పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/256

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/256</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171166</id>
    <revision>
      <id>557600</id>
      <parentid>557433</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T11:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>557600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="ci4g1ivdzshxlze9ckpg0kpq4o3u6o8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;డగు), రామమూర్తి = రాముఁడే స్వరూపముగాఁగల, పర...మైన — పరశురామపంతుల = పరశురామపంతులు అను గృహనామముగల, లింగమూర్తి గురుమూర్తి = లింగమూర్తి గురుమూర్తి యను పేరుగల కవిచే, ప్రణీతంబైన = రచియింపఁబడిన, శ్రీ...దంబును — శ్రీ = శోభాయుక్తమైన, సీతా = సీతాదేవియొక్కయు, రామ = రామునియొక్కయు; ఆంజనేయ = హనుమంతునియొక్కయు, సంవాదంబు = సంవాదరూపమగు (లేక సీతారామాంజనేయసంవాద మనుపేరు గలది) అనుయోగశాస్త్రంబునందు = ఐనయోగశాస్త్రమందు, తార...నది — తారకయోగ = అక్షిపురుషుని గూర్చిన (లేక ప్రణవమునుఁ గూర్చిన) యోగముయొక్క, అనుభవ = అనుభవముయొక్క, విచారం బనునది = విచార మనుపేరు గల, ప్రథమాశ్వాసము.

'''తా'''. ఈగ్రంథమును రచించిన కవీంద్రుఁడు లింగమూర్తి గురుమూర్తి యనుపేరు గలవాఁడు, పరశురామపంతులకులమునందుఁ బుట్టినవాఁడు, అణిమాద్యష్టైశ్వర్యములతో నొప్పుమహాత్ములు, నారాయణ మహాదేవాచార్యు లనునిరువురు నీయనకు గురువులు. వారి యనుగ్రహముచే స్వానుభవపూర్వకముగ జీవబ్రహ్మైక్యజ్ఞానము గలవాఁడై యీకవి సీతారామాంజనేయసంవాదరూప మగు (యోగమాయ, పరబ్రహ్మజీవసంవాదరూపమగు) నీగ్రంథమును రచించెను. ఇందు ప్రణవార్ధధ్యానరూపమైన తారకయోగమును వర్ణించునట్టి ప్రథమాశ్వాసము ముగిసెను.

ఇట్లు వెన్నెలకంటి సుందరరామశర్మచే వివరింపఁబడిన సీతారామాంజనేయసంవాదతాత్పర్యమునందు ప్రథమాశ్వాసము ముగిసెను.
{{Center|ప్రథమాశ్వాసము సంపూర్ణము}}
{{Center|————}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ci4g1ivdzshxlze9ckpg0kpq4o3u6o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/257</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171193</id>
    <revision>
      <id>557601</id>
      <parentid>547191</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T11:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>557601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="cr9weezdq1vjre401towbbadbyezj4u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}శ్రీసీతారామాంజనేయసంవాదము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}ద్వితీయాశ్వాసము&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf
|Page = 257
|bSize = 375
|cWidth = 42
|cHeight = 18
|oTop = 138
|oLeft = 161
|Location = center
|Description = 
}}
'''అవ'''. రెండవయాశ్వాసమును బ్రారంభింపఁబోవుచు కవి యాంధ్రకవుల యాచారము ననుసరించి కృతిపతిని సంబోధించుచున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type={{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ_సంవాదము.pdf
|Page = 257
|bSize = 375
|cWidth = 62
|cHeight = 131
|oTop = 188
|oLeft = 42
|Location = left
|Description = 
}}|lines=&lt;poem&gt;


దత్తాత్రేయగురు
ప్రాదుర్భూతాపరోక్షపరమజ్ఞాన
శ్రీదయిత! మహాదేవ! మ
హాదేవాచార్య! విసమితామరవర్యా.&lt;/poem&gt;|ref=1}}
'''టీ'''. శ్రీద...దయిత — శ్రీ = శోభాయుక్తుఁడైన, దత్తాత్రేయ = దత్తాత్రేయుఁ డనెడుపేరు గల, గురు = ఆచార్యునివలన, ప్రాదుర్భూత = పుట్టిన, అపరోక్ష = ప్రత్యక్షమైన (అనఁగా:  జీవునకును బ్రహ్మమునకును భేదము.) పరమ = అత్యుత్తమమైన, జ్ఞాన = జ్ఞాన మనెడు (బ్రహజ్ఞాన మనెడు), శ్రీ = సంపదకు, దయిత = ప్రియుఁడాఁ (ఆశ్రయభూతుఁ డైనవాఁడా!) మహాదేవ = అధికమగు కాంతి గలవాఁడా, (దివ్ జిగీషావ్యవహారద్యుతిస్తుతిమోదమద స్వప్నకాంతిగతిషు అను ధాతుపాఠమువలన దివ్ ధాతువునకు కాంతి యని యర్థము కలదు.) మహాదేవాచార్య = నాకు గురువగు నోమహాదేవయతీంద్రా! వినమిత = నమ్రులైన, అమరవర్యా = దేవతాశ్రేష్ఠులు కలవాఁడా!

'''తా'''. దత్తాత్రేయుఁ డనుపేరు గల యాచార్యుని యనుగ్రహమువలన నపరోక్షబ్రహ్మజ్ఞానమును సంపాదించి ప్రత్యక్షపరబ్రహ్మరూపుఁడవై వెలుగొంద చున్నట్టియు దేవతలచే నమస్కరింపబడునట్టియు నోమహాదేవాచార్యా.

'''అవ'''. ప్రథమాశ్వాసాంతమునఁ జేయఁబడిన పార్వతీప్రశ్నమునకు నుత్తర మక్రమించుచున్నాడు.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అవధరింపుము శ్రీమహాదేవుం డమ్మహాదేవి కి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=2}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cr9weezdq1vjre401towbbadbyezj4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/259</title>
    <ns>104</ns>
    <id>171195</id>
    <revision>
      <id>557603</id>
      <parentid>483211</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T11:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4370" sha1="si1dsfj44jft9b3oftrtfe6u2ys2hxq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh| 240 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}

{{float right| }}

తా. సీతాదేవి వివరముగఁ జెప్పిన తారకయోగమంతయును జక్కగ నీకుఁ
దెలిసెను గదా? నీ పై దయచే నిప్పుడు నేను సాంఖ్యయోగమును వివరింపఁబోవుచు
న్నాను. వినుము.
&lt;poem&gt;
వ. సాంఖ్యామనస్కంబు లుపనిషదర్థ  ప్రతిపాదకంబు లందుఁ దొలుత
   సౌఖ్యంబు తేటపడ వివరించెద నిశ్చలచిత్తుండవై వినుమని యిట్లనియె
&lt;/poem&gt;
టీ. సాంఖ్యామనస్కంబులు = ఆత్మ స్వరూపమును విచారము సేయునది యని
చెప్పఁబడిన సాంఖ్య యోగమును అనుభవజ్ఞానముని చెప్పఁబడిన యమనస్కయోగమును
ఈ రెండును, ఉప……..బులు - ఉపనిషదర్థ = ఉపనిషత్తులయొక్క యర్థమును, ప్రతిపా ·
దకంబులు = తెలియఁజేయునవి, తొలుతన్ = మొట్టమొదట, సాంఖ్యంబు = సాంఖ్య
యోగమును, తేటపడన్ = స్పష్ట మగునట్లుగా, వివరించెదన్, నిశ్చలచిత్తుండవై = ఏకా
గ్రచిత్తముతో, వినుమని, ఇట్లనియెన్.

తా. ఓ హనుమంతుఁడా ! సాంఖ్యామనస్కయోగములు రెండును ఉపనిషత్
తాత్పర్యమును వివరించునవి. అందు  సాంఖ్యయోగమును మొట్టమొదట వివరించెదను.
పాపవధానచిత్తుండవై వినుము అని చెప్పి ఈ క్రింది విధముగా వివరింప నుపక్రమించు
చున్నాఁడు.

{{Center|'''పరబ్రహ్మ స్వరూపనిర్ణయము.'''}}

అవ. ఈయోగమునందు బ్రహ్మస్వరూపమును వివరించుటయే ప్రధానము 
గావున నధ్యారోపాపవాదన్యాయము ననుసరించి దాని ప్రకటించువాఁడై మొట్ట
మొదట శుద్ధ బ్రహ్మస్వరూపమును దెలియఁజేయుచున్నాఁడు..—
&lt;poem&gt;
సీ. ఏకమై పరమై విశోకమై సత్యమ, 
        లోకమై వ్యాపకాలోక మగుచు
    జ్ఞానమై జగదధిష్ఠాన మై ముక్తిని, 
        ధానమై మాయావిహీన మగుచు
    నందమై కేవలానందమై సంతతా, 
        స్పందమై శ్రుతిపద్మకంద మగుచు
    సారమై చిదచిదాకారమై యతిని, 
       ర్వికారమై విగతసంసార మగుచు

తే. జీలుఁగుమెలనులకలఁకలు గలిగికొనుచు .
    మెలఁగు ప్రకృతినిఁ దగులక మిగిలి వెలుఁగు
    వెలుఁగు వెలుఁగంగఁ జేయుచుఁ గలయ వెలుఁగుఁ
    బరమపరిపూర్ణ నిర్గుణబ్రహ్మ మనఘ!.
&lt;/poem&gt;
..
టీక. అనఘ = పరిశుద్ధుఁడవగు నాంజనేయా ! పర ….హ్మము. పరమ = శ్రేష్ఠమైన
పరిపూర్ణ = సర్వవ్యాపకమైన, నిర్గుణ = సత్త్వాదిగుణములులేని, బ్రహ్మము = పరబ్రహ్మము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>si1dsfj44jft9b3oftrtfe6u2ys2hxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211420</id>
    <revision>
      <id>557578</id>
      <parentid>551389</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T19:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Veera.sj</username>
        <id>443</id>
      </contributor>
      <comment>ద్వితీయ అధ్యాయము</comment>
      <origin>557578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="s3vsnziljjgqrw33i6k6377nlgj28e3" xml:space="preserve">{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = ద్వితీయ ఖండము | తదుపరి =  | వివరములు = |సంవత్సరం= }} 
__NOTOC__ 

'''తృతీయ ఖండము'''

* [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]]
* [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]]

[[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము]]</text>
      <sha1>s3vsnziljjgqrw33i6k6377nlgj28e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/528</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212251</id>
    <revision>
      <id>557549</id>
      <parentid>553469</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="8r6x279ayblv0eh0mr0rg4h9ddixrt8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
కమ్మని వంటకాలు వండి తినిపించేవాడు. రాజకీయ ఖైదీలతోనూ, సాధారణ ఖైదీలతోనూ ఆత్మీయంగా మెలిగిన
ఆళ్వార్ స్వామి వారి జీవితానుభవాలను, కష్టసుఖాలను తెలుసుకున్నాడు. ఖైదీల సమస్యలపై జైలు అధికారులకు
విజ్ఞప్తి పత్రాలు సమర్పిస్తూ, పరిష్కారం కోసం కృషి చేసేవాడు. తోటి ఖైదీల జైలుజీవితం, తనస్వీయ అనుభవాలను జోడించి 1950లో 'జైలు లోపల' కథలను రచించాడు. 'ప్రజల మనిషి', 'గంగు' అన్న రెండు గొప్ప నవలలను రచించి, తెలంగాణ సాయుధ పోరాట నవలా సాహిత్యానికి ఒరవడి దిద్దాడు.

1948 సెప్టెంబరు 17న హైదరాబాద్ విమోచనం జరిగిన తరువాత, అనేక మంది రాజకీయ ఖైదీలు జైలునుండి
విడుదలయ్యారు. ఆళ్వార్స్వామి మాత్రం మరో ఏడాదిన్నర పాటు జైల్లో మ్రగ్గవలసి వచ్చింది. నిజాం ప్రభుత్వం అతనిపై మోపిన క్రిమినల్ కేసులే దానిక్కారణం. 'దేశోద్ధారక సూచి గ్రంథాలయం' పేరిట సికింద్రాబాద్లో ఒక రిఫరెన్స్ లైబ్రరీని ఏర్పాటు చేశాడు. అనేక అరుదైన ప్రాచీన గ్రంథాలను సేకరించాడు. కొత్త ప్రచురణలనూ సమకూర్చాడు. దిన, మాసపత్రికలు సంపుటాలను సంపాదించి పెట్టాడు.

పెదాలపై వెన్నెల వంటి చిరునవ్వు, హృదయంలో ప్రేమ నిండిన ఆత్మీయత, మాటల్లో మమకారం, చేతల్లో నిజాయితీ నిండిన ఉత్తమ మానవుడు శ్రీ ఆళ్వార్ స్వామి. పరిచయమైన ప్రతి వ్యక్తిపై ప్రగాఢమైన ప్రభావాన్ని వేసిన ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వం అతనిది. నమ్మిన సిద్ధాంతాల పట్ల నిబద్ధత, కార్యాచరణ పట్ల నిమగ్నత కలిగిన ఆళ్వారస్వామి చిత్తశుద్ధి అతని రచనల్లో ప్రతిబింబిస్తున్నది. అతనికి పరిచయమైన సామాజిక వాతావరణం, గ్రామీణ జీవన పరిణామాలు, వ్యక్తుల మనస్తత్వాలు అతని కథల్లోనూ, నవలల్లోనూ వ్యక్తమైనాయి. 1961 ఫిబ్రవరి 6న 'డిప్తీరియా' వ్యాధి వలన హృదయ చలనం ఆగిపోయిన ఆళ్వారస్వామి అకాల మరణం పొందాడు. వినాదైన్యేన జీవనం, అనాయాస మరణం పొందిన ఆళ్వార్ స్వామి వేలాదిమంది మిత్రుల, సహచరుల, సన్నిహితుల హృదయాలలో శాశ్వత స్థానం
సంపాదించుకున్నాడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |507| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r6x279ayblv0eh0mr0rg4h9ddixrt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/529</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212252</id>
    <revision>
      <id>557552</id>
      <parentid>553470</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>557552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5654" sha1="t4l14w93v6ehwa4lbkqgbpaysq7k8el" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;148
వె లిచాల కేశవరావుగారు చారిత్రక ప్రాముఖ్యత
ఉన్న బొమ్మలమ్మ గుట్ట సమీపంలోని కురిక్యాలలో
జన్మించారు. జన్మించిన సంవత్సరం నిక్కచ్చిగా తెలియదు.
1908 లేదా 1809 కావచ్చని వారే చెప్పుకున్నారు.
ఆయనకు జన్మనిచ్చిన తల్లిదండ్రులు కురిత్యాల
గ్రామానికి చెందిన వెలిచాల కృష్ణారావు, రామక్క, పెంపకం
తీసుకున్న తల్లిదండ్రులు కొండలరావు, రత్నమ్మ.
కేశవరావుగారు, వారిని పెంపకం తీసుకున్న తండ్రి
కొండలరావు నివసించిన ప్రస్తుత రామడుగు మండలంలోని
గుండి గ్రామంలో చాలా సంవత్సరాలు గడిపారు. ఏళ్ళు
పైనబడ్డాక ఎక్కువగా కరీంనగర్ పట్టణంలోని వారి స్వంత
ఇంట్లోనే ఉంటూ అడపాదడపా గుండి గ్రామానికి వెళ్లి
వచ్చేవారు.
కురిక్యాలలో బాల్యదశలో తండ్రిగారందించిన శిక్షణ
కేశవరావుగారి సాహిత్య, సాంఘిక, రాజకీయ వికాసానికి
పునాదులు వేసింది. వారి మాటల్లోనే చెప్పాలంటే...
“1917-18లో ఉప్పరమల్యాల భట్టుమూర్తి, గూడూరి
అక్షరాజు వద్ద భారత భాగవతాలు, అమరం ద్వికాండలు,
పౌరాణికులు దేవరాజు నరసింహరాజువలె అభినయిస్తూ
రసపోషణతో నేను ఆ పురాణగాథలను చెప్పగా విని మా
నాన్నగారు ఏకసంథాగ్రాహి, ద్విసంథాగ్రాహి అని మెచ్చు
కుంటూ బంధుమిత్రుల ముందు నాతో కథలు చెప్పిస్తూ,
వెలిచాల కేశవరావు
- వి.కె. ప్రేమచంద్
చదివిస్తూ మురిసేవారు. సంస్కృతశ్లోకాలు కూడా అనేకం
నాకు కంఠస్థంగా ఉండేవి. ప్రతిదినం భారతం, భాగవతం
చదివించేవారు. నా ఆంధ్రభాషా పరిజ్ఞానానికి వారే
కారకులు. నా దురదృష్టం వల్ల వారు నా పదునాఱవ యేటనే
మరణించారు.”
కేశవరావుగారి భార్య పేరు రాధాబాయి. ఆమె గుండి,
గోపాల్రావుపేట గ్రామాలలో ఆపద్భాంధవి యని పేర్గాంచిన
మహాసాధ్వి. కేశవరావుగారికి అయిదుగురు కుమారులు -
కొండలరావు, జగపతిరావు, రామ్మోహన్రావు, ప్రేమ్చంద్,
కరంచందర్ రావు. ముగ్గురు కుమార్తెలు - చెన్నమనేని
సుందరమ్మ (భర్త గోపాల్రావు), కాకులమర్రి వసుమతి (భర్త
విజయరామారావు), తక్కల్లపల్లి లక్ష్మీదేవి (భర్త డా.దేవేందర్
రావు).
కేశవరావుగారికి తెలుగుభాష పైన, ముఖ్యంగా అనేక
సంస్కృత తెలుగు పదాల పైన లోతైన అవగాహన, పట్టు
ఉండడానికి, తదుపరి సాహిత్య కృషి చేయడానికి చిన్ననాడు
వారు కంఠస్థం చేసిన అమరకోశం చాలా ఉపయోగపడింది.
సాహిత్య, సామాజిక స్పృహ కలిగిన కేశవరావుగారు.
సిరిసిల్లలో బూర్గుల రామకృష్ణారావు అధ్యక్షతన జరిగిన
హిందూ మహాసభ సమావేశాల్లో పాల్గొన్నారు. గుండి లాంటి
చిన్నగ్రామంలో నివసించినప్పటికీ మొదటినుండి దేశభక్తి,
సాహిత్య విపాస కలవారైనందున కృష్ణా పత్రిక, ఆంధ్రపత్రిక,
మమమమమము : తెలంగాణ 508 తేజోమూర్తులు kellు
తేజోమూర్తులు denied&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |508| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4l14w93v6ehwa4lbkqgbpaysq7k8el</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212432</id>
    <revision>
      <id>557572</id>
      <parentid>554577</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T17:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Veera.sj</username>
        <id>443</id>
      </contributor>
      <comment>శుద్ధి</comment>
      <origin>557572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6620" sha1="1xtvju8iw4xxc38vnc2hrn8art3vl3s" xml:space="preserve">{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/తృతీయ అధ్యాయము|తృతీయ అధ్యాయము]]  | వివరములు = |సంవత్సరం= }} 
__NOTOC__ 

'''ద్వితీయ అధ్యాయము'''

&lt;poem&gt;

వజ్ర ఉవాచ

1. దేవతారూపనిర్మాణం కథయస్వ మమానఘ
యస్మాత్సన్నిహితా నిత్యం శాస్త్రవత్సాకృతిర్భవేత్

మార్కండేయ ఉవాచ

2. చిత్రసూత్ర న జానాతి యస్తు సమ్యడ్నరాధిప
ప్రతిమాలక్షణం వేత్తుం న శక్యంతేన కర్హిచిత్

వజ్ర ఉవాచ 
3. చిత్రసూత్రం సమాచక్ష్వ భృగువంశం వివర్ధన
చిత్రసూత్రవిదేవాథ వేత్తి వాగ్లక్షణం యత:

మార్కండేయ ఉవాచ
వినా తు నృత్యశాస్త్రేణ చిత్రసూత్రం సుదుర్విదం

4. జగతో న క్రియాకార్యా ద్వయోరపి యతో నృప
వజ్ర ఉవాచ
నృత్యశాస్త్రం సమాచక్ష్వ చిత్రసూత్రం వదిష్యసి
నృత్యశాస్త్రం విధానం చ చిత్రం వేత్తి యతో ద్విజ

మార్కండేయ ఉవాచ

5. ఆతోద్యం యో న జానాతి తస్య వృత్తం హి దుర్విదం
ఆతోద్యేన వినా నృత్తం విద్యతే న కథంచన

6. వజ్ర ఉవాచ
ఆతోద్యం త్వం హి ధర్మజ్ఞ నృత్యశాస్త్రం వదిష్యసి
తస్మింసువిదితే వేత్తి నృత్యం భార్గవసత్తం

మార్కండేయ ఉవాచ

7. న గీతేన వినా శక్యం జ్ఞాతుమాతోద్యమప్యుత
గీతాశాస్త్రవిధానజ్ఞ: సర్వం వేత్తి యథావిధి

వజ్ర ఉవాచ

8. గీతశాస్త్రం సమాచక్ష్వ సర్వధర్మభృతాం వర
గీతశాస్త్రవిదేవాథ సర్వజ్ఞ పురుషోత్తమ:

మార్కండేయ ఉవాచ

9. సంస్కృతం ప్రాకృతం చైవ గీతం ద్వివిధముచ్యతే
అపభ్రష్టం తృతీయం చ తదనంతం నరాధిప

10. దేశభాషావిశేషేణ తస్యాంతో నేహ విద్యతే
గీతం పాఠవశాజ్ఞేయం స చ పాఠో ద్విధా మత:

11. గద్య పద్యం చ ధర్మజ్ఞ గద్యం సకథయా స్మృతం
పద్యం ఛందోవిశేషేణచ్చందశ్చ బహుధా భవేత్

12. గద్యపద్యానుభావేన జ్ఞేయౌ లక్షణసంయుతౌ
పద్యం చ ద్వివిధం తత్ర సువృతమతిముక్తకం

13. ఏకవింశతిసంఖ్యా: స్యు: సుప: సుప్తింగపరం స్మృతం
ప్రథమ: పురుషస్త్వేకో ద్విఈయో మధ్యమో మత:

14. ఉత్తమాఖ్యస్తృతీయస్తు తత్క్రియావచనం త్రికం
తింగశ్చ నవకం తత్ర పరస్మైపదసంకం 

15. ఆత్మనేపదసంజ్ఞం చ నవకం పరికీర్తితం
యుష్మద్యుపపదే తత్ర మధ్యమ: పురుషో భవేత్

16. అస్మద్యుపపదే చైవ స్యాత్తథోత్తమసంజక:
శేషే ప్రథమమిచ్చంతి పురుషం యదుసత్తమ

17. అర్థో ప్రతిపదికస్య స్వాదౌ వచనమంత్రణే
పరిమాణే చ కథితా విభక్తి: ప్రథమా బుధై:

18. ద్వితీయా కర్మణి మతా తృతీయా కరణే స్మృతా
కారకే కమర్ణి తథా సైవ చాన్యై: ప్రకీర్తితా

19. చతుర్థీ సంప్రదానే స్యాద్పాదానే చ పంచమీ
సంబంధే చ తథా షష్ఠీ సప్తమ్యాధారభావయో: 

20. తేషాం తు పూర్వమేవోక్తం వ్యాఖ్యానం రిపుసూదన
ద్వితీయం తవ ధర్మజ్ఞ మయా తత్పరికీర్తితం

21. ప్రాతిపదికమిహ స్వం ప్రకృతి: స్యాత్తత్ప్రకృతిమపి ధాతుమిచ్ఛంతి
వాంగ్మయమఖిలమనేన నిబద్ధం గద్యమపి యదథ పద్యసమేతం

&lt;small&gt; '''ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే మార్కండేయ వజ్ర సంవాదే తృతీయే కాండే చిత్రసూత్రే ద్వితీయొధ్యాయ:''' &lt;/small&gt;
&lt;/poem&gt;

[[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]]</text>
      <sha1>1xtvju8iw4xxc38vnc2hrn8art3vl3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212567</id>
    <revision>
      <id>557581</id>
      <parentid>554790</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T22:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6665" sha1="nr6yuifo6zsdidfwi19qx1n8pxmk04h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;క్ష్మాతలనాథమేచకకచాకుచహారమృణాళనాళసం
ఘాతము నూతనైణమదకర్ధమవర్ధమసంప్రభూతమున్.&lt;/poem&gt;|ref=61}}
'''టీక'''. మాతృ...ననంబై = తల్లియొక్క గట్టికంఠమునుండి కాఱుచున్న నెత్తుటిచే ఎఱ్ఱనైన ముఖము కలదై; (అంచు కలదయి యని పరశువిషయమున గ్రహించునది.) తళుకొత్తు = ప్రకాశించు; దోఃపరశుహంసికిన్ = చేతిలోని గండ్రగొడ్డలియను నాడుహంసకు; [హంసముఖము ఎఱ్ఱగానుండునని కవిసమయము] రిపు...సంఘాతమున్ = రిపుక్ష్మాతలనాథ = శత్రురాజులయొక్క; మేచకకచా = నల్లనిజుట్టుగల స్త్రీలయొక్క - వారిభార్యలయొక్క; కుచహార = కుచములపై వ్రేలాడు హారములనెడు; మృణాళనాళన్ = తామరతూండ్లగుంపును; నూతనైణమద...భూతమున్ = కస్తురియు బురదయందు పుట్టి పెరిగినదానిని; [పరశురాముఁడు తండ్రియాజ్ఞచొప్పున తల్లికుత్తుకను నఱికెననియు తనతండ్రిని రాజు చంపిన కారణమున రాజుల నందఱిని ఇరువదియొక్కసారి సంహరించెననియు పురాణగాథ.] (ఇది వరశురామావతారవర్ణనము.)

శత్రురాజులు సంహరింపఁబడఁగా వారి భార్యలు కస్తురి నలఁదుట మానిరనియు, మెడలలో హారములను దాల్చుటయు విడిచిరనియు భావము. [హంసలు తామరతూండ్లను తినునని కవిసమయము.] '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;దారుణబాణపాతమదధారలు గాఱఁగఁ గ్రాలు దోర్ధను
ర్వారణరాజు గొల్పి దశవక్త్రముఖాంబుజవాటిఁ గూల్చి బృం
దారకహృత్సరోజములు దానన చేసి వికాసమాసరా
కారత నొందఁజేసిన ప్రగల్భత నీకు తగున్ దగున్ హరీ!&lt;/poem&gt;|ref=62}}
'''టీక'''. దారుణ...ధారలు = క్రూరములగు (వాఁడి)బాణములు పడుటయనెడి మదజలధారలు, కాఱఁగన్ = ప్రవహింపఁగా; క్రాలు = ప్రకాశించు; దోర్ధనుర్వారణరాజున్ = హస్తమందలి ధనుస్సను గజరాజును; కొల్పి = పురికొల్పి; దశవక్త్రముఖాంబుజవాటిన్ = రావణుని ముఖములను పద్మములను; దానన చేసి = ఆకారణముననే - రావణుని ముఖములను పద్మములను కూల్చుటచేతనే; బృందారకహృత్సరోజములు = దేవతల హృదయము లను పద్మములకు; వికాసమానరాకారకతన్ = వికాసముయొక్క సారమైన ఆకారము కల్గుటకు; ప్రగల్భత = నేర్పు; హరీ! = విష్ణుదేవుఁడా! - (సింహమా) నీక = నీకే; తగున్ తగున్. '''అలం'''. రూపకము. (ఇది రామావతారవర్ణనము.)
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;వికటోత్తంభితసీరభోగపటలీవిస్ఫూర్తిమన్మూర్తి కం
చునిర్మోకభయానకంబు వికృతాశుక్ష్వేళ మగ్నిచ్ఛటా
వికిరక్రూరనిరీక్షణంబు నగు నీవేషంబు శేషానుకా
రికళన్ గ్రాలదె క్రోలదే సమదవైరిప్రాణవాతూలముల్.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
'''టీక'''. ఇందు బలరామావతారము వర్ణింపఁబడుచున్నది. అతఁ డిందు శేషుఁడుగా వర్ణింపబడెను. వికట...మూర్తి = వంకరగా ఎత్తఁబడిన నాఁగేళ్లను పడగలగమిచే ప్రకాశించు దేహము కలదని బలరామునిపక్షమున అర్ధము; వంకరగా ఎత్తఁబడిన నాఁగేళ్ళవంటి పడగలగుంపుచే ప్రకాశించు దేహము కలదని శేషునిపక్షమున అర్థము. కంచుకనిర్మోకభయానకంబు = కందుకము విడుచుటచే భయంకరమైనదని బలరామపక్షమునను, చొక్కావంటి కుబుసము విడుచుటచే భయంకరమైనదని పాముపక్షమునను అర్ధము.

['కంచుకనిర్మోకభయానకంబు = కుబుసమువిడుచుటచేత భయంకరమైనది' అని పూర్వటీక. ఈ టీకలో పాముపక్షముననే గాని; బలరామునిపక్షమున అర్థము కుదురదు. కాన నిది అగ్రాహ్యము.] వికృతాశుక్ష్వేళము = వికారమై వడిగల సింహనాదము కలదని బల-పక్షమునను, వికారమై, వేగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nr6yuifo6zsdidfwi19qx1n8pxmk04h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557582</id>
      <parentid>557581</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T22:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>557582</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6671" sha1="hnan4fs7i2qv00d0w7db75xhtzgiosn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;క్ష్మాతలనాథమేచకకచాకుచహారమృణాళనాళసం
ఘాతము నూతనైణమదకర్దనువర్ధనసంప్రభూతమున్.&lt;/poem&gt;|ref=61}}
'''టీక'''. మాతృ...ననంబై = తల్లియొక్క గట్టికంఠమునుండి కాఱుచున్న నెత్తుటిచే ఎఱ్ఱనైన ముఖము కలదై; (అంచు కలదయి యని పరశువిషయమున గ్రహించునది.) తళుకొత్తు = ప్రకాశించు; దోఃపరశుహంసికిన్ = చేతిలోని గండ్రగొడ్డలియను నాడుహంసకు; [హంసముఖము ఎఱ్ఱగానుండునని కవిసమయము.] రిపు...సంఘాతమున్ — రిపుక్ష్మాతలనాథ = శత్రురాజులయొక్క; మేచకకచా = నల్లనిజుట్టుగల స్త్రీలయొక్క - వారిభార్యలయొక్క; కుచహార = కుచములపై వ్రేలాడు హారములనెడు; మృణాళనాళన్ = తామరతూండ్లగుంపును; నూతనైణమద...భూతమున్ = కస్తురియు బురదయందు పుట్టి పెరిగినదానిని; [పరశురాముఁడు తండ్రియాజ్ఞచొప్పున తల్లికుత్తుకను నఱికెననియు తనతండ్రిని రాజు చంపిన కారణమున రాజుల నందఱిని ఇరువదియొక్కసారి సంహరించెననియు పురాణగాథ.] (ఇది వరశురామావతారవర్ణనము.)

శత్రురాజులు సంహరింపఁబడఁగా వారి భార్యలు కస్తురి నలఁదుట మానిరనియు, మెడలలో హారములను దాల్చుటయు విడిచిరనియు భావము. [హంసలు తామరతూండ్లను తినునని కవిసమయము.] '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;దారుణబాణపాతమదధారలు గాఱఁగఁ గ్రాలు దోర్ధను
ర్వారణరాజు గొల్పి దశవక్త్రముఖాంబుజవాటిఁ గూల్చి బృం
దారకహృత్సరోజములు దానన చేసి వికాసమాసరా
కారత నొందఁజేసిన ప్రగల్భత నీకు తగున్ దగున్ హరీ!&lt;/poem&gt;|ref=62}}
'''టీక'''. దారుణ...ధారలు = క్రూరములగు (వాఁడి)బాణములు పడుటయనెడి మదజలధారలు, కాఱఁగన్ = ప్రవహింపఁగా; క్రాలు = ప్రకాశించు; దోర్ధనుర్వారణరాజున్ = హస్తమందలి ధనుస్సను గజరాజును; కొల్పి = పురికొల్పి; దశవక్త్రముఖాంబుజవాటిన్ = రావణుని ముఖములను పద్మములను; దానన చేసి = ఆకారణముననే - రావణుని ముఖములను పద్మములను కూల్చుటచేతనే; బృందారకహృత్సరోజములు = దేవతల హృదయము లను పద్మములకు; వికాసమానరాకారకతన్ = వికాసముయొక్క సారమైన ఆకారము కల్గుటకు; ప్రగల్భత = నేర్పు; హరీ! = విష్ణుదేవుఁడా! - (సింహమా) నీక = నీకే; తగున్ తగున్. '''అలం'''. రూపకము. (ఇది రామావతారవర్ణనము.)
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;వికటోత్తంభితసీరభోగపటలీవిస్ఫూర్తిమన్మూర్తి కం
చునిర్మోకభయానకంబు వికృతాశుక్ష్వేళ మగ్నిచ్ఛటా
వికిరక్రూరనిరీక్షణంబు నగు నీవేషంబు శేషానుకా
రికళన్ గ్రాలదె క్రోలదే సమదవైరిప్రాణవాతూలముల్.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
'''టీక'''. ఇందు బలరామావతారము వర్ణింపఁబడుచున్నది. అతఁ డిందు శేషుఁడుగా వర్ణింపబడెను. వికట...మూర్తి = వంకరగా ఎత్తఁబడిన నాఁగేళ్లను పడగలగమిచే ప్రకాశించు దేహము కలదని బలరామునిపక్షమున అర్ధము; వంకరగా ఎత్తఁబడిన నాఁగేళ్ళవంటి పడగలగుంపుచే ప్రకాశించు దేహము కలదని శేషునిపక్షమున అర్థము. కంచుకనిర్మోకభయానకంబు = కందుకము విడుచుటచే భయంకరమైనదని బలరామపక్షమునను, చొక్కావంటి కుబుసము విడుచుటచే భయంకరమైనదని పాముపక్షమునను అర్ధము.

['కంచుకనిర్మోకభయానకంబు = కుబుసమువిడుచుటచేత భయంకరమైనది' అని పూర్వటీక. ఈ టీకలో పాముపక్షముననే గాని; బలరామునిపక్షమున అర్థము కుదురదు. కాన నిది అగ్రాహ్యము.] వికృతాశుక్ష్వేళము = వికారమై వడిగల సింహనాదము కలదని బల-పక్షమునను, వికారమై, వేగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnan4fs7i2qv00d0w7db75xhtzgiosn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212568</id>
    <revision>
      <id>557584</id>
      <parentid>554791</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T07:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6418" sha1="fz7szdquqk56yc9022ljzb8mwcxmhfj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గల విషము కలదని పాముపక్షమునను అర్థము; అగ్ని...నిరీక్షణంబు = నిప్పులను వెదజల్లు వాఁడిచూపులు కలది; (రెండుపక్షములందును ఒకే యర్థము) అగు నీవేషంబు; శేషానుకారికళన్ = శేషుని అనుకరించురీతిని; క్రాలదె! = ప్రకాశింపదా? సమద...వాతూలముల్ = క్రొవ్విన శత్రువుల ప్రాణవాయువును; క్రోలదె! = త్రాఁగదా? [పాము వాయువును భక్షించునని గ్రాహ్యము.] '''అలం'''. ఉపమ, రూపకము, శ్లేషము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతిదినకేశ&lt;ref&gt;క. లుంఛన&lt;/ref&gt;లుంచనపు&lt;ref&gt;చ. రాయణి&lt;/ref&gt;రాయిడి నెట్టన బట్టగట్టి పైఁ
బుతపుత మంచు నున్న కుఱుబోడతలన్ ధరియింప నోడియున్
సత &lt;ref&gt;క. ముగ, చ. మగు&lt;/ref&gt;మగుసొమ్ము గాన &lt;ref&gt;క. నిడ, త. విడ&lt;/ref&gt;విడజాలవుగా శిఖిపింఛవల్లి సౌ
గతమతధుర్య! దానిఁ గటిఁ గట్టుము పుట్టము మిన్న కేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
'''టీక'''. ప్రతిదినకేశలుంచనపురాయిడిన్ = ప్రతిదినము వెండ్రుగలను పీకివేయుటచేనైన యుపద్రవమున; నెట్టినన్ = మిక్కిలి; పుతపుతమంచున్ = పుతపుతలాడుచు - బాధవలన దిమ్మెక్కి; కుఱుబోడతలన్ = కురుచయైన బోడితలపైని; ధరియింపనోడియున్ = ధరింప సాధ్యము కాగున్నను; సతమగు సొమ్మగానన్ = (నీకు) శాశ్వతమగు నగ యగుటచే; శిఖిపింఛవల్లిన్ = నెమిలిపురిని; విడఁజాలవుగా! = విడువలేవుగదా! సౌగతమతధుర్య! = బుద్ధుఁడా! దానిన్ = ఆపింఛమును; కటిఁ గట్టుము = (వస్త్రమునకు బదులుగా) మొలకు ధరింపుము; మిన్నక = అనావశ్యముగ; పుట్టము ఏటికిన్? = వస్త్ర మేల? [వస్త్రము కట్టుకొనుట మాని, పింఛమునే కట్టుకొనుమని భావము. తల బట్ట కట్టుటచే మొల బట్ట అక్కఱలేదని శ్లేషరూపమున చమత్కారము.] (ఇందు బౌద్ధావతారము వర్ణితము.)
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కలిహిమవేళ శోభనపుఁగమ్మవిరుల్ సకలంబు డుల్చి భూ
వలయవనంబు గప్పికొని వర్తిలు జాడ్యపుటీఁద పర్వఁగా
నలరులకారులీల భవదాగమనం బఁటఁ గల్గ రోషపా
టల మగు నీకనుంగడలడాలు నగున్ జిగురాకునాకృతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
'''టీక'''. కలిహిమవేళన్ = కలికాలమను చలికాలమున; శోధనపుఁగమ్మవిరుల్ = చక్కఁదనము (శోభ) అను పరిమళయుతపుష్పములు; ['శోభనవుఁగమ్మవిరులు = మేలులనెడి సువాసనతోడి పువ్వులు' అని పూర్వపుటీక.] సకలంబున్ = అన్నిటిని; డుల్చి = రాల్చి; భూవలయవనంబున్ = భూమండలమను అడవిని; కప్పికొని = ఆవరించి; జాడ్యపుటీఁద = మందత్వమనెడి గాలి; పర్వఁగాన్ = వ్యాపింపఁగా - వీవఁగా; అలరులకారులీలన్ = వసంతకాలమువలె; భవదాగమనంబు = నీ(కల్కియొక్క)యొక్క రాక; అఁటఁగల్గన్ = అంతటఁ గల్గఁగా; రోషపాటలమగు = కోపముచే నెఱ్ఱనయిన; నీకనుంగవలడాలు = నీకడకన్నులకాంతి; చిగురాకుకృతిన్ = చిగుళ్ళయొక్క (ఎఱ్ఱనయిన) ఆకారమును; నగున్ = పరిహసించును - పోలును. '''అలం'''. రూపకము, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీటిలోఁ జివుకక నిలిచి &lt;ref&gt;క. క్రమ్మరు, శ.ర.చ. క్రుమ్మరు&lt;/ref&gt;క్రుమ్మరుపూన్కి
              &lt;ref&gt;క. గఠిన&lt;/ref&gt;కఠినకర్పరపుఁ&lt;ref&gt;చ. జక్కాను&lt;/ref&gt;జుక్కాను బిగువు
దంష్ట్ర నెత్తిన మహీతలపుగాడుపుఁజీర
              యురుదారుకలనయం దుదయ మగుట
పరులకుఁ దనకట్లబలిమి చూపువిధంబు
              పులిమిన నెత్రుగుగ్గిలపునూనె
ద్వీపాంతరమునకుఁ దెగువమైఁ జను&lt;ref&gt;చ. తెంపు&lt;/ref&gt;పెంపు
              చేముట్టునాఁగంటి&lt;ref&gt;క. జీను, చ. జీని&lt;/ref&gt;జీనితగులు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fz7szdquqk56yc9022ljzb8mwcxmhfj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557585</id>
      <parentid>557584</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T07:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>557585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6418" sha1="rsizmco11m6q20zcpeklod70o5nwi2f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గల విషము కలదని పాముపక్షమునను అర్థము; అగ్ని...నిరీక్షణంబు = నిప్పులను వెదజల్లు వాఁడిచూపులు కలది; (రెండుపక్షములందును ఒకే యర్థము) అగు నీవేషంబు; శేషానుకారికళన్ = శేషుని అనుకరించురీతిని; క్రాలదె! = ప్రకాశింపదా? సమద...వాతూలముల్ = క్రొవ్విన శత్రువుల ప్రాణవాయువును; క్రోలదె! = త్రాఁగదా? [పాము వాయువును భక్షించునని గ్రాహ్యము.] '''అలం'''. ఉపమ, రూపకము, శ్లేషము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతిదినకేశ&lt;ref&gt;క. లుంఛన&lt;/ref&gt;లుంచనపు&lt;ref&gt;చ. రాయణి&lt;/ref&gt;రాయిడి నెట్టన బట్టగట్టి పైఁ
బుతపుత మంచు నున్న కుఱుబోడతలన్ ధరియింప నోడియున్
సత &lt;ref&gt;క. ముగ, చ. మగు&lt;/ref&gt;మగుసొమ్ము గాన &lt;ref&gt;క. నిడ, త. విడ&lt;/ref&gt;విడజాలవుగా శిఖిపింఛవల్లి సౌ
గతమతధుర్య! దానిఁ గటిఁ గట్టుము పుట్టము మిన్న కేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
'''టీక'''. ప్రతిదినకేశలుంచనపురాయిడిన్ = ప్రతిదినము వెండ్రుగలను పీకివేయుటచేనైన యుపద్రవమున; నెట్టినన్ = మిక్కిలి; పుతపుతమంచున్ = పుతపుతలాడుచు - బాధవలన దిమ్మెక్కి; కుఱుబోడతలన్ = కురుచయైన బోడితలపైని; ధరియింపనోడియున్ = ధరింప సాధ్యము కాగున్నను; సతమగు సొమ్మగానన్ = (నీకు) శాశ్వతమగు నగ యగుటచే; శిఖిపింఛవల్లిన్ = నెమిలిపురిని; విడఁజాలవుగా! = విడువలేవుగదా! సౌగతమతధుర్య! = బుద్ధుఁడా! దానిన్ = ఆపింఛమును; కటిఁ గట్టుము = (వస్త్రమునకు బదులుగా) మొలకు ధరింపుము; మిన్నక = అనావశ్యముగ; పుట్టము ఏటికిన్? = వస్త్ర మేల? [వస్త్రము కట్టుకొనుట మాని, పింఛమునే కట్టుకొనుమని భావము. తల బట్ట కట్టుటచే మొల బట్ట అక్కఱలేదని శ్లేషరూపమున చమత్కారము.] (ఇందు బౌద్ధావతారము వర్ణితము.)
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కలిహిమవేళ శోభనపుఁగమ్మవిరుల్ సకలంబు డుల్చి భూ
వలయవనంబు గప్పికొని వర్తిలు జాడ్యపుటీఁద పర్వఁగా
నలరులకారులీల భవదాగమనం బఁటఁ గల్గ రోషపా
టల మగు నీకనుంగడలడాలు నగున్ జిగురాకునాకృతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
'''టీక'''. కలిహిమవేళన్ = కలికాలమను చలికాలమున; శోభనపుఁగమ్మవిరుల్ = చక్కఁదనము (శోభ) అను పరిమళయుతపుష్పములు; ['శోభనపుఁగమ్మవిరులు = మేలులనెడి సువాసనతోడి పువ్వులు' అని పూర్వపుటీక.] సకలంబున్ = అన్నిటిని; డుల్చి = రాల్చి; భూవలయవనంబున్ = భూమండలమను అడవిని; కప్పికొని = ఆవరించి; జాడ్యపుటీఁద = మందత్వమనెడి గాలి; పర్వఁగాన్ = వ్యాపింపఁగా - వీవఁగా; అలరులకారులీలన్ = వసంతకాలమువలె; భవదాగమనంబు = నీ(కల్కియొక్క)యొక్క రాక; అఁటఁగల్గన్ = అంతటఁ గల్గఁగా; రోషపాటలమగు = కోపముచే నెఱ్ఱనయిన; నీకనుంగవలడాలు = నీకడకన్నులకాంతి; చిగురాకుకృతిన్ = చిగుళ్ళయొక్క (ఎఱ్ఱనయిన) ఆకారమును; నగున్ = పరిహసించును - పోలును. '''అలం'''. రూపకము, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నీటిలోఁ జివుకక నిలిచి &lt;ref&gt;క. క్రమ్మరు, శ.ర.చ. క్రుమ్మరు&lt;/ref&gt;క్రుమ్మరుపూన్కి
              &lt;ref&gt;క. గఠిన&lt;/ref&gt;కఠినకర్పరపుఁ&lt;ref&gt;చ. జక్కాను&lt;/ref&gt;జుక్కాను బిగువు
దంష్ట్ర నెత్తిన మహీతలపుగాడుపుఁజీర
              యురుదారుకలనయం దుదయ మగుట
పరులకుఁ దనకట్లబలిమి చూపువిధంబు
              పులిమిన నెత్రుగుగ్గిలపునూనె
ద్వీపాంతరమునకుఁ దెగువమైఁ జను&lt;ref&gt;చ. తెంపు&lt;/ref&gt;పెంపు
              చేముట్టునాఁగంటి&lt;ref&gt;క. జీను, చ. జీని&lt;/ref&gt;జీనితగులు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rsizmco11m6q20zcpeklod70o5nwi2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212569</id>
    <revision>
      <id>557586</id>
      <parentid>554792</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T08:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7130" sha1="529zmer33h0yhypw3a4ifrpgaaqnx26" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సౌగతాగమమాలిమిశాస్త్రసరణి
వల్గవల్గన చిత్రధావనము గల్గు
నిన్నుఁ దరిచేసి భవవార్ధి నిస్తరించి
దరిఁ దఱియకున్నఁ గలదె మోదము మురారి.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
'''టీక'''. ఈ పద్యము దశావతారముల సంగ్రహవర్ణనరూపము; ఇందు విష్ణుమూర్తి యొకపడవవలె వర్ణింపఁబడినాఁడు; సంసారజలధిని దాఁటి మోక్షమును పొందుటకు ఆ తరియే యాధారమని వర్ణింపఁబడియున్నది. ఇందు విష్ణుని దశావతారములును పడవపరికరములుగా వర్ణింపఁబడియున్నవి. చివుకక = తడిసిపోవుటచే సారహీనముగాక; క్రుమ్మఱు పూన్కి = తిరుగుచుండు పట్టుదలయు - ప్రయత్నము [ఇఁట మత్స్యావతారము సూచితము. చేప నీటిలో ఎంతకాల మున్నను చివుకక స్వేచ్ఛగా తిరుగును.] కఠిన...బిగువు = మోటైన వీఁపుఁజిప్పయనెడి చుక్కాను బలము. [ఇందు కూర్మావతారము వ్యక్తము.] దంష్ట్ర నెత్తిన = కోఱతో నీటినుండి బయటకు తీయఁబడిన; మహీ...జీర = భూమియను తెఱచాప; [ఇందు వరాహావతారము గ్రాహ్యము. వరాహమూర్తి ముట్టెతో సముద్రమునుండి పైకి ఎత్తఁబడిన భూమి తెఱచాపవలె నున్నదని భావము.] ఉరుదారుకలనయందున్ = గొప్పమ్రానికూర్పునందు; ఉదయమగుట = పుట్టుట; [ఇందు నృసింహావతారమును గ్రహించునది. పడవ దారువులచేఁ జేయఁబడినది; విష్ణువు దారుస్తంభమునందు పుట్టెను.] పరులకున్ = శత్రువులకు, ఇతరులకు; తనకట్లబలిమి చూపువిధంబు = తన్ను (పలకలు దగ్గఱదగ్గఱగాఁ జేర్చి) కట్టిన బలమును చూపుపద్ధతి - అని పడవపక్షమున అర్థము. (ఇందు వామనావతారము సూచింపబడుటచే) పగవారియెడ తాను వారిని (బలిచక్రవర్తి సూచింపఁబడెను) నిర్బంధించుశక్తిని చూపువిధము అను నర్థాంతరము గ్రాహ్యము. పులమిన...నూనె = (పడవలో నీరు చొరకుండ, కట్లకు) రాచిన గుగ్గిలపునూనె అనియు, (పరశురామావతారపక్షమున శత్రువులకు సంహరించి గుగ్గిలపునూనెవలె చిక్కనయిన నెత్తురు భూమిపయి పులుముట అనియు నర్థము. ద్వీపాంతరమునకున్ = (పడవపక్షమున) వేఱొకదీవికి; (రామావతారపక్షమున) లంకకు; తెగువమై = సాహసమున; చను పెంపు = పోవునట్టి గొప్పతనము; చేముట్టు...తగులు = పనిముట్టన నాఁకటివంటి లంగరు తగుల్చుట యని పడవపక్షమునకు, ఆయుధమయిన లంగరువంటి నాఁగటియందలి ఆసక్తి యని బలరామునిపక్షమునను అర్థములు. సౌగతా...సరణి = బౌద్ధాగమమనెడి పడవ నడపుశాస్త్రపద్ధతి; (ఇట బౌద్ధావతారము సూచితము.) వల్గువల్గనచిత్రధావనము = చక్కనైనవల్గితమనెడి విచిత్రమగు శీఘ్రగమనము. (ఇట కల్కిమూర్తియవతారము సూచితము.) తరి = పడవ; దరి = ఒడ్డు; తఱియకున్నన్ = చేరనియెడల; మోదము కలదె! = సంతోషము లేదు. '''అలం'''. దీపము, రూపకము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;లలితకళావతీమృదుపలాశపరీతసుధామరిందపి
చ్చిలసుషషమాప్రబోధగుణజృంభితపూర్ణసుధాంశుబింబపు
ష్కలసితపుష్కరాయతన! షట్చరణేంద్ర &lt;ref&gt;చ. మహేంద్ర&lt;/ref&gt;నవేంద్రనీల క
జ్జలజలజాప్తజాజల నిజద్యుతివంచక కాంతి&lt;ref&gt;పంచకా!&lt;/ref&gt;కంచుకా!&lt;/poem&gt;|ref=67}}
'''టీక'''. లలిత...రాయతన! — లలితకళావళీ = చక్కని కళలసమూహమనెడి; మృదుపలాశ = మెత్తనిదళములచే (ఱేకులతో); పరీత = కూడుకొని; సుధామరందపిచ్చిల = అమృతమనెడి పూఁదేనెచిక్కఁదనము కలిగి; సుషమా = కాంతియను; ప్రబోధగుణజృంభిత = పరిమళముతో వికసించిన; పూర్ణసుధాంశుబింబ = నిండుచంద్రుఁడును; పుష్కలసితపుష్కర = ప్రకాశించు తెల్లతామరపువ్వు; అయతన! = నివాసముగాఁ గలవాఁడా!

ఇందు పద్మము చంద్రునిగా రూపింపఁబడినది. చంద్రకళలకును, తామరపూవుఱేకులకును రూపకము; అట్లే అమృతమునకును పూఁదేనెకును, కాంతికిని, వికాసమునకును రూపకము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>529zmer33h0yhypw3a4ifrpgaaqnx26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557587</id>
      <parentid>557586</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T08:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>557587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7137" sha1="35aedr7xbeszx601incbefnddtzv12x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సౌగతాగమమాలిమిశాస్త్రసరణి
వల్గవల్గన చిత్రధావనము గల్గు
నిన్నుఁ దరిచేసి భవవార్ధి నిస్తరించి
దరిఁ దఱియకున్నఁ గలదె మోదము మురారి.&lt;/poem&gt;|ref=66}}
'''టీక'''. ఈ పద్యము దశావతారముల సంగ్రహవర్ణనరూపము; ఇందు విష్ణుమూర్తి యొకపడవవలె వర్ణింపఁబడినాఁడు; సంసారజలధిని దాఁటి మోక్షమును పొందుటకు ఆ తరియే యాధారమని వర్ణింపఁబడియున్నది. ఇందు విష్ణుని దశావతారములును పడవపరికరములుగా వర్ణింపఁబడియున్నవి. చివుకక = తడిసిపోవుటచే సారహీనముగాక; క్రుమ్మఱు పూన్కి = తిరుగుచుండు పట్టుదలయు - ప్రయత్నము [ఇఁట మత్స్యావతారము సూచితము. చేప నీటిలో ఎంతకాల మున్నను చివుకక స్వేచ్ఛగా తిరుగును.] కఠిన...బిగువు = మోటైన వీఁపుఁజిప్పయనెడి చుక్కాను బలము. [ఇందు కూర్మావతారము వ్యక్తము.] దంష్ట్ర నెత్తిన = కోఱతో నీటినుండి బయటకు తీయఁబడిన; మహీ...జీర = భూమియను తెఱచాప; [ఇందు వరాహావతారము గ్రాహ్యము. వరాహమూర్తి ముట్టెతో సముద్రమునుండి పైకి ఎత్తఁబడిన భూమి తెఱచాపవలె నున్నదని భావము.] ఉరుదారుకలనయందున్ = గొప్పమ్రానికూర్పునందు; ఉదయమగుట = పుట్టుట; [ఇందు నృసింహావతారమును గ్రహించునది. పడవ దారువులచేఁ జేయఁబడినది; విష్ణువు దారుస్తంభమునందు పుట్టెను.] పరులకున్ = శత్రువులకు, ఇతరులకు; తనకట్లబలిమి చూపువిధంబు = తన్ను (పలకలు దగ్గఱదగ్గఱగాఁ జేర్చి) కట్టిన బలమును చూపుపద్ధతి - అని పడవపక్షమున అర్థము. (ఇందు వామనావతారము సూచింపబడుటచే) పగవారియెడ తాను వారిని (బలిచక్రవర్తి సూచింపఁబడెను) నిర్బంధించుశక్తిని చూపువిధము అను నర్థాంతరము గ్రాహ్యము. పులమిన...నూనె = (పడవలో నీరు చొరకుండ, కట్లకు) రాచిన గుగ్గిలపునూనె అనియు, (పరశురామావతారపక్షమున) శత్రువులను సంహరించి గుగ్గిలపునూనెవలె చిక్కనయిన నెత్తురు భూమిపయి పులుముట అనియు నర్థము. ద్వీపాంతరమునకున్ = (పడవపక్షమున) వేఱొకదీవికి; (రామావతారపక్షమున) లంకకు; తెగువమై = సాహసమున; చను పెంపు = పోవునట్టి గొప్పతనము; చేముట్టు...తగులు = పనిముట్టయిన నాఁగటివంటి లంగరు తగుల్చుట యని పడవపక్షమునను, ఆయుధమయిన లంగరువంటి నాఁగటియందలి ఆసక్తి యని బలరామునిపక్షమునను అర్థములు. సౌగతా...సరణి = బౌద్ధాగమమనెడి పడవ నడపుశాస్త్రపద్ధతి; (ఇట బౌద్ధావతారము సూచితము.) వల్గువల్గనచిత్రధావనము = చక్కనైనవల్గితమనెడి విచిత్రమగు శీఘ్రగమనము. (ఇట కల్కిమూర్తియవతారము సూచితము.) తరి = పడవ; దరి = ఒడ్డు; తఱియకున్నన్ = చేరనియెడల; మోదము కలదె! = సంతోషము లేదు. '''అలం'''. దీపము, రూపకము.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;లలితకళావతీమృదుపలాశపరీతసుధామరిందపి
చ్చిలసుషషమాప్రబోధగుణజృంభితపూర్ణసుధాంశుబింబపు
ష్కలసితపుష్కరాయతన! షట్చరణేంద్ర &lt;ref&gt;చ. మహేంద్ర&lt;/ref&gt;నవేంద్రనీల క
జ్జలజలజాప్తజాజల నిజద్యుతివంచక కాంతి&lt;ref&gt;పంచకా!&lt;/ref&gt;కంచుకా!&lt;/poem&gt;|ref=67}}
'''టీక'''. లలిత...రాయతన! — లలితకళావళీ = చక్కని కళలసమూహమనెడి; మృదుపలాశ = మెత్తనిదళములచే (ఱేకులతో); పరీత = కూడుకొని; సుధామరందపిచ్చిల = అమృతమనెడి పూఁదేనెచిక్కఁదనము కలిగి; సుషమా = కాంతియను; ప్రబోధగుణజృంభిత = పరిమళముతో వికసించిన; పూర్ణసుధాంశుబింబ = నిండుచంద్రుఁడును; పుష్కలసితపుష్కర = ప్రకాశించు తెల్లతామరపువ్వు; అయతన! = నివాసముగాఁ గలవాఁడా!

ఇందు పద్మము చంద్రునిగా రూపింపఁబడినది. చంద్రకళలకును, తామరపూవుఱేకులకును రూపకము; అట్లే అమృతమునకును పూఁదేనెకును, కాంతికిని, వికాసమునకును రూపకము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35aedr7xbeszx601incbefnddtzv12x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పాండురంగమాహాత్మ్యము.pdf/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212570</id>
    <revision>
      <id>557602</id>
      <parentid>554793</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T11:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557602</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6848" sha1="c39spgjjiohckg1swld1ue91e67hbfy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
[ˈలలిత...అయతన = ఒప్పిదమైన గళలసమూహ మనెడి మెత్తనియాకులచేత చుట్టఁబడి, యమృతమనెడి పూఁదేనెమీఁగడయొక్క మేలైన కాంతివిశేషమును తోఁపించెడిగుణముచేత రేఁగిన నిండుచంద్రునిబింబముయొక్క కొఱఁతలేని తెల్లటిజలప్రదేశమును (పాలసముద్రము) ఇల్లుగా కలవాఁడా!'అని పూర్వటీక. ఇందు కొంతవఱకు రూపణము చూపఁబడి పిదప విడువబడినది.]

పట్చర...కంచుకా! = షట్చరణేంద్ర = గండు తుమ్మెదను; మహేంద్రనీల = ఇంద్రనీలమణిని; కజ్జల = కాటుకను; జలజాప్తజాబల = మంత్రపుత్రియగు యమునానదిబలమును; నిజద్యుతి = స్వకీయమైన కాంతినేచే; వంచక = తక్కువపఱచుచున్న దేహకాంతియే; కంచుక! = కవచముగాఁ గలవాఁడా! '''అలం'''. రూపకము, ఉపమ.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఉత్పత్తిస్థితివిలయా
ర్థోత్పాదక! విట్టలాహ్వయోన్నత! సత్రా
జిత్పుత్రికాసతృష్ణదృ
గుత్పిబసుఖదాపఘనపయోధరశాలీ!&lt;/poem&gt;|ref=68}}
'''టీక'''. ఉత్పత్తి......త్పాదక! = ఉత్పత్తి, స్థితి, నాశనములను కలిగించువాఁడా! - ఉత్పత్యాదులకు కారణమైనవాఁడా!; విట్టలాహ్వయోన్నత! = విట్ఠలుఁడను పేరిచే గొప్పవాఁడైనవాఁడా! సత్రాజి...... శాలీ! — సత్రాజిత్పుత్రికా = సత్యభామయొక్క; సతృష్ణ = దప్పితోఁ (ఆశతోఁ) గూడిన; దృగుత్పిబ = చూపు లను చాతకపక్షులకు; సుఖద = సుఖమును కల్గించు; పయోధరశాలీ! = దేహ మను మేఘముచేత ఒప్పినవాడా! (ˈఉత్పిబˈశబ్దమునకు ఇచట పూర్వటీకలో 'నిక్కి పానము చేయుటవలనిˈ అనునర్థ మీయఁబడినది. అది పొరపాటు, ఉత్పిబము = (నీటిని త్రాగి జీవించునది) చాతకము అని యర్థము.] '''అలం'''. రూపకము.
{{Telugu poem|type=స్రగ్విణి.|lines=&lt;poem&gt;అండజాధీశవాహా! జగద్గేహ! దో
ర్దండచండారినిర్దారితారీ! నతా
ఖండలా! గండరింఖన్మణీకుండలా!
పుండరీకేక్షణా! ప్రోవు నన్ సుక్షణా!&lt;/poem&gt;|ref=69}}
'''టీక'''. అండజాధీశవాహా! = గరుడుఁడు వాహనముగాఁ గలవాఁడా!; జగద్గేహ! = ప్రపంచమే గృహముగాఁ గలవాఁడా; దోర్దండ...తారీ! = చేతియందలి వాఁడియైన చక్రాయుధముచే నఱకఁబడిన శత్రువులు కలవాఁడా!; నతాఖండలా! =విధేయుఁడగు ఇంద్రుఁడు కలవాఁడా! గండరింఖన్మణీకుండలా! = చెక్కిళ్లయందు నటించుచున్న రత్నకుండలములు కలవాఁడా!; పుండరీకేక్షణా! = తెల్లతామరలవంటి కన్నులు కలవాఁడా!; సుక్షతా! = మంచి యుత్సవము కలవాఁడా!
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అళికులభాగకుంతలము &lt;ref&gt;క. అందపు, చ. అద్దపు&lt;/ref&gt;లద్దపుముద్దుమొగంబుఁ జేరలన్
గొలువఁగవచ్చు కన్నులుఁ జిగుర్నగుమోవి మెఱుంగుఁజెక్కులున్
వలమురియఱ్ఱు లేమొసలివాగఁడపోఁగులు లోఁతుపొక్కిటన్
మొలచిన తెల్లదమ్మి బలుమూఁపులు నీలవినీలదేహమున్.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
'''టీక'''. అళికులభాగకుంతలములు = తుమ్మెదలయొక్క కాంతిని పొందిన - సామ్యమును పొందిన ముంగురులు; అద్దపుముద్దుమొగంబున్ = అద్దమువలె సొగసైన ముఖమును; చిగుర్నగుమోవి = చిగురును నవ్వుచున్న - చిగురుతో సమానమైన పెదవి; మెఱుంగుఁజెక్కులున్ = తళుకుచెక్కిళ్లు; వలమఱియఱ్ఱు = దక్షిణావర్తశంఖమువంటి మెడ; లేమొసలివాగఁడపోఁగులు = సరిక్రొత్తమకరకుండలములు; లోఁతుపొక్కిటన్ = గంభీరనాభియందు; బలుమూఁపులు = గొప్పభుజములు; నీలవినీలదేహమున్ = ఇంద్రనీలముపలె నల్లనైన శరీరమును — అని ముందుపద్యమున కన్వయము. '''అలం'''. ఉపమ.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;కలిగినవా&lt;ref&gt;క. నిప్రాఁబ&lt;/ref&gt;నిఁ బ్రాఁబలుకు కమ్మనియూర్పులవాని &lt;ref&gt;క. యెందు&lt;/ref&gt;నెందు నే
వెలుఁగునుగాని పెన్వెలుగుఁ వెంబడి&lt;ref&gt;చ. నిమ్మగు&lt;/ref&gt;నిం జనువాని నంతటన్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c39spgjjiohckg1swld1ue91e67hbfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213532</id>
    <revision>
      <id>557555</id>
      <parentid>557247</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4435" sha1="eh3y61bh85m0eogbkulz4t72di11540" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దీన్ని 1987లో ప్రచురించారు. పేజీలు 43. వై.వి.రెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. ఈ గ్రంథానికి &quot;సహృదయ భూమిక&quot; పేరుతో జి. రామానుజులు నాయుడు, &quot;ఉన్నదున్నట్టు&quot; పేరుతో కోగంటి సీతారామాచార్యులు, &quot;సత్య దర్శనము” (పద్యాల్లో) పేరుతో ప్రసాదరాయకులపతిగార్లు ముందుమాటలు రాశారు.

ఇందులో రష్యను భామ, స్వీడిషు భామ, అమెరికన్ భామ, స్పేనిషు భామ, రోమనుభామ, ఇలా వివిధ దేశాల అందాల భామల గూర్చి కవిత్వం రాశారు. అనుబంధంలో ఆంధ్రభామ, ప్రణయలేఖ, ఆశాసనము, మొదలైనవి వున్నాయి. జోగారావు గారు ఎన్నో దేశాలు పర్యటించారు. అందులో ముఖ్యమైన దేశాలు రష్యా, ఫ్రాన్సు, ఇంగ్లాండు, ఇటలీ, చెకోస్లోవేకియా, డెన్మార్కు, అమెరికా, కెనడా, మలేషియా, సింగపూరు. వీరు రష్యాలో రెండేళ్ళపాటు 1965-67 లెనిన్ గ్రాడీ విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. ఆ అనుభవంతో ఆయా దేశాల అందాల భామల గూర్చి రాయగలిగారు.

ఈ గ్రంథంలో వైదేశిక వైశిక మున్నది. దేశ భేదంచే కాలభేదంచే వయోభేదంచే సన్నివేశ భేదంచే వైశికం భిన్న మైంది. వీటి నన్నింటిని కావ్యరూపంలో తీసుకొచ్చారు. జోగారావుగారు. ఈ కావ్యం &quot;ప్రేమాభిరామం” “క్రీడాభిరామం&quot; లాంటిదే. ఆ కావ్యాల్లో వైదేశిక, వైశికలేదు. అయితే స్వదేశీయ బహువిధనాయికా సంస్కారానుకూల రతి సంప్రయోగదులున్నాయి.

కోగంటి సీతారామాచార్యులు గారు ఈ కావ్యానికి పీఠికరాస్తూ ఇలా అన్నారు.

&quot;ప్రరోచనములోని యంశములన్నియు నక్షర సత్యములు. ఆ కృతులన్నియు నట్టివే! ఈతని మార్గము ప్రాతయనిపించు సరిక్రొత్త మార్గమే! అసమాన మానవభవానేక ప్రకారావతారామాన ప్రతిభానుభావుడే కవి. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు ఈ విషయమును అస్వస్థులై యుండియు, కొన్ని గంటల కాలము ఉపన్యసించుటను నేను స్వయముగా విన్నాను.

ఇది పద్యనిర్మాణమార్మికత నెఱిగినకవి వ్రాసినదగుటచే కథా వస్తువు అల్పము అల్పాల్పము అయినను, పద్యము మనచేత ఓహో అనిపింపక మానదు. అని నేను అన్నిట ఈ కవితో నేకీభవింపను. వీరివద్యము కుంటువడుచుండును. నా కిష్టముగాదు. కొన్ని యతులకు అఖండయతులని పేరు పెట్టి సరిపెట్టుకొందురు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|68}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eh3y61bh85m0eogbkulz4t72di11540</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213533</id>
    <revision>
      <id>557556</id>
      <parentid>557248</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3895" sha1="kvmj4wi83761gkayzkh8wh2vltjavgy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దానిని నేనొప్పను. మహాప్రతిభ, అద్భుతవ్యుత్పత్తి, నిరంతరాభ్యాసముకల శ్రీ జోగారావువంటి మహాకవి అట్లు సరిపెట్టుకొనుట నా కసమ్మతమే!

పస్పశమునందు విదేశీయ కామినీగోష్ఠి సంప్రయోగాదికము, వారివారి స్వభావాదికము వర్ణితములు.

1) ఒక నల్లవాడు, 2) ప్రేమ లేకయ, 3) తరచుగ విడాకువార్తలు, 4) అడుగరు పడతులు డబ్బులు -

ఈ పద్యముల తాత్పర్యము విచిత్రమనిపించును. కాని అసంభవము కాదు. వాత్స్యాయనమహర్షి చెప్పనే చెప్పెనుగదా! 'విడాకులు' ఈ పేరుతో కాకున్నను మనస్సులు కలియని దంపతుల కీడ్పాటు అక్కడక్కడ కలదు. పడతులు డబ్బులడుగకుండుట యే కాదు, వారే డబ్బిచ్చుట మన మెరుగుదమా! &quot;లంచంబిత్తురు
తార తారకవియన్&quot; దీని నెఱుగని రసికుడుండెనా!

పాంథశాల ప్రథమ పద్యము పెద్దనగారి హిమాలయ వర్ణనకు 'నిడుద పెన్నెరిగుంపు జడగట్ట' పద్యమునకు పుత్రిక, ఇక 'సర్వతోముఖ వినోదోర్వరలో పద్యము జోగారాయ మహాకవి భావావతరణము, ఆ పద్యములో ఎన్ని విరుపులు? ఎన్ని మలువులు - సెబాసు. ప్రిదిలిన ముకురశకలములలో ఒక మూర్తి బహురూపనికరములుగా ప్రతిఫలించుట! కడిది వేడుకల సోడగుటలో ఆశ్చర్యములేదు.

పాంథశాలలోని పండ్రెండవ పద్యము విచిత్రమైన వాకోవాక్యము. జోగారావువంటి శృంగారరస బ్రహ్మోపాసికూడా నిర్ఘాంత పోవునంతటి విషయముగలది. భార్య యెవ్వరితోనో సుఖపడుచుండ, ఆమెసుఖము చెరుపగనేల
యన్నాడు. దీనిని సహనశీల మనవలెనా?

గెనడీ కరోద్కి, కవియు శైష్యోపాధ్యాయికను అలంకరించిన వారే వారు వీరిని గురూజీ అంటారు. ఆ శిష్యుని ప్రసంగములకు ఈ గురూజి నవ్విపోవుచుండుట గమనార్హము.

రష్యను వారి శృంగార సంస్కారమును కవి యెంతగనో మెచ్చుచున్నాడు. కారణము వారల్లరి పెట్టరు. ఇష్టమైన సరే యనుట, లేకున్న క్షమింపుడనుట. కవి అస్పత్రినుండి విడుదలై వచ్చునపుడు నర్సు నవ్వుచు వచ్చి 'వనితను వారుణిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|69}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kvmj4wi83761gkayzkh8wh2vltjavgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213534</id>
    <revision>
      <id>557557</id>
      <parentid>557249</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="tvfxq1w44k0ls26vi4cqr4c6fwvvyle" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మాంసమును వలదందువే, ఇక నీబ్రదుకెట్లు? అనుట వారి చొరవ. ఎగతాళిగా గాని, ద్వేషముతో గాని, ఇట్లనుట ఈ దేశమునగూడ అక్కడక్కడ కన్పించుచున్నది.

'ఎక్స్పో'లో మోహముగనులైన ముగ్గురు నాయికలతో ప్రయాణము, వారు తన్ను క్రొత్త పెండ్లి కొడుకును చేయుట.

“చదల చిల్లునుండి” - అన్న సీసపద్యము అద్భుతమే ! నా బాధ యేమనగా 'అంతటి మంచి కవిత్వము అపాత్రవ్యస్తమైన దేమా' అని. ఎవ్వనికైనను దేశాభిమానము ఎంతగా వెల్లివిరియునో సంతోషద్వీపము మూడవ పద్యము సాక్ష్యము. సంతోష ద్వీపాంతమునందలి ఫలశ్రుతి పేరుతో నున్న ఆశీర్వాదము ఆమోఘము కాదో!

ఆంధ్రభామను గూర్చిన వర్ణనము కొంత అపూర్వతను సంతరించుకొన్నది. పురుషాయిత క్రీడావి శేషము భావజన్వయం పాకమట ! బాగు బాగు! ఆకారసౌష్ఠవము కలవారు పోతులకు పోతగునేమోగాని పెంటికి పోతుగాడట! ఈ విధమైన శృంగారము నందలి ఆయాపాళ్లను సూటిగా విశ్లేషించి చెప్పుటలో జోగారాయ కవిసార్వభౌములను త్రోసిరాజనువారు నేడు లేరేమో అనుకొనుట అతిశయోక్తి మాత్రము కాదు.

ఈ కవి తొలినుండి నేటిదనుక అన్ని పోకడలు పోయినవాడే! కాని నేటికి ఛందోమయమైన సారస్వత విహారమునందు మాత్రము కృతనిశ్చయుడైనాడు. ముందా ప్రతిజ్ఞ చేయనే చేసినాడుకదా!

శృంగార చాటువులలోని పదునెన్మిదవ పద్యము కొంత విచిత్ర స్ఫూర్తికలది. అందలి “మహాకానివాడు మరుడు' ఈ సమాసమును లోకవ్యవహారనువాదపరముగా పెద్దలు స్వీకరింతురుగాక! ఈ చాటువులలో నిట్టి దోషములెన్నుట పాడికాదుకదా! ప్రణయ లేఖ మాధుర్యము అనుభవైకవేద్యమే! ఆ యనుభవము లేని వారికి కూడ కొంత మాధుర్యపుసోకు సోకింపగల జోగారాయ కవి నిజముగా రససిద్ధుడే!&quot; అని సీతారామా చార్యులు గారు వున్నది ఉన్నట్లు చెప్పారు.

&quot;ప్రపంచము పుట్టినప్పటినుండి, ప్రపంచములో సాహిత్యము పుట్టినప్పటినుండి అంటే ఆవాది నుండి, సర్వేసర్వత్ర భిన్నదేశోత్పన్నముల భిన్నకాలోత్పన్నమాలు అయిన సర్వకావ్యాల లోనూ శృంగార స్పర్శలేనిది లేదు. ఏ భాషా సాహిత్యంలోనైన ఉత్తమ కావ్యాలు పదింటి పేరు చెప్పమంటే ఆ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|70}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tvfxq1w44k0ls26vi4cqr4c6fwvvyle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213535</id>
    <revision>
      <id>557558</id>
      <parentid>557250</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3987" sha1="7vcctaq2orha9l8s5g9cd8q60lmfh6q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పదింటలోనూ శృంగార స్పర్శ లేనిది వుండదు. అంటే ఏమన్న మాట విశ్వవ్యాప్తమైన కవితాత్మను పరిపాలించగలినది శృంగారము. సాహిత్యమున కుత్తమత్వమును ప్రసాదించునది శృంగారము అని తెలుసు. అందుకే ఆ రసరాజమార్గము సాహిత్య సామ్రాజ్యములో రాచబాటయైనది. రహదారి యైనది. క్షుణ్ణమార్గమున పయనించి ప్రాచీన కవుల నతిశయించుట అతి దుర్లభము. ప్రాచీన ప్రౌఢ కవుల ప్రతిభాసమగ్రుల మీద గల ప్రగాఢ ప్రతిపత్తితోనే వారి నామార్గమున అతిశయించవలెనన్నదే నాస్వభావ జీవలక్షణము. నాసర్వకావ్యములందును, అప్సరస, ప్రసన్నకుసుమాయుధము సరేసరి, అడిగొప్పుల హోరుగాలి, శృంగార సర్వజ్ఞములన్నింటను అప్రయత్నమందే యథాశక్తిని, యావచ్ఛక్తిని వినియోగించితిని అలవోకగా, శృంగారము అంటే సౌందర్య తృష్ట నాహృదయమునకు, చమత్కారము నాజిహ్వకు నైసర్గిక గుణములు. చమత్కారము శృంగారము నందగింపచేసినది. నాశృంగార కవితా గానము ఎవరో చెప్పిన దానికి సుకుమార శుకానువాదము కాదు. సర్వతంత్ర స్వతంత్రము. ఉత్త ఊహాగానముకాదు. పరిజ్ఞాన ఫలితము. పరిశీలన ఫలితము. పరిశ్రమ మంటే హృదయ దఘ్నమైన అనుభూతి ఫలితమున్ను. అట్టిదే ఈ శృంగార భృంగారువున్నూ” అని జోగారావు గారు ఘంటాపథంగా చెప్పారు.

రసజ్ఞ పండితుల కోసమే ఈ గ్రంథం నేను రాశాను. వారే దీన్ని చదివి సంతోషిస్తారు. అట్టి వారు కొద్దిమందే కావచ్చు. అల్పసంతోషిని నేను. మొండివాడు రాజు కన్నా బలవంతుడు అని &quot;కవి హృదయ భూమిక&quot;లో తన గూర్చి తాను జోగారావుగారు రాసుకున్నారు.

ఈ గ్రంథంలో అడుగడుగున శృంగారం దర్శనమిస్తుంది. శృంగారం ఈ గ్రంథంలో పరాకాష్టకు చేరుకుంది. జోగారావుగారు ఇదిగో నా శృంగార దర్శనం అని మంచికవిత రాశారు. అది ఇది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;శృంగారము శృంగారము
జగమంతా శృంగారము
భగవంతుని సుస్మేరము
       శిశువుల చిరునవ్వులలో
       తల్లుల తలపోతలలో
       ప్రేమని కనుచూపులలో
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vcctaq2orha9l8s5g9cd8q60lmfh6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213536</id>
    <revision>
      <id>557559</id>
      <parentid>557251</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1788" sha1="mm368ipobkavfdu5bek9sgdkr10hndq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
పుడమితల్లి ప్రసవించిన
మొలకలలో చివురులలో
మొగ్గలలో పూవులలో
పువు సిగ్గులు తావులలో

     తావులు గొనియావులించి
     మధువు త్రావి మైమరచిన
     సుమ సుందరి సందిటిలో
     సొమ్మసిల్లు తుమ్మెద వగ
     కాండ్ర కలవరింతలలో

గగ నాంగన మేలిముసుగు
మేఘమ్మును మెలమెల్లగ
తొలగించే తుంటరి తుర
గలి కుఱ్ఱల పరుగులలో

     తటిత్ప్రియా పరిష్వంగ
     ఝటితి సుఖ స్ఫూర్తి యుతుని
     వర్జ న్యుని హర్సాశుల
     పారవర్షధారలలో {{float right|॥శృం॥}}

పంచభూతములను సమా
వేశమైన పగిది నున్న
ఒక పున్నమ సన్నివేశ
మున సాగర సన్ని ధాన
మున సరసప్రసన్నమైన
ప్రియ వయస్య సుస్మితాన్య
రాకా శశిరేఖలలో

     శృంగారము శృంగారము
     జగమంతా శృంగారము
     భగవంతుని సుస్మేరము&quot;
&lt;/poem&gt;


జోగారావుగారు వివిధ దేశాల భామలను వర్ణించిని తీరు కడు అద్భుతంగా వుంది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|72}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mm368ipobkavfdu5bek9sgdkr10hndq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213537</id>
    <revision>
      <id>557560</id>
      <parentid>557252</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T15:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="nxxfl7oiflwu2n6j0s0t1qujxyn1f6q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''రష్యను భామ :'''
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఉ. ముక్కు మొగం బెరుంగకయ మోహనరూపను బాటసారినిన్
   మక్కువ పల్కరించుటకునై కిటున 'న్నది రష్యలోన 'నీ'
   చక్కని చెల్మిగోరు' దన పై యను నించిన, నించదేనియున్
   అక్కట నన్ క్షమింపు' డను ఆ శుచి సంస్కృతి స్థాయి యెంతదో!

చం॥ తరగతి పాఠమున్ గడువు దాటి ప్రబోధము సేయుచుండ వి.
    క్టరు కడు చిర్రుబుర్రనగ, కారణమడ్గ - 'నిజంబు సెప్పవా?
    గురువర' యన్న 'సత్యమునె కోరుదు' వంటని 'బాలమిత్ర' నా
    పరువును దీయు నా వ్యవధి వ్రాలెన యొండొరుతోడ పోయెడిన్'

గీ॥ స్థానికుల కీయరు బస రష్యను హొటళ్ల
   వామపక్ష రసికులకు పట్టపగటి
   యిందనములె బట్టబయటి బంధనములు
   చూచుచుందురు మనవారు చోద్యమలర

గీ॥ ఆసుపత్రినుండి విడుదలైన రోజు
   నన్నుగనినవ్వుచిట్లనె నర్సొకర్తు
   “వనిత వారుణి మాంసము వలదనెదవు
   ఇంక బ్రదుకెందుకు మహాత్మ! ఎరుగ&quot; ననుచు
   'ఆసుపత్రి బ్రదుకె యిది యంటి నేను.
&lt;/poem&gt;


'''స్వీడిషు భామ :'''
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
కం. స్వీడను దరినుండి లెనిన్
    గ్రాడున కరుదెంచె నొకతె గంధర్వసుమా!
    ఆ డాబున దర్పంబున,
    నాడొక బస్పున నిలబడి నను వాదాడెన్

సీ. 'పజ్జ నాడుది నిల్వ పట్టనట్లెట్లుకూ
          ర్చుందురో మగవారు చూచుచుండి!'
   'ఏమిసేయదు, కాలిలో మంట' - 'పోనిండు
          ఒడిలోన గూర్చుందు వొ త్తిగిల్లి'-
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|73}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxxfl7oiflwu2n6j0s0t1qujxyn1f6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213538</id>
    <revision>
      <id>557561</id>
      <parentid>557253</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T15:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2810" sha1="5nn3x14e3fgkox8hmh1ufsbuyiesx04" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;ఏమి లాభము నాకు ఇరువురి చలికోట్ల
          దళసరి వెరసి యైదంగుళములు'-
అటు లంటివో లేదో ఆకస్మికమ్ముగా
          పడతుక చదికిలంబడియె తొడను

గీ. హెచ్చె వెచ్చన, నొప్పియ హెచ్చెనంత
   ఇంతి పలుకుల చేతల నెంత చొరవ !
   బస్సు దిగుచు' తగ్గెన మంట? పాప!' మనియె
   కలికి, నెత్తి కెక్కిన దరకాలి మంట.
&lt;/poem&gt;


'''అమెరికన్ భామ :'''

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
కం. న్యూయార్కున రాక్సీలో
    నాయుని కటు తిరిగిచూచి నగరపు వింతల్
    సాయాహ్నము బస్సు దిగితి
    నాయాత్రం గలిసిన గరిత నా కిట్లనియెన్.

చం. 'కలిసిన మాత్రలోన కలకాలము కన్నుల కాపురంబుగా
     నిలబడగల్గు దృశ్యములు నీవును నేనును గాంచినార మో
     లలిత విశాల నేత్ర! కను లన్ బలిమిన్ మరి మూయునప్పుడున్
     నిలబడు కాంత రూపము కనీనికలంబడ 'సేకరించితే!'

మ. 'మన సే కన్నయి కన్నె కాంతమయి నం సాక్షాత్కృతిం బొందగా
          మన సా కంటిని కంటి పాప ననుకం పాశం గటాక్షింపదే!
    కనులంగల్గు మనస్సులే మధురకాం క్షావాసముల్ సుందరీ!'
          అని మార్యాదకు నేను మార్పలుక నా హ్లాదంబుతో నిట్లనెన్,

అర్ధసీనం: 'ఎందు పోయెదరు మీరిపుడ?' 'రాక్సీకి' నే
               నరుదేర మీకు సభ్యంతరంబొ? -
        'అది వెల తక్కు వైనట్టి నెలవుసుండు' -
               ఏనురాఁ బెరుగదో దాని విలువ?'
        'అట్టు లాడిన నేనేమి యనగలాడ?'
              'ఆడుదాని చనువు కన్నులార గనవు,'
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|74}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5nn3x14e3fgkox8hmh1ufsbuyiesx04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213539</id>
    <revision>
      <id>557570</id>
      <parentid>557254</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T17:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557570</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3140" sha1="k4g4lnfj28idzpgz089wo3v86z73li7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''స్పేనిషు భామ :'''
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఉ. పేరిసులోని మా బసకు స్పేనిషు భామ యొకర్తు పెత్తనం
   దారుగనుండె నాకు ధర నచ్చినవారు స్పెయిన్ గరల్సు, ఖా
   శ్రీ రమణుల్ - తదక్షు లతసీకుసుమంబులు, తచ్ఛిరోజముల్
   నీరద నీలముల్, వపువు లింపుల వంపరదబ్బ పండులే.

మ. ఒక నా డొంటిగ నుండి నేను బస న బ్బో ఠీకుగా ధామపా
    లిక నాతో చనవుం బొనర్చు మిష జాలిపాట' తా పాడుచున్
    ఆకటా! యొంటరి పాటు దీర్చుకొనవా యంచాడగా నంత లో
    నికినివ్ గెంటరులై దిగంబడిరి మా నేస్తాలు వస్తాదులై.
&lt;/poem&gt;


రష్యనుభామ, స్వీడుషుభామ, అమెరికాను భామ, స్పేనిషు భామల అందచందాలను కన్నులకు కట్టినట్లు ఎంతో సుందరంగా వర్ణించారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;శృంగార భృంగారువు మనసాహిత్య
రంగంలో వున్న ఒక అనర్ఘ రత్నం.
వ్యక్తిగా కూడా ఒక గొప్ప సాహిత్య వేత్త,
మహోన్నతుడు, మహాకవి&quot;.
{{right|'''- జి.రామానుజులు నాయుడు'''}}
&lt;/poem&gt;


'''7. గంధర్వ నగరం :'''

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;గంధర్వనగరం&quot; అనే యీ కావ్య సంచయంలో
సువిశాలమైన ఆయన సాహార్దమయ జీవితమూ సారస్వత
జీవితమూ యథాతథంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఒక్కొక్క శీర్షికా
ఒకొక్క తెఱతీసినట్లు ఆయన నిజస్వరూపాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నది.
అసలు మనిషి బ్రదుకే ఒక 'గంధర్వనగరం!' 'గంధర్వనగర
లేఖేవ పశ్యత ఏవ నశ్యతి' అని కాదంబరిలో బాణకవి అన్నట్లు
గుర్తు. సరిగ్గా యీ గ్రంథం చదువుకుపోతూ ఉంటే ఒక
అరవై యేళ్ళ జీవితం వివిధ దశాంతరాలలో ఎలా
పరివర్తమానం అవుతూ ఉన్నదో గోచరం అవుతుంది. &quot;
{{right|'''- మల్లంపల్లి శరభయ్య'''}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|75}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k4g4lnfj28idzpgz089wo3v86z73li7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213540</id>
    <revision>
      <id>557571</id>
      <parentid>557255</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T17:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557571</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4884" sha1="kpms0cq2xmhrf5siiyau0y8gfxa5al5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఇది 1988లో వెలువడింది “రావుగారి షష్ఠిపూర్తి మహోత్సవ సంఘం&quot; వారు దీన్ని ప్రచురించారు. ఇందులో 116 పేజీలు వున్నాయి. దీన్ని రేబాల లక్ష్మీ నరసారెడ్డి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. “భూమిక” అనే పేరుతో మల్లంపల్లి శరభయ్య, &quot;సహృదయ భూమిక&quot; అనే పేరుతో వంతరాం రామకృష్ణారావు గార్లు “ముందుమాటలు” రాశారు. ఈ కవితల్లో ఎక్కువుగా వ్యక్తులకు సంబంధించే వున్నాయి. &quot;అమ్మ&quot; కవితతో ఈ
గ్రంథం ప్రారంభ మౌతుంది. ఇందులో 98 శీర్షికలు వున్నాయి. అవి ఇవి.

అమ్మ, ఆర్షవర్షీయసి, ఆ సేతు శీతాద్రి, భారతీయ సాహితి, భూతల స్వర్గము, కవి, జయంతితే, కోకిల, ఉగాది కవితాగానము, నవ వసంతము, గురు పూర్ణిమ, గురు సాక్షాత్కారము, గురు భక్తి, శిష్య హృదయము, చంద్రకళ, మధురక్షణము, రాధ, యోజన గంధి, శ్రీరామ నవమి నవరత్నములు, మానవుడు, కనిపించిన కైలాసము, కాంతి రేఖలు, తెలుగు తల్లి, భువన విజయ కైవార గద్య, తెనాలి.
రామలింగని మొగము, ప్రపంచ తెలుగు మహాసభా సారధులు, కల్యాణ శుభ కామన, శుభాశంస, రంగేశుడు, శమ్మని శమ్ము, ఎంతలో ఎంత మారిపోయినది తెనుగు, కింకర్తవ్యం?, నవకవీ! యువకవీ! నా దొక్క మనవి, వారసత్వం, పద పదరా ! భారత వీరా!, పరిదేవనము, శ్రద్ధాంజలి, యుగపురుషుడు, మహర్షి, అపూర్వకాకలి, అంతర్వాణి, అనంత కృష్ణుడు, రమణీయము, కళాప్రపూర్ణుని సహస్ర
చంద్రదర్శనోత్సవము, నాకు నచ్చిన కవి, సంక్రాంతి సాధువాదము, నట పితామహుడు, షష్టిపూర్తి, సహృదయుడు, సహృదయ సమ్రాట్, మహామాన్య, రోటరీ పీఠాధిపతి, మంగళా శాసనము, పెండ్లి దీవన, మల్లం పల్లి సోమ శేఖర శర్మ, కులపతి, పప్పు వేణుగోపాలరావు, తెల్లాకుల జాలయ్య, డాక్టర్. కూనయ్య వంతులు, శుభవార్త, ముద్రాలయము, శ్రీనాథుడు, ఆదిభట్ల నారాయణదాసు, వెంపరాల, శ్రీ.శ్రీ., కాళోజీ, ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్త్రి, ఓరుగంటి నరసింహ యోగి, తెన్నేటి విశ్వనాధము, నడింపల్లి నరసింహారావు, కొత్త సచ్చిదానంద మూర్తి, ఎం.ఆర్. అప్పారావు, విశ్వావళి, రొద్ధం ప్రభాకరరావు, డాక్టరు. సి. సుందర రామ
శర్మ, కె. వెంకట శివయ్య, ఆచార్య గంటి జోగి సోమయాజి, దివాంజీ, లలితా నంద సరస్వతి, రాంభట్ల లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి, అంబటిపూడి శ్రీరామమూర్తి, డాక్టర్. ఐ.వెంకటరామం, ఇచ్చాపురపు జగన్నాధరావు, మస్తాను రావు, కంతేటి కాశీ విశ్వనాథం, వసంతసేన, సోనాముఖి, ఆప్త మిత్రుడు, ఒక్క భవభూతి, కామ సూత్రము,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|76}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kpms0cq2xmhrf5siiyau0y8gfxa5al5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213541</id>
    <revision>
      <id>557573</id>
      <parentid>557256</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T17:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557573</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3994" sha1="dixbog4tno36k0vprbehuvt1z2v09ix" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చతురానన, నరకః (స్పార్ధే కపచ్చయః), తెలుగు గంగ, యోగక్షేమం, తాజ్‌మహల్, వంపన సూర్యనారాయణ, కవి జీవితోదంతము.

ఈ కావ్యంలో జోగారావుగారి సారస్వత జీవితం సౌహార్దమయ జీవితం యథాతథంగా ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఇందులో ప్రాచీనకవులు, నవ్యకవులు, విప్లవ కవులు, వాస్తవిక కవులు, అభ్యుదయ కవులు, ప్రముఖులు మున్నగు వారికి సంబంధించిన కవితలు చోటుచేసుకున్నాయి. అంతేకాదు. పండితులూ, సన్నిహితులూ, స్నేహితులూ, పరిచితులూ, డాక్టర్లూ, యాక్టర్లూ ఇలా అందరి గూర్చిన కవితలు ఇందులో వున్నాయి. ఇలా అనేక మంది జీవిత విశేషాలతో ఈ కావ్యం నిండి వుంది. అందరూ గొప్పవారే, అందరూ సుప్రసిద్ధులే. అందుకే ఈ కావ్యానికి గంధర్వ నగరం&quot; అనే శీర్షిక పెట్టారు జోగారావుగారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
“హనుమంతరావు” అనే స్నేహితుడి గూర్చి జోగారావు గారు ఇలా రాశారు.

“ఒక భూతమ్మున కుద్భవించి మఱి యింకోదానిపై కేగి, యిం
కొక దానిందరియించి, యింకొకటి రక్త్రోదేశమున్ గాల్చి, కొం
డొక భూతము తనూజ గుర్తెఱిఁగి, మాన్యుండౌచు భూత ప్రపం
చక రూపుండయి క్రాలుమారుతిస్వసంజ్ఞాకున్ నినున్ బ్రోచుతన్”
&lt;/poem&gt;


హనుమంతుడు వాయు తనూజుడు. ఆకాశం మీదకు ఎగిరాడు. సముద్రం దాటాడు. భూమి తనూజను గుర్తించాడు. తన తోకకు నిప్పు అంటించుకుని లంకను కాల్చాడు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;లక్ష్మీ నరసింహం&quot; అనే నటుణ్ణి గూర్చి ఇలా అంటారు రావుగారు.

'అంభోజాక్షుఁడు నాడు దాల్ప నరసింహస్వామి వైవథ్యమున్
స్తంభంబున్ బగిలించె, నీయనయొ సత్రాజితతనూ జాద్యనే
కాంభోజాక్షుల భూమికల్ మిగుల వైయాత్యంబుతోఁదాల్చి సం
స్తంభీ భూతముఁ జేసె భావుక సమాజంబున్ బహు ప్రీతిగన్. &quot;
&lt;/poem&gt;


ఈ కల్పన ప్రాచీన కవుల కల్పనలతో సరితూగుతూవుంది.


ప్రపంచ మహాసభలు 12-4-1975 నుంచి 18-4-75 వరకు హైదరాబాద్‌లో జరిగాయి. ఆ సందర్భంగా జోగారావుగారు, విద్యామంత్రి మండలి వెంకట కృష్ణారావుగారి గూర్చి రాశారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|77}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dixbog4tno36k0vprbehuvt1z2v09ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213542</id>
    <revision>
      <id>557575</id>
      <parentid>557257</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T18:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557575</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3390" sha1="5hydyke3val6uylo7l0ltatq5rhyfw2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
మ. మతివాచస్పతు లెందరెందరో మహామంత్రుల్ తెలుంగుంబొల
    మ్మతి వేలంబగు భక్తి నేలిరిగదా నాన్యాదృశాత్మీయసం
    స్కృతి వీరవ్రతులందు తిక్కన మనీషిన్ తిమ్మరాజున్ గుణా
    న్వితు మిమ్ము న్ సములంచునెంచెదను ఎమ్వీకృష్ణరాయాగ్రణీ.

ఉ. రాజులు మంత్రులై, మరి నిరంకుశులెందరొ మంత్రులయ్యు రా
    రాజులభంగి పోజులు కరంబిడు కాలమునందు మీరు ని
    ర్వాజవినీత వేషులు సరాజసవృత్తులు నౌటమే లదే
    సాజపువిద్యనైజమదె సంస్కృతి మంత్రులటన్న మీరలే.

శా. మీ సంకల్పబలమ్ము, మీహృదయసామీచీన్య సంప త్తియు న్,
   మీసామర్ధ్యము, మీసముద్యమసమున్మేషంబు విశ్వంబు స
   ర్వేసర్వత్ర వెలుంగు తెల్గుల యశోరింఛోళి నేకత్ర సం
   వాసింపించెను నేఁడు; మీకివె మహాభాగా ! నమోవాకముల్.
&lt;/poem&gt;


“నాకు నచ్చిన కవి&quot; అనే శీర్షికతో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి గూర్చి యస్వీ జోగారావుగారు రాసిన కవిత ఇది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఉ. అక్షరలక్ష లంచిత శుభాక్షతలై పొలపొందునట్లుగా
   అక్షరమైన హ్లాద మెదసాక్షిగ సర్వరసజ్ఞ జాతికిన్
   దక్షతనిచ్చు సూరిసురవాణికి సత్కవితా కళామహా
   దక్షున కొక్క లక్షయిడి ధన్యతగాంచెను జ్ఞానపీఠమున్.

సీ. ఒక గండభేరుండ మొక గంధవేదండ
          మొక యున్నత మహీంధ్ర మొక సముద్ర
   మొక వేద మొకశాస్త్ర మొక మహాభాష్యమ్ము
          నొక పురాణ మ్మొక యుపనిషత్తు
   ఒకఝంఝ యొకవృష్టి యొకఝరి యొకప్రౌఢ
          నాయికాయత పురషాయితమ్ము
   ఒకపండితోద్దండు డుద్దతుం డొక యోద్ధ
          ఒక మహాసమ్రాట్టు నొక మహర్షి

   స్మృతి గదిలి పాయకుండు తదతి విశిష్ట
   కావ్యహేతుత్రయీ వ్యక్తి భవ్యతలను
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|78}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5hydyke3val6uylo7l0ltatq5rhyfw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213543</id>
    <revision>
      <id>557576</id>
      <parentid>557258</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T18:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557576</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2784" sha1="0o2g5w1jdkl0kb0m7y862ibd474yzny" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   వరుస నొక్కొక్కదాని భవనము సేయ
   నాకు నచ్చిన కవి విశ్వనాథ యొకడు.
&lt;/poem&gt;


ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గారి జీవిత అంశాలను గూర్చి జోగారావుగారు అద్భుతంగా వివరించారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   కనులకు రతిరాజు కళలకు రేరాజు
          పడగెత్తె నిది ఆదిభట్ల పోజు1
   గంధసింధుకముపై గంధసింధుర మొండు
          కొల్వుదీరిన యట్టి చెల్వుచూడు2.
   వాగ్వశీకృత సరస్వతి యెవ్వడనిన వీ
          డను నాలుకకుఁ దొడవై నవాడు3.
   కోనలుదేరిన మీసముల్ దువ్వి నా
          నము లెవ్వరని సవాల్ సల్పుఘనుడు4
   మట్టగోచీపెట్టి మన్నెసుల్తానుల
          నే బలాదూరను నేర్పు కాడు5
   తొండమెత్తిన మత్తశుండాల మార్గము
          గ్గిన పండ్లు నెమరువేసినది నేడు6
   శిష్యవాత్సల్యంబు చెలువుదీర్చిన మూర్తి
          సరిలేని దేశికచక్రవర్తి7
   సర్వసత్కళా కౌశల దూర్వహుడు మ
          హామహుండు హరికథా పితామహుండు8.
&lt;/poem&gt;


'''వివరణ :'''


1. ప్రౌఢ నిర్భరవయస్సులో, 2. మైసూరులో గజారోహణ ఘనసన్మానము, 3. మైసూరు దర్భారులో వీణాగానగోష్ఠి, 4, పైలా పచ్చీసులో, 5. ఇంటిలో, 6. వార్ధకదశలో, 7. శిష్యులతో, 8. హరికథాగోష్ఠిలో.


గురువు ఆచార్య గంటి జోగిసోమయాజి గూర్చి జోగారావు రాసిన కవిత ఇది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
బహుభాషా బహుశాస్త్ర బంధుర మహావైదుష్య మత్యద్భుతా
వహమేధావధి శిష్యవత్సల హృదబ్జాత ప్రభాతమ్మునున్
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|79}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0o2g5w1jdkl0kb0m7y862ibd474yzny</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557577</id>
      <parentid>557576</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T18:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>557577</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="7zgmt05pghh3j41okjixr0xfyu1vmvg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   వరుస నొక్కొక్కదాని భవనము సేయ
   నాకు నచ్చిన కవి విశ్వనాథ యొకడు.
&lt;/poem&gt;


ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గారి జీవిత అంశాలను గూర్చి జోగారావుగారు అద్భుతంగా వివరించారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   కనులకు రతిరాజు కళలకు రేరాజు
          పడగెత్తె నిది ఆదిభట్ల పోజు1
   గంధసింధుకముపై గంధసింధుర మొండు
          కొల్వుదీరిన యట్టి చెల్వుచూడు2.
   వాగ్వశీకృత సరస్వతి యెవ్వడనిన వీ
          డను నాలుకకుఁ దొడవై నవాడు3.
   కోనలుదేరిన మీసముల్ దువ్వి నా
          నము లెవ్వరని సవాల్ సల్పుఘనుడు4
   మట్టగోచీపెట్టి మన్నెసుల్తానుల
          నే బలాదూరను నేర్పు కాడు5
   తొండమెత్తిన మత్తశుండాల మార్గము
          గ్గిన పండ్లు నెమరువేసినది నేడు6
   శిష్యవాత్సల్యంబు చెలువుదీర్చిన మూర్తి
          సరిలేని దేశికచక్రవర్తి7
   సర్వసత్కళా కౌశల దూర్వహుడు మ
          హామహుండు హరికథా పితామహుండు8.
&lt;/poem&gt;


'''వివరణ :'''


1. ప్రౌఢ నిర్భరవయస్సులో, 2. మైసూరులో గజారోహణ ఘనసన్మానము, 3. మైసూరు దర్భారులో వీణాగానగోష్ఠి, 4, పైలా పచ్చీసులో, 5. ఇంటిలో, 6. వార్ధకదశలో, 7. శిష్యులతో, 8. హరికథాగోష్ఠిలో.


గురువు ఆచార్య గంటి జోగిసోమయాజి గూర్చి జోగారావు రాసిన కవిత ఇది.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
మ. బహుభాషా బహుశాస్త్ర బంధుర మహావైదుష్య మత్యద్భుతా
    వహమేధావధి శిష్యవత్సల హృదబ్జాత ప్రభాతమ్మునున్
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|79}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7zgmt05pghh3j41okjixr0xfyu1vmvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213544</id>
    <revision>
      <id>557583</id>
      <parentid>557259</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T22:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1594" sha1="6q1mfif3m0c2idmr08dp6h2wijnpk0w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   మహితాధ్యాత్మ కళాప్రపూర్ణము, ప్రసన్నమ్మున్ భజింతున్ ముహు
   ర్ము హురుద్యతత్ప్రతిపత్తి మద్గురు మహమ్మువ్ సోమయాజిత్వమున్.
&lt;/poem&gt;


ప్రముఖ అభ్యుదయ కవి &quot;శ్రీశ్రీ&quot; గూర్చి ప్రశంస -
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   ఎవడీ
   అభినవాంధ్ర జగతి
   అభ్యుదయ యుగప్రగతి
   కవితా ప్రస్థానములో
   కలమె చలత్ ఖలీనముగ
   ధౌడెత్తిన
   యువభావుక హృదయాన
   జగన్నాధ రథసారధి!
   ఎవడీ
   భూతకాల వైతరణి న్
   బాతువులగు జడబుద్ధుల
   కులవృద్ధుల కురువృద్ధుల
   కలమె గదా దండముగా
   దట్టించిన
   క్రుద్ధ వృకోదర ధీరుడు!
   ఎవడీ
   దంధన ధన మదాంధ ఘన
   దౌర్జన్యపు టూహలపై

   కలమె ఖండ పరశువుగా
   దండెత్తిన
   నవ విప్లవ రవభైరవ
   మార్గాపర భార్గవుడు!
   ఎవడీ
   ధనిక ప్రజ పరిపీడిత
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|80}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6q1mfif3m0c2idmr08dp6h2wijnpk0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213545</id>
    <revision>
      <id>557592</id>
      <parentid>557260</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T09:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2215" sha1="rtahp4wipjxw7huz66gxxelu8j59akv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
   ప్రజాహృదయ ప్రతినిధియై
   కలమె విజయ కాహళిగా
   ధ్వజమెత్తిన ధనంజయుడు!
   అతడే
   అభినవాంధ్ర మహాభ్యుదయ
   శుభోదర్క సుకవి సభా
   విభావసుడు మన శ్రీశ్రీ!

   అతని కిదే
   మహాభ్యుదయ సభాసమయ
   సభ్య హృదయ సదా సదా
   శయ మరందమయ సరోజ
   నిచయాంజలి! నిత్యాంజలి!
{{right|'''డాక్టర్ ప్రసాదరాయ కులపతి గారి గూర్చి -'''}}


మ. కలడా నేడు కవీనికల్ వదనమున్ కంఠంబు స్వాంతంబు నా
    ర్షలసత్తేజ మ రూక్షరాజసము మంత్రస్కృక్కు వాక్కున్ మహా
    జ్జ్వల కావ్యనుభవమ్ము నిండి జగతిన్ జానొందు నవ్వాడహో!
    కలడొక్కండు తలంతు నాకులపతి ఏ కావ్యాంగనా ప్రేయమన్.

చం. సుకవిత హృత్కు శేశయ వసుప్రభగాగ, రసజ్ఞతల్ గడున్
    శుకపిక చంచరీక మృదుసూక్తుల పాటలదీటులై చక
    చ్చకితుల సత్సభాసదుల సర్వులజేసెడు యావదాంధ్ర కీ
    ర్తికి రవమూర్తి కి న్ కులపతి వ్రతవర్తికి సాధువాదముల్.

సహజ కవి “కాళోజీ&quot; గూర్చి జోగారావు కమనీయమైన కవిత రాశారు.

    అన్నా కాళోజీ!
    కరుణకు సున్నాచుట్టిన కాలంలో
    కవితకు పెట్టిన కాలేజీ!
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|81}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rtahp4wipjxw7huz66gxxelu8j59akv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213546</id>
    <revision>
      <id>557593</id>
      <parentid>557261</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T10:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1707" sha1="ry51rjrzotgndru6pfag480im7xwgs6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    లోకంలో గొడవంతా
    'నాగొడ' వని భావించే నానాజీ
    బవిరిగడ్డం లేదుగానీ
    బారెడుజడలు లేవుపోనీ
    భావాల పుట్టలోంచి
    భవ్యార్ష కవితాకృతిగా
    బహిర్గమించిన బాబాజీ!

    కలం చేసే కసరత్తులతో
    పదాలపటాలం దూసే కత్తులతో
    కవితారంగంలోకవాతుచేసే కాళోజీ!
    అక్రమ విక్రమార్కులను హడలగొడతావు
    నవభావుకులను నవ్విస్తావు.

    ధర్మవీర దయావీర ధౌరేయుడివై
    ఖలీల్‌జిబ్రాన్ లా కరుణహాస్యరసాల
    లవ్ మేరేజికి లగ్నం పెడతావు

    కుర్పిస్తా వొకకంట కన్నీరు
    మాచే మరోకంట పన్నీరు.

    అసలు రసాలకవిత్వం కాదు నీది
    అది ఎదిరి యెదటైరు బరస్టయ్యే
    చాదస్తాన్ని రిటైరుచేసే
    సెటైరుమసాలా కవిత్వం
    కాదుకాదు నీదు రసాలకవిత్వం
    అవునవునది అభ్యుదయభావాల బారసాలకవిత్వం.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|82}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ry51rjrzotgndru6pfag480im7xwgs6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213547</id>
    <revision>
      <id>557594</id>
      <parentid>557262</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T10:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="57r5h0qfs6ewe0qo10m1rnm6cmp420u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    సహజకవివి సమాజకవివి
    సదయకవివి సహృదయకవివి
    అసలు కవివికాదేమో నువ్వు
    కరుణనిండిన అంతఃకరణంతో
    అనుభూతిశ్రుతి లంఘించి బిగించి
    అక్షరాక్షరంలో ప్రాణకళ ప్రతిష్ఠించిన
    కవిబ్రహ్మ కల్పనాశిల్ప సంకల్పశిశువ్వు
    వట్టి మామూలు మనిషివిసుమా నువ్వు!
&lt;/poem&gt;


ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ పూర్వ వైస్ ఛాన్స్‌లర్ ఆవుల సాంబశివరావు గారి గూర్చి,
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
కం. గురువర్యా! గుణధుర్యా!
    సరసాలాపార్ధచర్య! సాంబశివర్యా!
    విరచిత బహుసత్కా ర్యా!
    పరిణత సౌహార్ధ సాధువాదం బిదిగో!

ఉ. ఆదిని న్యాయవాదివి తథాపి సమాప్త మహాంధ్రరాష్ట్ర ధ
    ర్మాధిప ముఖ్యవేదివి మహాత్మః సమంచిత సాహితీరసా
    స్వాదివి సర్వదా హృదయవాదివి సారయశో విశాల దృ
    గ్వీధివి మామక ప్రధిత విశ్వకళా పరిషత్ప్రదీవివీ!
&lt;/poem&gt;


“లెనిన్ శతజయంతి 2-4-70. ఆ సందర్భంగా &quot;యుగ పురుషుడు&quot; అనే శీర్షికతో జోగారావుగారు మంచి కవిత రాశారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    అవతరించె నీ అవనిన్
    యుగపురుషుండైన లెనిన్
    ప్రగల్పించె నీ జగతిన్
    సామాన్యప్రజ ప్రగతిన్.

    తరతరాల నరజాతి చరిత్రను
    నరనరాల పేరిన పెనుమత్తును
    ధరిత్రినిండిన దరిద్రపీడను
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|83}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>57r5h0qfs6ewe0qo10m1rnm6cmp420u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213548</id>
    <revision>
      <id>557595</id>
      <parentid>557263</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T10:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2638" sha1="23mdqskylo29yl2x8x5ombjz7h029w5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    మార్చిన పరమార్చిన తెగటార్చిన ధీరుడు
    సామ్యవాద సమరాంగణశూరుడు
    అవతరించె నీ అవనిన్
    యుగపురుషుండైన లెనిన్.

          రాచరికపుపులిని దృగంతాలకు
          కులమతాలచలిని దిగంతాలకు
          వర్గకలహకలిని యుగాంతాలకు

    కసరికసరి విసిరిన ధీరుడు
    నవచైతన్య చకచ్చకిత జగద్గురుడు
    అవతరించె నీ అవనిన్
    యుగపురుమండైన లెనిన్.

          ధనగర్వ దుర్విదగ్ధుల దగ్ధుల
          జనహింసాచణబుద్ధుల బద్ధుల
          సాహసులగు సామాన్యుల మాన్యుల

    నొనరించిన ఘనధిషణుండు ధీరుడు
    విశ్వవిజృంభిత విప్లవవీరుడు
    అవతరించె నీ ఆవనిన్

యుగపురుషుండైన లెనిన్.

రాంభట్ల లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గూర్చి

అంతర్వాణివరేణ్యుఁ, డార్యజనమర్యాదా మహోదారమా
నాంతస్తారుఁ, డవారతాధ్యయన సాద్యబ్రహ్మ విద్యాప్రబు
ద్ధాంతేవాసి జవాంతరంగుఁడు శివై క్యప్నిగ్ధ చిత్తుం, డయ
స్కాంత ప్రజ్ఞుఁడు రామభట్లగురు పూజార్హుం బ్రశంసించెదన్.
&lt;/poem&gt;


తెలుగు భాషా సమితి విజ్ఞాన సర్వస్వం “ఆంధ్ర సంస్కృతి&quot; సంపుటి ఆవిష్కరణ సందర్భంగా మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ గారి గూర్చి -
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    మాచే మాన్యసరస్వతీ సచివసామంతాళిచే సాహితీ
    రోచిర్మూర్తులచే జగద్దితరసా రూఢాశయశ్రేణిచే
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|84}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23mdqskylo29yl2x8x5ombjz7h029w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213549</id>
    <revision>
      <id>557596</id>
      <parentid>557264</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T10:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3486" sha1="ai8bdtlkfzzkhmiky76eezxclm68635" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
    నీచేయిచిన పుణ్యకార్యమిది రాణించున్ చిరస్థాయిగా
    నీచిత్తస్థత సాహితీ విరతియున్ నిల్చున్ రసస్థాయిగా.

“గంధర్వనగరం కావ్య విషయమునఁ బ్రత్యేకించి
చెప్పవలసిన విశేషమొకటి కలదు. ఇందుఁగొన్ని లక్షణ విరుద్ధ
ప్రయోగములు శిల్పదృష్టితో బుద్ధిపూర్వకముగాఁ
బ్రయుక్తము లయినవి. ఇవి విజ్ఞతా మూలకములేగాని.
యజ్ఞతా మూలకములు గావు. ఔచిత్యాదుల దృష్టితో గ్రామ్య,
ప్రయోగములును గ్రాహ్యములే యగును. &quot;గ్రామ్యంతత్ర
ద్విధేసాదు&quot; అని యథర్వణా చార్యులు, &quot;తత్త్వద్విధౌ” అను
దానిలోని శిల్పదృష్టిని జేర్చికొనుట నిర్భాధమని తెలుపుచు
నింతతో విరమించుచున్నాను.
{{right|'''- వంతరాం రామకృష్ణారావు'''}}
&lt;/poem&gt;


'''ఊహా ప్రహేళికలు :'''

&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
&quot;డాక్టరు జోగారావుగారి రచనా విశేషములలో &quot;ఊహా
ప్రహేళిక&quot; యను నూతన ప్రక్రియ ప్రశంసనీయమై యున్నది.
ప్రవల్హిక, ప్రహేళిక అను పదములు గూఢముగా
నుంచబడిన యర్ధముగల కావ్య విశేషమును తెల్పును.
జోగారావుగారి ప్రహేళికలు “అవతారము” “మన్వంతరము&quot;
అనునవి గూఢార్ధములను సృష్టము చేయు రచనా రీతులు.
ప్రకృతిశాస్త్ర విజ్ఞానమునకు కావ్యప్రపంచమునకును
చుక్కెదురని కొంతకాలము వరకు భావింపబడెడిది. భౌతిక
శాస్త్ర రహస్యములను గూడ కావ్య వీధిలోనికి
గొనిరావచ్చునని ఆరంభమున నిరూపించినవారు శ్రీ
వసంతరావు వెంకట్రావుగారు. శాస్త్ర విషయములను వీరు
పద్యరూపముగను గేయ రూపముగను వ్రాయుట
కారంభించిరి. శాస్త్రమును కావ్యము చేయుటలో ఇది
మొదటి మెట్టు. శ్రీ జోగారావుగారు ఇంతటితో తృప్తిపడక శాస్త్ర
కంకాళమునందు భావనానీత రక్త మేధో మాంసాదుల నింపి
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|85}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ai8bdtlkfzzkhmiky76eezxclm68635</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213550</id>
    <revision>
      <id>557599</id>
      <parentid>557265</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T10:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3646" sha1="s4nkx6k6rqg7d1oq670si8l622yortq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
దానినొక సుందరరూపముగా తీర్చిదిద్ది అచ్చపుశిల్పి
యనిపించుకొన్నారు. శాస్త్ర పరిశోధనల ఇతివృత్తముగా
గ్రహించి, శాస్త్రజ్ఞులనే నాయికానాయకులుగా చేసి,
అద్భుతరసము ప్రధానరసముగను, లలితశృంగారము
అంగరసముగను సమకూర్చి, గద్య పద్య గేయరీతుల
కిమ్మీరిత సమ్మిశ్రణముగ సృష్టించి, &quot;ఊహా ప్రహేళిక' యను
క్రొత్త కావ్య ప్రక్రియను రూపొందించిన కవిగారు నిక్కపు
పురోహితులు. వీరు తర్కపురుమని భావవా సుందరిని గూర్చి
పరిణయమొనర్చి బ్రహ్మముడులు వేయించిరి. ఇది
క్రొత్తపథమగుటచే దీని సౌందర్యమును తత్త్వమును
ఆకళించుకొనుటకు కొంత కాలము పట్టవచ్చును. ఇట్టి
రచనలను వీరింకను కొన్నిటిని చేసి స్పుటరేఖలలో
నమర్పినచో, ఉత్తరోత్తర కవికుమారులు శాస్త్రమును
కవిత్వమును నీరక్షీర న్యామున నమ్మిళితము చేసి
ఆస్వాదనీయముగా చేయగలరని యూహింతును&quot;
{{right|'''- ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం'''}}
&lt;/poem&gt;


నిందపూర్వకమైన ప్రక్రియ &quot;ఊహా ప్రహేళిక&quot;. ఇందులో &quot;ఊహా&quot; కీలక స్థానం వహిస్తుంది. నిగూఢంగా నిందువుంటుంది. ఈ ప్రక్రియలో జోగారావుగారు “అవతారం&quot;, &quot;మన్వంతరం&quot;, రాశారు.


'''1. అవతారం:'''


&quot;అవతారము&quot; అను ఊహాప్రేహేళిక యందు మానవుడు సృష్టిలో మొట్ట మొదటిమాటు అడుగుపెట్టు ముందర సన్నివేశమును కవిగారు చక్కగా అంతస్పన్నిధి గావించుకొని, అనురూప వాతావరణమును సృష్టించి, పరిణామ సిద్ధాంతమును కావ్య మాత్ర నిబద్ధము చేసిరి. ఆదిమానవుడు తన ప్రియురాలైన సహచరి కోసము
పల్లవించుటయందే కవిత్వ మారంభమైనదని తోపించుటకు గాబోలు ఈ ఘట్టమున వీరు లయబద్దమైన గేయమును వ్రాసివారు.&quot; అని ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం గారు అన్నారు. ఇది 1958లో విలంబి ఉగాది &quot;ఆంధ్ర పత్రిక&quot;లో వెలువడింది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|86}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s4nkx6k6rqg7d1oq670si8l622yortq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213661</id>
    <revision>
      <id>557597</id>
      <parentid>557439</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T10:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vjsuseela, పేజీ [[సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము]] ను [[సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము.pdf]] కు దారిమార్పు ద్వారా తరలించారు: శీర్షికలో తప్పు దొర్లింది</comment>
      <origin>557435</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="akx2yjeomqtm5yh1td1cop3nwjok46p" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=ఆలూరు ఏకామ్ర జ్యోతిష్కులు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=వాజపేయం వెంకటాద్రి శాస్త్రుల
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కృష్ణయ్య
|చిరునామా=ఏలూరు
|సంవత్సరం=1895
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; 2=&quot;పైఅట్ట&quot; 3to5=&quot;విసూ&quot; 6=&quot;1&quot; 21=&quot;14&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>akx2yjeomqtm5yh1td1cop3nwjok46p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి:Vandanapu Saidhiraj</title>
    <ns>2</ns>
    <id>213664</id>
    <revision>
      <id>557580</id>
      <parentid>557471</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T20:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>557580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="361aghnu98gmzujbl7egsaszmg92jcz" xml:space="preserve">I am Vandanapu Saidhiraj, a CSE student interested in contributing to wiki projects.

==My Project works==</text>
      <sha1>361aghnu98gmzujbl7egsaszmg92jcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:రాగతాళచింతామణి.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213665</id>
    <revision>
      <id>557550</id>
      <parentid>557547</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>557550</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="559" sha1="5iy6eg9145d81qpwaliehucko707ve5" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=రాగతాళచింతామణి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=టి. వి. సుబ్బారావు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ప్రభుత్వ ఓరియంటల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీ
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; 3=&quot;-&quot; 4=&quot;పైఅలో&quot; 5=&quot;-&quot; 2=&quot;పైఅట్ట&quot; 6to13=&quot;పరిచ&quot; 14to16=&quot;తొలిప&quot; 17=&quot;విసూ&quot; 33=&quot;2&quot; 255=&quot;-&quot; 266=&quot;వెఅలో&quot; 256to263=&quot;ప్రకట&quot; 264to265=&quot;చివపే&quot; 32=&quot;1&quot; 74=&quot;అతప&quot; 18to19=&quot;పసూ&quot; 20to31=&quot;అతప&quot; 31=&quot;-&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>5iy6eg9145d81qpwaliehucko707ve5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557551</id>
      <parentid>557550</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>557551</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="559" sha1="ejhi3ng718235542ioyu8gy7rtdp2yv" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=రాగతాళచింతామణి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=టి. వి. సుబ్బారావు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ప్రభుత్వ ఓరియంటల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీ
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; 3=&quot;-&quot; 4=&quot;పైఅలో&quot; 5=&quot;-&quot; 2=&quot;పైఅట్ట&quot; 6to13=&quot;పరిచ&quot; 14to16=&quot;తొలిప&quot; 17=&quot;విసూ&quot; 33=&quot;2&quot; 255=&quot;-&quot; 266=&quot;వెఅలో&quot; 256to263=&quot;ప్రకట&quot; 264to265=&quot;చివపే&quot; 32=&quot;1&quot; 74=&quot;అతప&quot; 18to19=&quot;పసూ&quot; 20to31=&quot;అతప&quot; 31=&quot;-&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ejhi3ng718235542ioyu8gy7rtdp2yv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557579</id>
      <parentid>557551</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T19:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>557579</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="559" sha1="hby5pkgpzni9mw2o3qye8ogcf31ry01" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=రాగతాళచింతామణి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=టి. వి. సుబ్బారావు
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ప్రభుత్వ ఓరియంటల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీ
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=4
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; 3=&quot;-&quot; 4=&quot;పైఅలో&quot; 5=&quot;-&quot; 2=&quot;పైఅట్ట&quot; 6to13=&quot;పరిచ&quot; 14to16=&quot;తొలిప&quot; 17=&quot;విసూ&quot; 33=&quot;2&quot; 255=&quot;-&quot; 266=&quot;వెఅలో&quot; 256to263=&quot;ప్రకట&quot; 264to265=&quot;చివపే&quot; 32=&quot;1&quot; 74=&quot;అతప&quot; 18to19=&quot;పసూ&quot; 20to31=&quot;అతప&quot; 31=&quot;-&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>hby5pkgpzni9mw2o3qye8ogcf31ry01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557588</id>
      <parentid>557579</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T08:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>557588</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="2c5882b1sqlzz3cinnaigi6vr385jcq" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=రాగతాళచింతామణి
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=పోలూరి గోవిందకవి
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=టి. వి. సుబ్బారావు
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ప్రభుత్వ ఓరియంటల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్స్ లైబ్రరీ
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=4
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist 1=&quot;-&quot; 3=&quot;-&quot; 4=&quot;పైఅలో&quot; 5=&quot;-&quot; 2=&quot;పైఅట్ట&quot; 6to13=&quot;పరిచ&quot; 14to16=&quot;తొలిప&quot; 17=&quot;విసూ&quot; 33=&quot;2&quot; 255=&quot;-&quot; 266=&quot;వెఅలో&quot; 256to263=&quot;ప్రకట&quot; 264to265=&quot;చివపే&quot; 32=&quot;1&quot; 74=&quot;అతప&quot; 18to19=&quot;పసూ&quot; 20to31=&quot;అతప&quot; 31=&quot;-&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>2c5882b1sqlzz3cinnaigi6vr385jcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రాగతాళచింతామణి.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213666</id>
    <revision>
      <id>557553</id>
      <timestamp>2026-05-30T12:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="gekh5aox6va42i0pib0npydrrn4ggf5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}MADRAS GOVERNMENT ORIENTAL SERIES&lt;/p&gt;


{{Center|Published under the authority &lt;/br&gt; 
of the Government of Madras.}}

{{Center|General Editor:}}
{{p|fs125|ac}}T. CHANDRASEKHARAN, M. A., L. T.,&lt;/p&gt;
{{Center|Curator, Government Oriental Manuscripts Library,&lt;/br&gt; Madras.}}


{{Center|No. LXXXIX}}


{{p|fs150|ac}}రాగతాళచింతామణి&lt;/p&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gekh5aox6va42i0pib0npydrrn4ggf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:రాగతాళచింతామణి.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213667</id>
    <revision>
      <id>557554</id>
      <timestamp>2026-05-30T12:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashwith nagendra</username>
        <id>7340</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>557554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="av14wqilgbdowncd206ezi6hzdlq9qj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ashwith nagendra&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}RAGA TALA CINTAMANI&lt;/p&gt;


{{Center|{{p|fs125}}CRITICALLY EDITED WITH INTRODUCTION&lt;/p&gt;}}


{{Center|{{p|fs125}}BY&lt;/p&gt;}}

{{Center|{{p|fs125}}Sangitakalaniahi&lt;/p&gt;}}

{{Center|{{p|fs150}}Sri T.V.SUBBA RAO&lt;/p&gt;,B.A.,B.L.,}}
{{Center|{{p|fs125}}Chairman, Board of Studies in Music&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}University of Madras.&lt;/p&gt;}}


{{Center|{{p|fs125}}GOVERNMENT ORIENTAL MANUSCRIPTS LIBRARY, MADRAS&lt;/p&gt;}}

{{Center|{{p|fs125}}1952&lt;/p&gt;}}

{{right|{{p|fs125}}Price Rs. 6-4-0&lt;/p&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>av14wqilgbdowncd206ezi6hzdlq9qj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము (1913) Subrahmanyesvariyamu.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213668</id>
    <revision>
      <id>557562</id>
      <timestamp>2026-05-30T15:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>557562</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284" sha1="6tuqx7j2e9tlk0ltx59hykgrywl9zna" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>6tuqx7j2e9tlk0ltx59hykgrywl9zna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557563</id>
      <parentid>557562</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T15:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557563</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="eky9j6mhkqcv4g1ph95u089crb0tgkr" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1to69 /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>eky9j6mhkqcv4g1ph95u089crb0tgkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557564</id>
      <parentid>557563</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T15:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557564</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="rvorva3i9tq9gr24b5kd17hwcr7qrii" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1to69 /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>rvorva3i9tq9gr24b5kd17hwcr7qrii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557565</id>
      <parentid>557564</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T16:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557565</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="dcnrbzxftnpum3hyvkak6zy7yvi0kf8" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=Subrahmanyesvariyamu (1913) Subrahmanyesvariyamu.pdf
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>dcnrbzxftnpum3hyvkak6zy7yvi0kf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557566</id>
      <parentid>557565</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T16:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557566</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="375" sha1="ips773sgoxokp01nom452ti1r8vf2h0" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము (1913) Subrahmanyesvariyamu.pdf
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ips773sgoxokp01nom452ti1r8vf2h0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557567</id>
      <parentid>557566</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T16:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557567</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284" sha1="6tuqx7j2e9tlk0ltx59hykgrywl9zna" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>6tuqx7j2e9tlk0ltx59hykgrywl9zna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557568</id>
      <parentid>557567</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T16:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557568</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="ij7jqv9unircr1jt3v4nzztr28mgubx" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 7=&quot;1&quot; 5=&quot;1&quot; 2to4=&quot;శీర్షిక&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ij7jqv9unircr1jt3v4nzztr28mgubx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557569</id>
      <parentid>557568</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T16:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557569</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="ffrnubmji3bii16zgfshwe3289ugu51" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 7=&quot;1&quot; 5=&quot;1&quot; 2to4=&quot;శీర్షిక&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ffrnubmji3bii16zgfshwe3289ugu51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557574</id>
      <parentid>557569</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T17:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hasini b</username>
        <id>7312</id>
      </contributor>
      <origin>557574</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="jcejdyjx4w9k48kghlrbucu3e0brgcs" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరియము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత: పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=పొథాప్రగడ బ్రహ్మానందరావు
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 7=&quot;1&quot; 5=&quot;1&quot; 2=&quot;శీర్షిక&quot; 3=&quot;ప్రకట&quot; 4=&quot;పరిచ&quot; 1=&quot;పైఅలో&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>jcejdyjx4w9k48kghlrbucu3e0brgcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ఆయుర్వేదం ప్రశస్తి.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213669</id>
    <revision>
      <id>557589</id>
      <timestamp>2026-05-31T09:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>557589</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="319" sha1="88czvn9s4pl0yp11oxxgn655cswstmi" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ఆయుర్వేదం ప్రశస్తి
|భాష=te
|సంపుటి=1
|రచయిత=గణనాథ్ సేన్
|అనువాదకులు=పండిట్ దివి గోపాలాచార్లు
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆయుర్వేదాశ్రమ
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1916
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>88czvn9s4pl0yp11oxxgn655cswstmi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557590</id>
      <parentid>557589</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T09:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <origin>557590</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="451" sha1="4nkshwy04optwhgktaobrv5h6qm29fe" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ఆయుర్వేదం ప్రశస్తి
|భాష=te
|సంపుటి=1
|రచయిత=గణనాథ్ సేన్
|అనువాదకులు=పండిట్ దివి గోపాలాచార్లు
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆయుర్వేదాశ్రమ
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1916
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1to2=&quot;పైఅట్ట&quot; 3=&quot;పైఅలో&quot; 4=&quot;పైఅట్ట&quot; 5to6=&quot;ఉపోద్ఘా&quot; 7=&quot;బొమ్మ&quot; 8=&quot;1&quot; 42=&quot;36&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>4nkshwy04optwhgktaobrv5h6qm29fe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>557591</id>
      <parentid>557590</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T09:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vandanapu Saidhiraj</username>
        <id>7301</id>
      </contributor>
      <origin>557591</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="447" sha1="dw9pd6e8mtgaeolxbwjloma9r79ws44" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=హిందూ విశ్వవిద్యాలయం ఆయుర్వేదం ప్రశస్తి
|భాష=te
|సంపుటి=1
|రచయిత=గణనాథ్ సేన్
|అనువాదకులు=పండిట్ దివి గోపాలాచార్లు
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆయుర్వేదాశ్రమ
|చిరునామా=మద్రాస్
|సంవత్సరం=1916
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 1to2=&quot;పైఅట్ట&quot; 3=&quot;పైఅలో&quot; 4=&quot;పైఅట్ట&quot; 5to6=&quot;ఉపోద్ఘా&quot; 7=&quot;బొమ్మ&quot; 8=&quot;1&quot; 42=&quot;36&quot; /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>dw9pd6e8mtgaeolxbwjloma9r79ws44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము</title>
    <ns>106</ns>
    <id>213670</id>
    <redirect title="సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము.pdf" />
    <revision>
      <id>557598</id>
      <timestamp>2026-05-31T10:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>Vjsuseela, పేజీ [[సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము]] ను [[సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము.pdf]] కు దారిమార్పు ద్వారా తరలించారు: శీర్షికలో తప్పు దొర్లింది</comment>
      <origin>557598</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3u1mguqp97b5r70gihb8sgjasemoryy" xml:space="preserve">#REDIRECT [[సూచిక:కాలచక్రం బనుఫల గ్రంథము.pdf]]</text>
      <sha1>3u1mguqp97b5r70gihb8sgjasemoryy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>