలోని
వెంకట్రాయుడు వంటి వారే సాహిత్యవాడల అపురూపమై
పోయారు. నేటి సాహిత్యోద్యానవనంలో విశ్వ జనీన సత్యాల
పరిమళాన్ని వెదజల్లే కుంద నికుంజాల్లో నుడికారపు
సొంతకెంపులు నింపే మందారాలే మాయమై పోతున్నాయి.
సన్మానాలు అనుయాయ సంఘాల నిర్మాణంలో జీవితాన్ని
వెళ్లబార్చే కవిరాయళ్ళీనా డెక్కువగా వున్నారనటం అతిశయోక్తి
కాదేమో! ఆకులందున అణిగిమణగి వున్నా సంపెంగలా
కవితా పరిమళాల్ని వెదజల్లాలి కవి!
అందుకనే జోగారావు కథలంటూ సోదరుడు
రాసుకున్నా వీటిని "సాదలంటే" బాగుంటుందనుకుంటాను.
91<noinclude><references/></noinclude>
mgw3yfulx59un3bp07yzo3pdy5bbhla
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/107
104
213556
557271
2026-05-27T16:46:58Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కవిగా ఆయన కనుగొన్న నగ్నసత్యాల్ని, కృషి ఫలితంగా నిరూపించుకున్న నిజాల్నీ గుదిగుచ్చి, హృదయావేదనా, దానితో పుట్టే కోపతాపాల రూపకల్పనలే యీ చిన్న కథలుగా చిత్రించి ధన్యులయ్యారు....'
557271
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కవిగా ఆయన కనుగొన్న నగ్నసత్యాల్ని, కృషి ఫలితంగా
నిరూపించుకున్న నిజాల్నీ గుదిగుచ్చి, హృదయావేదనా,
దానితో పుట్టే కోపతాపాల రూపకల్పనలే యీ చిన్న కథలుగా
చిత్రించి ధన్యులయ్యారు.
కవిగా కనుగొన్న సత్యాలకు నిదర్శనం “డాక్టరు
సుదర్శనం" వంటి ధైర్య సాహసాలులేని నవనాగరక
పురుషులూ, 'రసాభాసం' లోని విద్యార్థి కథలే! కామానికీ
మోహానికీ, ప్రేమకూ, తరతమ భేదాలెరుగలేక "ప్రేమికుల”
మంటూ డంబాచారాలు పలుకుతూ, అపురూపంగా,
లభ్యమయ్యే పరమ పవిత్ర ప్రేమామృతాన్ని జీవితంలో
చూరగొనడానికి కించిత్తు యత్నం చేయక ఎండ మావులబట్టి
దాహెూపశమనం చేసుకో చూచే, మృగశాబకాలలా, జీవితాన్ని
వెళ్లమార్పే “మా రాజు"ల్ని చూసి విమర్శించే ధైర్యం
కవిగారికున్నందుకు సంతోషం!
సువర్ణ శృంఖలాలు పాఠకులకు తగిలించక పూర్వమే
సాలోచనగానే కవి తన హృదయానికి వాటిని
తగిలించుకున్నారు. కవితావాణి కడనియమ బంధనాలతోనే
మోకరిల్లారు. ధన్యులు"
ఇతర కథలు:
- అద్దేపల్లి వివేకానంద దేవి
పైన చెప్పిన ఏడు కథలే కాక "ఆంధ్ర పత్రిక” మొదలైన పత్రికల్లో వచ్చిన
మరోమూడు కథలు కూడా వున్నాయి. 1. మహాకవి శివయ్య గారి జీవిత చరిత్ర 2)
శభాష్ శేషయ్య కటకటా కాంతమ్మ 3). ధ.
1. మహాకవి శివయ్య గారి జీవిత చరిత్ర :
ఈ కథ "భారతి"లో వెలువడింది. ఇద్దరు కవులు కలిసి జంట కవిత్వం
చెప్పుతారు. పరిస్థితుల ప్రభావంతో ఇద్దరూ విడిపోతారు. అందులో ఒకాయన గట్టి
పండితుడు, ఉదాత్తుడు. రెండోవాడు శివయ్య. లఘుసారుడు, మందప్రజ్ఞుడు,
92<noinclude><references/></noinclude>
fbuvu20oql2ugvf942um085wof2kgsz
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/108
104
213557
557272
2026-05-27T16:47:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అల్పసంస్కారి, పదిమందిని ఆశ్రయించి పైకివస్తాడు. వట్టి డంబాల మారి, డబ్బాల కోరు. స్వీయ చరిత్రను రాసుకుంటాడు. పనిలోపనిగా ఒక మంత్రి గారి స్వీయ చరిత్రను కూడా రాస్తాడు. రెండు స్వ...'
557272
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అల్పసంస్కారి, పదిమందిని ఆశ్రయించి పైకివస్తాడు. వట్టి డంబాల మారి,
డబ్బాల కోరు. స్వీయ చరిత్రను రాసుకుంటాడు. పనిలోపనిగా ఒక మంత్రి గారి
స్వీయ చరిత్రను కూడా రాస్తాడు. రెండు స్వీయ చరిత్రలను మంత్రిగారే ముద్రిస్తారు.
ఎదురింటి యువకుడు శివయ్య స్వీయచరిత్రను కొనుక్కొని చదివి విన్పించగా
వినుచున్న శివయ్య ప్రతిస్పందనలు, చేసిన చేష్టలు, ఈ కథలోని వస్తువు ఒక
గ్రంథాన్ని చదువుతుంటే మరొకరు వినుచు ప్రతిస్పందన పొందడం ఈ కథలోని
ప్రత్యే
2. శభాష్ శేషయ్య కటకటాకాంతమ్మ:
చిత్రమైన కథ ఇది. శీర్షికే విచిత్రంగా వుంది. “చీరంటే చీరా, అలాంటిలాంటి
చీరా, అల్లాటప్పాచీరా, బనారసుజల్తారు బటేదారు చీర, జడ్జీగారి పెళ్లాం కూడా
పెళ్ళి పేరంటాలకు, ఉత్తప్పుడు కట్టుకొనే చీర" అని మోతుబరితోటి కోడలుతో పోటీపడి
పట్టు పట్టి, అలాంటి చీర కొనాలని భర్త శేషయ్యతో కాంతమ్మ అడుగుతుంది.
భార్య బాధపడలేక ఎట్టకేలకు శేషయ్య చీరుకొంటాడు. కొత్త చీరకట్టుకొని దర్జాగా,
దర్పంగా కాంతమ్మ పేరంటానికి వెళుతుంది. అక్కడికి ఆమె తోటికోడలు “లేటెస్టు
స్టేషన్" చాలా అందంగా తయారై వస్తుంది. కాంతమ్మను చూసి నీదంతా
"పాత ఫేషన్" అని "చీ" అని ఈపడించుకుంటుంది. కాంతమ్మ బాధ పడుతుంది.
చిన్న సంసార సన్నివేశాన్ని తీసుకొని అద్భుతమైన కథ రాశాడు కథకుడు.
3. ధ :
ఈ కథ “ఆంధ్ర ప్రభ”లో వచ్చింది. ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాల్లో స్థూల కాయులను
"ఉత్తుధ” అని అంటారు. ఇది ఆ ప్రాంత మాండలికం. ఒక స్థూల కాయురాలు
జీవితంలో ఎదుర్కొన్న అనేక సమస్యల్ని కథకుడు చమత్కారచతురంగా చిత్రించాడు.
93<noinclude><references/></noinclude>
mi0s192ei4nawedk4dxswbfhzxm6hec
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/109
104
213558
557273
2026-05-27T16:47:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'IV. నవల-విశ్లేషణ మేరు శిఖరం (చోమోలుంగా) : "సూక్ష్మాతి సూక్ష్మాంశ విషయ విశ్లేషణము, అధికాధిక ప్రాముఖ్యము కల పాత్రల మనస్తత్వ ఆవిష్కరణము, కథయంతటను విస్తరించిన భాషా ప్రాగల్భ్యము,...'
557273
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>IV. నవల-విశ్లేషణ
మేరు శిఖరం (చోమోలుంగా) :
"సూక్ష్మాతి సూక్ష్మాంశ విషయ విశ్లేషణము, అధికాధిక
ప్రాముఖ్యము కల పాత్రల మనస్తత్వ ఆవిష్కరణము,
కథయంతటను విస్తరించిన భాషా ప్రాగల్భ్యము, వర్ణన
వైవిధ్యము, నుడికారపు సొంపు, పదబంధ పారిజాత
పరీమళము, జాతీయ ప్రయోగ సంపద - ఇది యదియనక
ఉత్తమ కథాకథనమున కిది "మేరు శిఖరి".
- పొన్నెకంటి హనుమంతరావు
ఈ నవల 1988లో వెలువడింది, పేజీలు 112, ఈ గ్రంథాన్ని ఎం. ఆర్.
అప్పారావు గారికి అంకితం ఇచ్చారు. “ముందు మాట” పొన్నెకంటి హనుమంతరావు
గారు రాశారు. జాన్సన్ పబ్లిషింగ్ హౌస్, గుంటూరు వారు దీన్ని ప్రచురించారు.
మే 29 తేది 1953లో జాన్ హంట్ నాయకత్వంలో ఎడ్మండ్ హిల్లరీ అనే
న్యూజిలాండ్ దేశస్ధుడు టెన్సింగ్ వాళ్లే అనే షెర్పాజాతీయుడు ఎవరెస్టు శిఖరారోహణ
చేశాడు. ఆ ఉదాంతాన్ని నవలగా రాశారు రావుగారు. “ఎవరెస్టు" శిఖరానికి
"టిబెటన్" భాషలో ప్రాచీనమైన పేరు “చోమోలుంగ్మా" దీనిపై పక్షులు ఎగరలేవు
శిఖరారోహణ ఉద్యమవార్తలు ఏ రోజుకి ఆరోజు దిన పత్రికల్లో వరుసగా
మూడు నాలుగు నెలలపాటు వెలువడుతూవున్నాయి. కొంత కాలం తర్వాత ఉ
ద్యమ నాయకుడైన హంటు దొరరాసిన "ది ఎసెంట్ ఆఫ్ ఎవరెస్టు" అనే గ్రంథం
వచ్చింది. దాన్ని ఆధారంగా జోగారావుగారు ఈ నవల రాశారు.
చరిత్రలో సంభవించిన సంఘటనలను వస్తువుగా స్వీకరించి, మంచిగా
నవలరాశారు. ఉత్కంఠభరితంగా, హృదయ రంజకంగా కథ నడుస్తుంది. ఇతి
వృత్తంలోనూ, శీర్షిక పెట్టడంలోనూ, పాత్ర చిత్రణలోనూ, రావుగారు ఎంతో శ్రద్ధ
తీసుకున్నారు. పలు మలుపులతో కూడిన ఉత్కంఠతతోనూ, సన్నివేశ కల్పనలోనూ,
సందర్భోచిత వర్ణనలలోనూ రావుగారి నేర్పు ఇందులో కన్పిస్తుంది.
94<noinclude><references/></noinclude>
qt2l3dp2vldv1f6j3t83rat8it45kg3
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/110
104
213559
557274
2026-05-27T16:47:31Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'V.నాటికలు-అనుశృలన “నా మట్టుకు నేను ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ యొక్క నాట్య వేదికమీద ఏటా ఒక్క ప్రయోగం చేస్తాను. అది చూచే యక్షగాన పరిశోధనలో నిష్ణాతుడైన మా జోగారావుగారు ఆ సంస్కారం ఒ...'
557274
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>V.నాటికలు-అనుశృలన
“నా మట్టుకు నేను ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ యొక్క
నాట్య వేదికమీద ఏటా ఒక్క ప్రయోగం చేస్తాను. అది చూచే
యక్షగాన పరిశోధనలో నిష్ణాతుడైన మా జోగారావుగారు ఆ
సంస్కారం ఒంటబట్టి, ఇలాంటి రచనలకు పూనుకున్నాడు.
అతడిదివరకే పరంపరగా ప్రచురితమైన తన యక్షగాన
పరిశోధనాత్మక వ్యాసాల ద్వారా, వచన నాటికలూ,
ఖండకావ్యాలు, కథానికలు ద్వారాను తెలుగు వారికి
సుపరిచితుడైన రచయిత అంచాత అతని గురించి ఇప్పుడూ
నేనేమీ ప్రశంసించపోవడంలేదు. అతనివి నాలుగు
గేయనాటికల ప్రక్కనే వున్నాయి. విడిగా గేయరచనలోనూ,
వాటికా రచనలోనూ చేయి తిరిగిన వాడే అయినా రెండూ
కలిసిన యీ రంగంలో అతని రచనా వ్యాసంగానికిదే ప్రథమ
సోపానం, జోగారావుగారు ఈ ప్రక్రియకు కూడా “అప్పరన”.
అని పేరు పెట్టడం గమనార్హం బాగుంది. అవకాశం వుంటే
అనుభవించి, ఆనందించండి అని యీ ముడిముక్కలతో
పాఠకలోకానికి పరిచయం చేసి విరమిస్తున్నాను".
- కూర్మావేణుగోపాల స్వామి
జోగారావు గారు గేయ, వచన, నాటికలు కలిపి పదమూడు రాశారు.
గేయనృత్య నాటికల సంపుటి "అప్పరస”, వచన నాటికల సంపుటి “మధుర
మాధవం". ఈ రెండు సంపుటాలు జోగారావు గారికి మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టాయి.
I. గేయ నాటికలు:
అ) అప్సరస :
“అప్పరస” గేయనృత్యనాటికల సంపుటి. అత్యంత సమర్ధంగా ఈ నాటికలను
రావుగారు రాశారు. ఇది 1961లో వెలువడింది. ఇందులో 72 పేజీలు వున్నాయి.
95<noinclude><references/></noinclude>
da3r4c6ue5dvk48ysohcotbeocbkh12
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/111
104
213560
557275
2026-05-27T16:47:43Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మెజిస్టేక్ ప్రెస్ రాజమండ్రివారు దీన్ని ప్రచురించారు. ఈ సంపుటిలో 1) అప్పరస 2) సుమబాణం, 3) సాక్షాత్కారం 4) అవిముక్త అనే నాలుగు గేయ నృత్య నాటికలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఇవి సహృదయ పాఠకు...'
557275
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మెజిస్టేక్ ప్రెస్ రాజమండ్రివారు దీన్ని ప్రచురించారు. ఈ సంపుటిలో 1) అప్పరస
2) సుమబాణం, 3) సాక్షాత్కారం 4) అవిముక్త అనే నాలుగు గేయ నృత్య నాటికలు
చోటు చేసుకున్నాయి. ఇవి సహృదయ పాఠకుల హృదయాల్ని ఆకట్టుకున్నాయి.
నాలుగు నాటికలను నలుగురికి అంకితం ఇచ్చారు.
1. అప్సరస :
నాట్య గాన సౌందర్యాలు ఒక్కచోట రూపు దాల్చిన వ్యక్తి కామిని. కామేశ్వరి
ఇలవేల్పయిన జక్కుల కులంలో పుట్టిన అందాల భామ ఆమె. “కామేశ్వరి కళ్యాణం"
అనే దాన్ని అభినయించడానికి కామిని పదకేశిక పద్ధతిపై పూలతోటలో అభ్యసిస్తుంది.
ఆ యక్షగాన కర్త మురళీధరుడు. ఇతడు ప్రఖ్యాత కవి కూడా. ఈ విషయం కామినికి
కూడా తెలుస్తుంది. ఆ పురపాలకుడు మణిభద్రహేరాజు. అతని ఆస్థానకవి
మురళీధరుడు. ఒకరోజు మురళీధరుని సహాయ సహకారాలతో కామిని, రాజు
దగ్గర నృత్యం చేస్తుంది. రాజు కామిని నృత్యానికి ముగ్ధుడవుతాడు. తర్వాత ఆమెకు
దగ్గరవుతాడు. అంతే కాక రాణివాసానికి నీవు రాకపోకలు చేయవచ్చునని తన
మనసులోని మాటను వున్నది వున్నట్లు చెప్పుతాడు. "లేని పోని రాచ చర్చలు
మాకెందుకు ప్రభూ" అని కామిని అంటుంది. అంతే కాదు. “రాజులు మాపై
మోజుపడితే, రాణులు బేజారెత్తెదరేమో" అని అంటుంది.
ఒక రోజు రాజు గారి కొలువులో మురళీధరుని గానానికి కామిని నృత్యం
చేస్తుంది. కామిని నాట్యానికి రాజు మైమరచి పరవశించిపోతాడు. ఆ సంతోషంతో
రాజు తన మెడలోని రత్న హారాన్ని తీసి కామిని మెడలో వేస్తాడు. ఆరోజు రాజు
పుట్టినరోజు కూడా. రాజు పుట్టిన రోజు సందర్భంగా కవి తాను రాసిన అద్భుతమైన
యక్షగానాన్ని రాజుకి అంకితమిస్తాడు. ఆ సందర్భంగా కవిని రాజు ఘనంగా
సత్కరిస్తాడు. కవి ఆనందానికి అవధులు వుండవు. రాజు ఆస్థానకవి మురళీధరుని
ప్రశంసిస్తాడు.
రాజుగారి ఆస్థానంలో రెండో కవి కూడా వుంటారు. ఆయన పేరు
ముసలాయుధుడు. రాజుతో మురళీ ధరుని గూర్చి వున్నవి లేనివి అన్నీ చెప్పుతాడు.
అంతేకాక మురళీధరునికి కామినీ భూతం ఆవరించిందని. స్వామి ద్రోహంచేస్తున్నాడని,
జక్కుల జవరాలిని ముళీధరుడు కామించాడని చెప్పుతాడు. రాజుకు చెప్పలేనంత
కోపంవస్తుంది. ఆ కారణంగా మురళీధరుని చిత్రవధ చేయమని రాజు భటుని
96<noinclude><references/></noinclude>
eo8jvi53gxu8lgfol658qxw9srgkloo
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/112
104
213561
557276
2026-05-27T16:47:52Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆజ్ఞాపిస్తాడు. మురళీధరునికి శిక్ష వేయవొద్దని కామిని, రాజును వేడుకుంటుంది. అప్పుడు "నిను ప్రేమించిన దానికిదీ నీచురాల విశ్వాసము" అని అంటాడు. అప్పుడు కామిని చక్కగా సమాధానం చ...'
557276
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆజ్ఞాపిస్తాడు. మురళీధరునికి శిక్ష వేయవొద్దని కామిని, రాజును వేడుకుంటుంది.
అప్పుడు "నిను ప్రేమించిన దానికిదీ నీచురాల విశ్వాసము" అని అంటాడు. అప్పుడు
కామిని చక్కగా సమాధానం చెప్పుతుంది.
"కవికి కాదు స్వామీ, యిది కళకు శిక్ష. ప్రేమన్నది, ప్రతిఫల మాశింపదున్న.
నీవే నిజముగ ప్రేమించినచో ప్రేమ మహత్తేనీకు తెలిసివస్తే తక్షణ మాతని రక్షింపుము
అంటుంది. తనను నిజంగా ప్రేమిస్తే తక్షణం మురళీధరుని
విడిచిపెట్టమని వేడుకుంటుంది. అంతే కాదు “ఎదను మురళికిచ్చి, తనువు తన
కర్పించితినని తానే త్యాగము చేసితినని" పలుకుతుంది. క్రమ క్రమంగా రాజులో
మార్పు వస్తుంది. రాజు భటుని పిలిచి, మురళీధరుని మరణశిక్ష వేయవద్దు అని
ఆదేశిస్తాడు. ఈ లోపే భటుడు మరణశిక్ష విధిస్తాడు. భటుడు హతమార్చిన రక్త సిక్త
హస్తాలతో కవికన్నులు తెచ్చి రాజుకు ఇస్తాడు. రాజు బాధపడతాడు. "అప్పరవ"ను
తీసుకోవడానికి తాను అనర్హుడనని సుదూరంగా వెళ్ళిపోతాడు. ఈ నాటికలో రాజు
ప్రాణత్యాగం చేయడం పరోక్షంగా చూపించబడింది.
కరుణ రస ప్లావితమైన అద్భుతమైన గేయనాటిక ఇది. సాటి కవిపై
అమాయపడడం, ఆ కవి వెంట ఒక అందాల రాసి వెళ్ళిపోవడం, మరో ఆస్థానకవి
ముసలాయుధుడు చూడడం, రాజుకి అన్ని విషయాలు చెప్పడం ఈ నాటకంలోని
అద్భుత విశేషాలు. మంచి వాడైన ఒక రాజు, చెడ్డ వాళ్లతో వుండడం వల్ల, వాళ్ళు
చెప్పిన మాటలు వినడం వల్ల, ఎలా మోసపోతాడో జోగారావు గారు చక్కగా
వివరించారు. ఇందులో రాజు పశ్చాత్తాప్త హృదయపరివేదనం పరాకాష్ఠకు చేరుతుంది.
దాని వల్ల మురళీధరుని కీర్తి మిక్కిలి ప్రకాశవంతమవుతుంది. శృంగార రసపోషణలో
మునిగితేలిన జోగారావుగారు కరుణ రసపోషణలో కూడా కడు సమర్థులని ఈ
నాటిక ద్వారా తేటతెల్లమవుతుంది. దీన్ని రాళ్ళపల్లి అనంత కృష్ణశర్మ గారికి అంకితం
ఇచ్చారు. జోగారావుగారు.
2. సుమబాణం :
విప్రనారాయణడు సుమబాణపుతాకిడికి తట్టుకోలేక దేవదేవి ప్రణయాను
రక్తుడు కావడం ఇందులోని కథ. విప్రనారాయణుడు అసలు సివలైన వైష్ణవ భక్తుడు.
ఆ భక్తుని రక్తుని గావింప విషయంలో రతీమన్మథులు పంతాలు పడతారు. సనాతన
సంప్రదాయ ఆచారాలకు నిలువుటద్దం విప్రనారాయణుడు. ఏది ఏమైనా
97<noinclude><references/></noinclude>
23uuaekmgwwoxi2cmu7a0a807ljzqbl
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/113
104
213562
557277
2026-05-27T16:48:04Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విప్రనారాయణుడిని ముగ్గులోకి దించాలని తీవ్ర ప్రయత్నాలు జరుగుతాయి. అదే పని మీద వుంటారు రతీ మన్మథులు. ఈ లోపు దేవదేవి పూలు కోసం తోటలోకి వస్తుంది. విప్రుడు చూస్తాడు. ప్రకృతి అం...'
557277
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విప్రనారాయణుడిని ముగ్గులోకి దించాలని తీవ్ర ప్రయత్నాలు జరుగుతాయి. అదే
పని మీద వుంటారు రతీ మన్మథులు. ఈ లోపు దేవదేవి పూలు కోసం తోటలోకి
వస్తుంది. విప్రుడు చూస్తాడు. ప్రకృతి అంతా భగవత్ ప్రసాదమని విప్రనారాయణుడు
ఆమె నిరాకరిస్తాడు. అంతా "స్వామి సంతానమ్ము" అనడం వైష్ణవ స్థితికి సోపానం.
విప్రుడు చెప్పినదంతా దేవదేవికి వెర్రి వేదాంతంలావుంటుంది. దేవదేవి పరిపరి
విధాల విప్రనారాయణుడుని మనసారా వేడుకుంటుంది. ఎన్నో విధాల
నచ్చచెబుతుంది. అయినా విప్రుడు దారిలోకి రాడు. తన ధోరణి తనదేకాని దేవదేవి
గోడు వినడు. కనీసం పట్టించుకోడుకూడా. చివరకు దేవదేవి పుష్పాంజలి సమర్పించి,
చెప్పవలసిన విధంగా అంతా
లోతుగా విడమరిచి చెప్పి లోనికి వెలుతుంది.
విప్రనారాయణడు ఓరచూపులతో దేవదేవిని చూస్తాడు. ఆమెను
“మమసన్నిభమందరాంగి" అని అంటాడు. దేవదేవిలోనికి వెళ్ళేటప్పుడు ఆమె
ప్రదర్శించిన అభినయానికి విప్రుడు ముగ్ధుడవుతాడు. అంతే కాదు జడనుండి రాసిన
పువ్వులను దోసిల్లోకి తీసుకుంటాడు. అతనిలో వున్న కాముడు వెంటనే లేచి
విప్రనారాయణుడు పై ఒక సుమబాణం సంధిస్తాడు విప్రుడు, శ్రీరంగని కని స్వయంగా
గూర్చిన హారాన్ని దేవదేవికి సమర్పించడానికి బయలుదేరుతాడు. రతీ మన్మథులు
సుమబాణాలను శ్లాఘిస్తారు. దీనితో కథముగుస్తుంది. ఈ గేయ వాటికను పాకల
రాజమన్నార్ గారికి అంకితం ఇచ్చారు జోగారావుగారు.
3. సాక్షాత్కారము :
ఆనందం అనేవిషయంలో కళాకారులందరి గమ్యాలు ఒక్కటే అనీ, మార్గాలు
భిన్నమైనప్పటికీ ఎక్కువ తక్కువ అని చెప్పుకోవడం మంచి పద్ధతి కాదని ఈ నాటిక
నిరూపిస్తుంది. ఇందులోని పాత్రలు కవి, శిల్పి, ఊహాసుందరి. దీన్ని
ఎమ్.ఆర్.అప్పారావు గారికి అంకితమిచ్చారు.
సముద్ర సమీపంలో వున్న ఒక దేవాలయంలో ఒక ప్రక్క ఒక శిల్పి, తాను
ప్రాణం పోసిన ఒక అందమైన శిల్పసుందరి దగ్గర కూర్చుంటాడు. మరోప్రక్క పూచిన
రక్తాశోకం క్రింద ఒక కవి ఆలోచనా నిమగ్నుడై వుంటాడు. కళాకారు లిద్దరూ ఆ
ప్రశాంత వాతావరణంలో అంతః ప్రేరణకలుగుతుంది. తర్వాత పెనుగాలికి ప్రకృతి
మారుతుంది. శిల్పముందరి అదృశ్యమై ఒక అందమైన అప్సరస అవుతుంది. శిల్పి
కవి ఇద్దరి ఆనందానికి అవధులు వుండవు. ఆ శిల్ప సుందరి ఎదుట వాట్యం
98<noinclude><references/></noinclude>
ibtvn3hoeo1f5ga86t4ah7sb02rvc0f
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/114
104
213563
557278
2026-05-27T16:48:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చేస్తూ పాటలు పాడుతారు. 'ఇది నా ప్రేయసి నా యులి కందిన యూహలు పోహణ పొందిన మందరి నా చాతుర్యపు శానము. ప్రాణము పోసిన రమణీయ మణియిది" అని శిల్పి పాడుతాడు. "ఇది నా ప్రేయసి నా కలయే మరినల...'
557278
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>చేస్తూ పాటలు పాడుతారు.
'ఇది నా ప్రేయసి
నా యులి కందిన యూహలు
పోహణ పొందిన మందరి
నా చాతుర్యపు శానము.
ప్రాణము పోసిన రమణీయ మణియిది"
అని శిల్పి పాడుతాడు.
"ఇది నా ప్రేయసి
నా కలయే మరినలువకురాగా
వాకమునుండి సరాసరి
నాకై వచ్చిన వారిమణియిది
కమ్మనిదగు నా కవితా గానము
కరకుశిలను కరిగించి నదీ
అవతరించిన దీ అప్పరన"
అని కవి పాడుతాడు.
సవిలాసలాస్యం, సుమధుర హాసం చేస్తూ శిల్పసుందరి వారిని వారిస్తుంది.
ఇద్దరికీ తాను ఇష్టురాలనని చెప్పుతుంది.
“లోక మన్నది లోప పంకిల
మూహయన్నది మోహజనకము
ఊహలోకపుటుచ్చు దగిలిన
లోపముల కది లోకు వగును
అందుకే
అందను మీ అనుభూతికి
అందను మీ అరచేతికి
ఉందును మీ హృదయమ్ముల"
అని కళా సుందరి, శిల్ప సుందరి మెరుపువలె అంతర్ధానమవుతుంది.
“అప్పరన” సాక్షాత్కారంతో హృదంతర్గమైన కళాకారుల ఊహల్లో కలలోపల
99<noinclude><references/></noinclude>
d9g6yrxz6qltqwc9em3ji0t5bzjtg54
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/115
104
213564
557279
2026-05-27T16:48:26Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆ కళ సాక్షాత్కరిస్తుంది కాని, అనుభూతికి అరచేతికి అందదని తేటతెల్లమవుతుంది. 4. అవిముక్తం ఒక తాత్విక భావ గర్భితమైన వివిధ మనో భావాల కూటమి "అవిముక్తం" వాటిక. "వాకు నచ్చిన కవి విశ్...'
557279
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆ కళ సాక్షాత్కరిస్తుంది కాని, అనుభూతికి అరచేతికి అందదని తేటతెల్లమవుతుంది.
4. అవిముక్తం
ఒక తాత్విక భావ గర్భితమైన వివిధ మనో భావాల కూటమి "అవిముక్తం"
వాటిక. "వాకు నచ్చిన కవి విశ్వనాథ యొకడు" అని ఈ నాటికను విశ్వనాథ
సత్యనారాయణ గారికి అంకితం ఇచ్చారు జోగారావుగారు.
"ఏ నాటికలోను భావాన్ని సందర్భాన్ని దాటిపోలేదు.
సాహిత్యం. తెలుగు వాట తిక్కనతో కొరవడిన “పదాల
పొదువు" ఇందులో మనంచూడవచ్చు. ఫలితంగా శ్రీ
జోగారావుగారిని “గేయ "తిక్కన"గా మనం
అభినందించనూవచ్చు.
- కర్రా కార్తికేయ శర్మ
II. వచనవాటికలు:
ఆ) మధుర మాధవం :
ఇది వచన నాటికల సంపుటి. 1963లో ముద్రించారు. దీన్ని కూర్మా
వేణుగోపాల స్వామి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఇందులో 1) మధుర మాధవం 2)
పాచికలు 3) దూత వాక్యం 4) అఘాయిత్యం 5) కథానాయకులు 6) విచిత్ర చిత్ర
గుప్తం 7) పాపారాయుడు 8) మదన కామేశ్వరి 9) ఛత్రపతి అనే తొమ్మిది నాటికలు
వున్నాయి.
1. మధుర మాధవం :
ఇందులో మధుర భక్తి చోటుచేసుకుంది. శ్రీ కృష్ణ తత్త్వాన్ని ఈ నాటిక ద్వారా
మనకు రావుగారు అందించారు. శ్రీకృష్ణ తత్త్వాన్ని గూర్చి ఎందరో ఎన్నో విధాలుగా
రాశారు. ఎవ్వరూ ఊహించని విధంగా జోగారావుగారు అపూర్వమైన భావనతో
ఊహించారు. పురుషునితో స్త్రీకి ప్రధానంగా నాలుగు అనుబంధాలు చోటు
చేసుకున్నాయి. తల్లిగా, చెల్లిగా, ప్రియురాలుగా, దుహితగా, ఇందులో “మాతృ
హృదయ మాధుర్యం, ప్రియ వల్లభ ఉల్లం స్వాధుత్వం అతిమనోహారాలు. పరమ
రమణీయమైనవి"
100<noinclude><references/></noinclude>
r2m5go6hytx44rduutiua2fva82o3n2
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/116
104
213565
557285
2026-05-27T21:35:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యశోదా రాధల ప్రేమకు పాత్రుడైన మాధవుని అంతరంగ మాధుర్యాన్ని నిరూపించి, అదే కృష్ణ తత్వజీవలక్షణం అని చెప్పడం ఈ నాటిక పరమార్ధం. అందుకే ఈ నాటికకు జోగారావుగారు “మాధురమాధవం” అని...'
557285
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>యశోదా రాధల ప్రేమకు పాత్రుడైన మాధవుని అంతరంగ మాధుర్యాన్ని
నిరూపించి, అదే కృష్ణ తత్వజీవలక్షణం అని చెప్పడం ఈ నాటిక పరమార్ధం. అందుకే
ఈ నాటికకు జోగారావుగారు “మాధురమాధవం” అని పేరు పెట్టారు.
మధురభక్తికి ప్రతీక రాధ విష్ణు అవతారాల్లో కెల్లా కృష్ణావతారం మధురాతి
మధురం. రాధాకృష్ణుల ప్రణయతత్త్వం చెప్పుకోదగ్గది. ఈ నాటికలో మరో విశిష్టత
ఏమంటే యశోద మాధుర్యం కూడాచోటుచేసుకోవడం ఇందులో నారదుడు
రాధాకృష్ణుల ప్రణయ మాధురీ ధురీణతను అనుభవించి, కృష్ణ భక్తి
మాధుర్యానుభావానికి యశోద వద్దకు వెళతాడు. ఈ లాంటి ఊహను వెయ్యేళ్ళ
తెలుగు సాహిత్యంలో ఏ కవీ చేయలేదు. ఆఘనత జోగారావుగారికే దక్కుతుంది.
“అమ్మా రాధా సర్వగోపికా తత్త్వమునకు ఉత్తమ ప్రతీకవునీవు. మాధవుని
అవతారములందెల్ల అతి మధురమైనదీ అవతారము. అతనికి ఆమాధుర్యము
యశోదా ప్రసాదము. ప్రపంచమునకది నీప్రసాదము అమ్మా! ఇక నేను యశోదమ్మను
చూచి రావలయును సెలవొసంగుము" అని వారదుడు అంటాడు. ఈ నాటికలో
శ్రీ కృష్ణ తత్త్వాన్ని చక్కగా వర్ణించారు జోగారావుగారు.
2 పాచికలు :
"మహా భారతం"లో మరపురాని ఘట్టాలు రెండు. ఒకటి శకుని ద్యూతం.
రెండు శల్య సారథ్యం. వీటిని ఆధారంగా చేసుకొని రావుగారు "పాచికలు" వాటిక
రాశారు. శకుని తన పాచికలు ప్రయోగించుటకు అనువైన దుర్యోధన పరాభవం తర్వాత
మామా అల్లుళ్ళు మాయోపాయ ద్యూతనిర్ణయ సంభాషణం, కర్ణార్జునుల పోరు
నిర్ణయం చేసిన తర్వాత కర్ణసారథిగా శల్యుడు నియుక్తుడు అవడం శకుని పతనం,
తాను కౌరవ వినాశనానికి సుబలుని అస్తికలను పాచికలుగా చేసితినని అతడు
భారతయుద్ధకీలకాన్ని దుర్యోధనునికి చెప్పడం ఈనాటికలోని ముఖ్యాంశాలు.
3. దూతవాక్యం
ఇందులో దుర్యోధనుని దురభిమానం, అహంకారం కనబడుతుంది. శ్రీకృష్ణుని
దూతవాక్యాన్ని దుర్యోధనుడు మూర్ఖుడై, తన శక్తి తనకు తెలియక, పెడచెవిని
పెట్టి, భంగపడిన విధానం ఇందులో ప్రధానమౌతుంది. శ్రీ కృష్ణుడు దుర్యోధనునిపై
మదర్శనం ప్రయోగించడం, దుర్యోధనుడు వెనుదీయడం మొదలైన విషయాలు
101<noinclude><references/></noinclude>
be89bxsldezmc6rdj10yotvznedcpad
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/117
104
213566
557286
2026-05-27T21:35:18Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈ వాటికలోవున్నాయి. 4. ఆఘాయిత్యం: ఇది సాంఘిక నాటిక. అప్పమొగుడైన బావగారు, తన భార్యతో ప్రణయ కలాపాలు జరుపుచున్నాడని ఆ డాక్టర్ బావగారిపై పగ తీర్చుకోలేక అవస్థపడిన పిచ్చేశ్వరరావు...'
557286
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఈ వాటికలోవున్నాయి.
4. ఆఘాయిత్యం: ఇది సాంఘిక నాటిక. అప్పమొగుడైన బావగారు, తన భార్యతో
ప్రణయ కలాపాలు జరుపుచున్నాడని ఆ డాక్టర్ బావగారిపై పగ తీర్చుకోలేక
అవస్థపడిన పిచ్చేశ్వరరావు ఆత్మహత్యచేసుకుంటాడు. దీనికి కారణం అతడు
చంపకుండా డాక్టర్ను అతనంతట అతడే చనిపోయేటట్లు చేయాలని, చివరకు
డాక్టర్ భగవాన్లు కూడా పొడుచుకోవడంతో కథముగుస్తుంది.
5. కథానాయకుడు ఇది సాంఘిక నాటిక. పశుపతి అనుమానాల పిశాచి.
అనుమానంతో ఎప్పుడూ భార్యను కొడుతూ వుంటాడు. ఈ బాధను పడలేక ఆమె
ఒకరోజు ఆత్మహత్యా ప్రయత్నానికి పూనుకుంటుంది. స్త్రీ విద్వేషంగల పురుషులకు
ఈ నాటిక మంచి గుణపాఠం.
6. విచిత్ర చిత్ర గుప్తం : యమలోకంలో చిత్రంగా సాంఘిక వాతావరణాన్ని కల్పించిన
హాస్య ప్రధాన వాటిక ఇది. యముని చిత్రమైన కోర్కెలు, దానికి తోడు చిత్ర గుప్తుని
చిత్ర విచిత్రాలైన సలహాలు, నరకంలో తిరుగుబాట్లు, మొదలైన అంశాలతో వాటిక
నడుస్తుంది. సీనయ్య, స్వామిజీ, ప్రేయశ్రీ,మొదలైన పాత్రలు అందించిన హాస్యం
వల్ల ఈ లోకంలో వున్న విభిన్న వ్యక్తుల మనస్తత్వం తేటతెల్లమవుతుంది.
7. పాపారాయుడు: సుప్రసిద్ధ వీరుని యొక్క చారిత్రాత్మక వాటిక ఇది. తాండ్ర
పాపారాయుడు. విజయరామ గజపతిని చంపుతాడు. చివరకు తాను కూడా
పాడుచుకొని చనిపోవడం ఇందులోని ఇతివృత్తం. నాయక ప్రతినాయకుల యొక్క
అనుచరుల పాత్రలకు కూడా ఇందులో ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
8. మదన కామేశ్వరి : ఇది సాంఘిక రూపకం. కామేశ్వరి అవే యువతి, శోభనాద్రి
బారిన పడకుండా మదనమోహన రావు అవేయువకుడు దక్కించుకున్న కథ "మదన
కామేశ్వరి".
9. ఛత్రపతి : మంగలి కొండడు అవకాశం వచ్చింది కదా అని, రాయలను
అనుచితమైన కోరిక కోరుతాడు. ఆ కారణంగా రాజపదవికి అపచారం చేస్తాడు.
దాని వల్ల అతడు పడిన అగచాట్లు కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించారు జోగారావుగారు.
102<noinclude><references/></noinclude>
hgci3z8sjreczqxs683rjk8wgn9ycio
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/118
104
213567
557287
2026-05-27T21:35:30Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'VI.పరిశోధన-సమీక్ష "న్యాయమూర్తిగా తాను తీర్పు ఇచ్చేటప్పుడు బహువారాలు సందిగ్ధావస్థలో పడవలసి వచ్చేది. జోగారావు డిగ్రీ సిఫారుసు విషయంలో తీర్పు అతిసులభమైనది” - రాజమన్నారు (మద్...'
557287
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>VI.పరిశోధన-సమీక్ష
"న్యాయమూర్తిగా తాను తీర్పు ఇచ్చేటప్పుడు
బహువారాలు సందిగ్ధావస్థలో పడవలసి
వచ్చేది. జోగారావు డిగ్రీ సిఫారుసు విషయంలో
తీర్పు అతిసులభమైనది”
- రాజమన్నారు (మద్రాసు హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి)
“ఈ పరిశోధనకు రెండు డాక్టరు డిగ్రీలు
ఇవ్వవలసిన అవసరం వుంది. ఇందులో
రెండు భాగాలు వున్నాయి. ఒక్కొక్క దానికి
ఒక్కొక్క డాక్టరేటు ఇవ్వవచ్చు".
"ఇలాంటి పరిశోధనను నేను
నా జీవితంలో చూడలేదు".
-
- నేలటూరి వేంకట రమణయ్య
- రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ
జోగారావు గారి పరిశోధన గ్రంథం "ఆంధ్ర యక్షగాన వాఙ్మయ చరిత్ర". ఈ
గ్రంథం రావుగారికి మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది. “యక్షగానం” అంటే జోగారావు,
"జోగారావు” అంటే యక్షగానం అనే స్థాయికి వెళ్ళింది. ఎంతోమంది పరిశోధకులకు
ఈ గ్రంథం మార్గదర్శకమైంది. ఈ గ్రంథాన్ని డాక్టర్ వాసిరెడ్డి కృష్ణగారికి అంకితం,
ఇచ్చారు. ఈ గ్రంథానికి 1959లో ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ వారు “రఘపతి వేంకట
రత్నంనాయుడు" అవార్డు ఇచ్చారు. 1975లో ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల
సందర్భంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమి దీన్ని ప్రచురించింది. ఇందులో
"" యక్షగానం" యొక్క పుట్టు పూర్వోత్తరాలు, పరిణామ వికాసాన్ని గూర్చి
విపులీకరించారు. వీరి యక్షగాన పరిశోధన ఫలితాలు, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రను
ససంపన్నం చేశాయి. పరిశోధనలో జోగారావుగారు లబ్ధ ప్రతిష్ఠులు, ఈ గ్రంథానికి
పరీక్షకులుగా జస్టిస్ పి.వి. రాజమన్నార్, నేలటూరి వేంకటరమణయ్య, రాళ్ళపల్లి
అనంతకృష్ణ శర్మగార్లు వ్యవహరించారు. ఈ పరిశోధన గ్రంథంలో రెండు
103<noinclude><references/></noinclude>
cmtm22250kygjranx561fd6pvn5hncp
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/119
104
213568
557288
2026-05-27T21:35:44Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4 భాగాలు వున్నాయి. మొదటి భాగంలో యక్షగానం యొక్క ఉత్పత్తి విచారం, పరిణామ వికాసాలున్నాయి. రెండో భాగంలో ఆంధ్ర, దక్షిణాంధ్ర, తెలంగాణాల్లో వెలసిన యక్షగావాలను క్రమానుసారంగా వర్గ...'
557288
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>4
భాగాలు వున్నాయి. మొదటి భాగంలో యక్షగానం యొక్క ఉత్పత్తి విచారం, పరిణామ
వికాసాలున్నాయి. రెండో భాగంలో ఆంధ్ర, దక్షిణాంధ్ర, తెలంగాణాల్లో వెలసిన
యక్షగావాలను క్రమానుసారంగా వర్గీకరించి వివరించారు.
యక్షగానం మధురకవితా శాఖకు చెందుతుంది. ఇది ఒక రకమైన ఉపరూపకం.
అనేక విధాలైన దేశీయ రచనలు ఇందులో చేరాయి. ఉదా॥ కందుకూరి రుద్రకవి -
సుగ్రీవ విజయం, రంగాజమ్మ మన్నారుదాస విలాపం మొ||. మన సాహిత్య
ప్రక్రియలన్నింటిలోనూ యక్షగాన ప్రక్రియ చాలా విశిష్టమైంది. యక్షగానానికి
పుట్టినిల్లు తెలుగుదేశం, యక్షగాన వాజ్మయంపై యస్వీ జోగారావు అపారమైన
పరిశోధన చేసి ప్రముఖుల మన్నలల్ని, ప్రశంసల్ని పొందారు. వీరు యక్షగానం
గొప్పతనాన్ని వివరించారు. 1. యక్షగానం సర్వోపభోగ్యమైన సమాహార కళాస్వరూపం
2. వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలతో సన్నిహిత సంబంధం 3. బహువిధ పదకవితా
ప్రభేద సమీకరణ 4. వస్తు వైవిధ్యం 5. రస విషయక వైశిష్ట్యం 6. ఛందో వైవిధ్యం,
7. భాషా వైవిధ్యం 8. లోక వృత్త ప్రదర్శనం 9. దేశి నాటక కళా ప్రాతినిధ్యం 10.
విశిష్టతల్లో విశిష్టత
1. యక్షగానం సర్వోపభోగ్యమైన సమాహార కళాస్వరూపం : మన పూర్వ
వాజ్మయం అంతా పండితులకు, మేధావులకు, విజ్ఞులకు మాత్రమే పరిమితమైంది.
దేశీ వాఙ్మయం పామరోపజ్ఞమైంది. ఈ యక్షగానం పండిత పామర సామరస్యం
సాధించింది. ఆ పండితులు ఎక్కువగా బ్రాహ్మణులు, నాగరికులు, రాజాస్థానాశ్రితులు.
దేశికవులు ఎక్కువగా శూద్రులు, జానపదులు, రాజాశ్రయం అపేక్షింపనివారు.
యక్షగానం అన్ని కులాలకు అన్ని మతాలకు, అన్ని వర్గాలకు ఆశ్రయం ఇచ్చింది.
యక్షగానం కోటలోని రాజాగారిని, పేటలోని ప్రజల్ని సమానంగా ఆదరించింది.
మన పండిత వాఙ్మయం ఎక్కువగా పాఠ్య ప్రయోజనాత్మకమైంది. యక్షగానం
పాఠ్యగేయ నాట్యాది బహుప్రయోజనం కలది.
2. వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలతో సన్నిహిత సంబంధం : ప్రబంధం, కలాపం,
కొరవంజి, వీధి నాటకం, బొమ్మలాట, జంగం కథ, హరికథ, ఆధునిక రంగస్థల
నాటకం మొదలైన ప్రక్రియలతో యక్షగావానికి గల సంబంధం సమగ్రంగా మన
వాజ్మయపరిణామ చరిత్రను సమీక్షించటానికి, వుపయోగపడుతుంది. ఈ విధంగా
అన్ని ప్రక్రియలతో సంబంధం గల సాహిత్య ప్రక్రియలు మిక్కిలి అరుదు.
104<noinclude><references/></noinclude>
8i32m0tx464iaminivvqlf9q50uz6qy
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/120
104
213569
557289
2026-05-27T21:35:54Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3. బహువిధ పద కవితా ప్రభేద సమీకరణం : యక్షగానం సాధించిన ప్రయోజనాల్లో అతి ప్రధానమైన వాటిలో ఇది ఒకటి. పాల్కురికి సోమనాథుడు ప్రాచీన దేశ పద వాజ్మయ రీతుల్ని కొన్నింటిని పేర్కొన్న...'
557289
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>3. బహువిధ పద కవితా ప్రభేద సమీకరణం : యక్షగానం సాధించిన
ప్రయోజనాల్లో అతి ప్రధానమైన వాటిలో ఇది ఒకటి. పాల్కురికి సోమనాథుడు
ప్రాచీన దేశ పద వాజ్మయ రీతుల్ని కొన్నింటిని పేర్కొన్నాడు. తుమ్మెద పదాలు,
ప్రభాత పదాలు, వెన్నెల పదాలు, నివాళి పదాలు మొదలైనవి. ఆంధ్ర జాతీయ
సంగీత వాజ్మయ చరిత్ర రచనకు కొలమానం యక్షగానం అనడంలో అతిశయోక్తి
లేదు.
4. వస్తు వైవిధ్యం : యక్షగాన ఇతి వృత్తాల్లో పౌరాణికాలు, స్థల పురాణాలు,
చారిత్రకాలు, సాంఘికాలు, జానపద గాథలు, కళ్యాణ కథలు, తత్త్వ విషయాలు.
మొదలైనవి ఏన్నో చోటు చేసుకున్నాయి. ఇంతటి వస్తు వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించే ప్రక్రియ
మన పూర్వ వాజ్మయంలోలేదు.
6. రస విషయక వైశిష్ట్యం మన పూర్వ ప్రబంధాలు ఇంచుమించు అన్నీ
శృంగార రసంతో కూడుకుని వున్నాయి. యక్షగానాల్లో కూడా శృంగార రస ప్రధానమైన
గ్రంథాలు ఎన్నో వున్నాయి. దక్షిణాంధ్ర యుగంలోని యక్షగానాలు చాలా మట్టుకు
ఇలాంటివే. తెలుగు యక్షగానాల్లో 'విష్ణుమాయావిలాసం' 'విప్రనారాయణ చరిత్రం',
'మృత్యుంజయ విలాసం' మొదలైన గ్రంథాలు ఈ కోవకు చెందినవే. యక్షగావాల్లో
వీర కరుణాది రసాలకు విశేష ప్రసక్తి వుంది. ఇందుకు మంచి ఉదాహరణ 'సుగ్రీవ
'విజయం'. యక్షగానాల్లో హాస్య రసం బాగా పోషింపబడింది. హాస్యం సర్వజన
మనఃపూర్వకమైంది. అంచేతనే యక్షగానాల్లో సింగిసింగడు, సుంకరి కొండడు,
మంత్రసాని మొదలైన సాంప్రదాయిక పాత్రల ద్వారా హాస్యం బహువిధాలుగా
పోషింపబడింది.
6. ఛందో వైవిధ్యం : యక్షగానాల్లో దేశిగీత ప్రభేదాలతో పాటు గద్య పద్యాలు,
ద్విపద, రగడలు, మొదలైన అనేక విధాలైన ఛందో రీతులకు తగిన ప్రాధాన్యం
ఇచ్చారు. మన పూర్వ వాజ్మయ ప్రక్రియలైన చంపూ, ప్రబంధ, ద్విపద, ఉదాహరణ,
శతకాదుల యొక్క ఛందస్సు ఫక్కీలన్నీ యక్షగానంలో వున్నాయి.
7. భాషా వైవిధ్యం: తెలుగు భాష ఏయే ప్రాంతాల్లో వుందో అన్ని ప్రాంతాల్లో
కూడా ఈ యక్షగానాలు వచ్చాయి. ఈ యక్షగానాల్లో మన నిఘంటువులకు ఎక్కని
పదజాలం, ప్రయోగ విశేషాలు, జాతీయాలు మొదలైన అనేక విశేషాలు ఎన్నో
105<noinclude><references/></noinclude>
iiuejj2sa9f2n495nkhu7gzezc9ltup
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/121
104
213570
557290
2026-05-27T21:36:03Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వున్నాయి. భాషా విషయకమైన పరిశోధనలో కూడా యక్షగానం తన వైశిష్ట్యాన్ని నిరూపించుకుంది. 8. లోకవృత్త ప్రదర్శనం : ప్రజాసాహిత్యానికి ప్రతినిధి యక్షగానం. సాహిత్యంలో ప్రజా సన్నిహిత...'
557290
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వున్నాయి. భాషా విషయకమైన పరిశోధనలో కూడా యక్షగానం తన వైశిష్ట్యాన్ని
నిరూపించుకుంది.
8. లోకవృత్త ప్రదర్శనం : ప్రజాసాహిత్యానికి ప్రతినిధి యక్షగానం. సాహిత్యంలో
ప్రజా సన్నిహితం చేసి ప్రజా హృదయాన్ని సాహిత్యంలో ప్రతిబింబింప జేసిన ప్రక్రియ
ఇది. మన యక్షగానాల్లో లోకవృత్తం అధికంగా ప్రదర్శించిన యక్షగానాలు తంజాపురి
యక్షగానాలు. లోకరీతి ప్రదర్శన ప్రయోజనాన్ని యక్షగానం సాధించినట్లు మనపూర్వ
సాహిత్య శాఖలో కన్పించదు.
9. దేశినాటక కళా ప్రాతినిధ్యం దేశ వాఙ్మయం అంతా మధుర కవితా
శాఖకు చెందిన ప్రబంధాల ప్రాచుర్యం కలది. కాబట్టి ఇలాంటి ప్రబంధాలకు
ఎన్నింటికో యక్షగానం ఆధారమవడం చేత యక్షగానం దేశ వాఙ్మయ కోశమంతటికీ
ప్రతినిధిగా నిలుస్తుంది. అయితే యక్షగానం ఈవాడు గాన ప్రక్రియగా కాక, రూపక
ప్రక్రియగా పరిగణింపబడుతుంది.
10. విశిష్టతల్లో విశిష్టత : ఆంధ్ర, కర్ణాటక భాషల్లో యక్షగానాలు వెలిశాయి.
యక్షగానాలు ప్రారంభంలో కన్నడ దేశంలో పుట్టి వుంటాయి. అయినప్పటికీ యక్షగాన
రచనకు తెలుగుదేశంలో వున్నంత ప్రాచుర్యం అక్కడ కన్పించదు. యక్షగాన
ప్రక్రియను పురాణేతిహాస శతక ప్రబంధాలులాగా కాకుండా, మన వాజ్మయంలో
స్వతంత్రమైన ప్రక్రియగా చెప్పుకోక తప్పదు.
ఒక్క మాటలో తెలుగు యక్షగానం గొప్పతనాన్ని గూర్చి చెప్పాలంటే, తెలుగు
యక్షగాన తమిళనాడు నడిబొడ్డు అయిన తంజాపురిలో, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వ
లేఖినులపై కూడా నాట్యం చేసిందంటే దాని ఘనత ఎలాంటిదో ఇట్టే మనం
ఊహించవచ్చు. మొత్తం తెలుగు వాజ్మయంలో బహుముఖ వైవిధ్యాన్ని, విశిష్టతను
సంతరించుకొని విశాల సాహిత్య శాఖగా విలసిల్లిన ప్రక్రియ యక్షగానం ఒక్కటే.
106<noinclude><references/></noinclude>
h7n7mm2jsm3em66igcurhtmbmn0f6jl
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/122
104
213571
557291
2026-05-27T21:36:19Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'VII. విమర్శ - పరామర్శ జోగారావు గారు 1) సప్త తంతువు (1959) 2) సారస్వత నీరాజనం (1965), 3) మహాకవి మార్గం (1965), 4) తెలుగు జీవుడు (1968), 5) అభిజ్ఞాన శాకుంతలం -కాళిదాసు ఆంతర్యం (1987), 6) కాదంబరీ స్వాదం (1988), 7. మణి ప్...'
557291
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>VII. విమర్శ - పరామర్శ
జోగారావు గారు 1) సప్త తంతువు (1959) 2) సారస్వత నీరాజనం (1965),
3) మహాకవి మార్గం (1965), 4) తెలుగు జీవుడు (1968), 5) అభిజ్ఞాన శాకుంతలం
-కాళిదాసు ఆంతర్యం (1987), 6) కాదంబరీ స్వాదం (1988), 7. మణి ప్రవాళం
(1988), 8) శ్రీనాథ శ్రీ (1989), 9) సాహిత్య భావలహరి (1989), 10) సాహిత్య వల్లి
(1990), 11) ఆదిభట్ల నారాయణదాస సారస్వత స్వాదం (1992) అనే పదకొండు
విమర్శగ్రంథాలు రాశారు.
1. సప్తతంతువు
ఇది 1959లో అచ్చుఅయింది. దీన్ని దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రిగారికి అంకితం
ఇచ్చారు. ఇందులో 1) నాటక కళ, 2) భక్తి తత్త్వం - వాఙ్మయం 3) తరతరాల
తెలుగు భాష, 4) త్యాగరాజు కృతులు 5) మెలట్టూరు భాగవతమేళ నాటకాలు,
6) ద్రౌపదీ మాతృ హృదయం 7) మన స్థల పురాణాలు అనే ఏడు వ్యాసాలు
వున్నాయి.
"నాటకకళ"లో ముఖ్య దేశాల్లో వివిధ యుగాల్లో వాటక కళ యొక్క ఉ
త్పత్తి వికాసాలను విశదీకరించారు. క్రీ॥శ॥ 4,5 శతాబ్దాలకు పూర్వం ప్రాచీన యుగం
గానూ, 8-16 శతాబ్దాల కాలాన్ని మధ్యయుగంగానూ, 16-20 శతాబ్దాల కాలాన్ని
నవీనయుగంగానూ, రావుగారు వివరించారు. ప్రాచీనయుగంలో గ్రీకు, రోమను,
భారత ఈమూడు దేశాల్లోని నాటక కళా సిద్ధాంతాల తీరుతెన్నులను, మూల
సూత్రాలను, తమ విశ్వాసంతో ముడిపడిన విధానాలను, వివిధ కాలాల్లోని
పరిణామాలను వర్గీకరించారు. మధ్యయుగం నాటి నాటకాల్లో పాశ్చాత్య దేశాల్లో
క్రైస్తవ మతప్రభావం, సంస్కృత రూపకాల్లో ప్రాచీన అనుకరణాలు వివరించారు.
నవీన యుగంలో ఇటలీ, స్పెయిన్,, ఫ్రాన్సు, స్కాండినేవియా, ఇంగ్లండు, అమెరికా
దేశాల్లో రూపకళా పరిణామాల్ని తెలియజేశారు.
"భక్తి తత్వము - వాఙ్మయము"లో భారతీయ వాఙ్మయాన్ని భక్తి తత్వం
పరిపుష్టం చేసిందని రావుగారు వివరించారు. సంస్కృత ప్రభావంతో వచ్చిన భక్తి
వాఙ్మయం గూర్చి, స్వతంత్రంంగా వచ్చిన భక్తి వాఙ్మయం గూర్చి ఈ వ్యాసంలో
విపులీకరించారు.
107<noinclude><references/></noinclude>
glr8s2xkjha6h8hk2jr6irw2z9u6h8v
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/123
104
213572
557292
2026-05-27T21:36:33Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '“తరతరాల ... తెలుగు భాష" వ్యాసంలో వేయి సంవత్సరాల తెలుగు భాషా పరిణామాన్ని ఐదు విధాలుగా రావుగారు వర్గీకరించారు. అవి ఇవి 1) క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం వరకు అజ్ఞాతయుగం 2). 9-11 శతాబ్దం వరకు ప్రాజ...'
557292
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>“తరతరాల ... తెలుగు భాష" వ్యాసంలో వేయి సంవత్సరాల తెలుగు భాషా
పరిణామాన్ని ఐదు విధాలుగా రావుగారు వర్గీకరించారు. అవి ఇవి 1) క్రీ.శ. 6వ
శతాబ్దం వరకు అజ్ఞాతయుగం 2). 9-11 శతాబ్దం వరకు ప్రాజ్ఞన్నయ యుగం 3)
నన్నయ యుగం (11వ శతాబ్దం) 4) 12-19 శతాబ్దం వరకు అర్వాచీనయుగం 5)
ఆధునిక యుగం అని విభజించారు.
"త్యాగరాజు కృతులు" అనే వ్యాసంలో త్యాగరాజు గొప్పతనం గూర్చి,
ఆయన కవితా వైశిష్ట్యం గూర్చి తెలియజేశారు. ఆంధ్రుడై వుండి అరవలచే,
ప్రముఖంగా కొనియాడబడిన ఘనుడు త్యాగరాజు అని విపులీకరించారు. త్యాగరాజు
సంగీతంలోనే కాక, గొప్ప కవిత్వాన్ని సృష్టించి లోకానికి ఎంతో మేలు చేశారని
విశదీకరించారు.
"మెలట్టూరు- భాగవతమేళనాటకములు" లో మెలటూర్లో వెలసిన భాగవత
మేళాల గూర్చి, అందులోని ప్రదర్శన ప్రక్రియలగూర్చి, సంప్రదాయాల గూర్చి,
నృత్యరూపకాల గొప్పతనం గూర్చి వివరించారు. అంతే కాక ఈ మేళాలకు మూల
స్థానీయుడైన సిద్ధేంద్రయోగి రచనలను పరామర్శించారు. భాగవతమేళ నాటకాలను
పరిశోధించి వాని స్వరూప స్వభావాలను సహృదయ పాఠకులకు అందచేసినవారు
రావుగార
"ద్రౌపదీమాతృ హృదయము"లో సంస్కృతాంధ్ర భారత, భాగతాల్లో ఈ ఘట్టం
ఎలా నిర్వహించబడిందో తులనాత్మకంగా పరిశోధించారు. సంస్కృతాంధ్ర భారతాల్లో
ఈ ఘట్టం ఒకే విధంగా వుందని నిర్ధారించారు. అయితే పోతన, భాగవతంలో
అతిశయించి చెప్పారని తెలియజేశారు. ఈ వ్యాసం ప్రముఖుల ప్రశంసలు పొందింది.
“మన స్థల పురాణములు” వ్యాసంలో నృసింహపురాణం, అహోబిలక్షేత్రం,
భీమ ఖండం, కాశీఖండం, కాళహస్తి క్షేత్రమహాత్మ్యం, పాండురంగ క్షేత్రమహాత్మ్యం,
గోపాల విలాసం, హాలాస్యమాహాత్మ్యం మొదలైన అనేక గ్రంథాల్ని వివేచన చేశారు.
స్థలపురాణాల వైశిష్ట్యాన్ని వివరించారు.
2. సారస్వత నీరాజనం :
ఇది 1965 వెలువడింది. దీన్ని ఎ.ఎల్.నారాయణ గారికి అంకితం ఇచ్చారు.
ఈ గ్రంథానికి విశ్వనాథసత్యనారాయణ గారు పీఠిక రాశారు. ఈ వ్యాస సంపుటిలో
108<noinclude><references/></noinclude>
a2s227hmrze6xszz8xngpt7hznt6wnt
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/124
104
213573
557293
2026-05-27T21:36:47Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '1). ధర్మజపాత్ర- తిక్కన శిల్పం, 2) ఆముక్త మాల్యద 3). పారిజాత సౌరభం 4) హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానం 5) పద వాఙ్మయం - పద్యవాఙ్మయం 6) ప్రక్రియా వైవిధ్యాన్ని, పరిణతిని ప్రదర్శించిన దక్షిణాంధ్ర...'
557293
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>1). ధర్మజపాత్ర- తిక్కన శిల్పం, 2) ఆముక్త మాల్యద 3). పారిజాత సౌరభం 4)
హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానం 5) పద వాఙ్మయం - పద్యవాఙ్మయం 6) ప్రక్రియా
వైవిధ్యాన్ని, పరిణతిని ప్రదర్శించిన దక్షిణాంధ్ర సాహిత్యం 7) మాదయగారి మల్లన
రాజశేఖర చరిత్ర 8) రామాభ్యుదయం 9) పాత వస్తువు - క్రొత్త పరిష్కారం 10)
వీరేశలింగంగారి శాకుంతలాంధ్రీకరణం అనే పది వ్యాసాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
ఈ వ్యాసాల్లో దండిగా విమర్శ చోటు చేసుకుంది.
3. మహాకవి మార్గం (వ్యాసుని వాణి - తిక్కన బాణి)
"తిక్కన భారతం తెలుగు సంస్కృతికి వెలుగు బాట.
ఆంధ్ర సరస్వతికి అఖండ దీపారాధన, సారస్వత రసికులకు
నిత్యనీరాజనం" అని జోగారావుగారు అన్నారు. "ప్రపంచ
మహాకవులతో, పంక్తి తీర్చతగిన ఏకైకాంధ్ర మహాకవి తిక్కన"
- యస్వీ జోగారావు
ఇది 1965లో వెలువడింది. రావుగారి విమర్శ గ్రంథాల్లో ఉత్తమమైన గ్రంథం
ఇది. దీన్ని బెజవాడ గోపాలరెడ్డి గార్కి అంకితం ఇచ్చారు. “తొలిపలుకు” డాక్టర్
కె.యల్.రావుగారు రాశారు. "పీఠిక" విశ్వనాథసత్యనారాయణ గారు రాశారు.
"మూదల" అనే పేరుతో రావుగారు తన అభిప్రాయాన్ని గ్రంథ ఉద్దేశాన్ని చక్కగా
వివరించారు. ఇందులోని పేజీలు 132. దీన్ని యమ్. యస్. ఆర్. మూర్తి అండ్ కో.
విశాఖపట్నం వారు ప్రచురించారు.
"అంటే గారెలే తినాలి. వింటే భారతమే వినాలి" అనే నానుడి బహుళ
ప్రచారంలో వుంది. దీనికి ప్రధాన కారణం భారతకథా విశిష్టతయేకాక, కవిత్రయం
వారి శైలికూడా. తొలి రెండు పర్వాలు, మూడో పర్వంలో కొంత భాగం నన్నయ
రాశాడు. మిగిలిన 15 పర్వాలు తిక్కన రాశాడు. అరణ్యపర్వం ఎర్రన రాశాడు.
భారతమొత్తం 18 పర్వాలు, భారతముఖ్య కథా విశేషమంతా తిక్కన రాసిన
పర్వాలలోనే వుంది.. ఇందులో తిక్కన ప్రతిభ, రాజకీయ చతురత, వర్ణనా పటిమ,
రసాభ్యుచిత బంధం మొదలైన అంశాలు చోటు చేసుకున్నాయి. తిక్కన
మూలభారతాన్ని స్వేచ్ఛానువాదం చేశాడు. శైలిలోనూ, రూపకల్పనలోనూ,
పాత్రలవైపుణ్యంలోనూ తిక్కన ముద్ర సుస్పష్టంగా కన్పిస్తుంది. తిక్కన రాసిన అన్ని
109<noinclude><references/></noinclude>
c1a4ipg75e883bwrcltl07fbl3mkkb0
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/125
104
213574
557294
2026-05-27T21:36:57Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పర్వాలు కంటే విరాట పర్వానికి ప్రముఖ స్థానంవుంది. ఇందులోని కథ రసాభాసం, పాండవులు, ద్రౌపది, పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల మారువేషాలు వేసుకొని, తమకు సామంతుడైన విరాటుని కొలువులో కాల...'
557294
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పర్వాలు కంటే విరాట పర్వానికి ప్రముఖ స్థానంవుంది. ఇందులోని కథ రసాభాసం,
పాండవులు, ద్రౌపది, పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల మారువేషాలు వేసుకొని, తమకు
సామంతుడైన విరాటుని కొలువులో కాలం గడపవలసి వస్తుంది. అక్కడ వారికి
జరిగిన అవమానాలు, అమర్యాదలు, వారు చేసిన పనులు, ముఖ్యంగా ద్రౌపదికి
కీచకుని చేతిలో జరిగిన పరాభం, వీటికి తోడు వారి అజ్ఞాతవాసాన్ని భంగపరచడానికి
కౌరవులు పన్నిన కుట్రలు, కుతంత్రాలు, వారి సహనశక్తికి, ఆత్మ గౌరవరక్షణకు
ప్రబల నిదర్శనాలు. ఇలా అనేక విశిష్టతలు కలిగిన విరాటపర్వాన్ని తిక్కన అత్యంత
ఆకర్షణీయంగా హృదయరంజకంగా రాసి తన ప్రతిభను చాటుకున్నాడు.
"మహాకవి మార్గం"లో జోగారావుగారు తిక్కన భారత రచనా విశిష్టతను,
శైలిని గూర్చి విశదీకరించారు. ఈ గ్రంథం యొక్క గొప్పతనం ఏమంటే వ్యాసుని
సంస్కృతంతో పోల్చి, తులనాత్మకంగా అధ్యయనం చేయడం. కొన్ని చోట్ల తిక్కన,
మూల రచనకు మెరుగులు దిద్దారని రావుగారు తెలియజేశారు. తిక్కన
గొప్పతనాన్నిగూర్చి విపులీకరించారు.
తిక్కన ఆత్మీయతను, కావ్య శిల్ప ప్రావీణ్యతను, నాటకీయ ఫణితిని
తెలియజేసిన విమర్శ గ్రంథం ఇది. ఇతర కవులకన్నా, తిక్కన ఎలా గొప్ప వారో
తెలియజేశారు. తిక్కన వ్యక్తిత్వం గూర్చి, అతని “రసాభ్యుచిత బంధం” గూర్చి
రావుగారు విశదీకరించారు. అనువాదంలో "తిక్కన ఛాయ గ్రాహకుడు కాడు,
చిత్రకారుడు" అని జోగారావుగారు నిర్ధారించారు.
ఈ గ్రంథంలో తిక్కన గొప్పవాడు అని చెప్పడమే కాదు. ఎలా గొప్పవాడు
అయ్యాడు? ఇతర కవులకన్నా తిక్కనలోని విశిష్టత ఏమిటి? తిక్కనకు వచ్చిన గౌరవం
ఇతరులకు ఎందుకు రాలేదు? ఇలా ఎన్నో విశేషాలు తెలుపుతూ తిక్కన ప్రత్యేకతను
తెలియజేశారు జోగారావుగారు.
కీచకుడు ద్రౌపదిని వెంటాడినప్పుడు ఆమె పేట్రేగిన కాట్రేనివలె లేచి
"దుర్వారోద్యమ బాహువిక్రమ రసాస్తోక ప్రతాపస్ఫుర
ద ర్వాంధ ప్రతివీర నిర్మధన విద్యాపారగుల్ మత్పతుల్
గీర్వాణాకృతు లేవురిష్ఠు నిను దోర్లీలన్ వెసంగిట్టి గం
ధర్వుల్ మానము ప్రాణముంగొనుట తథ్యం బెమ్మెయిన చకా!"
110<noinclude><references/></noinclude>
fanb1bse9qrg3kk0uhsj5kyqwju5qv4
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/126
104
213575
557295
2026-05-27T21:37:09Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అని ఆక్రోశించింది ఆమె. ఈ పద్యానికి మూలంలో "గంధర్వాః పతమో మమః తత్వాం నిహన్యుః కుపితా స్సానుబంధ మమర్షణాః" అని చప్పిడి పొడిపొడి మాటలను, సాగదీని, దూసిన కరవాలంలాంటి పదువైన నమాన...'
557295
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అని ఆక్రోశించింది ఆమె. ఈ పద్యానికి మూలంలో "గంధర్వాః పతమో మమః
తత్వాం నిహన్యుః కుపితా స్సానుబంధ మమర్షణాః" అని చప్పిడి పొడిపొడి మాటలను,
సాగదీని, దూసిన కరవాలంలాంటి పదువైన నమానంతో తిక్కన అన్నారని
జోగారావుగారు వివరించారు.
విరాట నగరానికి ద్రౌపదీ సమేతులై పాండవులు బయలుదేరుతారు.
ఆఘట్టంలో మూలంలో "బలవాన్ మే పరిశ్రమః" అని వుంది. మూలం లో వున్న
ఒక్క ముక్కకు వ్యాఖ్యాన ప్రాయంగా అద్భుతంగా తిక్కన రాశాడు.
ద్రౌపదినడవలేక అలసిన సందర్భంలో తిక్కన చెప్పిన పద్యం స్వభావోక్తి
అలంకార భూయిష్టంగా వుంది. సుకుమారి అయిన ద్రౌపది ధర్మరాజును ఇలా
అంటుంది.
"డప్పి జనించెవ్రేళుల పుటంబుల పొక్క దొడంగె గోళ్ళలో
జీప్పిల జొచ్చెనెత్తురులు, చిత్తము నాకు గడువ్ వశంబుగా
దప్పురమిచ్చటచ్చటను వాసల వచ్చితి వెంత దవ్వాకో
యిప్పటిభంగి నొక్కడుగు వేగెడు దానికి నోర్వ వెమ్మెయిన్
అని ద్రౌపది యొక్క అవస్థాచిత్రణంలో తనదక్షతను తిక్కన చూపించాడని
జోగారావుగారు తెలియజేశారు.
సుధేష్ణ సోదరుడు కీచకునితో పైరంధ్రిపై దృష్టి మరల్చమని నచ్చ చెప్పు
సందర్భంలో
"పతి యెఱింగిన దనప్రాణంబు పై వచ్చు
నను భయంబున నల్ల మదరు చుండ
జనులు గాంచిన మానుషము దూలు దనకను
పుయిలోటమున మోము పుల్లగిలగ
బోటికి దోచిన బొలియు దేకువయను
వెగడున జెయ్యులు వీడు పడగ
బంధుల కగపడ్డ బాయి నన్వయ మను
కలకమై కెమటలు గ్రమ్ముదేర
గ్రీడదెప గౌతుకంబురియాడ రతుల
111<noinclude><references/></noinclude>
s2ge6nbaah43ie2rrd2adulb1cgx6iv
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/127
104
213576
557296
2026-05-27T21:37:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చవులు గొనియాడ వేరని జారపొందు హృదయమున కింపు సేయమి వెఱుక గలుగు వారు దీని సుఖంబుగా గోర రెండు" అని వున్న పద్యానికి మూలం లేదు. అమూలకమైన ఈ వరసతీ సంగమం ధర్మ నిష్ఠకు అధిష్ఠానంగా తి...'
557296
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>చవులు గొనియాడ వేరని జారపొందు
హృదయమున కింపు సేయమి వెఱుక గలుగు
వారు దీని సుఖంబుగా గోర రెండు"
అని వున్న పద్యానికి మూలం లేదు. అమూలకమైన ఈ వరసతీ సంగమం
ధర్మ నిష్ఠకు అధిష్ఠానంగా తిక్కన చెప్పిన వాస్తవికత సువ్యక్తమగుచున్నదని
జోగారావుగారు విపులీకరించారు.
కీచకవధకు ముందు భీమసేనునితో ద్రౌపది తనకు జరిగిన భంగపాటును
చెప్పి బాధపడుతుంది. ఈ సందర్భంలో అమూలకాలు ఎన్నోవున్నాయి. ఉదరపోషణకై
సుధేష్ణకు ఊడిగం చేస్తున్నాను. అని ఆమె-
“ఒల్లరు రాజు దేవులను వొడులు రాచిన చందనంబు మే
వెల్ల జెమర్పగా నలయ కేను శ్రమంపడి నిల్చినిల్చి య
అల్లన మార్ధ్వం బొనరు నట్లుగ పెట్టకు నేని రాచిమీ
తల్లికి భక్తి బెట్టెడు విధంబున బెట్టుడు బ్రహ్మదిట్టుదున్"
అని వాపోయిన విధం మూలంలో లేదు. అవసరం వచ్చినప్పుడు పాత్రల
మనోభావాలను చాలా చక్కగా ఆవిష్కరిస్తాడు తిక్కన అని జోగారావు కొనియాడారు.
జోగారావుగారి అభిమాన కవి తిక్కన. అందుకే ఈ గ్రంథంలో వివరణాత్మక
విమర్శే కాక అభినందనాత్మక విమర్శ కూడా చోటు చేసుకుంది. వీరి విమర్శ
ఎంతోమందికి ఆదర్శమైంది.
విరాట పర్వాన్ని తులనాత్మక అధ్యయనం చేసినట్లే, ఇతర పర్వాలను కూడా
తులనాత్మక అధ్యయనంచేయాలని జోగారావుగారు అనుకున్నారు. కాని ఆ పని
జరగలేదు. ఇతర పర్వాలకు కూడా జోగారావుగారు విమర్శ రాసివుంటే సహృదయ
పరిశోధకులకు పాఠకులకు ఎంతగానో మేలు జరిగేది.
4. తెలుగు జీవుడు :
లక్షణ గ్రంథం 1968 నవబంర్లో వెలువడింది. పేజీలు 62. ఇందులో
బాల ప్రౌఢ వ్యాకరణాలను తులనాత్మకంగా అధ్యయనం చేశారు. బాల ప్రౌఢ
వ్యాకర్తలకు సంబంధించిన భేద సాదృశ్యాల్ని రావుగారు చక్కగా విపులీకరించారు.
జోగారావు గారికి వ్యాకరణం మీద కూడా పట్టు వుందని నిరూపించిన గ్రంథం ఇది.
112<noinclude><references/></noinclude>
7zh5lmmbj4e2zikk7vks103auyy8b69
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/128
104
213577
557297
2026-05-27T21:37:29Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బాల వ్యాకరణం పరిభాష ప్రౌఢ వ్యాకరణ పరిశీలన అనే అంశాలు ఇందులో చోటుచేసుకున్నాయి. అకారాదిక్రమంలో బాలవ్యాకరణ పరిభాష చెప్పారు. ఏ అంశాల్లో బాల ప్రౌఢ వ్యాకర్తలకు మత భేదాలు వచ్చా...'
557297
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>బాల వ్యాకరణం పరిభాష ప్రౌఢ వ్యాకరణ పరిశీలన అనే అంశాలు ఇందులో
చోటుచేసుకున్నాయి.
అకారాదిక్రమంలో బాలవ్యాకరణ పరిభాష చెప్పారు. ఏ అంశాల్లో బాల ప్రౌఢ
వ్యాకర్తలకు మత భేదాలు వచ్చాయో రావుగారు విపులంగా వివేచన చేశారు. అలాంటి
42 అంశాల్ని లోతుగా విశ్లేషించారు. పరవస్తు వారి అభిప్రాయం ఏమిటి?
బహుజనపల్లి వారి అభిప్రాయం ఏమిటి? తేటతెల్లం చేశారు. ఇద్దరు వ్యాకర్తల
అభిప్రాయాల్ని తులనాత్మకంగా అధ్యయనం చేశారు జోగారావుగారు.
ఉదాహరణ- "రాజు"శబ్దం.
“రాజు” శబ్దాన్ని “బాల వ్యాకరణం"లో చిన్నయసూరి 'తత్సమం'గా పేర్కొన్నాడు.
"ప్రౌఢ వ్యాకరణం"లో బహుజన పల్లి సీతారామాచార్యులు "వైకృతం”గా చెప్పాడు.
ఇద్దరు వ్యాకర్తలు ఒకే విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలు వెలిబుచ్చారు. అయితే ఏది
సాధువు? ఏది అసాధువు? అనే విషయమై జోగారావుగారు చర్చచేశారు.
“మహత్త్వంబున స్వార్థ పరంబగు రాజశబ్దము రాజు వాబడు" నని చిన్నయసూరి.
“బాలవ్యాకరణం”లో తత్పమపరిచ్ఛేదం లో చెప్పాడు. చిన్నయసూరి “రాజు
శబ్దంబొక్కటి దంత్యయుక్తంబు కానంబడియెడి" అని తెలియజేశారు. దీని బట్టి
సూరిమతంలో “రాజు”శబ్దం తత్సమం. ప్రౌఢ వ్యాకరణ కర్త బహుజన వల్లి
సీతారామాచార్యులు గారు “రాజు వైకృతంబని కొంద అందరు" అని అన్నారు. ఈ
గ్రంథంలో తులనాత్మక వివేచన వుంది.
-
5. అభిజ్ఞాన శాకుంతలం కాళి దాసు అంతర్యం :
“మహోపాసకుడయిన కాళిదాస ఆంతర్యమును
గ్రహించి అభిజ్ఞాన శాకుంతలమునందలి
రూప సౌందర్య సారమును సంగ్రహించి
సహృదయ సారస్వత లోకమునకు ఆస్వాద యోగ్య
మొనరించిన ఘనుడు శ్రీ యస్వీ జోగారావుగారు
- డాక్టర్ పెన్మెత్స వేంకటరాజూ
ఇది జనవరి 1987లో వెలువడింది. దీన్ని శ్రీనివాసభారతి, భీమవరం వారు
ప్రచురించారు. శ్రీ మత్తిరుమల వేంకట శ్రీనివాసా చార్యుల గారికి అంకితం ఇచ్చారు.
113<noinclude><references/></noinclude>
2h3kpv4flz1fcpmzhaicctxtwz37s24
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/129
104
213578
557298
2026-05-27T21:37:47Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇందులో 32 పేజీలు వున్నాయి.. అభిజ్ఞాన శాకుంతలం విశిష్టత గూర్చి, కాళిదాసు గొప్పతనం గూర్చి ఇందులో వివరించారు. ముందుమాటలు డాక్టర్ పెన్మెత్స వేంకట రాజు, యస్.టి.వి. రాజగోపాలాచార్య...'
557298
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఇందులో 32 పేజీలు వున్నాయి.. అభిజ్ఞాన శాకుంతలం విశిష్టత గూర్చి, కాళిదాసు
గొప్పతనం గూర్చి ఇందులో వివరించారు. ముందుమాటలు డాక్టర్ పెన్మెత్స వేంకట
రాజు, యస్.టి.వి. రాజగోపాలాచార్యులు గార్లు రాశారు. ఇందులో నాలుగు వ్యాసాలు
వున్నాయి. 1) అభిజ్ఞాన శాకుంతలం - ఇతి వృత్త నిర్వహణం, 2) కాళిదాసు నాటక
కళా పారమ్యం 3) శృంగార రసపోషణం 4) హంస పదిక.
"అభిజ్ఞాన శాకుంతలం" కాళిదాస నాటకంలోనే కాదు, సంస్కృత నాటక
వాఙ్మయ ప్రపంచంలో గొప్పది. అందుకే “కావ్యేషనాటకం రమ్యం, నాటకేష
శకుంతలా" అని విఖ్యాతి చెందింది. ఇందులో కథ పాతది. ప్రఖ్యాతమైంది కూడా.
కాళిదాసకవి పరిష్కారం కొత్తది. సంస్కృత సాహిత్యంలో రూపక ప్రక్రియకు ఎనలేని
ప్రాముఖ్యం వుంది.
"అభిజ్ఞాన శాకుంతలం" నాటకంలో ఐదు అంశాలు వున్నాయి. ఇతివృత్త
నిర్మాణంలో కాళిదాసు తన ప్రతిభను ప్రదర్శించి సహృదయ పాఠకులకూ, నాటకం
చూసే వారికీ, ఆనందాన్ని కలుగజేశారు. మహా భారత కథను నాటకంగా
మలచడంలోనే కాళిదాసు గొప్పతనం బయట పడుతుంది.
“మాళవికాగ్నిమిత్రం”, “విక్రమోర్వశీయం అనే రెండు నాటకాల్లోనూ కాళిదాసు
తన కళా ప్రతిభను అద్భుతంగా ప్రదర్శించారు. శాకుంతలంలో పరిణత ప్రజ్ఞుడైన
ఒక మహాశిల్పి యొక్క సిద్ధ హస్తమే మనకు గోచరిస్తుంది. అంచేత కాళిదాసు
“నాటకత్రయం”లోనే కాక సర్వ సంస్కృతనాటక వాఙ్మయ ప్రపంచంలోనే శాకుంతల
నాటకం ఒక విశిష్టస్థానం ఆర్జించింది. కాళిదాసు ప్రతిసన్నివేశాన్ని కడు సమర్ధంగా
నడిపాడు. నాటక శిల్పాన్ని రమణీయంగా ప్రదర్శించాడు. పాత్ర పోషణలో కూడా
కడు జాగ్రత్తలు తీసుకున్నాడు కాళిదాసు. రస పోషణలో కాళిదాసు కడుదిట్ట. ఈ
నాటకంలో శృంగార రసపోషణ చెప్పుకోదగ్గది..
"అభిజ్ఞాన శాకుంతలం"లో విచిత్రమైన నేపథ్యం వున్న పాత్ర హంసపదిక
"ఒకప్పుడా దుష్యంతుని నవయౌవన వసంత వాసరములలో అతని మధురానుభవ
మాకంద శాఖిక
పై ఏకాంతముగా అలవోకగా ఎలుగెత్తిన మత్తకోకిల యామె. తన
జీవిత మంతా అంతులేని హేమంతముగా వేగించుచున్న వియోగ యోగి యామె!"
అని రావుగారు హంస పదిక గూర్చి రాశారు. శాకుంతలం పంచమాంక ప్రారంభంలో
114<noinclude><references/></noinclude>
jbdxx2pns2sx0gx781x2s8jw2nekzl9
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/130
104
213579
557299
2026-05-27T21:37:59Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'హంసపదిక పాత్ర జీవిత ప్రస్తానవుంది. ఆమె నేపథ్యజీవి. ఆ పాత్రకు రంగప్రవేశం లేదు. "ఆధునిక విమర్శక లోకమున కందని కవితా కళా రహస్యము ననుశీలించి ఆ కాళిదాన మహాకవి ఆంతర్యమను బహిర్గతమ...'
557299
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>హంసపదిక పాత్ర జీవిత ప్రస్తానవుంది. ఆమె నేపథ్యజీవి. ఆ పాత్రకు రంగప్రవేశం
లేదు.
"ఆధునిక విమర్శక లోకమున కందని కవితా కళా
రహస్యము ననుశీలించి ఆ కాళిదాన మహాకవి
ఆంతర్యమను బహిర్గతము చేసినట్టివారు.
ప్రముఖ విద్వత్పరిశోధక తపస్వి, కవితా వచస్వి
ప్రాచార్య శ్రీయస్వీ జోగారావు గారు".
6. కాదంబరీ స్వాదం:
-
యస్.టి.వి.రాజగోపాలాచార్యులు.
"శ్రీ జోగారావు తన కిష్టుడైన మన్మథుని
ప్రాబల్యమును గురించి, బాణభట్టారకుని రచనలోగల
వైశిష్ట్యమును ఏర్చికూర్చి వక్కాణించినాడు. "బాణోచ్ఛిష్ట మిద
సర్వమ్మ"ను సూక్తిని కాదంబరీ మహాకావ్యమందలి వర్ణనల
సాహాయ్యమున చక్కగ ముగ్గడించినాడు. బూరుగు చెట్టును
వర్ణించు సందర్భమున బాణుని ధ్వని రచనాపాటవమును
నేర్పుగా వివరించినాడు. చంద్రాపీడ కాదంబరీ పవిత్ర
ప్రణయమును మహాశ్వతా పుండరీకుల ప్రణయ విరహ
శృంగార సంగీతమును శ్రీ జోగారావు చక్కగ వాలపించివాడు,
కాదంబరీ మహాశ్వేతల స్నేహశీలమును, పత్రలేఖాపాత్ర స్నేహ
వైచిత్రిని కడుచక్కగ నటంకించినాడు. వైశంపాయనుని శు
కనామ గ్రహణ వైజమును సొంపుగా జెప్పినాడు. ఒక్క
విషయమును మాత్రము చెప్పదలచివాను. “కాదంబరి" లోని
వర్ణనలు కథాప్రాధాన్యమున కడ్డురావు."
- ద్వివేదుల రామకృష్ణ సంగమేశ్వరరావు
ఇది సెప్టెంబర్ 1988లో వెలువడింది. “కాదంబరి" కావ్యానికి రాసిన వ్యాసాలు
“కాదంబరీ స్వాదం”. భట్ట భాణుడు మహాకవి అనీ, కాదంబరి గొప్ప కావ్యం అనీ
జోగారావు గారు కొనియాడారు. ఇందులో 1) కాదంబరీ మహాకావ్య మధుర సందేశం
115<noinclude><references/></noinclude>
i6ch9zla14hyt6dbh77cldrditnzal0
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/131
104
213580
557300
2026-05-27T21:38:15Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2. వర్ణనావైదగ్ధ 3) బాణ భట్టారకుని సూక్తి వైచిత్రి అనే మూడు వ్యాసాలు వున్నాయి. దీన్ని ఆవుల సాంబశివరావుగారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఇందులో 22 పేజీలు వున్నాయి. ముందుమాట ద్వివేదుల రామక...'
557300
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>2. వర్ణనావైదగ్ధ 3) బాణ భట్టారకుని సూక్తి వైచిత్రి అనే మూడు వ్యాసాలు వున్నాయి.
దీన్ని ఆవుల సాంబశివరావుగారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఇందులో 22 పేజీలు వున్నాయి.
ముందుమాట ద్వివేదుల రామకృష్ణ సంగమేశ్వర రావు గారు రాశారు.
ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ వారు దీన్ని ప్రచురించారు.
“1960లో నాఅంతట నేను కాదంబరి చదువుకున్నాను. భట్ట బాణుడు ఏడవ
శతాబ్ది పూర్వార్ధం నాటి హర్ష వర్ధన సమ్రాట్టు ఆస్థాన కవి. “కాదంబరి” కావ్యం
ద్వారా ప్రపంచానికి అద్భుతమైన సందేశం ఇచ్చాడు భట్టబాణుడు. మనిషికీ మనిషికీ,
మనసుకూ మనసుకూ మధ్య అడ్డుగోడలు వేయడం వల్ల వాని మధ్య స్నేహసేతువులు
నిర్మించినచో, జగత్తంతయు భగవంతుని కళ్యాణ మండపమగును. ఆ పనినే చేసి
చూపినాడు భట్టబాణుడు. ఇప్పటికి లోకములో ఏ మహాకవులు మానవజాతి కింతటి
మహత్తర సందేశమునందించి యుండలేదు. సంస్కృత కవుల చేతను వివిధ భాషా
కవుల చేతను ఇంతటి అనుకార్యుడును ప్రశంసాపాత్రుడును అయిన కవి మరిలేడు.
కాదంబరీ కావ్యం గురించి 1980 ప్రాంతంలోనే అనేక వ్యాసాలు వ్రాశాను. "భారతి”
మొదలగు పత్రికలలో ప్రకటించాను. అప్పటి కెవ్వరూ తెలుగులో “కాదంబరి" గురించి
ఒక్కముక్క వ్రాసిన జాడ కానరాదు. కాని ఆ వ్యాసాలన్నీ వేడువలబ్దముకాలేదు.
దొరికిన వానిని నా షష్టిపూర్తి కానుకగా ప్రకటించాను" అని జోగారావుగారు
వెల్లడించారు.
రావుగారు తన శిష్యులతో తరుచూ కాదంబరి గూర్చి చర్చించేవారు అంతే
కాదు. "Read Kadambari and die" అనే వారు. కాదంబరి కావ్యంపై ఎనలేని
మక్కువ కలవారు రావుగారు.
“కాదంబరి” కావ్యంలో కపింజలుడు పుండరీకుడు, పుండరీకుడు మహశ్వేత,
మహశ్వేత కాదంబరి, కాదంబరి చంద్రాపీలుడు, చంద్రాపీలుడు పత్రలేఖ ఇలా
వివిధ జంటల మధ్య ఒక్కొక్క విధమైన స్నేహమాత్రం చోటుచేసుకుంది. ఒక జంటకు
మరో జంటకు మధ్య అనుస్యూతత్వం నెలకొల్పి ఆబంధాల్లోనూ, అనుబంధాల్లోనూ
వైవిధ్యాన్ని ఏక సూత్రతను కూడా సందర్శించి స్నేహధర్మం యొక్క విశ్వరూపాన్ని
ప్రదర్శించి లోకానికి ఒక లోకోత్తర సందేశాన్ని అందజేసినవాడు భట్టబాణుడు. అందుకే
ఇతని కావ్యం ప్రపంచ మహాకావ్యాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.
116<noinclude><references/></noinclude>
m85oi3lj7sdl9ygsmeyn1h4bhnh41h2
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/132
104
213581
557301
2026-05-27T21:38:28Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '7. మణి ప్రవాళం: ఆచార్య యస్వీ జోగారావు గారు రాసిన “మణిప్రవాళం" అనే వ్యాససంపుటి 1989లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందింది. ఈ గ్రంథం 2 అక్టోబర్, 1988లో వెలువడింది. పేజీలు 204, మూల్...'
557301
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>7. మణి ప్రవాళం:
ఆచార్య యస్వీ జోగారావు గారు రాసిన “మణిప్రవాళం" అనే వ్యాససంపుటి
1989లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందింది. ఈ గ్రంథం 2 అక్టోబర్,
1988లో వెలువడింది. పేజీలు 204, మూల్యం 25/- రూ. ముద్రణ శ్రీపతి ప్రెస్,
కాకినాడ. పైడా శ్రీరామకృష్ణమూర్తి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. తొలిపలుకు
పి.యస్.ఎమ్.సంస్కృత కళాశాల కాకినాడ ప్రముఖ న్యాయవాది వడ్లమాని వేంకట
రమణ గారు రాశారు. "గురునివేదన" అనే పేరుతో డాక్టర్ లకంసాని చక్రధరరావు
గారు ముందు మాట రాశారు.
మణులు పగడాలతో కూర్చిన దండను "మణిప్రవాళం" అని అంటారు.
ఇందులో భిన్నమైన ప్రక్రియలకు చెందిన వ్యాసాలు వున్నాయి. అంచేత దీన్ని
జోగారావుగారు “మణి ప్రవాళం” అనే శీర్షిక పెట్టారు. “మణి ప్రవాళం” అనే శైలికూడా
వుంది. సంస్కృతాంధ్రాల్ని మేళవించి రాసే పద్యాన్ని "మణిప్రవాళం" అని కూడా
అంటారు.
వీరి రచనలు తెలుగు సరస్వతికి అమూల్యాభరణాలు. ఈ వ్యాసాలన్నీ
సహృదయ పాఠకులకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. రావుగారు పద్య రచనలో
ఎంత సమర్థులో, వచన రచనలోనూ అంత సిద్ధ హస్తులు. జోగారావు గారు ఎంత
ప్రాచీనులో, అంత నవీనులు దానికి “మణి ప్రవాళం" అనే గ్రంథం ప్రబల నిదర్శనం.
తెలుగు భాషా సాహిహిత్యాభిమానులందరూ తప్పని సరిగా చదవి ఆనందించవలసిన
వ్యాస సంపుటి ఇది. వీరి రచనల్లో అతి ముఖ్యమైంది. "మణి ప్రవాళం".
ఈ సంపుటిలో 21 వ్యాసాలు వున్నాయి. అవి ఇవి. 1) విశ్వనాథ వారి మేనకా
విశ్వామిత్రం 2) రాయప్రోలు వారి వైమర్శిక దృక్పథం 3) కృష్ణ శాస్త్రి 4) శ్రీశ్రీకి
శ్రద్ధాంజలి 5) అనంత కృష్ణుడు 6) శర్మగారి ధన్యజీవితం 7) ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వ
నిర్మాత కీ.శే. మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ, 8) విద్యారణ్య మహత్వ భూమిక 9)
సర్వాంధ్ర 10) నేదునూరి గంగాధరం గారి "సెలయేరు" పీఠిక 11) పాతికేళ్ళ తెలుగు
కవిత్వం 12) తెలుగు నవల తీరుతెన్నులు 13) తరతరాల.. తెలుగు భాష. 14)
ప్రక్రియా వైవిధ్యాన్ని, పరిణతిని ప్రదర్శించిన దక్షిణాంధ్రసాహిత్యం 15) జక్కన కవితా
ప్రస్థానం 16) సూరన ప్రతిభ ఆర్వాచీన కవులపై అతని ప్రభావం 17) దేవుని
117<noinclude><references/></noinclude>
p9oap4trycmoymnvr00j0fs4angbblk
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/133
104
213582
557302
2026-05-27T21:38:38Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దస్తూరి 18) ఆధునిక కవితా ధోరణులు 19) ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్స్వర్ణోత్సవ సారథి 20) కవిసన్మానం 21 ఆంధ్ర సారస్వత శాఖలో యక్షగానం ప్రత్యేకత. “తరతరాలు.... తెలుగు భాష" అనే వ్యాసంలో తెలుగు జా...'
557302
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దస్తూరి 18) ఆధునిక కవితా ధోరణులు 19) ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్స్వర్ణోత్సవ సారథి
20) కవిసన్మానం 21 ఆంధ్ర సారస్వత శాఖలో యక్షగానం ప్రత్యేకత.
“తరతరాలు.... తెలుగు భాష" అనే వ్యాసంలో తెలుగు జాతి గొప్పతనం
గూర్చి, తెలుగు భాష వైశిష్ట్యం గూర్చి తెలియజేశారు. ఆంధ్రం, తెలుగు, తెనుగు
పదాలు గూర్చి విశ్లేషించారు. “జనని సమస్త భాషలకు సంస్కృతం" అనీ, తెలుగు
సంస్కృత జన్యం అనీ, కొందరి పండితుల్లో పాతుకుపోయిందని విమర్శించారు.
పాశ్చాత్య భాషా శాస్త్ర పండితుల పరిశోధన వల్ల నిజాలు బయట పడ్డాయని
విపులీకరించారు. తెలుగు భాష సంస్కృతంతో సంబంధం వున్నప్పటికీ, అది జన్య
జనక సంబంధం కాదని వివరించారు. తెలుగు ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందినదని
చెప్పారు. మూల ద్రావిడ భాషనుండి క్రమ క్రమంగా తమిళం, కన్నడం, తెలుగు,
మళయాళం, విడిపోయాయని తెలియజేశారు.
జోగారావుగారు "తెలుగు భాషా చరిత్ర" పరిణామ వికాసాలను 5 యుగాలుగా
వింగడించారు. 1) అజ్ఞాతయుగం లేక ప్రాచీన యుగం (క్రీ.శ.6వ శతాబ్ది వరకు) 2)
చాళుక్యయుగం లేక ప్రాఙ్నన్నయుగం (క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం నుండి) 3) నన్నయ
యుగం (క్రీ.శ. 11వ శతాబ్దం) 4) ఆర్వాచీనయుగం (క్రీ.శ.12వ శతాబ్ది నుండి 19వ
శతాబ్దం వరకు) 5) ఆధునిక యుగం (కీ.వ.19వ శతాబ్దం నుండి - వేటివరకు).
1. అజ్ఞాత యుగం లేక ప్రాచీన యుగం:
క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం వరకు గల కాలాన్ని “అజ్ఞాత యుగం", ఈ కాలంలో
తెలుగు భాష రూపురేఖలు ఏవీ కనబడవు. తెలుగు శాసనాలు కూడా కన్పించవు.
అంతకు పూర్వం తెలుగు నేలను పరిపాలించిన శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకులు,
శాలంకాయనులు, విష్ణుకుండినులు మొదలైన వారుచేసిన శాసనాల్లో సంస్కృతం
వుంది. ఈ శాసనాల్లో అక్కడక్కడ సంస్కృత, ప్రాకృతేతర పదాలు కన్పిస్తున్నాయి. ఆ
పదాలు ఎక్కువుగా తెలుగు వాడులోని గ్రామ నామాలు, వ్యక్తి వాచకాలు, విభక్తి
ప్రత్యయాలు మొదలైనవి.
2. చాళుక్యయుగం లేక ప్రాఙ్నన్నయయుగం :
క్రీ.శ.6వ శతాబ్దం నుండి 11వ శతాబ్దం వరకు "చాళుక్యయుగం". ఈ యుగంలో
పూర్వ చాళుక్య ప్రభువుల కాలంలో తెలుగు భాష ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.
118<noinclude><references/></noinclude>
bv882ql4tgjauyzb6cng2gdajp9xr8l
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/134
104
213583
557303
2026-05-27T21:38:48Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వారి సంస్కృత శాసనాల్లో తెలుగు పదాలు విరివిగా కన్పిస్తున్నాయి. ప్రత్యేకంగా తెలుగు శాసనాలు కూడా వేయించారు. అంతేకాక ఆకాలంలో తెలుగు భాష రాజభాషగా కూడా వుంది. తెలుగు భాష సాహిత...'
557303
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వారి సంస్కృత శాసనాల్లో తెలుగు పదాలు విరివిగా కన్పిస్తున్నాయి. ప్రత్యేకంగా
తెలుగు శాసనాలు కూడా వేయించారు. అంతేకాక ఆకాలంలో తెలుగు భాష
రాజభాషగా కూడా వుంది. తెలుగు భాష సాహిత్య స్థితికి చేరుకుంది. అందుకే
నన్నెచోడుడు తన “కుమార సంభం" కావ్యావతారికలో “చాళుక్య నృపులు తెనుంగున
నిలిపి రంధ్రం విషయమున" అని చెప్పారు. చోళులు వేసిన తెలుగు శాసనాల వల్ల
తెలుగు భాషా స్వరూపాన్ని నిరూపించవచ్చు.
3. నన్నయ యుగం :
11వ శతాబ్దం “నన్నయ యుగం”. నన్నయ రాక, “ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర”లో
అపూర్వ నూతన యుగం సంతరించుకుంది. నన్నయ భారతమే తెలుగులో
ఆదికావ్యం. తెలుగులో ఒక విశిష్టమైన కావ్య భాషకు రాజమార్గం ఏర్పరిచిన మహాను
భావుడు నన్నయ. “ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి" విషయమై పండితుల్లో వాద వివాదాలు
వున్నాయి. అయితే ఈ గ్రంథాన్ని నన్నయ రాసినా, రాయకపోయినా, నన్నయ శబ్ద
శాసనుడే, అతని భారతం సర్వలక్ష్య సంగ్రహమే.
4. ఆర్వాచీన యుగం :
క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దం నుండి 19వ శతాబ్దం వరకు "ఆర్వాచీనయుగం". నన్నయ
నుంచి చిన్నయసూరి వరకు ఈ ఎనిమిది శతాబ్దాలు ఒక యుగంగానే పరిగణించారు.
జోగారావుగారు. ఇలా ఒకయుగంగా చెప్పడానికి కారణం వాటి నుండి నేటి వరకు
నన్నయ మార్గమే పరమ ప్రామాణికమైంది కాబట్టి, నన్నయ పెట్టిన ప్రయోగభిక్షయే,
సర్వ లాక్షణికులకు ఎంతగానో వుపయోగపడింది.
5. ఆధునిక యుగం:
క్రీ.శ. 19వ శతాబ్దం నుండి వేటి వరకు "ఆధునిక యుగం". చిన్నయమారి,
సి.పి. బ్రౌను, కందుకూరి వీరేశలింగం గారితో "ఆధునిక యుగం” ప్రారంభమైంది.
ఈ ముగ్గురూ తెలుగు భాషకు మహోపకారం చేశారు. ఈ యుగంలో ప్రధానంగా
గుర్తించుకోవలసిన విషయాలు రెండు. ఒకటి ఆంగ్లభాషా సంపర్కం రెండు
వ్యావహారిక భాషావాదం. గ్రాంథిక భాష, వ్యావహారిక భాష గూర్చి ఈ వ్యాసంలో
చర్చించారు. అన్ని విషయాల్లోనూ వ్యావహారిక భాష ఉపయోగించబడడమే బహు
“లెస్స" అని రావు గారు పేర్కొన్నారు.
119<noinclude><references/></noinclude>
ichrtzpveuw1zrmileo1v3dpg5pt6yb
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/135
104
213584
557304
2026-05-27T21:38:59Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తెలుగు భాషపై కృషి చేసిన మహానీయులను స్మరించుకోవడం మన కర్తవ్యం. గిడుగు రామమూర్తి, జయంతి రామయ్య, చిలుకూరి నారాయణరావు, గంటి జోగి సోమయాజి, కోరాడ రామకృష్ణయ్య, వజ్ఝల చిన సీతారామస...'
557304
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>తెలుగు భాషపై కృషి చేసిన మహానీయులను స్మరించుకోవడం మన కర్తవ్యం.
గిడుగు రామమూర్తి, జయంతి రామయ్య, చిలుకూరి నారాయణరావు, గంటి
జోగి సోమయాజి, కోరాడ రామకృష్ణయ్య, వజ్ఝల చిన సీతారామస్వామి గూర్చి,
వాళ్ళ రచనలను గూర్చి తెలియజేశారు. ఈ వ్యాసంలో తెలుగు భాషా పరిణామ
వికాసాన్ని గూర్చి చాలా చక్కగా క్షుణ్ణంగా జోగారావుగారు వివరించారు.
“సర్వాంధ్ర” వ్యాసంలో తెలుగు భాషా సాహిత్యాల విశిష్టత గూర్చి
విపులీకరించారు "సర్వాంధ్ర" పేరుతో ఆంధ్ర జాతి సాహితీ సంస్కృతుల
సర్వతోముఖాభ్యుదయం కోసం, కొత్తగా ఒక మహాసంస్ధ అవతరణ అవసరమని
అభిప్రాయ పడ్డారు రావుగారు. ప్రపంచంలోని తెలుగు వారందరూ ఏకం కావాలని
పిలుపు నిచ్చారు. అందరూ ఆ మహాసంస్థలో భాగం కావాలని అన్నారు. తెలుగు
వారందరూ స్వార్ధం విడిచి, తెలుగు జాతి భాషా సాహిత్యాలకోసం పాటు పడాలని
కోరుకున్నారు. తెలుగు సాహిత్యంలోని వివిధ ప్రక్రియలు గొప్పతనం గూర్చి
విశదీకరించారు.
ఐతరేయ బ్రాహ్మణ కాలం నుంచీవున్న ప్రాచీన జాతి, ఆంధ్ర జాతి. మహాకవులే
కాక, మహర్షులు, మహావీరులు, వీరనారులు, విదుషీమణులు, త్యాగధనులు,
వేద శాస్త్ర విద్వాంసులు, దేశ భక్తులు, స్వాతంత్య్ర యోధులు ఇలా అనేకమంది
అవతరించిన పుణ్యభూమి ఆంధ్ర భూమి. అంతే కాక సువిశాల సాగరతీరం, పలు
పుణ్యనదులు, అందమైన కొండలు, కోనలు, అడవులూ, తోటలూ కలిసి
సస్యశ్యామలమై, మంచి మనసులూ, చక్కని మొహాలూ కలిగి కలకలలాడే పవిత్ర
ధరిత్రి మనదని వివరించారు.
"ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు" ఏర్పడింది. ఆ సంస్థ ప్రాచీన పక్ష పాతం చూపింది.
తర్వాత “నవ్య సాహిత్య పరిషత్తు" వచ్చింది. అది నవ్యత్వ పక్ష పాతం ప్రదర్శించింది.
అభ్యుదయ రచయితల సంఘం, విప్లవ రచయితల సంఘం మొదలైనవి పక్షపాత
ధోరణితో నడిచాయి. ఈ సంఘాలన్నీ అందరినీ కలుపుకొని రాలేక పోయాయని
బాధపడ్డారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సహకారంతో వచ్చిన సాహిత్య అకాడమీ, తెలుగు
అకాడమీ, అంతర్జాతీయ తెలుగు సమితి, తెలుగు విజ్ఞాన పీఠం. మొదలైన సంస్థలు
ఎన్ని పుట్టుకువచ్చినా పెద్ద గా ప్రయోజనం లేకపోయింది. అంచేత ఒక సమన్వయ
120<noinclude><references/></noinclude>
7pavmyflyttiiu7myrynrlmoj5s5uhh
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/136
104
213585
557305
2026-05-27T21:39:09Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రాతిపదిక మీద సర్వతంత్ర స్వతంత్రంగా ఒక మహాసంస్ధ ఒక ఉద్యమ స్ఫూర్తితో వస్తే తప్ప, తెలుగుజాతికి మోక్షం లేదని తేల్చి చెప్పారు. ప్రపంచంలోని తెలుగు వారందరూ ఈ విషయమై పీట వేసుక...'
557305
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రాతిపదిక మీద సర్వతంత్ర స్వతంత్రంగా ఒక మహాసంస్ధ ఒక ఉద్యమ స్ఫూర్తితో
వస్తే తప్ప, తెలుగుజాతికి మోక్షం లేదని తేల్చి చెప్పారు.
ప్రపంచంలోని తెలుగు వారందరూ ఈ విషయమై పీట వేసుకోవాలి.ఒక దీపం
వెలిగించాలి. ప్రపంచ దేశాలు తెలుగు భాషను గుర్తించి గౌరవిస్తున్నారు. మనం,
మన భాషను ప్రేమించలేకపోతే ఎలా? అని తన ఆవేదనను వ్యక్తంచేశారు జోగారావు
గారు.
"దేశంలో స్వార్ధపరులు ఎక్కువైపోయారు. దేశమంతా ఏకమై నన్ను
శపించినాసరే ఆ మాట అనకమానను. స్వాముల వార్లు, బాబాలు, బాబూజీలు,
పీఠాధిపతులూ, సన్యాసులు సహితం వాళ్ళు మనం అందరమూ సన్నాసులమే.
ఇప్పటికైనా మించిపోయింది లేదు, అందరమూ ఏకమై తెలుగు భాష సాహిత్య
వ్యాప్తి కోసం ఒక మహాసంస్ధను ఏర్పాటు చేయాలని" పిలుపునిచ్చారు.
ఆ మహాసంస్థ అనే మహా వృక్షంలో కొమ్మగానో, రెమ్మగానో, ఆకుగానో, ఈ
వెగానో, తల దూరిస్తే క్రమ క్రమంగా చిగురో, మొగ్గ, పూవో, కాయో, పండో అయి
మనం వుండాలి. ఈ సంస్థ ఏర్పాటు చేయడానికి పెద్దగా డబ్బులతో పనిలేదు.
భూరి విరాళాలు అక్కరలేదు. ఆంధ్రదేశంలో వున్న ప్రతీ ఒక్కరూ ఒక రూపాయి
త్యాగం చేస్తే చాలు, తెలుగు భాషా సాహిత్యాలు ఎంతగానో అభివృద్ధి చెందుతాయి.
అప్పుడు విశ్వవీధిలో తెలుగు భాష తన పించం ఎత్తుతుందని వున్నది వున్నట్లు
రావుగారు చెప్పారు. ఈ వ్యాసంలో రావుగారు తెలుగు భాషా సాహిత్యాల గూర్చి
తన ఆవేదనను, తపననూ, చాలా స్పష్టంగా వ్యక్తంచేశారు.
పాతికేళ్ళ తెలుగు కవిత్వం" వ్యాసంలో ఆధునిక కవిత్వాన్ని గూర్చి విశ్లేషించారు.
వెయ్యేళ్ళ చరిత్రలో తెలుగు కవిత్వంలో రానిది, ఈ పాతికేళ్ళలో వచ్చింది. ఇది
గొప్ప పరిణామం. వీరేశలింగం సాంఘిక విప్లవ శంఖారావంవల్ల, జాతి జాగృతమై
నూతన చైతన్యమయి. గురజాడ కృషి వల్ల కవులలో నవభావన అలముకుంది.
భాషోద్యమ భగీరథుడు గిడుగు వ్యావహారిక భాష కోసం కృషి చేశారు. అవధాన
విద్యచే ప్రజల్ని ఆకట్టుకొన్నారు తిరుపతి వేంకట కవులు. సంప్రదాయ భీష్ముడు
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ మొదలైన వారు ఎందరో అద్భుతమైన భాషా సాహిత్య
సేవ చేశారు. రాయప్రోలు, కృష్ణశాస్త్రి మొదలైన వారు కాల్పనికోద్యమానికి వారసత్వం
వహించి, భావకవిత్వాన్ని సృష్టించారు.
121<noinclude><references/></noinclude>
hu8z639dnwxjav1q30st4iugymuum86
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/137
104
213586
557306
2026-05-27T21:39:19Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆధునిక యుగం ప్రారంభం నుంచి దేశంలో రాజకీయ రంగంలోనూ, సామాజిక రంగంలోనూ, ఒక నూతనోత్తేజం, ఒక నవ చైతన్యమూ, కలిగాయి. వ్యక్తీ, సమాజం రెండూ పరిణతి పొందాయి. అతఃపూర్వం వేసిన భావకవి వాల...'
557306
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆధునిక యుగం ప్రారంభం నుంచి దేశంలో రాజకీయ రంగంలోనూ,
సామాజిక రంగంలోనూ, ఒక నూతనోత్తేజం, ఒక నవ చైతన్యమూ, కలిగాయి. వ్యక్తీ,
సమాజం రెండూ పరిణతి పొందాయి.
అతఃపూర్వం వేసిన భావకవి వాలకం విప్పేసి శ్రీశ్రీ 'అభ్యుదయం' వైపు
చూశారు. జాతిని జాగృతం చేయాలి. దేశంలోని కుళ్లును ఏరిపారేయాలి. సరికొత్త
సామాజిక వ్యవస్థను అవతరింప చేయాలి. ఇదంతా ఒకే ఒక సామ్యవాద సిద్ధాంత
ప్రాతిపదికమీద జరగాలి అన్నది అభ్యుదయ వాదుల సంకల్పం. ఇందుకు సాహిత్యం
పౌరోహిత్యం వహించాలి. సామాన్యునికి అనుగుణంగా అభ్యుదయాన్ని మలచాలన్నది
వారి ఆశయం. అందుకు ప్రధానంగా వర్తమాన వాస్తవికతను, ప్రతిబింబించే వస్తువులే
ఉపాధేయాలు అయ్యాయి. సామాన్య జనాలకు అనువుగా వుండే వాడుక భాష,
గేయం, వచనాన్ని స్వీకరించి. విజయం సాధించారని రావుగారు అన్నారు.
శ్రీశ్రీ దీన్ని ఒక ఉద్యమంగా నడిపాడు. ఈ దేశపు క్షుద్రత్వాన్ని చూసి ప్రళయ
డైన శ్రీశ్రీ కంటి నుండి వచ్చింది నీరు కాదు నిప్పు. శ్రీశ్రీ తెలుగు కవిత్వానికి
ఒక సరికొత్త వాలకం వేశాడు. కాలజ్ఞుడై సమాజం యొక్క అవసరం కోసం ఒక
నూతన ప్రయోజనాన్ని నిర్దేశించాడు శ్రీశ్రీ.
ఒకే పుట్టలోంచిలేచిన రెండు కోడె త్రాచుల్లా శ్రీశ్రీ, శ్రీరంగం నారాయణ
బాబు ప్రాచీన ధోరణి వైపు కోరలు చాచారు. సరికొత్త ప్రయోగాలతో, పరిణత
దృక్పథంతో, చేవగల నవభావనతో, సామ్యవాద వివాదంతో కవితలు రాశారు. శ్రీశ్రీ
నారాయణ బాబు ఇద్దరూ అధివాస్తవిక ధోరణినికూడా ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
పఠాభి మొదలైన వారు సంప్రదాయం మీద దాడి చేశారు.
అని పెట్టి "అగ్ని వీణ”, దాశరధి "రుద్రవీణ", "అగ్ని ధార”, సోమమందర్
“వజ్రాయుధం", రెంటాల "సంఘర్షణ", ఆరుద్ర “త్వమేవాహమ్", మల్లారెడ్డి
" శంఖారావం”, మొదలైన రచనలన్నీ ప్రజల్లో చైతన్యాన్ని, అభ్యుదయాన్ని, రగుల్కొలిపి
అభ్యుదయ సాహిత్య వ్యాప్తికి రాచబాటలు వేశాయి.
వచన కవిత్వంలో చెప్పుకోదగ్గ చేప ప్రదర్శించిన వారు తిలక్. కుందుర్తి,
తిలక్ "అమృతం కురిసిన రాత్రి" అభ్యుదయ భావనా పాటవంలో భావ వ్యక్తీకరణ
శక్తిలో, పదగుంభనలో, చతురస్రమైన రచనలో, ఆధునిక యుగ కవిత్వంలో ఒక
మంచి స్థానం సంపాదించుకుంది.
122<noinclude><references/></noinclude>
1ymmqnhx47t9j2j4lbhcbwh2ccdn5gr
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/138
104
213587
557307
2026-05-27T21:39:30Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర"లో ఎప్పుడూ లేని ఒక మహా విచిత్రమైన పరిణామం వచ్చింది. అదే “దిగంబర కవిత్వం". ఈ దేశంలో ఘనీభవించిన గాఢ దౌర్భాగ్యాన్ని, పెచ్చు పెరిగిపోయిన అక్రమాలను, అవినీతి...'
557307
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర"లో ఎప్పుడూ లేని ఒక మహా విచిత్రమైన పరిణామం
వచ్చింది. అదే “దిగంబర కవిత్వం". ఈ దేశంలో ఘనీభవించిన గాఢ దౌర్భాగ్యాన్ని,
పెచ్చు పెరిగిపోయిన అక్రమాలను, అవినీతిని, అన్యాయాలను చూసి, కొందరు
యువకవులు బాధపడ్డారు. భూతకాల భూతావిష్టమైన వర్తమాన వ్యవస్థను కూకటి
వేళ్ళతో కూల్చివేసి సర్వ మానవ సమానత్వ భవ్యమైన భవిష్యత్తుకు రాచబాటలు
వేయాలని సంకల్పించారు. నగ్న కవితా నటరాజు ఏలెన్ గివ్స్ చెర్గ్ మానస పుత్రులు
వీరు. అప్పటికే దేశంలో తలయెత్తిన నక్సలైటు ఉద్యమం కూడా వీరి దృక్పథానికి
దోహదం చేసింది. నగ్నముని, నిఖిలేశ్వర్, చెరబండ రాజు, జ్వాలాముఖి, మహాస్వప్న,
భైరవయ్య చిత్ర విచిత్ర సార్థక సాంకేతిక నామాలతో బయలదేరారు. ద్వాదశాదిత్యులూ
ఒక సారి ఉదయించిన వేళ, ఏకాదశరుద్రులూ ఒక్కసారి ప్రళయతాండవం చేస్తే,
బ్రహ్మండ కటాహం ఎలా దద్దరిల్లి పోతుందో అలా కవిత్వాలు చెప్పేరు “దిగంబర
కవులు". సాహిత్య లోకం ఒక్కసారి ఉక్కిరి బిక్కిరైపోయింది.
1970లో శ్రీశ్రీకి షష్టిపూర్తి జరిగింది. షష్టిపూర్తి తర్వాత శ్రీశ్రీ మరో కొత్త అవతారం
ఎత్తాడు. తన వారసులైనా, తన సంకల్పానికి తన కంటే ముందే రూపకల్పనచేసిన
దిగంబర కవులతో చేతులు కలిపి "విప్లవ రచయితల సంఘం" స్థాపించాడు శ్రీశ్రీ.
ప్రస్తుత ప్రజాస్వామ్యాన్ని, అభ్యుదయ కవులు సమర్ధిస్తూ వున్నారని, అభ్యుదయ
రచయితలను కూడా శ్రీశ్రీ ప్రజా దోషులుగా జమకట్టారు. సరికొత్త పంథాలో విప్లవం
సాధించాలని కలాన్ని కత్తిగా ఝుళిపించి, కార్యరంగంలో దూకేడు “యువతరం
బేషరతుగా విప్లవాన్ని ఆహ్వానిస్తోంది" అని శ్రీశ్రీ అచంచల విశ్వాసం. చేపట్టిన అన్ని
కవితా ధోరణల్లోనూ భావకత్వంలోనూ, అభ్యుదయ కవిత్వంలోనూ, విప్లవ
కవిత్వంలోనూ శ్రీశ్రీ విజయం సాధించారు.
ఈ పాతికేళ్ళ కవిత్వంలో ప్రధానమైనవి రెండు మార్గాలు. ఒకటి సంప్రదాయ
మార్గం, రెండు అభ్యుదయ మార్గం. సంప్రదాయ మార్గానికి ప్రతినిధి విశ్వనాథ,
రెండో మార్గానికి వారసుడు శ్రీశ్రీ. తెలుగు సాహిత్యంలో సంప్రదాయం పేరిట
చాదస్తం పెరిగిపోయింది. అభ్యుదయం పేరిట అవ్యవస్థ ప్రబలిపోయింది. అయితే
సాహిత్యం విశ్వనాధ చేతిలో అపురూప శిల్ప సీమలలో విహరించింది.
అభ్యుదయోద్యమం సామాన్య ప్రజల్లో కూడా గొప్ప సాహిత్య చైతన్యాన్ని కలిగించింది.
స్తబ్దంగావున్న సంఘంలో సంచలనం కలిగించింది. తెలుగు కవితా వాహినిని కొత్త
123<noinclude><references/></noinclude>
jwj8vp0chwj68aj7es7l16gvx3wuwne
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/139
104
213588
557308
2026-05-27T21:39:40Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మలుపులు తిప్పించి, కొత్త రేవులు నెలకొల్పింది. దూరతీరాలను చేరువచేసింది. వస్తువులో, ఆకృతిలో, శిల్పంలో, ప్రయోజనంలో, వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించింది. ఈ రెండు మార్గాలలోనూ, కవితా వా...'
557308
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మలుపులు తిప్పించి, కొత్త రేవులు నెలకొల్పింది. దూరతీరాలను చేరువచేసింది.
వస్తువులో, ఆకృతిలో, శిల్పంలో, ప్రయోజనంలో, వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించింది. ఈ
రెండు మార్గాలలోనూ, కవితా వాణి గజ్జెకట్టింది. ఒకచోట లలితలాస్యం చేస్తే,
మరో చోట ప్రచండతాండవం చేసింది. వికాసమే అభ్యుదయం. అదే సంప్రదాయం
అని రావుగారు అన్నారు.
నా ఉద్దేశంలో కవిత్వమంటే శ్రావ్యమైన శబ్దం ద్వారా రమ్యమైన అర్థాన్ని,
హృద్యమైన అనుభూతిగా, పరిణమింపచేసేది అని జోగారావు గారు అన్నారు.
"ఆధునిక కవితా ధోరణులు" వ్యాసంలో ఆధునిక ధోరణలను గూర్చి వివేచన
చేశారు. ఆంధ్రజాతిలో చైతన్యం చచ్చినవాడు వచ్చిన వాడు వీరేశలింగం. ఆ
మహానుభావుడి రాకతో నిద్రాణంగావున్న ఆంధ్రజాతి జాగృతమైంది. సాహిత్యం
చైతన్యవంతమైంది. నవకవితానందనోద్యానంలో గురజాడవారి ముత్యాల సరాలలో
గొంతు సవరించుకుంది. కొత్తగా ఒక కోయిలమ్మ రాయప్రోలు వారి 'రమ్యాలోకం'లో
భావ స్పందన పొంది, బంధురగానంచేసింది. భావకవిత్వానికి నాయకుడు కృష్ణ
శాస్త్రి.
భావకవులు కొత్త మోజులో పడ్డారు. పద్యచ్ఛందస్సులను ఆదరిస్తూనే, గేయ
మాధుర్యానికి గంతులేశారు. గ్రాంధిక భాషలోని సౌందర్యాన్ని సౌకుమార్యాన్ని
ఆరాధిస్తూనే వాడుక భాషా సొగసుల్ని ఆహ్వానించారు. అయితే ఛాదస్తులు వీరి
కవిత్వపు ఆంతర్యాన్ని అర్ధం చేసుకోలేక, వీరి మీద కత్తులు దూశారు. ఆ కత్తులు
క్రమ క్రమంగా దాక్కున్నాయి. అయితే వీరే తర్వాత తర్వాత ఆభావకవితలు,
ముభావకవిత్వాలు చెప్పి, సహృదయ పాఠకలోనికి దూరమయ్యారని జోగారావుగారు
విమర్శించారు. ఎంత ఆధునిక యుగం అన్నా మన దేశంలో మాత్రం, ఆధునికత
పులగం మీద పప్పులాగే వుంది. పాశ్చాత్య దేశాల్లో లాగ, పరిపూర్ణ వ్యక్తిత్వం కలిగి
వుండలేదని విమర్శించారు.
సమాజంపై సాహిత్య ప్రభావం వుంటుంది. అభ్యుదయం వాడవాడలా
అలముకుంటుంది. శ్రీశ్రీ సహజంగా వరుకున్న వాడు. సంస్కారబలంగలవాడు.
కాబట్టి వటవృక్షంలా పెరిగి పోయాడు. ఆయనను ఎందరో అనుకరించారు. అవి
అన్నీ మనకబారి పోయాయి. శ్రీశ్రీ గడుసువాడు. ఇతరులచేత చెక్క భజన
చేయించుకుంటాడు గాని, వాళ్ళకు అసలు కిటుకులు చెప్పడు. ఉపరి "సెభాష్”
124<noinclude><references/></noinclude>
10yg76428uoi1l3110vnog1tmm89vgf
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/140
104
213589
557309
2026-05-27T21:39:51Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అ అంటూ వెన్ను తడతాడు. అందుకే మరీ ఇటీవలి కాలంలో మన కవిత్వంలో అవ్యవస్థ ఎక్కువైపోయింది. చాలా మంది చిత్ర విచిత్రంగ కవిత్వం రాస్తున్నారు. కవిత్వానికి ఛందస్సు అక్కరలేదు. అలంకార...'
557309
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అ అంటూ వెన్ను తడతాడు. అందుకే మరీ ఇటీవలి కాలంలో మన కవిత్వంలో
అవ్యవస్థ ఎక్కువైపోయింది.
చాలా మంది చిత్ర విచిత్రంగ కవిత్వం రాస్తున్నారు. కవిత్వానికి ఛందస్సు
అక్కరలేదు. అలంకారం అక్కరలేదు. భాష ఎవరికి వచ్చినది వారిది. ఎవరికి నచ్చినది.
వారిది. అసలు కవిత్వమే అక్కరలేదు, "సామ్యవాద దృక్పథం వుంటే చాలు అన్నంత
వరకు వచ్చింది. ఈ పద్ధతి మంచిది కాదని తీవ్రంగా విమర్శించారు.
ఒక పద్యం రాయకపోయినా వచనంలో 'కాదంబరి" రాసిన "బాణభట్టు”
మహాకవే. వాడూ వేడూ, వచన కవిత్వం రాస్తే అలా రాయాలి అని రావుగారు
అన్నారు.
తిలక్ మొదలైన కవుల్లో కావలసినంత కవిత్వం వుంది. సమకాలీన సమాజ
సంక్షేమ దృక్పథం వుంది. విశ్వనాథ సంప్రదాయపు మనిషి, కాని కవిత్వంలో పరమ
నవ్యుడు.
శేషేంద్రశర్మగారు "మండే సూర్యుడు”, “వా దేశమూ నా ప్రజలూ" గ్రంథాలు
రాశారు. చివరి వరకు సహృదయ పాఠకులు ఆ గ్రంథాల్ని చదవడం కష్టం. అయితే
అభావ చిత్రాల్లా పూర్వం ఒక వంక విప్లవ ధోరణిలో శ్రీశ్రీ మొదలైన వారు కవిత్వం
ప్రతి జట్కా లా అర్ధం కావాలని సంకల్పం చెప్పుకుంటూవుంటే... శేషేంద్రశర్మ
గారుతన కవిత్వం నలుగురికీ అందుబాటులో వుండాలనే సదుద్దేశంతోనే తన కవితకు
“జనతా” వాలకం వేశారు. కాని సామాన్యులకే కాదు, ధీమాన్యులకు కూడా ఒక
పట్టాన అర్థం కావడం లేదని విమర్శించారు.
ఇటీవల నవ్యాతి నవ్వులు దిగంబర కవులు వచ్చారు. వీరు ప్రతిభగలవారు
అందుకే “అపోజిట్ క్యాంప్"లో వున్నవారు కూడా, వీరిని ఆదరిస్తున్నారు. అయితే
వీరి ధోరణి మరీ విశృంఖల వీరవిహారం. సంప్రదాయం లేకపోతే లేకపోనీ కానీ,
మరీ సభ్యత, మర్యాదలేకపోతే ఎలా భరించగలం అని బాధపడ్డారు.
కవిత్వం అంతా ఒక మూసలో పోసిన పోతబొమ్మలా వుండాలని కాదు నా ఉ
ద్దేశం, సృష్టి సూత్రాల్లోనే వైవిధ్యం ఒకటి. అన్ని రకాల కవిత్వాలు వుండవలసిందే
అందులో మరో మాట లేదు.
ఒక సాహిత్య సత్య వ్రతుడిగా నేను సూచించగల మార్గం ఏమంటే--
125<noinclude><references/></noinclude>
g6kjx9yles56qfmql38do11w7fdxw30
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/141
104
213590
557310
2026-05-27T21:40:01Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"పెంధుజము నవకవిత సింధురము సంప్రదాయ కవిత వాహ్యాళికదీ ఊరేగింపుకి దీ." “తెలుగు నవల తెన్నులు” వ్యాసంలో నవల స్వరూప స్వభావాల్ని గూర్చి తెలియజేశారు. ప్రజాదరణ పొందిన ప్రక్రియ నవ...'
557310
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"పెంధుజము నవకవిత
సింధురము సంప్రదాయ కవిత
వాహ్యాళికదీ ఊరేగింపుకి దీ."
“తెలుగు నవల తెన్నులు” వ్యాసంలో నవల స్వరూప స్వభావాల్ని గూర్చి
తెలియజేశారు. ప్రజాదరణ పొందిన ప్రక్రియ నవల. ఏది మొదటి నవల అనే చర్చ
చేశారు. వీరేశలింగం, చిలకమర్తి, వెంకట పార్వతీశ్వరకవులు, చలం, విశ్వనాథ, ఉ
న్నవ, అడివి బాపిరాజు, మునిమాణిక్యం, శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి, శివ శంకర
శాస్త్రి, గోపీ చంద్, కొడవటిగంటి, బుచ్చిబాబు, కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ, పులుగుర్త
నరసమాంబ, మల్లాది వసుంధర మొదలైన వారి నవలలు గూర్చి విశ్లేషించారు.
తెలుగులోని నవలను విషయ ప్రాధాన్యాన్ని బట్టి చారిత్రక, సాంఘిక, పౌరాణిక,
అపరాధ పరిశోధక, డిటెక్టివు, హాస్య, అనువాద మొదలైన విధంగా వర్గీకరించారు.
“రాయప్రోలు వారి వైమర్శిక దృక్పథం" అనే వ్యాసం రేడియో ప్రసంగం.
విశాఖపట్నం ఆకాశవాణిలో 6-4-83 తేదిన రాత్రి 8 గంటలకు ఇది ప్రసారమైంది.
విశ్వ జనీనమైన ఆనందాన్ని ప్రతీవ్యక్తి యొక్క అనుభూతికి అందిస్తూ వున్నందువల్లే,
సాహిత్యం మానవసంస్కృతికి ఒక సంజీవకరణి కాగలిగింది. కాల్పనికోద్యమ కవితా
తత్త్వం పాలిట ఒక గొప్ప దర్శన గ్రంథం "రమ్యాలోకం". సాహిత్య చరిత్రలో ఎన్నో
లక్షణ గ్రంథాలు వెలిశాయి. కాని ఇది ఒక అపూర్వమైన గ్రంథం. ఒక వంక
సంప్రదాయం మీద సరసమైన ప్రపత్తిని ప్రదర్శిస్తూనే, ఒక హృద్యమైన నవీన పద్ధతిని
కవితారంగంలోకి ఆహ్వానిస్తూవుంది ఈ గ్రంథం.
రాయప్రోలు తన నవకవితా సంకల్పం చెప్పుకున్నారు. “నేను ప్రాచీన పద్ధతిని
నిరసించను. కానీ నవీన పద్ధతిని ఆదరిస్తాను" అని అన్నారు. వీరు ప్రాచీన, నవీన
పద్ధతుల రెండింటిని ఆహ్వానించారు. "రమ్యాలోకం"లో కవితా సంబంధమైన
లక్షణాల్ని గూర్చి ప్రధానంగా వివరించారు. ఇందులో ప్రేమ, ప్రకృతి, గూర్చి
విశదీకరించారు. నవీన సాహిత్యలక్షణ గ్రంథం ఇది. రాయప్రోలు వారు అవతారికలో
వాల్మీకి, కాళిదాసు లను, నన్నయ, తిక్కనలను, ప్రశంసించారు. ఈ మాటలను
బట్టి రాయప్రోలు వారికి సంస్కృతాంధ్ర భాషల ఎడల సమప్రతిపత్తి, ప్రాచీన, నవీనుల
ఎడల నిష్పాక్షిక అభిమానం స్పష్టమవుతున్నాయి.
126<noinclude><references/></noinclude>
irmyp99nac1kw9j9mwp4xknvp3catee
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/142
104
213591
557311
2026-05-27T21:40:16Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రతివిమర్శకుడు కవికాడు. కానవసరం లేదు. అయితే ప్రతి కవి ముఖ్యంగా గొప్ప కవిగా చెప్పుకోదగిన వారందరూ జీవితంలో విమర్శ పేర, ఒక్క పంక్తి రాయకపోయినా, గొప్ప విమర్శకుడు అవుతాడు. ఒకడ...'
557311
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రతివిమర్శకుడు కవికాడు. కానవసరం లేదు. అయితే ప్రతి కవి ముఖ్యంగా
గొప్ప కవిగా చెప్పుకోదగిన వారందరూ జీవితంలో విమర్శ పేర, ఒక్క పంక్తి
రాయకపోయినా, గొప్ప విమర్శకుడు అవుతాడు. ఒకడు పదిమంది చేత గొప్పకవి
అనిపించుకోగలిగాడంటే, గొప్ప విమర్శకుడు కూడా అయివుంటాడు.
కాళిదాసు ఒక వ్యాఖ్యానంకానీ, విమర్శకానీ రాయలేదు. కాని నాటికీ నేటికీ
కాళిదాసు భిన్న దేశాల్లో, భిన్న కాలాల్లో కూడా మహాకవిగా పరిగణించబడుతున్నాడు.
ఒక సునిశితమైన వైమర్శిక దృక్పథాన్ని తన కవితా స్రవంతిలో అంతర్వాహినిగా
చేసివుండడం వల్లే, కాళిదాస మహాకవి అయ్యాడు. అదేవిధంగా రాయప్రోలు కూడా.
విమర్శకుడు ఎంత గొప్పవాడైనా మహాకవి కాలేడు కానీ, ప్రతి మహాకవి
హృదయగతంగానైనా ఉత్తమ విమర్శకుడు అవుతాడు.
రాయప్రోలు వారు ఒక అభినవ వైమర్శిక దృక్పథంతో ఆవిష్కరించిన
ఆశయాలు, ఆదర్శాలు, ప్రత్యేకించి కాల్పనికోద్యమ కవితా మార్గానికి దిక్సూచిగా
చేసుకున్నాయి. ఒక మహాకవికి వుండవలసిన ఉన్నతమైన, ఉదాత్తమైన, కవితాతత్త్వ
దర్శనం ఆయనలో వుందని చెప్పక తప్పదు.
"విశ్వనాథ వారి మేనకా విశ్వామిత్రం" వ్యాసం చెప్పుకోదగ్గది. విశ్వనాథ వారు
రాసిన గ్రంథాల్లో గొప్ప గ్రంథం "రామాయణ కల్పవృక్షం" ఇందులో అనేక
ఘట్టాలున్నాయి. అందులో ముఖ్యమైంది. "మేనకా విశ్వామిత్రుల ఘట్టం". ఇతర
ఘట్టాల తీరు వేరు. ఈ ఘట్టం తీరు వేరు. దీనికి ఒకప్రత్యేకత వుంది. ఇందులోని
కథ శృంగారానికి సంబంధించింది. చెప్పుచున్నది శతానందుడు. వినుచున్నది.
రామలక్ష్మణులు. రాజర్షి జనకుడు కూడా ఒక శ్రోత. విశ్వామిత్రుని సమక్షంలోనే ఈ
కథ సాగుతుంది.
విశ్వనాథవారి కవితా శిల్పం అడుగడునా ఈ ఘట్టంలో కన్పిస్తుంది. మూలంలో
పది అనుష్టుప్పులుగా వున్నకథను ముఫ్పై పద్యాలుగా రమణీయంగా తీర్చిదిద్దారు.
మూలకథకు భంగం కలుగ కుండా ప్రపంచీక రించారు విశ్వనాథవారు. ఈ ఘట్టంలోని
ప్రతిపద్యం మధురంగా, రసప్రసన్నంగా, సుందరంగా, చమత్కారంగా సాగింది.
విశ్వనాథ వారు మేనకావిశ్వామిత్రుల ఘట్టాన్ని తీర్చిదిద్దిన
తీరు మధురాతి మధురం
మనోహరం.
127<noinclude><references/></noinclude>
mcw73if11m8jabg4on4t1qe5y25thua
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/143
104
213592
557312
2026-05-27T21:40:27Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈ వ్యాసం చదివితే అటు వాల్మీకి, ఇటు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఇద్దరూ ఆ రసమయ ఘట్టం ఎలా తీర్చిదిద్దారో తెలుస్తుంది. విశ్వనాథ వారి రామాయణం వాల్మీకి రామాయణానికి భావ వరమైన మహాభాష్యం...'
557312
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఈ వ్యాసం చదివితే అటు వాల్మీకి, ఇటు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఇద్దరూ
ఆ రసమయ ఘట్టం ఎలా తీర్చిదిద్దారో తెలుస్తుంది. విశ్వనాథ వారి రామాయణం
వాల్మీకి రామాయణానికి భావ వరమైన మహాభాష్యంగా భావించవచ్చు అని రావుగారు
అన్నారు. కథ కడుపాతది. శిల్పం సరికొత్తది. ఈ ఘట్టాన్ని విశ్వనాథవారు తెలుగు
వారి సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా తీర్చి దిద్దారు.
"కృష్ణ శాస్త్రి” వ్యాసంలో భావకవిత్వం గూర్చి, శాస్త్రిగారి గూర్చి వివరించారు.
ప్రాచీన కవుల్లో అతినవీనుడు, నవీన కవుల్లో అతి ప్రాచీనుడు కృష్ణశాస్త్రి, సంగీతాన్ని
వలచిన కవిత్వం, విరహాన్ని వరించిన ప్రణయం. సౌందర్య రిరంపతో అనుబంధం
పెంచుకొన్న రాసిక్యం, భక్తి ప్రక్కనే బసపెట్టగల, స్వేచ్ఛారక్తి, సహృత్తుల హృదయాల
నడుమ సుహృద్భావ సేతువులు నిర్మింపగల సౌహార్ద మార్ధవం- ఇలా ఇన్ని కలిస్తే
ఒక కృష్ణశాస్త్రి అవుతాడు. అందుకే అతడు “కుమార గంధర్వుడు" అని నేను అంటాను.
రవీంద్ర నాథ ఠాగూర్, కందుకూరి, గురజాడల ఆదర్శం, సాహితీ
సమితి,నవ్యసాహిత్యపరిషత్తు, మొదలైన సంస్థల చేయూత, బ్రహ్మ సమాజ ప్రభావం,
పాశ్చాత్య కాల్పనికోద్యమ ప్రభావం, రాయప్రోలు, తల్లావజ్ఝుల బసవరాజు, వేదుల,
కాటూరి మొదలైన వారితో సహవాసం, ఇవన్నీ ఆయనకు ఒక అపూర్వ కవిగా
మలిచాయి.
ఆంగ్ల కాల్పనికోద్యమ మానసపుత్రికగా అవతరించింది మన "భావకవిత్వం".
రాయప్రోలు వారు భావకవిత్వానికి ప్రవర్తకుడు అయితే కావచ్చు, కాని భావకవితా
జగత్తుకి తగిన ప్రతినిధి మాత్రం కృష్ణ శాస్త్రి. భావకవితా భారత రచనకు ఆయన
నన్నయ, ఈయన తిక్కన అని రావుగారు అన్నారు. భావకవిత్వం
ఉద్యమంగా అవతరించింది. ఏ విషయాన్ని అయినా ఆత్మ సాక్షిగా భావించడం,
అనుభవించినట్లు ఆవిష్కరించడం, అన్నదే భావకవితయొక్క స్వభావ జీవ లక్షణం.
ఈ లక్షణం పుష్కలంగా కృష్ణ శాస్త్రిగారిలో వుంది. అది సద్యోహృద్యం. సహృదయ
నైవేద్యం.
ఈ వ్యాసంలో "కృష్ణ పక్షం"లో గుబాళించిన కవితా సౌరభం గూర్చి
జోగారావుగారు విశ్లేషించారు. "కృష్ణ పక్షం” పేరే విచిత్రమైంది. అంతవరకు తెలుగులో
వున్న కావ్యాల పేర్లు చూస్తే ఇది కొత్తది. "ఆకులో ఆకునై...." అనే శీర్షిక పెట్టడంలోనే
తన భావనను ధ్వనింపచేస్తూ, ఒక స్వతంత్రమైన పోకడతో ముందుకు నడిచారు.
128<noinclude><references/></noinclude>
83m9wpsij8ds09iepl10fpon1in28dx
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/144
104
213593
557313
2026-05-27T21:40:37Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మొట్టమొదటి గేయంలోనే కవి తాను ప్రకృతితో పొందదలచిన తాదాత్మ్యాన్ని, అద్భుతంగా సూచించారు అని అన్నారు. "కృష్ణపక్షం" అంతటా మంచి గాంధర్వ సౌగంధ్యం గుబాళించింది. కాలక్రమంలో భావకవ...'
557313
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మొట్టమొదటి గేయంలోనే కవి తాను ప్రకృతితో పొందదలచిన తాదాత్మ్యాన్ని,
అద్భుతంగా సూచించారు అని అన్నారు. "కృష్ణపక్షం" అంతటా మంచి గాంధర్వ
సౌగంధ్యం గుబాళించింది.
కాలక్రమంలో భావకవిత్వం పలచబడింది. ప్రతివాడు తనకు ఇష్టం వచ్చిన
కవిత రాయడం అది భావకవిత్వం అని చెప్పడం అలవాటు అయిపోయింది.
అభావకవిత్వం కూడా భావకవిత్వంగా చలామణి అయింది. ఆకారణంగా
భావ కవిత్వంపై ఎన్నో విమర్శలు వచ్చాయి. చివరకు కృష్ణ శాస్త్రిగారు కూడా ఆ
ఆక్షేపణకు గురికాక తప్పలేదు అని రావుగారు అన్నారు.
"శ్రీశ్రీకి శ్రద్ధాంజలి" వ్యాసంలో శ్రీశ్రీ గొప్పతనం గూర్చి వివరించారు. శ్రీశ్రీ
అంటే జోగారావుగారికి వల్ల మాలిన అభిమానం. దేవతల దేశమై కాలమానం
దేవమానమైపోయిన భారతదేశంలో కవిత చెప్పి మనదేశ కాలాల కన్ను తెరిపించిన
శ్రీ మహాకవి శ్రీశ్రీ. శ్రీశ్రీ దృష్టిలో కవిత్వం అంటే ఏమిటో, ఆయన కవిత్వం జాతిని
ఏవిధంగా ప్రభావితం చేసిందో ఈ వ్యాసంలో తెలియజేశారు.
ఆధునిక యుగంలో కనీవినీ ఎరుగని మార్పులు జరిగాయి. మానవ జాతి
జీవితాన్ని కొత్త మలుపులు తిప్పాయి. ఆ మలుపులు, మార్పులు మానవ
జీవితరంగంలోనూ, కళారంగంలోనూ, కవిత్వంలోనూ, గొప్ప విప్లవం తీసుకు
వచ్చాయి. అయితే విప్లవాలు, ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామకాలం తర్వాత దుష్ఫలితాలు.
వచ్చాయి. ఆ దుష్ఫలితాలు ప్రపంచమంతటా వ్యాపించాయి. ఈ ప్రభావం కవులపై
కూడా పడింది. శ్రీశ్రీ లాంటి ప్రముఖ కవులు ఆ ప్రభావానికి లోనయ్యారు.
ఆధునిక తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో మైలురాయిగా నిలిచిపోయేది.
“మహాప్రస్థానం” ఈ రచనా కాలం నాటికి శ్రీశ్రీ మీద ఆధునిక యుగం యొక్క
అపూర్వ జీవలక్షణం, రష్యన్ విప్లవం, సామ్యవాద వ్యవస్థల ప్రభావమే తప్ప, మిగతా
విప్లవ ధోరణుల ప్రభావం, అంతా పడలేదని చెప్పారు.
వివిధ సందర్భాల్లో శ్రీశ్రీ, కవిత్వం గూర్చి చెప్పిన అనేక అభిప్రాయాల్ని ఈ
వ్యాసంలో వివరించారు. శ్రీశ్రీ తన భావకవి వాలకం ఫిరాయించి అభ్యుదయ కవి
వాలకం వేశాడు. పద్య రచన బాగారాయగలిగిన సత్తా వుండి కూడా కావాలని
వచనంలోకి దిగాడు. "వచనం నడుస్తుంది. కవిత్వం పరిగెడుతుంది. వచనంచేత
129<noinclude><references/></noinclude>
6ymqkxs78qe4mnvkshfgcyudkd4pis6
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/145
104
213594
557314
2026-05-27T21:40:48Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పరిగెత్తించి దాన్ని కవిత్వం చేయవచ్చు" అని శ్రీశ్రీ గారు అన్నారు. అలాగే కవిత్వం రాసి ప్రముఖుల ప్రశంసల్ని అందుకున్నారు శ్రీశ్రీ. "ఛందస్సునుంచి స్వాతంత్ర్యాన్ని కోరడంలో కవ...'
557314
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పరిగెత్తించి దాన్ని కవిత్వం చేయవచ్చు" అని శ్రీశ్రీ గారు అన్నారు. అలాగే కవిత్వం
రాసి ప్రముఖుల ప్రశంసల్ని అందుకున్నారు శ్రీశ్రీ.
"ఛందస్సునుంచి స్వాతంత్ర్యాన్ని కోరడంలో కవి రసావిష్కరణకు కావలసిన
కొన్ని మూలద్రవ్యాలు సంతరించుకుంటాడు. ఆ మూల ద్రవ్యాలున్నంత కాలం
కవిత్వానికి ఛందోరాహిత్యం ఒక లోపంకాదు" అని శ్రీశ్రీ అభిప్రాయ పడ్డాడు. శ్రీశ్రీ
అనవసరంగా ఛందస్సును ఆక్షేపిస్తాడు కాని, శ్రీశ్రీ కవిత్వంలో పద్య ఛందచ్ఛాయలు
లేకపోవచ్చు, అంతర్వాహినియైన ఒక గీతి ధర్మం, బట్ట బయులైన ఒక లయహోయలు,
నాణ్యతో దర్శనీయంగా శ్రీశ్రీ రచనల్లో చోటు చేసుకున్నాయని జోగారావుగారు
తెలియజేశారు.
జీవద్భాష యొక్క ప్రాణస్నాయువుల్ని వెదుక్కుంటూ కవితారంగంలో ఆడిన
ప్రతి మాటలోనూ అఖండశక్తి పాతం వేస్తూ, ప్రతి ప్రయోగంలోనూ విలక్షణ వైచిత్రిని
చూపిస్తూ, కవిత్వ భాషా విషయంలో కూడా ఒక విప్లవ దోరణికి మార్గం వేసిన
వీరుడు శ్రీశ్రీ. ఇక ఈతని భావనా మార్గమూ, సామ్య వాదానికి పుస్తెకట్టే. అయితే
అది నివాదమే అయినప్పటికీ అడుగడుగునా కమనీయ కవితా స్పర్శ కలిగి
వుంటుంది.
కవితాప్రయోజన విషయంలో శ్రీశ్రీ నిర్ణయం వేరు. నిశ్చయం వేరు. ప్రాచీన
కవులు రసానందాన్ని కవితా ప్రధాన ఫలంగా భావించారు. శ్రీశ్రీ ఆదిభౌతికమైన
సామాజికాభ్యుదయాన్ని కవితా ప్రధాన ప్రయోజనంగా నిర్దేశిస్తాడు. శ్రీశ్రీకి కవితా
రహస్యం బాగా తెలుసు అని రావుగారు అన్నారు.
శ్రీశ్రీ ప్రతిభా సమగ్రుడు. పరమ భావుక పట్టభద్రుడు. ఆదర్శ భావుకుడు.
అభ్యుదయ మహాధ్వనీనుడు. ఆధునిక యుగపు జీవనవాడిని ఆడించి చూపిన
కవితా వైద్య విద్యా విదగ్ధుడు. కాబట్టి నవ భావుకులకు ఆయన చెప్పిన మాటలన్నీ
పరమ సత్యాలుగా గోచరిస్తాయి. అయితే ఆ అభిప్రాయాల్లో చాలా మేరకు
అవగాహనకంటే, ఆలోచనల కంటే, ఆవేశమే ఎక్కువుగా కన్పిస్తుంది. అందులో
నగంనిజం. సగం యిజం.
శ్రీశ్రీ ప్రతిభా శాలియే. వ్యుత్తున్నుడే. కవితా హృదయ రహస్యాన్ని కనుకున్న
వాడే అందులో తిరుగులేదు. అయితే శ్రీశ్రీ మార్కు కవులు శ్రీశ్రీకి వున్న వరుకులేక,
130<noinclude><references/></noinclude>
4wxjwa2gnnroln5hixmu00o5p385y1v
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/146
104
213595
557315
2026-05-27T21:40:57Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పనలేక, ప్రతిభలేక, “సామ్యవాద దృక్పథం" మాత్రమే కలిగి, కవితా కళాదృష్టి, రసదృష్టి లేక కవిత్వం రాస్తున్నారు. ఆ కవిత్వం ఏమి బాగులేదని విమర్శించారు. ఆధునిక యుగంలో ఒక విశిష్టమైన వి...'
557315
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పనలేక, ప్రతిభలేక, “సామ్యవాద దృక్పథం" మాత్రమే కలిగి, కవితా కళాదృష్టి,
రసదృష్టి లేక కవిత్వం రాస్తున్నారు. ఆ కవిత్వం ఏమి బాగులేదని విమర్శించారు.
ఆధునిక యుగంలో ఒక విశిష్టమైన విలక్షణమైన దృక్పథానికి శ్రీశ్రీ ఎంత
మేరకు మార్గదర్శకుడయినాడో, అంతేమేరకు అవ్యవస్థకు, దురవస్థకు బాధ్యుడైనాడు.
ఇది నా ప్రశంస, అభిశంస అని జోగావుగారు వెల్లడించారు.
శ్రీశ్రీ “మహాప్రస్థానం” అచ్చు కాకముందే మొట్టమొదటి సారిగా ఆగ్రంథంమీద
“స్వతంత్ర” పత్రికలో సమీక్ష చేసింది నేనే. అంతే కాదు వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల్లో
శ్రీశ్రీ కవిత్వంపై మొట్టమొదటి సారిగా పిహెచ్.డి చేయించిన వాడిని నేనే, అని
అన్నారు రావుగారు. ఆ అనుబంధాన్ని పురస్కరించుకొని శ్రీశ్రీకి శ్రద్ధాంజలి
టిస్తున్నాను.
"అతనే మా శ్రీశ్రీ
అతనికి వే
మదీయ మధురాశయ మరందమయవరోచ
నిచమాంజలి! నిత్యాంజలి
నవకవితా నయ ప్రణయ
బద్ధాంజలి! శ్రద్ధాంజలి!"
"అనంత కృష్ణుడు” వ్యాసంలో రాళ్ళపల్లి అనంత కృష్ణశర్మగారి సాహితీ జీవితాన్ని
గూర్చి రాశారు. 23-1-1893 తేదిన అనంతపురం జిల్లా కళ్యాణదుర్గం తాలూకా
రాళ్ళపల్లిలో శర్మగారు జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు అలవేలుమంగమ్మ,
కృష్ణమాచార్యులు. సుప్రసిద్ధ జ్యోతిశ్శాస్త్రవేత్త రాళ్ళపల్లి గోపాలకృష్ణమాచార్యులు.
వీరి అన్నగారు, మైసూరు చామరాజేంద్ర సంస్కృత మహాపాఠశాలలోనూ పరకాల
పీఠంలోనూ చదువుకున్నారు. కృష్ణ బ్రహ్మ తంత్ర యతీంద్రులు, రామశాస్త్రి దగ్గర
సంస్కృతం నేర్చుకున్నారు.
1910లో మైసూరు మహారాజ కళాశాలలో ఆచార్యులుగా పనిచేసిన కట్టమంచి
రామలింగారెడ్డి గారితో మంచి అనుబంధం ఏర్పడింది. మైసూరు మహారాజ
కళాశాలలో ప్రప్రథమాంధ్ర పండిత పదవి అలంకరించారు. 1949వరకు ఆ పదవిలో
వున్నారు. ఆ తర్వాత ఏడు సంవత్సరాలు తిరుపతి ప్రాచ్య విద్యా సంస్థలో సంగీత
131<noinclude><references/></noinclude>
g47lbdtod6kokwwye373386wp39f6hh
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/147
104
213596
557316
2026-05-27T21:41:07Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విభాగంలో పనిచేశారు. శర్మగారు సంస్కృత, తెలుగు, కన్నడం, ఆంగ్లం, మొదలైన భాషల్లో నిష్ణాతులు. వీరు సంగీత సాహిత్యాలతో సహృదయ పాఠకుల్ని ఉ ర్రూతలూగించారు. “రఘువంశం” (కొంతభాగం), "స్వప...'
557316
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విభాగంలో పనిచేశారు. శర్మగారు సంస్కృత, తెలుగు, కన్నడం, ఆంగ్లం, మొదలైన
భాషల్లో నిష్ణాతులు. వీరు సంగీత సాహిత్యాలతో సహృదయ పాఠకుల్ని ఉ
ర్రూతలూగించారు.
“రఘువంశం” (కొంతభాగం), "స్వప్న వాసవదత్త", మందర పాండ్యుని
"ఆర్యవృత్త రత్నావళి" అనేవి వారి సంస్కృతాంధ్రీకరణాలు. “మహేశూర
రాజ్యాభ్యుదయదర్శం" శర్మగారి సంస్కృతరచన. వీరికి ప్రాకృతంలోనూ ప్రతిభవుంది.
దానికి నిదర్శనం "గాథాసప్త శతీసారం". తెలుగులో స్వతంత్రంగా "తారాదేవి",
“మీరాబాయి” అనే కావ్యాలు రాశారు. శమీపూజ, పెనుగొండ పాట, భార్గవీ పంచశతి,
అనే లఘుకృతులు రాశారు. "లీలావతి” అనే బెంగాలీ నవలకు కన్నడ అనువాదం
చేశారు.
వీరు రాసిన వ్యాసాలు సాహిత్య లోకంలో ఎంతగానో ఆదరణ పొందాయి.
వారి అపూర్వ వైమరిక దృక్పథానికీ, పరిణత ప్రజ్ఞకూ ప్రబల నిదర్శనాలు.
నాచనసోముని ఉత్తర హరివంశం విమర్శ, రంగనాథ రామాయణ సమీక్ష, వేమన
వ్యాసాలు, నాటకోపన్యాసాలు మొదలైనవి. “సారస్వతాలోకం" పేరుతో గ్రంథస్థమైన
రాయలనాటి రసికత మొదలైన వ్యాసాలు. విమర్శరంగంలో ఆయన మార్గం
అనన్యసదృశం. ఆంధ్రభాగవతం, పాండురంగ మాహాత్యం మొదలైన గ్రంథాలకు
సంపాదకీయ వీఠికలు రాశారు. అవి కూడా అపూర్వమైనవే విలువైనవే.
శర్మగారుసంగీతం గూర్చి చేసిన ప్రసంగాలు, రాసిన వ్యాసాలు, ఎంతో బాగున్నాయని
ఎంతో మంది పెద్దలు ప్రశంపించారు.
కర్ణాటక సంగీత ప్రపంచ ధ్రువతార బిడారం కృష్ణప్పగారు వీరి గురువు. వీరి
వాయులీన వాదంలో కూడా సిద్ధహస్తులు. 1927లో జరిగిన ద్వితీయ ఆంధ్ర గాయక
మహాసభకు అధ్యక్షత వహించి, గాన కళగూర్చి చేసిన మహోపన్యాసం చాలా
చరిత్రాత్మకమైంది. సంగీతం గూర్చి వీరు రాసిన వ్యాసాలు అవేకం అముద్రితంగా
పోయాయి. అవి కూడా ముద్రణకు నోచుకుంటే సంగీత ప్రపంచానికి ఎంతో
మేలు జరుగుతుంది.. సంగీత రంగంలో వారి ప్రతిభ అనన్య సమాన్యమైంది. అందుకే
తిరుపతి వేంకటేశ్వర దేవస్థానం వారు తిరుపతి ప్రాచ్య విద్యా సంస్థకు తీసుకొచ్చారు.
తాళ్లపాక అన్నమాచార్య మొదలైన వారి సంకీర్తనలకు స్వరకల్పన చేయించారు.
అప్పుడే వీరిలోవున్న సంగీత కళా సరస్వతి నడిచి నడుంబిగించింది.
132<noinclude><references/></noinclude>
qg1q592d48gwbmzq3ltjjtfp0npvba8
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/148
104
213597
557317
2026-05-27T21:41:17Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '1961 లో మైసూరులో "గాన కళా సింధు" బిరుదును పొందారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ శర్మగారి సంగీత ప్రతిభను గుర్తించి "గాన కళా ప్రపూర్ణ' బిరుదును ఇచ్చి ఘనంగా సత్కరించింది. 1969లో బె...'
557317
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>1961 లో మైసూరులో "గాన కళా సింధు" బిరుదును పొందారు. ఆంధ్రప్రదేశ్
సంగీత నాటక అకాడమీ శర్మగారి సంగీత ప్రతిభను గుర్తించి "గాన కళా ప్రపూర్ణ'
బిరుదును ఇచ్చి ఘనంగా సత్కరించింది. 1969లో బెంగుళూరులో కర్నాటక
సంగీత నాటక అకాడమీవారు సత్కరించారు. బెంగుళూరుగాయక సమాజంవారు
“సంగీత కళారత్న” బిరుదును ఇచ్చారు. 1970లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ
కూడా ఫెలోషిప్ ఇచ్చి సత్కరించింది. 1974లో మదరాసు మ్యూజిక్ అకాడమీ
వారు “సంగీత కళానిధి" బిరుదును ఇచ్చారు. వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ
డాక్టరేట్ ఇచ్చి ఘనంగా సత్కరించింది. ఆంధ్ర సారస్వత ప్రపంచంలో సహృదయత
చావనంతకాలం రాళ్లపల్లి అనంత కృష్ణశర్మ గారు బ్రతికే వుంటారని జోగారావుగారు
అన్నారు.
“ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాత కీ.శే. మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ" వ్యాసంలో
శర్మగారి సాహితీ సేవ గూర్చి విపులీకరించారు. వీరు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని
మినుమంచలిపాడు అగ్రహారంలో జన్మించారు. జీవితంలో ఎక్కువకాలం మదరాసు,
విశాఖపట్నంలో వున్నారు. శర్మగారు అనేక అంశాల్లో ఎనలేని కృషి చేశారు. చరిత్ర,
సాహిత్యం, లిపి శాస్త్రం, శాసన పరిశోధన, పత్రికా రచన, గ్రంథ రచన, సంపాద
కత్వం మొదలైన విషయాల్లో విశేషమైన విజ్ఞానాన్ని సముపార్జన చేశారు. ఆంధ్ర
విజ్ఞాన సరస్వం, దేశమాత, భారతి, అభ్యుదయం, గ్రంథమాల, మొదలైన వాటికి
సంపాదకత్వం వహించారు.
చిలుకూరి వీరభద్రరావు, కొమర్రాజు లక్ష్మణ రావు లాంటి గొప్ప పరిశోధకులతో
మల్లంపల్లి వారు కలిసిపనిచేశారు. గిడుగు రామమూర్తి, కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు,
చిలకమర్తి లక్ష్మీ నరసింహం, విశ్వనాధ సత్యనారాయణ, నేలటూరి
వేంకటరమణయ్య, నీలకంఠ శాస్త్రి మొదలైన పెద్దలతో మంచి అనుబంధాన్ని
పెంచుకున్నారు.
విజ్ఞాన సర్వస్వ రచనా ప్రయత్నం మొట్టమొదటి సారిగా తలపెట్టినవారు
కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారు. వీరి కృషి 1912-13లో ప్రారంభమైంది. వారికి మునగాల
రాజు, నాయని వెంకటరంగారావుగారి సహకారం లభించింది. కొమర్రాజువారు
విజ్ఞానసర్వస్వ రచనా ఉద్యమంలో, “ప్రతిభామూర్తి” మల్లంపల్లి వారిని భాగస్వామిగా
చేసుకున్నారు. 1923లో లక్ష్మణ రావుగారు చనిపోయారు. తర్వాత కాశీనాథుని
133<noinclude><references/></noinclude>
jc93l1k3pcrrfwc2qgzum1lrltthq1n
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/149
104
213598
557318
2026-05-27T21:41:27Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాగేశ్వరరావు గారు విజ్ఞాన సర్వస్వ రచనను కొనసాగించారు. నాగేశ్వరరావుగారు 1933లో చనిపోయారు. ఈ మహానీయులు ముగ్గురి కృషి ఫలితంగా ముచ్చటగా మూడు సంపుటాలు వచ్చాయి. ఈ ముగ్గురి సాహిత...'
557318
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>నాగేశ్వరరావు గారు విజ్ఞాన సర్వస్వ రచనను కొనసాగించారు. నాగేశ్వరరావుగారు
1933లో చనిపోయారు. ఈ మహానీయులు ముగ్గురి కృషి ఫలితంగా ముచ్చటగా
మూడు సంపుటాలు వచ్చాయి. ఈ ముగ్గురి సాహితీ సేవ ఎన్నటికీ మరువలేనిది.
మల్లంపల్లి వారికి ఆంధ్రాభిమానం ఎక్కువ. వీరి చారిత్రక వ్యాసాలు, ఆంధ్రదేశ
చరిత్ర సంగ్రహం, మొదలైన గ్రంథాలు చూస్తే ఆయనకు గల చారిత్రక, సాంస్కృతిక,
సాహిత్య విజ్ఞానం ఎంతటిదో, ఆంధ్రత్వమంటే ఆయనకు ఎంత అభినివేశం వుందో
మనకు తేటతెల్లమవుతుంది. తెలుగు భాషా సమితి, తెలుగు సంస్కృతి
విజ్ఞానసర్వస్వం, సంపుటాలకు ప్రధాన సంగ్రాహకులు గా పనిచేశారు.
“తెలుగు సంస్కృతి” సంపుటిలో శర్మగారు రాసిన ఆంధ్రదేశ చరిత్రలోని
అనేక ముఖ్య ఘట్టాలు, చారిత్రక సామాగ్రి, రాజవంశాలు, వివిధ మత
సంప్రదాయాలు, వాణిజ్యం, ఆంధ్రుల జీవన విధానం, లిపి పరిణామం,
వీరపురుషులు, తెలుగువారి వినోదాలు, వేడుకలు, క్రీడలు, కొన్ని జాతులు, చారిత్రక
క్షేత్రాలు, కొందరు ప్రముఖ వ్యక్తులు, మొదలైన వ్యాసాలు చోటు చేసుకున్నాయి.
"శర్మగారి ధన్య జీవితం" వ్యాసం, మల్లంపల్లి వారు చనిపోయినపుడు రాసింది.
వీరు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్లోనే 7-1-1963 తేదిన పరమ పదించారు. శర్మగారితో
జోగారావుగారికి వున్న అనుబంధాన్ని చాలా చక్కగా ఇందులో వివరించారు. శర్మగారు
చనిపోయినప్పుడు జోగారావుగారు ప్రక్కనే వున్నారు. ఇద్దరికీ విడదీయరాని
సంబంధంవుంది. అది అంతా ఈ వ్యాసంలో వుంది.
చుక్కల్లో వేగుచుక్క ఎలాంటిదో, మనుమల్లో మల్లంపల్లి వారు అలాంటి
వారు. ఆయన వ్యక్తిత్వం చాలా గొప్పది. ఆయన గొప్పపండితుడు, చరిత్ర కారుడు,
పరిశోధకుడు, విమర్శకుడు, సమీక్షకుడు, సంపాదకుడు. వీరికి డిగ్రీలు లేవు. స్కూలు
ఫైనల్ వరకే చదివారు. అయితే ఆయన రచనలపై ఎన్నో పిహెచ్.డిలు వచ్చాయి.
ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ వైస్ ఛాన్సలర్ డాక్టర్ వి.యస్. కృష్ణగారు, శర్మ గారి
ప్రతిభను గుర్తించారు. యూనివర్సిటీ గ్రాంట్సు కమిషన్ (యు.జి.సి) వారు మొదట్లో
మల్లం పల్లి వారి ప్రతిభా ప్రజ్ఞాపాటవాల్ని గుర్తించలేదు. విశ్వవిద్యాలయంలో ఉ
ద్యోగం రావడానికి తగిన అర్హతులు లేవని అంటే "క్వాలిఫికేషన్ లేవని అభ్యంతరం
పెట్టారు. అప్పుడు వైస్ ఛాన్స్లర్ కృష్ణగారు మరల జవాబు రాశారు. "శాసనలిపి
శాస్త్రాదిక విషయాల్లో మన దేశం ఇంకా తగిన పరిణతి పొందలేదు. దానికి
134<noinclude><references/></noinclude>
l3427yzjg92pa7ymhgjbil3636tj8sf
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/150
104
213599
557319
2026-05-27T21:41:36Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సంబంధించిన కోర్సులు మన యూనివర్సిటీలలో వుంటే కదా, క్వాలిఫికేషన్ గలవాళ్ళు లభించడానికి. అలాంటి వాళ్ళు ప్రస్తుతం లభించడంలేదు. ఈ శర్మగారు ఉన్నవారు, ఇతరులకు ఆలాంటి "క్వాలిఫికే...'
557319
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సంబంధించిన కోర్సులు మన యూనివర్సిటీలలో వుంటే కదా, క్వాలిఫికేషన్
గలవాళ్ళు లభించడానికి. అలాంటి వాళ్ళు ప్రస్తుతం లభించడంలేదు. ఈ శర్మగారు
ఉన్నవారు, ఇతరులకు ఆలాంటి "క్వాలిఫికేషన్”ను ఉత్పత్తి చేయగలరు. ఆ
విషయంలో ఈనాడు మా రాష్ట్రంలో ఆయన చాలా గొప్పవారు. అయినా డిగ్రీ
లన్నవి పాండిత్యానికి కొలమానాలటండీ! జ్వరాలకు గాని" అని అన్నారు.
ఇలా కృష్ణ గారు శర్మగారి ప్రతిభను గుర్తించి, యు.జి.సి. వారితో ప్రత్యేకంగా
మాటలాడి ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్లో ఉద్యోగం ఇప్పించారు. మల్లంపల్లి వారు ఆంధ్ర
విశ్వకళాపరిషత్ చరిత్ర శాఖలో అధ్యాపకులుగా పనిచేశారు. శర్మగారికి ఆంధ్ర విశ్వకళా
పరిషత్ వారి అరుదైన గౌరవం దక్కింది. ప్రతిభకు పట్టాభిషేకమంటే ఇదే.
భారత దేశం అన్నా, ఆంధ్రదేశం అన్నా, చరిత్ర అన్నా సంస్కృతి అన్నా మహాభక్తి,
ఆయన దృష్టి చాలా విశాలమైంది. మనసా, వాచా, తన జీవిత గమనం లోనూ,
పరిశోధన వ్యాసంగంలోనూ, పరమ మహేశ్వరులు శర్మగారు. ప్రతిభకు మారు పేరు
మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మగారు.
"ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ స్వర్ణోత్సవ సారథి శ్రీ మేకా రంగయ్యప్పారాయ
మహోదయ కృతి సమీక్ష" అనే వ్యాసంలో ఎమ్.ఆర్. అప్పారావుగారి రచనలను
విశ్లేషించారు. అప్పారావుగారు. 1. రుబాయత్ 2. గ్రీకు రూపకాలు 3.
బ్రహర్షివేంకటరత్నం నాయుడు 4. సంస్కృతి, 5. ఆంధ్రజాతి, సంస్కృతి చరిత్ర 6.
యాంటిగాని 7. భారతీయ చిత్ర కళ గ్రంథాలు వెలువరించారు. ఇందులో మొదటి
ఐదు ప్రత్యేక గ్రంథాలుగా వచ్చాయి. తర్వాత "సాహితీ విపంచిక" పేరుతో ఒక
సంపుటిగా ఆంధ్రవిశ్వకళా పరిషత్ వారు ప్రచురించారు. న్యూఢిల్లీ సాహిత్య అకాడమీ
వారు "యాంటిగని" గ్రంథాన్ని ప్రచురించారు. గ్రీకు నాటకాల్లో "సోఫాక్లిజో" రాసిన
“యాంటిగని” చెప్పుకోదగ్గది. అప్పారావుగారి గ్రీకు రూపక పరిశోధనా కృషిని గుర్తించిన
అకాడమీ, ఈ గ్రంథాన్ని అనువాదం చేయించింది. "యాంటిగని” నాటకమంతా
భావోద్విగ్నమైన ఒక భయానక వాతావరణంలో నడిచే విషాదాంత నాటకం.
12వ శతాబ్దంలో పర్షియన్ భాషలో రుబాయిత్ వచ్చింది. ఈ గ్రంథం అనేక
భాషల్లో అనువాదం అయింది. తెలుగులో దువ్వూరి రామిరెడ్డి, మొదలైన వారు
అనువాదం చేశారు. అనువాదం మక్కీకి మక్కీలా కాకుండా మూల భావం
చెడిపోకుండా చక్కగా అనువాదం చేశారు అప్పారావుగారు. వీరికి గల గ్రీకు సాహిత్య
135<noinclude><references/></noinclude>
1ake0anub2r4t0emk04qg9dc4s1w95b
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/151
104
213600
557320
2026-05-27T21:41:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వ్యాసంగానికీ, అవగాహనకూ, ప్రబల తార్కాణం “గ్రీకురూపకాలు". ఇందులో గ్రీకు నాటకోత్పత్తి చరిత్ర, నాటకరంగ వికాసంచోటు చేసుకున్నాయి. 27-10-1962లో కావాలో యుడు గారి శతజయంత్యుత్సవ సభలు జరి...'
557320
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వ్యాసంగానికీ, అవగాహనకూ, ప్రబల తార్కాణం “గ్రీకురూపకాలు". ఇందులో గ్రీకు
నాటకోత్పత్తి చరిత్ర, నాటకరంగ వికాసంచోటు చేసుకున్నాయి. 27-10-1962లో
కావాలో యుడు గారి శతజయంత్యుత్సవ సభలు జరిగాయి. ఆ సభలో
అప్పారావుగారు చేసిన ప్రసంగానికి గ్రంథరూపం "బ్రహ్మర్షి వెంకటరత్నం నాయుడు.
నాయుడు గారిమీద అప్పారావుగారికి ఎనలేని గౌరవం. “సంస్కృతి”లో స్వరూప
స్వభావాన్ని గూర్చి చక్కగా ఇందులో వివరించారు. "ఆంధ్రజాతి, సంస్కృతి చరిత్ర"
తెలుగు జాతి సంస్కృతి, చరిత్ర గూర్చి విపులీకరించారు. ఈ గ్రంథలో ఆంధ్ర భాషా
చరిత్ర, వాస్తు కళ, జాతీయోద్యమం, ఆంధ్రోద్యమం, మహిళాలోకం, సాహిత్యం,
సంగీతం, నృత్యం, నాటకం, సినిమా, విగ్రహశిల్పం, చిత్రలేఖనం, చేతి పనులు,
జానపద వినోదాలు, విశ్వ విద్యాలయాల పరిశోధనలు, అకాడమీలూ, పత్రికారంగం
అనే శీర్షికలు చోటుచేసుకున్నాయి.
"భారతీయ చిత్రకథ”
ఇందులో భారతీయ చిత్రకళ గొప్పతనం గూర్చి విశదీకరించారు. రచన
రమణీయంగా వుంది. ఈ గ్రంథాన్ని భారతీయ చిత్రకళా తత్త్వానికి ఒక సహృదయ
హృదయభాష్యంగా తీర్చిదిద్దారు అప్పారావుగారు. ఆచార్య పేర్వారం జగన్నాథంగారి
ఆహ్వానం మేరకు జోగారావుగారు వరంగల్లోని కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయానికి
వెళ్లారు. ఆ సందర్భంగా "విద్యారణ్య మాహాత్మ్య భూమిక" వ్యాసం రాశారు. కాకతీయ
విశ్వవిద్యాలయ ఆవరణానికి "విద్యారణ్యపురి” అని పేరు. ఆ విద్యారణ్యులు
ఎవరు? ఆయన గొప్పతనం ఏమిటి? ఆయన రచనలు ఏమిటి? మొదలైన
విషయాలు ఇందులో వున్నాయి.
విద్యారణ్యుడు తన జీవితాన్ని వేద విద్యకు అంకితం చేశాడు. వేదాలను
చాలా లోతుగా అధ్యయనం చేశాడు. ప్రతి వేదానికి “మహాభాష్యం” రాశాడు.
ప్రతిదానికి ఒక అద్భుతమైన "భూమిక" రాశాడు. దానినే "వేద భాష్య భూమిక"
అని అంటారు ఈ "వేద భాష్య భూమిక"లో అనేక అంశాలు వున్నాయి. అందులో
ముఖ్యమైనవి అనుబంధ చతుష్టయం. వేద ప్రామాణ్య నిరూపణం, మంత్రలక్షణం,
అక్బరుషేయ సిద్ధాంతం, షడంగ విచారణ, గురుశిష్య సంప్రదాయం, ఊహాగాన
విచారం, గాయత్రీ షట్కం, ఉపవేదాలు మొ|| వైదిక వాఙ్మయ మంతటిని చక్కగా
అవగాహన చేసుకొని, పరిపూర్ణంగా “మహాభాష్యం" రాసిన మహానీయుడు
136<noinclude><references/></noinclude>
kst83iw5r0ac7iyyrgyyofr2n8uqpkq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/152
104
213601
557321
2026-05-27T21:41:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విద్యారణ్యుడు. "జక్కన కవితా ప్రస్థానం" లో జక్కన కవితా వైభావాన్ని గూర్చి వివరించారు. శ్రీనాథునియుగకవుల్లో చెప్పుకోదగ్గ వాడు జక్కన. ఇతడు "విక్రమార్క చరిత్ర రాశాడు. దీన్ని సి...'
557321
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విద్యారణ్యుడు.
"జక్కన కవితా ప్రస్థానం" లో జక్కన కవితా వైభావాన్ని గూర్చి వివరించారు.
శ్రీనాథునియుగకవుల్లో చెప్పుకోదగ్గ వాడు జక్కన. ఇతడు "విక్రమార్క చరిత్ర రాశాడు.
దీన్ని సిద్ధన మంత్రికి అంకితం ఇచ్చాడు. ఇతను కూడా కవే. ఈ వ్యాసంలో "విక్రమార్క
చరిత్ర" గ్రంథంలోని కథా వస్తువు, పాత్ర చిత్రణ, రసపోషణ, శైలి, వర్ణనలు మొదలైన
అంశాల గూర్చి వివరించారు.
అ. కథా వస్తువు :
సంస్కృత విక్రమార్క చరిత్ర" దీనికి మూలంకాదు. ఇందులోని కొన్ని కథలకు
మాత్రం మూలం. కొన్ని కథలకు జనశ్రుతి మూలం కావచ్చు. కొన్ని కవికల్పితాలు
కావచ్చు. అవతారికలో కవి ఈ గ్రంథాన్ని అపూర్వ కథా బంధుర ప్రబంధం అనీ,
నవ్య కథా కావ్యం అనీ అన్నాడు. ఇందులో 20 కథలు వున్నాయి. కథలన్నీ
ఏకనాయకాశ్రయాలు. విక్రమార్కునికథను కావ్యంగా చేసిన గౌరవం జక్కనకే
దక్కుతుంది.
ఆ. పాత్ర చిత్రణ :
ఇందులోని కథానాయకుడు ధీరోదాత్తుడు. లోకోత్తర చరితుడు. పాత్ర చిత్రణలో
జక్కన కడు సమర్ధుడు.
ఇ. రస పోషణ :
ఇందులోని కథలు వివిధ రకాలైనప్పటికీ అవి నాయకాశ్రయాలు. నాయకుడు
లోకోత్తరవీరుడు. వీరరసంపోషించబడింది.
ఈ. శైలి :
శ్రీనాథునికి సమకాలికుడు జక్కన. శ్రీవాథుని బాటలోనే నడిచాడు. ఇద్దరిలో
ఎన్నో పోలికలు వున్నాయి.
ఉ.
. వర్ణనలు :
జక్కన వర్ణనలు సుదీర్ఘ సుందరాలు, భావబంధురాలు, మధుర శబ్ద చిత్ర
చమత్కార మందిరాలు. వర్ణనలలో ఆరితేరిన వాడు జక్కన.
137<noinclude><references/></noinclude>
1kcsh3wdxmff0az6enuzop3icc7y0z5
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/153
104
213602
557322
2026-05-27T21:42:07Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఊ. ప్రత్యేక విశేషాలు : జక్కన అలంకార ప్రియుడు. ఇందులో ఎన్నో రకాల అలంకారాలు వున్నాయి. చమత్కార చతురుడు. కృతి పతి సిద్ధ మంత్రి, జక్కన గూర్చి ఇలా అన్నాడు. “చక్కన వైదుష్యము చక్కన నీ...'
557322
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఊ. ప్రత్యేక విశేషాలు :
జక్కన అలంకార ప్రియుడు. ఇందులో ఎన్నో రకాల అలంకారాలు వున్నాయి.
చమత్కార చతురుడు.
కృతి పతి సిద్ధ మంత్రి, జక్కన గూర్చి ఇలా అన్నాడు.
“చక్కన
వైదుష్యము
చక్కన నీ కావ్యరచన చాతుర్యంబున్
నీ
చక్కన నీ వాగ్వైఖరి
చక్కన నీ వంశమహిమ జక్కన సుకవీ"
"సూరన ప్రతిభ అర్వాచీన కవులపై అతని ప్రభావం వ్యాసంలో సూరనపై
ప్రభావం గూర్చి వివరించారు. నన్నయ తర్వాత అంతటి ఉత్తమ జాతి
కథకుడు, తిక్కన తర్వాత అంతటి ఉదాత్త కవితా శిల్పి, నాచన సోమనాథుని తర్వాత
అంతటి నవీన గుణ సనాథుడు, శ్రీనాథుని తర్వాత అంతటి శృంగార రసజ్ఞుడు,
పింగళి సూరన అని జోగారావుగారు అన్నారు. ప్రబంధాల్లో శత శతాంశం సమగ్రమైన,
ప్రత్యేకత కలది "కళా పూర్ణోదయం" కథ ప్రధానమైంది ఇది. ఇందులోని కథ కొత్తది.
కల్పితమైంది. వీరి ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నం రాఘవ పాండవీయం, కూడా చెప్పుకోదగ్గ
గ్రంథాలు, ఎన్ని ద్వ్యర్థికావ్యాలు వచ్చినా సూరన రాఘువ పాండవీయం ప్రధానమైంది.
సూరన ప్రతిభా వైలక్షణ్యం అనాటి సామాన్య కవులకు అర్ధం కాలేదు. సమర్థులకు
నచ్చలేదు. అందుకే "కళా పూర్ణోదయం" ఆక్షేపణకు గురి అయింది. రామరాజ
భూషణుడు కళాపూర్ణోదయం ను దృష్టిలో పెట్టుకొని "కేవల కల్పనా కథలు కృత్రిమ
రత్నములు” అని విమర్శించాడు. “ఏగతి రచించినను మెచ్చనివారు..." అని సూరన
బాధపడ్డాడు.
ఆర్వాచీన కవులపై సూరన ప్రభావం చాలా స్పష్టంగా కన్పిస్తుంది. తెనాలి
రామభద్రకవి, ఈదుల వల్లి భావనీకవి మొదలైనవారు సూరనను పూర్వ కవిస్తుతిలో
చేర్చి ప్రశంసించారు.
సూరన విశిష్టమైన గుణాలు రెండు. ఒకటి అపూర్వ కథా కల్పనం, రెండు
కథాశిల్పం. కథాకల్పనలో చరికొండ ధర్మన “చిత్ర భారతం”, తరిగొప్పుల మల్లన
“చంద్రభాను చరిత్రం”, సురభి మాధవ రాయులు” “చంద్రికా పరిణయం” మొదలైన
138<noinclude><references/></noinclude>
bsfhyl652mu8q7dazvptg4xg55bqj75
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/154
104
213603
557323
2026-05-27T21:42:17Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వాటిని మంచి ఉదాహరణలుగా తీసుకోవచ్చు. ఆధునికులైన పురాణం పిచ్చయ్య ""విజయాశ్వచరిత్రం మొ॥ ఆ కోవలోనివే. కథా శిల్పంలో సూరన లా అనుసరించి విజయం సాధించిన వారు చాలా తక్కువ. అలాంటి వా...'
557323
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వాటిని మంచి ఉదాహరణలుగా తీసుకోవచ్చు. ఆధునికులైన పురాణం పిచ్చయ్య
""విజయాశ్వచరిత్రం మొ॥ ఆ కోవలోనివే.
కథా శిల్పంలో సూరన లా అనుసరించి విజయం సాధించిన వారు చాలా
తక్కువ. అలాంటి వారిలో ముఖ్యులు "కుల యాశ్వచరిత్ర" కర్త నవరము
చిననారాయణ రాజు. ఆధునికుల్లో “ప్రభాస శాప వియోచన" కర్త పెట్టి లక్ష్మీ
నరసింహం మొ||. మధుర తంజావూరు నాయక రాజుల వాటి “ఆంధ్ర వాఙ్మయ
చరిత్ర" లో నేలటూరి వెంకట రమణయ్యగారు, చిననారాయణ రాజును
“నాయక యుగపు పింగళి సూరన్న" అని అన్నారు.
గోపాలుని సింగమకవి, "ప్రభావతీ
ప్రద్యుమ్నం”ను యక్షగానంగా రాశాడు.
ఇందులో సూరనకు కృతజ్ఞతలు చెప్పాడు కూడా. “కళా పూర్ణోదయం” పూర్వ భాగాన్ని
అంటే చతుర్థాశ్వాసం వరకు గల కలభాషిణీ వృత్తాంతం ఈ శతాబ్ది ఆరంభంలో
బెడుదూరి వాస్తవ్వులు కందాళ్ళ రామాచార్యులు, రంగాచార్యులు అవే సోదరులు
యక్షగానంగా రాశారు. ఆధునికలు అనేకమంది కళాపూర్ణోదయం, ప్రభావతీ
ప్రద్యుమ్నాం లను నవలిక గానూ, నాటకాలుగానూ రాశారు. నవలికలలో దువ్వూరి
వెంకటరమణ శాస్త్రి గారి "కలభాషిణి", "మధుర లాలస మొ|| చెప్పుగోదగ్గవి. నాటకాల్లో
శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి, ఘట్టి లక్ష్మీ నరసింహ శాస్త్రి గారల "కళాపూర్ణోదయ నాటకాలు"
గొప్పవి. తిరుపతి వెంకట కవులు, హోతా వెంకట కృష్ణశాస్త్రి గారల "ప్రభావతీ
ప్రద్యుమ్ననాటకకృతులు" ఈ కోవలోనివే.
ఇప్పటికీ “కళా పూర్ణోదయం”కథలోని కొన్ని సన్నివేశాలను తీసుకొని
రేడియోనాటికలు, గేయనాటికలు రాస్తూనే వున్నారు. “కళా పూర్ణోదయం” ను ఇతర
భాషల్లోకి కొంతమంది అనువాదం చేశారు. రాజా విక్రమవర్మ ఒరియా
భాషలోకి
అనువదించారు. ఎరసూరి మల్లికార్జునరావు సంస్కృతీకరించారు. మారన ప్రతిభ
ఆధునిక భావుకులను కూడా ఆకర్షించింది. కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి, టేకుమళ్ళ
అచ్యుతరావు, పింగళి లక్ష్మీకాంతం, దువ్వూరి వెంకట రమణ శాస్త్రి, మల్లాది
సూర్యనారాయణ శాస్త్రి మొదలైనవారు. సూరన ప్రతిభా వైలక్షణ్యం గూర్చి మంచి
వ్యాసాలు రాశారు. ఈ వ్యాసాలు సూరన ప్రతిష్ఠకే కాదు తెలుగు సాహిత్య విమర్శ
రంగానికే ఎత్తిన పతాకలు.
"ప్రక్రియా వైవిధ్యాన్ని పరిణత ప్రదర్శించిన దక్షిణాంధ్ర సాహిత్యం" వ్యాసంలో
139<noinclude><references/></noinclude>
jqfmgaboh0vdojgdvea8t1w54s0wrtw
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/155
104
213604
557324
2026-05-27T21:42:26Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దక్షిణాంధ్ర సాహిత్యాన్ని గూర్చి విశ్లేషించారు. నన్నయ నాటి నుండి తెలుగు సాహిత్యం రాజులను ఆశ్రయించే వర్ధిల్లుచున్నది. ఈ యుగంలో ముఖ్యమైన కవులు తంజావూరు రఘునాథ నాయకుడు, విజ...'
557324
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దక్షిణాంధ్ర సాహిత్యాన్ని గూర్చి విశ్లేషించారు. నన్నయ నాటి నుండి తెలుగు సాహిత్యం
రాజులను ఆశ్రయించే వర్ధిల్లుచున్నది. ఈ యుగంలో ముఖ్యమైన కవులు
తంజావూరు రఘునాథ నాయకుడు, విజయ రాఘవ నాయకుడు, శహాజీ, మైనరు
కంఠీరవరాజు, మధుర విజయరంగ చొక్కనాథుడు, పుదుక్కోటరాయ రఘునాథ
తొండమాన్ మొ|| దక్షిణాంధ్రయుగ వైశిష్ట్యం చాలా గొప్పది. ఈ యుగంలో పద్యం,
గద్యం, ద్విపద, యక్షగానం మొదలైన ప్రక్రియలతో రచనలు వచ్చాయి. అంతేకాక
విషయవైవిధ్యాన్ని, రచనా స్వాతంత్ర్యాన్ని, భావనా వైలక్ష్యాన్ని వీరు ప్రదర్శించారు.
దక్షిణాంధ్ర కవులు భారత, భాగవత, రామాయణాదులు గాథల్ని అనేక ప్రక్రియలద్వారా
చాలా చక్కగా చెప్పారు. ఈ కవులు స్థలమహాత్మ్యాలను రాశారు. రసపోషణలో
శ్రీనాథుడు, తిమ్మన మొదలైన కవులను అనుసరించారు. ఈవాటి కవులు
రాజవృత్తాలు, ప్రజాజీవిత ఉదంతాలను కావ్య వస్తువులుగా స్వీకరించారు. ఈ
కాలంలో వివిధ శాస్త్రాలకు సంబంధించిన గ్రంథాలు వెలువడ్డాయి.
దక్షిణాంధ్ర కవులు, అనుభవసిద్ధులైన రసికులు, వారి ప్రబంధాలు సంభోగ
శృంగార ప్రధానాలు. పూర్వాంధ్ర కవుల శృంగారమాంగికం. దక్షిణాంధ్ర కవులది
భావ ప్రధానం. పూర్వాంధ్ర కావ్యాలలో నాయకస్వీయ ఉపాధేయ. దక్షిణాంధ్ర
కావ్యాలలో పరకీయ. రాయలనాటి రసికత, నాయకరాజుల నాటికి దిగజారిపోయింది.
ఈ కవుల గ్రంథాల్లో హాస్యం కూడా చోటుచేసుకుంది. సాహిత్యాన్ని ఎక్కువుగా
ప్రజాసన్నిహితం చేసిన ఘనత దక్షిణాంధ్ర యుగకవులకు దక్కుతుంది. అయితే
వీరు ప్రజలకు ఒక సందేశం ఇవ్వలేకపోయారు. “కళ కళ కొరకే” అన్నది ఆనాటి
సారస్వత సారాంశం.
"ఆంధ్ర సారస్వత శాఖలో యక్షగాన ప్రత్యేకత" వ్యాసంలో యక్ష గానం వైశిష్ట్యాన్ని
చెప్పారు. యస్వీ జోగారావుగారు అనగానే అందరికి గుర్తుకు వచ్చేది ఆయన పరిశోధన
గ్రంథం "యక్షగానం”. యక్షగానాల స్వరూప నిరూపణలో వీరి వాక్కు బ్రహ్మవాక్కు.
యక్షగానంలోని మొత్తం సారాంశాన్ని ఈ గ్రంథంలో పొందుపరిచారు.
"దేవుని దస్తూరీ" వ్యాసంలో కళ అంటే ఏమిటి, 64 కళల గొప్పతనం గూర్చి,
లలిత కళల విశిష్టత గూర్చి వివరించారు.
"నేదునూరి గంగాధరంగారి సెలయేరు" పీఠికలో జోగారావుగారు జానపద
వాఙ్మయం యొక్క గొప్పతనం గూర్చి, గంగాధరంగారి సాహితీ సేవగూర్చి విపులంగా
140<noinclude><references/></noinclude>
b69tjvvv8exepvx48uezy6w6ep6d7yu
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/156
104
213605
557325
2026-05-27T21:42:37Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వివరించారు. జానపద వాఙ్మయం గూర్చి ఎందరో కృషిచేశారు. వారిలో అగ్రగణ్యులు గంగాధరం గారు. తన జీవితాన్ని జానపద వాఙ్మయానికి అంకితం చేసిన మహాను భావుడు. వీరి జానపద వాఙ్మయ కృషి అనన్య...'
557325
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వివరించారు. జానపద వాఙ్మయం గూర్చి ఎందరో కృషిచేశారు. వారిలో అగ్రగణ్యులు
గంగాధరం గారు. తన జీవితాన్ని జానపద వాఙ్మయానికి అంకితం చేసిన మహాను
భావుడు. వీరి జానపద వాఙ్మయ కృషి అనన్య సామాన్యం. మానవ జాతి జీవితానికి
వెన్నెముక జానపదం. జానపద పాటలను సేకరించడం కష్టం వాటిని
వర్గీకరణచేయడం మరోకష్టం వాటిని వ్యక్తీకరణం చేయడం అంతకన్నా కష్టం. అన్నీ
కష్టంతో కూడుకున్నవే. అయినా ఇష్టంతో చేశారు గంగాధరంగారు. అదే ఆయన
ప్రత్యేక
"కవి సన్మానం" లో సన్మానం యొక్క గొప్పతనం గూర్చి వివరించారు. సన్మానం
అంటే సభలు జరపడంకాదు. మన మనస్సుల్లో వారి గూర్చి మధుర స్మృతులు
చిరస్థాయిగా నిల్చిపోయేట్లు స్మారక సంచికలు వేయాలి. శాశ్వత స్మృతి చిహ్నాలు
వెలకొల్పాలి. అప్పుడే ఆకవికి మనం గొప్ప సన్మానం చేసిన వాళ్ళం అవుతాం.
సన్మానం అతడికి ఉత్సాహాన్ని ఇచ్చి మరింత ప్రయోజకుడిగా తీర్చిదిద్దడానికి
పనికి వస్తుంది. వాల్మీకి గూర్చి అనేక వ్యాఖ్యానాలు, విమర్శలు వచ్చాయి. కాని
స్మారక సంచికలు, శిలా విగ్రహ ప్రతిష్ఠలు ఎక్కువగా రాలేదని రావుగారు బాధపడ్డారు.
షేక్స్పియర్ జననం 'స్ట్రేట్ ఫర్డ్ ఆన్ ఏవన్" ఊరు ఊరంతా కాశీలా, తిరుపతిలా
ఆయన క్షేత్రమే. అయన ఇల్లు, అత్తవారి ఇల్లు, బడి, బడిలో
ఆయన కూర్చున్న
కుర్చీ, బల్లా, ఆయన వాడుకున్న వస్తువులు, అన్నీ భద్రపరిచారు. అక్కడ పరమ
రమణీయమైన నిరంతర స్రవంతిగా సాగిపోయే 'ఏవన్' నదీ తీరంలో ఎత్తుగా ఆయన
శిలా విగ్రహం వుంది. దాని క్రింద చుట్టూ ఆయన నాటక పాత్రలు వాల్గింటిని
విగ్రహాలుగా చేసి అక్కడ ప్రతిష్ఠించారు. 1. ఫాల్స్టాప్ 2. లేడీ మెక్బెల్ 3. ప్రిన్స్ హాల్
4. హేమ్ప్లేట్. ఈ నాలుగూ షేక్స్పియర్ వాఙ్మయ వ్యక్తిత్వానికి సముచిత ప్రతీకలు.
వరుసగా కామెడీకి, ట్రాజెడికి, చారిత్రతకు, తత్వదార్శినికతకు. అందుచేత కవి
హృదయాన్ని అవగాహన చేసుకోవడం కూడా కవి సన్మానమే అవుతుంది. అక్కడ
ఏనాటినుంచో వేటిదాక ఏటా షేక్స్పియర్ నాటక ప్రదర్శనోత్సవాలు
నిర్వహిస్తూవుంటారు.
జోగారావుగారు షేక్స్పియర్ మీద వున్న భక్తితో అభిమానంతో తన ఏకైక
కుమారుడికి షేక్స్పియర్ అని పేరు పెట్టారు. రష్యాలో భగవద్భక్తి లేదు. కాని కవిభక్తి
గొప్పగా వుందని రావుగారు కొనియాడారు. రష్యాలో “పుష్కిన్" మహాకవి పద్యాలు
141<noinclude><references/></noinclude>
4nsse7ffehvu4bvr96ko43yqustvtw5
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/157
104
213606
557326
2026-05-27T21:42:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రాని వారు ఎవ్వరూ వుండరు.. పుష్కిన్ మహాకవి నివాస గ్రామం పేరు కూడా పుష్కివే. దేశమంతటా ఆయన విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. ఆ దేశంలో కవికి ఇచ్చిన గౌరవం అది. ఇంచుమించు పాశ్చాత్య ద...'
557326
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>రాని వారు ఎవ్వరూ వుండరు.. పుష్కిన్ మహాకవి నివాస గ్రామం పేరు కూడా పుష్కివే.
దేశమంతటా ఆయన విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి. ఆ దేశంలో కవికి ఇచ్చిన గౌరవం
అది. ఇంచుమించు పాశ్చాత్య దేశాలన్నిటా ఇలాగే వుంది. ఇవి చెప్పుడు మాటలు
కావు. విని చెబుతున్న మాటలు కావు అని తెలియజేశారు.
మనదేశంలో కవుల పరిస్థితి, పాశ్చాత్య దేశాల్లో లాగలేదు. మహాకవి కాళిదాసుకి
ఉజ్జయినిలో కార్తీక పౌర్ణమి నాడు మహోత్సవం జరుగుతుంది. అయితే మరి మన
తెలుగు కవుల పరిస్థితి చెప్పనక్కరలేదు. రాజమండ్రిలో నన్నయ పీఠం, గుంటూరులో
శ్రీవాథ పీఠం, ఒంగోలులో ఎర్రన పీఠం, వరంగల్లులో పోతన పీఠం ఇంకా కొన్ని
చోట్ల వున్నాయి. చెప్పుకోదగ్గవి కాకపోయినా ఏదో కాస్తా మందకొడిగా పనులు జరుగు
తున్నాయి. వీరేశలింగం, గురజాడ మొదలైన వారి విషయంలో అప్పుడప్పుడు
అక్కడక్కడ మొక్కుబడి తీర్చుకున్నట్లు చిన్న చిన్నగా జయంతులు, వర్ధంతులూ
జరక్కపోలేదు. మొత్తం భారతదేశంలోనూ, ఆంధ్రదేశంలోనూ కవులకు జరగవలసిన
లేదని జోగారావుగారు బాధపడ్డారు.
గౌరవం
8. శ్రీనాథశ్రీ :
ఇది 1989లో వచ్చింది. పేజీలు 72. శ్రీవాథ పీఠం, గుంటూరు వారు
ప్రచురించారు. దీన్ని ప్రసాదరాయ కులపతి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఇందులో
ఏడు వ్యాసాలు వున్నాయి.. 1. శ్రీనాథ నమోవాకం ప్రశాస్మహే! 2) శ్రీవాధ
యుగలక్షణాలు 3) శ్రీనాధుని శాస్త్రజ్ఞత 4) శ్రీనాథుని అనుకరణములు 5) పల్నాటి
వీరచరిత్ర - సామాజిక జీవిత చిత్రణం 6) క్రీడాభిరామం వైశిష్ట్యం 7) కాశీ ఖండం
- ప్రాశస్త్యం. ఈ వ్యాసాల్లో శ్రీనాథుని గొప్పతనం, అతని కావ్యాల విశిష్టతను
కొనియాడారు రావుగారు.
"శ్రీనాధా| నమోవాకం ప్రశాస్మహే" లో ఐదుపద్యాలు, ఒక వచనం చోటు
చేసుకుంది. "శ్రీనాథ యుగలక్షణము"లో హరిహరభేద భావన, భక్తి, తాత్విక దృష్టి,
ధర్మ ప్రభోదం సామాజిక దృష్టి, రసదృష్టి, హాస్య ప్రియత్వం, భాష, ఇతి వృత్తం,
ప్రక్రియా వైవిధ్యం గూర్చి వివరంగా విపులీకరించారు.
ఈ యుగంలో వచ్చిన పురాణాలు, కథా కావ్యాలు, తత్వగ్రంథాలు, స్థల
మహాత్మ్యాలు, ప్రబంధాలు, అనువాదాలు, ద్విపద కావ్యాలు, సంకీర్తన సాహిత్యం,
ఆలంకార శాస్త్రగ్రంథాలు, శతకాలు, దండకాలు, ఉదాహరణ వాఙ్మయం, రగడలు,
142<noinclude><references/></noinclude>
j5x4n1s6dwmk2mboassbgzxgzfbmk2i
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/158
104
213607
557327
2026-05-27T21:42:59Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యక్షగానాలు, మొదలైన ప్రక్రియలతో శ్రీనాథయుగం ఎంతగానో విశిష్టత పొందినదని జోగారావుగారు వివరించారు. ఆంధ్ర సాహిత్య రథాన్ని పురాణ మార్గం నుండి ప్రబంధమార్గం వైపు నడిపించిన మహా...'
557327
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>యక్షగానాలు, మొదలైన ప్రక్రియలతో శ్రీనాథయుగం ఎంతగానో విశిష్టత పొందినదని
జోగారావుగారు వివరించారు. ఆంధ్ర సాహిత్య రథాన్ని పురాణ మార్గం నుండి
ప్రబంధమార్గం వైపు నడిపించిన మహారథికుడు శ్రీనాథుడని ప్రశంసించారు.
జోగారావుగారు. శ్రీనాధుని శాస్త్రజ్ఞత, అనుకరణలు కూడా చెప్పుకోదగ్గవి.
"పల్నాటి వీరచరిత్ర - సామాజిక జీవిత చిత్రణం" అనే వ్యాసంలో శ్రీనాథుని
కాలం నాటి అనేక సామాజిక అంశాల్ని గూర్చి వివరించారు. సాహిత్యం సామాజిక
ప్రతిబింబం. కవులు, రచయితలు, సమాజాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొనే రచనలు చేస్తారు.
తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రాచీన సాహిత్యంలో సామాజిక అంశాలు లేవు అనేవారు.
కూడా వున్నారు. ఎక్కువ, తక్కువ అనే భేదాలు వుంటాయి తప్ప, అన్ని గ్రంథాల్లోనూ
సామాజిక చిత్రీకరణ తప్పనిసరిగా వుంటుంది. శివకవుల యుగంలో సామాజిక
విషయాలు ఎక్కువగాచోటు చేసుకున్నాయి. శ్రీనాథుని సాహిత్యంలో సామాజిక
అంశాలు అధికం. ముఖ్యంగా "పల్నాటి వీరచరిత్ర", "క్రీడాభిరామం" గ్రంథాల్లో
మరీ ఎక్కువ.
"పల్నాటి వీరచరిత్ర" విశ్వవ్యాప్తమయింది. చారిత్రక ప్రతిష్ఠ కలిగింది కూడా.
అందుకే పల్నాటివీరచరిత్ర ఆంధ్రుల జాతీయ ఇతిహాసంగా రూపొందింది. ఆంధ్రుల
జాతీయ జీవన విధానం ఈ గ్రంథంలో చోటుచేసుకుంది. తెలుగు సమాజమే "పల్నాటి
వీరచరిత్ర". పల్నాటి వీరచరిత్రలోని సామాజిక విషయాల్ని జోగారావుగారు చాలా
చక్కగా విశ్లేషించారు.
మలిదేవరాజు, బ్రహ్మనాయుడు యుద్ధానికి బయలుదేరిన సందర్భంలో వారి
యుద్ధ సన్నాహం ఇలా వర్ణించారు. “భూమర పురోహితులు" జయముహూర్తం
పెట్టగా రణభేరి ప్రయోగించి దండుబయలుదేరింది.
“గొల్లెనల్ గిట్టిన గొప్పలౌబండ్లు
బల్లాని పెట్టెలు పట్టె మంచములు
తరుచైన పీటలు తమ్మ పడిగెలును
వింతమందనములు వెలయు గొడ్డులును
కాశ్మీర కస్తూరి గంధ కర్పూర
మాదిగా వాసనలమరు పెట్టెలును
బొక్కసంబులు బల్వ బోనగా వళ్ళు
143<noinclude><references/></noinclude>
f3why8m1j8kinr6spo0mb419mqac3e0
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/159
104
213608
557328
2026-05-27T21:43:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'జవ్వాజి పిట్టలు శారికాకీర పంజరములు పట్టు పరిచారకులును కోడెకాండ్ర దలించి కొట్టెడు వెడ్లు పడివాగె తేజీలు పాలకీ జోళ్లు అష్ట భాగ్యంబుల అంగళ్ళవారు సందడిపడ దండు చయ్యనగదలె" య...'
557328
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>జవ్వాజి పిట్టలు శారికాకీర
పంజరములు పట్టు పరిచారకులును
కోడెకాండ్ర దలించి కొట్టెడు వెడ్లు
పడివాగె తేజీలు పాలకీ జోళ్లు
అష్ట భాగ్యంబుల అంగళ్ళవారు
సందడిపడ దండు చయ్యనగదలె"
యుద్ధ సందర్భంలో ఉపయోగించిన సంభారాలెలాంటివో మనకం
అర్ధమవుతుంది. యుద్ధంలో వినియోగించిన వాద్య విశేషాలు ఇవి. డమాయీలు,
మురజములు, భేరీలు, పోటుధారలు, కాహళవంకిణీ, కాలి కొమ్ములు, శంఖములు,
నన్నాయి. మురళి, ముఖవీణ, నరగలు, తప్పెటలు, డోళ్లు,
తమ్ముటలు, వీరణములు, రుంజలు, కనక తప్పెటలు, బేగంటలు, చిఱుగంటలు
మొదలైనవి. ఆనాడు యుధ్ధ యాత్రలో కవులు కూడా పాల్గొన్నారు.
భట్టు రాయబార సందర్భంలో నలగామ రాజు కొలువు సింగారాన్ని ఎంతో
వైభవోపేతంగా వర్ణించాడు. శ్రీనాథుడు.
"కస్తూరి చేతను కలయంగనలికి
ముత్యాల తోడుత ముగ్గులు పెట్టి
కర్పూర ముదకంబు కలిపి ముందటను
కలయంపి చల్లి నిష్కల్మష భంగి
శ్రీరాయ కథలను శ్రీకృష్ణ కథలు
పన్నుగా వ్రాసిన పటములదెచ్చి
కట్టిరిగోడలు కనుపడకుండ
మౌక్తిక మంజీర మంజుపుంజంబు
వ్రేలాడుచుండెడు వివిధ వర్ణముల
ఘనవి తానమ్ములు కట్టిరి మీద
నిలువుటద్దంబులు నిలిపిరి దిశల
అంతు పటములు విస్తరముగ బరచి
వన్నెల పటములు వానిపై బరచి
పరిచిన వానిపై పంచ వర్ణములు
144<noinclude><references/></noinclude>
chxpc70bbeiurnnu5na232hwglx5wdc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/160
104
213609
557329
2026-05-27T21:43:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రత్నకంబళములు రంగుగా బరచి కాంచన నవర్న ఖవతమై నట్టి పీఠమొక్కటి దెచ్చి పెద్ద కొల్వనను నిలిపిరిదక్కుల నిగ్గుల దేర" ఇలా విద్యలు, వినోదాలు వర్ణించబడ్డాయని జోగారావుగారు తెలియజ...'
557329
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>రత్నకంబళములు రంగుగా బరచి
కాంచన నవర్న ఖవతమై నట్టి
పీఠమొక్కటి దెచ్చి పెద్ద కొల్వనను
నిలిపిరిదక్కుల నిగ్గుల దేర"
ఇలా విద్యలు, వినోదాలు వర్ణించబడ్డాయని జోగారావుగారు తెలియజేశారు.
అంతే కాదు. సంగీత, నాట్యగోష్ఠిని శ్రీనాథుడు వర్ణించాడు.
భట్టు రాయభారం సందర్భంలో శ్రీనాథుని రాజనీతి, లోకజ్ఞతే కాక ఆకాలంలోని
ప్రజాభిప్రాయాలు కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. బాల క్రీడా విశేషాలు గుమ్మడి కాయలు,
పోకలాటలు, బంతులాట, గుంతమాపలు, బొంగరాలు మొదలైనవి ఎన్నో ఆకాలంలో
వున్నట్లు రావుగారు తెలియజేశారు. కోమటి అన్నమ్మ బాలుని చీవాట్లు పెట్టే
సందర్భంలో ఆ తిట్లు ధోరణిలోని తెలుగు నుడికారం అంతా శ్రీనాథునిదే కాని
అన్నమ్మది కాదని యస్వీగారు అన్నారు.
ఐతమ్మ సంతానంకోసం చేసిన విష్ణుకాంతనోము, సంధ్యా వృత్తి ఏకభాణం
నోము మొదలైన నోములన్నీ ఆకాలంనాటి తెలుగు సమాజంలోని వ్రతాన్ని
తెలియజేస్తాయి. ఇలా అనేక చారిత్రక, సామాజిక విషయాలు పల్నాటి చరిత్రలో
వున్నాయి. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే పల్నాటి చరిత్ర ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రగా
మనం చెప్పవచ్చు. జోగారావుగారు. అనేక సామాజిక అంశాల్ని గూర్చి ఈ వ్యాసంలో
వివరించారు. దీనివల్ల శ్రీనాథునికి గల సామాజిక దృక్పథం వెల్లడవుతుంది.
"క్రీడాభిరామం- వైశిష్ట్యం" వ్యాసంలో క్రీడాభిరామం కావ్య గొప్పతనం గూర్చి
విశదీకరించారు రావుగారు. రావిపాటి త్రిపురాంతకుడు సంస్కృతంలో
“ప్రేమాభిరామం” రాశాడు. దాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని శ్రీనాథుడు "క్రీడాభిరామం"
రాశాడు. రావుగారు ఈ వ్యాసంలో వాటి పరిస్థితులు - నాగరికత, ఆచార
వ్యవహారాలు, అభిరుచులు మొదలైన సామాజిక విశేషాలను విశ్లేషించారు.
"శ్రీనాధుని కాశీ ఖండం - సంగ్రహ సమీక్ష" అనే వ్యాసంలో కాశీఖండం విశిష్టత
గూర్చి తెలియజేశారు. “బ్రాహ్మీదత్త వరప్రసాదుడై, కొండవీటి రెడ్డిరాజ్యమున కోటికి
పడగెత్తిన పండిత పట్ట భద్రుడై విద్యాధికారి పదవి విశ్వతోముఖముగా నిర్వహించి,
వైషధాది ప్రబంధములనేకము ప్రతిభా ప్రకర్షముగ సంతరించి, కర్ణాటక సమ్రాట్
సభామంటపమున భట్టడిండిమనాడు భరతము పట్టించి కంచుఢంకా బజాయించి
145<noinclude><references/></noinclude>
89hw0hr5cffm7kf6b8jmt7re5495cqr
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/161
104
213610
557330
2026-05-27T21:43:32Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కనకాభిషేక సన్మానములు పొంది కవి సార్వభౌమబిరుద విభ్రాజిత్తుడై పరిణత ప్రజ్ఞుడై శ్రీనాథ మహాకవి మనీషా కూలంకషముగా రచించిన పరమ ప్రౌఢ కావ్య కళామండిత పురాణ ఖండము కాశీ ఖండము" అని...'
557330
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కనకాభిషేక సన్మానములు పొంది కవి సార్వభౌమబిరుద విభ్రాజిత్తుడై పరిణత ప్రజ్ఞుడై
శ్రీనాథ మహాకవి మనీషా కూలంకషముగా రచించిన పరమ ప్రౌఢ కావ్య కళామండిత
పురాణ ఖండము కాశీ ఖండము" అని జోగారావుగారు అన్నారు. “కాశీ ఖండమయః
పిండం వైషథం విద్వదౌషధమ్" అని తెలుగు నాట ఒక ప్రసిద్ధమైన ఆభాణం వుంది.
కాశీ ఖండం అయఃపిండమే నైషథం విద్వదౌషధమే.
ఈ వ్యాసంలో శ్రీనాథుని కవితా మాధుర్యాన్ని, శివ తత్త్వాన్ని, విశదీకరించారు.
“కాశీ ఖండమున ఏ కావ్యాంగమును పట్టి చూచినను అందు శ్రీనాథుని పాండిత్యము,
లోకజ్ఞత, ఈశ్వరార్చన కళాశీలత, రస పరిపక్వమైన హృదయ మాధుర్యము విస్పష్ట
రేఖలతో మనకు దర్శనమిచ్చును. శ్రీనాథుడు ఎంత ఆంధ్రుడో అంత గీర్వాణుడు.
ఎంత తెలుగు వాడో అంత భారతీయుడు. అందులకతని భీమఖండ, కాశీఖండ
రచనలే తగిన తార్కాణాలు. మొదట రచించినది భీమఖండము. తదుపరి
కాశీఖండము అది ఆంధ్రాది సంబంధి. ఇది ఆర్యావర్త సంబంధి" అని తెలియజేశారు.
జోగారావుగారు.
9. సాహిత్య భావలహరి :
"జాతీయా చార్యులు యస్వీ జోగారావుగారు
రచించిన 'సాహిత్య భావలహరి' ఒక ప్రామాణికమైన సాహిత్య
సిద్ధాంత సమాలోచన గ్రంథంగా ఎన్నదగింది. ఈ గ్రంథంలో
సమాలోచింపబడిన ప్రధానాంశాలు సాహిత్య స్వరూపం,
ఆలంకారికుల కావ్యసిద్ధాంతాలు, వివిధ విమర్శవా
దృక్పథాలు, రూపకాది ప్రక్రియా లక్షణాలు మొదలైనవి. ఈ
వ్యాసాలన్నీ ఆచార్య జోగారావుగారి స్వపజ్ఞమైన వివేచనా
శక్తికి ప్రాచ్య పాశ్చాత్య లక్షణ పరిజ్ఞానానికి పతాకలై సహృదయ
హృదయంగమంగా ఉన్నాయి తెలుగ వారి సాత్తుగా
భద్రపరచుకొన్న యక్షగాన వాఙ్మయంమీద ఉత్తమ పరిశోధనా
గ్రంథాన్ని ప్రకటించిన రచయిత సాహిత్య తత్త్వ నిరూపకమైన
సాహిత్య శిక్షను కూడా వెలువరించి సాహితీ లోకానికి ఉ
పకారం గావించివారు. విశ్వవిద్యాలయ ఆచార్యులుగా విశిష్ట
బోధనానుభవం గడించడమే కాక పరిశోధకులుగా, కవి
146<noinclude><references/></noinclude>
0uzza6ujxlo4ig082jmqizh6doa5o1g
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/162
104
213611
557331
2026-05-27T21:43:42Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తిలకులుగా, విమర్శకవతంములుగా యశస్సు నార్జించిన ఆచార్య యస్వీ జోగారావుగారి శేముషికి ఈ గ్రంథం మరొక నిదర్శనంగా చెప్పవలసి ఉంది". - ఎం. కులశేఖరరావు ఈ గ్రంథం 1989లో వెలువడింది. తెలుగ...'
557331
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>తిలకులుగా, విమర్శకవతంములుగా యశస్సు నార్జించిన
ఆచార్య యస్వీ జోగారావుగారి శేముషికి ఈ గ్రంథం మరొక
నిదర్శనంగా చెప్పవలసి ఉంది".
-
ఎం. కులశేఖరరావు
ఈ గ్రంథం 1989లో వెలువడింది. తెలుగు అకాడమీ ప్రచురించింది. పేజీలు
20. దీని సంపాదకులు ఆచార్య ఎమ్ కులశేఖర రావుగారు. ఇందులో 32 అంశాలు
చోటు చేసుకున్నాయి. చివరలో అనుబంధం వుంది. అవి ఇవి. 1. దేవుని దస్తూరీ 2.
కళ సౌందర్యం - కవిత్వం 3. లలిత కళలు 4. సాహిత్య ప్రతిపత్తి - వైవిధ్య వైశిష్ట్యం
5. ప్రపంచ చరిత్రలో సాహిత్యం 6. సాహిత్యం - లోకవృత్తం 7. జాతీయ సమైక్యం
8. ప్రాచీన మహాకావ్యముల అధ్యయనం 9. విద్యార్థులు - సాహిత్యం 10. కావ్య
ప్రయోజనదృష్టి, 11. ధ్వని సిద్ధాంతం 12. పాశ్చాత్య కవితా వాదములు, 13. సాహిత్యం
· విమర్శ 14. సాహిత్య విమర్శ- సమస్యలు 15. సాహిత్యతత్త్వం- విమర్శకుడు 16.
విమర్శన సూత్రములు, 17. సాహిత్య స్రష్ట - ద్రష్ట 18. సహృదయతత్వం- గుణదోష
విచారం 19. ఉత్తమ విమర్శకుని లక్షణములు 20. ప్రధాన విమర్శ విధానములు
21. ఆర్వాచీన విమర్శ పద్ధతులు 22. వివరణాత్మక వాఖ్యానాత్మక, ప్రమాణాత్మక,
నిర్ణయాత్మక విమర్శక విధానములు 23. ప్రాకృతీచీన వైమర్శిక దృక్పథములు 24.
దశరూపకములు 25. సంస్కృత రూపకళ 26. సంస్కృత రూపక స్వరూప స్వభావములు
27. గ్రీకు భారతీయ రూపకములు 28. ట్రాజెడీ -1 29. ట్రాజెడీ - 2, 30. నవల
నవలిక, 31. కథానిక, 32. జీవిత చరిత్రలు చోటుచేసుకున్నాయి. అనుబంధంలో I.
కవి - కవిత, II. కావ్యం, III. కావ్య హేతువులు, IV. చమత్కారం, v. కావ్య వస్తువు,
VI. కావ్యప్రయోజనం, VII. వాగర్థాలు, VIII. గుణదోషాలు, IX. సహృదయుడు
(రసజ్ఞడు), X. ప్రకీర్ణకం, XI. సంగీత సాహిత్యాలు వున్నాయి.
10. సాహిత్యవల్లి:
ఇది ఏప్రిల్ 1990లో వెలువడింది. ఇందులో 120 పేజీలు వున్నాయి. దీన్ని
గానుపాటి పరబ్రహ్మ రావుగారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఈ గ్రంథంలో 11 వ్యాసాలు
వున్నాయి. దీన్ని భువన విజయ పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ వారు ప్రచురించారు. 1.
భారతీయ సంస్కృతి - విశ్వవిశాల దర్శనం 2. విమర్శ గ్రంథాలు వ్యాస సంపుటాలు
3. ఆంధ్ర సాహిత్య సమాలోచనం 4. కావ్యం - కల్పనా శిల్పం, 5. విజయనగర
147<noinclude><references/></noinclude>
667adspf8o1a1zvpy7mo9w0wdt99j0w
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/163
104
213612
557332
2026-05-27T21:43:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రత్యూషం 6. నేటి సాహిత్య విమర్శ 7. వెంకట రామకృష్ణ కవులు అవధానాలు. 8. తుమ్మలవారి కవితాశయాలు, ఆదర్శాలు, 9. వేటూరి వారి శృంగార శ్రీనాథం 10. కన్యాశుల్కం పుట్టుక పూర్వరంగం. 11. బొడ్డు బా...'
557332
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రత్యూషం 6. నేటి సాహిత్య విమర్శ 7. వెంకట రామకృష్ణ కవులు అవధానాలు. 8.
తుమ్మలవారి కవితాశయాలు, ఆదర్శాలు, 9. వేటూరి వారి శృంగార శ్రీనాథం 10.
కన్యాశుల్కం పుట్టుక పూర్వరంగం. 11. బొడ్డు బాపి రాజు గారి ప్రకృతి ప్రణయ
ఈ
-
కవిత్వం. ఈ వ్యాసాల్లో విమర్శ దండిగా చోటు చేసుకుంది.
"భారతీయ సంస్కృతి - విశ్వవిశాల దర్శనం"లో భారతీయ సంస్కృతి ప్రాశస్త్యాన్ని
గూర్చి కొనియాడారు రావుగారు. “ఒక జాతియొక్క తరతరాల వైజ్ఞానికమైన నైతికమైన
సామాజికమైన నియతని గాని ప్రగతిని గాని నిరూపించునట్టి సమయముల
సంప్రదాయముల సమాహార స్వరూపమే సంస్కృతి" అని జోగారావుగారు అన్నారు.
మన సంస్కృతి సర్వస్వానికి మూలాలు వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, రామాయణం,
భారతం, భగవద్గీత, పురాణాలు, దర్శనాలు మొదలైనవి. ఇవే విశ్వవిశాలమైన
మనసంస్కృతిలోని ఆంతర్యాన్ని తెలియజేస్తాయి. సంస్కృత వాఙ్మయంలో భారతీయ
సంస్కృతి నిక్షేపమై వుందని చెప్పారు. భారతీయ సంస్కృతి సర్వమానవ జాతికి
ఆదర్శమని కొనియాడారు.
"తెలుగు విమర్శ గ్రంథాలు - వ్యాస సంపుటాలు" వ్యాసంలో విమర్శ గ్రంథాల్ని,
వ్యాస సంపుటాల్ని పరిశీలించారు. రావుగారు ముందుగా కవులచరిత్రకు
సంబంధించిన గ్రంథాలను సమీక్షించారు. కందుకూరి ఆంధ్రకవుల చరిత్ర, చాగంటి
శేషయ్య - ఆంధ్ర కవి తరంగిణి (13 సంపుటాలు - 1947), నిడదవోలు వేంకటరావు
తెనుగు కవుల చరిత్ర (1956), వేదము వేంకట కృష్ణశర్మ అఖండ దీపారాధన
దాన శాసన వాఙ్మయ చరిత్ర, శిష్టాలక్ష్మీ కాంతంశాస్త్రి - విజయనగరాంధ్ర కవులు,
మధునా పంతులు - ఆంధ్రరచయితలు (1950), ఊటుకూరి లక్ష్మీ కాంతమ్మ -
ఆంధ్ర కవయిత్రులు (1953), అఖిల భాతర కవయిత్రులు మొదలైన ప్రముఖులు
రాసిన చరిత్రలను చక్కగా విశ్లేషించారు.
-
తర్వాత వాఙ్మయ చరిత్రలను సమాలోచన చేశారు. వంగూరి సుబ్బారావు -
ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం - ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర సంగ్రహం.
(1955), దివాకర్ల వేంకటావధాని ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్రము (1958),
కూర్మావేణుగోపాల స్వామి - తెలుగు వాఙ్మయం- సంగ్రహచరిత్ర (1960), కురుగంటి,
పిల్లల మర్రి - నవ్యాంధ్ర సాహిత్య వీథులు (నాలుగు భాగాలు), శిష్ట్లా రామకృష్ణ
శాస్త్రి ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర సర్వస్వం (1956 - మొదటి భాగం), ఆరుద్ర
148<noinclude><references/></noinclude>
l9dwwd05dyca61y7sanjysz6jlstzvq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/164
104
213613
557333
2026-05-27T21:44:06Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '- సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం (1965 ప్రారంభం 12 సంపుటాలు) గిడుగు సీతాపతి - History of Telugu Literarure మొదలైన గ్రంథాల్ని గూర్చి వివేచనచేశారు. ప్రత్యేకంగా వాఙ్మయంలోని కొన్ని అంశాల్ని గూర్చి రావుగారు పర...'
557333
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>-
సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం (1965 ప్రారంభం 12 సంపుటాలు) గిడుగు సీతాపతి -
History of Telugu Literarure మొదలైన గ్రంథాల్ని గూర్చి వివేచనచేశారు.
ప్రత్యేకంగా వాఙ్మయంలోని కొన్ని అంశాల్ని గూర్చి రావుగారు పరిచయం
చేశారు. నిడదవోలు వేంకటరావు ఉదాహరణ వాజ్మయ చరిత్ర, వేదము
వేంకటకృష్ణ శర్మ - శతకవాఙ్మయ సర్వస్వము, వంగూరి సుబ్బారావు శతక కవుల
చరిత్ర, గొబ్బూరి వేంకటానందరాఘవ రావు ఆంధ్ర వచన రచనా పరిణామము,
కోరాడ రామకృష్ణయ్య - దక్షిణ దేశ భాషా సారస్వతములు - దేశి, ఆర్వీ యస్
మందరం తెలుగు సాహిత్యంలో దేశికవిత, జి. నాగయ్య - తెలుగు
కావ్యావతారికలు, కె.గోపాల కృష్ణారావు - తెలుగుపై ఉర్దూ పారశీకముల ప్రభావం,
ముట్నూరి సంగమేశం - తెలుగు హాస్యం, మునిమాణిక్యం
మన హాస్యం,
జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం- వీరరసం, రావూరి దొర స్వామి - తెలుగులో తిట్టు కవిత్వం,
తూమాటి దొణప్ప సంస్థానాలు సాహిత్య సేవ మొదలైన గ్రంథాల్ని గురించి
వివరించారు.
కొందరి కవుల గూర్చి వాళ్ళ కావ్యాల గూర్చి, కొన్ని గ్రంథాలు వెలువడ్డాయి.
రావుగారు వాటిని పరిచయం చేశారు. విశ్వనాథ - నన్నయ ప్రసన్న కథా
కవితార్ధయుక్తి, అల్లసాని వాని అల్లిక జిగిబిగి, శాకుంతలము యొక్క అభిజ్ఞానత,
కావ్య పరీమళము, భూపతి లక్ష్మీనారాయణ రావు - భారతము
తిక్కన రచన
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి- అన్నమాచార్య చరిత్రము, శ్రీనాథుని గూర్చి, ఆయన
కావ్యాలను గూర్చి రాసిన రచయితలను గూర్చి తిక్కన గూర్చి, ఆయన రచనలగూర్చి
రాసిన రచయితలను గూర్చి, ఎంతో వివరంగా తెలియజేశారు.
-
శాస్త్ర విషయాలకు సంబంధించిన భాష, వ్యాకరణం, ఛందస్సు, విమర్శ
మొదలైన వానిపై మంచి గ్రంథాలు, వెలువడ్డాయి. వాటిని విపులీకరించారు.
రావుగారు. గంటి జోగిసోమయాజి "ఆంధ్ర భాషా వికాసం", వజ్ఞల “ద్రావిడ భాషా
పరిశీలనం", కోరాడ “భాషా చారిత్రక వ్యాసములు", బాలవ్యాకరణంపై వచ్చిన
వ్యాఖ్యానాల గురించి వివరించారు.
ఈ వ్యాసంలో విమర్శ గ్రంథాలను గూర్చి వివేచన చేసిన తర్వాత వ్యాస
సంపుటాలను గూర్చి విశ్లేషించారు. రావుగారు. పానుగంటి వారి “సాక్షి వ్యాసాలు",
కొమర్రాజు వారి "లక్షణ రాయవ్యాసావళి", బండారు తమ్మయ “వ్యాసావళి",
149<noinclude><references/></noinclude>
i2ppwgp0v23z44yj1asqrygthtlxf7f
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/165
104
213614
557334
2026-05-27T21:44:15Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కట్టమంచి “పంచమి”, రాళ్ళ పల్లి అనంత కృష్ణశర్మ “సారస్వతాలోకం", “నాటకోపన్యాసములు”, నేలటూరి వేంకటరమణయ్య "వాఙ్మయ వ్యాస మంజరి", ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం “లక్ష్మీరంజన వ్యాసావళి", ది...'
557334
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కట్టమంచి “పంచమి”, రాళ్ళ పల్లి అనంత కృష్ణశర్మ “సారస్వతాలోకం",
“నాటకోపన్యాసములు”, నేలటూరి వేంకటరమణయ్య "వాఙ్మయ వ్యాస మంజరి",
ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం “లక్ష్మీరంజన వ్యాసావళి", దివాకర్ల వేంకటావధాని
“కావ్యలహరి”, కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు “సాహిత్య దర్శనం" (1967), దేవుపల్లి
రామానుజరావు “సారస్వత నవనీతం", జి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం "సారస్వత సౌరభం",
ఆర్.యస్.సుదర్శనం “సాహిత్యంలో దృక్పథాలు”, సి. నారె “వ్యాస వాహిని”, మొదలైన
వ్యాస సంపుటాలగూర్చి చక్కగా విశదీకరించారు. తర్వాత అన్యభాషా సాహిత్య
విషయాల్ని గూర్చి, సాహిత్య సిద్ధాంతల గూర్చి, సాహిత్యేతర విషయాల గూర్చి
తెలియజేశారు.
వ్యాసం చివరలో వ్యాసరచయితకు వుండవలసిన ముఖ్య అంశాల్ని గూర్చి
జోగారావుగారు వెల్లడించారు. "వ్యాస రచయితకు విషయఙ్ఞత ఊపిరి. వ్యాస
సౌందర్యానికి చక్కని ప్రయోగోపసంహారాలు, వివరణ, విమర్శ, సముచిత నిర్ణయం
అనేవి ఉచ్ఛ్వాసనిశ్వాసాలు. ఈ నాటి మన విమర్శకులంతా నిష్పాక్షింగా వుండి,
అర్ధము కలిగి నిదానమవలంబించి, రచనలలో ఒకనియమానికి నిలబడి ఒక పద్ధతికి
కట్టుబడి, వ్యాసం యొక్క సారస్వతపు వారసత్వం మీద చూపు నిలిపి, పరిక్రమిస్తే
మన విమర్శలకు, వ్యాసాలకు, అవశ్యం మంచి భవిష్యత్తుంటుందని ఇప్పుడున్న
పరిస్థితిని బట్టి ఆశాలింగిత కంఠంతో ఘంటా పథంగా చెప్పవచ్చు" అని అన్నారు.
"ఆంధ్ర సాహిత్య సమాలోచనం" వ్యాసంలో రావుగారి విమర్శ వాడిగా వేడిగా
జరిగింది. సాహిత్యాన్ని క్షుణ్ణంగా చదవకుండా, అర్ధం చేసుకోకుండా, విమర్శ చేస్తున్న
వారిని ఉతికారేశారు. జోగారావుగారు. ప్రాచీన సాహిత్యంలో ఏమీలేదు, అంతా
ఆధునికంలో వుంది, అనేవారిని వెంటాడి వేటాడి చీల్చి చెండాడారు. వేయి
సంవత్సరాల తెలుగు సాహిత్యం చాలా గొప్పదని కొనియాడారు. కొందరు
ప్రజాసాహిత్యం ఆధునిక సాహిత్యంలో వుంది, ప్రాచీన సాహిత్యం ఏమీలేదంటారని,
ఆ అభిప్రాయం శతశతాంశం తప్పు అని ఉదాహరణ పూర్వకంగా విపులీకరించారు.
నన్నయ, పోతన, భారత, భాగవతాలు జగద్ధితంగా రాశారంటే అది
ప్రజాసాహిత్యం కాదా! తిక్కన "ఆంధ్రావళి మోదముంబొరయ” అని అన్నాడంటే
అది ప్రజా సాహిత్యం కాదా! "విశ్వ శ్రేయః కావ్యం" అని ఏనాడో మన పెద్దలు అన్నారు.
అది ప్రజాసాహిత్యం కదా! అని ప్రశ్నల వర్షం కురిపిస్తూ ఈ వ్యాసంలో కొందరిని
150<noinclude><references/></noinclude>
lsc6802cjv7je6ynw3sxpnm8c5iy94e
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/166
104
213615
557335
2026-05-27T21:44:25Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విమర్శించారు యస్వీ గారు. మన భావుకత, మన పఠనాశక్తి, మన అవగాహనశక్తి, సన్నగిల్లి పోతే నన్నయ ఏమిచేస్తాడు, తిక్కన ఏమి చేస్తాడు అని విమర్శలు గుప్పించారు. సామ్యవాదం పేరు మీద చెలామణ...'
557335
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విమర్శించారు యస్వీ గారు. మన భావుకత, మన పఠనాశక్తి, మన అవగాహనశక్తి,
సన్నగిల్లి పోతే నన్నయ ఏమిచేస్తాడు, తిక్కన ఏమి చేస్తాడు అని విమర్శలు
గుప్పించారు.
సామ్యవాదం పేరు మీద చెలామణి అయినదంతా సాహిత్యం అని
అనుకోవడానికి వీలు లేదని, వున్నది వున్నట్లు చెప్పారు. తెలుగు సాహిత్యంలో
వున్నదంతా శృంగారమే, ఇతర రసాలు ఊసరవెల్లి రంగులే అనే వాదం వుంది. అది
కూడా తప్పు అని వివరించారు. శృంగారం రసరాజం. ప్రపంచలో మహాకావ్యం ఏ
భాషలో వచ్చినా, శృంగార స్పర్శ లేనిదే లేదని నొక్కి వక్కాణించారు జోగారావుగారు.
భారత, భాగవత రామాయణాల్లో కావలసినంత సామాజిక సందేశం వుందని
గ్రంథాలను ప్రశంసించారు.
తెలుగు సాహిత్యంలో రస, ధ్వని సిద్ధాంతాలను కూడా కొట్టి పారేసే వారు
వున్నారని రావుగారు ఆవేదన చెందుతారు. అంతే కాదు ఆ సిద్ధాంతాల గొప్పతనం
గూర్చి వివరించారు. కొంతమంది ఆధునిక మహానుభావులు ఛందస్సును,
అలంకారాలను, సమాసం, శబ్ద చిత్రం మొదలైన వాటిని గూర్చి నోటికి వచ్చినట్లు
మాటలాడుతున్నారని అది తగదని తీవ్ర స్వరంతో హెచ్చరించారు.
గ
"స్థల కాలా భావానికి కట్టుబడి వూరుకుంటున్నాను గాని అసలీ విషయం
వ్రాయవచ్చు. ఒక్కొక్క పాయింటు మీద ఒక్కొక్క వ్యాసం
వ్రాయవచ్చు. గడువుంటే గ్రంథం వ్రాయవచ్చు. అవకాశం వుంటే తప్పక వ్రాసి
తీరుతాను. అసలిది కొన్ని అభాండాలను నిభాయించుకోడానికన్న మాటేకాని, ప్రాచీన
సాహిత్యం గురించి వకాల్తా పుచ్చుకోడానికి గాదు. వర్తమాన సాహిత్యాన్ని
ఆక్షేపించాడానికి కాదు. నాకు రెండూ రెండు కళ్లు. సాహిత్యమొక శైలూషివంటిది.
అది యధావకాశంగా అనేక వాలకాలు వేస్తూవుంటుంది. వేస్తువుంటేనే దాని వైఖరి
నిత్యప్రత్యంగా వుంటుంది. విభిన్నములైన అభిరుచులు గలవారి కందరికి అంతో
యింతో సంతృప్తినిస్తూ వుంటుంది. అప్పుడే అది ప్రగతి శీలంగా వుంటుంది. అది
యెన్ని వాలకాలు వేసినా దాని మౌలికమైన నామరూపాలను గ్రహించగలగడమే
సిసలైన సహృదయతకు తార్కాణం. సహృదయతలో గల రహస్యము సర్వసత్పథ
సామరస్యము. ఈ విడ్డూరములైన వితండవాదనల నతిక్రమించి సత్యసన్నిహితంగా
ఏనాడు సహృదయులందరూ ఏకాభిప్రాయులవుతారో ఆనాడే మన సాహిత్యానికి
151<noinclude><references/></noinclude>
aal8qd8b46zhxp6ppl0op6qnmyv5dfm
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/167
104
213616
557336
2026-05-27T21:44:36Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మంచి రోజులు. ఆ మముహూర్తం కోసం అస్మాదృశులందరూ ఎదురుచూస్తున్నారు. అహరహపరిశ్రమిస్తున్నారు." అని జోగారావుగారు నహృదయ పాఠకులకు తెలియజేశారు. "కావ్యం-కల్పనా శిల్పం" వ్యానంలో కల్...'
557336
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మంచి రోజులు. ఆ మముహూర్తం కోసం అస్మాదృశులందరూ ఎదురుచూస్తున్నారు.
అహరహపరిశ్రమిస్తున్నారు." అని జోగారావుగారు నహృదయ పాఠకులకు
తెలియజేశారు.
"కావ్యం-కల్పనా శిల్పం" వ్యానంలో కల్పనా శిల్పం గూర్చి రావుగారు
వివరించారు. కావ్య భేదాల గూర్చి చెప్పారు. కవితాశిల్పం ఆకావ్యాన్ని ఒక
కళాఖండంగా రాణింపచేస్తుందని అన్నారు. కావ్యంలో ఇతి వృత్తం, పాత్ర, రసం,
శైలి వర్ణన, అలంకారం మొదలైన అంగాలు వుంటాయి. అందులో ఒకటి కల్పనా
శిల్పం, ఒకొక్క దానికి ఒక్కొక్క శిల్ప మర్యాద వుంటుంది. "కల్పన” శబ్దం సంస్కృతం.
"కల్పనలో శిల్పమంటే కవి ఏదో కల్పన చేశాడంటే చేశాడని మొక్కుబడి
తీర్చుకున్నట్లు చేయడం గాదు. ఆ కల్పనకు సందర్భ శుద్ధి ఉండాలి. విగ్రహ శిల్పంలో
లాగా ప్రిపరేషన్ దెబ్బతినకూడదు. ప్రోపర్టీ చెక్కుచెదరకూడదు. ఉపరి చమత్కార
గర్భితంగా వుండాలి. “రసీసారః చమత్కారం:” “నహిచమత్కార విరహితస్య కవేః
కవిత్వం కావ్యస్యతా కావ్యతమ్" అని కదా అన్నారు పెద్దలు, అప్పుడే ఆ కల్పన
కావ్యగర్భగుడిలోని అఖండా దీపకళిక అవుతుంది" అని అంటారు జోగారావుగారు.
“వర్ణనా నిపుణః కవిః" వర్ణన రాణించాలంటే కవిఏదైనా అలంకారాన్ని
ఆశ్రయించాలి. లేదా ఒక అద్భుతమైన కల్పన చేయాలి. కల్పన అలంకార గర్భితంగా
వుండాలి. ఉదాహరణకు రామరాజభూషణుడు "వసుచరిత్ర"లో ఒకచోట
చంద్రోదయాన్ని వర్ణించాడు.
"హరిదంభోరుహలోచన నల్లగనరంగా భోగరంగత్తమో
భరనేపథ్యము వొయ్య వొయ్య సడలింపన్, రాత్రి శైలూషికిన్ వరుసన్
మౌక్తిక పట్టమున్, నిటలమున్, వక్త్రంబునుందోచె వా
హరిణాం కాకృతి వొల్చెరే కయి, సగంబై, బింబమై తూర్పునన్"
(వసుచరిత్ర-4-17).
చంద్రోదయ వర్ణన ఇక్కడ ప్రధాన విషయం. అయితే ఆనాడు వీధిలో ఆడబడే
భామా కలాపంలోని భామ వేషం తెరవెళ్ళడం కాదు. తెర క్రమక్రమంగా ప్రక్కవాటంగా
తెరచుకోవడం కాక, ఎగువనుండి దిగువకు తెరుచుకోవడం, క్రమక్రమంగా భామా
వేషం యొక్క ముదురు, తర్వాత ఒక్క సారి ముఖమంతా కనిపించడం వర్ణించబడింది.
ఇక్కడ చంద్రోదయం ఆవిధంగానే రేకై, సగమై, బింబమై క్రమంగా ఆవిష్కృతమైంది.
152<noinclude><references/></noinclude>
p39blc39lykz7jkkfcy93r5cd0a3jeo
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/168
104
213617
557337
2026-05-27T21:44:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అలా ఆవిష్కృతమైంది అని చెప్పడానికి గగనమనే నాటకం మీద, దిక్కులనే అంగనలు, చీకటి అనే తెరను చూస్తూ వుండగా భామ వేషం క్రమక్రమంగా ఏవిధంగా ఆవిష్కృతమైందో అలాగే చంద్రోదయం అయిందని కల...'
557337
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అలా ఆవిష్కృతమైంది అని చెప్పడానికి గగనమనే నాటకం మీద, దిక్కులనే
అంగనలు, చీకటి అనే తెరను చూస్తూ వుండగా భామ వేషం క్రమక్రమంగా ఏవిధంగా
ఆవిష్కృతమైందో అలాగే చంద్రోదయం అయిందని కల్పన చేశాడు భట్టు మూర్తి.
ఈ కల్పనలో కవియొక్క లోకఙ్ఞత తేటలెల్లమవుతుంది. అతని అలంకార
ప్రావీణ్యంకూడా బయట పడుతుంది. ఆయన ఊహా ప్రకటిత మవుతుంది. ఆసలు
విషయం ఏమంటే కల్పనకు ఊహే ప్రధానం. అందుకే "ఊహలేని వాణ్ని ఊళ్ళోంచి
పొమ్మన్నారు” అనే సామెత కూడా వుంది. మంచి కల్పనా నైపుణ్యం వుంటే అది
మంచి కావ్యం అన్పించుకుంటుంది. అప్పుడే ఆ కవి కూడా గొప్పకవి అవుతాడు.
కల్పన అనేది వర్ణనకే పరిమితమైంది కాదు. వివిధరంగాల్లో ఏదైనా వుండవచ్చు.
ఉదాహరణకు భట్టుమూర్తిరాసిన "వసుచరిత్ర"లో వస్తుసన్నివేశ గత మైంది చూడండి.
"ఇది సంధింపగవేళ యందు వసురాజేంద్రుడు నీ రంధ్రనీ
రదవరప్రతి పేర వెల్వడిన తారాభర్త లీలవ్ లతా
చ్ఛదనంఛాదిక బాసి నిల్చె వెదుటన్ సారంగ రాగ భ్రమ
న్మద భృంగీరతి వందిమాగధ కథా మాధుర్యముందెల్పగన్"
(వసుచరిత్ర - 3-45)
గిరిక, వనురాజు గూర్చి అన్ని విషయాలు తెలుసుకొని అనుకర్తయై
అయోగవిప్రలంభంతో విలపిస్తూ వుంటుంది. ఆమె కోసమే వచ్చిన వసురాజు ఆ
ప్రక్కనే ఒక పొదరింట్లో దాగివుంటాడు. వసురాజు నర్మపచివుడు ఒక మాయదారి
జడధారి రూపంలో నాయికా, నాయకులకు సమాధానం సంకల్పించి గిరిక వద్దకు
వస్తాడు. గిరిక చెలికత్తెలు నిజంగా యతే అనుకుంటారు. అందువల్ల తమ గిరికను
విరహవేదన నుండి కాపాడవలసిందిగా కోరుతారు. వాడు నిజంగా యతి లాగే
పోజు పెట్టి తన మంత్ర శక్తితో వసురాజును తెప్పిస్తానంటాడు. అదేవిధంగా ఏమీ
తెలియనట్లు వసురాజు పొదరింటి నుండి బటయకు వస్తాడు. అప్పుడు వసురాజు
గూర్చి భట్టుమూర్తి అద్భుతంగా కల్పన చేశాడు. ఆ కల్పనవే కల్పనా శిల్పంగా
మనం చెప్పవచ్చు.
వసురాజు ప్రవేశం ఎలా వుందంటే దట్టమైన మేఘాలనే తెరను తొలగించు
కొన్న చంద్రుడు మాదిరిగా వున్నాడని కల్పన చేశాడు. ఇక్కడ వసురాజుకి వంది
మాగధులు ఎక్కడవి. ఆ పొందరింటి పూదీగలను తీసుకురాగానే అంతవరకు వాటి
153<noinclude><references/></noinclude>
ek4s09q563o5bgvwvkx7bkizzi5zyzc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/169
104
213618
557338
2026-05-27T21:44:56Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మీద విశ్రమించివున్న తుమ్మెదలన్నీ ఝుమ్మని అన్నాయి. అందులో మగతుమ్మెదలను వలచి Mating Signdlh చేస్తున్న ఆడతుమ్మెదల రొదలా వుంది. అదంతా ఇక్కడ వసురాజు రంగప్రవేశానికి వందిమాగధ కథా మాధుర...'
557338
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>మీద విశ్రమించివున్న తుమ్మెదలన్నీ ఝుమ్మని అన్నాయి. అందులో
మగతుమ్మెదలను వలచి Mating Signdlh చేస్తున్న ఆడతుమ్మెదల రొదలా వుంది.
అదంతా ఇక్కడ వసురాజు రంగప్రవేశానికి వందిమాగధ కథా మాధుర్యం. ఇక్కడ
మరో ప్రత్యేక విశేషం ఏమంటే అక్కడ ప్రయోగించబడ్డ సారంగ శబ్దం వల్ల మగ
తుమ్మెద అనే మాటే కాకుండా పాతరోజుల్లో వందిమాగధులు
కైవారగద్యలను సారంగ
రాగంలో పఠించడం అనే సంప్రదాయంకూడా సూచితమౌతుంది. ఇలా వస్తు
సన్నివేశంలో రామ రాజ భూషణుడు కల్పనా శిల్పాన్ని చక్కగా ప్రదర్శించడాన్ని
జోగారావుగారు కల్పనా శిల్పం గూర్చి అద్భుతంగా వివరించారు.
"విజయనగర ప్రత్యూషం - నాటి సాహిత్యం" వ్యాసంలో విజయనగర గొప్పతనం
గూర్చి, నాటి సాహిత్య విశిష్టత గూర్చి రావుగారు విశదీకరించారు. రాయల యుగ
గొప్పతనం గూర్చి వివరించారు. శ్రీకృష్ణ దేవరాయులు రాసిన ఆముక్త మాల్యద
ప్రాశస్త్యాన్ని విపులీకరించారు. భువన విజయం గూర్చి, అష్ట దిగ్గజ కవులగూర్చి
వాళ్ళ కావ్యాల గూర్చి, వాళ్ళ కవితా వైభవం గూర్చి విశదీకరించారు జోగారావు గారు.
"నేటి సాహిత్య విమర్శ తీరుతెన్నులు" లో సాహిత్య విమర్శను విశ్లేషించారు.
విమర్శకు కొన్ని నియమాలు సూత్రాలు తప్పనిసరిగా వుండాలి. లేక ఎవరికి ఇష్టం
వచ్చినట్లు వాళ్ళు విమర్శచేస్తూ వుంటారు. ఆవిమర్శ మంచి పద్ధతికాదని
తెలియజేశారు. ప్రాచ్య ప్రాశ్చాత్య ప్రాచీన, నవీన సాహిత్య విమర్శ సిద్దాంతాలను
గూర్చి వివరించారు. తెలుగు సాహిత్య విమర్శలో ముఖ్యంగా నవ్య సాహిత్య విమర్శ
తీరుతెన్నులు ఏమీ బాగులేవని కుండబద్దలు కొట్టినట్లు తన అభిప్రాయాన్ని
వివరించారు రావుగారు. అందులో పక్ష పాతం, అజ్ఞానం చాలా చాలా స్పష్టంగా
కన్పిస్తుందని వాపోయారు.
"కందుకూరి వీరేశలింగం అడుగు జాడలలో నడచిన గురజాడ, రాయప్రోలు,
పానుగంటి, చిలకమర్తి, తిరుపతి వెంకటకవులు, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, శ్రీశ్రీ
కృష్ణ శాస్త్రి, చలం, తిలక్ ప్రభృతులు ఎందరో మహారచయితలు తమ రచనలద్వారా
ఏది సాహిత్యమో, ఏది మహారచనో, దేనిని ఎలా విమర్శించాలో కూడా చెప్పిపోయారు.
అయినా ఈ నవ భావుకులైన సాహిత్య వేత్తలలో విమర్శ జ్ఞానం తక్కువైపోయింది.
పక్షపాతం ఎక్కువైపోయింది. వారిలో చాలామంది గ్రంథావిష్కరణ సభల్లో
ప్రసంగించిన వారూ, ఆయా రచనలకు పీఠికలలో అభిప్రాయాలలో సంతరించినవారే
154<noinclude><references/></noinclude>
bvk31p40ya2zl91z33cqd4ufevz1345
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/170
104
213619
557339
2026-05-27T21:45:05Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అయినా, వాటి గురించి పత్రికల్లో ప్రత్యేకంగా వ్యాసాలు వ్రాస్తున్న వారే అయినా, అందులో చాలమంది పక్షపాత చూపుతోనే వ్రాస్తున్నారు. మరోలా వ్రాయడానికి తమకూ అవకాశం లేదన్నట్లు, వార...'
557339
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అయినా, వాటి గురించి పత్రికల్లో ప్రత్యేకంగా వ్యాసాలు వ్రాస్తున్న వారే అయినా,
అందులో చాలమంది పక్షపాత చూపుతోనే వ్రాస్తున్నారు. మరోలా వ్రాయడానికి
తమకూ అవకాశం లేదన్నట్లు, వారికంతే తెలుసు, మన మింకేమీ చేయలేము"..
మనముందు పెద్దలు వాళ్ళ రచనలతోనే కాకుండా వాళ్ళ విమర్శ ద్వారా
సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నంచేశారని రావుగారు అన్నారు. నడకుదిటి వీర్రాజు వంతులు,
కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి, బండారు తమ్మయ,
ఉమాకాన్త
విద్యా శేఖరులు, కాశీభట్ట సుబ్బయ్య శాస్త్రి ప్రభృతులు చిత్తశుద్ధితో నిబద్ధతతో
సంప్రదాయ, ఆధునిక విమర్శలను చేశారు.
రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు “రమ్యాలోకం”లో పరమ భావుకతా దృష్టిలో
సరస నవీన విమర్శన పద్ధతికి రాచబాటలు వేశారు. విశ్వనాథ వారు ప్రత్యేకించి
“కావ్యా నందం”, “కావ్యపరిమళం", "సాహిత్య సురభి" మొదలైన గ్రంథాలద్వారా,
పీఠికలు ద్వారా, భారతీయాలంకారిక భావన అవగాహనకు బావుటాలు ఎగురవేశారు.
అనంతకృష్ణ శర్మ గారు చతుర చమత్కార చారువు అయిన విమర్శ సాగించారు.
ఎవ్వరితోనూ రాజీపడని తన నీతికి తన నిజాయితీకి కట్టుబడిన నిరంకుశ విమర్శకుడు
నేలటూరి వేంకట రమణయ్యగారు. సత్యసన్ని హితులు. ఎవరినీ నొప్పించక నేర్పుగా
నిజం చెప్పి ఒప్పించే మార్గం మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మగారిది. పరిశోధనలోనూ,
విమర్శ లోనూ, వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు చూపిన పద్ధతి చాలా గొప్పదని కొని
యాడారు. సమాజ శ్రేయస్సే కావ్య ప్రయోజనం కావాలని నూతన విమర్శ మార్గానికి
దారి చూపారు శ్రీశ్రీగారు. ఇలాంటి వారి విమర్శన మార్గాలు సమకాలికులకు,
అర్వాచీనులకు మార్గ దర్శకాలు అయ్యాయని జోగారావుగారు వివరించారు.
జోగారావుగారు ఈ వ్యాసంలో విమర్శ చేయడానికి ముఖ్యంగా మూడు
ఆధారాలున్నాయని తెలియజేశారు. అవి ఇవి.
I. పాశ్చాత్య ప్రపంచం కన్ను తెరవని కాలంలో భరతుడు, భామహుడు,
ఆనందవర్ధనుడు, అభినవ గుప్తుడు మొదలైనవారు సారస్వత మహాద్రష్టలు. దేశకాల
భేదాతీతంగా విశ్వవ్యాప్తమైన సాహిత్యాత్మను సంభావించి రాసిన అలంకార
శాస్త్రగ్రంథాలు ప్రమాణాలు.
II. పాశ్చాత్యదేశాల్లో అరిస్టాటిల్, లాంగినస్ క్వింటల్లవ్ హేరేస్ తధావి,
brombie, కౌంత్
బ్రూక్స్, వియ్సట్ ప్రభృతులు రాసిన గ్రంథాలు
155<noinclude><references/></noinclude>
t4spg333zopva726l9ol2rhw30elmkm
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/171
104
213620
557340
2026-05-27T21:45:14Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రమాణాలు. III. విమర్శకుని Common Sense. ఈ మూడింటిలో ఏదీ లేకుండా పక్షపాత దృష్టితో ఈనాడు విమర్శలు సాగుతున్నాయి. మన ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోనే కాదు, యావద్భారతదేశంలోనూ అని జోగారావుగారు తీవ్ర ఆ...'
557340
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రమాణాలు.
III. విమర్శకుని Common Sense.
ఈ మూడింటిలో ఏదీ లేకుండా పక్షపాత దృష్టితో ఈనాడు విమర్శలు
సాగుతున్నాయి. మన ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోనే కాదు, యావద్భారతదేశంలోనూ అని
జోగారావుగారు తీవ్ర ఆవేదనకు గురయ్యారు. రావుగారి ఆవేదనకు కారణాలు
వున్నాయి. అవి ఇవి. 1) పరిశోధన పేరిట మన విశ్వవిద్యాలయాల్లో సాగుతున్నది
పరిశోధన పాలు తక్కువ, విమర్శ ఎక్కువ. అది కూడా చాలా అసందర్భంగా ఈ
దృష్టితోనే సాగుతుంది. 2) పేరు చెప్పడమెందుకు కాని కొందరు అప్పనంగా వచ్చిన
డబ్బులు ఇచ్చి, మరొకరిచేత తమగురించి విమర్శలు పేరు పెట్టుకొని ప్రశంసలు
రాయించుకుంటున్నారు. అలాంటి వాళ్ళు పేట్రేగుతున్న ఈనాడు తెలుగుదేశంలో
ఉత్తమ విమర్శకులున్నారనడానికి ఎవరికైనా నోరెలా వస్తుంది. 3) మతం, కులం,
శాఖ, పార్టీ అని పేరు పెట్టుకొని మత మర్కటాలు, కుల వానరులు, పార్టీ
శాఖామృగాలు విమర్శలో పక్షపాతం చూపుతున్న ఈ కాలంలో తెలుగుదేశంలో
సాహిత్య విమర్శ నవ్యంగా సాగుతూవుంది అని అనడానికి నాబోటి వానికి
దమ్ములెక్కడున్నాయి. 4) డబ్బులు పుచ్చుకొని డిగ్రీలు, ఉద్యోగాలు ఇస్తూవున్న
వాళ్ళలాగే, విమర్శలు కూడా చేస్తూ వుంటే దానిని విమర్శ అని ఎలా అనగలం. 5)
ఈనాడు విమర్శలో విలువలు పోయాయి. పక్షపాతాలు ఎక్కువై పోయాయి. శ్రీశ్రీ
లాంటి పెద్దమనిషి, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి విషయంలోనూ, దాశరథిగారి
విషయంలోనూ, వ్యక్తిగత దూషణలకు దిగజారిపోయాడు. అది కూడా ఈనాటి విమర్శ
ధోరణికి ఒక దిక్సూచిగా వుంది. ఇది చాలా హృదయవిదారకమైన పరిస్థితి. అయితే
ఇటీవల కాలంలో సక్రమంగా విమర్శ చేసినవారు. చేస్తున్న వారు వాగీటుకు
వచ్చినవారు రాయప్రోలు, విశ్వనాథ, శ్రీశ్రీ, జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం, కులశేఖర రావు,
ముద్దూరి సుబ్బారెడ్డి, పప్పువేణు గోపాలరావు, కేతవరపు రామకోటి శాస్త్రి, తుమ్మపూడి
కోటేశ్వరరావు, శలాకరమనాథశర్మ, గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ ప్రభృతులు అని
జోగారావుగారు అన్నారు.
"వేంకట రామకృష్ణ కవుల అవధానములు" అనే వ్యాసంలో వేంకటరామకృష్ణ
కవుల అవధాన వైభవాన్ని వివరించారు. ఒక అద్భుతమైన సాహిత్య ప్రక్రియ అవధానం.
సాహిత్య వైచిత్ర్యాన్ని సర్వతోముఖంగా సహృదయ సామాజికులకు సాక్షాత్కరింపజేసే
156<noinclude><references/></noinclude>
ok67frqpxngbja2dqoptjo05oyaj78j
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/172
104
213621
557341
2026-05-27T21:45:24Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఒక విధమైన దృశ్యకావ్యం అవధానం. ప్రతిభావ్యుత్పత్తులు, సమయస్ఫూర్తి, ధారణా శక్తి పుష్కలంగా వుంటేగాని ఈ ప్రక్రియ పట్టు పడదు. అవధానం ఒక పెద్ద ఫీట్. అద్భుత ప్రతిభకు పాండిత్య ప్రక...'
557341
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఒక విధమైన దృశ్యకావ్యం అవధానం. ప్రతిభావ్యుత్పత్తులు, సమయస్ఫూర్తి, ధారణా
శక్తి పుష్కలంగా వుంటేగాని ఈ ప్రక్రియ పట్టు పడదు. అవధానం ఒక పెద్ద ఫీట్.
అద్భుత ప్రతిభకు పాండిత్య ప్రకర్షకు గీటురాయి.
తెలుగు దేశంలో ఆధునిక యుగంలో అవధాన ప్రక్రియకు ఆద్యులు
పూజ్యనీయులు మాడభూషి వెంకటాచార్యులుగారు. వీరు అనేక రాజాస్థానాల్లో ఆస్థాన
కవుల ఎదుట తన ప్రతిభను ప్రదర్శించి అందరి మెప్పును పొందారు. సాహిత్య
రంగంలో శతావధానం, అష్టావధానం, నేత్రావధానం, నాట్యావధానం మొదలైనవి.
హేమా హేమీలు పృచ్ఛకులుగా వున్నప్పుడే అలవోకగా అవలీలగా, నల్లేరుపై బండినడక
మాదిరిగా నైపుణ్యంతో అవధానం చేశారు వెంకట రామకృష్ణకవులు. వీరి మొట్టమొదటి
శతావధానం యానాంలో జరిగింది. చప్పట్లతో సభదద్దరిల్లిపోయింది.
వీరికి ఎన్నో సన్మానాలు జరిగాయి. వీరు శతావధానమే కాక శతప్రాసం అనే
పేరుతో మరొకటి నిర్వహించారు. ఒకరోజు పిఠాపురం రాజావారికోరిక మేరకు భారత
కథ అంతటనీ“ర”ప్రాసతో, నూరుపాదాల్లో ఇమిడ్చిగంటలోపునే ఆశువుగా చెప్పారు.
ఈ వ్యాసంలో జోగారావుగారు అవధాన ప్రక్రియ గూర్చి వెంకటరామకృష్ణ కవుల
ప్రతిభగూర్చి వివరించారు.
"కళాప్రపూర్ణ శ్రీతుమ్మలవారి కవితాశయములు ఆదర్శములు" వ్యాసంలో
తుమ్మల వారి కవితాశయాల్ని గూర్చి వారి ఆదర్శాలు గూర్చి వివరించారు.
"పరిశోధక పరమేశ్వర వేటూరి వారి శృంగార శ్రీనాధం" వ్యాసంలో శ్రీనాథుని
జీవితం గూర్చి, కృతులు గూర్చి విపులీకరించారు. శ్రీనాథుడు అంటే వేటూరికి
వల్లమాలిన అభిమానం. శ్రీవాథుని చరిత్రను గూర్చి, ఆయన సాహిత్య విమర్శగూర్చి
గ్రంథాలను రాశారు. "శృంగార శ్రీనాథ” గ్రంథాన్ని తొమ్మిది ప్రకరణాలుగా
వర్గీకరించారు. మొదటి ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, రెండో
ప్రకరణంలో కొండవీటి రెడ్డిరాజవంశ చరిత్ర, మూడో ప్రకరణంలో ప్రధానమైన
శ్రీనాథుని కృతులూ, వాటి చరిత్ర, వాటి గొప్పతనం, వాలుగో ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని
చిక్కులు, ప్రమాణాలు, ఇతరుల ప్రావు, ఐదో ప్రకరణంలో కనకాభిషేకం,
ఆరోప్రకరణలో కర్ణాట దేశాటనం, సర్వజ్ఞసింగభూపతి ఉదంతం, ఏడో ప్రకరణంలో
రాజమహేంద్రవరం రెడ్డి రాజుల ప్రాపు. ఎనిమిదో ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని చిన్నకృతుల
గూర్చి, తొమ్మిదో ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని అవసానం, మూర్తి మంతం మొద లైనవి.
157<noinclude><references/></noinclude>
m8wn585z7m3i2ev80u2q2s94dccr5hf
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/173
104
213622
557342
2026-05-27T21:45:33Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చోటు చేసుకున్నాయి. జోగారావు గారు "శృంగార శ్రీవాదం" గ్రంథాన్ని చక్కగా సమీక్షంచారు. ఈ గ్రంథలో పరిశోధన దండిగా వుందని రావుగారు వివరించారు. ఇందులో వేటూరి వివరణ, పరిశీలన, సమన్వయ...'
557342
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>చోటు చేసుకున్నాయి. జోగారావు గారు "శృంగార శ్రీవాదం" గ్రంథాన్ని చక్కగా
సమీక్షంచారు. ఈ గ్రంథలో పరిశోధన దండిగా వుందని రావుగారు వివరించారు.
ఇందులో వేటూరి వివరణ, పరిశీలన, సమన్వయం అన్నీ పరిశోధనాత్మకంగా
వున్నాయి.
శ్రీనాథ శ్రీనాథుడుకి సంబంధించిన అనేక అంశాల్ని గూర్చి
రావుగారు విశదీకరించారు. వేటూరి గారి అభిప్రాయ ప్రకారం శ్రీనాథుడు శృంగారి.
ఇక్కడ అంటే వ్యభిచారి కాదు. శ్రీనాథుని కావ్యాల్లో శృంగారం ఎక్కువుగా
చోటుచేసుకుంది. ఈ విషయం మన అందరికీ తెలిసిందే. శ్రీనాథుని శృంగారం
అతని చాటువుల్లో విశ్వరూపం ధరించింది. అయితే శ్రీనాథుని చాటువులు ఈ
గ్రంథంలో లేవు. శాస్త్రిగారి “చాటుపద్య మణిమంజరి"లో వున్నాయి.
వేటూరి వారి చారిత్రక దృష్టి, ఆయన పరిశోధన మెచ్చుకోదగ్గది. ఈ గ్రంథం
"తొలి పలుకు" లో శాస్త్రిగారు “ఇది నిక్కమగు చరిత్ర గ్రంథమనగాదు. చరిత్ర
గ్రంథము జెప్పబడు విషయములెల్ల నవియట్లే నడచినవని
నిరూపింపదగియుండవలెను. అందదుకులుగా దొరకిన చరిత్ర సాధనములకు
బొందిక కల్పించి సంభావ్యముగా శ్రీనాథుని చరిత్రము నిందునేను సంధానించితిని.
ఇందలి విషయములెల్ల నట్లే నడచినవనిగాదు. కాని ఉపలబ్ధములయిన చరిత్ర
సాధనముల కివి అవరోధములయి అనుకూలములయి సంభావ్యములయి
యుండగలవని మాత్రము చెప్పనగును. ఈ కారణముచే శ్రీనాథ చరిత్రమనుట
పరిగానుండదని తలచి విడిచి పయిపేరు కయి కొంటిని" అని అన్నారు.
"శ్రీనాథుని కుల గోత్రాలు, జన్మ దేశం, జీవితకాలం, ఆశ్రయదాతలు,
కృతిభర్తలు, అతనిపేర చెలామణి అవుతున్న అనేక కృతుల అసలు కర్తృత్వము,
అతని కృతిరచనల పౌర్వాపర్యం, ఆనాటి నావాటి ప్రాయం, అతని బిరుదులు,
సన్మానాలు, సమకాలిక కవులు, అతని మూర్తిమత్వం, అతని గూర్చి ఇతరకవులు,
చేసిన ప్రశంసలు, ఇలా ఎన్నని చెప్పను. ఏ విషయమెత్తుకున్నా తమదైన గాఢ
ప్రతిభతో, పాండిత్య శౌండీర్యంతో, అప్రమత్తతో, సంయమనంతో, లోకజ్ఞతతో,
శాస్త్రఙ్ఞతతో, చారిత్రక దృష్టితో, తగిన ఆధార సామగ్రితో, వాద ప్రజ్ఞతో
ఆ విషయం యొక్క పిలక నిలదీసి, నిజం యొక్క నిగ్గుతేల్చిగాని, విడిచిపెట్టరు
శాస్త్రిగారు. సర్వ విషయాల విశ్లేషణతోను పరిశోధక ప్రజ్ఞయే కాక శాస్త్రిగారి పటిష్టమైన
158<noinclude><references/></noinclude>
gurhkv2vol8xvv76kr4qiq2024bgfje
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/174
104
213623
557343
2026-05-27T21:45:42Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విషయ తలస్పర్శమైన వైమర్శిక దృక్పథాన్ని కూడా చూడగలం" అని జోగారావుగారు తెలియజేశారు. శ్రీనాథం కనీసం పాతిక శాసనాలు, శ్రీనాథుడి కంతో యింతో సంబంధించిన వాటిని సేకరించి కొన్నిటి...'
557343
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విషయ తలస్పర్శమైన వైమర్శిక దృక్పథాన్ని కూడా చూడగలం" అని జోగారావుగారు
తెలియజేశారు.
శ్రీనాథం కనీసం పాతిక శాసనాలు, శ్రీనాథుడి కంతో యింతో
సంబంధించిన వాటిని సేకరించి కొన్నిటి పాఠాలను యథా తథంగా అనుబంధంలో
చేర్చి శైధిల్య గ్రంథ పాతాదికములతో అనుమానా స్పదాలైన తావుల్లో తగు సవరణలు
సూచించి ప్రముఖ శాసనభాగాలను గ్రంథమధ్యంలో ఉదాహరించి లేదా వాటి
ప్రధాన సముద్దేశాన్ని ఉట్టంకించి విజ్ఞతతో వివరించారు. అంతే కాదు. ఒక చారిత్రక
సత్యాన్ని స్థాపించడానికి గాను శాసనాధారాలు చాలనప్పుడుగాని లేనప్పుడుగాని,
ఇతర ఒక్కుమ్మడి మొహరించి మరీ సాధిస్తారు." అని జోగారావు
గారు విపులీకరించారు.
"కన్యాశుల్కం పుట్టుక పూర్వరంగం" వ్యాసంలో గురజాడ కన్యాశుల్కం నాటక
చారిత్ర నేపధ్యాన్ని గూర్చి చాలా విపులంగా రావుగారు వివరించారు. ఆనందగజపతి
కోరిక మేరకు సామాజిక ప్రయోజనాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని గురజాడ కన్యాశుల్కం
అనే మహా నాటకాన్ని రాశారు.
ఈ గ్రంథంలోని చివరి వ్యాసం "బొడ్డు బావీ రాజుగారి ప్రకృతి, ప్రణయకవిత్వం".
ఇందులో బాపిరాజు ప్రకృతి, ప్రణయ కవిత్వాలను విశ్లేషించారు. బాపిరాజు రాసిన
వ్యాసాలు 'భారతి' లాంటి ప్రముఖ పత్రికల్లో వెలువడ్డాయి. 1935లో “విపంచి"
అనే పేరుతో ఒక సంపుటి వచ్చింది. 1982లో టి. రాజగోపబాలం సంపాదకత్వంలో
"శ్రీ చందనం" పేరుతో మరో సంపుటి వచ్చింది. “శ్రీ చందనం”లో వెన్నెలలు,
వామీర, కాగితపు పడవలు, సంక్రాంతి, కొత్తపాట, నీటి మబ్బులు అనే ఖండికలు
ప్రకృతి కవితా సౌరభావానికి నిదర్శనం. హృదయ గీతం, ముగ్ధమురళి, ధమర్ధాను
అవేఖండికలు ప్రణయకవితా మాధుర్య ధుర్యతకు మచ్చుతునకలు. వలపు పిలువు,
హృదయ గీతం, కృష్ణామధురకం అనే ఖండికలు ప్రకృతి ప్రణయ కవిత్వానికి ప్రతీకలని
జోగారావుగారు వివరించారు.
బాపిరాజు ప్రకృతి కవిత్వంలో రకరకాల పూలు, తుమ్మెదలు, చుక్కలు,
సూరీడు, చందమామ, మేఘాలు, మెరుపులు, ఇంద్ర ధనస్సులు, తరంగిణులు,
సాగరాలు, ఇలా బహుముఖాలుగా ఎన్నెన్నో అంశాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ప్రణయ
కవిత్వంలో ప్రియరాలి ప్రేమే కాకుండా పితృ ప్రణయం, భగవత్ప్రణయం, కళా
159<noinclude><references/></noinclude>
ekmwifiug5fuz5e717yjq07a7liyje8
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/175
104
213624
557344
2026-05-27T21:45:54Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్రణయం కవితా ప్రణయం మొదలైనవి వున్నాయి. ప్రకృతి కవిత్వం విషయంలో బొడ్క బాపిరాజు బ్రహ్మదేవుడు. ప్రణయ కవిత్వంలో మహా దేవుడు అని జోగారావుగారు తెలియజేశారు. II. ఆదిభట్ల నారాయణ దాస...'
557344
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రణయం కవితా ప్రణయం మొదలైనవి వున్నాయి. ప్రకృతి కవిత్వం విషయంలో
బొడ్క బాపిరాజు బ్రహ్మదేవుడు. ప్రణయ కవిత్వంలో మహా దేవుడు అని
జోగారావుగారు తెలియజేశారు.
II. ఆదిభట్ల నారాయణ దాస సారస్వతాస్వాదం :
"సారస్వత పట్టభద్రుడు, సంగీత చతురాస్యుడు, పరమ
భాగవతోత్తముడు, బహుకళా ప్రపూర్ణుడు అయిన శ్రీమదజ్జాడ
ఆదిభట్ల నారాయణదాస మహోదయుని మహత్తర జీవిత
విశేషములను అనుపమ సాహిత్యపరివస్యా సిద్ధిని
ఆంధ్రులకు శాశ్వతముగా నందించుటకు కళాతపస్వి
చారువచస్వి, చిరయశస్వి అయిన ప్రాచార్య యస్వీ జోగారావు
పూజ్య చరణులు గావించిన మహాప్రయత్న సంలబ్దము ఈ
గ్రంథరాజము.
గ్రంథరాజము పెక్కు వ్యాసముల సమ్మేళనము.
ప్రతివ్యాసము పరమ ప్రామాణికము పరిశోధనాత్మకము.
విద్వత్పుత్రాములు విమర్శన కళాపరిపూర్ణులు అయిన
ప్రాచార్య యస్వీ జోగారావు గురు చరణుల ప్రతిభా
పౌష్కల్యమును వ్యుత్పన్న తావైభవమును విశదపఱుచు
చున్నది.
సంస్కృతాంధ్రాంగ్ల పారసీక సారస్వత సంపన్నుడు.
గాంధర్వ విద్యా విశారదుడు. అభినయ కళా పారంగతుడు,
నిత్య పరమేశ్వరీ సమారాధన తత్పరుడు, పరససంభాషణ
చతురుడు, భావనిరంకుశుడు. శృంగార సర్వజ్ఞుడు అయిన
శ్రీమదజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణ దాస మహోదయుని
సమగ్ర జీవితమును, సారస్వత సేవా సర్వస్వమును,
సంగీతకళా ప్రదర్శన ప్రావీణ్యమును, అత్యంత సంగ్రహముగ
భిన్న భిన్న వ్యాసముల ద్వారా చవిచూపిన ప్రాచార్య యస్వీ
జోగారావు గురు దేవులు సర్వదా అభినంద్యులు".
160
-
- వేదుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రీ<noinclude><references/></noinclude>
o45o554m4oej91gyn18sm20nojegavs
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/176
104
213625
557345
2026-05-27T21:46:06Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈ గ్రంథం 1992లో వెలువడింది. దామగారి జీవిత విశేషాలు, సారస్వత గొప్పతనం గూర్చి రాసిన గ్రంథం ఇది. ఇందులో 149 పేజీలు వున్నాయి. బి.వి.యన్.యస్ మణిగారికి, వారి నతీమణి గారికి అంకితం ఇచ్చార...'
557345
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఈ గ్రంథం 1992లో వెలువడింది. దామగారి జీవిత విశేషాలు, సారస్వత
గొప్పతనం గూర్చి రాసిన గ్రంథం ఇది. ఇందులో 149 పేజీలు వున్నాయి.
బి.వి.యన్.యస్ మణిగారికి, వారి నతీమణి గారికి అంకితం ఇచ్చారు.
ముందుమాటలు “అవతరణిక" అనే పేరుతో ఆచార్య వేదుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి,
“సహృదయ భూమిక" అనే పేరుతో ఆచార్య పేరి సర్వేశ్వరశర్మ గార్లు రాశారు. ఈ
గ్రంథానికి వేదుల వారు సంపాదకత్వం వహించారు. ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ వారు
దీన్ని ప్రచురించారు.
ఇందులో హరిదాస జగద్గురువు, హరికథ - యక్షగానం- దామగారు, సంగీత
చతురాస్యుడు, పరిశిష్టం కచ్ఛపీశ్రుతులు, శృంగార సర్వజ్ఞం, మేలుబంతి,
యశచ్చంద్రికలు, పూజా పుష్పములు, శ్రీనారాయణ దాన జీవిత పంచాగం,
నారాయణ దానగ్రంథావళి, చతుర వచస్వి చారుమనస్వి మొదలైనవి చోటు
చేసుకున్నాయి.
"హరి దాస జగద్గురువు" వ్యాసంలో రావుగారు దాసుగారి హరికథా విశిష్టత
గూర్చి, శిష్య సంపద గూర్చి వివరించారు. దామ గారికి లెక్క లేననంత మంది
శిష్యులు వున్నారు. అందుకే చెళ్ళపిళ్ళ వేంకట శాస్త్రి గారు “ప్రస్తుతమాంధ్రలోకమున
హరికథ చెప్పు ప్రతి వ్యక్తియు ప్రత్యేకముగానో పరంపరంగానో, శ్రీనారాయణ
దామగారి శిష్యలో ప్రశిష్యులో కాకతీరదు" అని అన్నారు. దాసుగారి శిష్యుల్లో
చెప్పుకోదగ్గ వారు దేశంలో ఎందరో వున్నారు. వీరిలో ముఖ్యంగా వాజపేయయాజుల
సుబ్బయ్య, నేమాని వరహాలు దాన, నేతి లక్ష్మీ వారాయణ, వేదనభట్ట వెంకట
రమణయ్య, పిల్లలమణ్ణి రామదాస భాగవతులు, కరూరు కృష్ణదాసు, శ్రీపాద
లింగమూర్తి, టేకి రామమూర్తి, చెరుకుపల్లి కనక దుర్గా దామ, మల్లికార్జున దామ,
పరిమి సుబ్రహ్మణ్య దాసు, అడును మల్లి నారాయణ దాసు, జగన్నాధదాసు,
అప్పలస్వామి, బంక బాలకృష్ణ దాసు, మున్నగు వారు ఎందరో ఆదిభట్ల వారి
శిష్యులు. శిష్యులంటే దాసుగారికి వల్లమాలిన అభిమానం. ఏకలవ్య శిష్యులు
ఎందరో వున్నారు. లెక్కలేనంతమంది శిష్యులు వుండడం దాసుగారి అదృష్టమే.
“ఇంకవెందరో శిష్యులను ఎందుకును పనికిరారనుకున్న వారిని ఒట్టి బభ్రాజమాన
భజగోవిందములను చేపట్టి వారి కష్ట సుఖములను విచారించి వసతి భోజనములను
కల్పించి ఉచితముగా విద్యాబుద్ధులు గరిపినట్టి, గావంచాతో తనకడకు వచ్చిన
161<noinclude><references/></noinclude>
6m0duz59aiclbi6djua78vthrobvwz8
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/177
104
213626
557346
2026-05-27T21:46:15Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వారు జరీకండువాలు వేసుకొనుచు వాసికెక్కుట చూచి కులుకుచుండెడి కులపతిలోక కువల యపుడు దామగారు". అని జోగారావుగారు అన్నారు. "హరికథ-యక్షగానం - దాసుగారు" వ్యాసంలో హరికథ, యక్షగానం, తు...'
557346
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వారు జరీకండువాలు వేసుకొనుచు వాసికెక్కుట చూచి కులుకుచుండెడి కులపతిలోక
కువల యపుడు దామగారు". అని జోగారావుగారు అన్నారు.
"హరికథ-యక్షగానం - దాసుగారు" వ్యాసంలో హరికథ, యక్షగానం, తులనాత్మక
అధ్యయనం చేశారు రావుగారు హరికథ వేరు, యక్షగానం వేరు. రెండూ ఒకటి
కాదని తేల్చిపడేశారు. కొంతమంది పండితులు హరికథ, యక్షగానం ఒకటే అని
అభిప్రాయపడ్డారు. అది తప్పు అని జోగారావు గారు తెలియజేశారు. మొదటగా రెండూ
ఒకటే అని మొదట చెప్పినవారు బాగేపల్లి అనంత రామాచార్యులు గారు. వీరు
రాయలసీమ, అనంతపురం మండలం, హిందూపుర వాస్తవ్యులు. 19వ శతాబ్ది ఉ
త్తరార్ధానికి సబంధించిన వారు. అదే కాలానికి సంబంధించిన హరికథా చక్రవర్తి
ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు (1864-1945) గారు కూడా రెండూ ఒకటే అనే
అభిప్రాయానికి వచ్చారు. పనుపర్తి కృష్ణమూర్తి గారు కూడా రెండూ ఒకటే అన్నారు.
వీరు ఆదిభట్ల వారి శిష్యులే. ఇలా ఎంతోమంది రెండు ఒకటిగానే అభిప్రాయ
పడ్డారు. జోగారావుగారు రెండు ఒకటి కాదని నిర్ధారించారు. రెండింటి ఉత్పత్తి
వేరు వేరు అని వివరించారు. ఈ వ్యాసంలో చారిత్రక కారణాలవల్ల రెండింటికి
సాహిత్యం సంబంధం ఏర్పడింది కాని, రెండూ ఒకటి కాదని రావుగారి పరిశోధనలో
తేలింది. ఈ వ్యాసం చివరిలో నారాయణ దాసుగారి హరికథలు వైశిష్ట్యాన్ని
విపులీకరించారు.
"సంగీత చతురాస్యుడు" వ్యాసంలో దాసుగారి బహుముఖమైన సంగీత
వైదుష్యాన్ని, దాని వికాసాన్ని తెలియజేశారు. అంతే కాక సంగీతం పట్ల దామగారి
అభిరుచులను, అభిప్రాయాలను, వారు సంగీతం ద్వారా సాధించిన మన
విజయాలను పొందుపరిచారు. సంగీతం దాసుగారికి తరతరాల నుంచి నరనరాల
ప్రవహిస్తూ వచ్చిన రసవాహిని. సంగీతంలోనూ సాహిత్యంలోనూ ఘనుడు దాసుగారు.
చిన్నతనం నుంచే దానుగారు సంగీతం నేర్చుకున్నారు. ఎంతో మంది పెద్దల
సాయంతో దాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. ఎన్నో సంగీత సభల్లో తన సంగీత
ప్రావీణ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ప్రముఖులచేత ప్రశంసలను అందుకున్నారు. వారి జీవితం,
వ్యక్తిత్వం సంగీతంతో ముడిపడి తాదాత్మ్యంచెందింది. దాసుగారికి సంగీతమే జీవిత
సర్వస్వం. హరికథలో పరాకాష్ఠకు చేరుకున్నారు. విశ్వరూపాన్ని ప్రదర్శించిన మొనగాడు
ఆదిభట్ల వారు. వారి జీవితం హరికథకు అంకితమై పోయింది. అందుకే హరికథ
162<noinclude><references/></noinclude>
i7ywxu8fwkqvi6xgorgabh50p75hx7j
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/178
104
213627
557347
2026-05-27T21:46:25Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అంటే ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు, ఆదిభట్ల నారాయణదాసు అంటే హరికథ అని రావుగారు అన్నారు. దాసుగారు. 2-1-1945న పరమపదించారు. "పరిశిష్టము"లో దానుగారి వ్యక్తిత్వం గూర్చి ఆయన గ్రంథాల గూర్చి, సన్...'
557347
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అంటే ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు, ఆదిభట్ల నారాయణదాసు అంటే హరికథ అని
రావుగారు అన్నారు. దాసుగారు. 2-1-1945న పరమపదించారు.
"పరిశిష్టము"లో దానుగారి వ్యక్తిత్వం గూర్చి ఆయన గ్రంథాల గూర్చి,
సన్మానాల గూర్చి, బిరుదుల గూర్చి జోగారావుగారు విపులంగా వివరించారు.
"కచ్చవీశ్రుతులు" లోదాసు గారి కవిత్వం గూర్చి విశదీకరించారు. సంగీత
సాహిత్యాలు దాసుగారికి ఉచ్ఛ్వాస నిశ్శ్వాసాలు, వీరు దృశ్య శవ్యకావ్యాలను రాశారు.
హరికథలు, శతకాలు, వ్యాసాలు మొదలైన 46 గ్రంథాలు రాశారు. అందులో
హరికథలు 14 వున్నాయి. అంబరీష చరిత్రం, గజేంద్రమోక్షం, గౌరప్ప పెండ్లి,
జానకిశపథం, ప్రహ్లాద చరిత్రం, భీష్మ చరిత్రం, మార్కండేయ చరిత్రం యదార్ధ
రామాయణం, రుక్మిణీ కళ్యాణం, సావిత్రీ చరిత్రం, హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానం మొదలైనవి
హరికథలు "గానమునందు వలెనే కవిత్వమందు గూడ శ్రీధాముగారికి విశిష్ట
స్థానమీయక తప్పదు" అని అన్నారు చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి గారు. దాసుగారి
కవితాశయాలు, కవితా దర్శనం, వర్ణనావైభవం, ప్రతిభ, అలంకార సంపద, శైలీ
లాలిత్యం, భాష, ఛందస్సు అనువాద ప్రజ్ఞ ఇలా ఎన్నో అంశాల్ని గూర్చి మదీర్ఘ
వ్యాసం రాశారు. జోగారావుగారు.
"శృంగార సర్వజ్ఞం"లో దాసుగారికి వచ్చిన "శృంగార సర్వజ్ఞ" బిరుదు గూర్చి
మరికొన్ని ముఖ్యమైన అంశాల గూర్చి వివేచన చేశారు.
"మేలు బంతి" వ్యాసంలో మేలు బంతి కృతి గొప్పతనం గూర్చి రావుగారు
వివరించారు. ఇది చాటు ప్రబంధంలాంటిది. ఇదమిత్థంగా ఒక విషయంపై ఒకనాడు
సావధానంగా రాసింది కాదు. ఇందులోని పద్యాలు అనేకం అప్పుడప్పుడు అలవోకగా
చెప్పినవే. ఇందులో ఆశుపద్యాలు ఎక్కువగా వున్నాయి. ఇందులో పండ్రెండు
స్తబకాలు వున్నాయి. 1) దైవ స్తుతి స్తబకం 2) ప్రభు ప్రశంసాస్తబకం 3) మహావ్యక్తి
ప్రశంసాస్తబకం, 4) విద్వత్పశంసాస్తబకం 5) దేశ ప్రశంసాస్తబకం 6) సంగీత
సాహిత్యప్తబకం 7) వర్ణన ప్రబకం 8) హితోపదేశ స్తబకం 9 అనువాద స్తబకం 10)
మాశాసన సబకం 11) స్వవిషయ స్తబకం 12) మణి ప్రవాళ స్తబకం. ఈ గ్రంథాన్ని
రావుగారు సమీక్ష చేశారు.
"యశశ్చంద్రికలు" లో దామగారి గొప్పతనం, కవితా కౌశలం, పాండిత్యం,
ప్రముఖుల ప్రశంసలు, సన్మానాలు, బిరుదులు చోటుచేసుకున్నాయి. "పూజా
163<noinclude><references/></noinclude>
na4urs4qryzfvpdr5efotiyxt7veci7
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/179
104
213628
557348
2026-05-27T21:46:37Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పుష్పములు"లో దాసుగారి గూర్చి ప్రముఖ కవులు రాసిన ప్రశంసాపద్యాలు వున్నాయి. “నారాయణ దాసగ్రంథావళి" లో దాసుగారి సాహితీ జీవితరేఖలను రావుగారు వివరించారు. "చతురవచస్వీ - చారుమనస్...'
557348
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పుష్పములు"లో దాసుగారి గూర్చి ప్రముఖ కవులు రాసిన ప్రశంసాపద్యాలు వున్నాయి.
“నారాయణ దాసగ్రంథావళి" లో దాసుగారి సాహితీ జీవితరేఖలను రావుగారు
వివరించారు. "చతురవచస్వీ - చారుమనస్వీ"లో దామగారికి సంబంధించిన అనేక
విషయాలను పొందుపరిచారు. అందువల్ల ఈ గ్రంథం ఎంతో విలువైంది. సహృదయ
పాఠకులందరూ ఈ గ్రంథాన్ని చదివి తీరవలసిందే.
"ఆదిభట్ల నారాయణ దాన సారస్వత స్వాదము" అనే
గ్రంథం తెలుగు భాషామతల్లికి అపూర్వ కంఠాభరణం. ఇది
ప్రాచార్యయస్వీ ప్రజ్ఞా సౌరభాన్ని గుబాళించే సారస్వత
కమలం".
- ఆచార్య పేరి సర్వేశ్వర శర్మ
164<noinclude><references/></noinclude>
mi28phouzss7hi4ovwden0kwyqv1hxc
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/180
104
213629
557349
2026-05-27T21:46:50Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'VIII.ఇతర గ్రంథాలు-వివేచన సమీక్ష గ్రంథాలు : శారదా పీఠం, క్రీడాభిరామం సమీక్ష అనే రెండు గ్రంథాలకు రావుగారు సమీక్షలు రాశారు. ఇవి 1979లో వెలువడ్డాయి. వీటిని ఆంధ్రవిశ్వ కళాపరిషత్ ప్రచ...'
557349
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>VIII.ఇతర గ్రంథాలు-వివేచన
సమీక్ష గ్రంథాలు :
శారదా పీఠం, క్రీడాభిరామం సమీక్ష అనే రెండు గ్రంథాలకు రావుగారు సమీక్షలు
రాశారు. ఇవి 1979లో వెలువడ్డాయి. వీటిని ఆంధ్రవిశ్వ కళాపరిషత్ ప్రచురించింది.
శారదాపీఠం:
వేయేళ్ళ తెలుగు సాహిత్యంలో “వాణి నారాణి" అని పలికిన ఏకైక వ్యక్తి
పిల్లలమర్రి పినవీరన. ఇతడు "శృంగార శాకుంతలం" అనే శృంగార రసప్రబంధాన్ని
"జైమిని భారతం" అనే వీరరస కావ్యాన్ని కడుపమర్ధవంగా రాశాడు. ఈ రెండు
గ్రంథాలు ప్రముఖుల మన్ననల్ని పొందాయి. ఒకటి ప్రబంధం, మరొకటి పురాణం.
పినవీరనది “శారదా పీఠం" అని ప్రసిద్ధికెక్కిన పండిత వంశం. తండ్రి తాతల నుండి
పినవీరన ఇంటిలో "శారదా పీఠం" వుంది. ఆదృష్టితోనే జోగారావుగారు ఈ రెండు
గ్రంథాల్ని సమీక్షిస్తూ "శారదా పీఠం" అనే శీర్షిక పెట్టారు.
కణ్వాశ్రమంలో నాయికా నాయకుల సమాగమం, అంగుళీయకవృత్తాంతం,
కణ్వుడు బిడ్డను అత్తవారి ఇంటికి పంపేటప్పుడు పడేవేదన మొదలైన అంశాల్లో
పినవీరన చూపిన మెలుకువలు, ఔచిత్యాన్ని జోగారావుగారు విశదీకరించారు.
శృంగారశాకుంతలం స్వతంత్రకావ్యం.
"జైమిని భారతం" అనువాదం. సంస్కృత జైమిని భారతాన్ని పిన వీరన
అనువదించాడు. దీన్ని విజయనగర సమ్రాట్టు సాళువనృసింహరాయలకు అంకితం
ఇచ్చారు. జోగారావుగారు మూలంతో పోల్చి, పినవీరన ఔచిత్యాన్ని రసపోషణ మొదలైన
విషయాల్ని విపులీకరించారు. జాతీయాలు, లోకోక్తులు, సూక్తులను తెలియజేశారు.
సముఖం వెంకట కృష్ణప్ప నాయకుడు ఈ గ్రంథాన్ని అనుసరించి వచనంలో “జైమిని
భారతం" రాశాడు. దీనిబట్టి పినవీరన ప్రాస్త్యం మనకు తెలుస్తుంది.
క్రీడాభిరామం - సమీక్ష :
శ్రీనాథుడు రాసిన “క్రీడాభిరామం"ను జోగారావుగారు పరిశోధనాత్మకంగా
సమీక్ష చేశారు. రావిపాటి త్రిపురాంతకుడు సంస్కృతంలో రాసిన “ప్రేమాభిరామం"
165<noinclude><references/></noinclude>
sjj5k5c84uvilujfn17rl3tarepp8tq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/181
104
213630
557350
2026-05-27T21:47:02Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దీనికి మూలం. ఇది 14వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధం నాటిది. ఇందులోని విషయాలు కాకతీయుల కాలంనాటి ఓరుగుల్లుకు సంబంధించినవి. క్రీడాభిరామంను శ్రీనాథుడురాశాడా? వినుకొండ వల్లభామాత్యుడు రాశ...'
557350
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దీనికి మూలం. ఇది 14వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధం నాటిది. ఇందులోని విషయాలు
కాకతీయుల కాలంనాటి ఓరుగుల్లుకు సంబంధించినవి. క్రీడాభిరామంను
శ్రీనాథుడురాశాడా? వినుకొండ వల్లభామాత్యుడు రాశాడా? అనే చర్చ సాహిత్యలోకంలో
వుంది. జోగారావుగారు శ్రీనాథుడు రాశాడని నిర్ధారించారు. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు
శ్రీనాథుడే క్రీడాభిరామం రాశాడని బల్ల గుద్ది మరీ చెప్పారు. చిలుకూరి వీరభద్రరావు,
కిళాంబి రాఘవాచార్యులు, పింగళి లక్ష్మీకాంతం మొదలైన వారు శ్రీనాథుడే రాశారని
పేర్కొన్నారు.
శ్రీనాథుని సీసరచన, సమానగుంపన రాసిక్య విస్ఫురణ, ప్రౌఢప్రయోగ
దక్షత మొదలైన వాటిలో శ్రీవాథుడు గొప్పవాడని రావుగారు తెలియజేశారు.
“క్రీడాభిరామం" కావ్య విశిష్టతను విశ్లేషిస్తూ జోగారావుగారు 1) వాటి పరిస్థితులు -
నాగరికత 2) ఆచారవ్యహారములు 3) అభిరుచులు అని మూడు విధాలుగా
వర్గీకరించి సమీక్షించారు. శ్రీనాథుని సాహిత్యంలోనే కాక, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో
కూడా క్రీడాభిరామానికి ఎంతో ప్రత్యేకత వుందని రావుగారు తెలియజేశారు.
శ్రీనాథుడు ఈ కావ్యంలో శృంగార రసానికి ఎక్కువుగా ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
దానిబట్టి ఆయన వ్యభిచారి అని అనడం భావ్యం కాదనివివరించారు. కవి
అయినవాడు తప్పని సరిగా "శృంగారి” అయితే, అతని రసజగత్తు బయట
పడుతుందని విశదీకరించారు. అంతేకాకుండా ఆనందవర్ధనుడు చెప్పిన మాటను
చెప్పి శ్రీనాథుని వ్యక్తిత్వాన్ని విపులీకరించారు. క్రీడాభిరామంలో నిజానికి కథలేదు.
కేవలం కొన్ని సన్నివేశాలు అందంగా చెప్పబడ్డాయని వివరించారు.
"ఈ కావ్య సమీక్ష ఒక ఎత్తు. సందర్భమైన చిఱువ్యాఖ్యతో (చివర
లఘుటిప్పణితో అనర్ఘరత్నాలు పేరిట ఇచ్చిన 36 పద్యాలొక ఎత్తు. సుమారు
500 సంవత్సరాల పైబడిన పూర్వాంధ్ర ప్రాంతరాజథానిపై రసవద్రమణీయమైన సర్వే
శ్రీనాధుడు జరుపగా, అందలి విలక్షణతను ప్రాశస్త్యమును జోగారావుగారు చక్కగా
విశదపరచినారు" అని డాక్టర్ తటపర్తి రాజగోపబాలం గారు అన్నారు.
పీఠికలు:
జోగారావుగారు ఎన్నో గ్రంథాలకు పీఠికలు రాశారు. ఆ పీఠికల్లో విమర్శదండిగా
చోటుచేసుకుంది. తన అభిప్రాయాల్ని వున్నది వున్నట్లు చెప్పడం రావుగారికి
అలవాటు.
166<noinclude><references/></noinclude>
lhk4vtow5uj64t820ac48gzmirxdzed
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/182
104
213631
557351
2026-05-27T21:47:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సంపాదకులు : ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ సర్ణోత్సవ సందర్భంగా ప్రముఖులతో జోగారావు గారు మంచి వ్యాసాలు రాయించారు. సంపాద కత్వం వహించారు. వారి సంపాదకత్వంలో ముఫ్పై ఏడు గ్రంథాలు వెలువ...'
557351
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>సంపాదకులు :
ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ సర్ణోత్సవ సందర్భంగా ప్రముఖులతో జోగారావు
గారు మంచి వ్యాసాలు రాయించారు. సంపాద కత్వం వహించారు. వారి
సంపాదకత్వంలో ముఫ్పై ఏడు గ్రంథాలు వెలువడ్డాయి. ఈ గ్రంథాలన్నీ ఆంధ్రవిశ్వకళా
పరిషత్ ప్రచురించింది.
గ్రంథ పరిష్కర్త:
వీరు అనేక గ్రంథాల్ని పరిష్కరించారు. సముఖము వెంకటకృష్ణప్పనాయకుని
“రాధికా సాంత్వనం (1953), శారదా విపంచి (1973), మేలుబంతి (1974), కచ్ఛపీశ్రు
తులు (1974), వ్యాసపీఠం (1974) నా యెఱుక (1976), బాటసారి (1976), ఆదిభట్ల
నారాయణ దాస సారస్వత నీరాజనం (పుటలు - 1300, గుంటూరు మండల
రచయితల సహకార సంఘం ప్రచురణ 1975), శారద దరహాసాలు, కావ్య
సౌరభం (ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ ప్రచురణ), తెలుగు వాచకాలు, ఉపవాచకాలు
(ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ప్రచురణ) మొదలైనవి రావుగారు గ్రంథ పరిష్కరణలో
ఆరితేరినదిట్ట. వీరివల్ల ప్రముఖ గ్రంథాలు వెలుగులోకివచ్చాయి.
Smiles of the muse :
జోగారావుగారు వివిధ పత్రికల్లో రాసిన వ్యాసాలను 1988లో Smiles of the
musంగ్లంలో వెలువరించారు. పేజీలు 214. ఈ గ్రంథం రావుగారి
ఆంగ్ల భాషా వైదుష్యానికి ప్రబల నిదర్శనం. దీనికి సంపాదకత్వం వహించినవారు
డాక్టర్ పప్పు వేణుగోపాలరావుగారు. ముందుమాట ఆచార్య కె. సచ్చిదానందమూర్తి
గారు రాశారు. బి.వి. యస్.యస్. మణిగారికి అంకితం ఇచ్చారు.
అనువాద సాహిత్యం :
ఇది 1964లో వచ్చింది మార్కస్ కన్టెప్ (Marcus Condiffe) అమెరికా సాహితీ
ప్రస్థానాన్ని గూర్చి రాసిన విమర్శ గ్రంథం. The literature of the united States"
దీన్ని జోగారావుగారు అనువాదం చేశారు. ఇందులో రావుగారి అనువాద విధానాన్ని,
సామర్థ్యాన్ని మనం చూడవచ్చు. అమెరికా సాహిత్యాన్ని తెలుగు వారికి పరిచయం
చేశారు. జోగారావుగారి అనువాద పద్ధతిని రాజమన్నారు, జెజవాడ గోపాలరెడ్డి గార్లు
ప్రశంసించారు.
167<noinclude><references/></noinclude>
2uso5j5pn0iqieyg805la7utv2b5mco
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/183
104
213632
557352
2026-05-27T21:47:22Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రోటరీ దర్శిని: ఇది 1973లో వెలువడింది. రోటరీ సంస్థయొక్క ఉద్దేశాన్ని పరిచయం చేస్తూ రాసిన గ్రంథం ఇది. రావుగారు తెలుగు ప్రజలకు రోటరీ చరిత్రను, దాని గొప్పతనాన్ని, తెలియజేయాలని ఈ గ...'
557352
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>రోటరీ దర్శిని:
ఇది 1973లో వెలువడింది. రోటరీ సంస్థయొక్క ఉద్దేశాన్ని పరిచయం చేస్తూ
రాసిన గ్రంథం ఇది. రావుగారు తెలుగు ప్రజలకు రోటరీ చరిత్రను, దాని గొప్పతనాన్ని,
తెలియజేయాలని ఈ గ్రంథం రాశారు. రోటరీ అంటే ఏమిటి? దాని ఆశయాలు,
కార్య క్రమాలు, సంస్థ సేవ, రోటరీ విజయాలు, మొదలైన విషయాలు ఇందులో
చోటు చేసుకున్నాయి. జోగారావుగారు రాసిన రోటరీ పాటలు కూడా ఇందులో
వుండడం చెప్పుకోదగ్గ విశేషం.
యస్వీయం, వ్యాసపీఠం, మొదలైన గ్రంథాలు అముద్రితంగా వున్నాయి.
అవి కూడా ముద్రణకు నోచుకుంటే భాషా సాహిత్యాభిమానులకు, పరిశోధకులకు
ఎంతగానో మేలుజరుగుతుంది. వీరు 21 సెప్టెంబర్ 1992లో విశాఖపట్నంలో
పరమపదించారు.
తెలుగువారు ఎక్కడ వున్నా, ఏదేశంలో వున్నా స్మరించుకోగల మహానీయుల్లో
జోగారావుగారు ఒకరు. చేపట్టిన ప్రతిప్రక్రియలోనూ, తనకంటూ ప్రత్యేకతను
నిలపుకున్న సాహితీమూర్తి రావుగారు. అనేక రచనలు చేసి సహృదయ పాఠకలోకంలో
సుస్థిరమైన పేరును సంపాదించుకున్నారు జోగారావుగారు.
168<noinclude><references/></noinclude>
a9pdyd9w7ua6bf27r7dcnopumpij33e
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/184
104
213633
557353
2026-05-27T21:47:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'IX. ప్రముఖుల అభిప్రాయాలు “మనసులో ముందుగా మధురాతిమధురమౌ మరపురిలోపల జొచ్చివాడ రంభాదిగీర్వాణ రాజీవ నేత్రల భవనంబులను గుర్తుపట్టినాడ జ్యోతి స్వరూపులై శోభిల్లు వివిధాంధ్ర కవ...'
557353
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>IX. ప్రముఖుల అభిప్రాయాలు
“మనసులో ముందుగా మధురాతిమధురమౌ
మరపురిలోపల జొచ్చివాడ
రంభాదిగీర్వాణ రాజీవ నేత్రల
భవనంబులను గుర్తుపట్టినాడ
జ్యోతి స్వరూపులై శోభిల్లు వివిధాంధ్ర
కవివరేణ్యుల నెల్ల గాంచివాడ
వారికిన్ మది వేల్పు వాల్గంటులకు గల్గు
శృంగారబంధ మెరింగివాడ
తొట్టతొలి నుండి కబ్బంబు తుదివ ఆకుము
వాకలోకంబునందును నందనమున
దేవవాహినీటమున తిరిగివాడ
చిత్తము ప్రసన్నమై ధాత్రి జేరివాడ."
“రంభాపీనకుచద్వయీగత కఠోరత్వంబునున్ మేనకా
శుంభత్ కైశికజిత్ ఘటనాసూత్రంబు నయ్యూర
రంభోరూరుకపోలపాళి సుకుమారత్వంబు సత్యమ్ము సం
రంభించెన్ భవదీయకావ్య తరుణీరత్నంబులో సత్కవీ!”
“పెద్దన కైతలోని జిగి పెంపును తిమ్మనపల్కులోని బల్
ముద్దును పాండురంగకవిపుంగవు వాక్కుల గుంభనత్వమున్
విద్దెల రాణి ముద్దుపళనిన్ పంపించు రతిప్రపంగపువ్,
సుద్దులు మీ కవిత్వకళ చూఱ లొనంగు రసజ్ఞ రాజికెన్.
"ఎవని పేరు విన్నంతనే
66
- శనగన నరసింహస్వామి
ఆధునిక విమర్శ సరసమై, సరళమై నృత్యమిడువొ
ఎవని పేరు విన్నంతనె
ఖండకావ్యములన్ని 'పంచకళ్యాణి'లా పరుగులిడునో
ఎవని పేరు విన్నంతనే
169<noinclude><references/></noinclude>
0rkpwgsfq4vvs2u7l4pdftje7x26e9f
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/185
104
213634
557354
2026-05-27T21:47:53Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాటక సాహిత్యమంతా 'మధురమాధవ 'మై దర్శనమిడువొ, ఎవని పేరు విన్నంతనే వచననాటికలన్ని 'పాచిక ల'వోలె చిందులిడునా, అట్టి పేరుకే పులకించును యక్షగాన వాఙ్మయము అట్టి పేరుకు పరవశయగు ఆంధ్...'
557354
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>నాటక సాహిత్యమంతా 'మధురమాధవ 'మై దర్శనమిడువొ,
ఎవని పేరు విన్నంతనే
వచననాటికలన్ని 'పాచిక ల'వోలె చిందులిడునా,
అట్టి పేరుకే పులకించును యక్షగాన వాఙ్మయము
అట్టి పేరుకు పరవశయగు ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము
అతడె సారసాహితీ సదధ్వ చారి
సుమనస్వి, 'సాహిత్యతపస్వి, యశస్వి, తేజస్వి
తెలుగు భాషకు ఒజ్జ ఆచార్యయస్వి..
"త్యాగరాజు వాదబ్రహ్మోపాసకుడైతే
- కర్రా కార్తికేయశర్మ
మనజోగరాజు రవబ్రహ్మోపాసకుడు
- జి. రామానుజులు నాయుడు
చిరంజీవి యస్.వి.జోగారావు వర్తమాన కవిలోకమున
వర్ధమాన మహావీరుడు. వ్యుత్పన్న యువకవి. ఉత్సాహ
సంకలితుడు. ఉన్నతాదర్శ దర్శకుడు. కళాకలనా కోవిదుడు.
పూర్వ కవులయం దీతని కపార గౌరవము,
అధునికులయం దనవాదరము. కావున నీతని
కవనముభయకవి సమ్మతము.
కవితారీతి ప్రాచ్య పాశ్చాత్య సారస్వతాశయ
సమ్మళితము. శైలి, శిల్పము, ధ్వని రసిక ప్రశంసనీయములు.
ఈతడేక వివర్గమునకుం జెందియుండక యొక ప్రత్యేక కవివర్గ
స్థాపకు డగునని నా విశ్వాసము,
ఈ యువకవికి నా హృదయపూర్వ కాశీర్వచనములు,
-అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి
. ఈ రచన ప్రాచీన సంప్రదాయబద్ధమా నవీన
మార్గానుగతమా అను జిజ్ఞాసలతో కాలయాపన సేయక
సహృదయులగు పాఠకులు కదుష్ట భావసంపన్నములైన
170<noinclude><references/></noinclude>
38uhc7xmxvghyhoynxykwo11ezzf6ak
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/186
104
213635
557355
2026-05-27T21:48:05Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యిందలి కళాఖండములను ప్రీతిమై వాస్వాదింతురు గాక. మిత్రమణి శ్రీ యస్వీ జోగారావుగారింకను నవ నవ ప్రతిభతో రసవత్తరములగు కృతులను, నంతరించి ఆంధ్రశారద నారాధింతురు గాక." - కొమ్మనమంచ...'
557355
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>యిందలి కళాఖండములను ప్రీతిమై వాస్వాదింతురు గాక.
మిత్రమణి శ్రీ యస్వీ జోగారావుగారింకను నవ నవ ప్రతిభతో
రసవత్తరములగు కృతులను, నంతరించి ఆంధ్రశారద
నారాధింతురు గాక."
- కొమ్మనమంచి జోగయ్య శర్మ
యజ్ఞాత
వర్ధిష్ణువు చిరంజీవి జోగారావు 'పంచకల్యాణ
'అంధ్రవాఙ్మయ శృంగాటకంలో లౌకికాలౌకికానుభూతి గీతిక
లాలపించి వచ్చిన అభినవ మధురవాణి.
దివ్యలోకమునుండియో చిత్రవిచిత్ర భావస్ఫురణాభిరామమై
ప్రౌఢ పద బంధురమై, అనర్గళధారా రుచిరోజ్జ్వల ప్రాకృతిక
శోభా సముదీర్ఘమై రంగాని కవతరించిన భవ్య 'అవతార'
మే ఒక మహోదయ పర్వము,
మొత్తం మీద 'పంచకల్యాణి పంచకల్యాణియే.
ముందుముందు ఈ కృతికర్త ఇంకా గొప్ప సాహిత్య సేవ
చేసి సత్కృతులు వెలయించి - వట్టి యస్వి కాదు - యశస్వి
కావలెనని ఆశీరక్షతలు చల్లుచున్నాను."
- మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ
డాక్టర్ ఎస్. వి. జోగారావుగారి ఖండకావ్య సంపుటము
'పంచకల్యాణి హైదరాబాదు ఆంధ్ర రచయితల సంఘము
వారి అదరాభిమానములతో విజయ దశమినాడు
ప్రకటింపబడునని విని సంతసించితిని. ఆవిష్కరణ
సందర్భములో ఆ కృతి, నా పురాణ మిత్ర సత్తములు శ్రీ
రామకృష్ణరావు గారికి సమర్పింపబడునని వినినంత నా
సంతోషము రెండింతలాయెను. కృతి కన్య ముక్కు
పచ్చలారని ముద్దుగుమ్ము. నవ్య విలాసాంచిత మైన
బంగరు బొమ్మ, కృతికర్త రసికావతంను డైన నాయకోత్తముడు.
ఇట్టి ప్రశంసనీయమైన కవ్యాదాన మహోత్సవ సమయమున
నా రుధారస్సులను పంపుతున్నాను. ఆవిష్కరణ జయప్రద
171<noinclude><references/></noinclude>
83g580ctm82rzspv61z6mx0ginhy0wx
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/187
104
213636
557356
2026-05-27T21:48:16Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ముగా జరుగు ననుట నిస్సంశయము, విజయీభవము - జస్టిస్ పి.వి. రాజమన్నారు. “చిరంజీవి డాక్టరు జోగారావు స్వీయ ప్రతిభవల్ల రూపెత్తిన పంచకల్యాణి పై భావ ప్రపంచములలో విహరించుచున్నారు. సు...'
557356
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ముగా జరుగు ననుట నిస్సంశయము, విజయీభవము
-
జస్టిస్ పి.వి. రాజమన్నారు.
“చిరంజీవి డాక్టరు జోగారావు స్వీయ ప్రతిభవల్ల
రూపెత్తిన పంచకల్యాణి పై భావ ప్రపంచములలో
విహరించుచున్నారు. సునిశితమైన తన అనుభవముతో భావ
ప్రధానమైన పదజాలముతో ప్రాత క్రొత్త నడకల సొగసులతో
ఈ రచన సాగించియున్నారు. ప్రాచీన మహాకవుల ప్రధాన
విధానములను తన మనసులో జీర్ణించుకొని నవ్యకవులు,
నవనవ రీతులలో ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితి. జీవన విధానము
మొదలైనవాని నన్నిటిని పాఠకుల మనస్సులలో చురుకుగా
ప్రవేశించునట్లు వ్రాసియున్నారు. సహజమైన ప్రతిభ.
ప్రయాసపడి సంపాదించిన వ్యుత్పత్తి. అలవరచుకొన్న
అభ్యాసము కలిసి ఈ పంచకళ్యాణి పై విహరించుట కీతనికి
మిక్కిలిగా నుపకరించినవి.
సంగీత సాహిత్య ప్రియులైన రాజు గారి కొట్టి తేజీని
కానుకగా వొసంగుట మిక్కిలి యుచితము. వారే దానిని
భరించగలిగిన సమర్థులు.
ఈ ఉచ్చైశ్రవము పై మరియొక విధముగా
||అప్రావ్యమైన భావలోకములలో నితడు 'విహరించి
నూత్నానుభూతిని భావి పరితలకం వివరించి, కవి
ప్రపంచములో శాశ్వతమైన యశస్సు సంపాదించగలదని
యాశీర్వదించుచున్నాను. ఇతి శివమ్.
నీ కలం పంచకళ్యాణి;
నీ కవిత నిత్యకళ్యాణి;
పొగలెగసే, రవలుమిసే,
-
గంటి జోగి సోమయాజి.
తారాల్, రసగుళికలు. నీ మాటలు;
172<noinclude><references/></noinclude>
sdxtjlocruyo9c811tjddqbvr8o0pxp
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/188
104
213637
557357
2026-05-27T21:48:31Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'హిమాలయం శిఖరాలు, పాతాళం పునాదులు, 'సముద్రాలు, సరిత్తులు,.. అడవులు, కొండలు, లోయలు, రాగంతో, రంగులో తాజాగా కనిపిస్తాయ్; చక్కిలిగింతలు నవ్వులు, చిక్కని పాటలు పదాలు, నిషా చేసి కుషీన...'
557357
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>హిమాలయం శిఖరాలు,
పాతాళం పునాదులు,
'సముద్రాలు, సరిత్తులు,..
అడవులు, కొండలు, లోయలు,
రాగంతో, రంగులో
తాజాగా కనిపిస్తాయ్;
చక్కిలిగింతలు నవ్వులు,
చిక్కని పాటలు పదాలు,
నిషా చేసి కుషీనిచ్చి
మురిపిస్తాయ్ మరిపిస్తాయ్ ;
నీ కలం పంచకళ్యాణి;
నీ కవిత నిత్యకళ్యాణి;
- కె. వి. ఆర్ నర సింహం
"పంచ కళ్యాణి కావ్యం" రచనా రామణీయకము,
భావబంధురత, ఛంద స్పౌందర్యము ఒక దానిని మించి
మరియొకటి, ఒక దానిని బలి గొనకుండ మరియొకటి
పొత్తు కుదిరి పొందుపొసగి అలరారుచుండును తనదైన ఒక
సారవంతమైనశైలి, జటిలతలేని ప్రౌఢితో పేలవమైన
లాలిత్యముతో సర్వత్ర జాలువారుచున్నది. పలు సరిక్రొత్త
పద బంధములు, ప్రౌఢ ప్రయోగములును గ్రంథమునం
దంతటను చోటుచేసికున్నవి."
- డాక్టర్ రాజ గోపబాలం
"......ఇంత ఎందుకు వ్రాయుచున్నాననగా నీ
కవి యొక్క నీ గ్రంథములో నొకశైలియున్నది. అది
యేర్పడియున్నది. ఇది శైలి యనిపించుటకు పరమేశ్వరుని
యొక్క దయయున్నది. ఒక చోట శ్రీనాథుడు, ఒకచోట
పెద్దన్న, ఒక చోట తిక్కన్న, ఒక చోట పోతన్నలవలెనే
యుండునుగాని, మొత్తముమీద యీకవి కొక శైలి కుదిరినది
173<noinclude><references/></noinclude>
79j0o7av2j2pjsarequ6osioijpcwgf
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/189
104
213638
557358
2026-05-27T21:48:46Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అన్న భావము భావుకుడైన వానికి తెలియగలదు.... మన విశ్వవిద్యాలయములలో నాచార్యులుగాని, యుపాధ్యా యులుగాని ఈయనవలె చక్కగా బహుశబ్దములను పరిశీలించి, పూర్వకవుల మేలి నడకలు గ్రహించిన వ...'
557358
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అన్న భావము భావుకుడైన వానికి తెలియగలదు.... మన
విశ్వవిద్యాలయములలో నాచార్యులుగాని, యుపాధ్యా
యులుగాని ఈయనవలె చక్కగా బహుశబ్దములను
పరిశీలించి, పూర్వకవుల మేలి నడకలు గ్రహించిన
వారిసంఖ్య చాల తక్కువ యని చెప్పవచ్చును.”
- విశ్వనాధ సత్యనారాయణ.
"What Impressed me most is your amazing
mastery over our classical prosody. Meter indeed is a
powerful weapon in youyr practcled hands...
Let me repeat, there is an old world beauty per-
vading the entire opus. like blood running through the
vies and arteries of the human body.....
Today's dream of the past is tomorrow's reality
for the people"
- Sri Sri
"జీవితములో, జీవిత వ్యాఖ్యానమగు కవిత్వములో
మధురశృంగార భావన తపస్సాధనగా చేసికొన్న జీవులు
కొందరుందురు. వారి జీవితములు, వారు కవులైనచో వారి
కవిత్వములు విలక్షణముగా నుండును. వారు స్పష్టిలోని
సౌందర్యము వారాధింతురు. శృంగారమును దేవతగా ఉ
పాసింతురు. ప్రకృతిలో కనపడిన ప్రతి సుందరమూర్తిని
వర్ణింతురు. ప్రతి కాంతను శబ్దేంద్రజాలన్ఫురితను
జేయుదురు. ఆ కవిత్వమును చదివి అల్పప్రజ్ఞులు వారిని
ప్రతికాంతా కాముకులని భ్రమింతురు. తెలుగుకవులలో
శ్రీనాథు డొకడు, క్షేత్రయ్య యొకడు ఆ శృంగారరసదేవతా.
సాక్షాత్కారము నందిన మహాపురుషులు. "ప్రసన్న
కుసుమాయుధ' మహా కావ్యరచనతో శ్రీ యస్వీ జోగారావు
గారు. ఆ వర్గములో నున్నట్లు రసజ్ఞులు గుర్తించినారు.”
- ప్రసాదరాయ కులపతి
174<noinclude><references/></noinclude>
583xby6tsgec95isw49arjefj3tr115
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/190
104
213639
557359
2026-05-27T21:48:57Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"మీ రచనాపాఠం నన్ను లాగింది. మీ కల్పన క్రొత్త అర్ధాభావాలలో చిక్కదనం పెద్దది, పద్యరచనాధార ధారాళమై సంయమసారథ్యాల అపూర్వ బంధురబంధమైనది ప్రాచీన మహాకవుల విచిత్రశయ్యల ననుకరించ...'
557359
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"మీ రచనాపాఠం నన్ను లాగింది. మీ కల్పన క్రొత్త
అర్ధాభావాలలో చిక్కదనం పెద్దది, పద్యరచనాధార ధారాళమై
సంయమసారథ్యాల అపూర్వ బంధురబంధమైనది ప్రాచీన
మహాకవుల విచిత్రశయ్యల ననుకరించుటలో
సిద్ధహస్తమైనది. ఐవా ప్రతిపద్యంలోను మీవ్యక్తిత్వముద్ర
విస్పష్టముగా చదువరిని ఆకట్టుతోంది.
- రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ
“వైకజన్మముల వృదధ్ధాని
పాకమహారసకృతి" యను వాక్యము మీకృతియందలి ప్రతి
పదమందును 'డెందముగల వాని' కెల్ల ప్రత్యక్ష మగుచుండ
-నిర్ హృదయు డెవడేని యన్యధాకరించు వేమో గాని
సహృదయుడెవ్వండును శిర కంప మొనరింపకుండ లేదు.
"మీ కావ్యము 'లూతా తంతుని శాంతము' అని నా
కనిపించినది.. “ఈ విచిత్రకథలతల్లి, దీని ‘కొనర “ వేగతిని
బట్టతలలు! మోకాళ్ళు, ముళ్ళు పెట్టగలదో కాని” “అనిన
పింగళి వారి సూక్తికి ప్రథమసాక్షి కళాపూర్ణోదయము'
రెండవసాక్షి 'ప్రసన్న కుసుమాయుధము' అని పించినది.
-
- వెంపరాల సూర్యనారాయణ శాస్త్రి
"మన సాహితీరంగమున ప్రాచీనములు
నవీనములువైన ప్రక్రియలు పలువిధములు కలవు కాని
ఈ ప్రసన్న కుసుమాయుధ ప్రక్రియ మాత్రము సత్పాతి
నూతనము, ఏతద్రచనకు శ్రీకారము చుట్టవలయు నన్న
పూర్వరంగ సన్నాహ మెంతో ఆవశ్యకము..
జోగారావు వీటి నన్నిటిని అధిగమించివాడు.
ప్రాతవస్తువని రోతపడక తద్గతగుణగణంబు గురించి శదతి
భద్రపరచి అభినవ ఈ ప్రక్రియతో వన్నె చిన్నెలు సరిదిద్ది
క్రొత్త మెరుగులతో, అద్దాని నద్భుత వస్తువుగా ప్రదర్శించి
175<noinclude><references/></noinclude>
jbw95heo1efsbd73tfpbluok8zypv75
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/191
104
213640
557360
2026-05-27T21:49:11Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"ప్రాచీన ప్రబంధములకును, తృణేతలకును అనల్పదీ ప్తిని కల్పించు నైపుణి ఈతనికి యోగసాధనలో సిద్ధించినది.! "దీనికంతకును వన్నెగూర్పు ప్రత్యేక భాషా శైలి యబ్బుట ఈతని - యదృష్టవిశేషము....'
557360
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"ప్రాచీన ప్రబంధములకును, తృణేతలకును అనల్పదీ
ప్తిని కల్పించు నైపుణి ఈతనికి యోగసాధనలో సిద్ధించినది.!
"దీనికంతకును వన్నెగూర్పు ప్రత్యేక భాషా శైలి యబ్బుట
ఈతని - యదృష్టవిశేషము. ప్రాక్తనసంస్కారలబ్దమయి,
సాంప్రతిక నిష్ణా సంప్రాప్తమైన ఈతని భావవాశ క్తికిని,
భావసంపదను, భాషాకోమ
-
-
లతకును గురువులు
పరితోషింతురు, కోవిదులు కొనియాడుదురు .....
-దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి
“దీని కిందిసాటి. ఒక విలక్షణ భావకల్పవోజ్వలమైన
పటిష్ఠ ధారా ధోరణీకమైన సాహస కార్యమైన కావ్యము.
వక్రోక్తిప్రచురము, వ్యంగ్యసుచిరము పైన రచన"
-
మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి
"జోగారావుగారు ఇందు
-
అర్థనవత్వము,
ఆగ్రామ్యమాక్తిత్వము, బంధశ్రవ్యత, స్ఫుటశ్రుతిత్వము,
అలౌకికార్ధయోగము, నిండైన వ్యంగ్య వైభవము, వక్రోక్తి
నైపుణ్యము, చతురచమత్కార చారుత్వము అను వీని
నన్నింటిని అప్రతిమాన ప్రతిభావలములుగా సమకూర్చి
మంచీ కల్పకులై శృంగారరసనిర్భరముగా, కావ్యము వొనర్చి
కుసుమాయుధ ప్రసాదమును రసిక లోకమున కందించులే
అవ్వారలచే సర్వదా అభివంద్యులగుచున్నారని తెల్పుటకు
మహా ప్రమోదము కల్గుచున్నది"
- ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్త్రి
ఈ 'కల్పనయందలి యాశయ' మేమని సామాన్యులు
అబ్మలెత్తి చూడకమానరు. 'ఆయా' మహాకవుల కవితా
వైభవము - శృంగారైక ప్రధానమై యప్సరః కాంతా
విలాసముల తలదన్నినదనుటయే, ఆ మహాకవు లిట్టిభావన.
.. గావించి ముక్తపురుమలైరనుటయే ఇందలి సారాంశము...
176<noinclude><references/></noinclude>
rne8nv3qdonimbp0g9vhqude3ruzps2
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/192
104
213641
557361
2026-05-27T21:49:22Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యమంతయు ధ్వని ప్రధానము, నవనవము, వాన్యతో దృష్టము... కథయంతయు కల్పనామయమే. అదియు పురా ! కవీంద్రుల కల్పనాశిల్పమున కానవచ్చునది కాదు.” రాంభట్ల లక్ష్మీనారాయణశాస్త్రి "ప్రసన్న క...'
557361
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>కావ్యమంతయు ధ్వని ప్రధానము, నవనవము, వాన్యతో
దృష్టము... కథయంతయు కల్పనామయమే. అదియు పురా
! కవీంద్రుల కల్పనాశిల్పమున కానవచ్చునది కాదు.”
రాంభట్ల లక్ష్మీనారాయణశాస్త్రి
"ప్రసన్న కుసుమాయుధము సర్వదా కవిహృదయ
సంవాదమును, విగళిత వేద్యాంతరీ భావమును,
సహృదయావేశమును కావ్యాస్వాదక్షణముననే నాళం
సాక్షాత్కరింప చేసినది"
- అప్పల సోమేశ్వరశర్మ
ఈ "ప్రసన్న కుసుమాయుధము" న కవిత్రయము
వారు, శ్రీనాథుడు, పెద్దన... తిరుపతి వేంకటేశ్వరుల వంటి
అధునాతన కవి చక్రవర్తులను తీసికొని వారి రచనలలోని
కొన్ని పద్యములను పద్యపాదములను,
సమానఖండములనట్లే పొందుపంచి, వారి కథానాయికలను,
నాయికలవంటి యప్పలోవనితల నాధారముగా చేసికొని
మధురమైన యూహాచిత్రము నిర్మింపబడినది. ఇది మిగుల
గంభీరము, సామాన్యుల కశక్యము. వారి సమర్పణ
మంతయు కుసుమాయుధ ప్రణయలీలా పరాయణముగా
భావించి ప్రసాదించుట మిక్కిలి మనోహరము. ఈ
పరిశ్రమలో మీరు భారతీదేవి కొక పుష్పాంజలియు, నవ్యకవితా
వధూటికి ఒక అమూల్య పుష్పమాలికయు నర్పించి
ధన్యులైనారని నా తలంపు"
- గడియారం వేంకటశేష శాస్త్రి
"లౌకిక జగత్తు లోని అసంపూర్ణ వాస్తవికతకు పూర్ణత
ప్రసాదించిన కవికల్పన కొక మచ్చుతునక ప్రసన్న
కుసుమాయుధ కావ్యం"
-
శివలెంక ప్రకాశరావు.
177<noinclude><references/></noinclude>
70tzvumtwzedpzbrfslyhn9tp32eh4l
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/193
104
213642
557362
2026-05-27T21:49:35Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '"ప్రసన్న కుసుమాయుధము అద్భుతరసమయ స్వర్గధామము. దిగ్దంతులైన తెలుగు కవీంద్రుల కవితాశైలులకిది సంగమస్థలి. ఏక ప్రయోజనము కలిగి, ఏకరసోన్ముఖమై అనేక కథలచే సమన్వితమగు కథా కథనము క్ర...'
557362
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>"ప్రసన్న కుసుమాయుధము అద్భుతరసమయ
స్వర్గధామము. దిగ్దంతులైన తెలుగు కవీంద్రుల
కవితాశైలులకిది సంగమస్థలి. ఏక ప్రయోజనము కలిగి,
ఏకరసోన్ముఖమై అనేక కథలచే సమన్వితమగు కథా కథనము
క్రిందికి ఇది వచ్చును. విశ్వ ప్రసక్తి గనిన ఆంధ్ర కవీంద్రుల
పద్యరచనా శిల్పముల నొక్కచోట దర్శించుట కీకావ్యము
మణిదర్పణము. వస్తు పాత్ర రస శయ్యాది బహువిధ
చమత్కారము లిందు తలమున్కలై యున్నవి"
-
- తటవర్తి రాజగోపబాలం
శ్రీ జోగారావుగారి రచనయందు విచిత్రము, వనితర
సామాన్యమునగు భావన సర్వత్ర కనపడును. అయ్యది
పూర్వవాసనా గుణానుబంధియగు ప్రాతిభమైనశక్తి. 'ప్రసన్న
కుసుమాయుధము' వంటి కావ్యమును సృష్టించిన
సిద్ధహస్తునకు, శ్రీనారాయణదాసుని జీవిత చరిత్రమగు 'వా
యెఱుక' ఆధారముగా నీ శృంగార సర్వజ్ఞము'ను రచించుట
పెద్ద కాదని ముందుగానే సూచించితిని. దానికీస వెలితి అని.
సంస్కృతాంధ్రముల నెట్లు మలచిన నెట్టి సొగసు
కలుగునో యీయనకు బాగుగా తెలియును. కావుననే
నిస్సంకోచముగా వాడి చూపించిరి.
-
వెంపరాల సూర్యనారాయణ శాస్త్రి
"తియ్యదనాలు పెక్కుతవాలుగా ఉంటాయి. వాటిని
అనేక, అనుభూతుల్లో నుండి ఊహించవచ్చు,
అనుభవించనూవచ్చు. వాటిల్లో శృంగారం తియ్యదనానికి
పుట్టినిల్లు కూడా. అట్టియింటిలో శాశ్వత నివాస
జోగారావుగారు".
-ఆవుల సాంబశివరావు
178<noinclude><references/></noinclude>
m7fquiqcvlp526avhi7cf6bwb9fbrgn
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/194
104
213643
557363
2026-05-27T21:49:50Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '" ఈకవి పండితకవి, కవిపండితుడు ఇందులోని (శృం. స.) కవితలను చదువుతుంటే వీటిలోని భావావళి ఎంత మధురంగా వున్నదో పదాళి అంతములభంగా వున్నది. భాషమీద ఎంత ఆధిపత్యమో ఆచార్యజోగారావుకు!" సంజ...'
557363
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>" ఈకవి పండితకవి, కవిపండితుడు ఇందులోని
(శృం. స.) కవితలను చదువుతుంటే వీటిలోని భావావళి
ఎంత మధురంగా వున్నదో పదాళి అంతములభంగా వున్నది.
భాషమీద ఎంత ఆధిపత్యమో ఆచార్యజోగారావుకు!"
సంజీవదేవ్
శృంగార సర్వజ్ఞంలోని క్రిందనమంతా నాయక
సంవరణంలోవుంది. ప్రాచీన కావ్యనాయకులందరూ పురాణ
పురుషులు, వీరు సంచరించేది కాల్పనిక జగత్తు. మీరు
స్వీకరించిన నాయకుడు ఈ కాలంవాడు, చరిత్రను కావ్య
గతంచేసి మీరు చరితార్థులయ్యారు."
- శ్రీశ్రీ
179<noinclude><references/></noinclude>
c8vigqxzhehkfvdnp2kx47bjdvsjxxq
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/195
104
213644
557364
2026-05-27T21:50:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పరిచయం బహుగ్రంథకర్త, ప్రముఖ భాషాశాస్త్రవేత్త, సుప్రసిద్ధ విమర్శకులు, విశిష్ట సాహితీవేత్త, ప్రఖ్యాత పరిశోధకులు, ఉత్తమ అధ్యాపకులు, శతాధిక విమర్శనాత్మక వ్యాసరచయిత, నిరంతర న...'
557364
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పరిచయం
బహుగ్రంథకర్త, ప్రముఖ భాషాశాస్త్రవేత్త, సుప్రసిద్ధ
విమర్శకులు, విశిష్ట సాహితీవేత్త, ప్రఖ్యాత పరిశోధకులు, ఉత్తమ
అధ్యాపకులు, శతాధిక విమర్శనాత్మక వ్యాసరచయిత, నిరంతర
నిర్విరామ సాహితీ కృషీవలుడు, బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి ప్రొఫెసర్
వెలమల సిమ్మన్న బహు విద్యాయోగ్యతలు కలిగిన ఉత్తమ విద్యార్థిగా, పరిశోధన
స్థాయి విద్యార్థులకు మార్గదర్శకునిగా, ఆకాశవాణిలో గళాన్ని వినిపిస్తూ, తన బాణిలో
తెలుగు సాహితీ రంగంలో కలాన్ని నడిపిస్తూ, సభల్లో, సెమినార్లలో, ప్రసంగాల ద్వారా
సాహితీ అభిమానుల్ని ఆకర్షిస్తూ, విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో సిమ్మన్న గారు ప్రశంసల్ని
మన్ననలు పొందుతున్నారు. వీరు ఆంధ్రప్రదేశ్, శ్రీకాకుళం జిల్లా, జలుమూరు మండలం,
తిమడాం గ్రామంలో మార్చి 1వ తేదిన 1955 సంవత్సరంలో శ్రీమతి వి. అరుద్రమ్మ,
డాక్టర్ వి. కృష్ణమూర్తి పుణ్య దంపతులకు జన్మించారు.
వీరు ప్రాథమిక విద్య, ఉన్నత విద్య, తిమదాంలో పూర్తి చేశారు. ఇంటర్ నరసన్నపేట
ప్రభుత్వ జూనియర్ కాలేజీలోనూ, డిగ్రీ విజయనగరం ఎం.ఆర్. కళాశాలలోనూ, ఎం.ఎ
అంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తులోనూ చదివారు. అంతటితో ఆగక డాక్టరేట్ పట్టాను కూడా
పొందారు. ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, స్కూల్ ఆఫ్ డిస్టెన్స్ ఎడ్యుకేషన్లో తెలుగుశాఖలో
అధ్యాపక ధర్మం నిర్వహిస్తూ విద్యార్థుల మస్తిష్క క్షేత్రాల్లో అక్షర బీజాలు వెదజల్లుతూ,
ఉత్తమ ఫలాలు అందుకుంటూ, తెలుగు సాహితీ సరస్వతికి సేవలందించారు. "A
teacher is always a learner" (ఉపాధ్యాయుడు నిత్యవిద్యార్థి) అనే సూక్తిని సార్ధకం
చేస్తూ, సిమ్మన్న గారు విద్యార్థిలోకానికి ఆదర్శంగా నిలిచారు. సిమ్మన్న గారి మూర్తి
మత్వం చూస్తే ఇంత నిరాడంబరులా అన్పిస్తుంది మనకి. ఎప్పుడూ చెరగని చిరుదరహాసం
కన్పిస్తుంది. వీరిలో పరిశోధనా ప్రతిభ, రచనాశక్తి, బోధనాపటిమ, కొట్టొచ్చినట్లు
కన్పిస్తాయి. ప్రస్తుతం వీరు 2022 డిసెంబర్ 23 నుంచి గౌరవ ఆచార్యులుగా తెలుగు
శాఖ, ఆంధ్రవిశ్వ కళాపరిషత్లో పనిచేస్తున్నారు.
ఎం.ఎ. చదివే రోజుల్లో ఆచార్య కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తిగారి బోధనా విధానానికి
180<noinclude><references/></noinclude>
n25fg6e1yzdxh0d88bpqgxfmn8xiqxe
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/196
104
213645
557365
2026-05-27T21:50:31Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆకర్షితులై అదే రీతిలో పాఠ్యాంశ విశ్లేషణ వివరణ ఇవ్వాలనే దీక్షతో, పట్టుదలతో అధ్యయనం చేస్తున్న అంశాన్ని కూలంకషంగా పరిశీలించి, క్లిష్టమైన పాఠ్యాంశాన్ని సైతం సులభమైన పద్ధతి...'
557365
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆకర్షితులై అదే రీతిలో పాఠ్యాంశ విశ్లేషణ వివరణ ఇవ్వాలనే దీక్షతో, పట్టుదలతో
అధ్యయనం చేస్తున్న అంశాన్ని కూలంకషంగా పరిశీలించి, క్లిష్టమైన పాఠ్యాంశాన్ని
సైతం సులభమైన పద్ధతిలో దూరవిద్యా కేంద్రాల్లో ప్రత్యేకంగా నిర్వహించే తరగతుల్లో
బోధించారు. సిమ్మన్న బోధనకు సంబంధించిన తరగతి ఉన్నదని తెలుసుకొన్న విద్యార్ధులు
ఎక్కువ సంఖ్యలో హాజరవుతారని చెప్పడం సహజోక్తి మాత్రమే. ఎంతటి క్లిష్ట విషయాన్ని
అయినా అతి సరళంగా, సుబోధకంగా వ్యక్తీకరించగల నేర్పు సిమ్మన్న గారి సొంతం.
సిమ్మన్నలో జిజ్ఞాస మిక్కిలి ఎక్కువ. 'పట్టెనేని విడిచి పెట్టరాదు' అన్నట్టు. పట్టిన
పట్టును సాధించటంలో “ఉడుము” కూడా సిమ్మన్న గారి ముందు తక్కువేనని చెప్పవచ్చు.
ఎంత దీక్ష లేకపోతే ఆయన సంస్కృతం, హిందీ, తమిళం, ఉర్దూ, లింగ్విస్టిక్స్, ట్రాన్స్లేషన్,
ఫంక్షనల్ ఇంగ్లీషు, మొదలైన అంశాల్లో ఏడు డిప్లమోలు పొందగలుగుతారు.
ఆచార్య సిమ్మన్న రాసిన “తెలుగు భాషా చరిత్ర”, “తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర”, “తెలుగు
సాహిత్య విమర్శ సిద్ధాంతాలు”, “ఆధునిక భాషా శాస్త్రం”, “బాల వ్యాకరణం - శాస్త్రీయ
వ్యాఖ్యానం”, “యుగకర్త గురజాడ”, “ముత్యాస సరాలు - మహాకవి మార్గం”, “గురజాడ
కథలు - సంస్కరణ దృక్పథం”, “గురజాడ భాష”, “నవయుగ వైతాళికుడు కందుకూరి”
“భాషాతపస్వి గిడుగు” అనే గ్రంథాలు, సివిల్ సర్వీస్, గ్రూపు-1, గ్రూపు-2, నెట్,
స్లెట్, వివిధ పోటీ పరీక్షలకు వెళ్లే విద్యార్థులకే కాక, అన్ని విశ్వవిద్యాలయాల్లోని ఎం.ఎ.,
తెలుగు విద్యార్థులకు ఎంతగానో ఉపయోగపడతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఆచార్యులకు,
అధ్యాపకులకు, పరిశోధకులకు సాహితీ ప్రియులకు బాగా ఉపయోగపడుతున్నాయి.
పరిశోధన గ్రంథం రచనతో పరిపూర్ణత సాధించామని చేతులు దులుపుకొనే వారు.
లెక్కకు మిక్కిలిగా ఉన్న ఈ రోజుల్లో నిరంతర గ్రంథ రచన, ప్రచురణ చేస్తూ, ఆర్థిక
భారాన్ని సైతం లెక్కించకుండా సాహిత్య సేవ చేస్తున్న సిమ్మన్నగారు ప్రశంసనీయులు,
'కృషి ఉంటే మనుషులు ఋషులవుతారు మహాపురుషులవుతారు' అనే ఆర్యోక్తికి ప్రబల
నిదర్శనం ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న
వీరు భాష, సాహిత్యం, వ్యాకరణం, భాషా శాస్త్రం, విమర్శ, పరిశోధన, మొదలైన
రంగాలకు సంబంధించి 101 గ్రంథాల్ని రాశారు. ముద్రితాలు 92, అముద్రితాలు 9.
550కి పైగా వీరు రాసిన పరిశోధన పత్రాలు భారతి, తెలుగు, నవభారతి, వాఙ్మయి,
181<noinclude><references/></noinclude>
m9799sf74q0txos32m9806eqersur6b
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/197
104
213646
557366
2026-05-27T21:50:42Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తెలుగు విద్యార్థి, సమాలోచన, భావవీణ, మిసిమి, సాహితీ స్రవంతి, చేతన, ఆంధ్రప్రదేశ్, చినుకు, మూసీ, నడుస్తున్న చరిత్ర, తెలుగు వెలుగు, ఉపాధ్యాయ మిత్ర, విశాఖ సంస్కృతి, అమ్మనుడి, మొదలైన...'
557366
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>తెలుగు విద్యార్థి, సమాలోచన, భావవీణ, మిసిమి, సాహితీ స్రవంతి, చేతన, ఆంధ్రప్రదేశ్,
చినుకు, మూసీ, నడుస్తున్న చరిత్ర, తెలుగు వెలుగు, ఉపాధ్యాయ మిత్ర, విశాఖ సంస్కృతి,
అమ్మనుడి, మొదలైన ప్రముఖ పత్రికల్లో ముద్రించబడ్డాయి. 200కి పైగా వివిధ
సెమినార్లలో హాజరై విలువైన, ఉత్తమమైన పరిశోధన పత్రాల్ని సమర్పించారు. 60కి
పైగా రేడియో ప్రసంగాలు చేసి శ్రోతల్ని అలరించారు. వివిధ సభల్లో ఉపన్యాసాలిచ్చి
రంజింపచేశారు. వీరిగైడెన్స్లో 28 మందికి ఎంఫిల్, 16 మందికి పిహెచ్.డి.లు
వచ్చాయి. సిమ్మన్న రచనల పై వివిధ పత్రికల్లో ప్రముఖులు 50కి పైగా వ్యాసాలు
రాశారు. వీరి రచనలపై వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల్లో పరిశోధన జరిగింది, జరుగుతోంది.
ప్రాచీన సాహిత్యానికి సంబంధించికానీ, ఆధునిక సాహిత్యానికి సంబంధించికానీ,
వ్యాకరణానికి సంబంధించి కానీ, భాషా చరిత్రకు సంబంధించి కానీ, భాషా శాస్త్రానికి
సంబంధించికానీ, సాహిత్య విమర్శకు సంబంధించి కానీ, ఏదో ఒక రంగంలో నిష్ణాతులు
అన్పించుకున్నవారు పెక్కుమంది వున్నారు. అయితే పైన పేర్కొన్న అన్ని అంశాల్లోనూ,
నిష్ణాతులు ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్నగారు. ఇదే ఆయన గొప్పతనం, వారిలోని ప్రత్యేకత,
విశిష్టత కూడా.
"కృషితో నాస్తి దుర్భిక్షం" అనే ఆర్యోక్తి ఊరికే పోదు. సిమ్మన్నగారిలాంటి నిరంతర
కృషికులే దీనికి సాక్ష్యం.
182<noinclude><references/></noinclude>
k8mbk7h81xm5qk0p2barpxoef3zmy05
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/198
104
213647
557367
2026-05-27T21:51:21Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న రచనలు 1. దర్శిని 2. అడివి బాపిరాజు కథలు, కవిత్వం-పరిశీలన 3. కళాతపస్వి బాపిరాజు 4. తెలుగు శబ్ద పరిణామం 1994 1995 1996 1997 5. తెలుగు భాషా చంద్రిక 1998 6. జాషువా పిరదౌసి - ఒక పరి...'
557367
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న రచనలు
1. దర్శిని
2. అడివి బాపిరాజు కథలు,
కవిత్వం-పరిశీలన
3. కళాతపస్వి బాపిరాజు
4. తెలుగు శబ్ద పరిణామం
1994
1995
1996
1997
5. తెలుగు భాషా చంద్రిక
1998
6. జాషువా పిరదౌసి - ఒక పరిశీలన
1999
7. బాల వ్యాకరణం (సంజ్ఞ, సంధి, సమాస
8. రసతరంగిణి
పరిచ్చేదాలు - విశ్లేషణ)
9. తెలుగు సాహిత్య విమర్శ
10. తెలుగు భాషాకౌముది
2000
2000
2001
2001
11. తెలుగు భాషాతత్త్వం
2002
12. సాహితీ కిరణాలు
2002
13. బాపిరాజు భాషా వైదుష్యం
2002
14. ప్రపంచ భాషలు
2003
15. సంధి - తులనాత్మక పరిశీలన
2003
16. సహృదయలహరి
2003
17. తెలుగు భాషా దర్పణం
2004
18. తెలుగు భాషా సంజీవని
2004
19. తెలుగు భాషా చరిత్ర
20. భాషాశాస్త్ర వ్యాసాలు
21. విమర్శ వివేచన
2004
2004
2004
183<noinclude><references/></noinclude>
j1tk4za7cry1hfzl5f06hpg6ldid8tj
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/199
104
213648
557368
2026-05-27T21:51:45Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '22. నాటకం పరిశీలన - 2005 23. ఆధునిక సాహిత్య విమర్శ 2005 24. తెలుగు సాహిత్య విమర్శ సిద్ధాంతాలు 2005 25. ప్రముఖ భాషా శాస్త్రవేత్తలు 2006 26. తెలుగు భాషా దీపిక 2006 27. భాషా పరిశోధనా వ్యాసాలు 2007 28. భాషాశాస...'
557368
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>22. నాటకం పరిశీలన
-
2005
23. ఆధునిక సాహిత్య విమర్శ
2005
24. తెలుగు సాహిత్య విమర్శ సిద్ధాంతాలు
2005
25. ప్రముఖ భాషా శాస్త్రవేత్తలు
2006
26. తెలుగు భాషా దీపిక
2006
27. భాషా పరిశోధనా వ్యాసాలు
2007
28. భాషాశాస్త్ర విజ్ఞానం
2007
29. భాషా చారిత్రక వ్యాసాలు
2007
30. భాషానుశీలనం
2008
31. ఆధునిక భాషాశాస్త్రం
2008
లోచన
2009
33. డాక్టర్ సి.ఆర్.రెడ్డి
2009
34. విమర్శ భారతి
2009
35. భాషాబోధిని
2009
36. తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రక్రియలు
2010
37. విమర్శ- పరామర్శ
2010
38. విమర్శ దర్శనం
2011
39. తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర
2011
40. ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకులు
2011
41. తెలుగు సంస్కృతిపై బౌద్ధమత ప్రభావం
42. సాహిత్యం - ప్రయోజనం
2011
2011
43. తెలుగు భాషా స్వరూపం
2011
44. సాహితీ స్రవంతి
45. విశ్వనాథ శబరి
46. సాహిత్య మంజరి
2012
2012
2012
184<noinclude><references/></noinclude>
c2oz9v7re069zss4ks5cm7rt8vzht4r
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/200
104
213649
557369
2026-05-27T21:51:57Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '47. సాహితీ సౌరభం 2012 48. తెలుగు భాషాశాస్త్రవేత్తలు 2012 49. వ్యాకరణ ప్రకాశిక 2013 50. ప్రముఖ పత్రికా సంపాదకులు 2013 51. సాహిత్యసుధ 52. తెలుగు వెలుగు 2013 2013 53. అన్వేషణ 2014 54. బోయి భీమన్న సాహితీ సమాలోచన 2014...'
557369
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>47. సాహితీ సౌరభం
2012
48. తెలుగు భాషాశాస్త్రవేత్తలు
2012
49. వ్యాకరణ ప్రకాశిక
2013
50. ప్రముఖ పత్రికా సంపాదకులు
2013
51. సాహిత్యసుధ
52. తెలుగు వెలుగు
2013
2013
53. అన్వేషణ
2014
54. బోయి భీమన్న సాహితీ సమాలోచన
2014
55. సాహిత్యం సమాజం
2014
56. అక్షరార్చన
57. సాహితీ పరిమళం
2014
2014
58. సాహిత్య సంపద
59. వాణీ విపంచి
2014
2015
60. సాహితీ రంజని
2015
-
61. ఆంధ్రనాయక శతకం రచనా వైశిష్ట్యం
62. ఎన్.జి.ఓ. నాటకం సామాజిక చైతన్యం
2015
2015
63. వ్యాకరణ సంజ్ఞాకోశం
2015
64. కృష్ణపక్షం - కృష్ణశాస్త్రి భావ కవితాసౌందర్యం
2016
65. ఆంధ్రప్రశస్తి - విశ్వనాథ కవితా వైభవం
2016
66. అవలోకనం
2016
67. అక్షరప్రభ
2016
68. ముత్యాల సరాలు - మహాకవి మార్గం
2016
69. గబ్బిలం - జాషువా దృక్పథం
2016
70. మహాప్రస్థానం - శ్రీశ్రీకవితాదర్శనం
71. అమృతం కురిసిన రాత్రి - తిలక్ కవితాత్మ
185
2016
2016<noinclude><references/></noinclude>
llyosow4ibp0071e58hnalb9y022r2x
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/201
104
213650
557370
2026-05-27T21:52:08Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '72. బాలవ్యాకరణం - శాస్త్రీయ వ్యాఖ్యానం 73. సాహితీ వీక్షణం 4. హృదయ దర్పణం - 75. కాళ్ళకూరి నాటకాలు పరిశీలన 2016 2017 2017 2017 76. సాహిత్య సౌందర్యం 77. లక్షణ దీపిక 78. యుగకర్త గురజాడ 2017 2017 2018 79. వ్యాస జ్యోత...'
557370
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>72. బాలవ్యాకరణం - శాస్త్రీయ వ్యాఖ్యానం
73. సాహితీ వీక్షణం
4. హృదయ దర్పణం
-
75. కాళ్ళకూరి నాటకాలు పరిశీలన
2016
2017
2017
2017
76. సాహిత్య సౌందర్యం
77. లక్షణ దీపిక
78. యుగకర్త గురజాడ
2017
2017
2018
79. వ్యాస జ్యోతి
2018
80. సాహితీ మహతి
2019
81. ప్రాచీన విశిష్ట భాషగా తెలుగు
2020
82. మాతృభాషలు-పరిరక్షణ
2021
83. గురజాడ భాష
2022
84. గురజాడ కథలు - సంస్కరణ దృక్పథం
2022
85. నవయుగ వైతాళికుడు కందుకూరి
2023
86. భాషా తపస్వి గిడుగు
2023
87. వ్యాస వాహిని
2023
-
88. కారాకథలు సామాజిక వాస్తవికత
2023
89. వ్యాస భూమి
2023
90. రావిశాస్త్రి రచనలు- అభ్యుదయ దృక్పథం
2024
91. సమాజం-భాష-సంస్కృతి
92. సాహితీ మంజూష
93. నూరేళ్ళ కారామాష్టారు.
94. శబ్దబ్రహ్మ చిన్నయసూరి
95. ఆచార్య యస్వీ జోగారావు సాహితీ వరివస్య
96. విజ్ఞాన సర్వస్వ రూపశిల్పి కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు
2024
2024
2024
2024
2025
2025
186<noinclude><references/></noinclude>
hb4rybqunr6txi4d9idoql1m0xqa2ky
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/202
104
213651
557371
2026-05-27T21:52:34Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న పొందిన అవార్డులు, పురస్కారాలు, సన్మానాలు, జరుదులు, ముఖ్యమైన అంశాలు 1. "రఘుపతి వెంకట రత్నం నాయుడు బెస్ట్ ఢీసెన్ అవార్డు" - ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్...'
557371
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఆచార్య వెలమల సిమ్మన్న పొందిన
అవార్డులు, పురస్కారాలు, సన్మానాలు, జరుదులు, ముఖ్యమైన అంశాలు
1. "రఘుపతి వెంకట రత్నం నాయుడు బెస్ట్ ఢీసెన్ అవార్డు" - ఆంధ్ర
విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (1985)
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
“బెస్ట్ రీసెర్చర్ అవార్డు” - ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (1995)
“దళితస్త్రీ” ప్రాజక్టు - ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (2001 - 2002)
“డాక్టర్ పిల్లి శాంసన్ స్మారక సాహితీ పురస్కారం - "డాక్టర్ పిల్లి శాంసన్
స్మారక సాహితీ వీరం".
గుంటూరు (2003)
-
"సాహితీ మిత్రులు సాహితీ పురస్కారం" - సాహితీ మిత్రులు సాహితీ సంస్థ -
మచిలీపట్నం (2005)
"ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాహితీ సాంస్కృతిక సమాఖ్య పురస్కారం" - ఆంధ్రప్రదేశ్
సాహితీ సాంస్కృతిక సమాఖ్య, శ్రీకాకుళం (2005)
“ఆచార్య రొక్కం రాధాకృష్ణ సాహితీ పురస్కారం" - ఇండియన్ హైకూ క్లబ్ -
అనకాపల్లి (2005)
“భాషా విశిష్ట పురస్కారం” - ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి గౌరవనీయులు డాక్టర్
వై.ఎస్.రాజశేఖర్ రెడ్డి గారి చేతులు మీదుగా, అంతర్జాతీయ భాషా దినోత్సవ
సందర్భంగా హైదరాబాద్ (2006)
-
“ఉగాది సాహితీ ప్రతిభా పురస్కారం" - ఆంధ్ర సారస్వతి సమితి, మచిలీపట్నం
(2006)
10. "ధర్మ నిధి పురస్కారం" - శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం,
హైదరాబాద్ (2007)
11. "ఆత్మీయ పురస్కారం" - తెలుగు భాషా బ్రహ్మోత్సవాలు, తిరుపతి (2007)
12. "బోర్డు ఆఫ్ స్టడీస్ ఇన్ తెలుగు' (పి.జి) - ఛైర్మన్, తెలుగుశాఖ, ఆంధ్ర
విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (2007-2010)
13.
“ఉగాది సాహితీ పురస్కారం" - జ్యోత్స్నా కళాపీఠం, హైదరాబాద్ (2008)
187<noinclude><references/></noinclude>
2ima9vgeykwakmzses5r8tcrb1o2suh
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/203
104
213652
557372
2026-05-27T21:52:49Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14. 15. 17. "తెలుగు భాషా పురస్కారం" - తెలుగు తేజం, విశాఖపట్నం (2008) "బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి కట్ట మంచి రామలింగా రెడ్డి" - డైరెక్టర్, యు.జి.సి. జాతీయ సదస్సు, ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం, డి...'
557372
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>14.
15.
17.
"తెలుగు భాషా పురస్కారం" - తెలుగు తేజం, విశాఖపట్నం (2008)
"బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి కట్ట మంచి రామలింగా రెడ్డి" - డైరెక్టర్, యు.జి.సి.
జాతీయ సదస్సు, ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం, డిసెంబర్ 10, 11,
(2008)
16. "బెస్ట్ ఎకడమీషియన్ అవార్డు" - ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (2009)
"పురిపండా అప్పల స్వామి అవార్డు" - అరసం (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అభ్యుదయ
రచయితల సంఘం), విశాఖపట్నం (2010)
18. “విశిష్ట సాహితీ పురస్కారం - రసభారతి సాహితీ సంస్థ, విజయవాడ (2011)
19. “తెలుగు భాషా చరిత్ర" - హిందీ భాషలోకి అనువాదం, ఆంధ్రప్రదేశ్ హిందీ
అకాడమీ, హైదరాబాద్ (2011)
20.
"మోదు గురుమూర్తి స్మారక పురస్కారం" - సత్యమూర్తి చారిటబుల్ ట్రస్టు,
విశాఖపట్నం (2012)
21. "విశిష్ట సేవా పురస్కారం" - భారత ప్రభుత్వం స్వాతంత్య్ర వేడుకల సందర్భంగా
శ్రీకాకుళం జిల్లా కలెక్టర్, ఆగస్టు 15 శ్రీకాకుళం (2012)
22.
"గిడుగు రామమూర్తి పంతులు ప్రతిభా పురస్కారం" - డాక్టర్ పట్టాభి కళాపీఠం,
మచిలీపట్నం (2012)
23. "భాషా బ్రహ్మ" పురస్కారం - సత్యమూర్తి చారిటబుల్ ట్రస్టు 12వ వార్షికోత్సవ
సందర్భం, విశాఖపట్నం (2012)
-
24. "శ్రీమతి కుర్రాకోటి, సూరమ్మ స్మారక సాహితీ పురస్కారం" - శ్రీమతి కుర్రాకోటి,
సూరమ్మ స్మారక సాహితీ అవార్డు ఫౌండేషన్ కమిటి ఒంగోలు (2013)
25. "బోర్డు ఆఫ్ స్టడీస్ ఇన్ తెలుగు" (పి.జి) - చైర్మన్, తెలుగు శాఖ, డాక్టర్
అంబేద్కర్ విశ్వవిద్యాలయం, శ్రీకాకుళం (2013)
26. "ఉగాది గౌరవ పురస్కారం" - విజయనామ ఉగాది సందర్భంగా ఉత్తరాంధ్ర
వెలమ సంక్షేమ సంఘం, విశాఖపట్నం (2013)
27. "ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉత్తమ అధ్యాపక అవార్డు' - ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం
విద్యాశాఖా మంత్రి గౌరవనీయులు శ్రీ కె. పార్థసారధి గారి చేతులు మీదుగా
ప్రతిష్ఠాత్మకమైన అవార్డు, 5 సెప్టెంబర్ - హైదరాబాద్ (2013)
188<noinclude><references/></noinclude>
rlmxh161tonzgnbe2tqghpx6zvcgp5c
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/204
104
213653
557373
2026-05-27T21:53:01Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '28. 29. "ఎకడమిక్ సెనేట్ సభ్యులు" - ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (2013) "తెలుగు వాఙ్మయ ప్రగతి రత్నాలు పురస్కారం" - తెలుగు భాషా పరి రక్షణ సమితి, పుంగనూరు, చిత్తూరు (2014) 30. “భాషా విభూషణ" బ...'
557373
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>28.
29.
"ఎకడమిక్ సెనేట్ సభ్యులు" - ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్, విశాఖపట్నం (2013)
"తెలుగు వాఙ్మయ ప్రగతి రత్నాలు పురస్కారం" - తెలుగు భాషా పరి రక్షణ
సమితి, పుంగనూరు, చిత్తూరు (2014)
30.
“భాషా విభూషణ" బిరుదు
31.
జనవరి 11 (2014)
-
శ్రీ ప్రభాసాంబ సాహితీ పీఠం, విశాఖపట్నం,
"సాహితీ బ్రహ్మ" అవార్డు - శ్రీ శ్రీ సాయి సరిగమ సేవా సంస్థ, విశాఖపట్నం
(2014)
82. "విశిష్ట ఉగాది సాహితీ పురస్కారం" - ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి గౌరవనీయులు
శ్రీ నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారి చేతులు మీదుగా శ్రీమన్మథ నామ సంవత్సర
ఉగాది సందర్భంగా తుళ్ళూరు, అమరావతి (2015)
33. "తానా సభలకు హాజరు" - (తెలుగు అసోసియేషన్ నార్త్ అమెరికా) డెట్రాయిడ్,
మిషిగన్ రాష్ట్రం, అమెరికా, జూలై - 2–4, (2015)
34. "సాహితీ తపస్వి పోలవరపు కోటేశ్వరరావు సాహితీ పురస్కారం" - సాహితీ
తపస్వి పోలవరపు కోటేశ్వరరావు సాహితీ కళాపీఠం మరియు ఆంధ్ర ఆర్ట్స్
అకాడమీ, విజయవాడ, అమరావతి, 1 ఆగస్టు (2015)
35.
"విజయభావన" "ఉగాది సాహితీపురస్కారం" దుర్ముఖి ఉగాది సందర్భంగా,
విజయనగరం, 8 ఏప్రిల్ (2016)
86. "సాహితీ సవ్యసాచి" - బిరుదు, విజయభావన, విజయనగరం, (2016)
37. “ఆంధ్రరత్న” బిరుదు, "అర్పిత" సాంస్కృతిక, సామాజిక సేవాసంస్థ,
విశాఖపట్నం (2016)
38.
"సింగపూర్ లో జరిగిన 5వ ప్రపంచ తెలుగు సదస్సుకు హాజరు'' (సింగపూర్
తెలుగు సమాజం, వంగూరి ఫౌండేషన్ ఆఫ్ అమెరికా, లోక్నాయక్ ఫౌండేషన్
ఆఫ్ ఇండియా, మలేషియా తెలుగు సంఘం సారథ్యంలో) సింగపూర్, నవంబర్
5,6 (2016)
39. "పి.జి. బోర్డు ఆఫ్ స్టడీస్ ఇన్ తెలుగు" - ఉస్మానియా (హైదరాబాద్) ఆచార్య
నాగార్జున (గుంటూరు) ఆది కవి నన్నయ (రాజమండ్రి), కృష్ణా (కృష్ణాజిల్లా)
మొదలైన విశ్వవిద్యాలయాల్లో మెంబర్
189<noinclude><references/></noinclude>
toczzenn8ex08ekkhj1hmh8j15y2y9v
పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/205
104
213654
557374
2026-05-27T21:53:20Z
శ్రీరామమూర్తి
1517
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '40. "యు.జి. బోర్డు ఆఫ్ స్టడీస్ ఇన్ తెలుగు" - ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు డీగ్రీ కాలేజిల్లో 41. - డాక్టర్ వి.యస్.కృష్ణా కాలేజీ - విశాఖపట్నం, ఆంధ్ర లయోలా కాలేజి విజయవాడ, జె.ఎమ్.జె. కాలేజి - తెనాలి,...'
557374
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>40. "యు.జి. బోర్డు ఆఫ్ స్టడీస్ ఇన్ తెలుగు" - ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు డీగ్రీ కాలేజిల్లో
41.
-
డాక్టర్ వి.యస్.కృష్ణా కాలేజీ - విశాఖపట్నం, ఆంధ్ర లయోలా కాలేజి
విజయవాడ, జె.ఎమ్.జె. కాలేజి - తెనాలి, ఎమ్.ఆర్. కాలేజి - విజయనగరం,
సెంట్ జోసెఫ్ కాలేజి ఫర్ ఉమెన్ - విశాఖపట్నం, వై. యస్.ఎన్ కాలేజి
నరసాపురం, సిద్ధార్థ కాలేజి - విజయవాడ, మొదలైన కాలేజీల్లో మెంబర్,
"కవి సంధ్య సాహితీ పురస్కారం" - యానం -2021
42. "శ్రీ ధర్మాన ఛారిటిబుల్ ట్రస్ట్ పురస్కారం" - శ్రీ ధర్మాన రామలింగం నాయుడు
గారి శతజయంతుత్సవ సందర్భం, శ్రీకాకుళం - 2022
43.
"గిడుగు రామమూర్తి భాషా పురస్కారం".
-
గిడుగు 159వ జయంతి
సందర్భం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం - 2022
44. "చిన్నయసూరి పురస్కారం” - చిన్నయసూరి జయంతి సందర్భం, పరవస్తు
పద్యపీఠం - తెలుగు దండు, విశాఖపట్నం
-
-
20-12-2022
45. పూర్వ ఉపరాష్ట్రపతి ఎం. వెంకయ్య నాయుడు, నవయుగ వైతాళికుడు కందుకూరి
గ్రంథ ఆవిష్కరణ సందర్భం, సన్మానం 20-12-2022, విశాఖపట్నం.
"జీవిత సాఫల్య పురస్కారం", భాషాదినోత్సం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం భాషా
సంస్కృతిశాఖ, అధికార భాషా సంఘం, 29-08-2023
46.
47.
“గురజాడ పురస్కారం” గురజాడ 161వ జయంతి సందర్భంగా తెలుగు భాష,
సాహితీ, సాంస్కృతిక సేవా సంస్థ, 21-09-2028
ఇలా ఎన్నో పురస్కారాలు, అవార్డులు అందుకున్నారు. రెండువందలకు పైగా
వివిధ ప్రసిద్ధ సాహితీ సంస్థలు, మరియు ఇతర ప్రముఖ సంస్థలు ఆచార్య
సిమ్మన్న సాహితీ కృషిని గుర్తించి ఘనంగా సన్మానించాయి.
48. "సాహిత్య సేవారత్న" బిరుదు శ్రీ వెంకటేశ్వర యోగ సేవా కేంద్రం, విజయవాడ,
17-11-2024
49. "జ్ఞానజ్యోతి పురస్కారం" ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితల సంఘం, విజయవాడ,
17-11-2024
50. "విశిష్ట సాహితీ సేవాపురస్కారం" నవసాహితీ ఇంటర్నేషనల్ మరియు బొంబాయి
తెలుగు సాహిత్య సమితి, విశాఖపట్నం
190
-
28-05-2025<noinclude><references/></noinclude>
rei1ycag3m5ln2t1o5m23l391sbkut7
సేవించరో జనులాల చేరి మొక్కరో
0
213655
557385
2026-05-28T02:13:24Z
Dglasri
7328
[[WP:AES|←]]Created page with '॥పల్లవి॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను ॥చ1॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాత...'
557385
wikitext
text/x-wiki
॥పల్లవి॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను
॥చ1॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను
॥చ2॥ అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను
॥చ3॥ మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను
6ua5r5phhfbmmzckwjijxc03wd1va5r
557386
557385
2026-05-28T02:15:16Z
Dglasri
7328
557386
wikitext
text/x-wiki
॥పల్లవి॥సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో<br/>
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను<br/><br/>
॥చ1॥జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ<br/>
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె<br/>
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు<br/>
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను<br/><br/>
॥చ2॥అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు<br/>
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను<br/>
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు<br/>
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను<br/><br/>
॥చ3॥మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు<br/>
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను<br/>
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు<br/>
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను<br/><br/>
h5yu0hl2lgy06hkdtfhr07o9o8eb0v2
557387
557386
2026-05-28T02:16:57Z
Dglasri
7328
557387
wikitext
text/x-wiki
'''సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో'''
॥పల్లవి॥సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో<br/>
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను<br/><br/>
॥చ1॥జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ<br/>
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె<br/>
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు<br/>
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను<br/><br/>
॥చ2॥అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు<br/>
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను<br/>
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు<br/>
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను<br/><br/>
॥చ3॥మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు<br/>
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను<br/>
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు<br/>
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను<br/><br/>
rejt1nzyxvikqdn5wmtkgx36242c45s
సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
0
213656
557388
2026-05-28T02:27:30Z
Dglasri
7328
[[WP:AES|←]]Created page with '{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ గలిగిన మంచినల్ల క...'
557388
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను
చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను
చ॥ అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను
చ॥ మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|saeviMparO janulaala (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa||saeviMparO janulaala chaeri mokkarO
bhaaviMpa nunnaa@MDiMdari bhaagyamuvalenu
cha|| jalakamaaDi vunnaa@MDu sarvaeSvaru@MDu niggu@M
galigina maMchinalla kaluvavale
yelami@M gappurakaapu ide chaatukunnavaa@MDu
velalaeniyaTTi peddaveMDikoMDavalenu
cha|| aMdamuga@M daTTupuNu@M galaduka vunnavaa@MDu
kaladuna iMdraneelaalaganivalenu
muMdarivalenae taa sommulu niMchukunnavaa@MDu
poMdina saMpadalaku puTTinilluvalenu
cha miMchi yalamaelumaMga meDa@M gaTTukunnavaa@MDu
poMchi baMgaarutaamerapuvvuvalenu
yeMcha@Mga SreevaeMkaTaeSu@M Dide koluvai vunnavaa@MDu
niMchina daasulapaali nidhaanamu valenu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
7ead9ova3w4zrgs02f8nzatvplfl9cv
557389
557388
2026-05-28T02:29:04Z
Dglasri
7328
557389
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను
చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను
చ॥ అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను
చ॥ మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|saeviMparO janulaala (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa||saeviMparO janulaala chaeri mokkarO
bhaaviMpa nunnaa@MDiMdari bhaagyamuvalenu
cha|| jalakamaaDi vunnaa@MDu sarvaeSvaru@MDu niggu@M
galigina maMchinalla kaluvavale
yelami@M gappurakaapu ide chaatukunnavaa@MDu
velalaeniyaTTi peddaveMDikoMDavalenu
cha|| aMdamuga@M daTTupuNu@M galaduka vunnavaa@MDu
kaladuna iMdraneelaalaganivalenu
muMdarivalenae taa sommulu niMchukunnavaa@MDu
poMdina saMpadalaku puTTinilluvalenu
cha miMchi yalamaelumaMga meDa@M gaTTukunnavaa@MDu
poMchi baMgaarutaamerapuvvuvalenu
yeMcha@Mga SreevaeMkaTaeSu@M Dide koluvai vunnavaa@MDu
niMchina daasulapaali nidhaanamu valenu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
5q60iw7ej6hfuo8mwyw3l8wdaiqto6z
557390
557389
2026-05-28T02:31:57Z
Dglasri
7328
/* బయటి లింకులు */
557390
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను
చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను
చ॥ అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను
చ॥ మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|saeviMparO janulaala (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa||saeviMparO janulaala chaeri mokkarO
bhaaviMpa nunnaa@MDiMdari bhaagyamuvalenu
cha|| jalakamaaDi vunnaa@MDu sarvaeSvaru@MDu niggu@M
galigina maMchinalla kaluvavale
yelami@M gappurakaapu ide chaatukunnavaa@MDu
velalaeniyaTTi peddaveMDikoMDavalenu
cha|| aMdamuga@M daTTupuNu@M galaduka vunnavaa@MDu
kaladuna iMdraneelaalaganivalenu
muMdarivalenae taa sommulu niMchukunnavaa@MDu
poMdina saMpadalaku puTTinilluvalenu
cha miMchi yalamaelumaMga meDa@M gaTTukunnavaa@MDu
poMchi baMgaarutaamerapuvvuvalenu
yeMcha@Mga SreevaeMkaTaeSu@M Dide koluvai vunnavaa@MDu
niMchina daasulapaali nidhaanamu valenu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/09/sevimparo-janulala-cheri.html Sevimparo janulala - సేవింపరో జనులాల]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
4eecxcnfbjogpu8va6ku7lwcubhf35z
557391
557390
2026-05-28T02:43:02Z
Dglasri
7328
557391
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను
చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను
చ॥ అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను
చ॥ మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|saeviMparO janulaala (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa||saeviMparO janulaala chaeri mokkarO
bhaaviMpa nunnaa@MDiMdari bhaagyamuvalenu
cha|| jalakamaaDi vunnaa@MDu sarvaeSvaru@MDu niggu@M
galigina maMchinalla kaluvavale
yelami@M gappurakaapu ide chaatukunnavaa@MDu
velalaeniyaTTi peddaveMDikoMDavalenu
cha|| aMdamuga@M daTTupuNu@M galaduka vunnavaa@MDu
kaladuna iMdraneelaalaganivalenu
muMdarivalenae taa sommulu niMchukunnavaa@MDu
poMdina saMpadalaku puTTinilluvalenu
cha|| miMchi yalamaelumaMga meDa@M gaTTukunnavaa@MDu
poMchi baMgaarutaamerapuvvuvalenu
yeMcha@Mga SreevaeMkaTaeSu@M Dide koluvai vunnavaa@MDu
niMchina daasulapaali nidhaanamu valenu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/09/sevimparo-janulala-cheri.html Sevimparo janulala - సేవింపరో జనులాల]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
lkhx93zizd6u04ztmr5eepayr69kyo9
సేవింపరో జనులాల
0
213657
557394
2026-05-28T02:51:05Z
Dglasri
7328
[[WP:AES|←]]Created page with '{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}} <poem> ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ గలిగిన మంచినల్ల క...'
557394
wikitext
text/x-wiki
{{Annamayya-box1-top|సేవింపరో జనులాల (రాగం: ) (తాళం : )}}
<poem>
ప॥ సేవింపరో జనులాల చేరి మొక్కరో
భావింప నున్నాఁడిందరి భాగ్యమువలెను
చ॥ జలకమాడి వున్నాఁడు సర్వేశ్వరుఁడు నిగ్గుఁ
గలిగిన మంచినల్ల కలువవలె
యెలమిఁ గప్పురకాపు ఇదె చాతుకున్నవాఁడు
వెలలేనియట్టి పెద్దవెండికొండవలెను
చ॥ అందముగఁ దట్టుపుణుఁ గలదుక వున్నవాఁడు
కలదున ఇంద్రనీలాలగనివలెను
ముందరివలెనే తా సొమ్ములు నించుకున్నవాఁడు
పొందిన సంపదలకు పుట్టినిల్లువలెను
చ॥ మించి యలమేలుమంగ మెడఁ గట్టుకున్నవాఁడు
పొంచి బంగారుతామెరపువ్వువలెను
యెంచఁగ శ్రీవేంకటేశుఁ డిదె కొలువై వున్నవాఁడు
నించిన దాసులపాలి నిధానము వలెను
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
{{Annamayya-box2-top|saeviMparO janulaala (Raagam: ) (Taalam: )}}
<poem>
pa||saeviMparO janulaala chaeri mokkarO
bhaaviMpa nunnaa@MDiMdari bhaagyamuvalenu
cha|| jalakamaaDi vunnaa@MDu sarvaeSvaru@MDu niggu@M
galigina maMchinalla kaluvavale
yelami@M gappurakaapu ide chaatukunnavaa@MDu
velalaeniyaTTi peddaveMDikoMDavalenu
cha|| aMdamuga@M daTTupuNu@M galaduka vunnavaa@MDu
kaladuna iMdraneelaalaganivalenu
muMdarivalenae taa sommulu niMchukunnavaa@MDu
poMdina saMpadalaku puTTinilluvalenu
cha|| miMchi yalamaelumaMga meDa@M gaTTukunnavaa@MDu
poMchi baMgaarutaamerapuvvuvalenu
yeMcha@Mga SreevaeMkaTaeSu@M Dide koluvai vunnavaa@MDu
niMchina daasulapaali nidhaanamu valenu
</poem>
{{Annamayya-box-bottom}}
===బయటి లింకులు===
[https://annamayya-u.blogspot.com/2009/09/sevimparo-janulala-cheri.html Sevimparo janulala - సేవింపరో జనులాల]
----
{{అన్నమయ్య పాటలు}}
[[Category:అన్నమయ్య పాటలు ]]
lkhx93zizd6u04ztmr5eepayr69kyo9
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/561
104
213658
557408
2026-05-28T09:11:43Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ''
557408
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude>
6blhqhrde5y33c05h64eiyhk5018kgr
557409
557408
2026-05-28T09:13:36Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దారు */
557409
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude>{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ_తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 561
|bSize = 548
|cWidth = 441
|cHeight = 593
|oTop = 0
|oLeft = 5
|Location = center
|Description =
}}<noinclude><references/></noinclude>
q7mku1npxwk6vg4p8kus3g4s63tjaz0
పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/562
104
213659
557410
2026-05-28T09:15:38Z
A.Murali
3019
/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మగ్దుమ్ మొహియొద్దీన్ A.Prabhaker'
557410
proofread-page
text/x-wiki
<noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>మగ్దుమ్ మొహియొద్దీన్
A.Prabhaker<noinclude><references/></noinclude>
kqfa1pb5yng1obelpsg6ej7k4e4v06x
సూచిక:జంబూద్వీపము (అందలి వర్షవిభాగములు) Jambudweepamu.pdf
106
213660
557424
2026-05-28T10:52:57Z
Vihuu18
7318
[[WP:AES|←]]Created page with ''
557424
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=జంబూద్వీపము (అందలి వర్షవిభాగములు)
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1950
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=<pagelist />
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
975vaxypcgaq602rdvmy1hhpao6aww7
557426
557424
2026-05-28T11:01:40Z
Vihuu18
7318
557426
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=జంబూద్వీపము (అందలి వర్షవిభాగములు)
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:కోట వెంకటాచలం]]
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1950
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2="బొమ్మ" />
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
0sfjq6udisr4plv6zmzt0pyshb7zups
సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము
106
213661
557430
2026-05-28T11:20:11Z
Vandanapu Saidhiraj
7301
[[WP:AES|←]]Created page with ''
557430
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=ఆలూరు ఏకామ్ర జ్యోతిష్కులు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=వాజపేయం వెంకటాద్రి శాస్త్రుల
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కృష్ణయ్య
|చిరునామా=ఏలూరు
|సంవత్సరం=1895
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=<pagelist />
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
n3ozpdnkhvjaj39pqqfv7ucnjxna4x9
557431
557430
2026-05-28T11:29:27Z
Vandanapu Saidhiraj
7301
557431
proofread-index
text/x-wiki
{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=ఆలూరు ఏకామ్ర జ్యోతిష్కులు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=వాజపేయం వెంకటాద్రి శాస్త్రుల
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కృష్ణయ్య
|చిరునామా=ఏలూరు
|సంవత్సరం=1895
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=<pagelist 1="-" 2="పైఅట్ట" 3to5="విసూ" 6="1" />
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}
88cm02qgpawvecjs3awieflnah2qfgo