వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 3788 558097 418406 2026-06-06T08:29:41Z Rameshpbabu1 7347 /* */ 558097 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[కృష్ణ శతకము]] | రచయిత = నరసింహ కవి | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ ---- '''శతకం:''' శ్రీ రుక్మిణీశ కేశవ నారద సంగీత లోల నగధర శౌరీ ద్వారక నిలయ జనార్ధన కారుణ్యము తోడ మమ్ము గావుము కృష్ణా||1|| నీవే తల్లివి దండ్రివి నీవే నా తోడునీడ నీవే సఖుడౌ నీవే గురుడవు దైవము నీవే నా పతియు గతియు నిజముగ కృష్ణా||2|| నారాయణ పరమేశ్వర ధారాధర నీలదేహ దానవ వైరీ క్షీరాబ్ధిశయన యదుకుల వీరా ననుగావు కరుణ వెలయగ కృష్ణా||3|| హరి యను రెండక్షరములు హరియించును పాతకముల నంబుజనాభా హరి నీ నామ మహాత్మ్యము హరి హరి పొగడంగ వశమె హరి శ్రీకృష్ణా||4|| క్రూరాత్ముడజామీళుఁడు నారాయణ యనుచు నాత్మనందను బిలువన్ ఏ రీతి నేలుకొంటివి యేరీ నీసాటి వేల్పు లెందును కృష్ణా||5|| చిలుక నొక రమ఩ణి ముద్దుల చిలుకను శ్రీరామయనుచు శ్రీపతి పేరుం బిలిచిన మోక్షము నిచ్చితివ వలరగ మిము దలఁచు జనులకరుదా కృష్ణా||6|| అకౄరవరద! మాధవ! చక్రాయుధ! ఖడ్గపాణి! శౌరి! ముకుందా! శక్రాది దివిజ సన్నుత! శుక్రార్చిత! నన్ను కరుణ జూడుము కృష్ణా!||7|| నందుని ముద్దుల పట్టిని మందరగిరిధరుని హరిని మాధవు విష్ణున్ సుందరరూపుని మునిగణ వందితు నిను దలంతు భక్తవత్సల! కృష్ణా!||8|| ఓ కారుణ్య పయోనిధీ! నా కాధారంబ వగుచు నయముగ బ్రోవన్ నాకేల ఇతర చింతలు నాకాధిప వినుత! లోకనాయక కృష్ణా!||9|| వేదంబులు గననేరని ఆది పరబ్రహ్మమూర్తివనఘ! మురారీ; నా దిక్కు చూచి కావుము నీ దిక్కే నమ్మినాడ నిజముగ కృష్ణా!||10|| పదునాలుగు భువనంబులు కుదురుగ నీకుక్షి నిల్పుకొను నేర్పరివై విదితంబుగ నా దేవకి యుదరములో నెట్టులొదిగి యుంటివి కృష్ణా! ||11|| అష్టమి రోహిణి ప్రొద్దున అష్టమ గర్భమునఁ బుట్టి యా దేవకికిన్ దుష్టుని కంసు వధింపవె సృష్టి ప్రతిపాలనంబు సేయఁగ కృష్ణా! ||12|| అల్ల జగన్నాథుకు రే పల్లియ క్రీడార్థమయ్యె పరమాత్మునకున్ గొల్లసతి యా యశోదయుఁ తల్లియునై చన్నుగుడిపెఁ దనరగ కృష్ణా! ||13|| అందెలు గజ్జెలు మ్రోయఁగ చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా నందునిసతి యా గోపిక ముందఱ ఆడుదువు మిగుల ముఱియుచు కృష్ణా! ||14|| హరిచందనంబు మేనునఁ గర మొప్పెడు హస్తములను కంకణరవముల్ ఉరమున రత్నము మెఱయఁగ పరఁగితివో నీవు బాలప్రాయము కృష్ణా ||15|| పాణి తలంబున వెన్నయు వేణీమూలంబునందు వెలయఁగఁ పింఛం బాణీముత్యము ముక్కున నాణెముగా దాల్చు లోకనాథుడ కృష్ణా! ||16|| మడుగుకు జని కాళీయుని పడగలపై భరతశాస్త్ర పద్ధతి వెలయన్ కడు వేడుకతో నాడెడు నడుగులు నా మదిని దలతు నచ్యుత! కృష్ణా! ||17|| బృందావనమున బ్రహ్మా నందార్భకమూర్తి వేణు నాదము నీవా మందార మూలమున గో విందా! పూరింతు వౌర! వేడుక కృష్ణా! ||18|| వారిజనేత్రలు యమునా వారిని జలకంబులాడ వచ్చిన నీవా చీరలు మ్రుచిలి యిచ్చితి నేరుపురా యదియు నీకు నీతియె కృష్ణా! ||19|| దేవేంద్రుఁ డలుకతోడను వావిరిగా ఱాళ్లవాన వడిఁ గురియింపన్ గోవర్థనగిరి యెత్తితి గోవుల గోపకులఁ గాచు కొఱకై కృష్ణా! ||20|| అండజవాహన! విను బ్ర హ్మాండంబుల బంతులట్ల యాడెడి నీ వా కొండల నెత్తితివందురు కొండిక పనిగాక దొడ్డకొండా! కృష్ణా! ||21|| అంసాలంబితకుండల! కంసాంతక! నీవు ద్వారకాపురిలోనన్ సంసారిరీతి నుంటివి. హంసేంద్ర! విశాలనేత్ర! అచ్యుత కృష్ణ! ||22|| పదియాఱు వేల నూర్వురు సుదతులు నెనమండ్రు నీకు సొంపుగ భార్యల్ విదితంబుగ బహురూపుల వదలక రమియింతువౌర ! వసుధను కృష్ణా! ||23|| అంగన పసుపున దోవతి కొంగున నటుకులను ముడిచి కొనివచ్చిన యా సంగతి విని దయ నొసఁగితి రంగుగ సంపదలు లోక రక్షక కృష్ణా! ||24|| హా వసుదేవకుమారక! కావుము నా మానమనుచుఁ గామిని వేఁడన్ ఆ వనజాక్షికి నిచ్చితి శ్రీవర! యక్షయ మటంచుఁ జీరలు కృష్ణా! ||25|| శుభ్ర మగు పాంచజన్యము నభ్రంకషపగిది మ్రోవ నాహవ భూమిన్ విభ్రము లగు దనుజసుతా గర్భంబులు పగులఁజేయు ఘనుఁడవు కృష్ణా! ||26|| జయమును విజయున కియ్యవె హయముల ములుకొలమోపి యదలించి మహా రయమున ఱొప్పవె తేరును భయమున రిపుసేన విఱిగి పాఱగ! కృష్ణా! ||27|| దుర్జనులగు నృపసంఘము నిర్జింపగఁదలచి నీవు నిఖిలాధారా! దుర్జనులను వధియింపను అర్జునునకు నీవు సాదివైతివి కృష్ణా! ||28|| శక్రసుతుఁ గాచు కొఱకై చక్రము చేపట్టి భీష్ముఁ జంపగ జను నీ విక్రమ మేమని పొగడుదు నక్రగ్రహ! సర్వలోక నాయక కృష్ణా! ||29|| దివిజేంద్రసుతునిఁ జంపియు రవిసుతు రక్షించినావు రఘురాముడవై దివిజేంద్ర సుతుని గాచియు రవిసుతుఁ బరిమార్చితౌర! రణమున కృష్ణా! ||30|| దుర్భరబాణము రాగా గర్భములోనుండి అభయ కావుమటన్నన్ నిర్భరకృప రక్షించితి వర్భకు నభిమన్యుసుతుని నచ్యుత కృష్ణా! ||31|| గిరులందు మేరు వౌదువు సురలందున నింద్రుఁడౌదు చుక్కలలోనన్ బరమాత్మ! చంద్రుఁడౌదువు, నరులందున నృపతివౌదు నయముగ కృష్ణా! ||32|| చుక్కల నెన్నగ వచ్చును గ్రక్కున భూ రేణువులను గణుతింపనగున్ జొక్కపు నీ గుణజాలము నక్కజ మగు లెక్కబెట్ట నజునకు కృష్ణా! ||33|| కుక్షిని సకలజగంబుల నిక్షేపముఁజేసి ప్రళయనీరధి నడుమన్ రక్షక! వటపత్రముపై దక్షతఁ బవళించినట్టి ధన్యుఁడ కృష్ణా! ||34|| విశ్వోత్పత్తికి బ్రహ్మవు విశ్వము రక్షింపఁ దలచి విష్ణుడవనఁగా విశ్వముఁ జెఱుపను హరుడవు విశ్వాత్మక! నీవెయగుచు వెలయుదు కృష్ణా! ||35|| అగణిత వైభవ! కేశవ! నగధర! వనమాలి! యాది నారాయణ! యో భగవంతుడ! శ్రీమంతుడ! జగదీశ్వర! శరణు శరణు శరణము కృష్ణా! ||36|| మగ మీనమవై జలనిధి జగతుని సోమకుని జంపి పద్మభవునకున్ నిగమములు దెచ్చి యిచ్చితి సుగుణాకర మేలు దివ్యసుందర కృష్ణ! ||37|| అందఱు సురలును దనుజులు పొందుగ క్షీరాబ్ధిఁ దరుప పొలుపున నీ వా నందముగా కూర్మమవై మందరగిరి యెత్తితౌర! మాధవ కృష్ణా! ||38|| ఆది వరాహుడవయి నీ వా దనుజు హిరణ్యనేత్రు హతుఁ జేసి తగన్ మోదమున సురలు వొగడఁగ మేదిని వడిగొడుగునెత్తి మెరసితి కృష్ణా! ||39|| కెరలి యఱచేత కంబము నరుదుగ వేయుటయు వెడలి యసురేశ్వరునిన్ ఉరము జీరి వధించితి నరహరి రూపావతార! నగధర కృష్ణా! ||40|| వడుగడవై మూడడుగుల నడిగితివౌ భళిర భళిర అఖిలజగంబుల్ తొడిగితివి నీదు మేనున కడు చిత్రము నీ చరిత్ర ఘనమవు కృష్ణా! ||41|| ఇరువదొకమాఱు నృపతుల శిరములు ఖండించితౌర! చేగొడ్డంటన్ ధర కశ్యపునకు నిచ్చియు బరగవె జమదగ్ని రామభద్రుడ కృష్ణా! ||42|| దశకంఠుని బరిమార్చియు కుశలముతో సీత దెచ్చికొనియు నయోధ్యన్ విశదముగఁగీర్తినేలిన దశరథరామావతార! ధన్యుఁడ కృష్ణా! ||43|| ఘనులగు ధేనుకముష్టిక దనుజులఁ జెండాడితౌర తగ భుజశక్తిఁ అనఘాత్మ! రేవతీపతి యనఁగా బలరామమూర్తి వైతివి కృష్ణా! ||44|| త్రిపురాసుర భార్యల నతి నిపుణతతో వ్రతముచేత నిలిపితి కీర్తుల్ కపటపు రాజవు బళిరే కృపగల బౌద్ధావతార ఘనుడవు కృష్ణా! ||45|| వలపుల తేజీ నెక్కియు నిలపై ధర్మంబు నిలువ హీనులఁ ద్రుంపన్ కలియుగము తుదిని వేడుక కలికివిగానున్న లోక కర్తవు కృష్ణా! ||46|| వనజాక్ష! భక్తవత్సల ఘనులగు త్రైమూర్తులందుఁ గరుణానిధివై మను నీ సద్గుణజాలము సనకాది మునీంద్రు లెన్నజాలరు కృష్ణా! ||47|| అపరాథ సహస్రంబుల నపరిమితములైన యఘము లనిశము నేనున్ గపటాత్ముఁడనై చేసితిఁ జపలుని ననుఁగావు శేషశాయివి కృష్ణా! ||48|| నరపశువు మూడచిత్తుడ దురితారంభుఁడను మిగుల దోషగుఁడను నీ గుఱుతెఱుఁగ నెంతవాఁడను హరి నీవే ప్రాపు దాపు నౌదువు కృష్ణా! ||49|| పరనారీ ముఖపద్మము గురుతుఁగ గుచకుంభములను గొప్పును నడుమున్ అరయంగనె మోహింతురు నిరతిని నిను భక్తిఁ గొల్వ నేరరు కృష్ణా! ||50|| పంచేంద్రియ మార్గంబుల కొంచెపు బుద్ధినిఁ జరింతుకొన్ని దినంబుల్ ఇంచుక సజ్జన సంగతి నెంచగ మిమ్మెఱిఁగినాఁడ నిప్పుడు కృష్ణా! ||51|| దుష్టుఁడ దురాచారుఁడ దుష్ట చరిత్రుఁడను జాల దుర్బుద్ధిని నే నిష్ట నినుఁ గొల్వనేరను కష్టుఁడను ననుఁ గావు కావు కరుణను కృష్ణా! ||52|| కుంభీంద్ర వరద! కేశవ! జంభాసుర వైరి దివిజ సన్నుత చరితా! అంభోజనేత్ర! జలనిధి గంభీరా నన్నుగావు కరుణను కృష్ణా! ||53|| దిక్కెవ్వరు ప్రహ్లాదుకు దిక్కెవ్వరు పాండు సుతుల దీనుల కెపుడున్ దిక్కెవ్వరయ్యహల్యకు దిక్కెవ్వరు నీవె నాకు దిక్కువు కృష్ణా! ||54|| హరి! నీవె దిక్కు నాకును సిరితో నేతెంచే మకరి శిక్షించి దయన్ బరమేష్టి సురలు పొగడఁగఁ గరిఁగాచినరీతి నన్నుఁ గావుము కృష్ణా! ||55|| పురుషోత్తమ! లక్ష్మీపతి! సరసిజగర్భాదిమౌని సన్నుత చరితా! మురభంజన! సురరంజన! వరదుఁడ వగు నాకు భక్తవత్సల! కృష్ణా! |56|| క్రతువులు తీర్థాటనములు వ్రతములు దానములు సేయవలెనా లక్ష్మీ పతీ! మిముఁ దలచినవారికి నతులిత పుణ్యములు గలుగుటరుదా? కృష్ణా! ||57|| స్తంభమున వెడలి దానవ డింభకు రక్షించినట్టి రీతిని వెలయన్ అంభోజ నేత్ర! జలనిధి గంభీరుఁడ! నన్నుఁగావు కరుణను కృష్ణా! ||58|| శతకోటిభాను తేజుఁడ! యతులిత సద్గుణగణాఢ్య యంభుజనాభా! రతినాథ జనక! లక్ష్మీ సతిహిత! ననుగావు భక్తవత్సల కృష్ణా! ||59|| మందుఁడ నేదురితాత్ముఁడ నిందల కొడిగట్టినట్టి నీచుని నన్నున్ సందేహింపక కావుము నందుని వరపుత్ర! నిన్ను నమ్మితి కృష్ణా! ||60|| గజరాజ వరద! కేశవ! త్రిజగత్కల్యాణమూర్తి! దేవమురారీ! భుజగేంద్ర శయన! మాధవ విజయాప్తుఁడ! నన్నుఁగావు వేడుక కృష్ణా! ||61|| గోపాల దొంగ మురహర పాపాలను బాఱఁద్రోలు ప్రభుఁడవు నీవే గోపాలమూర్తి! దయతో నా పాలిటఁ గలిగి ప్రోవు నమ్మితి కృష్ణా! ||62|| దుర్వార చక్రధర కర! శర్వాణీ ప్రముఖ వినుత! జగదాధారా! నిర్వాణనాథ! మాధవ! సర్వాత్మక! నన్ను గావు సరుగున కృష్ణా! ||63|| సుత్రామనుత! జనార్దన! సత్రాజిత్తనయనాథ! సౌందర్యకళా చిత్రావతార! దేవకి పుత్రా! ననుఁగావు నీకుఁ బుణ్యము కృష్ణా! ||64|| బల మెవ్వఁడు కరిబ్రోవను బల మెవ్వఁడు పాండుసుతుల భార్యను గావన్ బలమెవ్వఁడు రవిసుతునకు బలమెవ్వఁడు నాకు నీవు బలమౌఁ కృష్ణా! ||65|| పరుసము సోఁకిన యినుమును వరుసగ బంగారమైన వడుపున జిహ్వన్ హరి నీ నామము సోకిన సురవందిత! నేను నటుల సులభుఁడ కృష్ణా! ||66|| ఒకసారి నీదు నామము ప్రకటముగాఁ దలఁచువారి పాపప్ము లెల్లన్ వికలములై తొలఁగుటకును సకలాత్మ యజామిళుండు సాక్షియె కృష్ణా! ||67|| హరి సర్వంబునన్ఁ గలఁడని గరిమను దైత్యుండు పలుక గంబములోనన్ ఇరవొంద వెడలి చీల్పవె శరణనఁ బ్రహ్లాదకుండు సాక్షియె కృష్ణా! ||68|| భద్రార్చిత పదపద్మ! సు భద్రాగ్రజ! సర్వలోకపాలన! హరి! శ్రీ భద్రాధిప! కేశవ! బల భద్రానుజ! నన్నుఁబ్రోవు భయహర కృష్ణా! ||69|| ఎటువలెఁ గరిమొఱ వింటివి యెటువలెఁ బ్రహ్లాదు కభయ మిచ్చితి కరుణన్ అటువలె నను రక్షింపుము కటకట! నిను నమ్మినాఁడ గావుము కృష్ణా! ||70|| తటపట లేటికిఁ జేసెదు కటకట పరమాత్మ నీవు ఘంటాకర్నున్ ఎటువలె నిపుణునిఁ జేసితి నటువలె రక్షింపుమయ్య యచ్యుత కృష్ణా! ||71|| తురగాధ్వరంబు జేసిన పురుషులకును వేఱె పదవి పుట్టుట యేమో హరి! మిముఁ దలచిన వారికి నరుదా కైవల్య పదవి యచ్యుత కృష్ణా! ||72|| ఓ భవనంధ విమోచన! యో భరతా గ్రజ! మురారి! యోరఘు రామా! యో భక్త కామధేనువ! యో భవహర! నన్నుఁగావుమో హరి కృష్ణా! ||73|| ఏ తండ్రి కనక కశ్యపు ఘాతకుఁడై యతని సుతుని గరుణను గాచెన్ బ్రీతి సురకోటి పొగడఁగ నా తండ్రీ! నిన్ను నేను నమ్మితి కృష్ణా! ||74|| ఓ పుండరీకలోచన! యో పురుషోత్తమ! ముకుంద! యో గోవిందా! యో పురసంహార మిత్రుడ! యో పుణ్యుఁడ! నన్నుఁ బ్రోవు మో హరికృష్ణా! ||75|| ఏ విభుఁడు ఘోర రణమున రావణు వధియించి లంక రాజుగ నిలిపెన్ దీవించి యా విభీషణు, నా విభు నేఁ దలఁతు మదిని నచ్యుత కృష్ణా! |76|| గ్రహభయదోషముఁ బొందదు బహుపీడలు చేర వెఱచుఁ బాయును నఘముల్ ఇహపర ఫలదాయక విను, తహతహలెక్కడివి నిన్నుఁ దలచిన కృష్ణా! ||77|| గంగ మొదలైన నదులను మంగళముగఁ జేయునట్టి మజ్జనమునకున్ సంగతి గలిగిన ఫలములు రంగుగ మిముఁ దలచుఁ సాటి రావుర కృష్ణా! ||78|| ఆ దండ కావనంబునఁ గోదండముఁ దాల్చినట్టి కోమలమూర్తీ! నాదండ కావరమ్మీ వేదండముఁ గాచినట్టి వేల్పవు కృష్ణా! ||79| చూపుము నీ రూపంబును బాపవు దుష్కృతములెల్లఁ బంకజనాభా! పాపుము నాకును దయతో శ్రీపతి! నిను నమ్మునాఁడ సిద్ధము కృష్ణా! ||80|| నీ నామము భవహరణము నీ నామము సర్వసౌఖ్య నివహకరంబున్ నీనామ మమృత పూర్ణము నీ నామము నేఁ దలంతు నిత్యము కృష్ణా! ||81|| పరులను నడిగిన జనులకుఁ గురుచ సుమీ ఇది యటంచు గు!రుతుగ నీవున్ గురుచ్ఁడవై వేడితి మును ధ్రఁ బాదత్రయము బలిని దద్దయు కృష్ణా! ||82|| పాలను వెన్నయు మ్రుచ్చిలఁ ఱోలను మీ తల్లి గట్ట రోషముతోడన్ లీలావినోదివైతివి బాలుఁడవా బ్రహ్మఁగన్న ప్రభుఁడవు కృష్ణా! ||83|| రఘునాయక నీనామము లఘుమతితోఁ దలఁపఁగలనె లక్ష్మీరమణా! అఘములఁ బాపుము దయతో రఘురాముఁడ వైన లోక రక్షక కృష్ణా! ||84|| అప్పా! యిత్తువు దయతో నప్పాలను నతిరసంబు లనుభవశాలీ అప్పా! ననుఁ గను్గొనవే యప్పా! ననుఁ బ్రోవు వేంకటప్పా! కృష్ణా! ||85|| కొంచెపువాఁడని మదిలో నుంచకుమీ వాసుదేవ! గోవింద! హరీ! యంచితముగ నీ కరుణకుఁ గొంచెము నధికంబు గలదె కొలతయు కృష్ణా! ||86|| వావిరి నీ భక్తులకున్ గావరమున నెగ్గు సేయు గర్వాంధులనున్ దేవ! వధించుట వింటివి నీ వల్లను భాగ్యమయ్యె నిజముగ కృష్ణా! ||87|| అయ్యా! పంచేంద్రియములు నుయ్యాలల నూచినట్టు లూచఁగ నేనున్ జయ్యన్ గలుచుఁచు నుంటిని గుయ్యాలింపుము మహాత్మ గుఱుతుగ కృష్ణా! ||88|| కంటికి రెప్పవిధంబున బంటుగదా యనుచు నన్నుఁ బాయక యెపుడున్ జంటయు నీవుండుట నే కంటక మగు పాపములను గడచితి కృష్ణా! ||89|| యమునకు నిఁక నే వెఱువను కమలాక్ష! జగన్నివాస! కామితఫలదా! విమల మగు నీదు నామము నమరఁగఁ దలఁచెను వేగ ననిశము కృష్ణా! ||90|| దండమయా! విశ్వంభర! దండమయా! పుండరీక దళనేత్ర హరీ! దండమయా! కరుణానిధి! దండమయా! నీకు నెపుడు దండము కృష్ణా! ||91|| నారాయణ! లక్ష్మీపతి! నారాయణ! వాసుదేవ! నందకుమారా! నారాయణ! నిను నమ్మితి! నారాయణ! నన్నుఁ బ్రోవు నగధర కృష్ణా! ||92|| తిరుమణి దురితవిదూరము తిరుమణి సౌభాగ్యకరము త్రిజగములందున్ తిరుమణి పెట్టిన మనుజుఁడు పరమ పవిత్రుండు భాగ్యవంతుంఁడు కృష్ణా! ||93|| శ్రీలక్ష్మీనారాయణ! వాలాయము నిన్నుఁ దలఁతు వంద్యచరిత్రా! ఏలుము నను నీ బంటుగఁ జాలఁగ నిను నమ్మినాను సరసుఁడ కృష్ణా! ||94|| శ్రీధర! మాధవ! యచ్యుత! భూధర! పురుహూత వినుత! పురుషోత్తమ! నీ పాద యుగళంబు నెపుడు మోదముతో నమ్మినాఁడ ముద్దుల కృష్ణా! ||95|| శిరమున రత్నకిరీటము కరయుగమున శంఖచక్ర ఘనభూషణముల్ ఉరమున వజ్రపుఁ బతకము సిరినాయక! యమరవినుత శ్రీహరి కృష్ణా! ||96|| అందెలఁ బాదము లందును సుందరముగ నిల్పినావు సొంపమరంగా సుందర! మునిజనసన్నుత! నందుని వరపుత్ర! నిన్ను నమ్మితి కృష్ణా! ||97|| కందర్పకోటి సుందర! మందరధర! భానుతేజ! మంజుల దేహా! సుందర విగ్రహ! మునిగణ వందిత, మిముఁ దలతు భక్తవత్సల కృష్ణా! ||98|| దుర్మతిని మిగుల దుష్టపుఁ గల్మషములు జేసినట్టి కష్టుండ ననున్ నిర్మలునిఁ జేయవలె ని ష్కర్ముఁడ నిను నమ్మినాను సతతము కృష్ణా! ||99|| అనుదినము కృష్ణశతకము వినినఁ బఠించినను ముక్తి వేడుకఁ గలుగున్ ధనధాన్యము గోగణములు తనయులు నభివృద్ధి బొందుఁ దద్దయ కృష్ణా! ||100|| భారద్వాజసగోత్రుఁడ గారవమున గంగమాంబ కరుణాసుతుఁడన్ పేరు నృసింహ్వాయుఁడను శ్రీరమయుత! నన్నుఁ గావు సృష్టిని కృష్ణా! ||101|| ********************************************************************************************************************** ==వనరులు== {{వికీపీడియా|నరసింహ కవి}} {{శతకములు}} {{PD-old}} 2ebcpbbjteivoi7ey06g14z7i6urfgt 558098 558097 2026-06-06T08:30:33Z Rameshpbabu1 7347 /* */ 558098 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[కృష్ణ శతకము]] | రచయిత = నరసింహ కవి | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ ---- '''శతకం:''' శ్రీ రుక్మిణీశ కేశవ నారద సంగీత లోల నగధర శౌరీ ద్వారక నిలయ జనార్ధన కారుణ్యము తోడ మమ్ము గావుము కృష్ణా||1|| నీవే తల్లివి దండ్రివి నీవే నా తోడునీడ నీవే సఖుడౌ నీవే గురుడవు దైవము నీవే నా పతియు గతియు నిజముగ కృష్ణా||2|| నారాయణ పరమేశ్వర ధారాధర నీలదేహ దానవ వైరీ క్షీరాబ్ధిశయన యదుకుల వీరా ననుగావు కరుణ వెలయగ కృష్ణా||3|| హరి యను రెండక్షరములు హరియించును పాతకముల నంబుజనాభా హరి నీ నామ మహాత్మ్యము హరి హరి పొగడంగ వశమె హరి శ్రీకృష్ణా||4|| క్రూరాత్ముడజామీళుఁడు నారాయణ యనుచు నాత్మనందను బిలువన్ ఏ రీతి నేలుకొంటివి యేరీ నీసాటి వేల్పు లెందును కృష్ణా||5|| చిలుక నొక రమణి ముద్దుల చిలుకను శ్రీరామయనుచు శ్రీపతి పేరుం బిలిచిన మోక్షము నిచ్చితివ వలరగ మిము దలఁచు జనులకరుదా కృష్ణా||6|| అకౄరవరద! మాధవ! చక్రాయుధ! ఖడ్గపాణి! శౌరి! ముకుందా! శక్రాది దివిజ సన్నుత! శుక్రార్చిత! నన్ను కరుణ జూడుము కృష్ణా!||7|| నందుని ముద్దుల పట్టిని మందరగిరిధరుని హరిని మాధవు విష్ణున్ సుందరరూపుని మునిగణ వందితు నిను దలంతు భక్తవత్సల! కృష్ణా!||8|| ఓ కారుణ్య పయోనిధీ! నా కాధారంబ వగుచు నయముగ బ్రోవన్ నాకేల ఇతర చింతలు నాకాధిప వినుత! లోకనాయక కృష్ణా!||9|| వేదంబులు గననేరని ఆది పరబ్రహ్మమూర్తివనఘ! మురారీ; నా దిక్కు చూచి కావుము నీ దిక్కే నమ్మినాడ నిజముగ కృష్ణా!||10|| పదునాలుగు భువనంబులు కుదురుగ నీకుక్షి నిల్పుకొను నేర్పరివై విదితంబుగ నా దేవకి యుదరములో నెట్టులొదిగి యుంటివి కృష్ణా! ||11|| అష్టమి రోహిణి ప్రొద్దున అష్టమ గర్భమునఁ బుట్టి యా దేవకికిన్ దుష్టుని కంసు వధింపవె సృష్టి ప్రతిపాలనంబు సేయఁగ కృష్ణా! ||12|| అల్ల జగన్నాథుకు రే పల్లియ క్రీడార్థమయ్యె పరమాత్మునకున్ గొల్లసతి యా యశోదయుఁ తల్లియునై చన్నుగుడిపెఁ దనరగ కృష్ణా! ||13|| అందెలు గజ్జెలు మ్రోయఁగ చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా నందునిసతి యా గోపిక ముందఱ ఆడుదువు మిగుల ముఱియుచు కృష్ణా! ||14|| హరిచందనంబు మేనునఁ గర మొప్పెడు హస్తములను కంకణరవముల్ ఉరమున రత్నము మెఱయఁగ పరఁగితివో నీవు బాలప్రాయము కృష్ణా ||15|| పాణి తలంబున వెన్నయు వేణీమూలంబునందు వెలయఁగఁ పింఛం బాణీముత్యము ముక్కున నాణెముగా దాల్చు లోకనాథుడ కృష్ణా! ||16|| మడుగుకు జని కాళీయుని పడగలపై భరతశాస్త్ర పద్ధతి వెలయన్ కడు వేడుకతో నాడెడు నడుగులు నా మదిని దలతు నచ్యుత! కృష్ణా! ||17|| బృందావనమున బ్రహ్మా నందార్భకమూర్తి వేణు నాదము నీవా మందార మూలమున గో విందా! పూరింతు వౌర! వేడుక కృష్ణా! ||18|| వారిజనేత్రలు యమునా వారిని జలకంబులాడ వచ్చిన నీవా చీరలు మ్రుచిలి యిచ్చితి నేరుపురా యదియు నీకు నీతియె కృష్ణా! ||19|| దేవేంద్రుఁ డలుకతోడను వావిరిగా ఱాళ్లవాన వడిఁ గురియింపన్ గోవర్థనగిరి యెత్తితి గోవుల గోపకులఁ గాచు కొఱకై కృష్ణా! ||20|| అండజవాహన! విను బ్ర హ్మాండంబుల బంతులట్ల యాడెడి నీ వా కొండల నెత్తితివందురు కొండిక పనిగాక దొడ్డకొండా! కృష్ణా! ||21|| అంసాలంబితకుండల! కంసాంతక! నీవు ద్వారకాపురిలోనన్ సంసారిరీతి నుంటివి. హంసేంద్ర! విశాలనేత్ర! అచ్యుత కృష్ణ! ||22|| పదియాఱు వేల నూర్వురు సుదతులు నెనమండ్రు నీకు సొంపుగ భార్యల్ విదితంబుగ బహురూపుల వదలక రమియింతువౌర ! వసుధను కృష్ణా! ||23|| అంగన పసుపున దోవతి కొంగున నటుకులను ముడిచి కొనివచ్చిన యా సంగతి విని దయ నొసఁగితి రంగుగ సంపదలు లోక రక్షక కృష్ణా! ||24|| హా వసుదేవకుమారక! కావుము నా మానమనుచుఁ గామిని వేఁడన్ ఆ వనజాక్షికి నిచ్చితి శ్రీవర! యక్షయ మటంచుఁ జీరలు కృష్ణా! ||25|| శుభ్ర మగు పాంచజన్యము నభ్రంకషపగిది మ్రోవ నాహవ భూమిన్ విభ్రము లగు దనుజసుతా గర్భంబులు పగులఁజేయు ఘనుఁడవు కృష్ణా! ||26|| జయమును విజయున కియ్యవె హయముల ములుకొలమోపి యదలించి మహా రయమున ఱొప్పవె తేరును భయమున రిపుసేన విఱిగి పాఱగ! కృష్ణా! ||27|| దుర్జనులగు నృపసంఘము నిర్జింపగఁదలచి నీవు నిఖిలాధారా! దుర్జనులను వధియింపను అర్జునునకు నీవు సాదివైతివి కృష్ణా! ||28|| శక్రసుతుఁ గాచు కొఱకై చక్రము చేపట్టి భీష్ముఁ జంపగ జను నీ విక్రమ మేమని పొగడుదు నక్రగ్రహ! సర్వలోక నాయక కృష్ణా! ||29|| దివిజేంద్రసుతునిఁ జంపియు రవిసుతు రక్షించినావు రఘురాముడవై దివిజేంద్ర సుతుని గాచియు రవిసుతుఁ బరిమార్చితౌర! రణమున కృష్ణా! ||30|| దుర్భరబాణము రాగా గర్భములోనుండి అభయ కావుమటన్నన్ నిర్భరకృప రక్షించితి వర్భకు నభిమన్యుసుతుని నచ్యుత కృష్ణా! ||31|| గిరులందు మేరు వౌదువు సురలందున నింద్రుఁడౌదు చుక్కలలోనన్ బరమాత్మ! చంద్రుఁడౌదువు, నరులందున నృపతివౌదు నయముగ కృష్ణా! ||32|| చుక్కల నెన్నగ వచ్చును గ్రక్కున భూ రేణువులను గణుతింపనగున్ జొక్కపు నీ గుణజాలము నక్కజ మగు లెక్కబెట్ట నజునకు కృష్ణా! ||33|| కుక్షిని సకలజగంబుల నిక్షేపముఁజేసి ప్రళయనీరధి నడుమన్ రక్షక! వటపత్రముపై దక్షతఁ బవళించినట్టి ధన్యుఁడ కృష్ణా! ||34|| విశ్వోత్పత్తికి బ్రహ్మవు విశ్వము రక్షింపఁ దలచి విష్ణుడవనఁగా విశ్వముఁ జెఱుపను హరుడవు విశ్వాత్మక! నీవెయగుచు వెలయుదు కృష్ణా! ||35|| అగణిత వైభవ! కేశవ! నగధర! వనమాలి! యాది నారాయణ! యో భగవంతుడ! శ్రీమంతుడ! జగదీశ్వర! శరణు శరణు శరణము కృష్ణా! ||36|| మగ మీనమవై జలనిధి జగతుని సోమకుని జంపి పద్మభవునకున్ నిగమములు దెచ్చి యిచ్చితి సుగుణాకర మేలు దివ్యసుందర కృష్ణ! ||37|| అందఱు సురలును దనుజులు పొందుగ క్షీరాబ్ధిఁ దరుప పొలుపున నీ వా నందముగా కూర్మమవై మందరగిరి యెత్తితౌర! మాధవ కృష్ణా! ||38|| ఆది వరాహుడవయి నీ వా దనుజు హిరణ్యనేత్రు హతుఁ జేసి తగన్ మోదమున సురలు వొగడఁగ మేదిని వడిగొడుగునెత్తి మెరసితి కృష్ణా! ||39|| కెరలి యఱచేత కంబము నరుదుగ వేయుటయు వెడలి యసురేశ్వరునిన్ ఉరము జీరి వధించితి నరహరి రూపావతార! నగధర కృష్ణా! ||40|| వడుగడవై మూడడుగుల నడిగితివౌ భళిర భళిర అఖిలజగంబుల్ తొడిగితివి నీదు మేనున కడు చిత్రము నీ చరిత్ర ఘనమవు కృష్ణా! ||41|| ఇరువదొకమాఱు నృపతుల శిరములు ఖండించితౌర! చేగొడ్డంటన్ ధర కశ్యపునకు నిచ్చియు బరగవె జమదగ్ని రామభద్రుడ కృష్ణా! ||42|| దశకంఠుని బరిమార్చియు కుశలముతో సీత దెచ్చికొనియు నయోధ్యన్ విశదముగఁగీర్తినేలిన దశరథరామావతార! ధన్యుఁడ కృష్ణా! ||43|| ఘనులగు ధేనుకముష్టిక దనుజులఁ జెండాడితౌర తగ భుజశక్తిఁ అనఘాత్మ! రేవతీపతి యనఁగా బలరామమూర్తి వైతివి కృష్ణా! ||44|| త్రిపురాసుర భార్యల నతి నిపుణతతో వ్రతముచేత నిలిపితి కీర్తుల్ కపటపు రాజవు బళిరే కృపగల బౌద్ధావతార ఘనుడవు కృష్ణా! ||45|| వలపుల తేజీ నెక్కియు నిలపై ధర్మంబు నిలువ హీనులఁ ద్రుంపన్ కలియుగము తుదిని వేడుక కలికివిగానున్న లోక కర్తవు కృష్ణా! ||46|| వనజాక్ష! భక్తవత్సల ఘనులగు త్రైమూర్తులందుఁ గరుణానిధివై మను నీ సద్గుణజాలము సనకాది మునీంద్రు లెన్నజాలరు కృష్ణా! ||47|| అపరాథ సహస్రంబుల నపరిమితములైన యఘము లనిశము నేనున్ గపటాత్ముఁడనై చేసితిఁ జపలుని ననుఁగావు శేషశాయివి కృష్ణా! ||48|| నరపశువు మూడచిత్తుడ దురితారంభుఁడను మిగుల దోషగుఁడను నీ గుఱుతెఱుఁగ నెంతవాఁడను హరి నీవే ప్రాపు దాపు నౌదువు కృష్ణా! ||49|| పరనారీ ముఖపద్మము గురుతుఁగ గుచకుంభములను గొప్పును నడుమున్ అరయంగనె మోహింతురు నిరతిని నిను భక్తిఁ గొల్వ నేరరు కృష్ణా! ||50|| పంచేంద్రియ మార్గంబుల కొంచెపు బుద్ధినిఁ జరింతుకొన్ని దినంబుల్ ఇంచుక సజ్జన సంగతి నెంచగ మిమ్మెఱిఁగినాఁడ నిప్పుడు కృష్ణా! ||51|| దుష్టుఁడ దురాచారుఁడ దుష్ట చరిత్రుఁడను జాల దుర్బుద్ధిని నే నిష్ట నినుఁ గొల్వనేరను కష్టుఁడను ననుఁ గావు కావు కరుణను కృష్ణా! ||52|| కుంభీంద్ర వరద! కేశవ! జంభాసుర వైరి దివిజ సన్నుత చరితా! అంభోజనేత్ర! జలనిధి గంభీరా నన్నుగావు కరుణను కృష్ణా! ||53|| దిక్కెవ్వరు ప్రహ్లాదుకు దిక్కెవ్వరు పాండు సుతుల దీనుల కెపుడున్ దిక్కెవ్వరయ్యహల్యకు దిక్కెవ్వరు నీవె నాకు దిక్కువు కృష్ణా! ||54|| హరి! నీవె దిక్కు నాకును సిరితో నేతెంచే మకరి శిక్షించి దయన్ బరమేష్టి సురలు పొగడఁగఁ గరిఁగాచినరీతి నన్నుఁ గావుము కృష్ణా! ||55|| పురుషోత్తమ! లక్ష్మీపతి! సరసిజగర్భాదిమౌని సన్నుత చరితా! మురభంజన! సురరంజన! వరదుఁడ వగు నాకు భక్తవత్సల! కృష్ణా! |56|| క్రతువులు తీర్థాటనములు వ్రతములు దానములు సేయవలెనా లక్ష్మీ పతీ! మిముఁ దలచినవారికి నతులిత పుణ్యములు గలుగుటరుదా? కృష్ణా! ||57|| స్తంభమున వెడలి దానవ డింభకు రక్షించినట్టి రీతిని వెలయన్ అంభోజ నేత్ర! జలనిధి గంభీరుఁడ! నన్నుఁగావు కరుణను కృష్ణా! ||58|| శతకోటిభాను తేజుఁడ! యతులిత సద్గుణగణాఢ్య యంభుజనాభా! రతినాథ జనక! లక్ష్మీ సతిహిత! ననుగావు భక్తవత్సల కృష్ణా! ||59|| మందుఁడ నేదురితాత్ముఁడ నిందల కొడిగట్టినట్టి నీచుని నన్నున్ సందేహింపక కావుము నందుని వరపుత్ర! నిన్ను నమ్మితి కృష్ణా! ||60|| గజరాజ వరద! కేశవ! త్రిజగత్కల్యాణమూర్తి! దేవమురారీ! భుజగేంద్ర శయన! మాధవ విజయాప్తుఁడ! నన్నుఁగావు వేడుక కృష్ణా! ||61|| గోపాల దొంగ మురహర పాపాలను బాఱఁద్రోలు ప్రభుఁడవు నీవే గోపాలమూర్తి! దయతో నా పాలిటఁ గలిగి ప్రోవు నమ్మితి కృష్ణా! ||62|| దుర్వార చక్రధర కర! శర్వాణీ ప్రముఖ వినుత! జగదాధారా! నిర్వాణనాథ! మాధవ! సర్వాత్మక! నన్ను గావు సరుగున కృష్ణా! ||63|| సుత్రామనుత! జనార్దన! సత్రాజిత్తనయనాథ! సౌందర్యకళా చిత్రావతార! దేవకి పుత్రా! ననుఁగావు నీకుఁ బుణ్యము కృష్ణా! ||64|| బల మెవ్వఁడు కరిబ్రోవను బల మెవ్వఁడు పాండుసుతుల భార్యను గావన్ బలమెవ్వఁడు రవిసుతునకు బలమెవ్వఁడు నాకు నీవు బలమౌఁ కృష్ణా! ||65|| పరుసము సోఁకిన యినుమును వరుసగ బంగారమైన వడుపున జిహ్వన్ హరి నీ నామము సోకిన సురవందిత! నేను నటుల సులభుఁడ కృష్ణా! ||66|| ఒకసారి నీదు నామము ప్రకటముగాఁ దలఁచువారి పాపప్ము లెల్లన్ వికలములై తొలఁగుటకును సకలాత్మ యజామిళుండు సాక్షియె కృష్ణా! ||67|| హరి సర్వంబునన్ఁ గలఁడని గరిమను దైత్యుండు పలుక గంబములోనన్ ఇరవొంద వెడలి చీల్పవె శరణనఁ బ్రహ్లాదకుండు సాక్షియె కృష్ణా! ||68|| భద్రార్చిత పదపద్మ! సు భద్రాగ్రజ! సర్వలోకపాలన! హరి! శ్రీ భద్రాధిప! కేశవ! బల భద్రానుజ! నన్నుఁబ్రోవు భయహర కృష్ణా! ||69|| ఎటువలెఁ గరిమొఱ వింటివి యెటువలెఁ బ్రహ్లాదు కభయ మిచ్చితి కరుణన్ అటువలె నను రక్షింపుము కటకట! నిను నమ్మినాఁడ గావుము కృష్ణా! ||70|| తటపట లేటికిఁ జేసెదు కటకట పరమాత్మ నీవు ఘంటాకర్నున్ ఎటువలె నిపుణునిఁ జేసితి నటువలె రక్షింపుమయ్య యచ్యుత కృష్ణా! ||71|| తురగాధ్వరంబు జేసిన పురుషులకును వేఱె పదవి పుట్టుట యేమో హరి! మిముఁ దలచిన వారికి నరుదా కైవల్య పదవి యచ్యుత కృష్ణా! ||72|| ఓ భవనంధ విమోచన! యో భరతా గ్రజ! మురారి! యోరఘు రామా! యో భక్త కామధేనువ! యో భవహర! నన్నుఁగావుమో హరి కృష్ణా! ||73|| ఏ తండ్రి కనక కశ్యపు ఘాతకుఁడై యతని సుతుని గరుణను గాచెన్ బ్రీతి సురకోటి పొగడఁగ నా తండ్రీ! నిన్ను నేను నమ్మితి కృష్ణా! ||74|| ఓ పుండరీకలోచన! యో పురుషోత్తమ! ముకుంద! యో గోవిందా! యో పురసంహార మిత్రుడ! యో పుణ్యుఁడ! నన్నుఁ బ్రోవు మో హరికృష్ణా! ||75|| ఏ విభుఁడు ఘోర రణమున రావణు వధియించి లంక రాజుగ నిలిపెన్ దీవించి యా విభీషణు, నా విభు నేఁ దలఁతు మదిని నచ్యుత కృష్ణా! |76|| గ్రహభయదోషముఁ బొందదు బహుపీడలు చేర వెఱచుఁ బాయును నఘముల్ ఇహపర ఫలదాయక విను, తహతహలెక్కడివి నిన్నుఁ దలచిన కృష్ణా! ||77|| గంగ మొదలైన నదులను మంగళముగఁ జేయునట్టి మజ్జనమునకున్ సంగతి గలిగిన ఫలములు రంగుగ మిముఁ దలచుఁ సాటి రావుర కృష్ణా! ||78|| ఆ దండ కావనంబునఁ గోదండముఁ దాల్చినట్టి కోమలమూర్తీ! నాదండ కావరమ్మీ వేదండముఁ గాచినట్టి వేల్పవు కృష్ణా! ||79| చూపుము నీ రూపంబును బాపవు దుష్కృతములెల్లఁ బంకజనాభా! పాపుము నాకును దయతో శ్రీపతి! నిను నమ్మునాఁడ సిద్ధము కృష్ణా! ||80|| నీ నామము భవహరణము నీ నామము సర్వసౌఖ్య నివహకరంబున్ నీనామ మమృత పూర్ణము నీ నామము నేఁ దలంతు నిత్యము కృష్ణా! ||81|| పరులను నడిగిన జనులకుఁ గురుచ సుమీ ఇది యటంచు గు!రుతుగ నీవున్ గురుచ్ఁడవై వేడితి మును ధ్రఁ బాదత్రయము బలిని దద్దయు కృష్ణా! ||82|| పాలను వెన్నయు మ్రుచ్చిలఁ ఱోలను మీ తల్లి గట్ట రోషముతోడన్ లీలావినోదివైతివి బాలుఁడవా బ్రహ్మఁగన్న ప్రభుఁడవు కృష్ణా! ||83|| రఘునాయక నీనామము లఘుమతితోఁ దలఁపఁగలనె లక్ష్మీరమణా! అఘములఁ బాపుము దయతో రఘురాముఁడ వైన లోక రక్షక కృష్ణా! ||84|| అప్పా! యిత్తువు దయతో నప్పాలను నతిరసంబు లనుభవశాలీ అప్పా! ననుఁ గను్గొనవే యప్పా! ననుఁ బ్రోవు వేంకటప్పా! కృష్ణా! ||85|| కొంచెపువాఁడని మదిలో నుంచకుమీ వాసుదేవ! గోవింద! హరీ! యంచితముగ నీ కరుణకుఁ గొంచెము నధికంబు గలదె కొలతయు కృష్ణా! ||86|| వావిరి నీ భక్తులకున్ గావరమున నెగ్గు సేయు గర్వాంధులనున్ దేవ! వధించుట వింటివి నీ వల్లను భాగ్యమయ్యె నిజముగ కృష్ణా! ||87|| అయ్యా! పంచేంద్రియములు నుయ్యాలల నూచినట్టు లూచఁగ నేనున్ జయ్యన్ గలుచుఁచు నుంటిని గుయ్యాలింపుము మహాత్మ గుఱుతుగ కృష్ణా! ||88|| కంటికి రెప్పవిధంబున బంటుగదా యనుచు నన్నుఁ బాయక యెపుడున్ జంటయు నీవుండుట నే కంటక మగు పాపములను గడచితి కృష్ణా! ||89|| యమునకు నిఁక నే వెఱువను కమలాక్ష! జగన్నివాస! కామితఫలదా! విమల మగు నీదు నామము నమరఁగఁ దలఁచెను వేగ ననిశము కృష్ణా! ||90|| దండమయా! విశ్వంభర! దండమయా! పుండరీక దళనేత్ర హరీ! దండమయా! కరుణానిధి! దండమయా! నీకు నెపుడు దండము కృష్ణా! ||91|| నారాయణ! లక్ష్మీపతి! నారాయణ! వాసుదేవ! నందకుమారా! నారాయణ! నిను నమ్మితి! నారాయణ! నన్నుఁ బ్రోవు నగధర కృష్ణా! ||92|| తిరుమణి దురితవిదూరము తిరుమణి సౌభాగ్యకరము త్రిజగములందున్ తిరుమణి పెట్టిన మనుజుఁడు పరమ పవిత్రుండు భాగ్యవంతుంఁడు కృష్ణా! ||93|| శ్రీలక్ష్మీనారాయణ! వాలాయము నిన్నుఁ దలఁతు వంద్యచరిత్రా! ఏలుము నను నీ బంటుగఁ జాలఁగ నిను నమ్మినాను సరసుఁడ కృష్ణా! ||94|| శ్రీధర! మాధవ! యచ్యుత! భూధర! పురుహూత వినుత! పురుషోత్తమ! నీ పాద యుగళంబు నెపుడు మోదముతో నమ్మినాఁడ ముద్దుల కృష్ణా! ||95|| శిరమున రత్నకిరీటము కరయుగమున శంఖచక్ర ఘనభూషణముల్ ఉరమున వజ్రపుఁ బతకము సిరినాయక! యమరవినుత శ్రీహరి కృష్ణా! ||96|| అందెలఁ బాదము లందును సుందరముగ నిల్పినావు సొంపమరంగా సుందర! మునిజనసన్నుత! నందుని వరపుత్ర! నిన్ను నమ్మితి కృష్ణా! ||97|| కందర్పకోటి సుందర! మందరధర! భానుతేజ! మంజుల దేహా! సుందర విగ్రహ! మునిగణ వందిత, మిముఁ దలతు భక్తవత్సల కృష్ణా! ||98|| దుర్మతిని మిగుల దుష్టపుఁ గల్మషములు జేసినట్టి కష్టుండ ననున్ నిర్మలునిఁ జేయవలె ని ష్కర్ముఁడ నిను నమ్మినాను సతతము కృష్ణా! ||99|| అనుదినము కృష్ణశతకము వినినఁ బఠించినను ముక్తి వేడుకఁ గలుగున్ ధనధాన్యము గోగణములు తనయులు నభివృద్ధి బొందుఁ దద్దయ కృష్ణా! ||100|| భారద్వాజసగోత్రుఁడ గారవమున గంగమాంబ కరుణాసుతుఁడన్ పేరు నృసింహ్వాయుఁడను శ్రీరమయుత! నన్నుఁ గావు సృష్టిని కృష్ణా! ||101|| ********************************************************************************************************************** ==వనరులు== {{వికీపీడియా|నరసింహ కవి}} {{శతకములు}} {{PD-old}} 0jl8vq9nov031gjna8suxo19k7h01bo 0 8920 558046 555191 2026-06-05T15:30:07Z ~2026-33210-18 7349 558046 wikitext text/x-wiki గోవింద నామాలు మరింత సమాచారం క్లిక్ చేసి చదవండి https://dasamiastro.com/govinda-namalu-in-telugu/ 1) శ్రీ శ్రీనివాసా గోవిందా 2) శ్రీ వేంకటేశా గోవిందా 3) భక్తవత్సల గోవిందా 4) భాగవతప్రియ గోవిందా 5) నిత్యనిర్మల గోవిందా 6) నీలమేఘశ్యామ గోవిందా 7) పురాణపురుషా గోవిందా 8) పుండరీకాక్ష గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 9) నందనందనా గోవిందా 10) నవనీతచోరా గోవిందా 11) పశుపాలక శ్రీ గోవిందా 12) పాపవిమోచన గోవిందా 13) దుష్టసంహార గోవిందా 14) దురతనివారణ గోవిందా 15) శిష్టపరిపాలక గోవిందా 16) కష్టనివారణ గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 17) వజ్రమకుటధర గోవిందా 18) వరాహమూర్తీవి గోవిందా 19) గోపీజనలోల గోవిందా 20) గోవర్ధనోద్ధార గోవిందా 21) దశరధనందన గోవిందా 22) దశముఖమర్ధన గోవిందా 23) పక్షివాహనా గోవిందా 24) పాండవప్రియ గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 25) మత్స్యకూర్మ గోవిందా 26) మధుసూదనహరి గోవిందా 27) వరాహనృసింహ గోవిందా 28) వామనభృగురామ గోవిందా 29) బలరామానుజ గోవిందా 30) బౌద్ధకల్కిధర గోవిందా 31) వేణుగానప్రియ గోవిందా 32) వేంకటరమణా గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 33) సీతానాయక గోవిందా 34) శ్రితపరిపాలక గోవిందా 35) దరిద్రజనపోషక గోవిందా 36) ధర్మసంస్థాపక గోవిందా 37) అనాథరక్షక గోవిందా 38) ఆపధ్భాందవ గోవిందా 39) శరణాగతవత్సల గోవిందా 40) కరుణాసాగర గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 41) కమలదళాక్షా గోవిందా 42) కామితఫలదాత గోవిందా 43) పాపవినాశక గోవిందా 44) పాహిమురారే గోవిందా 45) శ్రీముద్రాంకిత గోవిందా 46) శ్రీవత్సాంకిత గోవిందా 47) ధరణీనాయక గోవిందా 48) దినకరతేజా గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 49) పద్మావతీప్రియ గోవిందా 50) ప్రసన్నమూర్తి గోవిందా 51) అభయహస్త గోవిందా 52) అక్షయ వారద గోవిందా 53) శంఖచక్రధర గోవిందా 54) శారంగదాధర గోవిందా 55) విరాజతీర్థ గోవిందా 56) విరోధిమర్ధన గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 57) సాలగ్రామధర గోవిందా 58) సహస్రనామ గోవిందా 59) లక్ష్మీవల్లభ గోవిందా 60) లక్ష్మణాగ్రజ గోవిందా 61) కస్తూరితిలక గోవిందా 62) కాంచనాంబరధర గోవిందా 63) గరుడవాహనా గోవిందా 64) గజరాజరక్షక గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 65) వానరసేవిత గోవిందా 66) వారథిబంధన గోవిందా 67) సప్తగిరిష గోవిందా 68) ఏకస్వరూపా గోవిందా 69) శ్రీరామకృష్ణ గోవిందా 70) రఘుకులనందన గోవిందా 71) ప్రత్యక్షదేవ గోవిందా 72) పరమదయాకర గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 73) వజ్రకవచధర గోవిందా 74) వైజయంతిమాల గోవిందా 75) వడ్డీకాసులవాడా గోవిందా 76) వసుదేవతనయాగోవిందా 77) బిల్వపత్రార్చిత గోవిందా 78) భిక్షుకసంస్తుత గోవిందా 79) స్త్రీపుంరూపా గోవిందా 80) శివకేశవమూర్తి గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 81) బ్రహ్మాండ రూప గోవిందా 82) భక్తరక్షక గోవిందా 83) నిత్యకళ్యాణ గోవిందా 84) నీరజనాభా గోవిందా 85) హతిరామప్రియ గోవిందా 86) హరిసర్వోత్తమ గోవిందా 87) జనార్ధనమూర్తి గోవిందా 88) జగత్సాక్షిరూపా గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 89) అభిషేకప్రియ గోవిందా 90) ఆపన్నివారణ గోవిందా 91) రత్నకిరీటా గోవిందా 92) రామానుజనుత గోవిందా 93) స్వయంప్రకాశ గోవిందా 94) ఆశ్రితపక్ష గోవిందా 95) నిత్యశుభప్రద గోవిందా 96) నిఖిలలోకేశా గోవిందా గోవిందా హరి గోవిందా గోకుల నందన గోవిందా 97) ఆనందరూపా గోవిందా 98) ఆద్యంతరహితా గోవిందా 99) ఇహపరదాయక గోవిందా 100) ఇభరాజరక్షక గోవింద 101) పరమదయాల్లో గోవిందా 102) పద్మనాభాహరి గోవిందా 103) తిరుమలవాస గోవిందా 104) తులసీ వనమాలి గోవిందా గోవిందాహరి గోవిందా గోకులనందన గోవిందా 105) శేషాద్రినిలయ గోవిందా 106) శేషశయన గోవిందా 107) శ్రీ శ్రీనివాసా గోవిందా 108) శ్రీ వేంకటేశా గోవిందా గోవిందాహరి గోవిందా గోకులనందన గోవిందా ఓం శ్శాంతి శ్శాంతి శ్శాంతిః|| https://greatertelugu.org/ [[వర్గం:స్తోత్రములు]] i4l22l2xd6s1mbfh8huywfgdtw8n778 102 33899 558111 557644 2026-06-06T10:14:57Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558111 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = దీవి |అసలుపేరు = గోపాలాచార్యులు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ద |పుట్టిన_యేడు = 1872 |గిట్టిన_యేడు = 1920 |వివరణ = |బొమ్మ= Divi gopalacharlu.png |వికీపీడియా_లంకె = దీవి గోపాలాచార్యులు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * ఆయుర్వేదాంగ శల్యతంత్రము * '' ఆయుర్వేదము '' - [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910]] * [[హిందూవిశ్వవిద్యాలయము ఆయుర్వేదము]] (1916) *రసప్రదీపిక - [[సూచిక:రసప్రదీపిక.pdf]] 3e6zl4pjjphr0wtelkv5ztv02nykruo 0 211420 558030 557578 2026-06-05T13:50:34Z Veera.sj 443 తృతీయ అధ్యాయము 558030 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = ద్వితీయ ఖండము | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''తృతీయ ఖండము''' * [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] * [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] * [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/తృతీయ అధ్యాయము|తృతీయ అధ్యాయము]] [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము]] axm52hogshnaknjv49m45dndnlb77tl 0 212432 558037 557572 2026-06-05T14:35:29Z Veera.sj 443 శుద్ధి 558037 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ప్రథమ అధ్యాయము|ప్రథమ అధ్యాయము]] | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/తృతీయ అధ్యాయము|తృతీయ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''ద్వితీయ అధ్యాయము''' <poem> వజ్ర ఉవాచ 1. దేవతారూపనిర్మాణం కథయస్వ మమానఘ యస్మాత్సన్నిహితా నిత్యం శాస్త్రవత్సాకృతిర్భవేత్ మార్కండేయ ఉవాచ 2. చిత్రసూత్ర న జానాతి యస్తు సమ్యడ్నరాధిప ప్రతిమాలక్షణం వేత్తుం న శక్యంతేన కర్హిచిత్ వజ్ర ఉవాచ 3. చిత్రసూత్రం సమాచక్ష్వ భృగువంశం వివర్ధన చిత్రసూత్రవిదేవాథ వేత్తి వాగ్లక్షణం యత: మార్కండేయ ఉవాచ వినా తు నృత్యశాస్త్రేణ చిత్రసూత్రం సుదుర్విదం 4. జగతో న క్రియాకార్యా ద్వయోరపి యతో నృప వజ్ర ఉవాచ నృత్యశాస్త్రం సమాచక్ష్వ చిత్రసూత్రం వదిష్యసి నృత్యశాస్త్రం విధానం చ చిత్రం వేత్తి యతో ద్విజ మార్కండేయ ఉవాచ 5. ఆతోద్యం యో న జానాతి తస్య వృత్తం హి దుర్విదం ఆతోద్యేన వినా నృత్తం విద్యతే న కథంచన 6. వజ్ర ఉవాచ ఆతోద్యం త్వం హి ధర్మజ్ఞ నృత్యశాస్త్రం వదిష్యసి తస్మింసువిదితే వేత్తి నృత్యం భార్గవసత్తం మార్కండేయ ఉవాచ 7. న గీతేన వినా శక్యం జ్ఞాతుమాతోద్యమప్యుత గీతాశాస్త్రవిధానజ్ఞ: సర్వం వేత్తి యథావిధి వజ్ర ఉవాచ 8. గీతశాస్త్రం సమాచక్ష్వ సర్వధర్మభృతాం వర గీతశాస్త్రవిదేవాథ సర్వజ్ఞ పురుషోత్తమ: మార్కండేయ ఉవాచ 9. సంస్కృతం ప్రాకృతం చైవ గీతం ద్వివిధముచ్యతే అపభ్రష్టం తృతీయం చ తదనంతం నరాధిప 10. దేశభాషావిశేషేణ తస్యాంతో నేహ విద్యతే గీతం పాఠవశాజ్ఞేయం స చ పాఠో ద్విధా మత: 11. గద్య పద్యం చ ధర్మజ్ఞ గద్యం సకథయా స్మృతం పద్యం ఛందోవిశేషేణచ్చందశ్చ బహుధా భవేత్ 12. గద్యపద్యానుభావేన జ్ఞేయౌ లక్షణసంయుతౌ పద్యం చ ద్వివిధం తత్ర సువృతమతిముక్తకం 13. ఏకవింశతిసంఖ్యా: స్యు: సుప: సుప్తింగపరం స్మృతం ప్రథమ: పురుషస్త్వేకో ద్విఈయో మధ్యమో మత: 14. ఉత్తమాఖ్యస్తృతీయస్తు తత్క్రియావచనం త్రికం తింగశ్చ నవకం తత్ర పరస్మైపదసంకం 15. ఆత్మనేపదసంజ్ఞం చ నవకం పరికీర్తితం యుష్మద్యుపపదే తత్ర మధ్యమ: పురుషో భవేత్ 16. అస్మద్యుపపదే చైవ స్యాత్తథోత్తమసంజక: శేషే ప్రథమమిచ్చంతి పురుషం యదుసత్తమ 17. అర్థో ప్రతిపదికస్య స్వాదౌ వచనమంత్రణే పరిమాణే చ కథితా విభక్తి: ప్రథమా బుధై: 18. ద్వితీయా కర్మణి మతా తృతీయా కరణే స్మృతా కారకే కమర్ణి తథా సైవ చాన్యై: ప్రకీర్తితా 19. చతుర్థీ సంప్రదానే స్యాద్పాదానే చ పంచమీ సంబంధే చ తథా షష్ఠీ సప్తమ్యాధారభావయో: 20. తేషాం తు పూర్వమేవోక్తం వ్యాఖ్యానం రిపుసూదన ద్వితీయం తవ ధర్మజ్ఞ మయా తత్పరికీర్తితం 21. ప్రాతిపదికమిహ స్వం ప్రకృతి: స్యాత్తత్ప్రకృతిమపి ధాతుమిచ్ఛంతి వాంగ్మయమఖిలమనేన నిబద్ధం గద్యమపి యదథ పద్యసమేతం <small> '''ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే మార్కండేయ వజ్ర సంవాదే తృతీయే కాండే చిత్రసూత్రే ద్వితీయోధ్యాయ:''' </small> </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] cgi9u31je5zmhrj21v97zg4r8n8xa9h 104 212596 558023 554819 2026-06-05T12:55:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆతీర్థమునకు నాద్యము సోమతీర్థంబు సోమలోకావాససుఖకరంబు దానికి దేవతీర్థము పూర్వమై యుండు దేవతాభోగోపదేష్ట <ref>క. యగుచు</ref>మగుచు నందున కఁటమున్న యవతరించిన సూర్య తీర్థంబు సౌర<ref>చ. సిద్ధ</ref>సిద్ధిప్రదంబు తత్తీర్ధమునకుఁ బ్రాక్తనము సరస్వ తీతీర్థంబు వాఙ్మయోద్దీపకంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వీన నాల్గింట నాటిన వీనిమహిమఁ బ్రస్తుతించిన వీనివైభవము గొన్నఁ బ్రాజ్యసాయుజ్యసామ్రాజ్యపూజ్యభూరి భోగములు పంచజనులకుఁ <ref>చ. బొదిలె, ట. బొసఁగు</ref>బొదలుఁ గొల్ల.</poem>|ref=158}} '''టీక'''. ఆద్యము = మొదటిది - తరువాతిది; సోమ...కరంబు = చంద్రలోకమునందు సుఖనివాసమును కలుగఁజేయునది; పూర్వమై = ముందున్నదై; దేవతాభోగోపదేష్టము = దేవభోగములను కలుగఁజేయునది; సౌరసిద్ధిప్రదంబు = సూర్యలోకనివాససిద్ధి నిచ్చునది; ప్రాక్తనము = పురాతనము; వాఙ్మయోద్దీపకంబు = వాక్సిద్ధిని కలిగించునది; ['వాగ్రూపమై ప్రకాశించునదిˈ అని పూర్వటీక.] ఆడినన్ = స్నానము చేసినను; ప్రస్తుతించినన్ = కొనియాడినరు; కన్నన్ = చూచినను; పంచజనులకున్ = మనుష్యులకు; ప్రాజ్య...భోగములు = గొప్పదైన భగవంతునితోడి కలయిక యనెడి రాజ్యమువలని పవిత్రమైన అధికభోగములు; కొల్ల = సద్బుద్ధిగా; పొదలున్ = కలుగును. {{Telugu poem|type=స్రగ్ధర.|lines=<poem>పూర్వద్వాఃస్థన్ సితాంగిన్ భువనవినుత నంభోరుహభ్రూణురాణిన్ బర్వేందుస్ఫర్థవక్త్రన్ భగవతి నఖిలప్రాణిధీమూర్తి వాణిన్ <ref>చ. దూర్వల్లీపత్రవల్లీ</ref>దూర్వాశ్రీపత్రమల్లీతులసిదళశమీధూపదీపాక్షతౌఘా గుర్వాజ్యక్షీరధారల్ గొని కొలిచినచోఁ గోరు కోర్కుల్ ఫలించున్.</poem>|ref=159}} '''టీక'''. పూర్వద్వాఃస్థన్ = తూర్పువాకిట నున్నదానిని; సితాంగిన్ = తెల్లనిదేహము కలదానిని; భువనవినుతన్ = లోకముచేఁ గొనియాడఁబడుదానిని; అంభోరుహభ్రూణురాణిన్ = బ్రహ్మకు భార్యయైనదానిని; పర్వేందుస్పర్ధవక్త్రన్ = పున్నమనాఁటి చంద్రునితో సమమగు ముఖము కలదానిని; భగవతిన్ = పూజ్యురాలను; అఖిలప్రాణిధీమూర్తిన్ = సమస్తప్రాణులకు బుద్ధి యగుదానిని; వాణిన్ = సరస్వతిని; దూర్వా...ధారల్ = దూర్వలు, శ్రీపత్రములు, మల్లెలు, తులసిదళములు, శమీదళములు, ధూపములు, దీపములు, అక్షతలు, అగురు, నేయి, పాలు; కొని = గ్రహించి; కొలిచినచోన్ = సేవించినయెడల. {{Telugu poem|type=పృథ్వి.|lines=<poem>తరణ్యయుతజిత్ప్రభాధగధగాయితాశాంతరుం డరణ్యమృగభూమికావ్యథితదానవస్వాంతుఁ డా హిరణ్యకశిపు<ref>ఇది మొదలు 161 చివరివఱకు 'చ' ప్రతిలో లేదు.</ref>ద్రుహుం డెపుడు నుండు నచ్చో నమ ఛ్ఛరణ్యపదపద్ముఁడై చలదళాకృతి స్వీకృతిన్.</poem>|ref=160}} '''టీక'''. శర...కరుండు = పదివేవురుసూర్యులను మించిన గొప్పకాంతిచే ప్రకాశింపఁచేయఁబడిన దిక్కులమధ్యభాగము కలవాఁడు; అరణ్య...స్వాంతుఁడు = అరణ్యమృగమగు సింహమువేషమున ఓడింపఁబడిన రాక్షసుఁడు (హిరణ్యకశిపుఁడు) కలవాఁడు; హిరణ్యకశిపుద్రుహుండు = హిరణ్యకశిపునకు శత్రువగు నరసింహుఁడు; నమ...పద్ముఁడై = నమస్కరించువారికి రక్షణ<noinclude><references/></noinclude> mzsldrxfcnhajid6geja3mjp2wos7tp 104 212597 558043 554820 2026-06-05T15:15:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మొసఁగు పాదపద్మములు కలవాఁడై; చలదళాకృతిస్వీకృతిన్ = అశ్వత్థవృక్షాకారముయొక్క స్వీకారమున - రావిచెట్టుగా మాఱి; అచ్చోన్ = అచ్చట; ఎపుడున్, ఉండున్. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీ వడిగినఁ జెప్పితి నో దేవి! చతుర్ముఖముఖులకుఁ దెలియఁగరా దీ దైవతతీర్ధక్షేత్రమ హావిర్భావములు చింతితార్థప్రదముల్.</poem>|ref=161}} నీ వడిగినఁ జెప్పితి నో, దేవి! చతుర్ముఖముఖులకు: దెలియఁగ రా దీ దైవతతీర్థ క్షేత్రమ, హావిర్భావములు చింతితార్థప్రదముల్. '''టీక'''. చతుర్ముఖముఖులకున్ = బ్రహ్మ మొదలకువారికిని; చింతితార్థప్రదముల్ = కోరినకోరికల నొసఁగునట్టివి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈచరితంబు విన్నఁ బఠియించిన వ్రాసినఁ బుత్త్రపౌత్త్రల క్ష్మీచతురాంగనాదికవిశేషము లిమ్మెయిఁ గాంచి మీఁదటన్ జూచు నరుండు ప్రామునులు చూడని చక్కని యొక్క నిక్క <ref>ట. మౌ</ref>మో మేచకమేఘసంపదుపమేయశిరోజ! సరోజదృక్కృపన్.</poem>|ref=162}} '''టీక'''. పుత్ర...విశేషములు = పుత్రులు, పౌత్రులు, సంపదలు, చతురలగు స్త్రీలు మొదలగు భోగవిశేషములను; ఇమ్మైయిన్ = ఈదేహమున - ఈజన్మమునందు; కాంచి = పొంది; మీఁదటన్ = తరువాత; ప్రామునులు చూడని చక్కని యిక్కన్ = తొల్లిటి మునులుకూడ చూడనట్టి గొప్పస్థానమును - ముక్తిని; సరోజదృక్కృపన్ = శ్రీకృష్ణునిదయవలన; నరుండు చూచున్; మేదక...శిరోజ! = నల్లనిమేఘములసంపదతో పోల్పఁదగిన కేశములు కల పార్వతీ! '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని శివుఁడు కుధరకన్యకు వినిపించినయట్టిసరణి వినిపించె మహా మునులకు ననుపమితతపో ధనులకుఁ గథకుండు తత్త్రివిధమేళనమున్.</poem>|ref=163}} '''టీక'''. కుధరకన్యకున్ = పార్వతికి; సరణిన్ = పద్ధతిని; అనుపమితతపోధనులకున్ = సాటిలేని తపస్సే ధనముగాఁ గలవారికి; కథకుండు = కథలు చెప్పు సూతుఁడు; తత్త్రితయమేళనమున్ = దేవతాక్షేత్రముల మూఁడిటి కలయికను; వినిపించెన్ = తెలిపెను. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వినిపించిన విని శౌనక మునిప్రముఖనిఖిలమును లమోఘానందం బును <ref>చ. నినమునవా, ట. బనునయమున</ref>మనములఁ దాల్చిరి నెల కొను నిజతనుఫలకపులకకులకలనమునన్.</poem>|ref=164}} '''టీక'''. వినిపించినన్ = తెలుపఁగా; శౌనక...మునులు = శౌనకుఁడు మొదలగు సమస్తఋషులును; అమోఘానందమును = అధికమగు సంతోషమును; నెలకొను = కలుగునట్టి; నిజ...కలనమునన్ = పలకలవంటి తమదేహములయందు గగుర్పాటుకూటమితోడి కూడికతో. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆశౌనకుండు మఱియు బి లేశయతలిమోపధాన లీలాలోల స్వాశయుడు పరమపదబ ద్ధాశుఁడునై రోమహర్షణాత్మజుఁ <ref>క. బలుకున్, చ. బలికెన్</ref>బలికెన్.</poem>|ref=165}} '''టీక'''. బిలేశయ...స్వాశయుఁడు = పాము పానుపు, దిండుగాఁగల విష్ణుని విలాసములందు ఆసక్తమగు మనస్సు కలవాఁడు; పరమపదబద్ధాశుఁడు నై = మోక్షమునందును ఆసక్తి కలవాఁడయి; రోమహర్షణాత్మజున్ = సూతునిఁ గూర్చి. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>దమనిధి! విట్ఠలేశ్వరుఁడు దైవతరత్నము; భైమి తీర్థర త్నము నల పౌండరీకవసుధాతల మన్నది క్షేత్రరత్న మీ త్రిమణులు సూక్తిసూత్ర<ref>చ. వివృతి</ref>వితతిం గుది గ్రుచ్చితి మచ్చ్రవో విధే య మగుచు నున్కి నక్షవలయాకృతి నీకృతి యొప్పు నెప్పుడున్.</poem>|ref=166}}<noinclude><references/></noinclude> l72rzv5ig2swtmdds3aq11rud3n63lk 558044 558043 2026-06-05T15:21:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>మొసఁగు పాదపద్మములు కలవాఁడై; చలదళాకృతిస్వీకృతిన్ = అశ్వత్థవృక్షాకారముయొక్క స్వీకారమున - రావిచెట్టుగా మాఱి; అచ్చోన్ = అచ్చట; ఎపుడున్, ఉండున్. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నీ వడిగినఁ జెప్పితి నో దేవి! చతుర్ముఖముఖులకుఁ దెలియఁగరా దీ దైవతతీర్ధక్షేత్రమ హావిర్భావములు చింతితార్థప్రదముల్.</poem>|ref=161}} '''టీక'''. చతుర్ముఖముఖులకున్ = బ్రహ్మ మొదలకువారికిని; చింతితార్థప్రదముల్ = కోరినకోరికల నొసఁగునట్టివి. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈచరితంబు విన్నఁ బఠియించిన వ్రాసినఁ బుత్త్రపౌత్త్రల క్ష్మీచతురాంగనాదికవిశేషము లిమ్మెయిఁ గాంచి మీఁదటన్ జూచు నరుండు ప్రామునులు చూడని చక్కని యొక్క నిక్క <ref>ట. మౌ</ref>మో మేచకమేఘసంపదుపమేయశిరోజ! సరోజదృక్కృపన్.</poem>|ref=162}} '''టీక'''. పుత్ర...విశేషములు = పుత్రులు, పౌత్రులు, సంపదలు, చతురలగు స్త్రీలు మొదలగు భోగవిశేషములను; ఇమ్మైయిన్ = ఈదేహమున - ఈజన్మమునందు; కాంచి = పొంది; మీఁదటన్ = తరువాత; ప్రామునులు చూడని చక్కని యిక్కన్ = తొల్లిటి మునులుకూడ చూడనట్టి గొప్పస్థానమును - ముక్తిని; సరోజదృక్కృపన్ = శ్రీకృష్ణునిదయవలన; నరుండు చూచున్; మేదక...శిరోజ! = నల్లనిమేఘములసంపదతో పోల్పఁదగిన కేశములు కల పార్వతీ! '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని శివుఁడు కుధరకన్యకు వినిపించినయట్టిసరణి వినిపించె మహా మునులకు ననుపమితతపో ధనులకుఁ గథకుండు తత్త్రివిధమేళనమున్.</poem>|ref=163}} '''టీక'''. కుధరకన్యకున్ = పార్వతికి; సరణిన్ = పద్ధతిని; అనుపమితతపోధనులకున్ = సాటిలేని తపస్సే ధనముగాఁ గలవారికి; కథకుండు = కథలు చెప్పు సూతుఁడు; తత్త్రితయమేళనమున్ = దేవతాక్షేత్రముల మూఁడిటి కలయికను; వినిపించెన్ = తెలిపెను. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వినిపించిన విని శౌనక మునిప్రముఖనిఖిలమును లమోఘానందం బును <ref>చ. నినమునవా, ట. బనునయమున</ref>మనములఁ దాల్చిరి నెల కొను నిజతనుఫలకపులకకులకలనమునన్.</poem>|ref=164}} '''టీక'''. వినిపించినన్ = తెలుపఁగా; శౌనక...మునులు = శౌనకుఁడు మొదలగు సమస్తఋషులును; అమోఘానందమును = అధికమగు సంతోషమును; నెలకొను = కలుగునట్టి; నిజ...కలనమునన్ = పలకలవంటి తమదేహములయందు గగుర్పాటుకూటమితోడి కూడికతో. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆశౌనకుండు మఱియు బి లేశయతలిమోపధాన లీలాలోల స్వాశయుఁడు పరమపదబ ద్ధాశుఁడునై రోమహర్షణాత్మజుఁ <ref>క. బలుకున్, చ. బలికెన్</ref>బలికెన్.</poem>|ref=165}} '''టీక'''. బిలేశయ...స్వాశయుఁడు = పాము పానుపు, దిండుగాఁగల విష్ణుని విలాసములందు ఆసక్తమగు మనస్సు కలవాఁడు; పరమపదబద్ధాశుఁడు నై = మోక్షమునందును ఆసక్తి కలవాఁడయి; రోమహర్షణాత్మజున్ = సూతునిఁ గూర్చి. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>దమనిధి! విట్ఠలేశ్వరుఁడు దైవతరత్నము; భైమితీర్థర త్నము నల పౌండరీకవసుధాతల మన్నది క్షేత్రరత్న మీ త్రిమణులు సూక్తిసూత్ర<ref>చ. వివృతి</ref>వితతిం గుది గ్రుచ్చితి మచ్చ్రవో విధే య మగుచు నున్కి నక్షవలయాకృతి నీకృతి యొప్పు నెప్పుడున్.</poem>|ref=166}}<noinclude><references/></noinclude> 03o5lz5ovy2ge0wsovovgz2ti86eovh 104 212598 558059 554821 2026-06-05T20:29:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. దమనిధి! = ఓమునీ! దైవతరత్నము = దేవతలలో శ్రేష్ఠుఁడు; పౌండరీకవసుధాతలము అన్నది = పౌండరీకమను పేరుగల భూమి; త్రిమణులు = మూఁడురత్నములును; సూక్తిసూత్రవితతిన్ = మాట లను దారములయందు; గుదిగ్రుచ్చితి = గుత్తిగాఁ గుర్చితివి; మచ్చ్రవోవిధేయము అగుచున్కిన్ = మాచెవులకు పొందినది - (నచ్చినది) అగుచుండుటచేత; ఈకృతి = ఈచరిత్రము; అక్షవలయాకృతిన్ ఒప్పున్ = జపమాలయొక్క ఆకారమును వహించుచున్నది. [జపమాల మునులకు ముఖ్యము; అది శ్రవణాలంకారము కూడను.] {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చతురభవదుక్తిముకుర ప్రతిఫలదఖిలేశగుణపరంపర కలుషో <ref>క. జ్ఝిత, చ. చ్ఛ్రిత</ref>జ్ఝిత మగు నంతర్దృష్టిన్ సతతము వీక్షింపఁ దనివి సనదు మహాత్మా!</poem>|ref=167}} '''టీక'''. చతుర...సంపద = నేర్పుగల నీమాట యను నద్దమున ప్రతిఫలించు సర్వేశ్వరుని గుణములసంపద; కలుషోజ్ఝితమగు = పాపరహితమైన; అంతర్దృష్టిన్ = లోపలిచూపుతో; సతతము = ఎల్లప్పుడు; వీక్షింపన్ = చూచినను; తనివి సనదు = తృప్తి తీరదు. '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>హరి యాద్యుం డఖిలాండనాయకుఁడు నందాపత్య మేలయ్యెఁ? ద చ్చరితం బెయ్యది? రాధ యెవ్వతె? తదిచ్ఛావృత్తి యేరీతి? శం కరుదేహంబున భైమి యె ట్లొదవె? శ్రీకాంతాంగజాతాక్షరో త్కర మే<ref>చ. యంత్ర</ref>మంత్రరహస్య? మింతయును వక్కాణింపు మా కింపు<ref>చ. గాన్</ref>గన్.</poem>|ref=168}} '''టీక'''. హరి = విష్ణువు; ఆద్యుండు = (అందరికంటెను ముఖ్యుఁడు) మొదటివాఁడు; అఖిలాండనాయకుఁడు = సమస్తలోకములకును అధిపతి; నందాపత్యము = నందునిబిడ్డ - శ్రీకృష్ణుఁడు, తదిచ్ఛావృత్తి = ఆరాధయొక్క కోరిక; ఏరీతి? = ఎట్టిది? ఒదవెన్ = కలిగెను? శ్రీ....తర్కము = శ్రీవిష్ణుని యంగమునుండి పుట్టిన యక్షరములపంక్తి; వక్కాణింపు = చెప్పుము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నావుడు సూతుఁ డి ట్లనియె నారదమౌనికి మున్ను మేచక గ్రీవుఁడు పుండరీకునిచరిత్రము దెల్పె దదర్ధవైభవం బే వినుపింతు మీరు వినుఁ డిందఱు సందియ మెల్ల డిందు ల క్ష్మీవిభుదివ్యలీల లఱచేతఁ గనందగు దీన దీను<ref>గాన్</ref>గన్.</poem>|ref=169}} '''టీక'''. మేచకగ్రీవుఁడు = నీలకంఠుఁడు - శివుఁడు; సందియమెల్లన్ = సందేహమంతయును; డిందన్ = నశించఁగా; దీనన్ = ఈ నా తెలియఁజేయుచరిత్రమును వినుటవలన; దీనుగన్ = చక్కఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని సూతుఁడు వెండియు న ర్జునసూతువిహారములు నిరూఢోక్తుల వి న్నను వొప్పఁ జెప్పఁదొడఁగెన్ మును వేద<ref>చ. వ్యాస</ref>వ్యాసురచనమున వినియునికిన్.</poem>|ref=170}} '''టీక'''. అర్జునసూతువిహారములు = అర్జునునకు సారథియైన శ్రీకృష్ణుని లీలలు; నిరూఢోక్తులన్ = ప్రౌఢపదములతో; విన్ననువు ఒప్పన్ = నేర్పు ఏర్పడఁగా; వినియునికిన్ = వినియుండుటవల్ల. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ధనపతిమిత్రుఁ డట్లు ప్రమదాప్రమదార్ధముగా నుపన్యసిం చిన వచనామృతంబు శ్రుతిసీమలగా <ref>క. దిగి, చ. డిగి</ref>డిగి బోధభూజసే చన మొనరించుటన్ సఫలసంభ్రములై సమయూరరాజవా హనముగ మౌను లబ్ధిజలు మాను ఘనంబులలీల నేఁగఁగన్.</poem>|ref=171}} '''టీక'''. ధనపతిమిత్రుఁడు = కుబేరునికి మిత్రుఁడగు శివుఁడు; ప్రమదాప్రమదార్థముగాన్ = తనభార్యకు (పార్వతికి) సంతోషము కలుగునట్లు; ఉపన్యసించినన్ = వివరించి చెప్పఁగా; శ్రుతిసీమలఁ<noinclude><references/></noinclude> 09qgpy39rnl09cp068x5nlndhq8k8oc 558060 558059 2026-06-05T20:30:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. దమనిధి! = ఓమునీ! దైవతరత్నము = దేవతలలో శ్రేష్ఠుఁడు; పౌండరీకవసుధాతలము అన్నది = పౌండరీకమను పేరుగల భూమి; త్రిమణులు = మూఁడురత్నములును; సూక్తిసూత్రవితతిన్ = మాట లను దారములయందు; గుదిగ్రుచ్చితి = గుత్తిగాఁ గూర్చితివి; మచ్చ్రవోవిధేయము అగుచున్కిన్ = మాచెవులకు పొందినది - (నచ్చినది) అగుచుండుటచేత; ఈకృతి = ఈచరిత్రము; అక్షవలయాకృతిన్ ఒప్పున్ = జపమాలయొక్క ఆకారమును వహించుచున్నది. [జపమాల మునులకు ముఖ్యము; అది శ్రవణాలంకారము కూడను.] {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చతురభవదుక్తిముకుర ప్రతిఫలదఖిలేశగుణపరంపర కలుషో <ref>క. జ్ఝిత, చ. చ్ఛ్రిత</ref>జ్ఝిత మగు నంతర్దృష్టిన్ సతతము వీక్షింపఁ దనివి సనదు మహాత్మా!</poem>|ref=167}} '''టీక'''. చతుర...సంపద = నేర్పుగల నీమాట యను నద్దమున ప్రతిఫలించు సర్వేశ్వరుని గుణములసంపద; కలుషోజ్ఝితమగు = పాపరహితమైన; అంతర్దృష్టిన్ = లోపలిచూపుతో; సతతము = ఎల్లప్పుడు; వీక్షింపన్ = చూచినను; తనివి సనదు = తృప్తి తీరదు. '''అలం'''. రూపకము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>హరి యాద్యుం డఖిలాండనాయకుఁడు నందాపత్య మేలయ్యెఁ? ద చ్చరితం బెయ్యది? రాధ యెవ్వతె? తదిచ్ఛావృత్తి యేరీతి? శం కరుదేహంబున భైమి యె ట్లొదవె? శ్రీకాంతాంగజాతాక్షరో త్కర మే<ref>చ. యంత్ర</ref>మంత్రరహస్య? మింతయును వక్కాణింపు మా కింపు<ref>చ. గాన్</ref>గన్.</poem>|ref=168}} '''టీక'''. హరి = విష్ణువు; ఆద్యుండు = (అందరికంటెను ముఖ్యుఁడు) మొదటివాఁడు; అఖిలాండనాయకుఁడు = సమస్తలోకములకును అధిపతి; నందాపత్యము = నందునిబిడ్డ - శ్రీకృష్ణుఁడు, తదిచ్ఛావృత్తి = ఆరాధయొక్క కోరిక; ఏరీతి? = ఎట్టిది? ఒదవెన్ = కలిగెను? శ్రీ....తర్కము = శ్రీవిష్ణుని యంగమునుండి పుట్టిన యక్షరములపంక్తి; వక్కాణింపు = చెప్పుము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నావుడు సూతుఁ డి ట్లనియె నారదమౌనికి మున్ను మేచక గ్రీవుఁడు పుండరీకునిచరిత్రము దెల్పె దదర్ధవైభవం బే వినుపింతు మీరు వినుఁ డిందఱు సందియ మెల్ల డిందు ల క్ష్మీవిభుదివ్యలీల లఱచేతఁ గనందగు దీన దీను<ref>గాన్</ref>గన్.</poem>|ref=169}} '''టీక'''. మేచకగ్రీవుఁడు = నీలకంఠుఁడు - శివుఁడు; సందియమెల్లన్ = సందేహమంతయును; డిందన్ = నశించఁగా; దీనన్ = ఈ నా తెలియఁజేయుచరిత్రమును వినుటవలన; దీనుగన్ = చక్కఁగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని సూతుఁడు వెండియు న ర్జునసూతువిహారములు నిరూఢోక్తుల వి న్నను వొప్పఁ జెప్పఁదొడఁగెన్ మును వేద<ref>చ. వ్యాస</ref>వ్యాసురచనమున వినియునికిన్.</poem>|ref=170}} '''టీక'''. అర్జునసూతువిహారములు = అర్జునునకు సారథియైన శ్రీకృష్ణుని లీలలు; నిరూఢోక్తులన్ = ప్రౌఢపదములతో; విన్ననువు ఒప్పన్ = నేర్పు ఏర్పడఁగా; వినియునికిన్ = వినియుండుటవల్ల. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ధనపతిమిత్రుఁ డట్లు ప్రమదాప్రమదార్ధముగా నుపన్యసిం చిన వచనామృతంబు శ్రుతిసీమలగా <ref>క. దిగి, చ. డిగి</ref>డిగి బోధభూజసే చన మొనరించుటన్ సఫలసంభ్రములై సమయూరరాజవా హనముగ మౌను లబ్ధిజలు మాను ఘనంబులలీల నేఁగఁగన్.</poem>|ref=171}} '''టీక'''. ధనపతిమిత్రుఁడు = కుబేరునికి మిత్రుఁడగు శివుఁడు; ప్రమదాప్రమదార్థముగాన్ = తనభార్యకు (పార్వతికి) సంతోషము కలుగునట్లు; ఉపన్యసించినన్ = వివరించి చెప్పఁగా; శ్రుతిసీమలఁ<noinclude><references/></noinclude> 8tlfe0ye0msau4lyy1c54j4qte6my8i 104 212599 558071 554822 2026-06-06T01:12:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>గాన్ డిగి = కర్ణప్రదేశమార్గమున లోనికి దిగి; బోధభూజసేచనము ఒనరించుటన్ = జ్ఞానమను వృక్షమును తడుపుటచేత; సఫలసంభ్రములై = తీరినసందేహము కలవారయి; సమయూరరాజవాహనమునగన్ = నెమలి వాహనముగాఁ గల కుమారస్వామితో కూడుకొన్నట్లుగా - కుమారస్వామితోఁ గూడ; అబ్ధిజలము అను = సముద్రపునీటిని త్రాగు; ఘనంబులలీలన్ = మేఘములవలె; '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>జాలపాదము నంఘ్రిఁ గీలితంబగు సితా బ్జముభాతిఁ గుంచె హస్తమునఁ <ref>శ.ర. వ్రేల</ref>గ్రాల బిరుదంబు బొగడుశ్రీశ్వరుశంఖ మనఁజాలి తన్నామముఖరతం ధర దనర్ప రజతాద్రికూటగర్జత్కాళికాకృతి బృహదంసమున నిడ్డ మహతి పలుక నిగిడి సుషుమ్న యీనినపిల్లవెలుఁగుల వడువున నెఱసంజజడలు నిక్కఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దెగినచుక్క ధరణికి నేతెంచుకరణిఁ దరణిజిత్ప్రభతో మేఘసరణి డిగ్గి నందనీట శతానందనందనుండు మజ్జనం బాడి బాలేందుమౌళిఁబాడి.</poem>|ref=172}} '''టీక'''. జాలపాదము నంఘ్రి = హంసపాదమునందు; కీలితంబగు = లగ్నమై యున్న; కుంచె = చామరము; సితాబ్జముభాతిన్ = తెల్లతామరవలె; క్రాలన్ = ప్రకాశింపఁగా; [నారదుని యెఱ్ఱనిచేతియందు తెల్లనిచామరము కలదనియు, అది హంసపాదమున చిక్కుకొనియున్న తెల్లతామరపూవువలె ప్రకాశించుచున్నదనియు భావము.] బిరుదంబున్ పొగడు = సామర్థ్యమును కొనియాడు; శ్రీశ్వరుశంఖము అనఁజాలి = విష్ణుని పాంచజన్య మనఁదగి; తన్నామముఖరకంధర = ఆవిష్ణునామస్మరణచేఁ బ్రతిధ్వనించు కంఠము; [నారదుఁడు విష్ణునామస్మరణ చేయుచుండఁగా అతనికంఠము పూరింపఁబడిన పాంచజన్యమువలె ప్రకాశించుచున్నదని భావము.] రజతాద్రికూటగర్జత్కాలికాకృతిన్ = కైలాసపర్వతము చరియయందు ఉఱుముచున్న కాఱుమబ్బువలె; బృహదంసమునన్ = గొప్ప మూఁపుపయిని; ఇడ్డ = ఉంచిన; మహతి పలుకన్ = మహతియను వీణ ధ్వని చేయఁగా; [నారదుఁడు కైలాసమువలెను, అతనిమూఁపు చరియవలెను, మేళవించిన వీణ, ఉఱుచుచున్న కాఱుమబ్బువలెను ఉన్నవని భావము.] నిగిడి = విజృంభించి; సుషుమ్న = సుషుమ్న యను నాడి [నాడులు మూడు - అవి ఇడ, పింగళ, సుషుమ్న అనునవి. సుషుమ్న యిడా, పింగళల నడుమ నుండునది.] ఈనిన = ప్రసవించిన; పిల్లవెలుఁగులవడువునన్ = చిన్నకాంతులవలె; నెఱసంజజదలు = సంధ్యాకాలమువలె ఎఱ్ఱనైన జడలు; నిక్కన్ = వ్యాపించఁగా; [నారదుని దేహముపై తలనుండి వ్రేలాడు జడలు సుషుమ్ననాడి పిల్లలను పెట్టినట్లు ఎఱ్ఱనికాంతులతో ప్రకాశించుచున్నవని యర్థము.] తరణిజిత్ప్రభతోన్ = సూర్యుని మించు కాంతితో, మేఘసరణిన్ = మేఘమండలపుదారినుండి; శతానందనందనుఁడు = బ్రహ్మకుమారుఁడైన నారదుఁడు; నందనీటన్ = కనందానదిజలమున; మజ్జనంబాడి = స్నానము చేసి; బాలేందుమాళిన్ = చంద్రశేఖరుఁడగు శివుని; పొగడి = కొనియాడి. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తటపుటబిల్వభూరుహవితానలతానవపుష్పనిష్పత జ్జటిలమధూళిధూళిభవసౌరభ మౌర! భ్రమింపఁజొచ్చె ని చ్చట వనదేవతోద్ధతకుచద్వితయశ్రితయక్షకర్దమ చ్ఛటలఁ <ref>ట. దటిల్లనన్, చ. దటాలనన్</ref>దటాలునన్ వెడలు సారపుఁ<ref>క. దావులుద్రో, చ. దావులత్రో</ref>దావులత్రోవ లాగుచున్.</poem>|ref=173}} '''టీక'''. తట...సౌరభము = ఒడ్డులయందు(ప్రక్కలయందు)న్న మారేడుచెట్లగుంపుయొక్క తీగలనున్న పూవులనుండి రాలుచు, ధారారూపమగు తేనెతుంపుల పరిమళము; వన...చ్ఛటలన్ = వనదేవతల నిక్కిన చనుగవలయందలి యక్షకర్దమముఁ బోలిన కాంతులతో; [కర్పూరము, అగరు, కస్తూరి, తక్కోలములు కలిపి నూరిన అంగరాగము యక్షకర్దమము.] తటాలునన్ వెడలు =<noinclude><references/></noinclude> cn3plbvxg53r94buggkqri3fplmq6g0 558072 558071 2026-06-06T01:13:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>గాన్ డిగి = కర్ణప్రదేశమార్గమున లోనికి దిగి; బోధభూజసేచనము ఒనరించుటన్ = జ్ఞానమను వృక్షమును తడుపుటచేత; సఫలసంభ్రములై = తీరినసందేహము కలవారయి; సమయూరరాజవాహనమునగన్ = నెమలి వాహనముగాఁ గల కుమారస్వామితో కూడుకొన్నట్లుగా - కుమారస్వామితోఁ గూడ; అబ్ధిజలము అను = సముద్రపునీటిని త్రాగు; ఘనంబులలీలన్ = మేఘములవలె; '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>జాలపాదము నంఘ్రిఁ గీలితంబగు సితా బ్జముభాతిఁ గుంచె హస్తమునఁ <ref>శ.ర. వ్రేల</ref>గ్రాల బిరుదంబు బొగడుశ్రీశ్వరుశంఖ మనఁజాలి తన్నామముఖరతం ధర దనర్ప రజతాద్రికూటగర్జత్కాళికాకృతి బృహదంసమున నిడ్డ మహతి పలుక నిగిడి సుషుమ్న యీనినపిల్లవెలుఁగుల వడువున నెఱసంజజడలు నిక్కఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దెగినచుక్క ధరణికి నేతెంచుకరణిఁ దరణిజిత్ప్రభతో మేఘసరణి డిగ్గి నందనీట శతానందనందనుండు మజ్జనం బాడి బాలేందుమౌళిఁబాడి.</poem>|ref=172}} '''టీక'''. జాలపాదము నంఘ్రిన్ = హంసపాదమునందు; కీలితంబగు = లగ్నమై యున్న; కుంచె = చామరము; సితాబ్జముభాతిన్ = తెల్లతామరవలె; క్రాలన్ = ప్రకాశింపఁగా; [నారదుని యెఱ్ఱనిచేతియందు తెల్లనిచామరము కలదనియు, అది హంసపాదమున చిక్కుకొనియున్న తెల్లతామరపూవువలె ప్రకాశించుచున్నదనియు భావము.] బిరుదంబున్ పొగడు = సామర్థ్యమును కొనియాడు; శ్రీశ్వరుశంఖము అనఁజాలి = విష్ణుని పాంచజన్య మనఁదగి; తన్నామముఖరకంధర = ఆవిష్ణునామస్మరణచేఁ బ్రతిధ్వనించు కంఠము; [నారదుఁడు విష్ణునామస్మరణ చేయుచుండఁగా అతనికంఠము పూరింపఁబడిన పాంచజన్యమువలె ప్రకాశించుచున్నదని భావము.] రజతాద్రికూటగర్జత్కాలికాకృతిన్ = కైలాసపర్వతము చరియయందు ఉఱుముచున్న కాఱుమబ్బువలె; బృహదంసమునన్ = గొప్ప మూఁపుపయిని; ఇడ్డ = ఉంచిన; మహతి పలుకన్ = మహతియను వీణ ధ్వని చేయఁగా; [నారదుఁడు కైలాసమువలెను, అతనిమూఁపు చరియవలెను, మేళవించిన వీణ, ఉఱుచుచున్న కాఱుమబ్బువలెను ఉన్నవని భావము.] నిగిడి = విజృంభించి; సుషుమ్న = సుషుమ్న యను నాడి [నాడులు మూడు - అవి ఇడ, పింగళ, సుషుమ్న అనునవి. సుషుమ్న యిడా, పింగళల నడుమ నుండునది.] ఈనిన = ప్రసవించిన; పిల్లవెలుఁగులవడువునన్ = చిన్నకాంతులవలె; నెఱసంజజదలు = సంధ్యాకాలమువలె ఎఱ్ఱనైన జడలు; నిక్కన్ = వ్యాపించఁగా; [నారదుని దేహముపై తలనుండి వ్రేలాడు జడలు సుషుమ్ననాడి పిల్లలను పెట్టినట్లు ఎఱ్ఱనికాంతులతో ప్రకాశించుచున్నవని యర్థము.] తరణిజిత్ప్రభతోన్ = సూర్యుని మించు కాంతితో, మేఘసరణిన్ = మేఘమండలపుదారినుండి; శతానందనందనుఁడు = బ్రహ్మకుమారుఁడైన నారదుఁడు; నందనీటన్ = కనందానదిజలమున; మజ్జనంబాడి = స్నానము చేసి; బాలేందుమాళిన్ = చంద్రశేఖరుఁడగు శివుని; పొగడి = కొనియాడి. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తటపుటబిల్వభూరుహవితానలతానవపుష్పనిష్పత జ్జటిలమధూళిధూళిభవసౌరభ మౌర! భ్రమింపఁజొచ్చె ని చ్చట వనదేవతోద్ధతకుచద్వితయశ్రితయక్షకర్దమ చ్ఛటలఁ <ref>ట. దటిల్లనన్, చ. దటాలనన్</ref>దటాలునన్ వెడలు సారపుఁ<ref>క. దావులుద్రో, చ. దావులత్రో</ref>దావులత్రోవ లాగుచున్.</poem>|ref=173}} '''టీక'''. తట...సౌరభము = ఒడ్డులయందు(ప్రక్కలయందు)న్న మారేడుచెట్లగుంపుయొక్క తీగలనున్న పూవులనుండి రాలుచు, ధారారూపమగు తేనెతుంపుల పరిమళము; వన...చ్ఛటలన్ = వనదేవతల నిక్కిన చనుగవలయందలి యక్షకర్దమముఁ బోలిన కాంతులతో; [కర్పూరము, అగరు, కస్తూరి, తక్కోలములు కలిపి నూరిన అంగరాగము యక్షకర్దమము.] తటాలునన్ వెడలు =<noinclude><references/></noinclude> 8q5ia86llhsdcdjv6ntxwogtgoii4pv 104 212600 558073 554823 2026-06-06T04:05:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>అకస్మాత్తుగా వ్యాపించునట్టి; సారపుతావులత్రోవలు = గాఢమైన పరిమళములతోఁ గూడిన దారులందు; అగుచున్ = నిలుచుచు; భ్రమియింపజొచ్చెన్ = తిరుగఁజొచ్చినవి! ఔర! = ఎంతఆశ్చర్యము! [అని నారదుఁ డనుకొనుచున్నాఁడు. ముందు అయిదు పద్యములును నారదకృతవర్ణనరూపములే.] '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఉచితనేపథ్యయుతు లయ్యు నురగసతులు నిఘ్ననిజమౌళిమణిఘృణిలబ్ధి నభికసంకేతములకు రే లరిగి యరిగి తిరుగుమొగమైన చిక్కులతెరువు లివిర!</poem>|ref=174}} '''టీక'''. ఉరగనీతులు = నాగయువతులు; ఉచితనేపథ్యయుతలయ్యున్ = (అభిసరణమునకు) అనుకూలమగు వేషముతోఁ గూడినవారయినను; రేలు = రాత్రులు; అభికసంకేతములకున్ = తమప్రియు లేర్పఱచిన రహస్యస్థలమునకు; అరిగి యరిగి = పోయి, పోయి; విఘ్న...లబ్ధిన్ = (తమ్ము) తెలియఁజేయు శిరోమాణిక్యములకాంతులవలన; ఆటంకము కలుగుటచే; తిరుగుమొగమైన = వెనుకకు తిరిగిపోయిన; చిక్కులతెరువులు = చిక్కయినదారులు; ఇవిర! = ఇవికదా! [ఇచట ˈవిఘ్న = స్వాధీనములై యుండెడి' అని పూర్వటీక, అది సరికాదు.] '''అలం'''. విషాదనము. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వ్యాళకరాళకుంభములు వ్రచ్చుట <ref>చ. గ్రచ్చు</ref>గ్రుచ్చుటఁబోలెఁ బచ్చిము త్యాలు నఖాగ్రధారలకు నాభరణాచరణం బొనర్ప నీ శైలగుహాగృహస్ధలుల జల్పెడు నిద్దుర లౌర! గట్టురా చూలి వయాళివావురము సూడుకుఁబట్టు మహోగ్రసింహముల్.</poem>|ref=175}} '''టీక'''. గట్టు...వావురమున్ = పార్వతీదేవికి వాహనమగు సింహమును; సూడుకుఁబట్టు = విరోధించు; మహోగ్రసింహముల్ = మిక్కిలి భయంకరములగు సింహములు; వ్యాళకరాళకుంభములు = దుష్టగజములయొక్క విశాలములగు కుంభస్థలములను; వ్రచ్చుట = చీల్పుట; గ్రుచ్చుటఁవోలెన్ = గ్రుచ్చుకొన్నట్లుగా; నఖాగ్రధారలకున్ = గోటికొనలమొదలకు; ఆభరణాచరణంబు ఒనర్పన్ = నగ యగుటను పొందింపఁగా; శైల...స్థలులన్ = మంచుకొండగుహ లనెడు ఇండ్లయందు; నిద్దురలు సల్పెడున్ = నిద్దురపోవుచున్నవి! ఔర! = ఎంత యాశ్చర్యము! '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కాఁబోలు నివి గణగ్రామణికల్పితా నల్పవిహారగేహాంగణములు కాఁబోలు నివి చరత్ఖచరచారుస్తనీ సమ్మర్దగళితభూషాస్రజములు కాఁబోలు నివి దక్షకన్యాంఘ్రివిన్యాస ధన్యాసకృత్కేళిమాన్యగుహలు కాఁబోలు నివి మోదకప్రియప్రబలదం తవ్రాతనిర్భిన్నధాతుఖనులు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తెలియ గాఁబోలు నివి వహ్నితిలకచలక పర్ధనిర్దోషసురసరిద్భహుళలహరి గహనకుసుమాయమానశీకరని<ref>చ. వాత</ref>హత శీతలక్ష్మాతలోత్థద్రుపోతకములు.</poem>|ref=176}} '''టీక'''. గణ...హాంగణములు = ప్రమథగణశ్రేష్టులు ఎక్కువగా విహరించు నిండ్లముంగిళ్లు; చరత్...స్రజములు = తిరుగుచున్న గంధర్వస్త్రీలరాయిడివల్ల రాలిన అలంకారములగు హారములు; దక్ష...గుహలు = పార్వతీదేవి అడుగులు పెట్టుటచేత కృతార్థములును, పెక్కుసారులు క్రీడించుటచే గౌరవించఁబడినవియు నగు గుహలు. [ఇచట పూర్వటీకలో 'ధన్యాసకృత్కేళ' అనునెడ ˈసకృత్కేళిˈ అని విడఁదీసి 'ఒకానొకప్పుడు క్రీడించెడి శ్లాఘ్యమయిన గుహలు' అని అర్థము వ్రాయబడినది.] మోదక...ఖనులు = వినాయకుని బలిష్ఠములగు దంతము లను నీఁటెలచే పొడువఁబడిన జేగురు మొదలగువాని గనులు; [పూర్వటీకలో ఈపద్యము తొలిపాదమున 'గణగ్రామణి = గణాధిపతి' అని అర్థము వ్రాయఁబడినది; ఈ యర్థము నట గ్రహించిన నీ పాదము పునరుక్తప్రాయమగును.] వహ్ని...పోత<noinclude><references/></noinclude> a2ljhk7egc22jvqkq5ic1trpx5y3ivp 104 212601 558078 554824 2026-06-06T05:30:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>కములు వహ్నితిలక = అగ్ని తిలకముగాఁ గల శివునియొక్క; చల = కదలుచున్న; కపర్ధ = జటాజూటమునందలి; నిర్దోష = దోషము లేని - పవిత్రమైన; సురసరిత్ = గంగానదియొక్క; బహుళ = ఎక్కువైన; లహరి = ప్రవాహములనెడి; గహన = అడవియందు. [ఇట ప్రాఁతటీకలో 'ప్రవాహమునందలి అడవిలోని' అని కలదు.] కుసుమాయమాన = పూవులుగా చేయఁబడిన; శ్రీకర = తుంపరలయొక్క; నిపాత = పడుటచే; శీతల = చల్లనైన; క్ష్మాతల = భూమియందు; ఉత్థ = పుట్టిన; ద్రుపోతకములు = మొక్కలు. [శివుని జడలలోని గంగయొక్క తుంపరలు పూలవలె నేలరాలగా, అచ్చటిభూమి చల్లబడెననియు, అచట చిన్నచిన్నమొక్కలు లేచినవనియు నభిప్రాయము.] అలం. ఉపమ. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>రాజతాహార్యగోరాజరాజమునకు జంద్రశేఖరవరకకుచ్చారునకు నీమహాసింధు వుపకంఠసీమ నిగిడి డాలు దీపించె నిదె గంగడోలుఁబోలె.</poem>|ref=177}} '''టీక'''. రాజితా...రాజమునకున్ = కైలాసపర్వతము అను వృషభమునకు; చంద్ర...చ్చారువునకున్ = శివుఁడను మూఁపుచే చక్కనగుదానికి; ఈ మహాసింధువు = గొప్పనదియైన యీ గంగ; ఉపకంఠసీమన్ = కంఠసమీపప్రదేశమున; నిగిడి = వ్యాపించి; గంగడోలుఁబోలెన్ డాలు దీపించెన్ = ప్రకాశించెను. '''అలం'''. రూపకము, ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈపృథివీధరంబున నిభేంద్రతటో<ref>క. దిత, చ. త్కట</ref>ట్కటదానధారలై ద్వీపవతీతరంగతటవిస్ఫుటశైవలకందళంబులై తాపసబాలికాశ్రవణదత్తయవాంకురభూషణంబులై రేపు దమంబు సేయు శబరీకబరీనిబరీసనీలిమల్.</poem>|ref=178}} '''టీక'''. ఈపృథివీధరంబునన్ = ఈపర్వతముందు; శబరీ...నీలిమల్ = బోయఁపడుచుల జుట్టుయందలి దట్టమగు నలుపులు; ఇభేంద్ర...ధారలై = గొప్పయేనుఁగుల చెక్కిళ్లయందలి గొప్పమదధార లగుచు; ద్వీపవతీ...కందళంబులై = గంగానదియొడ్డున ప్రకాశించు నాచుమొలక లగుచును; తాపస...భూషణంబులై = మునికన్యలచెవులకుఁ బెట్టఁబడిన గడ్డిమొలక లనగలుగుచును; రేపు = పగలు; తమంబు సేయున్ = చీఁకటిని కల్గించును. '''అలం'''. ఉల్లేఖము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇటు లనుచుఁ ద్రోచి చని ముం దట ముని గనుఁగొనియె వేల్పు<ref>ట. తండము నిలువన్</ref>దళములు గొలువన్ ఘటవటుకప్రముఖమహా జటిలులతో వచ్చు నాభుజగభుగ్వాహున్.</poem>|ref=179}} '''టీక'''. త్రోచి = ముందుగా సాగి; వేల్పుదళములు = దేవసేనలు; కొలువన్ = సేవింపఁగా; ఘట...జటిలులతోన్ = అగస్త్యుఁడు మొదలగు గొప్పమునులతోఁగూడ, ఆభుజగభుగ్వాహున్ = పాము లాహారముగాగల నెమలిని ఎక్కిన కుమారస్వామిని. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కని యేకారణ మేఁగుదెంచిరొకొ యీ<ref>క. కామాధరుం, ట. తారాసూదనుం</ref>కాసూధరుం డీమునుల్ కనఁ జిత్రం బగు గంటిఁ<ref>క. కంటి</ref>గంటి స్వకృతస్కాందోక్తియం దావహి ల్లినసందేహముఁ దండ్రిచేఁ దెలియ హాళిన్ వీరి దోకొంచుఁ గ్రౌం చనగోద్భేదియు వచ్చె ని ట్లగుటకున్ శంకింప నింకేటికిన్.</poem>|ref=180}} '''టీక'''. ఏకారణము = ఎందులకు; కామాధరుండు = కుమారస్వామి - శక్తిని ధరించినవాఁడు; ['కాసు' కుమారుని యాయుధము పేరు] కంటిఁగంటిన్ = చూచితి చూచితిని - ఎఱిఁగితిని;<noinclude><references/></noinclude> q98thx0g4wy5bc5rxa7vp62258llzpj 104 212602 558083 554825 2026-06-06T06:17:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>స్వకృతస్కాందోక్తియందున్ = తాను రచించిన స్కాందపురాణమునందు; ఆవహిల్లిన = కలిగిన; తండ్రిచేన్ = తండ్రివలన; తెలియుహాళిన్ = తెలిసికొను నాసక్తిచేత; వీరిన్ = ఈమునులను; తోకొంచున్ = తోడుతెచ్చుకొనుచు; క్రౌంచనగోద్భేదియున్ = క్రౌంచవిదారకుఁడగు కుమారస్వామియును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శరవణభవయుతు లగు నీ <ref>చ. పరమ</ref>పరమమునులు శ్రోతలఁట! యపారప్రజ్ఞా కరుఁడు నిశాకరశిశుశే ఖరుఁడు హరుఁడు వక్త యఁట! యగమ్యము గలదే?</poem>|ref=181}} '''టీక'''. శరవణభవయుతులగు = కుమారస్వామితోఁ గూడియున్న; అపారప్రజ్ఞాకరుఁడు = అంతులేనిప్రతిభకు నిధి; నిశా...శేఖరుఁడు = బాలచంద్రుఁడు తలమానికముగాఁ గలవాఁడు - హరుఁడు; వక్త = చెప్పువాడు; అగమ్యము = తెలియరానిది. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అతిరహస్యంబు శుద్ధంబు నాజవంజ వార్తిహరణంబు నగు నెద్ది యడిగెనొక్కొ. కొడుకు సర్వజ్ఞు విజ్ఞానకుశలు ధర్మ మర్మనిర్ణయవాఙ్మయమహితుఁ దండ్రి.</poem>|ref=182}} '''టీక'''. ఆజవంజవార్తిహరణంబు = సంసారదుఃఖమును హరించునది; ధర్మ...మహితున్ = ధర్మరహస్యములను నిర్ణయించు జ్ఞానమున గొప్పవానిని; తండ్రిన్ = శివుని. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>మును పుట్టెం బ్రకృతిం దమంబును రజంబున్ సత్త్వము న్నాఁగ నం దు<ref>క. నిలింపాదులుదా, చ. నిలింపారులు</ref>నిలింపారులు తామసాత్మకులు మర్త్యుల్ రాజసుల్; సాత్వికుల్ దనుజద్వేషణు లందుఁ బూజ్యులు నితాంతఖ్యాతి నా<ref>క. నాజానుజుల్</ref>నిర్జరుల్ ఘనుఁ డం దింద్రుఁ <ref>క. డుపేంద్రు, చ. డతీంద్రు</ref>డతీంద్రుఁ డీశుఁ డమరుల్ గా రెవ్వరుం దత్సముల్.</poem>|ref=188}} '''టీక'''. మును = తొలుత; నిలింపారులు = దేవశత్రువులు - రాక్షసులు; తామసాత్మకులు = తమోగుణప్రధానులు; మర్త్యుల్ = మనుష్యులు; రాజసుల్ = రజోగుణము కలవారు; సాత్త్వికుల్ = సత్త్వగుణప్రధానులు; దనుజద్వేషణులు = రాక్షసులను ద్వేషించు దేవతలు; అందున్ = మువ్విధములవారియందు; నితాంతఖ్యాతిన్ = గొప్పకీర్తియందు; నిర్జరుల్ = దేవతలు; ఘనుఁడు = గొప్పవాఁడు; అతీంద్రుఁడు = ఇంద్రుని మించినవాఁడు; ఈశుఁడు = శివుఁడు; తత్సముల్ = అతనితో సమానమైనవారు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>డక్కిన విష్ణుభక్తియు దృఢంపువిరక్తియుఁ గల్గు నమ్మరు ద్భుక్కటకున్ భజించు మతి పుట్టక కంపలఁబడ్డ కాకినై యక్కట! మోసపోయితిఁగదా! పెనుత్రిమ్మట నెంతవారికిన్ దక్కునె! ముఖ్యసౌఖ్యము విశిష్టజనంబుల<ref>ట. సఖ్యమున్ మహిన్</ref>సఖ్య మందమిన్.</poem>|ref=184}} డక్కిన విష్ణుభక్తియు దృఢంపులిగక్తియుఁ గల్గు నమ్మకు ద్భ్కుటకు భజించు మతి పుట్టక కంపలఁబడ్డ కాకినై యట! మోసపోయితిఁగదా ! పెను త్రిమ్మట నెంతవారికిగా దక్కునె! ముఖ్యసౌఖ్యము విశిష్టజ సఖ్య మందమిన్. '''టీక'''. డక్కిన = దక్కిన - లభించిన; దృఢంపువిరక్తియున్ = దృఢమైన వైరాగ్యమును; అమ్మరుద్భుక్కటకున్ = గాలి ఆహారముగా గల పాములు కడియములుగా కల శివుని; భజించు మతి = సేవించుబుద్ధి; కంపలఁబడ్డ కాకినై = అనావశ్యముగ త్రిమ్మరువాఁడనయి; పెనుత్రిమ్మటన్ = పెద్దత్రిప్పుటవలన - శ్రమవలన; ముఖ్యసౌఖ్యము = ప్రధానమగు సుఖము - భగవత్సేవ; విశిష్టజనంబులసఖ్యము = గొప్పవారితోడి తెలిమి; ఒందమిన్ = పొందకుండఁగ; '''అలం'''. అర్థాంతరన్యాసము, లలితము. {{Telugu poem|type=స్రగ్ధర.|lines=<poem>ఐనం గానిమ్ము న న్నీయతిగురుఁడు విడం డాప్తభృత్యుండుగా స న్మానాధీనుండుగా వైష్ణవసుఖదుఁడుగా మత్కృపాపాత్రభూతుం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> gv1ivo4pifcyf1hn5z1r6rbgzawf8i6 558084 558083 2026-06-06T06:18:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>స్వకృతస్కాందోక్తియందున్ = తాను రచించిన స్కాందపురాణమునందు; ఆవహిల్లిన = కలిగిన; తండ్రిచేన్ = తండ్రివలన; తెలియుహాళిన్ = తెలిసికొను నాసక్తిచేత; వీరిన్ = ఈమునులను; తోకొంచున్ = తోడుతెచ్చుకొనుచు; క్రౌంచనగోద్భేదియున్ = క్రౌంచవిదారకుఁడగు కుమారస్వామియును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శరవణభవయుతు లగు నీ <ref>చ. పరమ</ref>పరమమునులు శ్రోతలఁట! యపారప్రజ్ఞా కరుఁడు నిశాకరశిశుశే ఖరుఁడు హరుఁడు వక్త యఁట! యగమ్యము గలదే?</poem>|ref=181}} '''టీక'''. శరవణభవయుతులగు = కుమారస్వామితోఁ గూడియున్న; అపారప్రజ్ఞాకరుఁడు = అంతులేనిప్రతిభకు నిధి; నిశా...శేఖరుఁడు = బాలచంద్రుఁడు తలమానికముగాఁ గలవాఁడు - హరుఁడు; వక్త = చెప్పువాడు; అగమ్యము = తెలియరానిది. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అతిరహస్యంబు శుద్ధంబు నాజవంజ వార్తిహరణంబు నగు నెద్ది యడిగెనొక్కొ. కొడుకు సర్వజ్ఞు విజ్ఞానకుశలు ధర్మ మర్మనిర్ణయవాఙ్మయమహితుఁ దండ్రి.</poem>|ref=182}} '''టీక'''. ఆజవంజవార్తిహరణంబు = సంసారదుఃఖమును హరించునది; ధర్మ...మహితున్ = ధర్మరహస్యములను నిర్ణయించు జ్ఞానమున గొప్పవానిని; తండ్రిన్ = శివుని. {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>మును పుట్టెం బ్రకృతిం దమంబును రజంబున్ సత్త్వము న్నాఁగ నం దు<ref>క. నిలింపాదులుదా, చ. నిలింపారులు</ref>నిలింపారులు తామసాత్మకులు మర్త్యుల్ రాజసుల్; సాత్వికుల్ దనుజద్వేషణు లందుఁ బూజ్యులు నితాంతఖ్యాతి నా<ref>క. నాజానుజుల్</ref>నిర్జరుల్ ఘనుఁ డం దింద్రుఁ <ref>క. డుపేంద్రు, చ. డతీంద్రు</ref>డతీంద్రుఁ డీశుఁ డమరుల్ గా రెవ్వరుం దత్సముల్.</poem>|ref=188}} '''టీక'''. మును = తొలుత; నిలింపారులు = దేవశత్రువులు - రాక్షసులు; తామసాత్మకులు = తమోగుణప్రధానులు; మర్త్యుల్ = మనుష్యులు; రాజసుల్ = రజోగుణము కలవారు; సాత్త్వికుల్ = సత్త్వగుణప్రధానులు; దనుజద్వేషణులు = రాక్షసులను ద్వేషించు దేవతలు; అందున్ = మువ్విధములవారియందు; నితాంతఖ్యాతిన్ = గొప్పకీర్తియందు; నిర్జరుల్ = దేవతలు; ఘనుఁడు = గొప్పవాఁడు; అతీంద్రుఁడు = ఇంద్రుని మించినవాఁడు; ఈశుఁడు = శివుఁడు; తత్సముల్ = అతనితో సమానమైనవారు. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>డక్కిన విష్ణుభక్తియు దృఢంపువిరక్తియుఁ గల్గు నమ్మరు ద్భుక్కటకున్ భజించు మతి పుట్టక కంపలఁబడ్డ కాకినై యక్కట! మోసపోయితిఁగదా! పెనుత్రిమ్మట నెంతవారికిన్ దక్కునె! ముఖ్యసౌఖ్యము విశిష్టజనంబుల<ref>ట. సఖ్యమున్ మహిన్</ref>సఖ్య మందమిన్.</poem>|ref=184}} '''టీక'''. డక్కిన = దక్కిన - లభించిన; దృఢంపువిరక్తియున్ = దృఢమైన వైరాగ్యమును; అమ్మరుద్భుక్కటకున్ = గాలి ఆహారముగా గల పాములు కడియములుగా కల శివుని; భజించు మతి = సేవించుబుద్ధి; కంపలఁబడ్డ కాకినై = అనావశ్యముగ త్రిమ్మరువాఁడనయి; పెనుత్రిమ్మటన్ = పెద్దత్రిప్పుటవలన - శ్రమవలన; ముఖ్యసౌఖ్యము = ప్రధానమగు సుఖము - భగవత్సేవ; విశిష్టజనంబులసఖ్యము = గొప్పవారితోడి తెలిమి; ఒందమిన్ = పొందకుండఁగ; '''అలం'''. అర్థాంతరన్యాసము, లలితము. {{Telugu poem|type=స్రగ్ధర.|lines=<poem>ఐనం గానిమ్ము న న్నీయతిగురుఁడు విడం డాప్తభృత్యుండుగా స న్మానాధీనుండుగా వైష్ణవసుఖదుఁడుగా మత్కృపాపాత్రభూతుం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ndica3i67iy8mrltpeb3x06abknns0u 104 212603 558100 554826 2026-06-06T09:14:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>డౌ నంచుం బ్రోచి గోప్యం బగునది తెలుపున్ బ్రార్థితుండై మురారి ధ్యానానూనాశయుల్ తుల్యదృశులు దమశిష్యాళి భావింతు రెందున్.</poem>|ref=185}} '''టీక'''. యతిగురుఁడు = యతు(యోగు)లకు గురువైనవాఁడు - శివుఁడు; విడండు = విడువఁడు; ఆప్తభృత్యుండుగాన్ = ఆప్తుఁడగు సేవకునిగాను; సన్మానాధీనుండుగాన్ = గౌరవపాత్రునిగాను; వైష్ణవసుఖదుఁడుగాన్ = విష్ణుభక్తులకు సుఖమును కలిగించువానినిగా; మత్కృపాపాత్రభూతుండు = నేను దయతలఁపఁదగినవాఁడు; గోప్యంబగునది = రహస్యమైనదానిని; మురారిధ్యానానూనాశయుల్ = విష్ణుధ్యానముచే గొప్పమనసు కలవారు; తుల్యదృశులు = పక్షపాతములేక, సమదృష్టి కలవారు; భావింతురు = ఆదరింతురు. '''అలం'''. అర్థాంతరన్యాసము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కావున శరణము వేఁడెద నావైష్ణవసార్వభౌము నడిగెద నాకున్ గావలసిన యర్థము లా దేవుండును దెలుపుఁ <ref>క. తేట, చ. దేట</ref>దేటతెల్లము గాఁగన్.</poem>|ref=186}} '''టీక'''. వైష్ణవసార్వభౌమున్ = విష్ణుభక్తులలో శ్రేష్ఠుని; తేటతెల్లము గాఁగన్ = స్పష్టముగా. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని నిశ్చలతరనిశ్చయ మున నారదుఁ డరిగె సురసమూహావాసం బునకుం గైలాసమునకు ననుబింబితశాంభవాట్టహాసంబునకున్.</poem>|ref=187}} '''టీక'''. నిశ్చలకరనిశ్చయమునన్ = చలనములేని అభిప్రాయముతో; సురసమూహావాసంబునకున్ = దేవతలగుంపునకు నివాసమగు దానిం గూర్చి; అనుబింబిత...హాసంబునకున్ = శివుని అట్టహాసము (పెద్దనవ్వు)ను బోలినదానిం గూర్చి తెల్లనైనదానిని గూర్చి యనుట. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నగధన్వివాహనం బగు గోవృషము ఱంకె లనఁ బొల్చు ఘంటామహాక్వణములు హరశిరశ్శశిరేఖయపరావతారంబు లనఁ బొల్చు సేనాగతాబ్జముఖులు కాద్రవేయాకల్పకంఠమూలచ్చాయ లనఁ బొల్చు నగరుధూపా<ref>చ. యుతంబు</ref>యతంబు లీశానభూషణాహిస్పటామణికాంతు లనఁ బొల్చు రత్నదీపాంకురములు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఖండపరశుతను ప్రభాఖండదుగ్ధ జలధిజలశీకరము లనఁ బొలుచు వేల్పు <ref>ట. చేరికలు</ref>టేలికలు చల్లు పూవుదోయిళ్లు గల్గు <ref>చ. నగరు</ref>నగము మునిముఖ్యునకుఁ దృగానంద <ref>చ. మొదవె</ref>మొసఁగె.</poem>|ref=188}} '''టీక'''. నగధన్వివాహనంబగు = కొండ (మేరుపర్వతము) విల్లుగాఁ గల శివుని వాహనమైన; ఘంటామహాక్వణములు = ఘంటానాదములును; హర...తారంబులు = శివునితలమానికమగు చంద్రకళయొక్క రూపాంతరములు; సేవాగతాబ్జముఖులు = శివుని సేవింపవచ్చిన స్త్రీలును; కాద్రవేయా......చ్ఛాయలు = పాములు ఆధరణములుగాఁ గల శివుని కంఠకాంతులు; అగరుధూపాయతంబులం = ఎక్కువైన ధూపములును; ఈశాన...కాంతులు = శివునినగలగు పాముపడగలయందలి మణులకాంతులు; ఖండపరశు...శ్రీకరములు = శివునిదేహకాంతి యను అఖండమగు పాలసముద్రపు నీటితుంపరలు; వేల్పుటేలికలు = దేవతాప్రభువులు: పూవుదోయిళ్ళు = పుష్పాంజలులును; నగము = కైలాసపర్వతము; దృగానందము = కన్నులపండువును; ఒసఁగెన్ = కలిగించెను. '''అలం'''.ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఆకొండ నెత్తాన హైమసాలావళీ వేల్లితంబగు <ref>చ. బత్తి</ref>బలువీడుఁ గాంచె <ref>శ.ర. నవ్వీటి</ref>నావీటినడుచక్కి నభిరామశుభవిభా ధగధగాయిత మొక్కనగరుఁ గాంచె నామహాప్రాసాద మల్లనల్లన డాసి వాకిట నొక<ref>క. కీశ, చ. కపి</ref>కపివదనుఁ గాంచె నాకపి<ref>ట. లవదనుచే</ref>లపనుచే ననుమతుండై చొచ్చి చని యొక్కముత్యాలచవిక గాంచె</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 8ce3id2lqrr7fq53q5s09009mgeu8yp 104 212604 558104 554827 2026-06-06T09:42:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నందు విధుకాంతవేదికాభ్యంతరమున ద్వీపిచర్మోపరిస్ధలదీపితార్క కోటినిభమైన యొకనిరాఘాటనిరఘ నిరుపమప్రభఁ గాంచె నిర్నిమిషదృష్టి.</poem>|ref=189}} '''టీక'''. ఆకొండనెత్తానన్ = ఆకైలాసమందలి విశాలమగు సమప్రదేశమున; హైమసాలావళీవేల్లితంబగు = బంగరుప్రాకారములచే చుట్టుకొనఁబడిన; ['వేల్లితంబు = ప్రకాశించునది' అని పూర్వటీక.] బలవీడు = గొప్పపట్టణమును; ఆవీటినడుచక్కి = ఆపట్టణపుమధ్యస్థలమున; అభిరామశుభవిభాధగధగాయితము = ఇంపై మేలయి తళతళమని ప్రకాశించు; నగరు = సౌధము; ఆమహాప్రాసాదమున్ = ఆగొప్పసౌధమును; అల్లనల్లనన్ = మెల్లమెల్లఁగా; డాసి = సమీపించి; కపివదనున్ = గజాస్యుని; కపిలపనుచేన్ = వినాయకునిచే; ముత్యాలచవికన్ = ముత్యాలమండపమునకు; విధు...కరమున = చలువరాతితిన్నెనడుమను; ద్వీప...నిభము = పులితోలిపై కోటిసూర్యప్రభలతో ప్రకాశించునది; నిరాఘాట...ప్రభన్ = మీరఁజాలనిదియు, దోషము లేనిదియు, సాటి లేనిదియు నగు కాంతిని; నిగ్నిమిషదృష్టిన్ = ఱెప్పపాటు లేని చూపుతో; కాంచెన్ = చూచెను. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాంచి విరించినందనుఁడు కన్నులు బిమ్మిటినొంద డింది యొ క్కించుక కొంకుదేఱి కనియెన్ దదుదగ్రమహోగ్రదీప్తిలోఁ బంచముఖున్ శిఖీక్షణవిభాసిలలాటు మరుజ్ఝరీధరున్ సంచితసత్కృపారసవశంవదు నాదికపిన్ వృషాకపిన్.</poem>|ref=190}} '''టీక'''. విరించినందనుఁడు = బ్రహ్మకొడుకు - నారదుఁడు; బిమ్మిటినొందన్ = సంకోచము పొందగా - జిగేలుమనఁగా; డింది = తొట్రుపడినవాఁడై; కొంకుదేఱి = సంకోచము వీడి; తదుగ్రమహోగ్రదీప్తిలోన్ = మిక్కిలి భయంకరమగు నా తేజస్సులో; పంచముఖున్ = ఐదుముఖములు కలవానిని; శిఖీ...లలాటున్ = నిప్పుకంటిచేఁ బ్రకాశించు నుదురు కలవానిని; మరుజ్ఝరీధరున్ = ఆకాశగంగను దాల్చినవానిని; సంచితవశంవదున్ = కూడఁబెట్టిన కర్మము(పుణ్యము)నకు దయచే వశమగువానిని; ఆదికపిన్ = ప్రధానచైతన్యమైనవానిని; వృషాకపిన్ = శివుని; కనియెన్. అలం. పరికరము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>విడువని వైరివృత్తిఁ దఱివేచి రతీశుఁడు చేతికత్తి నె క్కుడురభసంబునన్ శిరసు గ్రుద్దిన నయ్యలుఁ గెల్లఁబోయి లో నఁడగ బహిఃస్థతత్{{ZWNJ}}త్సరు<ref>క. పథార్పిత, చ.ట. పదార్చిత</ref>పదార్పితసూకరదంష్ట్రకైవడిన్ జడముడిఁ జంద్రరేఖ వెదచల్లఁగఁ జల్లనిచిన్నివెన్నెలల్.</poem>|ref=191}} '''టీక'''. వైరవృత్తిన్ = పగచే; తఱి = సమయము; రతీశుఁడు = మన్మథుఁడు; ఎక్కుడు రభసంబునన్ = ఎక్కువతొందరతో; అయ్యలుఁగెల్లన్ = ఆ యాయుధము (కత్తి) అంతయును (పూర్తిగా); పోయి = లోనికి చొచ్చి; లోన్ అడఁగన్ = శిరస్సులో ఆణఁగిపోఁగా; బహిః...కైవడిన్ = బయట కానవచ్చుచున్న దాని పిడియైన, పందికోరవలెనున్న; వెదచల్లఁగన్ = వ్యాపింపఁజేయఁగా. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కుంకుమపంకశోణ యగు కొండలమండలనాథుపట్టి వా మాంకము దాకొనన్ ఘణఘణారవభూరికపాలమాలికా లంకృతు లోంకృతుల్ నొడువులా గడరన్ దటవిద్రుమద్రుమ క్రేంకృతికారి సారసపరీతసుధానిధిరీతిఁ గ్రాలుచున్.</poem>|ref=192}}<noinclude><references/></noinclude> jja75llby4i7ze37y5cxrizxxwklw2r 558105 558104 2026-06-06T09:43:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నందు విధుకాంతవేదికాభ్యంతరమున ద్వీపిచర్మోపరిస్ధలదీపితార్క కోటినిభమైన యొకనిరాఘాటనిరఘ నిరుపమప్రభఁ గాంచె నిర్నిమిషదృష్టి.</poem>|ref=189}} '''టీక'''. ఆకొండనెత్తానన్ = ఆకైలాసమందలి విశాలమగు సమప్రదేశమున; హైమసాలావళీవేల్లితంబగు = బంగరుప్రాకారములచే చుట్టుకొనఁబడిన; ['వేల్లితంబు = ప్రకాశించునది' అని పూర్వటీక.] బలవీడు = గొప్పపట్టణమును; ఆవీటినడుచక్కి = ఆపట్టణపుమధ్యస్థలమున; అభిరామశుభవిభాధగధగాయితము = ఇంపై మేలయి తళతళమని ప్రకాశించు; నగరు = సౌధము; ఆమహాప్రాసాదమున్ = ఆగొప్పసౌధమును; అల్లనల్లనన్ = మెల్లమెల్లఁగా; డాసి = సమీపించి; కపివదనున్ = గజాస్యుని; కపిలపనుచేన్ = వినాయకునిచే; ముత్యాలచవికన్ = ముత్యాలమండపమునకు; విధు...కరమున = చలువరాతితిన్నెనడుమను; ద్వీప...నిభము = పులితోలిపై కోటిసూర్యప్రభలతో ప్రకాశించునది; నిరాఘాట...ప్రభన్ = మీరఁజాలనిదియు, దోషము లేనిదియు, సాటి లేనిదియు నగు కాంతిని; నిగ్నిమిషదృష్టిన్ = ఱెప్పపాటు లేని చూపుతో; కాంచెన్ = చూచెను. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కాంచి విరించినందనుఁడు కన్నులు బిమ్మిటినొంద డింది యొ క్కించుక కొంకుదేఱి కనియెన్ దదుదగ్రమహోగ్రదీప్తిలోఁ బంచముఖున్ శిఖీక్షణవిభాసిలలాటు మరుజ్ఝరీధరున్ సంచితసత్కృపారసవశంవదు నాదికపిన్ వృషాకపిన్.</poem>|ref=190}} '''టీక'''. విరించినందనుఁడు = బ్రహ్మకొడుకు - నారదుఁడు; బిమ్మిటినొందన్ = సంకోచము పొందగా - జిగేలుమనఁగా; డింది = తొట్రుపడినవాఁడై; కొంకుదేఱి = సంకోచము వీడి; తదుగ్రమహోగ్రదీప్తిలోన్ = మిక్కిలి భయంకరమగు నా తేజస్సులో; పంచముఖున్ = ఐదుముఖములు కలవానిని; శిఖీ...లలాటున్ = నిప్పుకంటిచేఁ బ్రకాశించు నుదురు కలవానిని; మరుజ్ఝరీధరున్ = ఆకాశగంగను దాల్చినవానిని; సంచితవశంవదున్ = కూడఁబెట్టిన కర్మము(పుణ్యము)నకు దయచే వశమగువానిని; ఆదికపిన్ = ప్రధానచైతన్యమైనవానిని; వృషాకపిన్ = శివుని; కనియెన్. '''అలం'''. పరికరము. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>విడువని వైరివృత్తిఁ దఱివేచి రతీశుఁడు చేతికత్తి నె క్కుడురభసంబునన్ శిరసు గ్రుద్దిన నయ్యలుఁ గెల్లఁబోయి లో నఁడగ బహిఃస్థతత్{{ZWNJ}}త్సరు<ref>క. పథార్పిత, చ.ట. పదార్చిత</ref>పదార్పితసూకరదంష్ట్రకైవడిన్ జడముడిఁ జంద్రరేఖ వెదచల్లఁగఁ జల్లనిచిన్నివెన్నెలల్.</poem>|ref=191}} '''టీక'''. వైరవృత్తిన్ = పగచే; తఱి = సమయము; రతీశుఁడు = మన్మథుఁడు; ఎక్కుడు రభసంబునన్ = ఎక్కువతొందరతో; అయ్యలుఁగెల్లన్ = ఆ యాయుధము (కత్తి) అంతయును (పూర్తిగా); పోయి = లోనికి చొచ్చి; లోన్ అడఁగన్ = శిరస్సులో ఆణఁగిపోఁగా; బహిః...కైవడిన్ = బయట కానవచ్చుచున్న దాని పిడియైన, పందికోరవలెనున్న; వెదచల్లఁగన్ = వ్యాపింపఁజేయఁగా. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కుంకుమపంకశోణ యగు కొండలమండలనాథుపట్టి వా మాంకము దాకొనన్ ఘణఘణారవభూరికపాలమాలికా లంకృతు లోంకృతుల్ నొడువులా గడరన్ దటవిద్రుమద్రుమ క్రేంకృతికారి సారసపరీతసుధానిధిరీతిఁ గ్రాలుచున్.</poem>|ref=192}}<noinclude><references/></noinclude> 7zp87pxh139bvqfdb6pj1lpogo66c0a 104 212605 558115 554828 2026-06-06T10:42:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కుంకుమపంకశోభి యగు = కుంకుమకర్దమముచేఁ బ్రకాశించు; కొండలమండలనాథుపట్టి = పార్వతి; వామాంకము = ఎడమతొడను; దాకొనన్ = చేరఁగా; ఘణ...లంకృతులు = ఘణఘణమని ధ్వని చేయు పునుకలనగలు; ఓంకృతుల్ = ఓంకారములను; నొడువులాగు అడరణన్ = పలుకునట్లు ప్రకాశింపఁగా; తట...సుధానిధిరీతిన్ = ఒడ్డున నున్న పగడపుచెట్లపై క్రేంకారములు చేయుచున్న చాతకపక్షులు గల పాలసముద్రమువలె; క్రాలుచున్ = ప్రకాశించుచు. [ఇచట పూర్వటీకలో ˈసారసపరీత = తామరచేత చుట్టఁబడిన; సుధానిధిరీతిన్ = చంద్రునివిధమునˈ అనియున్నది. అది సంగతముగా లేదు.] శివుఁడు పాలసముద్రమువలెను, పార్వతి కుంకుమశోణ యగుటచే పొగడపుమ్రానివలెను, పునుకలధ్వని చాతకములక్రేంకారములవలెను ఉన్నవని అర్థము. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఉమ <ref>చ.ట. పసపాడి</ref>పసుపాడి మోముతడి యొత్తిన హత్తిన తన్నిశాంకదృ క్కమలద<ref>చ. ళాబ్జ</ref>ళాంజనాంకకలకంబుగ <ref>క. నిమ్మగు, చ. నింబగు</ref>నింబగుచేలఁ గేలి వి భ్రమగతిఁ <ref>గట్టినా, ట. గట్టినా</ref>గప్పినాఁ డనగఁ బచ్చనినల్లనిచారలన్ మనో రమ మగు ద్వీపిరాడజినరత్నము యత్నము మీఱఁ దాల్చుచున్.</poem>|ref=193}} '''టీక'''. ఉమ = పార్వతీదేవి; పసుపాడి = పసుపు పూసికొని స్నానము చేసి; మేనితడి యొత్తి = దేహముపైనుండు తడిని ఒత్తగా; హత్తిన = అంటుకొనిన; తన్నిశాంక...కంబుగన్ = ఆ పసపుగుఱుగులతోడి తామరలవంటి కన్నులయందలి కాటుకగుఱుతులకు మేలిమిగా; ఇంబగు = ఇంపైన; చేలన్ = వస్త్రమును; కేలివిభ్రమగతిన్ = ఆటయందలివిలాసపుకోరికచేత; మనోరమమగు = మనోహరమైన; ద్వీపిరాడజినరత్నమున్ = మేలయిన పులిచర్మమును; '''అలం'''. ఉపమ, ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దండనమస్క్రియాభిరతిఁ దండములై బలభిన్ముఖామరుల్ తండుసువర్ణదండముఖతాడనభిన్నకిరీటు లయ్యుఁ బెన్ జండితనంబునన్ మిగులసందడి సేయుచుఁ జొచ్చిరాఁ గృపం బండిన నిండుఁజూపు పయిఁ బర్వఁగ వారల గారవించుచున్.</poem>|ref=194}} '''టీక'''. దండనమస్క్రియాభిరతిన్ = దండప్రణామము నాచరించుకోరికతో; తండములై = గుంపుగాఁ గూడినవారై; బలభిన్ముఖాసురుల్ = ఇంద్రుఁడాదిగాఁగల దేవతలు; తండు...లయ్యున్ = శివకింకరుఁడగు నందియొక్క బంగారుబెత్తముచే కొట్టుటవలన పడిన కిరీటములు కలవారైనను; పెన్ చండితనంబునక్న్ = పెద్దమూర్ఖతచేత; కృపన్ పండిన నిండుఁ జూపు = దయ కలచూపు; పయిన్ పర్వఁగన్ = వారిపై వ్యాపింపఁగా; గారవించుచున్ = గౌరవించుచు. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చరణపీఠోపకంఠనిషణ్ణవృషభ రాజకకుదర్పితాంఘ్రిసరోజుఁ డగుచు నిండుకొలువున్న దేవతామండలేశు నీశు డగ్గఱి మ్రొక్కి యోగీశ్వరుండు.</poem>|ref=195}} చరణఠోపకంఠ నిషణ్ణవృషభ, రాజకకుదర్పితాంఘ్ర సరోజుఁ డగుచు నిండుకొలువున్న దేవ తామండ లేశు, నీకు దగ్గఱి మ్రొక్కి యోగీశ్వరుండు, '''టీక'''. చరణ...సరోజుఁడు = పాదములసమీపమునఁ గూర్చున్న నందీశ్వరునిమూఁపుపై నుంచఁబడిన పద్మములఁ బోలు పాదములు కలవాఁడు; దేవతామండలేశున్ = దేవతలకు ప్రభువగువానిని; డగ్గఱి = సమీపించి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కనదధరకాంతిపల్లవ మును దశనద్యుతి లతాంతమునుగా వాక్పూ జన మొనరించె బురారికిఁ దనివి సనక <ref>ట. సనకమౌనితమ్ముఁడు</ref>మౌనికులవతంసుడు వేడ్కన్.</poem>|ref=196}}<noinclude><references/></noinclude> 3y6l9zs90e8vm5axu8og7bxbmrw9zv3 558116 558115 2026-06-06T10:43:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కుంకుమపంకశోభి యగు = కుంకుమకర్దమముచేఁ బ్రకాశించు; కొండలమండలనాథుపట్టి = పార్వతి; వామాంకము = ఎడమతొడను; దాకొనన్ = చేరఁగా; ఘణ...లంకృతులు = ఘణఘణమని ధ్వని చేయు పునుకలనగలు; ఓంకృతుల్ = ఓంకారములను; నొడువులాగు అడరణన్ = పలుకునట్లు ప్రకాశింపఁగా; తట...సుధానిధిరీతిన్ = ఒడ్డున నున్న పగడపుచెట్లపై క్రేంకారములు చేయుచున్న చాతకపక్షులు గల పాలసముద్రమువలె; క్రాలుచున్ = ప్రకాశించుచు. [ఇచట పూర్వటీకలో ˈసారసపరీత = తామరచేత చుట్టఁబడిన; సుధానిధిరీతిన్ = చంద్రునివిధమునˈ అనియున్నది. అది సంగతముగా లేదు.] శివుఁడు పాలసముద్రమువలెను, పార్వతి కుంకుమశోణ యగుటచే పొగడపుమ్రానివలెను, పునుకలధ్వని చాతకములక్రేంకారములవలెను ఉన్నవని అర్థము. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఉమ <ref>చ.ట. పసపాడి</ref>పసుపాడి మోముతడి యొత్తిన హత్తిన తన్నిశాంకదృ క్కమలద<ref>చ. ళాబ్జ</ref>ళాంజనాంకకలకంబుగ <ref>క. నిమ్మగు, చ. నింబగు</ref>నింబగుచేలఁ గేలి వి భ్రమగతిఁ <ref>గట్టినా, ట. గట్టినా</ref>గప్పినాఁ డనగఁ బచ్చనినల్లనిచారలన్ మనో రమ మగు ద్వీపిరాడజినరత్నము యత్నము మీఱఁ దాల్చుచున్.</poem>|ref=193}} '''టీక'''. ఉమ = పార్వతీదేవి; పసుపాడి = పసుపు పూసికొని స్నానము చేసి; మేనితడి యొత్తి = దేహముపైనుండు తడిని ఒత్తగా; హత్తిన = అంటుకొనిన; తన్నిశాంక...కంబుగన్ = ఆ పసపుగుఱుగులతోడి తామరలవంటి కన్నులయందలి కాటుకగుఱుతులకు మేలిమిగా; ఇంబగు = ఇంపైన; చేలన్ = వస్త్రమును; కేలివిభ్రమగతిన్ = ఆటయందలివిలాసపుకోరికచేత; మనోరమమగు = మనోహరమైన; ద్వీపిరాడజినరత్నమున్ = మేలయిన పులిచర్మమును; '''అలం'''. ఉపమ, ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దండనమస్క్రియాభిరతిఁ దండములై బలభిన్ముఖామరుల్ తండుసువర్ణదండముఖతాడనభిన్నకిరీటు లయ్యుఁ బెన్ జండితనంబునన్ మిగులసందడి సేయుచుఁ జొచ్చిరాఁ గృపం బండిన నిండుఁజూపు పయిఁ బర్వఁగ వారల గారవించుచున్.</poem>|ref=194}} '''టీక'''. దండనమస్క్రియాభిరతిన్ = దండప్రణామము నాచరించుకోరికతో; తండములై = గుంపుగాఁ గూడినవారై; బలభిన్ముఖాసురుల్ = ఇంద్రుఁడాదిగాఁగల దేవతలు; తండు...లయ్యున్ = శివకింకరుఁడగు నందియొక్క బంగారుబెత్తముచే కొట్టుటవలన పడిన కిరీటములు కలవారైనను; పెన్ చండితనంబునక్న్ = పెద్దమూర్ఖతచేత; కృపన్ పండిన నిండుఁ జూపు = దయ కలచూపు; పయిన్ పర్వఁగన్ = వారిపై వ్యాపింపఁగా; గారవించుచున్ = గౌరవించుచు. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చరణపీఠోపకంఠనిషణ్ణవృషభ రాజకకుదర్పితాంఘ్రిసరోజుఁ డగుచు నిండుకొలువున్న దేవతామండలేశు నీశు డగ్గఱి మ్రొక్కి యోగీశ్వరుండు.</poem>|ref=195}} '''టీక'''. చరణ...సరోజుఁడు = పాదములసమీపమునఁ గూర్చున్న నందీశ్వరునిమూఁపుపై నుంచఁబడిన పద్మములఁ బోలు పాదములు కలవాఁడు; దేవతామండలేశున్ = దేవతలకు ప్రభువగువానిని; డగ్గఱి = సమీపించి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కనదధరకాంతిపల్లవ మును దశనద్యుతి లతాంతమునుగా వాక్పూ జన మొనరించె బురారికిఁ దనివి సనక <ref>ట. సనకమౌనితమ్ముఁడు</ref>మౌనికులవతంసుడు వేడ్కన్.</poem>|ref=196}}<noinclude><references/></noinclude> 3mlnfvooxhf6wcv19i9ze3vsi6sz7fl 558117 558116 2026-06-06T10:43:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 558117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''టీక'''. కుంకుమపంకశోభి యగు = కుంకుమకర్దమముచేఁ బ్రకాశించు; కొండలమండలనాథుపట్టి = పార్వతి; వామాంకము = ఎడమతొడను; దాకొనన్ = చేరఁగా; ఘణ...లంకృతులు = ఘణఘణమని ధ్వని చేయు పునుకలనగలు; ఓంకృతుల్ = ఓంకారములను; నొడువులాగు అడరణన్ = పలుకునట్లు ప్రకాశింపఁగా; తట...సుధానిధిరీతిన్ = ఒడ్డున నున్న పగడపుచెట్లపై క్రేంకారములు చేయుచున్న చాతకపక్షులు గల పాలసముద్రమువలె; క్రాలుచున్ = ప్రకాశించుచు. [ఇచట పూర్వటీకలో ˈసారసపరీత = తామరచేత చుట్టఁబడిన; సుధానిధిరీతిన్ = చంద్రునివిధమునˈ అనియున్నది. అది సంగతముగా లేదు.] శివుఁడు పాలసముద్రమువలెను, పార్వతి కుంకుమశోణ యగుటచే పొగడపుమ్రానివలెను, పునుకలధ్వని చాతకములక్రేంకారములవలెను ఉన్నవని అర్థము. '''అలం'''. ఉపమ. {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఉమ <ref>చ.ట. పసపాడి</ref>పసుపాడి మోముతడి యొత్తిన హత్తిన తన్నిశాంకదృ క్కమలద<ref>చ. ళాబ్జ</ref>ళాంజనాంకకలకంబుగ <ref>క. నిమ్మగు, చ. నింబగు</ref>నింబగుచేలఁ గేలి వి భ్రమగతిఁ <ref>గట్టినా, ట. గట్టినా</ref>గప్పినాఁ డనగఁ బచ్చనినల్లనిచారలన్ మనో రమ మగు ద్వీపిరాడజినరత్నము యత్నము మీఱఁ దాల్చుచున్.</poem>|ref=193}} '''టీక'''. ఉమ = పార్వతీదేవి; పసుపాడి = పసుపు పూసికొని స్నానము చేసి; మేనితడి యొత్తి = దేహముపైనుండు తడిని ఒత్తగా; హత్తిన = అంటుకొనిన; తన్నిశాంక...కంబుగన్ = ఆ పసపుగుఱుగులతోడి తామరలవంటి కన్నులయందలి కాటుకగుఱుతులకు మేలిమిగా; ఇంబగు = ఇంపైన; చేలన్ = వస్త్రమును; కేలివిభ్రమగతిన్ = ఆటయందలివిలాసపుకోరికచేత; మనోరమమగు = మనోహరమైన; ద్వీపిరాడజినరత్నమున్ = మేలయిన పులిచర్మమును; '''అలం'''. ఉపమ, ఉత్ప్రేక్ష. {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>దండనమస్క్రియాభిరతిఁ దండములై బలభిన్ముఖామరుల్ తండుసువర్ణదండముఖతాడనభిన్నకిరీటు లయ్యుఁ బెన్ జండితనంబునన్ మిగులసందడి సేయుచుఁ జొచ్చిరాఁ గృపం బండిన నిండుఁజూపు పయిఁ బర్వఁగ వారల గారవించుచున్.</poem>|ref=194}} '''టీక'''. దండనమస్క్రియాభిరతిన్ = దండప్రణామము నాచరించుకోరికతో; తండములై = గుంపుగాఁ గూడినవారై; బలభిన్ముఖాసురుల్ = ఇంద్రుఁడాదిగాఁగల దేవతలు; తండు...లయ్యున్ = శివకింకరుఁడగు నందియొక్క బంగారుబెత్తముచే కొట్టుటవలన పడిన కిరీటములు కలవారైనను; పెన్ చండితనంబునన్ = పెద్దమూర్ఖతచేత; కృపన్ పండిన నిండుఁ జూపు = దయ కలచూపు; పయిన్ పర్వఁగన్ = వారిపై వ్యాపింపఁగా; గారవించుచున్ = గౌరవించుచు. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చరణపీఠోపకంఠనిషణ్ణవృషభ రాజకకుదర్పితాంఘ్రిసరోజుఁ డగుచు నిండుకొలువున్న దేవతామండలేశు నీశు డగ్గఱి మ్రొక్కి యోగీశ్వరుండు.</poem>|ref=195}} '''టీక'''. చరణ...సరోజుఁడు = పాదములసమీపమునఁ గూర్చున్న నందీశ్వరునిమూఁపుపై నుంచఁబడిన పద్మములఁ బోలు పాదములు కలవాఁడు; దేవతామండలేశున్ = దేవతలకు ప్రభువగువానిని; డగ్గఱి = సమీపించి. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కనదధరకాంతిపల్లవ మును దశనద్యుతి లతాంతమునుగా వాక్పూ జన మొనరించె బురారికిఁ దనివి సనక <ref>ట. సనకమౌనితమ్ముఁడు</ref>మౌనికులవతంసుడు వేడ్కన్.</poem>|ref=196}}<noinclude><references/></noinclude> qxjdahfl1mnig0vcmk4a8io8881mqfl 104 213620 558022 557340 2026-06-05T12:48:09Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రమాణాలు. '''III. విమర్శకుని Common Sense.''' ఈ మూడింటిలో ఏదీ లేకుండా పక్షపాత దృష్టితో ఈనాడు విమర్శలు సాగుతున్నాయి. మన ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోనే కాదు, యావద్భారతదేశంలోనూ అని జోగారావుగారు తీవ్ర ఆవేదనకు గురయ్యారు. రావుగారి ఆవేదనకు కారణాలు వున్నాయి. అవి ఇవి. 1) పరిశోధన పేరిట మన విశ్వవిద్యాలయాల్లో సాగుతున్నది పరిశోధన పాలు తక్కువ, విమర్శ ఎక్కువ. అది కూడా చాలా అసందర్భంగా ఈ దృష్టితోనే సాగుతుంది. 2) పేరు చెప్పడమెందుకు కాని కొందరు అప్పనంగా వచ్చిన డబ్బులు ఇచ్చి, మరొకరిచేత తమగురించి విమర్శలు పేరు పెట్టుకొని ప్రశంసలు రాయించుకుంటున్నారు. అలాంటి వాళ్ళు పేట్రేగుతున్న ఈనాడు తెలుగుదేశంలో ఉత్తమ విమర్శకులున్నారనడానికి ఎవరికైనా నోరెలావస్తుంది. 3) మతం, కులం, శాఖ, పార్టీ అని పేరు పెట్టుకొని మత మర్కటాలు, కుల వానరులు, పార్టీ శాఖామృగాలు విమర్శలో పక్షపాతం చూపుతున్న ఈ కాలంలో తెలుగుదేశంలో సాహిత్య విమర్శ సవ్యంగా సాగుతూవుంది అని అనడానికి నాబోటి వానికి దమ్ములెక్కడున్నాయి. 4) డబ్బులు పుచ్చుకొని డిగ్రీలు, ఉద్యోగాలు ఇస్తూవున్న వాళ్ళలాగే, విమర్శలు కూడా చేస్తూ వుంటే దానిని విమర్శ అని ఎలా అనగలం. 5) ఈనాడు విమర్శలో విలువలు పోయాయి. పక్షపాతాలు ఎక్కువై పోయాయి. శ్రీశ్రీ లాంటి పెద్దమనిషి, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారి విషయంలోనూ, దాశరథిగారి విషయంలోనూ, వ్యక్తిగత దూషణలకు దిగజారిపోయాడు. అది కూడా ఈనాటి విమర్శ ధోరణికి ఒక దిక్సూచిగావుంది. ఇది చాలా హృదయవిదారకమైన పరిస్థితి. అయితే ఇటీవల కాలంలో సక్రమంగా విమర్శ చేసినవారు. చేస్తున్న వారు నాగీటుకు వచ్చినవారు రాయప్రోలు, విశ్వనాథ, శ్రీశ్రీ, జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం, కులశేఖరరావు, ముద్దూరి సుబ్బారెడ్డి, పప్పువేణు గోపాలరావు, కేతవరపు రామకోటి శాస్త్రి, తుమ్మపూడి కోటేశ్వరరావు, శలాకరఘునాథశర్మ, గుంటూరు శేషేంద్రశర్మ ప్రభృతులు అని జోగారావుగారు అన్నారు. '''"వేంకట రామకృష్ణ కవుల అవధానములు"''' అనే వ్యాసంలో వేంకటరామకృష్ణ కవుల అవధాన వైభవాన్ని వివరించారు. ఒక అద్భుతమైన సాహిత్య ప్రక్రియ అవధానం. సాహిత్య వైచిత్ర్యాన్ని సర్వతోముఖంగా సహృదయ సామాజికులకు సాక్షాత్కరింపజేసే<noinclude><references/> {{c|156}}</noinclude> g8bnb9jmkwi0txbse0u64h6xkfj9vxa 104 213621 558024 557341 2026-06-05T12:59:04Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఒక విధమైన దృశ్యకావ్యం అవధానం. ప్రతిభావ్యుత్పత్తులు, సమయస్ఫూర్తి, ధారణాశక్తి పుష్కలంగా వుంటేగాని ఈ ప్రక్రియ పట్టు పడదు. అవధానం ఒక పెద్ద ఫీట్. అద్భుత ప్రతిభకు పాండిత్య ప్రకర్షకు గీటురాయి. తెలుగు దేశంలో ఆధునిక యుగంలో అవధాన ప్రక్రియకు ఆద్యులు పూజ్యనీయులు మాడభూషి వెంకటాచార్యులుగారు. వీరు అనేక రాజాస్థానాల్లో ఆస్థాన కవుల ఎదుట తన ప్రతిభను ప్రదర్శించి అందరి మెప్పును పొందారు. సాహిత్య రంగంలో శతావధానం, అష్టావధానం, నేత్రావధానం, నాట్యావధానం మొదలైనవి. హేమాహేమీలు పృచ్ఛకులుగా వున్నప్పుడే అలవోకగా అవలీలగా, నల్లేరుపై బండినడక మాదిరిగా నైపుణ్యంతో అవధానం చేశారు వెంకట రామకృష్ణకవులు. వీరి మొట్టమొదటి శతావధానం యానాంలో జరిగింది. చప్పట్లతో సభదద్దరిల్లిపోయింది. వీరికి ఎన్నో సన్మానాలు జరిగాయి. వీరు శతావధానమే కాక శతప్రాసం అనే పేరుతో మరొకటి నిర్వహించారు. ఒకరోజు పిఠాపురం రాజావారికోరిక మేరకు భారత కథ అంతటనీ“ర”ప్రాసతో, నూరుపాదాల్లో ఇమిడ్చిగంటలోపునే ఆశువుగా చెప్పారు. ఈ వ్యాసంలో జోగారావుగారు అవధాన ప్రక్రియ గూర్చి వెంకటరామకృష్ణ కవుల ప్రతిభగూర్చి వివరించారు. '''"కళాప్రపూర్ణ శ్రీతుమ్మలవారి కవితాశయములు ఆదర్శములు"''' వ్యాసంలో తుమ్మల వారి కవితాశయాల్ని గూర్చి వారి ఆదర్శాలు గూర్చి వివరించారు. '''"పరిశోధక పరమేశ్వర వేటూరి వారి శృంగార శ్రీనాధం"''' వ్యాసంలో శ్రీనాథుని జీవితం గూర్చి, కృతులు గూర్చి విపులీకరించారు. శ్రీనాథుడు అంటే వేటూరికి వల్లమాలిన అభిమానం. శ్రీనాథుని చరిత్రను గూర్చి, ఆయన సాహిత్య విమర్శగూర్చి గ్రంథాలను రాశారు. "శృంగార శ్రీనాథ” గ్రంథాన్ని తొమ్మిది ప్రకరణాలుగా వర్గీకరించారు. మొదటి ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, రెండో ప్రకరణంలో కొండవీటి రెడ్డిరాజవంశ చరిత్ర, మూడో ప్రకరణంలో ప్రధానమైన శ్రీనాథుని కృతులూ, వాటి చరిత్ర, వాటి గొప్పతనం, నాలుగో ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని చిక్కులు, ప్రమాణాలు, ఇతరుల ప్రాపు, ఐదో ప్రకరణంలో కనకాభిషేకం, ఆరోప్రకరణలో కర్ణాట దేశాటనం, సర్వజ్ఞసింగభూపతి ఉదంతం, ఏడో ప్రకరణంలో రాజమహేంద్రవరం రెడ్డి రాజుల ప్రాపు. ఎనిమిదో ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని చిన్నకృతుల గూర్చి, తొమ్మిదో ప్రకరణంలో శ్రీనాథుని అవసానం, మూర్తి మంతం మొదలైనవి.<noinclude><references/> {{c|157}}</noinclude> i01zxkmfhskb3m2wy0i71rtutgw7glb 104 213622 558025 557342 2026-06-05T13:13:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>చోటు చేసుకున్నాయి. జోగారావు గారు "శృంగార శ్రీనాదం" గ్రంథాన్ని చక్కగా సమీక్షించారు. ఈ గ్రంథలో పరిశోధన దండిగా వుందని రావుగారు వివరించారు. ఇందులో వేటూరి వివరణ, పరిశీలన, సమన్వయం అన్నీ పరిశోధనాత్మకంగా వున్నాయి. "శృంగార శ్రీనాథం"లో శ్రీనాథుడుకి సంబంధించిన అనేక అంశాల్ని గూర్చి రావుగారు విశదీకరించారు. వేటూరి గారి అభిప్రాయ ప్రకారం శ్రీనాథుడు శృంగారి. ఇక్కడ శృంగారి అంటే వ్యభిచారి కాదు. శ్రీనాథుని కావ్యాల్లో శృంగారం ఎక్కువుగా చోటుచేసుకుంది. ఈ విషయం మన అందరికీ తెలిసిందే. శ్రీనాథుని శృంగారం అతని చాటువుల్లో విశ్వరూపం ధరించింది. అయితే శ్రీనాథుని చాటువులు ఈ గ్రంథంలో లేవు. శాస్త్రిగారి “చాటుపద్య మణిమంజరి"లో వున్నాయి. వేటూరి వారి చారిత్రక దృష్టి, ఆయన పరిశోధన మెచ్చుకోదగ్గది. ఈ గ్రంథం "తొలి పలుకు"లో శాస్త్రిగారు “ఇది నిక్కమగు చరిత్ర గ్రంథమనగాదు. చరిత్ర గ్రంథమున జెప్పబడు విషయములెల్ల నవియట్లే నడచినవని నిరూపింపదగియుండవలెను. అందదుకులుగా దొరకిన చరిత్ర సాధనములకు బొందిక కల్పించి సంభావ్యముగా శ్రీనాథుని చరిత్రము నిందునేను సంధానించితిని. ఇందలి విషయములెల్లనట్లే నడచినవనిగాదు. కాని ఉపలబ్ధములయిన చరిత్ర సాధనముల కివి అవరోధములయి అనుకూలములయి సంభావ్యములయి యుండగలవని మాత్రము చెప్పనగును. ఈ కారణముచే శ్రీనాథ చరిత్రమనుట సరిగానుండదని తలచివిడిచి పయిపేరు కయి కొంటిని" అని అన్నారు. "శ్రీనాథుని కుల గోత్రాలు, జన్మ దేశం, జీవితకాలం, ఆశ్రయదాతలు, కృతిభర్తలు, అతనిపేర చెలామణి అవుతున్న అనేక కృతుల అసలు కర్తృత్వము, అతని కృతిరచనల పౌర్వాపర్యం, ఆనాటి నానాటి ప్రాయం, అతని బిరుదులు, సన్మానాలు, సమకాలిక కవులు, అతని మూర్తిమత్వం, అతని గూర్చి ఇతరకవులు, చేసిన ప్రశంసలు, ఇలా ఎన్నని చెప్పను. ఏ విషయమెత్తుకున్నా తమదైన గాఢ ప్రతిభతో, పాండిత్య శౌండీర్యంతో, అప్రమత్తతో, సంయమనంతో, లోకజ్ఞతతో, శాస్త్రఙ్ఞతతో, చారిత్రక దృష్టితో, తగిన ఆధార సామగ్రితో, వాద ప్రజ్ఞతో ఆవిషయంయొక్క పిలక నిలదీసి, నిజం యొక్క నిగ్గుతేల్చిగాని, విడిచిపెట్టరు శాస్త్రిగారు. సర్వ విషయాల విశ్లేషణతోను పరిశోధక ప్రజ్ఞయే కాక శాస్త్రిగారి పటిష్టమైన<noinclude><references/> {{c|158}}</noinclude> bz50g6q6ab34ht5zehe2k3pjvdbgzqx 104 213623 558026 557343 2026-06-05T13:25:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>విషయ తలస్పర్శమైన వైమర్శిక దృక్పథాన్ని కూడా చూడగలం" అని జోగారావుగారు తెలియజేశారు. "శృంగార శ్రీనాథంలో కనీసం పాతిక శాసనాలు, శ్రీనాథుడి కంతో యింతో సంబంధించిన వాటిని సేకరించి కొన్నిటి పాఠాలను యథా తథంగా అనుబంధంలో చేర్చిశైధిల్య గ్రంథ పాతాదికములతో అనుమానా స్పదాలైన తావుల్లో తగు సవరణలు సూచించి ప్రముఖ శాసనభాగాలను గ్రంథమధ్యంలో ఉదాహరించి లేదా వాటి ప్రధాన సముద్దేశాన్ని ఉట్టంకించి విజ్ఞతతో వివరించారు. అంతే కాదు. ఒక చారిత్రక సత్యాన్ని స్థాపించడానికి గాను శాసనాధారాలు చాలనప్పుడుగాని లేనప్పుడుగాని, ఇతర ఆధారాలను ఒక్కుమ్మడి మొహరించి మరీ సాధిస్తారు." అని జోగారావు గారు విపులీకరించారు. '''"కన్యాశుల్కం పుట్టుక పూర్వరంగం"''' వ్యాసంలో గురజాడ కన్యాశుల్కం నాటక చారిత్ర నేపధ్యాన్ని గూర్చి చాలా విపులంగా రావుగారు వివరించారు. ఆనందగజపతి కోరిక మేరకు సామాజిక ప్రయోజనాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని గురజాడ కన్యాశుల్కం అనే మహా నాటకాన్ని రాశారు. ఈ గ్రంథంలోని చివరి వ్యాసం '''"బొడ్డు బాపి రాజుగారి ప్రకృతి, ప్రణయకవిత్వం"'''. ఇందులో బాపిరాజు ప్రకృతి, ప్రణయ కవిత్వాలను విశ్లేషించారు. బాపిరాజు రాసిన వ్యాసాలు 'భారతి' లాంటి ప్రముఖ పత్రికల్లో వెలువడ్డాయి. 1935లో “విపంచి" అనే పేరుతో ఒక సంపుటి వచ్చింది. 1982లో టి. రాజగోపబాలం సంపాదకత్వంలో "శ్రీ చందనం" పేరుతో మరో సంపుటి వచ్చింది. “శ్రీ చందనం”లో వెన్నెలలు, వాఘీర, కాగితపు పడవలు, సంక్రాంతి, కొత్తపాట, నీటి మబ్బులు అనే ఖండికలు ప్రకృతి కవితా సౌరభావానికి నిదర్శనం. హృదయ గీతం, ముగ్ధమురళి, ధమర్ధాను అనేఖండికలు ప్రణయకవితా మాధుర్య ధుర్యతకు మచ్చుతునకలు. వలపు పిలువు, హృదయ గీతం, తృష్ణామధురకం అనే ఖండికలు ప్రకృతి ప్రణయ కవిత్వానికి ప్రతీకలని జోగారావుగారు వివరించారు. బాపిరాజు ప్రకృతి కవిత్వంలో రకరకాల పూలు, తుమ్మెదలు, చుక్కలు, సూరీడు, చందమామ, మేఘాలు, మెరుపులు, ఇంద్ర ధనస్సులు, తరంగిణులు, సాగరాలు, ఇలా బహుముఖాలుగా ఎన్నెన్నో అంశాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ప్రణయ కవిత్వంలో ప్రియరాలి ప్రేమే కాకుండా పితృ ప్రణయం, భగవత్ప్రణయం, కళా<noinclude><references/> {{c|159}}</noinclude> t596hdrir10l04dqy6ymhbzsacsvz47 104 213624 558027 557344 2026-06-05T13:34:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ప్రణయం కవితా ప్రణయం మొదలైనవి వున్నాయి. ప్రకృతి కవిత్వం విషయంలో బొడ్డు బాపిరాజు బ్రహ్మదేవుడు. ప్రణయ కవిత్వంలో మహా దేవుడు అని జోగారావుగారు తెలియజేశారు. '''II. ఆదిభట్ల నారాయణ దాస సారస్వతాస్వాదం :''' <poem> {{left margin|5em}} "సారస్వత పట్టభద్రుడు, సంగీత చతురాస్యుడు, పరమ భాగవతోత్తముడు, బహుకళా ప్రపూర్ణుడు అయిన శ్రీమదజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణదాస మహోదయుని మహత్తర జీవిత విశేషములను అనుపమ సాహిత్యవరివస్యా సిద్ధిని ఆంధ్రులకు శాశ్వతముగా నందించుటకు కళాతపస్వి చారువచస్వి, చిరయశస్వి అయిన ప్రాచార్య యస్వీజోగారావు పూజ్య చరణులు గావించిన మహాప్రయత్న సంలబ్దము ఈ గ్రంథరాజము. గ్రంథరాజము పెక్కు వ్యాసముల సమ్మేళనము. ప్రతివ్యాసము పరమ ప్రామాణికము పరిశోధనాత్మకము. విద్వత్పుత్రాములు విమర్శన కళాపరిపూర్ణులు అయిన ప్రాచార్య యస్వీ జోగారావు గురు చరణుల ప్రతిభా పౌష్కల్యమును వ్యుత్పన్న తావైభవమును విశదపఱుచు చున్నది. సంస్కృతాంధ్రాంగ్ల పారసీక సారస్వత సంపన్నుడు. గాంధర్వ విద్యా విశారదుడు. అభినయ కళా పారంగతుడు, నిత్య పరమేశ్వరీ సమారాధన తత్పరుడు, సరససంభాషణ చతురుడు, భావనిరంకుశుడు. శృంగార సర్వజ్ఞుడు అయిన శ్రీమదజ్జాడ ఆదిభట్ల నారాయణ దాస మహోదయుని సమగ్రజీవితమును, సారస్వత సేవా సర్వస్వమును, సంగీతకళా ప్రదర్శన ప్రావీణ్యమును, అత్యంత సంగ్రహముగ భిన్న భిన్న వ్యాసముల ద్వారా చవిచూపిన ప్రాచార్య యస్వీ జోగారావు గురు దేవులు సర్వదా అభినంద్యులు". {{right|'''- వేదుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి'''}} </poem><noinclude><references/> {{c|160}}</noinclude> 4j3eoh65pe573y5st8db4naublbsxfv 104 213625 558045 557345 2026-06-05T15:21:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఈ గ్రంథం 1992లో వెలువడింది. దాసుగారి జీవిత విశేషాలు, సారస్వత గొప్పతనం గూర్చి రాసిన గ్రంథం ఇది. ఇందులో 149 పేజీలు వున్నాయి. బి.వి.యన్.యన్ మణిగారికి, వారి నతీమణి గారికి అంకితం ఇచ్చారు. ముందుమాటలు “అవతరణిక" అనే పేరుతో ఆచార్య వేదుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి, “సహృదయ భూమిక" అనే పేరుతో ఆచార్య పేరి సర్వేశ్వరశర్మ గార్లు రాశారు. ఈ గ్రంథానికి వేదుల వారు సంపాదకత్వం వహించారు. ఆంధ్రవిశ్వకళాపరిషత్ వారు దీన్ని ప్రచురించారు. ఇందులో హరిదాస జగద్గురువు, హరికథ - యక్షగానం- దాసుగారు, సంగీత చతురాస్యుడు, పరిశిష్టం కచ్ఛపీశ్రుతులు, శృంగార సర్వజ్ఞం, మేలుబంతి, యశచ్చంద్రికలు, పూజాపుష్పములు, శ్రీనారాయణ దాస జీవిత పంచాగం, నారాయణదాసగ్రంథావళి, చతుర వచస్వి - చారుమనస్వి మొదలైనవి చోటు చేసుకున్నాయి. '''"హరి దాస జగద్గురువు"''' వ్యాసంలో రావుగారు దాసుగారి హరికథా విశిష్టత గూర్చి, శిష్య సంపద గూర్చి వివరించారు. దాసు గారికి లెక్క లేననంత మంది శిష్యులు వున్నారు. అందుకే చెళ్ళపిళ్ళ వేంకట శాస్త్రి గారు “ప్రస్తుతమాంధ్రలోకమున హరికథ చెప్పు ప్రతి వ్యక్తియు ప్రత్యేకముగానో పరంపరంగానో, శ్రీనారాయణ దాసుగారి శిష్యులో ప్రశిష్యులో కాకతీరదు" అని అన్నారు. దాసుగారి శిష్యుల్లో చెప్పుకోదగ్గ వారు దేశంలో ఎందరో వున్నారు. వీరిలో ముఖ్యంగా వాజపేయయాజుల సుబ్బయ్య, నేమాని వరహాలు దాసు, నేతి లక్ష్మీ వారాయణ, వేదనభట్ట వెంకట రమణయ్య, పిల్లలమఱ్ఱి రామదాస భాగవతులు, కరూరు కృష్ణదాసు, శ్రీపాద లింగమూర్తి, టేకిరామమూర్తి, చెరుకుపల్లి కనక దుర్గా దాసు, మల్లికార్జున దాసు, పరిమి సుబ్రహ్మణ్య దాసు, అడును మల్లి నారాయణ దాసు, జగన్నాధదాసు, అప్పలస్వామి, బంక బాలకృష్ణ దాసు, మున్నగు వారు ఎందరో ఆదిభట్ల వారి శిష్యులు. శిష్యులంటే దాసుగారికి వల్లమాలిన అభిమానం. ఏకలవ్య శిష్యులు ఎందరో వున్నారు. లెక్కలేనంతమంది శిష్యులు వుండడం దాసుగారి అదృష్టమే. “ఇంకనెందరో శిష్యులను ఎందుకును పనికిరారనుకున్న వారిని ఒట్టి బభ్రాజమాన భజగోవిందములను చేపట్టి వారి కష్ట సుఖములను విచారించి వసతి భోజనములను కల్పించి ఉచితముగా విద్యాబుద్ధులు గరిపినట్టి, గావంచాతో తనకడకు వచ్చిన<noinclude><references/> {{c|161}}</noinclude> 7r0m2jlhsq1treudwcs2zlirnkv3kj7 104 213626 558047 557346 2026-06-05T15:31:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>వారు జరీకండువాలు వేసుకొనుచు వాసికెక్కుట చూచి కులుకుచుండెడి కులపతిలోక కువల యాప్తుడు దాసుగారు". అని జోగారావుగారు అన్నారు. '''"హరికథ-యక్షగానం - దాసుగారు"''' వ్యాసంలో హరికథ, యక్షగానం, తులనాత్మక అధ్యయనం చేశారు రావుగారు హరికథ వేరు, యక్షగానం వేరు. రెండూ ఒకటి కాదని తేల్చిపడేశారు. కొంతమంది పండితులు హరికథ, యక్షగానం ఒకటే అని అభిప్రాయపడ్డారు. అది తప్పుఅని జోగారావు గారు తెలియజేశారు. మొదటగా రెండూ ఒకటే అని మొదట చెప్పినవారు బాగేపల్లి అనంత రామాచార్యులు గారు. వీరు రాయలసీమ, అనంతపురం మండలం, హిందూపుర వాస్తవ్యులు. 19వ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధానికి సబంధించిన వారు. అదే కాలానికి సంబంధించిన హరికథా చక్రవర్తి ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు (1864-1945) గారు కూడా రెండూ ఒకటే అనే అభిప్రాయానికి వచ్చారు. పసుపర్తి కృష్ణమూర్తి గారు కూడా రెండూ ఒకటే అన్నారు. వీరు ఆదిభట్ల వారి శిష్యులే. ఇలా ఎంతోమంది రెండు ఒకటిగానే అభిప్రాయ పడ్డారు. జోగారావుగారు రెండు ఒకటి కాదని నిర్ధారించారు. రెండింటి ఉత్పత్తి వేరు వేరు అని వివరించారు. ఈ వ్యాసంలో చారిత్రక కారణాలవల్ల రెండింటికి సాహిత్యం సంబంధం ఏర్పడింది కాని, రెండూ ఒకటి కాదని రావుగారి పరిశోధనలో తేలింది. ఈ వ్యాసం చివరిలో నారాయణ దాసుగారి హరికథలు వైశిష్ట్యాన్ని విపులీకరించారు. '''"సంగీత చతురాస్యుడు"''' వ్యాసంలో దాసుగారి బహుముఖమైన సంగీత వైదుష్యాన్ని, దాని వికాసాన్ని తెలియజేశారు. అంతే కాక సంగీతం పట్ల దాసుగారి అభిరుచులను, అభిప్రాయాలను, వారు సంగీతం ద్వారా సాధించిన ఘన విజయాలను పొందుపరిచారు. సంగీతం దాసుగారికి తరతరాల నుంచి నరనరాల ప్రవహిస్తూ వచ్చిన రసవాహిని. సంగీతంలోనూ సాహిత్యంలోనూ ఘనుడు దాసుగారు. చిన్నతనం నుంచే దాసుగారు సంగీతం నేర్చుకున్నారు. ఎంతో మంది పెద్దల సాయంతో దాన్ని అభివృద్ధి చేసుకున్నారు. ఎన్నో సంగీత సభల్లో తన సంగీత ప్రావీణ్యాన్నిప్రదర్శించారు. ప్రముఖులచేత ప్రశంసలను అందుకున్నారు. వారి జీవితం, వ్యక్తిత్వం సంగీతంతో ముడిపడి తాదాత్మ్యంచెందింది. దాసుగారికి సంగీతమే జీవిత సర్వస్వం. హరికథలో పరాకాష్ఠకు చేరుకున్నారు. విశ్వరూపాన్ని ప్రదర్శించిన మొనగాడు ఆదిభట్ల వారు. వారి జీవితం హరికథకు అంకితమై పోయింది. అందుకే హరికథ<noinclude><references/> {{c|162}}</noinclude> 1lnv4xjvvchqgshotjwthtnnsmw6to6 104 213627 558048 557347 2026-06-05T15:42:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>అంటే ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు, ఆదిభట్ల నారాయణదాసు అంటే హరికథ అని రావుగారు అన్నారు. దాసుగారు. 2-1-1945న పరమపదించారు. '''"పరిశిష్టము"'''లో దాసుగారి వ్యక్తిత్వం గూర్చి ఆయన గ్రంథాల గూర్చి, సన్మానాల గూర్చి, బిరుదుల గూర్చి జోగారావుగారు విపులంగా వివరించారు. '''"కచ్చపీశ్రుతులు"''' లోదాసు గారి కవిత్వం గూర్చి విశదీకరించారు. సంగీత సాహిత్యాలు దాసుగారికి ఉచ్ఛ్వాస నిశ్శ్వాసాలు, వీరు దృశ్య శవ్యకావ్యాలను రాశారు. హరికథలు, శతకాలు, వ్యాసాలు మొదలైన 46 గ్రంథాలు రాశారు. అందులో హరికథలు 14 వున్నాయి. అంబరీష చరిత్రం, గజేంద్రమోక్షం, గౌరప్ప పెండ్లి, జానకిశపథం, ప్రహ్లాద చరిత్రం, భీష్మ చరిత్రం, మార్కండేయ చరిత్రం యదార్ధ రామాయణం, రుక్మిణీ కళ్యాణం, సావిత్రీ చరిత్రం, హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానం మొదలైనవి హరికథలు "గానమునందు వలెనే కవిత్వమందు గూడ శ్రీధాసుగారికి విశిష్ట స్థానమీయక తప్పదు" అని అన్నారు చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి గారు. దాసుగారి కవితాశయాలు, కవితా దర్శనం, వర్ణనావైభవం, ప్రతిభ, అలంకార సంపద, శైలీ లాలిత్యం, భాష, ఛందస్సు అనువాద ప్రజ్ఞ ఇలా ఎన్నో అంశాల్ని గూర్చి సుదీర్ఘ వ్యాసం రాశారు. జోగారావుగారు. '''"శృంగార సర్వజ్ఞం"'''లో దాసుగారికి వచ్చిన "శృంగార సర్వజ్ఞ" బిరుదు గూర్చి మరికొన్ని ముఖ్యమైన అంశాల గూర్చి వివేచన చేశారు. '''"మేలు బంతి"''' వ్యాసంలో మేలు బంతి కృతి గొప్పతనం గూర్చి రావుగారు వివరించారు. ఇది చాటు ప్రబంధంలాంటిది. ఇదమిత్థంగా ఒక విషయంపై ఒకనాడు సావధానంగా రాసింది కాదు. ఇందులోని పద్యాలు అనేకం అప్పుడప్పుడు అలవోకగా చెప్పినవే. ఇందులో ఆశుపద్యాలు ఎక్కువగా వున్నాయి. ఇందులో పండ్రెండు స్తబకాలు వున్నాయి. 1) దైవ స్తుతి స్తబకం 2) ప్రభు ప్రశంసాస్తబకం 3) మహావ్యక్తి ప్రశంసాస్తబకం, 4) విద్వత్పశంసాస్తబకం 5) దేశ ప్రశంసాస్తబకం 6) సంగీత సాహిత్యస్తబకం 7) వర్ణన స్తబకం 8) హితోపదేశ స్తబకం 9 అనువాద స్తబకం 10) మాశాసన స్తబకం 11) స్వవిషయ స్తబకం 12) మణి ప్రవాళ స్తబకం. ఈ గ్రంథాన్ని రావుగారు సమీక్ష చేశారు. '''"యశశ్చంద్రికలు"''' లో దాసుగారి గొప్పతనం, కవితా కౌశలం, పాండిత్యం, ప్రముఖుల ప్రశంసలు, సన్మానాలు, బిరుదులు చోటుచేసుకున్నాయి. "పూజా<noinclude><references/> {{c|163}}</noinclude> 88orjqwp5p5w9w5sjb2886z6neo6yui 104 213628 558049 557348 2026-06-05T15:47:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పుష్పములు"లో దాసుగారి గూర్చి ప్రముఖ కవులు రాసిన ప్రశంసాపద్యాలు వున్నాయి.'''“నారాయణ దాసగ్రంథావళి"''' లో దాసుగారి సాహితీ జీవితరేఖలను రావుగారు వివరించారు. '''"చతురవచస్వీ - చారుమనస్వి"'''లో దాసుగారికి సంబంధించిన అనేక విషయాలను పొందుపరిచారు. అందువల్ల ఈ గ్రంథం ఎంతో విలువైంది. సహృదయ పాఠకులందరూ ఈ గ్రంథాన్ని చదివి తీరవలసిందే. <poem> {{left margin|5em}} "ఆదిభట్ల నారాయణ దాస సారస్వత స్వాదము" అనే గ్రంథం తెనుగు భాషామతల్లికి అపూర్వ కంఠాభరణం. ఇది ప్రాచార్యయస్వీ ప్రజ్ఞా సౌరభాన్ని గుబాళించే సారస్వత కమలం". {{right|'''- ఆచార్య పేరి సర్వేశ్వర శర్మ'''}} </poem><noinclude><references/> {{c|164}}</noinclude> 6jezo4m8564bd8f0yhypxfs1q77ci6j 558050 558049 2026-06-05T15:48:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 558050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>పుష్పములు"లో దాసుగారి గూర్చి ప్రముఖ కవులు రాసిన ప్రశంసాపద్యాలు వున్నాయి.'''“నారాయణ దాసగ్రంథావళి"''' లో దాసుగారి సాహితీ జీవితరేఖలను రావుగారు వివరించారు. '''"చతురవచస్వి - చారుమనస్వి"'''లో దాసుగారికి సంబంధించిన అనేక విషయాలను పొందుపరిచారు. అందువల్ల ఈ గ్రంథం ఎంతో విలువైంది. సహృదయ పాఠకులందరూ ఈ గ్రంథాన్ని చదివి తీరవలసిందే. <poem> {{left margin|5em}} "ఆదిభట్ల నారాయణ దాస సారస్వత స్వాదము" అనే గ్రంథం తెనుగు భాషామతల్లికి అపూర్వ కంఠాభరణం. ఇది ప్రాచార్యయస్వీ ప్రజ్ఞా సౌరభాన్ని గుబాళించే సారస్వత కమలం". {{right|'''- ఆచార్య పేరి సర్వేశ్వర శర్మ'''}} </poem><noinclude><references/> {{c|164}}</noinclude> mb9evpu6ydhdr6v3ntexgup2e0285jm 104 213629 558051 557349 2026-06-05T17:49:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}'''VIII.ఇతర గ్రంథాలు-వివేచన'''</p> <big>'''సమీక్ష గ్రంథాలు :'''</big> శారదా పీఠం, క్రీడాభిరామం సమీక్ష అనే రెండు గ్రంథాలకు రావుగారు సమీక్షలు రాశారు. ఇవి 1979లో వెలువడ్డాయి. వీటిని ఆంధ్రవిశ్వ కళాపరిషత్ ప్రచురించింది. <big>'''శారదాపీఠం:'''</big> వేయేళ్ళ తెలుగు సాహిత్యంలో “వాణి నారాణి" అని పలికిన ఏకైక వ్యక్తి పిల్లలమర్రి పినవీరన. ఇతడు "శృంగార శాకుంతలం" అనే శృంగార రసప్రబంధాన్ని "జైమిని భారతం" అనే వీరరస కావ్యాన్ని కడుసమర్ధవంగా రాశాడు. ఈ రెండు గ్రంథాలు ప్రముఖుల మన్ననల్ని పొందాయి. ఒకటి ప్రబంధం, మరొకటి పురాణం. పినవీరనది “శారదా పీఠం" అని ప్రసిద్ధికెక్కిన పండిత వంశం. తండ్రి తాతల నుండి పినవీరన ఇంటిలో "శారదా పీఠం" వుంది. ఆదృష్టితోనే జోగారావుగారు ఈ రెండు గ్రంథాల్ని సమీక్షిస్తూ "శారదా పీఠం" అనే శీర్షిక పెట్టారు. కణ్వాశ్రమంలో నాయికా నాయకుల సమాగమం, అంగుళీయకవృత్తాంతం, కణ్వుడు బిడ్డను అత్తవారి ఇంటికి పంపేటప్పుడు పడేవేదన మొదలైన అంశాల్లో పినవీరన చూపిన మెలుకువలు, ఔచిత్యాన్ని జోగారావుగారు విశదీకరించారు. శృంగారశాకుంతలం స్వతంత్రకావ్యం. "జైమిని భారతం" అనువాదం. సంస్కృత జైమిని భారతాన్ని పిన వీరన అనువదించాడు. దీన్ని విజయనగర సమ్రాట్టు సాళువనృసింహరాయలకు అంకితం ఇచ్చారు. జోగారావుగారు మూలంతో పోల్చి, పినవీరన ఔచిత్యాన్ని రసపోషణ మొదలైన విషయాల్ని విపులీకరించారు. జాతీయాలు, లోకోక్తులు, సూక్తులను తెలియజేశారు. సముఖం వెంకట కృష్ణప్ప నాయకుడు ఈ గ్రంథాన్ని అనుసరించి వచనంలో “జైమిని భారతం" రాశాడు. దీనిబట్టి పినవీరన ప్రాస్త్యం మనకు తెలుస్తుంది. <big>'''క్రీడాభిరామం - సమీక్ష :'''</big> శ్రీనాథుడు రాసిన “క్రీడాభిరామం"ను జోగారావుగారు పరిశోధనాత్మకంగా సమీక్ష చేశారు. రావిపాటి త్రిపురాంతకుడు సంస్కృతంలో రాసిన “ప్రేమాభిరామం"<noinclude><references/> {{c|165}}</noinclude> j6nu3qmnxko5a0bsu2mgx9u8jvpoqms 104 213630 558052 557350 2026-06-05T18:00:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>దీనికి మూలం. ఇది 14వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధంనాటిది. ఇందులోని విషయాలు కాకతీయుల కాలంనాటి ఓరుగుల్లుకు సంబంధించినవి. క్రీడాభిరామంను శ్రీనాథుడురాశాడా? వినుకొండ వల్లభామాత్యుడు రాశాడా? అనే చర్చ సాహిత్యలోకంలో వుంది. జోగారావుగారు శ్రీనాథుడు రాశాడని నిర్ధారించారు. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు శ్రీనాథుడే క్రీడాభిరామం రాశాడని బల్ల గుద్ది మరీ చెప్పారు. చిలుకూరి వీరభద్రరావు, కిళాంబి రాఘవాచార్యులు, పింగళి లక్ష్మీకాంతం మొదలైన వారు శ్రీనాథుడే రాశారని పేర్కొన్నారు. శ్రీనాథుని సీసరచన, సమాసగుంపన రాసిక్య విస్ఫురణ, ప్రౌఢప్రయోగ దక్షతమొదలైన వాటిలో శ్రీనాథుడు గొప్పవాడని రావుగారు తెలియజేశారు. “క్రీడాభిరామం" కావ్య విశిష్టతను విశ్లేషిస్తూ జోగారావుగారు 1) నాటిపరిస్థితులు - నాగరికత 2) ఆచారవ్యహారములు 3) అభిరుచులు అని మూడు విధాలుగా వర్గీకరించి సమీక్షించారు. శ్రీనాథుని సాహిత్యంలోనే కాక, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో కూడా క్రీడాభిరామానికి ఎంతో ప్రత్యేకత వుందని రావుగారు తెలియజేశారు. శ్రీనాథుడు ఈ కావ్యంలో శృంగార రసానికి ఎక్కువుగా ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. దానిబట్టి ఆయన వ్యభిచారి అని అనడం భావ్యం కాదనివివరించారు. కవి అయినవాడు తప్పని సరిగా "శృంగారి” అయితే, అతని రసజగత్తు బయట పడుతుందని విశదీకరించారు. అంతేకాకుండా ఆనందవర్ధనుడు చెప్పిన మాటను చెప్పి శ్రీనాథుని వ్యక్తిత్వాన్ని విపులీకరించారు. క్రీడాభిరామంలో నిజానికి కథలేదు. కేవలం కొన్ని సన్నివేశాలు అందంగా చెప్పబడ్డాయని వివరించారు. "ఈ కావ్య సమీక్ష ఒక ఎత్తు. సందర్భమైన చిఱువ్యాఖ్యతో (చివర లఘుటిప్పణితో) అనర్ఘరత్నాలు పేరిట ఇచ్చిన 36 పద్యాలొక ఎత్తు. సుమారు 500 సంవత్సరాల పైబడిన పూర్వాంధ్ర ప్రాంతరాజథానిపై రసవద్రమణీయమైన సర్వే శ్రీనాధుడు జరుపగా, అందలి విలక్షణతను ప్రాశస్త్యమును జోగారావుగారు చక్కగా విశదపరచినారు" అని డాక్టర్ తటపర్తి రాజగోపబాలం గారు అన్నారు. <big>'''పీఠికలు:'''</big> జోగారావుగారు ఎన్నో గ్రంథాలకు పీఠికలు రాశారు. ఆ పీఠికల్లో విమర్శదండిగా చోటుచేసుకుంది. తన అభిప్రాయాల్ని వున్నది వున్నట్లు చెప్పడం రావుగారికి అలవాటు.<noinclude><references/> {{c|166}}</noinclude> gzepsuxjnm1826zt08xgpidut30jkly 104 213631 558053 557351 2026-06-05T18:13:37Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>'''సంపాదకులు :''' ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ స్వర్ణోత్సవ సందర్భంగా ప్రముఖులతో జోగారావు గారు మంచి వ్యాసాలు రాయించారు. సంపాద కత్వం వహించారు. వారి సంపాదకత్వంలో ముఫ్పై ఏడు గ్రంథాలు వెలువడ్డాయి. ఈ గ్రంథాలన్నీ ఆంధ్రవిశ్వకళాపరిషత్ ప్రచురించింది. '''గ్రంథపరిష్కర్త:''' వీరు అనేకగ్రంథాల్ని పరిష్కరించారు. సముఖము వెంకటకృష్ణప్పనాయకుని “రాధికా సాంత్వనం (1953), శారదా విపంచి (1973), మేలుబంతి (1974), కచ్ఛపీశ్రుతులు (1974), వ్యాసపీఠం (1974) నా యెఱుక (1976), బాటసారి (1976), ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు సారస్వత నీరాజనం (పుటలు - 1300, గుంటూరు మండల రచయితల సహకార సంఘం ప్రచురణ - 1975), శారద దరహాసాలు, కావ్య సౌరభం (ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ ప్రచురణ), తెలుగు వాచకాలు, ఉపవాచకాలు (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ప్రచురణ) మొదలైనవి రావుగారు గ్రంథ పరిష్కరణలో ఆరితేరినదిట్ట. వీరివల్ల ప్రముఖ గ్రంథాలు వెలుగులోకివచ్చాయి. '''Smiles of the muse :''' జోగారావుగారు వివిధ పత్రికల్లో రాసిన వ్యాసాలను 1988లో Smiles of the muse అనే పేరుతో ఆంగ్లంలో వెలువరించారు. పేజీలు 214. ఈ గ్రంథం రావుగారి ఆంగ్ల భాషా వైదుష్యానికి ప్రబల నిదర్శనం. దీనికి సంపాదకత్వం వహించినవారు డాక్టర్ పప్పు వేణుగోపాలరావుగారు. ముందుమాట ఆచార్య కె. సచ్చిదానందమూర్తి గారు రాశారు. బి.వి. యస్.యస్. మణిగారికి అంకితం ఇచ్చారు. '''అనువాద సాహిత్యం :''' ఇది 1964లో వచ్చింది మార్కస్ కన్‌లిప్ (Marcus Conliffe) అమెరికా సాహితీ ప్రస్థానాన్ని గూర్చి రాసిన విమర్శ గ్రంథం. The literature of the united States" దీన్ని జోగారావుగారు అనువాదం చేశారు. ఇందులో రావుగారి అనువాద విధానాన్ని, సామర్థ్యాన్ని మనం చూడవచ్చు. అమెరికా సాహిత్యాన్ని తెలుగు వారికి పరిచయం చేశారు. జోగారావుగారి అనువాద పద్ధతిని రాజమన్నారు, జెజవాడ గోపాలరెడ్డి గార్లు ప్రశంసించారు.<noinclude><references/> {{c|167}}</noinclude> lkm892e7iamm2g6q7n5eynx0bxie1bx 104 213632 558054 557352 2026-06-05T18:18:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>'''రోటరీ దర్శిని:''' ఇది 1973లో వెలువడింది. రోటరీ సంస్థయొక్క ఉద్దేశాన్ని పరిచయం చేస్తూ రాసిన గ్రంథం ఇది. రావుగారు తెలుగు ప్రజలకు రోటరీ చరిత్రను, దాని గొప్పతనాన్ని, తెలియజేయాలని ఈ గ్రంథం రాశారు. రోటరీ అంటే ఏమిటి? దాని ఆశయాలు, కార్య క్రమాలు, సంస్థ సేవ, రోటరీ విజయాలు, మొదలైన విషయాలు ఇందులో చోటు చేసుకున్నాయి. జోగారావుగారు రాసిన రోటరీ పాటలు కూడా ఇందులో వుండడం చెప్పుకోదగ్గ విశేషం. యస్వీయం, వ్యాసపీఠం, మొదలైన గ్రంథాలు అముద్రితంగా వున్నాయి. అవి కూడా ముద్రణకు నోచుకుంటే భాషా సాహిత్యాభిమానులకు, పరిశోధకులకు ఎంతగానో మేలుజరుగుతుంది. వీరు 21 సెప్టెంబర్ 1992లో విశాఖపట్నంలో పరమపదించారు. తెలుగువారు ఎక్కడ వున్నా, ఏదేశంలో వున్నా స్మరించుకోగల మహానీయుల్లో జోగారావుగారు ఒకరు. చేపట్టిన ప్రతిప్రక్రియలోనూ, తనకంటూ ప్రత్యేకతను నిలపుకున్న సాహితీమూర్తి రావుగారు. అనేక రచనలు చేసి సహృదయ పాఠకలోకంలో సుస్థిరమైన పేరును సంపాదించుకున్నారు జోగారావుగారు.<noinclude><references/> {{c|168}}</noinclude> gyo2kgrrome7vxrrzev2xfg3bf8dvn7 104 213633 558058 557353 2026-06-05T20:28:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs200|ac}}'''IX. ప్రముఖుల అభిప్రాయాలు'''</p> <poem> {{left margin|5em}} “మనసులో ముందుగా మధురాతిమధురమౌ సురపురిలోపల జొచ్చినాడ రంభాదిగీర్వాణ రాజీవ నేత్రల భవనంబులను గుర్తుపట్టినాడ జ్యోతి స్వరూపులై శోభిల్లు వివిధాంధ్ర కవివరేణ్యుల నెల్ల గాంచినాడ వారికిన్ మది వేల్పు వాల్గంటులకు గల్గు శృంగారబంధ మెరింగినాడ తొట్టతొలి నుండి కబ్బంబు తుదివఱకును నాకలోకంబునందును నందనమున దేవవాహినీతటమున తిరిగినాడ చిత్తము ప్రసన్నమై ధాత్రి జేరినాడ." “రంభాపీనకుచద్వయీగతకఠోరత్వంబునున్ మేనకా శుంభత్ కైశికజిత్ ఘ్రటనాసూత్రంబు నయ్యూర్వశీ రంభోరూరుకపోలపాళి సుకుమారత్వంబు సత్యమ్ము సం రంభించెన్ భవదీయకావ్య తరుణీరత్నంబులో సత్కవీ!” “పెద్దన కైతలోని జిగి పెంపును తిమ్మనపల్కులోని బల్ ముద్దును పాండురంగకవిపుంగవు వాక్కుల గుంభనత్వమున్ విద్దెలరాణి ముద్దుపళనిన్ పంపించు రతిప్రసంగపున్, సుద్దులు మీ కవిత్వకళ చూఱ లొసంగు రసజ్ఞ రాజికిన్. {{right|'''- శనగన నరసింహస్వామి'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} "ఎవని పేరు విన్నంతనే ఆధునిక విమర్శ సరసమై, సరళమై నృత్యమిడునొ ఎవని పేరు విన్నంతనె ఖండకావ్యములన్ని 'పంచకళ్యాణి'లా పరుగులిడునో ఎవని పేరు విన్నంతనే </poem><noinclude><references/> {{c|169}}</noinclude> h32ljz4oer4e144343yv7bdehb6y6pv 104 213634 558061 557354 2026-06-05T20:43:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} నాటక సాహిత్యమంతా 'మధురమాధవ 'మై దర్శనమిడునొ, ఎవని పేరు విన్నంతనే వచననాటికలన్ని 'పాచిక ల'వోలె చిందులిడునొ, అట్టి పేరుకే పులకించును యక్షగానవాఙ్మయము అట్టి పేరుకు పరవశయగు ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము అతడె సారసాహితీ సదధ్వ చారి సుమనస్వి, 'సాహిత్యతపస్వి, యశస్వి, తేజస్వి తెలుగు భాషకు ఒజ్జ ఆచార్యయస్వి. {{right|'''- కర్రా కార్తికేయశర్మ^'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} "త్యాగరాజు నాదబ్రహ్మోపాసకుడైతే మనజోగరాజు రసబ్రహ్మోపాసకుడు {{right|'''- జి. రామానుజులు నాయుడు^'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} చిరంజీవి యస్.వి.జోగారావు వర్తమాన కవిలోకమున వర్ధమాన మహావీరుడు. వ్యుత్పన్న యువకవి. ఉత్సాహ సంకలితుడు. ఉన్నతాదర్శ దర్శకుడు. కళాకలనా కోవిదుడు. పూర్వ కవులయం దీతని కపార గౌరవము, ఆధునికులయం దనూనాదరము. కావున నీతని కవనముభయకవి సమ్మతము. కవితారీతి ప్రాచ్య పాశ్చాత్య సారస్వతాశయ సమ్మళితము. శైలి, శిల్పము, ధ్వని రసిక ప్రశంసనీయములు. ఈతడేకవివర్గమునకుం జెందియుండక యొక ప్రత్యేక కవివర్గ స్థాపకు డగునని నా విశ్వాసము, ఈ యువకవికి నా హృదయపూర్వ కాశీర్వచనములు, {{'''-అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} ".... ఈ రచన ప్రాచీన సంప్రదాయబద్ధమా నవీన మార్గానుగతమా అను జిజ్ఞాసలతో కాలయాపన సేయక సహృదయులగు పాఠకులు కదుష్ట భావసంపన్నములైన </poem><noinclude><references/> {{c|170}}</noinclude> h1ewg7i5jubat8wjwuikve6yqfx9hxl 558062 558061 2026-06-05T20:44:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 558062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} నాటక సాహిత్యమంతా 'మధురమాధవ 'మై దర్శనమిడునొ, ఎవని పేరు విన్నంతనే వచననాటికలన్ని 'పాచిక ల'వోలె చిందులిడునొ, అట్టి పేరుకే పులకించును యక్షగానవాఙ్మయము అట్టి పేరుకు పరవశయగు ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము అతడె సారసాహితీ సదధ్వ చారి సుమనస్వి, 'సాహిత్యతపస్వి, యశస్వి, తేజస్వి తెలుగు భాషకు ఒజ్జ ఆచార్యయస్వి. {{right|'''- కర్రా కార్తికేయశర్మ^'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} "త్యాగరాజు నాదబ్రహ్మోపాసకుడైతే మనజోగరాజు రసబ్రహ్మోపాసకుడు {{right|'''- జి. రామానుజులు నాయుడు^'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} చిరంజీవి యస్.వి.జోగారావు వర్తమాన కవిలోకమున వర్ధమాన మహావీరుడు. వ్యుత్పన్న యువకవి. ఉత్సాహ సంకలితుడు. ఉన్నతాదర్శ దర్శకుడు. కళాకలనా కోవిదుడు. పూర్వ కవులయం దీతని కపార గౌరవము, ఆధునికులయం దనూనాదరము. కావున నీతని కవనముభయకవి సమ్మతము. కవితారీతి ప్రాచ్య పాశ్చాత్య సారస్వతాశయ సమ్మళితము. శైలి, శిల్పము, ధ్వని రసిక ప్రశంసనీయములు. ఈతడేకవివర్గమునకుం జెందియుండక యొక ప్రత్యేక కవివర్గ స్థాపకు డగునని నా విశ్వాసము, ఈ యువకవికి నా హృదయపూర్వ కాశీర్వచనములు, {{right|'''-అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} ".... ఈ రచన ప్రాచీన సంప్రదాయబద్ధమా నవీన మార్గానుగతమా అను జిజ్ఞాసలతో కాలయాపన సేయక సహృదయులగు పాఠకులు కదుష్ట భావసంపన్నములైన </poem><noinclude><references/> {{c|170}}</noinclude> ad93mfr6li1fb2ph4r5izdfsf4ffijb 558063 558062 2026-06-05T20:45:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 558063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} నాటక సాహిత్యమంతా 'మధురమాధవ 'మై దర్శనమిడునొ, ఎవని పేరు విన్నంతనే వచననాటికలన్ని 'పాచిక ల'వోలె చిందులిడునొ, అట్టి పేరుకే పులకించును యక్షగానవాఙ్మయము అట్టి పేరుకు పరవశయగు ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము అతడె సారసాహితీ సదధ్వ చారి సుమనస్వి, 'సాహిత్యతపస్వి, యశస్వి, తేజస్వి తెలుగు భాషకు ఒజ్జ ఆచార్యయస్వి. {{right|'''- కర్రా కార్తికేయశర్మ'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} "త్యాగరాజు నాదబ్రహ్మోపాసకుడైతే మనజోగరాజు రసబ్రహ్మోపాసకుడు {{right|'''- జి. రామానుజులు నాయుడు'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} చిరంజీవి యస్.వి.జోగారావు వర్తమాన కవిలోకమున వర్ధమాన మహావీరుడు. వ్యుత్పన్న యువకవి. ఉత్సాహ సంకలితుడు. ఉన్నతాదర్శ దర్శకుడు. కళాకలనా కోవిదుడు. పూర్వ కవులయం దీతని కపార గౌరవము, ఆధునికులయం దనూనాదరము. కావున నీతని కవనముభయకవి సమ్మతము. కవితారీతి ప్రాచ్య పాశ్చాత్య సారస్వతాశయ సమ్మళితము. శైలి, శిల్పము, ధ్వని రసిక ప్రశంసనీయములు. ఈతడేకవివర్గమునకుం జెందియుండక యొక ప్రత్యేక కవివర్గ స్థాపకు డగునని నా విశ్వాసము, ఈ యువకవికి నా హృదయపూర్వ కాశీర్వచనములు, {{right|'''-అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} ".... ఈ రచన ప్రాచీన సంప్రదాయబద్ధమా నవీన మార్గానుగతమా అను జిజ్ఞాసలతో కాలయాపన సేయక సహృదయులగు పాఠకులు కదుష్ట భావసంపన్నములైన </poem><noinclude><references/> {{c|170}}</noinclude> fladk7f0rs05ez709sgcay4dhk41osj 104 213635 558064 557355 2026-06-05T21:00:56Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} యిందలి కళాఖండములను ప్రీతిమై నాస్వాదింతురు గాక. మిత్రమణి శ్రీ యస్వీ జోగారావుగారింకను నవ నవ ప్రతిభతో రసవత్తరములగు కృతులను, సంతరించి ఆంధ్రశారద నారాధింతురు గాక." {{right|'''- కొమ్మనమంచి జోగయ్యశర్మ'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} వర్ధిష్ణువు చిరంజీవి జోగారావు 'పంచకల్యాణ 'అంధ్రవాఙ్మయ శృంగాటకంలో లౌకికాలౌకికానుభూతి గీతిక లాలపించి వచ్చిన అభినవ మధురవాణి. ఏ యజ్ఞాత దివ్యలోకమునుండియో చిత్రవిచిత్ర భావస్ఫురణాభిరామమై ప్రౌఢ పద బంధురమై, అనర్గళధారా రుచిరోజ్జ్వల ప్రాకృతిక శోభా సముదీర్ఘమై రంగాని కవతరించిన భవ్య 'అవతార' మే ఒక మహోదయ పర్వము, .... మొత్తంమీద 'పంచకల్యాణి' పంచకల్యాణియే. ముందుముందు ఈ కృతికర్త ఇంకా గొప్ప సాహిత్య సేవ చేసి సత్కృతులు వెలయించి - వట్టి యస్వి కాదు - యశస్వి కావలెనని ఆశీరక్షతలు చల్లుచున్నాను." {{right|'''- మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} డాక్టర్ ఎస్. వి. జోగారావుగారి ఖండకావ్య సంపుటము 'పంచకల్యాణి హైదరాబాదు ఆంధ్ర రచయితల సంఘము వారి ఆదరాభిమానములతో విజయ దశమినాడు ప్రకటింపబడునని విని సంతసించితిని. ఆవిష్కరణ సందర్భములో ఆ కృతి, నా పురాణ మిత్ర సత్తములు శ్రీ రామకృష్ణరావు గారికి సమర్పింపబడునని వినినంత నా సంతోషము రెండింతలాయెను. కృతి కన్య ముక్కు పచ్చలారని ముద్దుగుమ్ము. నవ్య విలాసాంచిత మైన బంగరు బొమ్మ, కృతికర్త రసికావతంసుడైన నాయకోత్తముడు. ఇట్టి ప్రశంసనీయమైన కన్యాదాన మహోత్సవ సమయమున నా రుధారస్సులను పంపుతున్నాను. ఆవిష్కరణ జయప్రద </poem><noinclude><references/> {{c|171}}</noinclude> h8btuqupkm8p1ovqbg1yxlavt9ndr7b 104 213636 558065 557356 2026-06-05T21:12:02Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} ముగా జరుగు ననుట నిస్సంశయము, విజయీభవము {{right|'''- జస్టిస్ పి.వి. రాజమన్నారు.'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} “చిరంజీవి డాక్టరు జోగారావు స్వీయ ప్రతిభవల్ల రూపెత్తిన పంచకల్యాణిపై భావ ప్రపంచములలో విహరించుచున్నారు. సునిశితమైన తన అనుభవముతో భావ ప్రధానమైన పదజాలముతో ప్రాత క్రొత్త నడకల సొగసులతో ఈ రచన సాగించియున్నారు. ప్రాచీన మహాకవుల ప్రధాన విధానములను తన మనసులో జీర్ణించుకొని నవ్యకవుల, నవనవ రీతులలో ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితి. జీవన విధానము మొదలైనవాని నన్నిటిని పాఠకుల మనస్సులలో చురుకుగా ప్రవేశించునట్లు వ్రాసియున్నారు. సహజమైన ప్రతిభ. ప్రయాసపడి సంపాదించిన వ్యుత్పత్తి. అలవరచుకొన్న అభ్యాసము కలిసి ఈ పంచకళ్యాణి పై విహరించుట కీతనికి మిక్కిలిగా నుపకరించినవి. సంగీత సాహిత్య ప్రియులైన రాజు గారి కిట్టి తేజీని కానుకగా నొసంగుట మిక్కిలి యుచితము. వారే దానిని భరించగలిగిన సమర్థులు. ఈ ఉచ్చైశ్రవము పై మరియొక విధముగా అప్రావ్యమైన భావలోకములలో నితడు 'విహరించి నూత్నానుభూతిని భావి పరితలకు వివరించి, కవి ప్రపంచములో శాశ్వతమైన యశస్సు సంపాదించగలదని యాశీర్వదించుచున్నాను. ఇతి శివమ్. {{right|'''- గంటి జోగి సోమయాజి'''}} </poem> <poem> {{left margin|5em}} నీ కలం పంచకళ్యాణి; నీ కవిత నిత్యకళ్యాణి; పొగలెగసే, రవలుమిసే, తారాల్, రసగుళికలు. నీ మాటలు; </poem><noinclude><references/> {{c|172}}</noinclude> mvze7kt7e6ne7cii0k4e4vkb4d02pvc 104 213637 558103 557357 2026-06-06T09:36:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} హిమాలయం శిఖరాలు, పాతాళం పునాదులు, 'సముద్రాలు, సరిత్తులు,.. అడవులు, కొండలు, లోయలు, రాగంతో, రంగులో తాజాగా కనిపిస్తాయ్; చక్కిలిగింతలు నవ్వులు, చిక్కని పాటలు పదాలు, నిషాచేసి కుషీనిచ్చి మురిపిస్తాయ్ మరిపిస్తాయ్ ; నీ కలం పంచకళ్యాణి; నీ కవిత నిత్యకళ్యాణి; {{right|'''- కె. వి. ఆర్ నర సింహం'''}} "పంచ కళ్యాణి కావ్యం" రచనా రామణీయకము, భావబంధురత, ఛంద స్సౌందర్యము ఒక దానిని మించి మరియొకటి, ఒక దానిని బలి గొనకుండ మరియొకటి పొత్తు కుదిరి పొందుపొసగి అలరారుచుండును తనదైన ఒక సారవంతమైనశైలి, జటిలతలేని ప్రౌఢితో పేలవమైన లాలిత్యముతో సర్వత్ర జాలువారుచున్నది. పలు సరిక్రొత్త పద బంధములు, ప్రౌఢ ప్రయోగములును గ్రంథమునం దంతటను చోటుచేసికున్నవి." {{right|'''- డాక్టర్ రాజ గోపబాలం'''}} "......ఇంత ఎందుకు వ్రాయుచున్నాననగా నీ కవియొక్క నీ గ్రంథములో నొకశైలియున్నది. అది యేర్పడియున్నది. ఇది శైలి యనిపించుటకు పరమేశ్వరుని యొక్క దయయున్నది. ఒక చోట శ్రీనాథుడు, ఒకచోట పెద్దన్న, ఒక చోట తిక్కన్న, ఒక చోట పోతన్నలవలెనే యుండునుగాని, మొత్తముమీద యీకవి కొక శైలి కుదిరినది </poem><noinclude><references/> {{c|173}}</noinclude> ojyv2etyz0gi6t5vzzm0tw2xvd24rf4 104 213638 558106 557358 2026-06-06T09:45:35Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} అన్న భావము భావుకుడైన వానికి తెలియగలదు.... మన విశ్వవిద్యాలయములలో నాచార్యులుగాని, యుపాధ్యా యులుగాని ఈయనవలె చక్కగా బహుశబ్దములను పరిశీలించి, పూర్వకవుల మేలి నడకలు గ్రహించిన వారిసంఖ్య చాల తక్కువ యని చెప్పవచ్చును.” {{right|'''- విశ్వనాధ సత్యనారాయణ.'''}} "What Impressed me most is your amazing mastery over our classical prosody. Meter indeed is a powerful weapon in your practcled hands... Let me repeat, there is an old world beauty per- vading the entire opus. like blood running through the vies and arteries of the human body..... Today's dream of the past is tomorrow's reality for the people" {{right|'''- Sri Sri'''}} "జీవితములో, జీవిత వ్యాఖ్యానమగు కవిత్వములో మధురశృంగార భావన తపస్సాధనగా చేసికొన్న జీవులు కొందరుందురు. వారి జీవితములు, వారు కవులైనచో వారి కవిత్వములు విలక్షణముగా నుండును. వారు సృష్టిలోని సౌందర్యము నారాధింతురు. శృంగారమును దేవతగా ఉ పాసింతురు. ప్రకృతిలో కనపడిన ప్రతి సుందరమూర్తిని వర్ణింతురు. ప్రతి కాంతను శబ్దేంద్రజాలస్ఫురితను జేయుదురు. ఆ కవిత్వమును చదివి అల్పప్రజ్ఞులు వారిని ప్రతికాంతా కాముకులని భ్రమింతురు. తెలుగుకవులలో శ్రీనాథు డొకడు, క్షేత్రయ్య యొకడు ఆ శృంగారరసదేవతా. సాక్షాత్కారము నందిన మహాపురుషులు. "ప్రసన్న కుసుమాయుధ' మహా కావ్యరచనతో శ్రీ యస్వీ జోగారావు గారు. ఆ వర్గములో నున్నట్లు రసజ్ఞులు గుర్తించినారు.” {{right|'''- ప్రసాదరాయ కులపతి'''}} </poem><noinclude><references/> ̺{{c|174}}</noinclude> q6n7nj337vhqphmi57817d76eq063t0 104 213639 558107 557359 2026-06-06T09:58:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} "మీ రచనాపాఠం నన్ను లాగింది. మీ కల్పన క్రొత్త అర్ధాభావాలలో చిక్కదనం పెద్దది, పద్యరచనాధార ధారాళమై సంయమసారథ్యాల అపూర్వ బంధురబంధమైనది ప్రాచీన మహాకవుల విచిత్రశయ్యల ననుకరించుటలో సిద్ధహస్తమైనది. ఐనా ప్రతిపద్యంలోను మీవ్యక్తిత్వముద్ర విస్పష్టముగా చదువరిని ఆకట్టుతోంది. {{right|'''- రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ'''}} “నైకజన్మములవృద్ధుని ......... భావనాపరీ పాకమహారసకృతి" యను వాక్యము మీకృతియందలి ప్రతి పదమందును 'డెందముగల వాని' కెల్ల ప్రత్యక్ష మగుచుండ -నిర్ హృదయు డెవడేని యన్యధాకరించు నేమో గాని సహృదయుడెవ్వండును శిర:కంప మొనరింపకుండ లేదు. "మీ కావ్యము 'లూతా తంతుని శాంతము' అని నా కనిపించినది.. “ఈ విచిత్రకథలతల్లి, దీని ‘కొనర “ నేగతిని బట్టతలలు! మోకాళ్ళు, ముళ్ళు పెట్టగలదో కాని” “అనిన - పింగళివారిసూక్తికి ప్రథమసాక్షి కళాపూర్ణోదయము' రెండవసాక్షి 'ప్రసన్న కుసుమాయుధము' అని పించినది. {{right|'''- వెంపరాల సూర్యనారాయణ శాస్త్రి'''}} "మనసాహితీరంగమున ప్రాచీనములు నవీనములునైన ప్రక్రియలు పలువిధములు కలవు కాని ఈ ప్రసన్న కుసుమాయుధ ప్రక్రియ - మాత్రము నూత్నాతి నూతనము, ఏతద్రచనకు శ్రీకారము చుట్టవలయు నన్న పూర్వరంగ సన్నాహ మెంతో ఆవశ్యకము........ జోగారావు వీటి నన్నిటిని అధిగమించినాడు. ప్రాతవస్తువని రోతపడక తద్గతగుణగణంబుగురించి శదతి భద్రపరచి అభినవ ఈ ప్రక్రియతో వన్నె చిన్నెలు సరిదిద్ది క్రొత్త మెరుగులతో, అద్దాని నద్భుత - వస్తువుగా ప్రదర్శించి </poem><noinclude><references/> {{c|175}}</noinclude> fj5lp2haal3ugol2g9k2sq0aaanu0e0 104 213640 558109 557360 2026-06-06T10:12:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} "ప్రాచీన ప్రబంధములకును, తృణేతలకును అనల్పదీ ప్తిని కల్పించు నైపుణి ఈతనికి యోగసాధనలో సిద్ధించినది.! "దీని కంతకును - వన్నెగూర్పు ప్రత్యేక భాషా శైలి యబ్బుట ఈతని - యదృష్టవిశేషము. ప్రాక్తనసంస్కారలబ్దమయి, సాంప్రతిక నిష్ణా - సంప్రాప్తమైన ఈతని భావనాశక్తికిని, భావసంపదకును, భాషాకోమ - లతకును గురువులు పరితోషింతురు, కోవిదులు కొనియాడుదురు ....." {{right|'''-దువ్వూరి వేంకటరమణ శాస్త్రి'''}} “దీని కిదిసాటి. ఒక విలక్షణ భావకల్పనోజ్జ్వలమైన పటిష్ఠ ధారా ధోరణీకమైన సాహస కార్యమైన కావ్యము. వక్రోక్తిప్రచురము, వ్యంగ్యసుచిరము నైన రచన" {{right|'''- మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి'''}} "జోగారావుగారు ఇందు - అర్థనవత్వము, అగ్రామ్యసూక్తిత్వము, బంధశ్రవ్యత, స్ఫుటశ్రుతిత్వము, అలౌకికార్థయోగము, నిండైన వ్యంగ్య వైభవము, వక్రోక్తి నైపుణ్యము, చతురచమత్కార చారుత్వము అను వీని నన్నింటిని అప్రతిమాన ప్రతిభాఫలములుగా సమకూర్చి మంచీకల్పకులై శృంగారరసనిర్భరముగా, కావ్యము నొనర్చి కుసుమాయుధ ప్రసాదమును రసిక లోకమున కందించులే అవ్వారలచే సర్వదా అభివంద్యులగుచున్నారని తెల్పుటకు మహా ప్రమోదము కల్గుచున్నది" {{right|'''- ఓరుగంటి నీలకంఠశాస్త్రి'''}} ఈ 'కల్పనయందలి యాశయ' మేమని సామాన్యులు అఱ్ఱులెత్తి చూడకమానరు. 'ఆయా' మహాకవుల కవితా వైభవము - శృంగారైక ప్రధానమై యప్సరః కాంతా విలాసముల తలదన్నినదనుటయే, ఆ మహాకవు లిట్టిభావన. .. గావించి ముక్తపురుషులైరనుటయే ఇందలి సారాంశము... </poem><noinclude><references/> {{c|176}}</noinclude> 7qks66vwu39h1hbno6td31po1ix69gk 104 213641 558112 557361 2026-06-06T10:22:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} కావ్యమంతయు ధ్వని ప్రధానము, నవనవము, నాన్యతో దృష్టము... కథయంతయు కల్పనామయమే. అదియు పురా ! కవీంద్రుల కల్పనాశిల్పమున కానవచ్చునది కాదు.” {{right|'''- రాంభట్ల లక్ష్మీనారాయణశాస్త్రి'''}} "ప్రసన్న కుసుమాయుధము సర్వదా కవిహృదయ సంవాదమును, విగళిత వేద్యాంతరీ భావమును, సహృదయావేశమును కావ్యాస్వాదక్షణముననే నాకు సాక్షాత్కరింప చేసినది" {{right|'''- అప్పల సోమేశ్వరశర్మ'''}} ఈ "ప్రసన్న కుసుమాయుధము" న కవిత్రయము వారు, శ్రీనాథుడు, పెద్దన... తిరుపతి వేంకటేశ్వరుల వంటి అధునాతన కవి చక్రవర్తులను తీసికొని వారి రచనలలోని కొన్ని పద్యములను పద్యపాదములను, సమాసఖండములనట్లే పొందుపఱిచి, వారి కథానాయికలను, నాయికలవంటి యప్సరోవనితల నాధారముగా చేసికొని మధురమైన యూహాచిత్రము నిర్మింపబడినది. ఇది మిగుల గంభీరము, సామాన్యుల కశక్యము. వారి సమర్పణ మంతయు కుసుమాయుధ ప్రణయలీలా పరాయణముగా భావించి ప్రసాదించుట మిక్కిలి మనోహరము. ఈ పరిశ్రమలో మీరు భారతీదేవి కొక పుష్పాంజలియు, నవ్యకవితా వధూటికి ఒక అమూల్య పుష్పమాలికయు నర్పించి ధన్యులైనారని నా తలంపు" {{right|'''- గడియారం వేంకటశేష శాస్త్రి'''}} "లౌకిక జగత్తు లోని అసంపూర్ణ వాస్తవికతకు పూర్ణత ప్రసాదించిన కవికల్పన కొక మచ్చుతునక ప్రసన్న కుసుమాయుధ కావ్యం" {{right|'''- శివలెంక ప్రకాశరావు.'''}} </poem><noinclude><references/> {{c|177}}</noinclude> 673th9ur2rovdjiutfok5x9vt6ypzko 104 213642 558113 557362 2026-06-06T10:31:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><poem> {{left margin|5em}} "ప్రసన్న కుసుమాయుధము అద్భుతరసమయ స్వర్గధామము. దిగ్దంతులైన తెలుగు కవీంద్రుల కవితాశైలులకిది సంగమస్థలి. ఏక ప్రయోజనముకలిగి, ఏకరసోన్ముఖమై అనేక కథలచే సమన్వితమగు కథా కథనము క్రిందికి ఇది వచ్చును. విశ్వ ప్రసక్తి గనిన ఆంధ్ర కవీంద్రుల పద్యరచనా శిల్పముల నొక్కచోట దర్శించుట కీకావ్యము మణిదర్పణము. వస్తు పాత్ర రస శయ్యాది బహువిధ చమత్కారము లిందు తలమున్కలై యున్నవి" {{right|'''- తటవర్తి రాజగోపబాలం'''}} శ్రీజోగారావుగారి రచనయందు విచిత్రము, ననితర సామాన్యమునగు భావన సర్వత్ర కనపడును. అయ్యది పూర్వవాసనా గుణానుబంధియగు ప్రాతిభమైనశక్తి. 'ప్రసన్న కుసుమాయుధము' వంటి కావ్యమును సృష్టించిన సిద్ధహస్తునకు, శ్రీనారాయణదాసుని జీవిత చరిత్రమగు 'నా యెఱుక' ఆధారముగా నీ శృంగార సర్వజ్ఞము'ను రచించుట పెద్ద కాదని ముందుగానే సూచించితిని. దానికీస వెలితి అని. సంస్కృతాంధ్రముల నెట్లు మలచిన నెట్టి సొగసు కలుగునో యీయనకు బాగుగా తెలియును. కావుననే నిస్సంకోచముగా వాడి చూపించిరి. {{right|'''- వెంపరాల సూర్యనారాయణ శాస్త్రి'''}} "తియ్యదనాలు పెక్కుతనాలుగా ఉంటాయి. వాటిని అనేక, అనుభూతుల్లో నుండి ఊహించవచ్చు, అనుభవించనూవచ్చు. వాటిల్లో శృంగారం తియ్యదనానికి పుట్టినిల్లుకూడా. అట్టియింటిలో శాశ్వత నివాసి జోగారావుగారు". {{right|'''- ఆవుల సాంబశివరావు'''}} </poem><noinclude><references/> {{c|178}}</noinclude> l1gujr69oegz1ffdazds4uj6zmp7c96 102 213685 558090 557830 2026-06-06T07:00:17Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 558090 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కురుగంటి |అసలుపేరు = సీతారామయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క |పుట్టిన_యేడు = 1890 |గిట్టిన_యేడు = 1959 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కురుగంటి సీతారామయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== * [[ ఆదర్శప్రభువు ]] (1890) * [[నవ్యాంధ్ర సాహితీవీధులు]] 4zk06a0ck5tvp4t50y9ssko20914kho 106 213730 558028 2026-06-05T13:41:16Z Vandanapu Saidhiraj 7301 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558028 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పశు శాస్త్రము |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=టేకుమళ్ల రాజగోపాల రావు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘము |చిరునామా=మచిలీపట్నం |సంవత్సరం=1912 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} b67222mpe3gtjxmrjxzb79j4xiit1z4 558031 558028 2026-06-05T13:52:05Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558031 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పశు శాస్త్రము |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=టేకుమళ్ల రాజగోపాల రావు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘము |చిరునామా=మచిలీపట్నం |సంవత్సరం=1912 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2to7="ఉపోద్ఘా" 8="1" 124to136="ప్రకట" 136="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} bboz6hfm82n3wt0amuyhnccrqtt9584 558066 558031 2026-06-05T21:27:42Z Rajasekhar1961 50 558066 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పశుశాస్త్రము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=టేకుమళ్ల రాజగోపాల రావు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘము |చిరునామా=మచిలీపట్నం |సంవత్సరం=1912 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2to7="ఉపోద్ఘా" 8="1" 124to136="ప్రకట" 136="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ieohml8lxrj5762i6u27z2q11529tzt 558067 558066 2026-06-05T21:28:13Z Rajasekhar1961 50 558067 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పశుశాస్త్రము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘము |చిరునామా=మచిలీపట్నం |సంవత్సరం=1912 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2to7="ఉపోద్ఘా" 8="1" 124to136="ప్రకట" 136="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} fc8f7jlbbgh2tya92qf3uhrlgmjulgj 558068 558067 2026-06-05T21:35:49Z Rajasekhar1961 50 558068 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పశుశాస్త్రము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘము |చిరునామా=మచిలీపట్నం |సంవత్సరం=1912 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2to7="ఉపోద్ఘా" 8="1" 124to136="ప్రకట" 136="-" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 6nnvqylo3b0slt16k8mml4ntlv87ogq 0 213731 558029 2026-06-05T13:49:27Z Veera.sj 443 పేజీ సృష్టి 558029 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/తృతీయ అధ్యాయము|తృతీయ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/చతుర్థ అధ్యాయము|చతుర్థ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''తృతీయ అధ్యాయము''' <poem> వజ్ర ఉవాచ 1. <small> '''ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే మార్కండేయ వజ్ర సంవాదే తృతీయే కాండే చిత్రసూత్రే తృతీయొధ్యాయ:''' </small> </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] ou9q5524gslzz2akwv4rx68qrusgpqy 558035 558029 2026-06-05T14:34:21Z Veera.sj 443 1-10 558035 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/తృతీయ అధ్యాయము|తృతీయ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/చతుర్థ అధ్యాయము|చతుర్థ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''తృతీయ అధ్యాయము''' <poem> మార్కండేయ ఉవాచ 1. షడక్షరేణ పాదేన గాయత్రం ఛంద ఉచ్యతే ఉష్ణిక్ సప్తాక్షరం చైవ అష్టాక్షరమనుష్టుభం 2. నవాక్షరా చ బృహతీ పంక్తిసంజ్ఞం దశాక్షరం ఏకాదశాక్షరం త్రిష్టుబ్జగతీ ద్వాదశాక్షరం 3. త్రయోదశాక్షరం జ్ఞేయమతిపూర్వం తథైవ హి చతుర్దశాక్షరా చైవ శక్వరీ యదునందన 4. అతిశక్వరీ చ కథితా తథా పంచదశాక్షరా షోడశాక్షరమిచ్ఛంతిచ్ఛందోష్టిరితి యత్సమృతం 5. అత్యష్టి సంజ్ఞం ఛందశ్చ తథా సప్తదశాక్షరం అష్టాదశాక్షరం చైవ వృత్తిసంజ్ఞం ప్రకీర్తితం 6. తథాతివృత్తిసంజ్ఞం చ వింశతి స్త్వేకవర్జితా వింశతిశ్చాక్షరాణి స్యు: కృతిసంజ్ఞం యదూత్తం 7. వింశతిస్త్వేకసంయుక్తా ప్రకృతి: పరికీర్తితా ద్వావింశతిశ్చ కథితం తథైవాకృతిసంజ్ఞకం 8. త్రయోవింశతిశ్చ వికృతి: సా చైకాత్సంకృతిర్మతా సంకృతిశ్చైకసంయుక్తా కథితా వికృతిర్నృప 9. షడ్వింశతిశ్చాతి కృతిశ్ఛంధశ్చోక్తం మనీషిభి: యథాయథం చతుర్భి: స్వై: పాదైరేతాని నిర్దిశేత్ 10. మాతృకస్తు లఘుర్వర్ణ: స్పష్టలేఖాభిచిహ్నిత: సంస్థాప్య: స్యాద్విమాత్రస్తు గురుర్వక్రస్థతాభవేత్ <small> '''ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే మార్కండేయ వజ్ర సంవాదే తృతీయే కాండే చిత్రసూత్రే తృతీయొధ్యాయ:''' </small> </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] 77z2xpeli7fkcjsj9z2pokky39cxsxa 558038 558035 2026-06-05T14:35:58Z Veera.sj 443 శుద్ధి 558038 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/తృతీయ అధ్యాయము|తృతీయ అధ్యాయము]] | రచయిత = వేద వ్యాసుడు | అనువాదం = | విభాగము = తృతీయ ఖండము | ముందరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/ద్వితీయ అధ్యాయము|ద్వితీయ అధ్యాయము]] | తదుపరి = [[విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము/చతుర్థ అధ్యాయము|చతుర్థ అధ్యాయము]] | వివరములు = |సంవత్సరం= }} __NOTOC__ '''తృతీయ అధ్యాయము''' <poem> మార్కండేయ ఉవాచ 1. షడక్షరేణ పాదేన గాయత్రం ఛంద ఉచ్యతే ఉష్ణిక్ సప్తాక్షరం చైవ అష్టాక్షరమనుష్టుభం 2. నవాక్షరా చ బృహతీ పంక్తిసంజ్ఞం దశాక్షరం ఏకాదశాక్షరం త్రిష్టుబ్జగతీ ద్వాదశాక్షరం 3. త్రయోదశాక్షరం జ్ఞేయమతిపూర్వం తథైవ హి చతుర్దశాక్షరా చైవ శక్వరీ యదునందన 4. అతిశక్వరీ చ కథితా తథా పంచదశాక్షరా షోడశాక్షరమిచ్ఛంతిచ్ఛందోష్టిరితి యత్సమృతం 5. అత్యష్టి సంజ్ఞం ఛందశ్చ తథా సప్తదశాక్షరం అష్టాదశాక్షరం చైవ వృత్తిసంజ్ఞం ప్రకీర్తితం 6. తథాతివృత్తిసంజ్ఞం చ వింశతి స్త్వేకవర్జితా వింశతిశ్చాక్షరాణి స్యు: కృతిసంజ్ఞం యదూత్తం 7. వింశతిస్త్వేకసంయుక్తా ప్రకృతి: పరికీర్తితా ద్వావింశతిశ్చ కథితం తథైవాకృతిసంజ్ఞకం 8. త్రయోవింశతిశ్చ వికృతి: సా చైకాత్సంకృతిర్మతా సంకృతిశ్చైకసంయుక్తా కథితా వికృతిర్నృప 9. షడ్వింశతిశ్చాతి కృతిశ్ఛంధశ్చోక్తం మనీషిభి: యథాయథం చతుర్భి: స్వై: పాదైరేతాని నిర్దిశేత్ 10. మాతృకస్తు లఘుర్వర్ణ: స్పష్టలేఖాభిచిహ్నిత: సంస్థాప్య: స్యాద్విమాత్రస్తు గురుర్వక్రస్థతాభవేత్ <small> '''ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే మార్కండేయ వజ్ర సంవాదే తృతీయే కాండే చిత్రసూత్రే తృతీయోధ్యాయ:''' </small> </poem> [[వర్గం:విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణము/తృతీయ ఖండము]] qtsb3cs8n30g43xh2lvx1rm6uw3bdud 104 213732 558032 2026-06-05T14:07:29Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Center|ఆంధ్రభాషాభివర్ధనీ ప్రచురములు. 14.}} {{Center|style=font-size:170%;|పశుశాస్త్రము.}} {{Center|టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు బి.యే గారిచే}} {{Center|రచియింపఁబడి}} {{Center|మచిలీపట్టణమునందలి}} {{Center|ఆంధ్రభాషాభివర్ధనీసంఘము (లిమిటెడ్) వారిచేఁ}} {{Center|బ్రచురింపఁబడినది.}} {{Center|చెన్నపురి:}} {{Center|వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అన్డ్ సన్స్ వారిచే}} {{Center|ఆది సరస్వతీ నిలయ ముద్రాక్షరశాలయందు}} {{Center|ముద్రింపఁబడినది.}} {{Center|Registered Copy-right.}} {{Center|'''1912.'''}} {{Left|చందాదార్లకు, వెల ర్పూ. 0.5.]}}{{right|[ఇతరులకు, వెల ర్పూ, 0.10.'''.'''}}<noinclude><references/></noinclude> adbkgqfhsrgoams24qnifytauim1lrf 558033 558032 2026-06-05T14:10:30Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{center|style=text-decoration: underline;|ఆంధ్రభాషాభివర్ధనీ ప్రచురములు. 14.}} {{Center|style=font-size:170%;|పశుశాస్త్రము.}} {{Center|టేకుమళ్ల రాజగోపాలరావు బి.యే గారిచే}} {{Center|రచియింపఁబడి}} {{Center|మచిలీపట్టణమునందలి}} {{Center|ఆంధ్రభాషాభివర్ధనీసంఘము (లిమిటెడ్) వారిచేఁ}} {{Center|బ్రచురింపఁబడినది.}} {{Center|చెన్నపురి:}} {{Center|వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అన్డ్ సన్స్ వారిచే}} {{Center|ఆది సరస్వతీ నిలయ ముద్రాక్షరశాలయందు}} {{Center|ముద్రింపఁబడినది.}} {{Center|Registered Copy-right.}} {{Center|'''1912.'''}} {{Left|చందాదార్లకు, వెల ర్పూ. 0.5.]}}{{right|[ఇతరులకు, వెల ర్పూ, 0.10.'''.'''}}<noinclude><references/></noinclude> rbdfmy2mrii1wtvx638szha7x69d55l 104 213733 558034 2026-06-05T14:31:22Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|style=font-size:170%;|ఉపోద్ఘాతము.}} {{Center|____________}} <p>కృష్ణాజిల్లా వ్యవసాయసంఘము యొక్క పుస్తక భాండాగార ములోని పశువులకు సంబంధించిన యనేక గ్రంథములనుండియు ఏలూరులో జరుపఁబడిన పశువ్యవసాయ ప్రదర్శనములకు వచ్చిన యనేక జాతుల పశువుల విషయమై స్వయముగా పరిశోధించి, గుర్తించినవిషయవిమర్శనముల నుండియు, నితరవిధములైన యనుభవములనుండియు, నీ గ్రంథము వ్రాయఁబడుటచే నిది యాం ధ్రదేశీయుల కత్యంతోషయుక్తముగా నుండక మానదని నాయ భిప్రాయము. ఇంగ్లీషుభాష యందు సహితము పశువులనుగూర్చిన సమస్తవివ యములను సంపూర్ణముగాఁ దెలుపఁగల గ్రంథములు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్క విషయమును గూర్చియే ప్రత్యేక ముగా వ్రాయఁబడిన గ్రంథము లనేకములుగలవు. ఇట్టివిషయ ములన్నియుఁజేర్చి, సాధ్యమగు నంతవఱకు సంపూర్ణముగా నుం డునట్లు ఈగ్రంథమును నూతనముగా వ్రాయించినందుకు ఆంధ్ర భాషాభివర్ధని సంఘమువారికి ఆంధ్రలెల్లఱును గృతజ్ఞులై యు న్నారని నేను దృఢముగాఁ జెప్పఁగలను. ఈగ్రంథములోని మొదటి 64 పుటలలోను ముద్రణపాలిత్యములు చాల కలవు, రెండవ ముద్రణమునందు వీనిని సంస్కరించిన బాగుండును.”</p> </div><noinclude><references/></noinclude> motz9ryqbg6w8kb6kevv3nlnm1oho79 558036 558034 2026-06-05T14:34:58Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|style=font-size:170%;|ఉపోద్ఘాతము.}} {{Center|____________}} <p>కృష్ణాజిల్లా వ్యవసాయసంఘము యొక్క పుస్తక భాండాగారములోని పశువులకు సంబంధించిన యనేక గ్రంథములనుండియు ఏలూరులో జరుపఁబడిన పశువ్యవసాయ ప్రదర్శనములకు వచ్చిన యనేక జాతుల పశువుల విషయమై స్వయముగా పరిశోధించి, గుర్తించినవిషయవిమర్శనముల నుండియు, నితరవిధములైన యనుభవములనుండియు, నీ గ్రంథము వ్రాయఁబడుటచే నిది యాంధ్రదేశీయుల కత్యంతోషయుక్తముగా నుండక మానదని నాయభిప్రాయము. ఇంగ్లీషుభాష యందు సహితము పశువులనుగూర్చిన సమస్తవివ యములను సంపూర్ణముగాఁ దెలుపఁగల గ్రంథములు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్క విషయమును గూర్చియే ప్రత్యేకముగా వ్రాయఁబడిన గ్రంథములనేకములుగలవు. ఇట్టివిషయములన్నియుఁజేర్చి, సాధ్యమగు నంతవఱకు సంపూర్ణముగా నుండునట్లు ఈగ్రంథమును నూతనముగా వ్రాయించినందుకు ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘమువారికి ఆంధ్రలెల్లఱును గృతజ్ఞులై యున్నారని నేను దృఢముగాఁ జెప్పఁగలను. ఈగ్రంథములోని మొదటి 64 పుటలలోను ముద్రణపాలిత్యములు చాల కలవు, రెండవ ముద్రణమునందు వీనిని సంస్కరించిన బాగుండును.”</p> </div><noinclude><references/></noinclude> euo37g0v2v91mwsln54xyqtxbmsdk3y 558039 558036 2026-06-05T14:36:29Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|style=font-size:170%;|ఉపోద్ఘాతము.}} {{Center|____________}} కృష్ణాజిల్లా వ్యవసాయసంఘము యొక్క పుస్తక భాండాగారములోని పశువులకు సంబంధించిన యనేక గ్రంథములనుండియు ఏలూరులో జరుపఁబడిన పశువ్యవసాయ ప్రదర్శనములకు వచ్చిన యనేక జాతుల పశువుల విషయమై స్వయముగా పరిశోధించి, గుర్తించినవిషయవిమర్శనముల నుండియు, నితరవిధములైన యనుభవములనుండియు, నీ గ్రంథము వ్రాయఁబడుటచే నిది యాంధ్రదేశీయుల కత్యంతోషయుక్తముగా నుండక మానదని నాయభిప్రాయము. ఇంగ్లీషుభాష యందు సహితము పశువులనుగూర్చిన సమస్తవివ యములను సంపూర్ణముగాఁ దెలుపఁగల గ్రంథములు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్క విషయమును గూర్చియే ప్రత్యేకముగా వ్రాయఁబడిన గ్రంథములనేకములుగలవు. ఇట్టివిషయములన్నియుఁజేర్చి, సాధ్యమగు నంతవఱకు సంపూర్ణముగా నుండునట్లు ఈగ్రంథమును నూతనముగా వ్రాయించినందుకు ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘమువారికి ఆంధ్రలెల్లఱును గృతజ్ఞులై యున్నారని నేను దృఢముగాఁ జెప్పఁగలను. ఈగ్రంథములోని మొదటి 64 పుటలలోను ముద్రణపాలిత్యములు చాల కలవు, రెండవ ముద్రణమునందు వీనిని సంస్కరించిన బాగుండును.” </div><noinclude><references/></noinclude> rrh2cdcnld12d7zl4igck8wl4gaq00e 558040 558039 2026-06-05T14:37:14Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|style=font-size:170%;|ఉపోద్ఘాతము.}} {{Center|____________}} కృష్ణాజిల్లా వ్యవసాయసంఘము యొక్క పుస్తక భాండాగారములోని పశువులకు సంబంధించిన యనేక గ్రంథములనుండియు ఏలూరులో జరుపఁబడిన పశువ్యవసాయ ప్రదర్శనములకు వచ్చిన యనేక జాతుల పశువుల విషయమై స్వయముగా పరిశోధించి, గుర్తించినవిషయవిమర్శనముల నుండియు, నితరవిధములైన యనుభవములనుండియు, నీ గ్రంథము వ్రాయఁబడుటచే నిది యాంధ్రదేశీయుల కత్యంతోషయుక్తముగా నుండక మానదని నాయభిప్రాయము. ఇంగ్లీషుభాష యందు సహితము పశువులనుగూర్చిన సమస్తవివ యములను సంపూర్ణముగాఁ దెలుపఁగల గ్రంథములు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్క విషయమును గూర్చియే ప్రత్యేకముగావ్రాయఁబడిన గ్రంథములనేకములుగలవు. ఇట్టివిషయములన్నియుఁజేర్చి, సాధ్యమగు నంతవఱకు సంపూర్ణముగా నుండునట్లు ఈగ్రంథమును నూతనముగా వ్రాయించినందుకు ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘమువారికి ఆంధ్రలెల్లఱును గృతజ్ఞులై యున్నారని నేను దృఢముగాఁ జెప్పఁగలను. ఈగ్రంథములోని మొదటి 64 పుటలలోను ముద్రణపాలిత్యములు చాల కలవు, రెండవ ముద్రణమునందు వీనిని సంస్కరించిన బాగుండును.” </div><noinclude><references/></noinclude> qv1w848219j06ojbf0kw1lz5jsaf6je 558041 558040 2026-06-05T14:38:24Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:2em 4em 2em 4em; text-align:center;"> {{Center|style=font-size:170%;|ఉపోద్ఘాతము.}} {{Center|____________}} కృష్ణాజిల్లా వ్యవసాయసంఘము యొక్క పుస్తక భాండాగారములోని పశువులకు సంబంధించిన యనేక గ్రంథములనుండియు ఏలూరులో జరుపఁబడిన పశువ్యవసాయ ప్రదర్శనములకు వచ్చిన యనేక జాతుల పశువుల విషయమై స్వయముగా పరిశోధించి, గుర్తించినవిషయవిమర్శనముల నుండియు, నితరవిధములైన యనుభవములనుండియు, నీ గ్రంథము వ్రాయఁబడుటచే నిది యాంధ్రదేశీయుల కత్యంతోషయుక్తముగా నుండక మానదని నాయభిప్రాయము. ఇంగ్లీషుభాష యందు సహితము పశువులనుగూర్చిన సమస్తవివ యములను సంపూర్ణముగాఁ దెలుపఁగల గ్రంథములు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్క విషయమును గూర్చియే ప్రత్యేకముగావ్రాయఁబడిన గ్రంథములనేకములుగలవు. ఇట్టివిషయములన్నియుఁజేర్చి, సాధ్యమగు నంతవఱకు సంపూర్ణముగా నుండునట్లు ఈగ్రంథమును నూతనముగా వ్రాయించినందుకు ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘమువారికి ఆంధ్రలెల్లఱును గృతజ్ఞులై యున్నారని నేను దృఢముగాఁ జెప్పఁగలను. ఈగ్రంథములోని మొదటి 64 పుటలలోను ముద్రణపాలిత్యములు చాల కలవు, రెండవ ముద్రణమునందు వీనిని సంస్కరించిన బాగుండును.” </div><noinclude><references/></noinclude> 7137wqxu0d2dkc4kc1w4gryefz4km9g 558042 558041 2026-06-05T14:38:55Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Center|style=font-size:170%;|ఉపోద్ఘాతము.}} {{Center|____________}} కృష్ణాజిల్లా వ్యవసాయసంఘము యొక్క పుస్తక భాండాగారములోని పశువులకు సంబంధించిన యనేక గ్రంథములనుండియు ఏలూరులో జరుపఁబడిన పశువ్యవసాయ ప్రదర్శనములకు వచ్చిన యనేక జాతుల పశువుల విషయమై స్వయముగా పరిశోధించి, గుర్తించినవిషయవిమర్శనముల నుండియు, నితరవిధములైన యనుభవములనుండియు, నీ గ్రంథము వ్రాయఁబడుటచే నిది యాంధ్రదేశీయుల కత్యంతోషయుక్తముగా నుండక మానదని నాయభిప్రాయము. ఇంగ్లీషుభాష యందు సహితము పశువులనుగూర్చిన సమస్తవివ యములను సంపూర్ణముగాఁ దెలుపఁగల గ్రంథములు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్క విషయమును గూర్చియే ప్రత్యేకముగావ్రాయఁబడిన గ్రంథములనేకములుగలవు. ఇట్టివిషయములన్నియుఁజేర్చి, సాధ్యమగు నంతవఱకు సంపూర్ణముగా నుండునట్లు ఈగ్రంథమును నూతనముగా వ్రాయించినందుకు ఆంధ్రభాషాభివర్ధని సంఘమువారికి ఆంధ్రలెల్లఱును గృతజ్ఞులై యున్నారని నేను దృఢముగాఁ జెప్పఁగలను. ఈగ్రంథములోని మొదటి 64 పుటలలోను ముద్రణపాలిత్యములు చాల కలవు, రెండవ ముద్రణమునందు వీనిని సంస్కరించిన బాగుండును.”<noinclude><references/></noinclude> 38ky0r8hej66pfp2dw6yl1ctmwmppet 3 213734 558055 2026-06-05T18:22:56Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}' 558055 wikitext text/x-wiki == స్వాగతం == <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు <span style="color:white;">స్వాగతం!</span>! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]</span></div></div> <div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;"> {{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. *ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది. * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 18:22, 5 జూన్ 2026 (UTC) </div> feevkjnrxgbvjjo6ny03b96um7yo8b6 3 213735 558056 2026-06-05T18:23:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}' 558056 wikitext text/x-wiki == స్వాగతం == <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు <span style="color:white;">స్వాగతం!</span>! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]</span></div></div> <div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;"> {{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. *ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది. * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 18:23, 5 జూన్ 2026 (UTC) </div> pucuj6wq6wky0t489t16s1oxpmizeo3 3 213736 558057 2026-06-05T18:24:29Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}' 558057 wikitext text/x-wiki == స్వాగతం == <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;"> <div class="center"><span style="font-size:large; color:black;">{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు <span style="color:white;">స్వాగతం!</span>! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]</span></div></div> <div style="align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;"> {{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు. *ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది. * తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి. * దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో <nowiki>(~~~~)</nowiki> ఇలా సంతకం చేస్తే మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.) * వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&action=edit&section=new&preload=template:helpme-preload&preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు. * తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022 తెవికీ సముదాయ పేజీ] ఇష్టపడండి. * మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &nbsp;[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 18:24, 5 జూన్ 2026 (UTC) </div> 2jf7bwv1t2ypq5nwds9vm7nb2pd8trc 106 213738 558074 2026-06-06T04:47:04Z Vandanapu Saidhiraj 7301 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558074 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రారంభ గణితము |భాష=te |సంపుటి=3 |రచయిత=వి వెంకటసుబ్బయ్య |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=మాక్మిలన్ అండు కంపెనీ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1931 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 0eu8buwt8sli7j7jw6ty6om1xl4gzwr 558075 558074 2026-06-06T05:06:20Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558075 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రారంభ గణితము |భాష=te |సంపుటి=3 |రచయిత=వి వెంకటసుబ్బయ్య |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=మాక్మిలన్ అండు కంపెనీ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1931 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2="ప్రవి" 3to5="ఉపోద్ఘా" 6to19="ఉపాధ్యాయులు గుర్తుపట్టవలసిన విషయములు" 20to22="విసూ" 23to25="సిలబస్" 26="-" 27="1" 314to318="పొమావి" 318="ప్రకట" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} j44ubbygxnojq9fahv0kb7thfldfwwe 106 213739 558076 2026-06-06T05:08:06Z ~2026-33434-08 7350 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558076 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నవ్యాంధ్ర సాహితీవీధులు |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=కురుగంటి సీతారామయ్య |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 4zdjw2mgbw0z3a374akimlgym89enw4 558089 558076 2026-06-06T06:59:39Z Rajasekhar1961 50 558089 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నవ్యాంధ్ర సాహితీవీధులు |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=[[రచయిత:కురుగంటి సీతారామయ్య]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 3u9f04y8o9lcsaanzf7s1oxvt66jwk3 104 213740 558077 2026-06-06T05:29:45Z ~2026-33434-08 7350 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '' 558077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="~2026-33434-08" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 3f6l94a16sxdesltg7z8r8g2ok95zdd 104 213741 558079 2026-06-06T05:37:15Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Center|మాక్మిలన్ కంపెనివారి తెనుఁగు}} {{Center|style=font-size:180%;|ప్రారంభ గణితము}} {{Center|మూఁడవ పుస్తకము-మొదటి భాగము}} <br> <br> {{Center|చెన్నపట్టణము పచ్చయప్ప మొదలారి పాఠశాల}} {{Center|ప్రధాన ఉపాధ్యాయులు}} {{Center|{{fs|130%|వ...' 558079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Center|మాక్మిలన్ కంపెనివారి తెనుఁగు}} {{Center|style=font-size:180%;|ప్రారంభ గణితము}} {{Center|మూఁడవ పుస్తకము-మొదటి భాగము}} <br> <br> {{Center|చెన్నపట్టణము పచ్చయప్ప మొదలారి పాఠశాల}} {{Center|ప్రధాన ఉపాధ్యాయులు}} {{Center|{{fs|130%|వి. వెంకటసుబ్బయ్య}} గారు, బి.ఏ., ఎల్.టి.}} {{Center|రచించినది.}} {{Center|———— ❦ ————}} {{Center|మాక్మిలన్ అండు కంపెని, లిమిటెడ్}} {{Center|మదరాసు, బొంబాయి, కలకత్తా, లండను}} {{Center|{{larger|1931}}}} {{left|హక్కు-లు మా యధీనము.]}} {{right|[వెల్ల, ౧ రూ.}}<noinclude><references/></noinclude> 5vygz57bjlbk56c703zaogd91utkqaw 558080 558079 2026-06-06T05:50:05Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|మాక్మిలన్ కంపెనివారి తెనుఁగు}} {{Center|style=font-size:180%;|ప్రారంభ గణితము}} {{Center|మూఁడవ పుస్తకము-మొదటి భాగము}} <br> <br> {{Center|చెన్నపట్టణము పచ్చయప్ప మొదలారి పాఠశాల}} {{Center|ప్రధాన ఉపాధ్యాయులు}} {{Center|{{fs|130%|వి. వెంకటసుబ్బయ్య}} గారు, బి.ఏ., ఎల్.టి.}} {{Center|రచించినది.}} {{Center|———— ❦ ————}} {{Center|మాక్మిలన్ అండు కంపెని, లిమిటెడ్}} {{Center|మదరాసు, బొంబాయి, కలకత్తా, లండను}} {{Center|{{larger|1931}}}} {| width="100%" | align="left" |హక్కులు మా యధీనము.] | align="right" |[వెల్ల, ౧ రూ. |} </div><noinclude><references/></noinclude> bb3u710n34ee8fpyovcoy7b0akhcdfn 558081 558080 2026-06-06T05:52:32Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|మాక్మిలన్ కంపెనివారి తెనుఁగు}} {{Center|style=font-size:180%;|ప్రారంభ గణితము}} {{Center|మూఁడవ పుస్తకము-మొదటి భాగము}} <br> <br> {{Center|చెన్నపట్టణము పచ్చయప్ప మొదలారి పాఠశాల}} {{Center|ప్రధాన ఉపాధ్యాయులు}} {{Center|{{fs|130%|వి. వెంకటసుబ్బయ్య}} గారు, బి.ఏ., ఎల్.టి.}} {{Center|రచించినది.}} {{Center|———— ❦ ————}} {{Center|మాక్మిలన్ అండు కంపెని, లిమిటెడ్}} {{Center|మదరాసు, బొంబాయి, కలకత్తా, లండను}} {{Center|{{larger|1931}}}} <div style="font-size:80%;"> {| width="80%" | align="left" | హక్కులు మా యధీనము.] | align="right" | [వెల్ల, ౧ రూ. |} </div> </div><noinclude><references/></noinclude> n9ot91do67pp8rfxjv6bls8zi2rmq5u 558082 558081 2026-06-06T05:53:05Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude><div style="margin:4em 4em 4em 4em;"> {{Center|మాక్మిలన్ కంపెనివారి తెనుఁగు}} {{Center|style=font-size:180%;|ప్రారంభ గణితము}} {{Center|మూఁడవ పుస్తకము-మొదటి భాగము}} <br> <br> {{Center|చెన్నపట్టణము పచ్చయప్ప మొదలారి పాఠశాల}} {{Center|ప్రధాన ఉపాధ్యాయులు}} {{Center|{{fs|130%|వి. వెంకటసుబ్బయ్య}} గారు, బి.ఏ., ఎల్.టి.}} {{Center|రచించినది.}} {{Center|———— ❦ ————}} {{Center|మాక్మిలన్ అండు కంపెని, లిమిటెడ్}} {{Center|మదరాసు, బొంబాయి, కలకత్తా, లండను}} {{Center|{{larger|1931}}}} <div style="font-size:80%;"> {| width="80%" | align="left" | హక్కులు మా యధీనము.] | align="right" | [వెల్ల, ౧ రూ. |} </div> </div><noinclude><references/></noinclude> c900hiuqpklxxk6l6hzfkb4kmnl1vjt 106 213742 558085 2026-06-06T06:36:06Z Aryapragathi07 7305 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558085 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సావిత్రీ నాటకము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శ్రీరాముల సచ్చిదానందశాస్త్రి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సావిత్రీ గ్రంథ మండలి |చిరునామా= |సంవత్సరం=1938 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} khd448g0jpwsh1ctm04z09avdv3pv7t 106 213743 558086 2026-06-06T06:52:48Z Vandanapu Saidhiraj 7301 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558086 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ఆంధ్ర సంస్కృత వ్యాకరణము |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=వేదము సూర్యనారాయణశాస్త్రి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సున్స్ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1943 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} hsavvhsavhgiuq42qn9wu4vmq5sspou 558087 558086 2026-06-06T06:57:32Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558087 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ఆంధ్ర సంస్కృత వ్యాకరణము |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=వేదము సూర్యనారాయణశాస్త్రి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సున్స్ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1943 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} n75q71ko9e6phi2qthmt68dtqq4fs34 558092 558087 2026-06-06T07:12:20Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558092 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ఆంధ్ర సంస్కృత వ్యాకరణము |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=వేదము సూర్యనారాయణశాస్త్రి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సున్స్ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1943 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=2 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="ఉపగ్రం" 2="పైఅట్ట" 3to4="తొలిప" 5to7="ప్రస్తావన" 8to9="విసూ" 10="1" 36="-" 89="82" 169="-" 170to174="అతప" 176to178="-" 174to175="నిఘంటువులు" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} rp60nm3s8aqkwp7bhuaxee6s21nk2c0 107 213744 558088 2026-06-06T06:57:33Z Rajasekhar1961 50 /* Duplicate file */ కొత్త విభాగం 558088 wikitext text/x-wiki == Duplicate file == This index page appears to be a duplicate. please check bothe fules and any mistakes [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:57, 6 జూన్ 2026 (UTC) pvopzwvxoehhevwbxd8esz7apopk5o0 558093 558088 2026-06-06T07:31:07Z Rajasekhar1961 50 558093 wikitext text/x-wiki == Duplicate file == This index page appears to be a duplicate. please check bothe fules and any mistakes [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:57, 6 జూన్ 2026 (UTC) ** The earlier file scan copy has two scan pages in one page. and hence the numbers are not matching. Thereby removed the former copy. you can continue proofreading this edition.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 07:31, 6 జూన్ 2026 (UTC) hjbc7zw8h2vyh7r6fze4kx49liesknl 0 213745 558091 2026-06-06T07:10:38Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన హనుమంతుని భజన పాట 558091 wikitext text/x-wiki <poem> భారమైతినా హనుమయ్యా, నా భారము నీదే కదనయ్యా - 2 భారమైతి భవసాగరమున బడి - 2 దారిలేక కలిమాయను వీడగ భారమైతినా హనుమయ్యా, నా భారము నీదే కదనయ్యా - 2 పంతమేలరా హనుమయ్యా నీ కింకా దయరాదేమయ్యా - 2 వింత దోచె నా జీవన సమరము - 2 చెంతజేరి నా చింత బాపుమా భారమైతినా హనుమయ్యా, నా భారము నీదే కదనయ్యా - 2 కోరికలేమో కొల్లలాయెనే కోరేదేమి ఉన్నదయా - 2 కోరితి నీ పద పాదసేవనే - 2 మారుతిని నీ పాదము సాక్షిగా భారమైతినా హనుమయ్యా, నా భారము నీదే కదనయ్యా - 2 దాసదాసులము హనుమయ్యా, మా దోషములెంచకు మాయయ్య - 2 దాస బాలకృష్ణ దాసపోషక - 2 ఈశ సీతారామదాస మారుతీ భారమైతినా హనుమయ్యా, నా భారము నీదే కదనయ్యా - 2 </poem> dkfq8g74zaveiy8trzou5bm15e0so04 104 213746 558094 2026-06-06T07:34:21Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'హిందూ దేశములోని పశువృద్ధియొక్క యావశ్యకతనుగూర్చి నేనంతగాఁ జెప్పనక్కఱలేదు. హిందూ దేశము వ్యవసాయ భూమి. పొలములు పండిననే జను లిందు సుఖించఁ గలరు. పంటకు దుక్కి యాధారము. దుక్కికి...' 558094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>హిందూ దేశములోని పశువృద్ధియొక్క యావశ్యకతనుగూర్చి నేనంతగాఁ జెప్పనక్కఱలేదు. హిందూ దేశము వ్యవసాయ భూమి. పొలములు పండిననే జను లిందు సుఖించఁ గలరు. పంటకు దుక్కి యాధారము. దుక్కికి పశువులాధారము. మన వ్యవసాయకులయొక్క ప్రస్తుతస్థితినిఁబట్టి గుఱ్ఱములతోఁగాని, యంత్రసహాయమునఁగాని దుక్కి దున్నుటకు మనదేశమున సాధ్యముకాదు. బలహీనములైన పశువులు దుక్కి సరిగా దున్న లేవు. కాఁబట్టి మన యాయురారోగ్వైశ్వర్యముల కన్ని టికిని బశువులే మూలకారణములై యున్నవి. ఇదిగాక, పాలును, పెరుగును, నేయియు మనకు నిత్యాహారములు. చాలినన్ని పాలు లేమిచే నీరు కలిపినపాలును, వలసినంతనేయి దొరుకమిచే, అఱఁటిపండ్లు, క్రొవ్వు, నూనె మొదలగు మలినవస్తువులు చేర్పఁబడిన యఱకాక నేయియు మన కిప్పుడు లభించుచున్నవి. ఈ గ్రంథము మొదటి ప్రకరణములోఁ జెప్పఁబడిన 108 పౌనుల పాలిచ్చు బాన్ హెూర్ (Bon Heur) వంటి యావులు మన కున్న యెడల, యెంత మేలుగ నుండును. ప్రకృతమునందు రైతులు తగురీతిని పశువృద్ధి చేయకుండుటకు అయిదుముఖ్య కారణములు కలవు. (1) భూము లున్న రైతులు పశువులబీడుగాఁ గొన్ని యెకరముల నేలను విడువ నేరక, ధరలను బట్టి ధన హేతువు లగుపంటలకే భూమినంతను, నుపయోగించుట. (2) పసులకాపరులు పనుల మేఁత కుపయోగించు ప్రదేశములు లేనికారణమున, తాళ్ల పైనను, మిట్టలపైనను, బసులను మేపి,<noinclude><references/></noinclude> j1jt6ywzaisdvx9rlgqincmpqnr9sr4 106 213747 558095 2026-06-06T07:43:09Z Aryapragathi07 7305 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558095 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సావిత్రీ నాటకము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=శ్రీరాముల సచ్చిదానందశాస్త్రి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సావిత్రీ గ్రంథ మండలి |చిరునామా= |సంవత్సరం=1938 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} khd448g0jpwsh1ctm04z09avdv3pv7t 104 213748 558096 2026-06-06T07:55:48Z Vandanapu Saidhiraj 7301 /* అచ్చుదిద్దారు */ 558096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vandanapu Saidhiraj" /></noinclude>{{Center|style=font-size:180%;|ఆంధ్ర}} {{Center|style=font-size:190%;|సంస్కృత వ్యాకరణము}} {{Center|(ప్రథమశిక్షాత్మకము)}} {{Center|ఇది}} {{Center|ఆంధ్ర విద్యార్థుల సహాయార్థము}} {{Center|వి.ఆర్.కాలేజీహైస్కూలులో సహాయోపాధ్యాయుఁడుగానుండిన}} {{Center|style=font-size:120%;|వేదము. సూర్యనారాయణశాస్త్రి గారిచే}} {{Center|రచించినది.}} <br> {{Css image crop |Image = Abhinaya_darpanamu.pdf |Page = 5 |bSize = 425 |cWidth = 95 |cHeight = 102 |oTop = 248 |oLeft = 159 |Location = center |Description = }} <br> {{Center|మొదటికూర్పు.}} {{Center| చెన్నపురి: వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచే బ్రకటికము. }} {{left|All Rights Reserved.]}} {{right|[Price Rs. 1-4-0.}}<noinclude><references/></noinclude> exzsgo70g757ff44raxgr51g4emtb2d 106 213749 558099 2026-06-06T09:14:07Z ~2026-33300-30 7351 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558099 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సంగ్రహ వ్యాకరణం |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సత్యానంద ప్రెస్ |చిరునామా=రాజమండ్రి |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} j8eih2n5n3ougwrytcbdg0yswiy5sno 558101 558099 2026-06-06T09:26:23Z ~2026-33300-30 7351 558101 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సంగ్రహ వ్యాకరణం |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సత్యానంద ప్రెస్ |చిరునామా=రాజమండ్రి |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2="పైఅలో" 3="కాపీరై" 4="పైఅలో" 5="శీర్షిక" 6="-" 7="1" 96="వెఅట్ట" 92to95="పరిభా" 95="వెఅలో" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} gpeatk0g7lfchhr9f5gs0u1o61ybbw2 558102 558101 2026-06-06T09:28:26Z ~2026-33555-69 7352 558102 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సంగ్రహ వ్యాకరణం |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సత్యానంద ప్రెస్ |చిరునామా=రాజమండ్రి |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2="పైఅలో" 3="కాపీరై" 4="పైఅలో" 5="శీర్షిక" 6="-" 7="1" 96="వెఅట్ట" 95="వెఅలో" 92to95="పరిభా" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 461entvwvi2y2d7yedai0bazu5shj8f 106 213750 558108 2026-06-06T10:08:30Z Vandanapu Saidhiraj 7301 [[WP:AES|←]]Created page with '' 558108 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రసప్రదీపిక |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=పండిత డి. గోపాలచార్యులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆయుర్వేదశరమ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1916 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} q86cxjfwl4elbz6jb4k8cxn27if9o0t 558110 558108 2026-06-06T10:13:19Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558110 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రసప్రదీపిక |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=[[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆయుర్వేదశరమ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1916 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 54zhfm7tlp0o4ai63w2fhadjeea6ip6 558114 558110 2026-06-06T10:36:57Z Vandanapu Saidhiraj 7301 558114 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రసప్రదీపిక |భాష=te |సంపుటి=1 |రచయిత=[[రచయిత:దీవి గోపాలాచార్యులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆయుర్వేదశరమ |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1916 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="-" 2="పైఅట్ట" 3="పైఅలో" 4="పైఅట్ట" 5="పైఅలో" 6="-" 7="రచయిత చిత్రం" 8="-" 9to42="ఉపోద్ఘా" 42="వంశవృక్షమును చూపు పటము" 43to48="విసూ" 48="పరిచ" 49to54="తెనుగు ఇంగ్షీషు పేర్లు " 55="1" 258="-" 259to260="అతప" 261to269="ఉపగ్రం" 266="ప్రకట" 273to274="ప్రకట" 267to272="ఆయుర్వేదీయోషధములు" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} k7u28oxwvna2xic9z8xu2kfcw7r3l3h