వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 102 11179 560892 476767 2026-06-22T09:37:16Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560892 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = నన్నయ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = న |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = నన్నయ తెలుగులో ఆదికవి. సుమారు 11వ శతాబ్దంలో రాజరాజనరేంద్రుని కాలంలో జీవించెను. |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = నన్నయ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[శ్రీమదాంధ్ర మహాభారతము]] - ఆదిపర్వము. * [[ఆంధ్రశబ్దచింతామణి]] (1931) {{small scan link|19330101 AndhrashabdaChinthamani Telugu pdf.pdf}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[కవి జీవితములు/నన్నయభట్టు]] * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - ప్రథమ భాగము/నన్నయభట్టు]] * [[కథలు - గాథలు (చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి)/నన్నయ్యభట్టు]] m7pq6rc7zgaub7p7qafap9cssgt7lpb 104 158566 560901 456968 2026-06-22T10:57:33Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> తే. కోకిలా దేవి హర్షానఁ గుసుమమునకు వచ్చి మధుమయసం దేశ మిచ్చినటులఁ గడఁగి సవిశేషమగు సముత్కంఠ నడిపి పల్కసాగె నాగంతుకవ్యక్తి యంత. </poem> {{center|***}} <poem> తే. "తండ్రి కతిప్రియమైన సంతాన మేను ఇచట, గంధర్వభూమి, వసించి భవ్య లలితకళలందు జ్ఞానమార్జనమొనర్ప హృది నవోత్సాహ నిబిడమై యెసఁగుచుండె. తే. ముక్త గగనాన జరియించు రక్తి బలిసి నిత్యమభ్యాసమౌటను నెఱిఁ జెలంగె వ్యస్తహృదయము బహుకుతూహలము మెరయ విమలరమ్య సత్సత్యము న్వెదకుచుండె. తే. అహహ! దృష్టి హిమగిరిపై కరిగినంత నధిక భీరుతఁ బ్రశ్నించు నాత్మ యిట్లు “వసుమతీలక్ష్మికి భీతివళి ఇదేమి? పృథ్వికిట సంభవించిన పీడ యేమి?" తే. తనరి మౌనాన నాత్మసౌందర్యమునకు దివ్యమగు మహాసుప్తసందేశ మొకటి సజగమౌచు సంకేతమ్ము సలుపఁ గడఁగె— తా హఠమొనర్చె ముగ్ధచైతన్య మపుడు. తే. మరులుగొని ముందునకు సాగె మానసమ్ము పాదములు దాని వెనువెంటఁ బరఁగె కంటి యాకలియె తీరె కామనగాళిఁ గనఁగ వింత రమణీయసంభార మిద్ది, యహహ! తే. ఒక్క దినమున దరిలేని యుదధి రేగి క్షుబ్దమై డీకొనఁగ సాగె క్షోణిధరము </poem> ---- <div style="text-align:left;">506</div> <div style="text-align:right;">వావిలాల సోమయాజులు సాహిత్యం-1</div><noinclude><references/></noinclude> nnckhp3rhqnheqngcal42pf8ibovosy 104 158567 560902 456969 2026-06-22T11:05:32Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> నొంటి నిరుపాయజీవితం బొలయ నిట్లు నేం దిరుగుచుంటి మౌనాన నేటివరకు. తే. కంటి నొక కొంత బల్యన్న కబళ మిచట— “ఎవ్యరిది భూతహితరక్తి నిడిరి — ఎవరా యుష్జగిలి తా సజీవుండై యుండె నేంటి కిచట” ననునూహ జనియించె నెడందయందు. తే. “ఓ తపస్వి! ఇంతగ వాడియుంటి వేల? ఏమి, యీ వేదనావేగ మేల నీకు? అయ్యొ! ఎంత హతాశుండ వైతివయ్య! తెలియంబల్ము మి దెట్టి యుద్వేగమానొక తే. అయ్యొ! నిశ్యేషము నధీర మైన మధుర లాలసయె లేదె హృదయాంతరాన? ఏమి రమ్యవేషమును గొని వైరాగ్య మిటుల నిన్ను వంచించు నేర్చుల నెగడు నేమొ! తే. చటుల దుఃఖభయమ్ము నజ్ఞాత జటీల తల నెడంద నూహించి సంతతము నిటుల నపరిచితుండ వై నీ భవిష్యమ్ముం గూర్చి కర్మరంగాన విముఖతం గాంచ నేల? శిక్‌ తే. జాగృతమ్మయి వ్యక్తమై సంతసించు దనదు లీలకుం బరమచైతన్య మెపుదు కము విశ్వాభిరామవికాస మద్ది సర్వు అనురక్తులగుదు రా సర్గ మన్న </poem> {{right|35}} <poem> శే. నృష్టి కళ్యాణకర్మచే నెసంగు—శ్రేయ మిచ్చు పరిణామ మగు నెపుడిచ్చ కద్ది భోమకు లోనయి కాదని వదలి దాని నిహము నసఫల మొనరింతు వేల, నీవు?” </poem> {{center|***}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 507 |}<noinclude><references/></noinclude> qolct7l7xdqp5vx506uostzgwq5tqi8 560903 560902 2026-06-22T11:06:58Z Saniya kousar 7307 560903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> నొంటి నిరుపాయజీవితం బొలయ నిట్లు నేం దిరుగుచుంటి మౌనాన నేటివరకు. తే. కంటి నొక కొంత బల్యన్న కబళ మిచట— “ఎవ్యరిది భూతహితరక్తి నిడిరి — ఎవరా యుష్జగిలి తా సజీవుండై యుండె నేంటి కిచట” ననునూహ జనియించె నెడందయందు. తే. “ఓ తపస్వి! ఇంతగ వాడియుంటి వేల? ఏమి, యీ వేదనావేగ మేల నీకు? అయ్యొ! ఎంత హతాశుండ వైతివయ్య! తెలియంబల్ము మి దెట్టి యుద్వేగమానొక తే. అయ్యొ! నిశ్యేషము నధీర మైన మధుర లాలసయె లేదె హృదయాంతరాన? ఏమి రమ్యవేషమును గొని వైరాగ్య మిటుల నిన్ను వంచించు నేర్చుల నెగడు నేమొ! తే. చటుల దుఃఖభయమ్ము నజ్ఞాత జటీల తల నెడంద నూహించి సంతతము నిటుల నపరిచితుండ వై నీ భవిష్యమ్ముం గూర్చి కర్మరంగాన విముఖతం గాంచ నేల? శిక్‌ {{right|35}} తే. జాగృతమ్మయి వ్యక్తమై సంతసించు దనదు లీలకుం బరమచైతన్య మెపుదు కము విశ్వాభిరామవికాస మద్ది సర్వు అనురక్తులగుదు రా సర్గ మన్న </poem> <poem> శే. నృష్టి కళ్యాణకర్మచే నెసంగు—శ్రేయ మిచ్చు పరిణామ మగు నెపుడిచ్చ కద్ది భోమకు లోనయి కాదని వదలి దాని నిహము నసఫల మొనరింతు వేల, నీవు?” </poem> {{center|***}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 507 |}<noinclude><references/></noinclude> el9qlg0qp3t8jev48ml9a70f387wm4k 560905 560903 2026-06-22T11:08:53Z Saniya kousar 7307 560905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> నొంటి నిరుపాయజీవితం బొలయ నిట్లు నేం దిరుగుచుంటి మౌనాన నేటివరకు. తే. కంటి నొక కొంత బల్యన్న కబళ మిచట— “ఎవ్యరిది భూతహితరక్తి నిడిరి — ఎవరా యుష్జగిలి తా సజీవుండై యుండె నేంటి కిచట” ననునూహ జనియించె నెడందయందు. తే. “ఓ తపస్వి! ఇంతగ వాడియుంటి వేల? ఏమి, యీ వేదనావేగ మేల నీకు? అయ్యొ! ఎంత హతాశుండ వైతివయ్య! తెలియంబల్ము మి దెట్టి యుద్వేగమానొక తే. అయ్యొ! నిశ్యేషము నధీర మైన మధుర లాలసయె లేదె హృదయాంతరాన? ఏమి రమ్యవేషమును గొని వైరాగ్య మిటుల నిన్ను వంచించు నేర్చుల నెగడు నేమొ! తే. చటుల దుఃఖభయమ్ము నజ్ఞాత జటీల తల నెడంద నూహించి సంతతము నిటుల నపరిచితుండ వై నీ భవిష్యమ్ముం గూర్చి కర్మరంగాన విముఖతం గాంచ నేల? శిక్‌ {{right|35}} తే. జాగృతమ్మయి వ్యక్తమై సంతసించు దనదు లీలకుం బరమచైతన్య మెపుదు కము విశ్వాభిరామవికాస మద్ది సర్వు అనురక్తులగుదు రా సర్గ మన్న </poem> <poem> శే. నృష్టి కళ్యాణకర్మచే నెసంగు—శ్రేయ మిచ్చు పరిణామ మగు నెపుడిచ్చ కద్ది భోమకు లోనయి కాదని వదలి దాని నిహము నసఫల మొనరింతు వేల, నీవు?” </poem> {{center|***}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 507 |}<noinclude><references/></noinclude> j077f0jx7sbvlpixqfm7sgodnzalxz8 560906 560905 2026-06-22T11:09:25Z Saniya kousar 7307 560906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> నొంటి నిరుపాయజీవితం బొలయ నిట్లు నేం దిరుగుచుంటి మౌనాన నేటివరకు. తే. కంటి నొక కొంత బల్యన్న కబళ మిచట— “ఎవ్యరిది భూతహితరక్తి నిడిరి — ఎవరా యుష్జగిలి తా సజీవుండై యుండె నేంటి కిచట” ననునూహ జనియించె నెడందయందు. తే. “ఓ తపస్వి! ఇంతగ వాడియుంటి వేల? ఏమి, యీ వేదనావేగ మేల నీకు? అయ్యొ! ఎంత హతాశుండ వైతివయ్య! తెలియంబల్ము మి దెట్టి యుద్వేగమానొక తే. అయ్యొ! నిశ్యేషము నధీర మైన మధుర లాలసయె లేదె హృదయాంతరాన? ఏమి రమ్యవేషమును గొని వైరాగ్య మిటుల నిన్ను వంచించు నేర్చుల నెగడు నేమొ! తే. చటుల దుఃఖభయమ్ము నజ్ఞాత జటీల తల నెడంద నూహించి సంతతము నిటుల నపరిచితుండ వై నీ భవిష్యమ్ముం గూర్చి కర్మరంగాన విముఖతం గాంచ నేల? శిక్‌ {{right|35}} తే. జాగృతమ్మయి వ్యక్తమై సంతసించు దనదు లీలకుం బరమచైతన్య మెపుదు కము విశ్వాభిరామవికాస మద్ది సర్వు అనురక్తులగుదు రా సర్గ మన్న </poem> <poem> శే. నృష్టి కళ్యాణకర్మచే నెసంగు—శ్రేయ మిచ్చు పరిణామ మగు నెపుడిచ్చ కద్ది భోమకు లోనయి కాదని వదలి దాని నిహము నసఫల మొనరింతు వేల, నీవు?” </poem> {{center|***}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 507 |}<noinclude><references/></noinclude> el9qlg0qp3t8jev48ml9a70f387wm4k 104 158568 560908 456970 2026-06-22T11:13:23Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> తే. దుణుపూరిత గతరాత్రి దోంచె సౌఖ్య నూతనోదయము రుబిరానూనముగను జిలుగు నీలపటమ్ముగాం జెలలె నద్ది దాన సుఖశరీర మొగిని దాగియుండె.. తే. ఎద్ది యభిశాప మంచు నూహింతు వీవు విశ్వ కష్టమూల మని భావింతు దేని నద్ది యీశు గుప్తవరమె యౌను—దీని నీవు మరువంబోకు మెడంద నెన్నండేని శే. వ్యాకులమయి విపత్సీడ వలన నిటుల స్పందనము జెందు ని మ్మహాజగము—కడంగు నిట్టి సుఖదుఃఖమే వికాసంపు సత్య మగు—మహేళు నమృతదాన మరయ నిద్ది. </poem> {{right|40}} <poem> తే. నిత్యసుఖ మెపుడుం ట్రభుత నెరపుచున్నం గళవళము నొందు జలనిధి గతిగ నద్ది వ్యథవలన నీలవీచి కావళుల నడుమ కాంతి విరజిమ్ము సుఖమణిగణము చెదరు. </poem> {{center|****}} <poem> తే. మనువు సవిషాదుండై యిటు లనంగసాగె “మానసమున నీ యుచ్చ్వాస మంజులతలు రమ్య సువిలాసతలతో నిరంతరమ్ము నొదవంజేయు నుత్సాహ మహోర్మికలను. తే. కాని నిరుపాయమైన దీ గడ్డు బ్రతుకు, ఇందు సందేహ మినుమంత యేని లేదు పరిణతిగ నా నిరాశను బడయు నద్ది పరగు సఫలతా కల్పిత వపువు వోలె, తే. అప్పుడా వ్యక్తి మైత్రితో ననియె “ఎంత ధీరతను వీడినా వొహో! బీరు లెందుం </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 508 |}<noinclude><references/></noinclude> gt8ae81qit2kno0takn256a5hr1sv9z 560909 560908 2026-06-22T11:17:05Z Saniya kousar 7307 560909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>;తే.<poem> దుణుపూరిత గతరాత్రి దోంచె సౌఖ్య నూతనోదయము రుబిరానూనముగను జిలుగు నీలపటమ్ముగాం జెలలె నద్ది దాన సుఖశరీర మొగిని దాగియుండె. </poem> ;తే.<poem> ఎద్ది యభిశాప మంచు నూహింతు వీవు విశ్వ కష్టమూల మని భావింతు దేని నద్ది యీశు గుప్తవరమె యౌను—దీని నీవు మరువంబోకు మెడంద నెన్నండేని </poem> ;తే.<poem> వ్యాకులమయి విపత్సీడ వలన నిటుల స్పందనము జెందు ని మ్మహాజగము—కడంగు నిట్టి సుఖదుఃఖమే వికాసంపు సత్య మగు—మహేళు నమృతదాన మరయ నిద్ది. </poem> {{right|40}} ;తే.<poem> నిత్యసుఖ మెపుడుం ట్రభుత నెరపుచున్నం గళవళము నొందు జలనిధి గతిగ నద్ది వ్యథవలన నీలవీచి కావళుల నడుమ కాంతి విరజిమ్ము సుఖమణిగణము చెదరు. </poem> {{center|****}} ;తే. <poem> మనువు సవిషాదుండై యిటు లనంగసాగె “మానసమున నీ యుచ్చ్వాస మంజులతలు రమ్య సువిలాసతలతో నిరంతరమ్ము నొదవంజేయు నుత్సాహ మహోర్మికలను. </poem> ;తే.<poem> కాని నిరుపాయమైన దీ గడ్డు బ్రతుకు, ఇందు సందేహ మినుమంత యేని లేదు పరిణతిగ నా నిరాశను బడయు నద్ది పరగు సఫలతా కల్పిత వపువు వోలె, </poem> ;తే.<poem> అప్పుడా వ్యక్తి మైత్రితో ననియె “ఎంత ధీరతను వీడినా వొహో! బీరు లెందుం </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 508 |}<noinclude><references/></noinclude> gyc3ypgwddodgfce68fh9b93lhkndiv 560910 560909 2026-06-22T11:19:54Z Saniya kousar 7307 560910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> దుణుపూరిత గతరాత్రి దోంచె సౌఖ్య నూతనోదయము రుబిరానూనముగను జిలుగు నీలపటమ్ముగాం జెలలె నద్ది దాన సుఖశరీర మొగిని దాగియుండె. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఎద్ది యభిశాప మంచు నూహింతు వీవు విశ్వ కష్టమూల మని భావింతు దేని నద్ది యీశు గుప్తవరమె యౌను—దీని నీవు మరువంబోకు మెడంద నెన్నండేని </poem> {{left|తే.}} <poem> వ్యాకులమయి విపత్సీడ వలన నిటుల స్పందనము జెందు ని మ్మహాజగము—కడంగు నిట్టి సుఖదుఃఖమే వికాసంపు సత్య మగు—మహేళు నమృతదాన మరయ నిద్ది. </poem> {{left|శే.}} {{right|40}} <poem> నిత్యసుఖ మెపుడుం ట్రభుత నెరపుచున్నం గళవళము నొందు జలనిధి గతిగ నద్ది వ్యథవలన నీలవీచి కావళుల నడుమ కాంతి విరజిమ్ము సుఖమణిగణము చెదరు. </poem> {{left|తే.}} {{center|****}} <poem> మనువు సవిషాదుండై యిటు లనంగసాగె “మానసమున నీ యుచ్చ్వాస మంజులతలు రమ్య సువిలాసతలతో నిరంతరమ్ము నొదవంజేయు నుత్సాహ మహోర్మికలను. </poem> {{left|తే.}} <poem> కాని నిరుపాయమైన దీ గడ్డు బ్రతుకు, ఇందు సందేహ మినుమంత యేని లేదు పరిణతిగ నా నిరాశను బడయు నద్ది పరగు సఫలతా కల్పిత వపువు వోలె, </poem> {{left|తే.}} <poem> అప్పుడా వ్యక్తి మైత్రితో ననియె “ఎంత ధీరతను వీడినా వొహో! బీరు లెందుం </poem> {{left|తే.}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 508 |}<noinclude><references/></noinclude> 8019vgc7ulm170o5qj5ktxd12jrkh6o 560911 560910 2026-06-22T11:21:23Z Saniya kousar 7307 560911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude><poem> దుణుపూరిత గతరాత్రి దోంచె సౌఖ్య నూతనోదయము రుబిరానూనముగను జిలుగు నీలపటమ్ముగాం జెలలె నద్ది దాన సుఖశరీర మొగిని దాగియుండె. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఎద్ది యభిశాప మంచు నూహింతు వీవు విశ్వ కష్టమూల మని భావింతు దేని నద్ది యీశు గుప్తవరమె యౌను—దీని నీవు మరువంబోకు మెడంద నెన్నండేని </poem> {{left|తే.}} <poem> వ్యాకులమయి విపత్సీడ వలన నిటుల స్పందనము జెందు ని మ్మహాజగము—కడంగు నిట్టి సుఖదుఃఖమే వికాసంపు సత్య మగు—మహేళు నమృతదాన మరయ నిద్ది. </poem> {{left|తే.}} {{right|40}} <poem> నిత్యసుఖ మెపుడుం ట్రభుత నెరపుచున్నం గళవళము నొందు జలనిధి గతిగ నద్ది వ్యథవలన నీలవీచి కావళుల నడుమ కాంతి విరజిమ్ము సుఖమణిగణము చెదరు. </poem> {{left|తే.}} {{center|****}} <poem> మనువు సవిషాదుండై యిటు లనంగసాగె “మానసమున నీ యుచ్చ్వాస మంజులతలు రమ్య సువిలాసతలతో నిరంతరమ్ము నొదవంజేయు నుత్సాహ మహోర్మికలను. </poem> {{left|తే.}} <poem> కాని నిరుపాయమైన దీ గడ్డు బ్రతుకు, ఇందు సందేహ మినుమంత యేని లేదు పరిణతిగ నా నిరాశను బడయు నద్ది పరగు సఫలతా కల్పిత వపువు వోలె, </poem> {{left|తే.}} <poem> అప్పుడా వ్యక్తి మైత్రితో ననియె “ఎంత ధీరతను వీడినా వొహో! బీరు లెందుం </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 508 |}<noinclude><references/></noinclude> ohurp70s3ylespqxp7nwee6n4q5q2gr 104 158569 560912 456971 2026-06-22T11:22:37Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> జచ్చి యేనియుఁ జేకొండ్రొ జయము నట్టి బ్రతుకు పణమున నోటమి వడసినావు. తపము కాదు జీవనమే సత్యమ్ము కనఁగ క్షణిక దీనావసాదమ్ము కరము జాలి నొదవఁగాఁ జేయు నాశాప్రమదము తరళ కాంక్షతో నిండియున్నది గాఢనిద్ర. </poem> {{left|తే.}} <poem> ప్రకృతి వనితకు వాడిన ప్రసవములను చెలఁగి సింగార మెవ్వరుఁ జేయ రెపుడు వీడ సౌరభ, మందముల్ వాడిపోవ త్వరితగతి ధూళిఁ గలసిపోవలయు నవ్వి. </poem> {{left|తే.}} <poem> క్షణము సహియింప నోపఁగాఁ గలదె ప్రకృతి యీ పురాతన నిర్మోకమెన్నఁడేని వలచి పరివర్తనము, అందు నిలిచియున్న దనవరత నవతా మహాహ్లాదనమున. </poem> {{right|45}} {{left|తే.}} <poem> యుగము లనియెడి పృథుల గండోపలముల నవ్య గంభీరముగ సృష్టి నడచిపోవు అమర గంధర్వ దైత్య సముదయములు వ్యాకులతలతో వెనువెంట నరుగుచుంద్రు. </poem> {{center|***}} {{left|తే.}} <poem> ఒక్కఁడవు నీవు - సువిశాల ముర్వి నైజము నిఖిల వైభవసంపత్తి నిండియుండె కర్మభోగము, భోగంపు కర్మ-ఇదియె యమలిన జడతాచేతనాహ్లాదనమ్ము. </poem> {{left|తే.}} <poem> యజన మసహాయతను నొంటి నాచరింపఁ గలవె? ఆ యూహ నర్థమ్ము గలదె? ఎచట నాత్మ కర్షణరహితమౌ నచటఁ జేయఁ జాలుదే యెట్టిక్రియను విస్తారముగను </poem> {{right|50}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 509 |}<noinclude><references/></noinclude> 6wggbgpczzsfo0y7qbzupdbzpy2tn4i 560913 560912 2026-06-22T11:23:36Z Saniya kousar 7307 560913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude> <poem> జచ్చి యేనియుఁ జేకొండ్రొ జయము నట్టి బ్రతుకు పణమున నోటమి వడసినావు. {{left|తే.}} తపము కాదు జీవనమే సత్యమ్ము కనఁగ క్షణిక దీనావసాదమ్ము కరము జాలి నొదవఁగాఁ జేయు నాశాప్రమదము తరళ కాంక్షతో నిండియున్నది గాఢనిద్ర. </poem> {{left|తే.}} <poem> ప్రకృతి వనితకు వాడిన ప్రసవములను చెలఁగి సింగార మెవ్వరుఁ జేయ రెపుడు వీడ సౌరభ, మందముల్ వాడిపోవ త్వరితగతి ధూళిఁ గలసిపోవలయు నవ్వి. </poem> {{left|తే.}} <poem> క్షణము సహియింప నోపఁగాఁ గలదె ప్రకృతి యీ పురాతన నిర్మోకమెన్నఁడేని వలచి పరివర్తనము, అందు నిలిచియున్న దనవరత నవతా మహాహ్లాదనమున. </poem> {{right|45}} {{left|తే.}} <poem> యుగము లనియెడి పృథుల గండోపలముల నవ్య గంభీరముగ సృష్టి నడచిపోవు అమర గంధర్వ దైత్య సముదయములు వ్యాకులతలతో వెనువెంట నరుగుచుంద్రు. </poem> {{center|***}} {{left|తే.}} <poem> ఒక్కఁడవు నీవు - సువిశాల ముర్వి నైజము నిఖిల వైభవసంపత్తి నిండియుండె కర్మభోగము, భోగంపు కర్మ-ఇదియె యమలిన జడతాచేతనాహ్లాదనమ్ము. </poem> {{left|తే.}} <poem> యజన మసహాయతను నొంటి నాచరింపఁ గలవె? ఆ యూహ నర్థమ్ము గలదె? ఎచట నాత్మ కర్షణరహితమౌ నచటఁ జేయఁ జాలుదే యెట్టిక్రియను విస్తారముగను </poem> {{right|50}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 509 |}<noinclude><references/></noinclude> b95ddaqweana4mr72hpdq4zummkymo1 104 158570 560914 456972 2026-06-22T11:26:00Z Saniya kousar 7307 560914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> అణంగిపోయెను నీ భార మందు ఎచట నూంత కన్వేషణము సేయ నొప్పిదముగ ఏను సహచరినై నీకు. బూని బుణవి ముక్త నౌదును పూర్ణసముత్సుకతను. </poem> {{left|తే.}} <poem> సేవతౌ నా సమర్పణ స్వీకరింపు మగును జుక్మాని యది నీ భవాద్ధి యందు స్వార్థమును వీడి నీ పదసరసిజముల నేటినుండి జీవితము నంకితమొసర్తు. </poem> {{left|తే.}} <poem> మాయను, దయను, మమతను, మధురిమమును, గాఢవిశ్వాసమును నేండు గైకొను—మిన వివృతములు నా మనోరత్న విమల నిధులు నీ సమీపాన ననుభోగ్య నిచయములుగ. </poem> {{left|తే.}} <poem> సృష్టిమూల రహస్యమ్ము వీవు కమ్ము, వ్యాప్తి నొందు నా వల్లి నీ వలన నింక కుసుమ సౌరభ మీ విశ్వగోళ మందు నిండు రమ్య పుష్పక్రీడ నెగడు మయ్య! </poem> {{center|***}} {{left|తే.}} <poem> అబ్బయోని శుభ వరదా నార వచను శ్రవణముల సోకలేదె—నీరంధ్ర మద్ది “శక్తియుతుండవు కైకొమ్ము జయము నీవు” ఇట్టి జయగీతి మార్రోగు నీ జగాన. </poem> {{left|తే.}} <poem> “ఓ అమృతసంతతీ! భయ మొప్పరింపు మున్నయది వృద్ధి యెదుట శుభోజ్వలముగ కెరలు కర్షణ జీవనకేంద్ర మెలమి శరణర్పణమర్థి హర్షమనంతును. </poem> {{left|తే.}} <poem> స్వర్గజనుల యసఫలతా ధ్వంసనమ్ము కడంగి ప్రోవిడి ప్రచురోపకరణములను </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 510 |}<noinclude><references/></noinclude> lldzxal29ty9fih9rya2al0mk37hdhh 560917 560914 2026-06-22T11:33:03Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> అణంగిపోయెను నీ భార మందు ఎచట నూంత కన్వేషణము సేయ నొప్పిదముగ ఏను సహచరినై నీకు. బూని బుణవి ముక్త నౌదును పూర్ణసముత్సుకతను. </poem> {{left|తే.}} <poem> సేవతౌ నా సమర్పణ స్వీకరింపు మగును జుక్మాని యది నీ భవాద్ధి యందు స్వార్థమును వీడి నీ పదసరసిజముల నేటినుండి జీవితము నంకితమొసర్తు. </poem> {{left|తే.}} <poem> మాయను, దయను, మమతను, మధురిమమును, గాఢవిశ్వాసమును నేండు గైకొను—మిన వివృతములు నా మనోరత్న విమల నిధులు నీ సమీపాన ననుభోగ్య నిచయములుగ. </poem> {{left|తే.}} <poem> సృష్టిమూల రహస్యమ్ము వీవు కమ్ము, వ్యాప్తి నొందు నా వల్లి నీ వలన నింక కుసుమ సౌరభ మీ విశ్వగోళ మందు నిండు రమ్య పుష్పక్రీడ నెగడు మయ్య! </poem> {{center|***}} {{left|తే.}} <poem> అబ్బయోని శుభ వరదా నార వచను శ్రవణముల సోకలేదె—నీరంధ్ర మద్ది “శక్తియుతుండవు కైకొమ్ము జయము నీవు” ఇట్టి జయగీతి మార్రోగు నీ జగాన. </poem> {{left|తే.}} <poem> “ఓ అమృతసంతతీ! భయ మొప్పరింపు మున్నయది వృద్ధి యెదుట శుభోజ్వలముగ కెరలు కర్షణ జీవనకేంద్ర మెలమి శరణర్పణమర్థి హర్షమనంతును. </poem> {{left|తే.}} <poem> స్వర్గజనుల యసఫలతా ధ్వంసనమ్ము కడంగి ప్రోవిడి ప్రచురోపకరణములను </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 510 |}<noinclude><references/></noinclude> mugp21ge2h5660x0itsfmg1s1dav661 104 158571 560918 456973 2026-06-22T11:35:52Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> మానవక్రీ గతిని బడి మసలు చుండె మతి సుచైతన్యరాజ్యమ్ము మల్లడిలుత! </poem> {{left|తే.}} <poem> అమల చేతనారుచి రేతిహాసరచన యభిల మానవ భావసత్యమ్ము—అద్ది విశ్వ మహనీయ మానసవీథులందు నంకిత మృగు గాక దివ్యాక్షరముల. </poem> {{left|తే.}} <poem> అబ్బులు జలాలం బూర్జమ్ము లయ్యెనేని, గ్రహములకు విరుద్ధగతులు గల్గెనేని యనలనగములు చూర్చితా లయ్యెనేని సఫలతను జెందుంగావుత స్రష్టసృష్టి, </poem> {{left|తే.}} <poem> అగ్నికణముల వలె మానవాళియశము గర్వహర్షాల జ్వలియించు కాల మగుత! జల మహానిల వసుమతీ సముదయముల వాని నధిగమించుచు నద్ది వరలుగాత! </poem> {{right|60}} {{left|తే.}} <poem> పొర్లి కడలి పల్మారు లుప్పాంగ నిమ్ము, ద్వీప కూర్మాల మునుంగుంచు దేలనిమ్ము వెదకుచు నుపాయసంహతి వృద్ధింగోరు. మానవుని శక్తి దృఢరీతి మనెండు గాత! </poem> {{left|తే.}} <poem> పరిణమించుత విశ్వదౌర్బల్య మమిత బలముగా—దాని సవిలాసఫణితి నపజ యంపు వ్యాపార మింక హసియింపంజేయుం గాత! శక్తికి సుఖగతి కలుగుంగాత!! </poem> {{left|తే.}} <poem> వ్యస్తము, వికలమును, నిరుపాయము నయి, చెదరినట్టి శక్తి చపలా శీర్ణ వికల కణములకు సమన్వయ మొగిం గలుగుంగాత! మానవత నిత్యము విజయమహిత మగుత”!! </poem> {{right|63}} ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 511 |}<noinclude><references/></noinclude> lzl9ui79qlh6427buchudlhb06n0g9l 104 158572 560919 456974 2026-06-22T11:37:25Z Saniya kousar 7307 560919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>== కామము (అనురాగము) == {{left|తే.}} <poem> “జీవనోద్యాన మధుమయ స్పిగ్రసురభి! అంతరిక్షపు టలలః ప్రయాణ మొనర సల్చి శార్వరిలోందుదిజాము నందు వచ్చి తెన్వేళ నిటకు సవ్వడియె లేక. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఈవు వచ్చుట జూచెనా యేమి పల్ముః గ్రొత్తలుగ నిప్పుడున్మాది కోకిలమ్ము? నीरవత్వాన నలసతం గూరి ముగ్ధ ముకుళములు ప్రీతిం దమ నేత్రములను దెరిచె. </poem> {{left|శే.}} <poem> తమినిం గ్రీడగ ముకుళాన దాంగు టీవు చేరి నేర్పిడి వేళలో శిథిలసురభి వలనం గల్గదె మస్ఫణంపు బటల మవని? ఆగును గాదా? నిజమ్మెదో యనుము నీవు. </poem> {{left|తే.}} <poem> పుష్పవననాంచలమ్ములం బొలుపు మెరయ నీవు సరసహాసమును లిఖించు వేళ కొండయేరుల జలజల గౌంతుకలతో నీవు మధురకంఠమ్ము జోడించినపుడు. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఎంత నిశ్చింత, యుల్లాస మెంత యున్న వహహ! పిక కాకలీస్వన మందు—బలిసి జీవన దిగంత గగనానంజెలంగి మారు యోగుచున్నది నవనవామోద మపుడు. </poem> {{left|తే.}} <poem> చెలంగి చాంచల్యమున నాండు చిత్రకార శిశువు చిత్రించె నత్యాశ స్పిద్ధరుచుల మంజు జీవన నేత్రాళి మసకకాంతి యుత మగు లిపి మనోజ్ఞమై యొదవంజేసె </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 512 |}<noinclude><references/></noinclude> kya2lt7t01uoz2a7izjxfpb6eqs8yd6 560920 560919 2026-06-22T11:38:10Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>== కామము (అనురాగము) == {{left|తే.}} <poem> “జీవనోద్యాన మధుమయ స్పిగ్రసురభి! అంతరిక్షపు టలలః ప్రయాణ మొనర సల్చి శార్వరిలోందుదిజాము నందు వచ్చి తెన్వేళ నిటకు సవ్వడియె లేక. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఈవు వచ్చుట జూచెనా యేమి పల్ముః గ్రొత్తలుగ నిప్పుడున్మాది కోకిలమ్ము? నीरవత్వాన నలసతం గూరి ముగ్ధ ముకుళములు ప్రీతిం దమ నేత్రములను దెరిచె. </poem> {{left|శే.}} <poem> తమినిం గ్రీడగ ముకుళాన దాంగు టీవు చేరి నేర్పిడి వేళలో శిథిలసురభి వలనం గల్గదె మస్ఫణంపు బటల మవని? ఆగును గాదా? నిజమ్మెదో యనుము నీవు. </poem> {{left|తే.}} <poem> పుష్పవననాంచలమ్ములం బొలుపు మెరయ నీవు సరసహాసమును లిఖించు వేళ కొండయేరుల జలజల గౌంతుకలతో నీవు మధురకంఠమ్ము జోడించినపుడు. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఎంత నిశ్చింత, యుల్లాస మెంత యున్న వహహ! పిక కాకలీస్వన మందు—బలిసి జీవన దిగంత గగనానంజెలంగి మారు యోగుచున్నది నవనవామోద మపుడు. </poem> {{left|తే.}} <poem> చెలంగి చాంచల్యమున నాండు చిత్రకార శిశువు చిత్రించె నత్యాశ స్పిద్ధరుచుల మంజు జీవన నేత్రాళి మసకకాంతి యుత మగు లిపి మనోజ్ఞమై యొదవంజేసె </poem> ---- {| width="100%" | align="right" | ఆంధ్ర కామాయని | align="left" | 512 |}<noinclude><references/></noinclude> rjwxwb5kzx1lesav8zifj9ueh4a94ew 104 158573 560921 456975 2026-06-22T11:41:19Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> తాల్చి మేలిముసుంగు లకాలతాంగి దృష్టులను దెలిపాల పూందేనెం గురియ మనుసుముంగిలి యా రసమునను నిండు— దానికడ విశ్వవిభవ మంతయును లొబు. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఆ సుమమ్ములం జిరునవ్వు లమరియుండె వెడలె నిట్టూర్పులను దాని వెల్లువలుగ ఆ కలవరము, గానమ్ము నమిత మధుర కము కోలాహల మపు డేకాంత మయ్యె. </poem> {{left|తే.}} <poem> చిత్తమున నున్న మాటల జెప్పు వేళ నాశ విడినట్టి నిశ్వాస మాచరించి యెదియొ యోజించెను మనువు—ఏమి యైన నతని వాంఛాప్రగతి యపు డాగలేదు. </poem> {{center|***}} {{left|శే.}} <poem> “విశ్వనీలావరణమా! ప్రవృత్తిం గొన్న నీవె దుర్చోధమవు గావు కేవలమ్ము కాంతిం బూర్జమ్ము లగు వస్తుగణము లేని నయనయుగళికి నవకుంఠనమ్ము లగును. </poem> {{right|10}} {{left|తే.}} <poem> వరుణ శోభాత్త చలచక్రవర! శశాంక! చేతు వేల కలంతం బ్రదక్షిణము నిట్లు? చల్లంబడినవి తారాప్రసవము లిచట నతుల భవదసఫలతలో యన్నయట్లు. </poem> {{left|తే.}} <poem> మత్తుంగొని యూగుచున్నవి మంజునీల కుంజములు—ఆగిపోలేదు కుసుమచరిత నభము క్రిక్మిరిసినది గంధమ్ముతోడ హిమకణాలె మరందమై యెసంగుచుండె. </poem> {{left|తే.}} <poem> రమ్యతగను ఏ యిందీవరమ్ము నుండి సురభియుత మధుధార వాగురను బన్ను </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 513 |}<noinclude><references/></noinclude> 9xrhc60ruhar881ivy3nfq5vb4zx5se 104 158574 560922 456976 2026-06-22T11:43:16Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> నద్ది మానసషట్సది కమర నయ్యెం ప్రణయ మోహినీ మధుర కారాగృహమ్ము. </poem> {{left|తే.}} <poem> అణువులకు నెట శ్రాంతి లభ్యమగు! నివ్వి యెంత కర్మవేగాన గమించుచుండె!! ఉల్లసనము సజీవమై యొప్పు మెరయు! నృత్యదాలన రుచిరమై నెగడుచుందు!! </poem> {{left|తే.}} <poem> నృత్య సంకీర్ణ నిశ్వాస నిచయమాయ యెంత మోహమయమ్ముగా నెసంగ మెనంగు చాన వెడలి సమీర మనూనమంద సూక్ష్మతలం టబ్రాణులకు శాంతిం జొప్పరించు. </poem> {{right|15}} {{left|శే.}} <poem> రమ్యకాంతి నాకాశరంధ్రములు నిండె ఇదియె సృష్టి గభీరమై యెసంగుచుండె స్పృహను వీడి కాంతితతి నిద్రించుచుండె ఈ క్షణమ్మును నలసి రోదించుచుండ. </poem> {{left|శే.}} <poem> ఈ మనోహర చంచలకృతులు నాట్య హసనముల నొప్పు నిండి రహస్యములను వానిపై బ్రాలు నా నేత్రపాలి నవ్వి ముందునకు సాగి పయనమ్ము నొందనీవు. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఏను గనుచున్నయది ఛాయయేన? అద్ది చిక్కుమాత్రమె యాన? విశేషమైన యస్యధనమెద్దియేని నీ యందమైన యవని కాంతర మందున నమరియున్నె? </poem> {{left|తే.}} <poem> ఎవర వక్షయనిధి, ఓసి, యెవర వీవు నేను గుర్తింపం జాలనా నిన్నుంగదంగి ప్రాణసూత్రాల చిక్కు విప్పంగ నాకు సవకరించెడి యొక మహాసాధనముగ. </poem> ---- {| width="100%" | align="right" | ఆంధ్ర కామాయని | align="left" | 514 |}<noinclude><references/></noinclude> 89g5zra6lq0u25pm27exdzqrsgsieia 560923 560922 2026-06-22T11:43:49Z Saniya kousar 7307 560923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> నద్ది మానసషట్సది కమర నయ్యెం ప్రణయ మోహినీ మధుర కారాగృహమ్ము. </poem> {{left|తే.}} <poem> అణువులకు నెట శ్రాంతి లభ్యమగు! నివ్వి యెంత కర్మవేగాన గమించుచుండె!! ఉల్లసనము సజీవమై యొప్పు మెరయు! నృత్యదాలన రుచిరమై నెగడుచుందు!! </poem> {{left|తే.}} <poem> నృత్య సంకీర్ణ నిశ్వాస నిచయమాయ యెంత మోహమయమ్ముగా నెసంగ మెనంగు చాన వెడలి సమీర మనూనమంద సూక్ష్మతలం టబ్రాణులకు శాంతిం జొప్పరించు. </poem> {{right|15}} {{left|తే.}} <poem> రమ్యకాంతి నాకాశరంధ్రములు నిండె ఇదియె సృష్టి గభీరమై యెసంగుచుండె స్పృహను వీడి కాంతితతి నిద్రించుచుండె ఈ క్షణమ్మును నలసి రోదించుచుండ. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఈ మనోహర చంచలకృతులు నాట్య హసనముల నొప్పు నిండి రహస్యములను వానిపై బ్రాలు నా నేత్రపాలి నవ్వి ముందునకు సాగి పయనమ్ము నొందనీవు. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఏను గనుచున్నయది ఛాయయేన? అద్ది చిక్కుమాత్రమె యాన? విశేషమైన యస్యధనమెద్దియేని నీ యందమైన యవని కాంతర మందున నమరియున్నె? </poem> {{left|తే.}} <poem> ఎవర వక్షయనిధి, ఓసి, యెవర వీవు నేను గుర్తింపం జాలనా నిన్నుంగదంగి ప్రాణసూత్రాల చిక్కు విప్పంగ నాకు సవకరించెడి యొక మహాసాధనముగ. </poem> ---- {| width="100%" | align="right" | ఆంధ్ర కామాయని | align="left" | 514 |}<noinclude><references/></noinclude> hmn7sfr7ohoxp78qkrsac7dyzcw07o6 104 158575 560924 456977 2026-06-22T11:46:01Z Saniya kousar 7307 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Saniya kousar" /></noinclude>{{left|తే.}} <poem> మధుర మాధవ యామినీ మంజులాల సాలకల దాగియున్న నక్షత్రమటుల శూన్య మరుభూమి ప్రవహించుచున్న మధుత రాంతరోదకస్రోతమట్లమరె దీవు. </poem> {{right|20}} {{left|తే.}} <poem> మౌనముగం గర్భపాళి ననూన మంజు మధురధారను నింపెడి మాడ్మి నుంటి వీవు—నీరవత్వంపుం దెర కావలననె మరొక టెదొతమిం బలికెడి పగిది నుండె. </poem> {{left|తే.}} <poem> ఆర్థి సృశియించినను మలయానిలమ్ము నాదు సంజ్ఞనింకను నిద్ర ననుపుచుండెం బులకరింతల నేత్రాళి మూసి—పిల్బు చున్నయది తంద్ర నిపుడు సముజ్ఞలింప. </poem> {{left|తే.}} <poem> క్రీడ యెంత చంచల—లీల విభ్రమమునం దాల్చెందనదు ప్రావారకతతిని నొలసి కానంబడకయె తన మృదు కరజలేజ ములను నా నేత్రముల నేల మూయు నిటుల? </poem> {{left|తే.}} <poem> బుద్ధమగు క్షితిజమునను బుట్టినట్టి శుక్రుఛాయను శ్యామసంళోభి జలద పంక్తి కిరణచయమను దుప్పటిని నుషసి యటుల నిద్రించు నొక రహస్యమ్ముతోడ. </poem> {{left|తే.}} <poem> వ్యాప్తినొందెను కిసలయావరణ మిదియె కిరణచయమున మధురమౌ స్వరరవమ్ము మొరయుచున్నట్లుగాందోచు ముగ్ధమురళి రంధ్రముల నుండి కొంత దూరమ్ము నందు. </poem> {{right|25}} {{left|శే.}} <poem> “జీవనపు ధనకాంతి దర్శింతుము తెరు తెరువు” మనుచు నున్నార లందరును నిచట దర్శనార్థమ్ముగా వచ్చితమ్ డొకండు తానె యావరణముపోల్మి దడినిం గట్టి. </poem> ---- {| width="100%" | align="left" | ఆంధ్ర కామాయని | align="right" | 515 |}<noinclude><references/></noinclude> l0lr5501bksyn5ka71r267hdtpq8008 104 160903 560823 559960 2026-06-21T12:55:56Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>ప వశమున నకులాకారమును ధరించెననియు, యుధిష్టిరుని యాగమును దూఱినప్పుడు శాపనివృత్తి కలుగవలసిన విధానముండెను. కనుక యాగమును నిందించుట సంభవించినదనియు చెప్పఁబడి యున్నది. మాంసాహారమును గుఱించియు, యాగములందు పశుహింస జరగుటను గుఱించియు జనుల యభిప్రాయము లెట్లు మాఱినవో చూపుటకై మేము నకులము యొక్క కథను కొంత దీర్ఘముగ వ్రాయవలసినవారమైతిమి. ఈ నకులము యొక్క కథ మనవారి యాహారవిధానము యొక్క మూఁడు దశాభేదములను దెలుపుచున్నది. మొదట మాంసాహారులు గాను జంతువులను బలియిచ్చువారుగను నున్న హింద్వార్యులు ఆపద్ధతిని వదిలి అహింసా సిద్ధాంతము నవలంబించి రెండవదశకు వచ్చిరి. ఆ రెండవ దశనుండి మరల యాగాదులందు హింసజరుగవచ్చును అను సిద్దాంతము నొప్పుకొని మూఁడవదశకు వచ్చిరి. ఈ విధముగా క్షాత్రయుగాంతమునాఁటికి స్థిరపడిన నీ మూఁడవ యభిప్రాయమే ఇప్పటి కాలమున పశుహింసతోఁగూడిన యాగములు విశేషముగాఁ గానరాకపోయినను, క్షాత్రయుగాంతముననుండిన యభిప్రాయమే యిప్పటికి స్థిరమై యున్నదనుట స్పష్టము. ఆహార విషయమునను క్షాత్రయుగాంతము నాఁటి యభిప్రాయములే నేఁడును నిలచియున్నవి. అనఁగా నేఁటికిని క్షత్రియులును, హింద్వార్యులలోను మిశ్రార్యులలోను జేరిన కొన్ని బ్రాహ్మణ జాతుల వారును మాంసాహారమునే భుజించు చున్నారు. అయినను, ఒక విషయమున మాత్రము కడపటివాక్యమునఁ బేర్కొనఁబడినవారు తక్కుoగల హిందువుల మార్గము ననుసరింపక తప్పలేదు. అదేదన గోవధము. హిందువులలోని వివిధశాఖలవారెట్లు గోవృషభవధమును మహాపాతకములుగ గణించు చుండిరో పైవారును నట్లే తలఁచుచుండిరి. <ref>★ఆర్జునుని శపథసందర్భమును జూడుఁడు. బ్రహ్మఘ్నా నాంచయేలోకా, యేచగోఘాతినామపి, పాయనంహి యవాన్నంహి శాకంకృనరమేవహీ, సంయావా పూవమాంసాని యేదలో కావృధాన్నతౌ౹౹ద్రోణః </ref> ఈ నిషేధ మెప్పుడు విధింపఁబడినదో తెలియదు. క్షాత్రయుగారంభమున మన హింద్వార్యులు గోవృషభములను బలియిచ్చుచు, వాని మాంసమును దినుచుండిరనుట నిర్వివాదాంశము. ఈ సిద్ధాంతమును బలపఱచు వాక్యములు మహాభారతమందెన్నియో కలవు. అనేక యాగములచేఁ బ్రసిద్ధిఁ గాంచిన రంతిదేవుడు బలియిచ్చు చుండిన వృషభముల<ref>†రంతిదేవునియింట దినమునకు 9000 పశువులు చంపబడుచుండెనని చెప్పబడియున్నది. ఆలభంతతదాగావః, నహప్రాణ్యేకవింశతిః|తత్రస సూదాక్రోశన్తి, నుమృష్ణమణికుండలాః నూపంభూయిష్ట మశ్నీధ్వం,వాద్యమాంనంయధాపురా॥ ద్రోణుః</ref> చర్మములు కుప్పలోనుండి యొకనది యుత్పత్తియయ్యెననియు, దానికి చర్మావతీ (చేంబలు) యను సార్థక నామము వచ్చెననియు, మహాభారతమున నున్నది. ఇఁక గొడ్డుమాంసమును దినుచుండిరను విషయమున, కావలసినచో భవభూతి కృతమగు ('ఉత్తర రామచరిత'లోని వశిష్ట విశ్వామిత్రుల శిష్యుల సంభాషణము చూడఁదగును. ఈ సంభాషణమున వశిష్ఠుని యాతిధ్యమునకై మధుపర్కము కొఱకు చిన్నయావు నొకదానిని వధించిన విధమును తెల్లగడ్డముగల యాజడదారియెదుట నాయావు, పులిముందుబడిన మేకపిల్లవలె, గుటక్కున మాయమైన విధమును వర్ణింపఁబడి యున్నది. స్థితిగతులట్లుండఁగా క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి గోవృషభములు ఆహారరూపమున మనవారి కుక్షులలోఁ బడకుండ నెట్లు తప్పించుకొనఁగల్గెనో తెలియవచ్చుటలేడు. ఎట్లయిన నేమి! క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి వానికాయవస్థ తప్పినది. ఎందుచేతనో కాని గ్రీకులు ఈ నిషేధమును వ్రాయలేదు. అప్పటికాలపువారు శాకాహారులుగా నుండిరనియు, జంతువుల బలియిచ్చుట వారేవగించు కొనుచుండిరనియు గ్రీకులు కనిపెట్టిరి. “హిందూ దేశీయులు సాధారణముగా ధాన్యము తిని జీవించెదరు; నేల దున్నెదరు. కాని పర్వత ప్రాంతముల వారు మాత్రము వేటాడిన జంతువుల మాంసముఁ దినుచుందురు” అని 'పరియాను' వ్రాసి యున్నాఁడు. దీనినిబట్టి చూడ, ఇప్పటి వలెనే ఆకాలమునఁ గూడ హిమాలయ ప్రాంతవాసులు మాంసమును దినుచుండిరనియు మైదానములలో నుండు వారు శాకాహారులుగా నుండిరనియు తెలియుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude> ldgcu919f6n4pyxm4b67m0p75evtux1 104 160904 560824 559981 2026-06-21T13:24:35Z Vjsuseela 1850 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vjsuseela" /></noinclude>'వేటాడిన జంతువులు' అనుటవలన గోవధ నిషిద్ధమైనట్టు కొంత గోచరమగుచున్నది. కాని పరదేశీయుల దృష్టి నాకృషి౯ంప వలసిన యీ యంశము గ్రీకులకేల స్పష్టముగా స్ఫురింపలేదో తెలియరాకున్నది. వారు వ్రాసిననేమి వ్రాయకపోయిననేమి? నేఁడెట్లో క్షాత్రయుగాంతమునగూడ నటే గోవధ మహాపాతకముగా నెంచఁబడు చుండెననుట నిస్సంశయము. మహాభారతము నచ్చటచ్చట కానవచ్చు నస్పష్ట చిహ్నములనుబట్టి గోవధానిషేధ చరిత్రమును కొంచెము కనుఁగొందము; నహువ సప్తర్షులకథలో, సప్తర్షులు యాగములందు గోవధ క్రమమైనదేయని వాదించుచుండ, నహుషుఁడగి యక్రమమని వాదించును. అనఁగా సప్తర్షులు క్షాత్రయుగము నాఁటి పూర్వాచారపరాయణుల భావములను వ్యక్తీకరించినారు; నహుషుఁడు సంస్కారవాదుల యభిప్రాయములను ప్రకటించియున్నాఁడు. "గోవులను బలియియ్యవచ్చునని చెప్పు వేదమంత్రములను నీవు నమ్ముదువా?" యని నహుషుని అగస్త్యుఁడడిగెను.<ref>★యఇమే బ్రహ్మణాప్రోక్తా, మంత్రావై ప్రోక్షణేగవామ్, వితే ప్రమాణంభవతః, ఉతాహో నేతివాసవః నహుషోనేతావాహ తమసామూఢ చేతః ఋ, ఉ, అధర్మేనంప్రవృత్తస్త్వం, ధర్మన ప్రతిబుధ్యనేః ప్రమాణమేతదస్తాకం, పూర్వప్రోక్తం మహర్షి భిఃః ఉద్యోః</ref> "నేను నమ్మ” నని నహుషుఁడు ఉత్తరమిచ్చెను. ఋషులిట్లనిరి. “నీవధర్మమార్గమున నున్నావు. అనుశ్రుతముగా వచ్చుచున్న మతమును నీవొప్పుకొనకున్నావు" తరువాత జరిగిన వాదవివాదమున నహుషుఁడు అగస్త్యుని తలమీఁదఁగొట్టి, శాపవశమున మత్యలోకమున సర్పమై జన్మించెను. నకులము కథలో జంతుహింసకు ప్రతికూలుఁడుగా నున్న అగస్త్యుఁడు ఈ సందర్భమున జంతుహింసకు అనుకూలుఁడుగా నుండుట విచిత్రముగా నున్నది. పైన వివరింపఁబడిన శ్లోక వ్యాఖ్యానమున గోవుయొక్క పావిత్య్రము ఏర్పడిన కారణము చూపఁబడి యున్నది. యాగ సంబంధములగు మంత్రములకు బ్రాహ్మణుఁడెట్లు ఉనికిపట్టోయ ప్లే యజ్ఞ ద్రవ్యములగు క్షీరము, నేయి మొదలగువానికి ఆవులునికి పట్టులు కనుక ఆవులను వధింపఁగూడదని నహుషుఁడు తలఁచెనఁట. గోవధానిషేధమునకు మఱియొక కారణముకూడ నుండవచ్చును. కృష్ణునకు గోవులు ప్రియతమములగుట వలన కృష్ణారాధనముతోఁబాటు గోవుల గౌరవముకూడ హెచ్చియుండవచ్చును. ఇంకొక సంగతికూడ గమనింపఁదగియున్నది. ఇరానియనులు గోవులపావిత్యమును నమ్ముచుండిరి. కనుక సింధునది యావలినుండి అప్పుడప్పుడు వచ్చుచుండిన యార్యులతో ఁగూడ నీయభిప్రాయము దేశమునందంతిట బ్రవేశించియుండవచ్చును. ఎట్లువచ్చిన నేమి? గోవధానిషేధము క్షాత్రయుగములోనే వచ్చినదనియు అది కొంతకాలము వఱకు వాదవివాదములకు గుఱియై ఆయుగాంతము వఱకు స్థిరపడినది మనము నమ్మవలెను. వీపులమీఁద బరువులను మోసికొనిపోవు జంతువుల మాంసము తినఁగూడదని మనదేశమందొక నియమముండెను. మహాభారతముననిట్టి మాంసమునకు 'పృష్ఠమాంస' మని పేరు. బరువులుమోయు జంతువులయెడల జనులకుగల కృతజ్ఞత వలన నీనియమము పుట్టియుండవచ్చును. ఈకారణము వృషభముల వధకు వర్తించును గాని గోవధకువర్తింపదు. అంతేకాక గుఱ్ఱపుమాంసము ఆకాలమున నిషిద్ధముగా నుండలేదు. గుఱ్ఱముకూడ బరువులను మోసి కొనిపోవు జంతువేకదా. కనుక పృష్ఠమాంస సిద్ధాంతము తర్కమునకు నిలువఁజాలదు. గోమాంసముమాత్రమే కాక బ్రాహ్మణక్షత్రియులు తినఁగూడని మాంసముల విధములు ఇంకనుగలవు. “ఐదునఖములుగల యైదు తరగతుల జంతువుల మాంసమును మాత్రమే బ్రాహ్మణ <ref>‡పందపందనఖాభిక్ష్యా, బ్రహ్మక్షత్రేణరాఘవ, శల్యకఃశ్చవిధోగోథా, శరఃకూరపంచమఃః</ref>క్షత్రియులు తినఁదగినది” యని రామాయణమున నొక ప్రసిద్ధశ్లోకము కలదు. దీనినిబట్టి చూచితిమేని బ్రాహ్మణులు మాంసాహారమును దిను విషయమున మఱెే నిర్బంధము నుండినట్లు కానరాదు. ఇట్లుండియు, మహాభారతమున నొకచోట త్యాజ్యములగు జంతువులు పేర్కొనఁబడినవి. శాంతిపర్వములోని ౩౬ వ అధ్యాయము "బ్రాహ్మణుఁడు తినఁగూడని మాంస మేది?” యని ధర్మరాజు భీష్మునడుగును. దీనికి భీష్ముడిచ్చిన ప్రత్యుత్తరమిది <ref>అనడ్వాన్మృత్తికాచైవ, తథాక్షుద్రపిపీలికాః, శ్లేషాతక స్తధావిప్రై, రభక్ష్యంవిషమేవచః అభక్ష్యా బ్రాహ్మణేరత్స్యాః, శల్కైర్యే వైవివర్జితాః|చతుప్పా</ref> “ఎద్దులను, మంటిని (?) చిన్న పిపీలకల<noinclude><references/></noinclude> qtj24ndxewgnros48qpspfddl6hadu5 104 185128 560828 503240 2026-06-21T15:33:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>లయిన రాహుత్తులునుం గల కలనుఁ గనుంగొని చని వీరా గ్రేసరుం డగు నుగ్రుండు పితామహాగ్రభాగంబున నిలిచి గెలిచినవిధంబు విన్నవించిన విని విరించి పుత్రవధవిధాకర్ణన గ్రథితశోకానలదందహ్యమానమానసుం డై మండిపడుచుం జూచిన నతండునుం భస్మంబైన బుత్రహత్యాదిదోషంబును బుత్రవిహీనత్వంబును బ్రాప్తంబయ్యెనే యని విచారించి.</poem>|ref=63}} {{p|ac|fwb}}బ్రహ్మ పుత్రహత్యాదిదోషపరిహారార్థము తపంబు సేయుట</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇంతట దేవదేవుఁ గరుణేక్షణు దక్షిణరౌప్యశైలశృం గాంతరవాసు భక్తజనతామరభూజము నద్రికన్యకా కాంతునిఁ గొల్వకున్న సుతఘస్మరతా సుతహీనతాఘ దు ర్దాంతపయోధిపాత్రమునఁ దప్పి మనంబు సుఖంబునొందునే?</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని వితర్కించుచు.</poem>|ref=65}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంచలఁ గట్టినట్టి రథమాత్మవధూటియుఁ దాను నెక్కి చిం తించిన <ref>యాత్మలో</ref>యంతలోఁ గనలి తీవ్రత దక్షిణరౌప్యశైలమున్ గాంచె విరించి ముక్తికలకంఠవధూపదవీరసాలమున్ బంచముఖానుకూలము విపద్విపినోగ్రదవాగ్నికీలమున్.</poem>|ref=66}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కాంచికాంచనమాణిక్యఖచితమైన యంచకొదమలఁ బూన్చిన యరదము డిగి దేవియును దాను <ref>మొగలేట, మొగదేట</ref>మొగలేటఁ దీర్థమాడి యభవు దర్శించి జ్ఞానపుష్పాంబఁ గొలిచి.</poem>|ref=67}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>దక్షిణకైలాసగోత్రంబునఁ గూర్చుండి కమలాసనుండు కమ లాసనస్థుం డై హృదయకమలంబునఁ బరమేశ్వరు చరణకమ లంబులు నిలిపి పంచేంద్రియసౌఖ్యంబుల వంచించి.</poem>|ref=68}}<noinclude><references/></noinclude> ob6xvy17ujxdeoqnfw5psl1apik6dw6 104 185129 560847 503241 2026-06-22T03:42:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కందమూలాదిభక్షణములఁ గొన్నిది నంబులు ఘోరతపం బొనర్చి యంబుకణంబు లాహారంబుగాఁ గొన్ని నెలలు దప్పక భక్తి నిర్వహించి పవనాశనంబునఁ బరితృప్తుఁ డై కొన్ని <ref>ఋతువు లద్భుతతపోగ్రతను</ref>ఋతువుల నద్భుతవ్రతము సలిపి సతతోపవాసనిష్ఠాపరాయణబుద్ధిఁ గొంతకాలము తపోదాంతి నెఱపి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భువనభవనభయంకరపవనవర్ష శిశిర<ref>తీవ్రాతపవ్యధ</ref>తీవ్రతరవ్యధఁ జెదరనీక హృదయధైర్యంబు మిక్కిలి పదిలపఱిచి నలువ యిబ్బంగిఁ బెక్కేండ్లు సలిపెఁ దపము.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>గాంగేయముఖరీతరంగసంగతసదా గతి మహాగ్రీష్మదుఁఖము <ref>దహింప</ref>హరింప సతతవాచంయమీశ్వరకృతక్రతుహని ర్జ్వలదగ్నికీలలు చలి నడంప నికటద్రుమస్థితనీలకంఠంబులు పురులొడ్డి వానల<ref>ముసురు</ref>బిఱుసు మాన్ప నాగంబు లాభోగభోగంబు లడ్డంబు పట్టి ఝంఝానిలపంక్తి నునుప</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నఖిలభూతాత్మమూర్తియై యతిశయిల్లు కొడుకుఁ బడయంగ సర్వేశుఁ గూర్చి తపము</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> jsrqydo2erqqr4aosixjviwnbjp6phw 104 185130 560848 503242 2026-06-22T04:04:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>సేసె నటుకానఁ బవనాగ్నిశిఖిఫణీంద్రు లాదిగాఁ గూడి <ref>దివిరి</ref>విధికి సహాయు లైరి.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తల్లిఁ గానని లేడిపిల్లకుఁ జన్నిచ్చి పెంచు బెబ్బులి తనబిడ్డయట్ల దైవికంబున గూఁడు దప్పి <ref>నేలకు</ref>తెప్పున బడ్డ రాచిల్కబోదలఁ బ్రోచుఁ బిల్లి యెండచేఁ గ్రాఁగిన కొండ<ref>గొరియలఁ దెచ్చి</ref>కోయిలఁ దెచ్చి యెలమావినీడల నిలుపుఁ గ్రోఁతి యెడఁబాసి పోయిన పిడియేనుఁగులఁ గూర్చి కరివిరహంబు కేసరి హరించు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>స్తనితముల కెగపడి వచ్చు శరభములను బట్టి యొయ్యన ధాత్రిపైఁ బెట్టి కాచు గండభేరుండపక్షులుఁ గలిగి యజుని యాశ్రమము శాంతరసరూప మయ్యె నపుడు.</poem>|ref=71}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆడ విధాతకుం జదువులమ్మ సదా పనిపాట సేయఁ జే దోడుగఁ జెంచెత ల్పలుకుఁదోడుగ రాజశుకీకదంబమున్ గూడి చరింపఁగా నదియుఁ గొంత వినోదము గాఁ దపస్వినీ క్రీడ వహించె నాత్మపతికిన్ మదిగోర్కి ఫలించు నంతకున్.</poem>|ref=72}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భారతీదేవియును దానుఁ బద్మభవుఁడు భువనముల కెల్లఁ జోద్యంబు పుట్టునట్టు లాత్మవిద్యాధురంధరుం డైనకొడుకుఁ బడయఁగాఁ గోరి ఘోరతపం <ref>బొనర్ప</ref>బొనర్చె.</poem>|ref=73}}<noinclude><references/></noinclude> ig3jpy46ydh67lb34l39azj60jzfs19 104 185131 560849 503243 2026-06-22T04:13:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కరుణాధారలు నేత్రకోణములవంకం జింద నానందబం ధురమై మానస ముబ్బఁగాఁ బ్రమథపంక్తు ల్గొల్వ గోరాజు నె క్కి రట న్మంగళవాద్యముల్ సెలఁగ లక్ష్మీనాథముఖ్యామరుల్ పరివేష్టించి భజింపఁ బద్మజునకుం బ్రత్యక్షమై యీశుఁడున్.</poem>|ref=}} {{p|ac|fwb}}ఈశ్వరుఁడు ప్రత్యక్షమై బ్రహ్మకు వరమిచ్చుట</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఏ నీ కేమి యొనర్తుఁ జెప్పుము సురజ్యేష్ఠా! యనౝ భక్తిభా షానాథుండు ధరిత్రిఁ జాఁగిల నమస్కారంబు లర్పించుచుౝ నానారీతుల సన్నుతించి నిటలన్యస్తాంజలిత్వంబునౝ మేనం గంపము రోమహర్షణము సమ్మిశ్రంబుగా నిట్లనున్.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దేవ నీవంటి దేవుండు దివ్యతీర్థ రాజములలోన దక్షిణరజతశిఖరి వంటి క్షేత్రంబు నావంటి వాంఛితార్థ సిద్ధుఁడు నరుదు ధర విమర్శించి చూడ.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>కాన న్వచ్చియుఁ జూడరాదు భవదాకారంబులో నొక్కమే నైనం బారము ముట్ట నిం కెటులు లోకాతీతమై దృష్టికిౝ లోనై యుండని మీచిదాకృతి నుపశ్లోకింపఁగా నేర్చెదౝ నానాభంగుల నూరకుండుటయ ధన్యత్వంబు నాబుద్ధికిన్.</poem>|ref=77}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భారతీదేవితోఁ బాయక కాలధ ర్మము విచారింపక మదనకేళి దేలంగ ముప్పదివేలరక్కసు లుద యించి వింధ్యాద్రికి నేఁగి వారు ప్రజలఁ బీడింప సర్వంసహాదేవత చెప్పిన నేను రోషించినపుడు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> rks0tkmve578bohtqb5cbfoke29bq8l 560850 560849 2026-06-22T04:13:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కరుణాధారలు నేత్రకోణములవంకం జింద నానందబం ధురమై మానస ముబ్బఁగాఁ బ్రమథపంక్తు ల్గొల్వ గోరాజు నె క్కి రట న్మంగళవాద్యముల్ సెలఁగ లక్ష్మీనాథముఖ్యామరుల్ పరివేష్టించి భజింపఁ బద్మజునకుం బ్రత్యక్షమై యీశుఁడున్.</poem>|ref=74}} {{p|ac|fwb}}ఈశ్వరుఁడు ప్రత్యక్షమై బ్రహ్మకు వరమిచ్చుట</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఏ నీ కేమి యొనర్తుఁ జెప్పుము సురజ్యేష్ఠా! యనౝ భక్తిభా షానాథుండు ధరిత్రిఁ జాఁగిల నమస్కారంబు లర్పించుచుౝ నానారీతుల సన్నుతించి నిటలన్యస్తాంజలిత్వంబునౝ మేనం గంపము రోమహర్షణము సమ్మిశ్రంబుగా నిట్లనున్.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దేవ నీవంటి దేవుండు దివ్యతీర్థ రాజములలోన దక్షిణరజతశిఖరి వంటి క్షేత్రంబు నావంటి వాంఛితార్థ సిద్ధుఁడు నరుదు ధర విమర్శించి చూడ.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>కాన న్వచ్చియుఁ జూడరాదు భవదాకారంబులో నొక్కమే నైనం బారము ముట్ట నిం కెటులు లోకాతీతమై దృష్టికిౝ లోనై యుండని మీచిదాకృతి నుపశ్లోకింపఁగా నేర్చెదౝ నానాభంగుల నూరకుండుటయ ధన్యత్వంబు నాబుద్ధికిన్.</poem>|ref=77}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భారతీదేవితోఁ బాయక కాలధ ర్మము విచారింపక మదనకేళి దేలంగ ముప్పదివేలరక్కసు లుద యించి వింధ్యాద్రికి నేఁగి వారు ప్రజలఁ బీడింప సర్వంసహాదేవత చెప్పిన నేను రోషించినపుడు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 9xrbhmll8olcl8vw8tzjj3gq4pwkgbg 104 185132 560851 503244 2026-06-22T04:23:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>పుట్టె నుగ్రుం డనుపుత్రుండు వానిచే నందఱఁ జంపించి యతనిఁ జంపు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కొంటి నజ్ఞానమునఁ గట్టుకొంటిఁ బుత్త్ర హత్య సంతానహీనుండ నైతి దేవ! రెండుదోషంబులను మాన్చి నిండువేడ్క నన్ను రక్షింపు మనుడుఁ బ్రసన్నుఁ డగుచు.</poem>|ref=78}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>దక్షిణకైలాసగోత్రవీక్షణమాత్రంబునం బుత్త్రహత్యాది దోషంబులు వాసె మాఖమాసంబున మఖానక్షత్రంబున నుషఃకాలంబున సువర్ణముఖరీస్నానం బాచరించి మౌనంబున నీ మహాలింగంబునకుఁ బ్రదక్షిణంబులుఁ బ్రణామంబులుఁ బంచాక్షరీమంత్రజపంబును నూటయెనిమిది సేసి ప్రతిమఖా నక్షత్రంబున నివ్విధంబున నొక్కసంవత్సరంబు నడిపిన సుపు త్త్రుండు గలుగు; నీవే కా వె వ్వరీవ్రతంబు నడపిన నిట్ల యౌ నని యానతిచ్చి సర్వేశ్వరుం డంతర్ధానంబు నొందె నరవిందనందనుండు నట్లు సేయం దొడంగిన.</poem>|ref=79}} {{p|ac|fwb}}ఋభువుని జననము</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>నెల రెణ్ణెల్లకుఁ జీర చిక్కెఁ ద్రిజగన్నిర్మాతయిల్లాలికిౝ జెలఁగెం జిట్టుము లంకురించె నరుచుల్ చెక్కు ల్ప్రభాతేందుమం డలతేజంబున నొప్పె; గౌను బలిసెౝ డాసెం గుచాగ్రంబులౝ నలు పాయాసము దోఁచె నెన్నడ నభిన్నం బయ్యె నిట్టూర్పులున్.</poem>|ref=80}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>తెల్ల నగుమేను కుసుమితవల్లి గాఁగ గురుకుచంబులు పుష్పమంజరులు గాఁగ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> p1d89nbb28pe28ketx8mmgtj4wvfzuz 104 185133 560852 503245 2026-06-22T04:31:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నందునుండెడి నలుపు నిందిందిరములు గాఁగఁ జెలువొందె వాగ్దేవిగర్భమహిమ.</poem>|ref=81}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఆత్మలో నున్న పుత్రహత్యాకళంక మాత్మజాభావతాదోష మాత్మరూప మైన పిండంబు గర్భస్థమైన బైట వెడలె ననఁ జన్నుమొనలందుఁ బొడమె నలుపు.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సౌఖ్యలేశము లేని సంసార<ref>మోహాభిమానముౝ</ref>దేహాభి మానముల్ విడిచి త్రిమ్మరఁగఁ గోరు ముక్తిసామ్రాజ్యాభిషిక్తులై విహరించు యోగసిద్దులలోన నుండఁ గోరు మౌనముద్రాసక్తి మదికి నింపగు చోట నేకాంతమున వసియింపఁ గోరు నప్రార్థితప్రాప్తమగు పదార్థంబుల దీపనాదివ్యథ దీర్పఁ గోరు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>విష్టపవ్యాపకంబు సవిస్మయంబు నైనబ్రహ్మంబు పిండ మై యాత్మగర్భ గోళమున నుండఁ దన్మహాగుణము లెల్లఁ దెలుపు మెలపున నంతటఁ బలుకువెలఁది.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భారతి గోరుకోర్కులకుఁ బద్మభవుం డనుకూలుఁ డై మఖా తారకయందు సువ్రతముఁ దప్పక సల్పఁగ నొక్కయేఁటిలో నీరజవైరిశేఖరుని నిత్యకృపం గల పుత్రజన్మముం జేరువ యయ్యె దంపతులచిత్తమునం బ్రమదం బిగుర్పఁగన్.</poem>|ref=84}}<noinclude><references/></noinclude> pw5yz2opzbv59ap6vypdnif6pia6xdj 104 185134 560854 503246 2026-06-22T05:04:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వాఙ్మయం బైన వేదాంతవార్ధియందు నర్థమయుఁ డైన చిద్విదుం డవతరింపఁ దన్ను మఱచిన తెఱఁగునఁ దమ్మిచూలి ప్రమదమునఁ జొక్క వాణిగర్భముననుండి.</poem>|ref=85}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఉదయించెం బరమార్థరూపము మహాయోగీశ్వరోత్తంస మీ శదయావర్దితదివ్యతేజము సదాశాంతస్వరూపంబు దుః ఖదసంసారవిదూరమానసము లోకం బుత్సవక్రీడలౝ బొదలంగా సుతరత్న మంత జననీపుణ్యప్రభావంబునన్.</poem>|ref=86}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పుత్రోదయ మగుటయు శత పత్రజుఁ డానందలహరిఁ బరవశుఁ డగుచుౝ స్తోత్రంబు సేసె ముక్తిక ళత్రుని గౌరీశు నిర్మల<ref>వ్రతముక్తిన్</ref>ప్రతిపత్తిన్.</poem>|ref=87}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఖండపరశుండును నఖండదయామండితకటాక్షవీక్షణంబులఁ బ్రత్యక్షం బై కమలజతనూభవునకు ఋభువనియెడు నామం బొనరింు ననుగ్రహించి యవగ్రహరహితంబును గలుషా హితంబును నైన బ్రహ్మోపదేశంబు సేసి యంతర్హి డయ్యె నంత.</poem>|ref=88}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>కోరెౝ వెండియుఁ గన్నవారలకు సంక్షోభింపకే మ్రొక్కి యా త్మారామత్వమునం జెలంగి యిఁక నేయర్థంబు వర్ణింపఁగా లే రాత్మజ్ఞు లనంగ నాఋభువు దల్లిందండ్రి వీడ్కొంచుఁ బు ణ్యారణ్యంబులఁ బుణ్యశైలముల బ్రహ్మజ్ఞానియై త్రిమ్మరన్.</poem>|ref=89}}<noinclude><references/></noinclude> 6hywy9vxe50t8ayp1q9fsyizzpt9lr6 106 213749 560883 558138 2026-06-22T07:21:55Z Rajasekhar1961 50 560883 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=సంగ్రహ వ్యాకరణము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ సత్యానంద ప్రెస్ |చిరునామా=రాజమండ్రి |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2="పైఅలో" 3="కాపీరై" 4="పైఅలో" 5="శీర్షిక" 6="-" 7="1" 96="వెఅట్ట" 95="వెఅలో" 92to95="పరిభా" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} iren8rursj0gctrsepolc5ku5tclu5b 102 213858 560853 558505 2026-06-22T04:49:52Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560853 wikitext text/x-wiki == '''రచనలు''' == * [[శశిరేఖాపరిణయము]]-[[సూచిక:శశిరేఖాపరిణయము.pdf]] 4xsijr61bg502ikgngakqjlu3c2pecn 560879 560853 2026-06-22T07:15:16Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560879 wikitext text/x-wiki == '''రచనలు''' == * ''[[శశిరేఖాపరిణయము]]'' (1954) dl5dyfkxbfo4ahtlhizmkzmj7rw3s19 560880 560879 2026-06-22T07:15:36Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 560880 wikitext text/x-wiki == '''రచనలు''' == * ''[[శశిరేఖాపరిణయము]]'' (ముద్రణ: 1954) g42qjoyk5qqyawbg5ma3swwaogbnu5e 560881 560880 2026-06-22T07:17:46Z Rajasekhar1961 50 560881 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రత్నాకరం |అసలుపేరు = అప్పప్ప కవి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రత్నాకరం అప్పప్ప కవి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == '''రచనలు''' == * ''[[శశిరేఖాపరిణయము]]'' (ముద్రణ: 1954) scqpdk3690uhny9drvqb6grcbhr2kgf 104 214003 560825 558909 2026-06-21T13:27:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|X}}</noinclude>ములన్ని మతములవారికిని, వారివారి మతగంథముల యందలి పరమరహస్యములను విస్పష్టముగ వివులముచేయ సమర్థములుగ నున్నయవి. వానిం జదివినవారు వానివలనఁ గలుగు నానందము ననుభవించుచు, ఆగ్రంథములు మన దేశభాషలలో లేమిచే నాంగ్లేయభాష నభ్యసింపని యనేకులకు సాధ్యములు గాకపోవుటకుం జింతిల్లి వానిని దేశభాషలలో రచించిన బాగుగ నుండునని యోచించుచుండ కడపపురమున నుండు దివ్యజ్ఞానసమాజశాఖయగు తత్త్వజ్ఞాన సభ కధ్యక్షులగు మహారాజశ్రీ అనుముపల్లె నంజుండప్ప బి.ఏ, బి.యల్ గారు ఆగ్రంథములయందలి ముఖ్యాంశములను సులభశైలితో బామరులకుంగాడ దెలియునట్లు తెనుఁగుభాషతో వ్రాసి వేలకొలఁది ప్రతులను ముద్రించి యనేకులకు నుచితముగ నీయ నారంభించిరి. వారిక్కార్య మనేకసంవత్సరములుగఁ జేయుచున్నారు. ఇట్లు లోకోపకారముకొరకు వ్యయప్రయాసముల కోర్చి పాటుపడుచుండు మ-రా-రా-శ్రీ నంజుండప్ప బి.ఏ.; బి.యల్ గారును మఱియు నీదివ్యజ్ఞానసమాజమున మిగుల శ్రద్ధతో బనిచేయుచుఁ జెన్నపుర రాజధానియందలి దివ్యజ్ఞానసమాజ శాఖల కన్నింటికిఁ బైవిచారణకర్తగా పనిచేయుచుండు, మహారాజశ్రీ టి. రామచంద్రరావు బి.ఏ., బి.యల్ గారును ఆపత్రికలయందలి విషయముల నన్నింటిని నొక్కటిగఁజేర్చి గ్రంథరూపముగ వ్రాసిన నెక్కుడు యుపయుక్తముగ నుండునని యోచించి యిక్కార్యమును గొనసాగింప<noinclude><references/></noinclude> 4exo2grzi427os7i878z4vt617k9f80 104 214004 560826 558911 2026-06-21T13:42:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|xi}}</noinclude>వలయునని నా కాజ్ఞనియ్యఁగా వారియాజ్ఞ నుల్లంఘింపం జాలక యిక్కార్యమును బూనితిని. ఆపిదప నాపత్త్రికలయందలి విషయములమాత్రము గాక యాసభవారిచేఁ బ్రచురింపఁబడిన యితర గ్రంథములయందలి ముఖ్యవిషయములంగూడఁ జేర్చివ్రాసిన మేలుగనుండునని యోచించి యాంగ్లేయభాష యందలి యనేక గ్రంథములనుండి సారమును గ్రహించి యీ విషయముల నన్నింటిని సంస్కృతగ్రంథములనుండి ప్రమాణములతో నాంధ్రులకు సులభముగ నర్థమగునట్లు నాశక్తికొలఁది వ్రాసితిని. ఇందు సాధ్యమైనంతమట్టుకు క్రొత్తక్రొత్త మాటలను వాడక వేదాంతగ్రంథములయందలి పరిభాషనే యుపయోగించుచున్నాడను. సిద్ధాంతములన్నియు వేదాంత గంథములయం దుండునవియేగాని క్రొత్తవిగావు. ఐనను సంస్కృతమున బహుగ్రంథ విమర్శనముతోఁగాని సాధింపరాని విషయములన్నియుఁ బెక్కుస్థలములనుండి యొక్కొక్కదిక్కున చేర్చి క్రోడీకరించి సులభసాధ్యములుగ వ్రాయఁబడినవి. సామాన్యముగఁ బైపైన చూచువారలకుఁ గొత్తవిగఁ గన్పడు కొన్నివిషయములు శాస్త్రసమ్మతములుగ నిరూపింపఁబడి ప్రమాణములతోడఁ జూపఁబడినవి. సామాన్యముగ హిందువులలో భువరాది లోకములు దొంతికుండలవలె నొకదానిపై నొకటియున్నట్లు గొందఱు తలఁచుట గలదు. దివ్యజ్ఞానసామాజికులు వ్రాసిన గ్రంథ<noinclude><references/></noinclude> nfhoscgdkubruu284iaz6lkqwqre8l5 104 214005 560836 558912 2026-06-21T21:42:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|xii}}</noinclude>ములందెల్ల యెడల నాసిద్ధాంతము సమంజసము కాదనియు, లోకములన్నియు నొకదానిలో నొకటిగఁ దూఱుకొని యొక్క స్థలముననే యున్న వనియును, ఊర్ధ్వలోక మొక్కొక్కటియు దానికంటెఁ గ్రిందిలోకముల నన్నింటిని దూఱి యంతటను వ్యాపించి వాని నతిక్రమించి పైనఁగొంతదూరముగూడ నున్నదనియుఁ జెప్పుచున్నారు. ఈవిషయము పరిశీలించిచూడ శ్రుతిసమ్మతమని స్పష్టమగుచున్న యది. ఉపనిషత్తు లన్నింటిలో గొప్పదియగు బృహదారణ్యకమునందును, మఱియు సుబాలోపనిషత్తునందును ఈవిషయము స్పష్టముగ నిరూపింపఁబడియున్నది. భువర్లోకము భూలోకములో నోతప్రోతముగ నున్నదనియును అట్లే సువర్లోకము భువర్లోకములో నోతప్రోతమనియును, ఆలాగుననే యూర్ధ్వలోకములన్నియు వానిక్రిందిలోకములలో నోతప్రోతములుగ నున్న వనియును జెప్పఁబడియున్న ది. ఓతప్రోతమనగా వస్త్రమునందు పడుగు, పేక (నిడివి, వెడల్పు దారముల) వలె నొకదానిలో నొకటి చొచ్చి వ్యాపించి యున్న వని యర్థము. జీవుని యుపాధుల విషయమునఁగూడ జక్కఁగ విచారించిన వేదాంతగ్రంథములయందలి విభాగమునకును థియసాఫికల్ సొసైటివారుచేయు విభాగమునకును భేదము గానరాదు. సంస్కృతగ్రంథములయందు సూక్ష్మశరీరమని మొత్తముగఁ జెప్పఁబడునది. దివ్యజ్ఞానసమాజగ్రంథములలోఁ బ్రాణములకునికిపట్టయియుండు ప్రాణమయకోశమును, కేవల కామ<noinclude><references/></noinclude> b9mst52sw2jv1o3wc8wvq5h7toko84e 104 214024 560837 558937 2026-06-21T22:49:02Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|6|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>మహాత్ములసమాజమున నుండువారే. ఆమహాత్ములు ఇక్కాలమునందును నున్న వారే యని వారి యనుగ్రహపాత్రు లగు పెద్దలు చెప్పుచున్నారు. భగవ చ్ఛ్రీశంకరాచార్యులవారును వివేక చూడామణియందు వారి నిట్లు వర్ణించియున్నారు. <poem> {{left margin|5em}} శ్లో. శాంతా మహాంతో నివసంతి సంతో వసంతవ ల్లోకహితం చరంతః, తీర్ణ స్స్వయం భీమభవార్ణవం జనా నహేతునాన్యా నపి తారయంతః ఆయు స్వభావ స్స్వత ఏవ యత్పర శ్రమాపనోదప్రవణం మహాత్మ నామ్, సుధాంశు రేష స్వయమర్కకర్కశ ప్రభాభి తప్తా మవతి క్షితిం కిల ॥ </poem> తా. శాంతస్వరూపులును మహాత్ములును వసంతునిం బోలి లోకహితముకొఱకు వర్తించువారును, భయంకర సంసారసాగరమును దాము తరించి నిర్వ్యాజకరుణచేఁ బామరులయి భవసాగరమున మునింగియున్న యితరజనులను దరింపఁజేయు వారునునై యెప్పుడును నామహాత్ములు నివసించియే యున్నవారు. అట్టి మహాత్ము లిపుడును హిమవత్పర్వతసిద్ధక్షేత్రముల యందు రాజయోగు లయి నివసించియున్నవా రనియును, ఆధునికులలో సయితము అనేకజన్మపుణ్యసంసిద్ధు లయినవారలకుఁ గన్పడి వారిని దమయనుగ్రహమునకుం బాత్రులం<noinclude><references/></noinclude> n14ccjj6yi4sjl2e854har7bbtpewbf 104 214025 560838 558939 2026-06-21T23:18:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|7}}</noinclude>జేయుచున్న వారనియును, అనుభవజ్ఞులు దృఢముగఁ జాటించుచున్న వారు. ఇక్కాలమున నన్ని దేశములయందును సనాతనధర్మములు పూర్వపక్షములై జనులు కేవల ప్రకృతిబద్ధులయి నిరీశ్వర వాదులగుచుండ నట్టిబాలిశుల యజ్ఞానముం బాపి యుద్ధరింప నామహాత్ములలో నిద్దరు కరుణించి యోగ్యులగు తమశిష్యులకుఁ బ్రసన్నులయి వారలచే దివ్యజ్ఞానసమాజ మనుపేర నొక సమాజమును స్థాపింపఁజేసిరి. ఆసమాజము స్థాపింపఁబడిన కొద్దికాలముననే ప్రవంచమునం దెల్లయెడలను వ్యాపించి బ్రహ్మవిద్యాసారమును ఇక్కాలమున కనుగుణముగ బోధించి ప్రపంచమునందలి నానామతములఁ బునరుజ్జీవితములుగఁ జేయుచున్నది. పైఁజెప్పినరీతిని బూర్వమునుండి కాలానుగుణముగ నానాదేశములయందు నానావిధమతముల స్థాపించు చుండిన యీసిద్ధసమాజమువారే యిక్కాలమున వేఱొక్క మతమును స్థాపింపక పూర్వమతములను సమరసముచేసి మతద్వేషములం బాపి యైకమత్యమును వృద్ధిచేసి నానాత్వమునం దేకత్వమును నిరూపించుటకై ఆసమాజము నేర్పఱచియున్నారు. మతాభిమానము లేశమైనను లేని యనేకులు ఆ సమాజముద్వారా తమతమమతములయం దభిమానము గలవారై తన్మతాచారముల నెక్కుడుశ్రద్ధతో ననుష్ఠించుచున్నారు. ఈసమాజ మేయేదేశములయందు వ్యాపించిన నాయా దేశములయందలి మతములు పునరుజ్జీవితములై తద్దేశీయుల<noinclude><references/></noinclude> bqc6eph6gv8vxt3z2kxb8ohldwrepo4 106 214219 560891 559614 2026-06-22T09:35:51Z Rajasekhar1961 50 560891 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:నన్నయ|నన్నయ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కాకినాడ ముద్రాక్షరశాల |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1931 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} g0xmrhagu8akmmmfl8m16demki1yvnv 560893 560891 2026-06-22T09:38:32Z Rajasekhar1961 50 560893 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ఆంధ్ర శబ్ద చింతామణి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:నన్నయ|నన్నయ భట్టారకుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కాకినాడ ముద్రాక్షరశాల |చిరునామా=కాకినాడ |సంవత్సరం=1932 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 1fzki19nx0y2ivtw4oy0rnhm8pb4psh 104 214408 560827 560107 2026-06-21T13:46:01Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 560827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf |Page = 52 |bSize = 458 |cWidth = 387 |cHeight = 54 |oTop = 60 |oLeft = 11 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}క్షాత్రయుగము నాఁటిహింధ్వర్యులు-వారి వివాహములు</p> క్షాత్రయుగారంభము నాఁటి నుండి తద్యుగాంతము చాఁటి వఱకు హింద్వార్యుల ఆహారమునందు వాటిల్లిన మార్పులను వెనుకటి వ్యాసమునఁ జూపి యుంటిమి. సాంఘికాచారములలో వివాహము చాల ప్రధానమైనది కనుక అప్పటివారి వివాహము లెట్లుండెనో ఈ వ్యాసమున నాలోచింతము. హిందూదేశమునకు రాక పూర్వమే ఆర్యులు వివాహ విధిని పవిత్రకార్యముగా భావించుచుండిరని తెలియుచున్నది. అయినను వారిలో నొక కాలమున వివాహ పద్ధతి యుండియే లేదు అను సంగతి మహాభారతమందు కానవచ్చుచున్నది. పూర్వకాలమున స్త్రీలు ఒక పురుషుని వివాహమాడవలయునను నిర్బంధముండలేదనియు, వారికి ఈ విషయమున సంపూర్ణమగు స్వేచ్ఛ యుండెననియు — ఏకబీజోద్భవులమను నభిమానము అభావమగుట వలన భ్రాతృభావము జనులయందు లేకపోవుట చేతను, ముదుసలులగు పురుషుల సేమమారయువారు లేకపోవుట చేతను, తదితర కారణముల వలనను, వివాహ పద్ధతి యవసరమయ్యెననియు — కనుకనే ఒక పతిని <ref>*వ్యుచ్చరంత్యాః పతిం నార్యా, అద్యప్రభృతి పాతకమ్ | భ్రూణహత్యాసమం ఘోరం, భవిష్యత్యశుభావహమ్ || ఆది || భార్య విషయమున నక్రమము చేసిన పురుషునకుఁ గూడ నిట్లే దోషము విధింపఁబడియున్నది. కాని వానిని మనవారు పాటింపరు. భార్యాం పథా వ్యుచ్ఛరతః, కామారే బ్రహ్మచారిణీమ్ | పతివ్రతామేతదేవ, భవితా పాతకం భువి || ఆది ||</ref>పొందని స్త్రీ భ్రూణహత్యా దోషము ననుభవించునని ఋషులు విధించిరనియు, పాండురాజు కుంతిని నియోగపద్ధతిన సంతానముఁ బడయుటకు ఆజ్ఞాపించు సందర్భమున నున్నది. వైవాహికమున నుల్లేఖింపఁబడిన "పూర్వకాలము” క్షాత్రయుగమునకంటె యెంతో పురాతనమై యుండవలయును. వీరకావ్యములకు సమకాలీనము లగు నుపనిషత్తులలోఁ గూడ నొక సందర్భము కలదు. ఆ సందర్భమున ఒకడు తన తల్లిని “నా తండ్రి యెవరు?” అని యడుగఁగా "నేను యౌవనకాలమున పలువురితో సాంగత్యము చేసితిని కనుక నీ తండ్రి ఫలానివాఁడని చెప్పజాలను” అని తల్లి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను. ఈ కథయు, వివాహవిధి ఇంకను ఉనికిలోనికి రాకయున్న అతిపురాతన కాలపు విషయమై యుండవచ్చును. కుమారుని పేరు తల్లి పేరుతోఁ గలిపి చెప్పు నాచారము కూడ అట్టి కాలపుదే యై యుండవచ్చునని మా తలఁపు. క్షాత్రయుగారంభమున బహుభార్యాత్వము సామాన్యాచారమై యుండుట మనకు విస్పష్టముగా నగపడుచున్నది. దశరథునకు మూఁడువందల ఏబదిమంది భార్యలును (దేవేరులు మాత్రము మువ్వురే), రావణునకు వేయిమంది భార్యలును ఉండిరి. ఇక ఈ విషయమున అందఱను మించినవాఁడు మన శ్రీకృష్ణుఁడు, అతనికి పదునాఱువేల భార్యలుండిరని చెప్పుదురు. ఈ సంఖ్య కొంత యతిశయోక్తితోఁ గూడినదే యైనను అతని భార్యల సంఖ్య మాత్రము మితిమీరినదై యుండెననుట నిశ్చయము. పరదేశీయులలో పూర్వకాలమున “హెర్క్యులస్” అనువానికి అనేకమంది భార్యలుండినట్లును, “సోలమన్” అనునాతనికి వేయిమంది భార్యలుండినట్లును తెలియుచున్నది. ఇవియన్నియు స్త్రీలు సాధారణములగు దోపిడి వస్తువులుగా వెంచఁబడుచుండిన కాలపు ముచ్చటలు. ఆ కాలమున ఒక దేశపు రాజు వేఱొక దేశమును జయించునపుడు అచ్చట లభించిన దోపిడి వస్తువుల నెట్లో యట్లనే యచ్చట దొరకిన స్త్రీలను గూడ తెచ్చి తన మందిరములలో నునిచి తన విషయాసక్తిని తృప్తిపఱచుకొనుటకు సాధనములుగాఁ జేసికొనుచుండెను. ఆ కాలమున మన దేశమునందు బ్రాహ్మణుఁడగువాఁడును క్షత్రియుడును తమ వర్ణములకుఁ జెందిన స్త్రీలనే కాక, తమకు క్రింది వర్ణముల స్త్రీలను గూడ పెండ్లియాడవచ్చునను నియమముండెను. ఈ నియమము భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుటకు బదులుగా హెచ్చించుటకే తోడ్పడెను. దేశమునందలి విస్తీర్ణ ప్రాంతములు నిర్జనములుగా నుండి జనసంఖ్య తక్కువగా నుండిన దినములలో భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుట యవసరముగా...<noinclude><references/></noinclude> 9bfdhn76s3qdr41cu9ajh7d28lu4l2p 560865 560827 2026-06-22T06:55:54Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf |Page = 52 |bSize = 458 |cWidth = 387 |cHeight = 54 |oTop = 60 |oLeft = 11 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}క్షాత్రయుగము నాఁటిహింధ్వర్యులు-వారి వివాహములు</p> క్షాత్రయుగారంభము నాఁటి నుండి తద్యుగాంతము నాఁటివఱకు హింద్వార్యుల యాహారమునందు వాటిల్లిన మార్పులను వెనుకటి వ్యాసమునఁ జూసి యుంటిమి. సాంఘికాచారములలో వివాహము చాల ప్రధానమైనది కనుక అప్పటివారి వివాహము లెట్లుండెనో ఈ వ్యాసమున నాలోచింతము. హిందూదేశమునకు రాక పూర్వమే ఆర్యులు వివాహ విధిని పవిత్రకార్యముగా భావించుచుండిరని తెలియుచున్నది. అయినను వారిలో నొక కాలమున వివాహపద్ధతి యుండినేలేదను సంగతి మహాభారతమందు కానవచ్చుచున్నది. పూర్వకాలమున స్త్రీలు ఒక పురుషుని వివాహమాడవలయునను నిర్బంధముండలేదనియు, వారికి ఈ విషయమున సంపూర్ణమగు స్వేచ్ఛ యుండెననియు — ఏకబీజోద్భవులమను నభిమానము అభావమగుటవలన భ్రాతృభావము జనులయందు లేకపోవుటచేతను, ముదుసలులగు స్త్రీ, పురుషులసేమమారయువారు లేకపోవుట చేతను, తదితర కారణముల వలనను, వివాహ పద్ధతి యవసరమయ్యెననియు — కనుకనే ఒక పతిని <ref>*వ్యుచ్చరంత్యాః పతింనార్యా, అద్యప్రభృతి పాతకమ్ | భ్రూణహత్యాసమంఘోరం, భవిష్యత్యశుభావహమ్ ౹౹| ఆది ౹౹|భార్య విషయమున నక్రమము చేసిన పురుషునకుఁ గూడ నిట్లే దోషము విధింపఁబడియున్నది. కాని వానిని మనవారు పాటింపరు. భార్యాంపథారవ్యుచ్ఛరతః, కామారేబ్రహ్మచారిణీమ్ ౹౹ పతివ్రతామేతదేవ, భవితాపాతకం భువి ౹౹ ఆది ౹౹</ref>పొందని స్త్రీ భ్రూణహత్యా దోషము ననుభవించునని ఋషులు విధించిరనియు, పాండురాజు కుంతిని నియోగపద్ధతిన సంతానముఁ బడయ నాజ్ఞాపించు సందర్భమున నున్నది. పై వాక్యమున నుల్లేఖింపఁబడిన "పూర్వకాలము” క్షాత్రయుగమునకంటె యెంతో పురాతనమై యుండవలయును. వీర కావ్యములకు సమకాలీనములగు నుపనిషత్తులలోఁ గూడ నొక సందర్భము కలదు. ఆ సందర్భమున ఒకడు తన తల్లిని “నా తండ్రి యెవరు?” అని యడుగఁగా "నేను యౌవనకాలమున పలువురితో సాంగత్యముతో చేసితిని కనుక నీ తండ్రి ఫలానివాఁడని చెప్పజాలను” అని తల్లి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను. ఈ కథయు, వివాహవిధి ఇంకను ఉనికిలోనికి రాకయున్న అతిపురాతనకాలపు విషయమై యుండవచ్చును. కుమారుని పేరు తల్లి పేరుతోఁ గలిపి చెప్పు నాచారము కూడ అట్టి కాలపుడేయై యుండవచ్చునని మా తలఁపు. క్షాత్రయుగారంభమున బహుభార్యాత్వము సామాన్యాచారమై యుండుట మనకు విస్పష్టముగా నగపడుచున్నది. దశరథునకు మూఁడువందల ఏబదిమంది భార్యలును (దేవేరులు మాత్రము మువ్వురే), రావణునకు వేయిమంది భార్యలును ఉండిరి. ఇక ఈ విషయమున అందఱను మించినవాఁడు మన శ్రీకృష్ణుఁడు. అతనికి పదునాఱువేల భార్యలుండిరని చెప్పుదురు. ఈ సంఖ్య కొంత యతిశయోక్తితోఁ గూడినదే యైనను అతని భార్యల సంఖ్య మాత్రము మితిమీరినదై యుండెననుట నిశ్చయము. పరదేశీయులలో పూర్వకాలమున “హెర్క్యులస్” అనువానికి అనేకమంది భార్యలుండినట్లును, “సోలమన్” అనునాతనికి వేయిమంది భార్యలుండినట్లును తెలియుచున్నది. ఇవియన్నియు స్త్రీలు సాధారణములగు దోపిడి వస్తువులుగా నెంచబడుచుండిన కాలపు ముచ్చటలు. ఆ కాలమున ఒక దేశపు రాజు వేఱొక దేశమును జయించునపుడు అచ్చట లభించిన దోపిడి వస్తువుల నెట్లో యట్లనే యచ్చట దొరకిన స్త్రీలను గూడ తెచ్చి తన మందిరములలో నునిచి తన విషయాసక్తిని తృప్తిపఱచుకొనుటకు సాధనములుగాఁ జేసికొనుచుండెను. ఆ కాలమున మన దేశమునందు బ్రాహ్మణుఁడగువాఁడును క్షత్రియుడును తమ వర్ణములకుఁ జెందిన స్త్రీలనే కాక, తమకు క్రింది వర్ణముల స్త్రీలను గూడ పెండ్లియాడవచ్చునను నియమముండెను. ఈ నియమము భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుటకు బదులుగా హెచ్చించుటకే తోడ్పడెను. దేశమునందలి విస్తీర్ణ ప్రాంతములు నిర్జనములుగా నుండి జనసంఖ్య తక్కువగా నుండిన దినములలో భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుట యవసరముగా<noinclude><references/></noinclude> hwxb98kklwd16x73wqznd5g3f78j5x5 560866 560865 2026-06-22T06:57:14Z Brjswiki 6801 560866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf |Page = 52 |bSize = 458 |cWidth = 387 |cHeight = 54 |oTop = 60 |oLeft = 11 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}క్షాత్రయుగము నాఁటిహింధ్వర్యులు-వారి వివాహములు</p> క్షాత్రయుగారంభము నాఁటి నుండి తద్యుగాంతము నాఁటివఱకు హింద్వార్యుల యాహారమునందు వాటిల్లిన మార్పులను వెనుకటి వ్యాసమునఁ జూసి యుంటిమి. సాంఘికాచారములలో వివాహము చాల ప్రధానమైనది కనుక అప్పటివారి వివాహము లెట్లుండెనో ఈ వ్యాసమున నాలోచింతము. హిందూదేశమునకు రాక పూర్వమే ఆర్యులు వివాహ విధిని పవిత్రకార్యముగా భావించుచుండిరని తెలియుచున్నది. అయినను వారిలో నొక కాలమున వివాహపద్ధతి యుండినేలేదను సంగతి మహాభారతమందు కానవచ్చుచున్నది. పూర్వకాలమున స్త్రీలు ఒక పురుషుని వివాహమాడవలయునను నిర్బంధముండలేదనియు, వారికి ఈ విషయమున సంపూర్ణమగు స్వేచ్ఛ యుండెననియు — ఏకబీజోద్భవులమను నభిమానము అభావమగుటవలన భ్రాతృభావము జనులయందు లేకపోవుటచేతను, ముదుసలులగు స్త్రీ, పురుషులసేమమారయువారు లేకపోవుట చేతను, తదితర కారణముల వలనను, వివాహ పద్ధతి యవసరమయ్యెననియు — కనుకనే ఒక పతిని <ref>*వ్యుచ్చరంత్యాః పతింనార్యా, అద్యప్రభృతి పాతకమ్ | భ్రూణహత్యాసమంఘోరం, భవిష్యత్యశుభావహమ్ ౹౹| ఆది ౹౹భార్య విషయమున నక్రమము చేసిన పురుషునకుఁ గూడ నిట్లే దోషము విధింపఁబడియున్నది. కాని వానిని మనవారు పాటింపరు. భార్యాంపథారవ్యుచ్ఛరతః, కామారేబ్రహ్మచారిణీమ్ ౹౹ పతివ్రతామేతదేవ, భవితాపాతకం భువి ౹౹ ఆది ౹౹</ref>పొందని స్త్రీ భ్రూణహత్యా దోషము ననుభవించునని ఋషులు విధించిరనియు, పాండురాజు కుంతిని నియోగపద్ధతిన సంతానముఁ బడయ నాజ్ఞాపించు సందర్భమున నున్నది. పై వాక్యమున నుల్లేఖింపఁబడిన "పూర్వకాలము” క్షాత్రయుగమునకంటె యెంతో పురాతనమై యుండవలయును. వీర కావ్యములకు సమకాలీనములగు నుపనిషత్తులలోఁ గూడ నొక సందర్భము కలదు. ఆ సందర్భమున ఒకడు తన తల్లిని “నా తండ్రి యెవరు?” అని యడుగఁగా "నేను యౌవనకాలమున పలువురితో సాంగత్యముతో చేసితిని కనుక నీ తండ్రి ఫలానివాఁడని చెప్పజాలను” అని తల్లి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను. ఈ కథయు, వివాహవిధి ఇంకను ఉనికిలోనికి రాకయున్న అతిపురాతనకాలపు విషయమై యుండవచ్చును. కుమారుని పేరు తల్లి పేరుతోఁ గలిపి చెప్పు నాచారము కూడ అట్టి కాలపుడేయై యుండవచ్చునని మా తలఁపు. క్షాత్రయుగారంభమున బహుభార్యాత్వము సామాన్యాచారమై యుండుట మనకు విస్పష్టముగా నగపడుచున్నది. దశరథునకు మూఁడువందల ఏబదిమంది భార్యలును (దేవేరులు మాత్రము మువ్వురే), రావణునకు వేయిమంది భార్యలును ఉండిరి. ఇక ఈ విషయమున అందఱను మించినవాఁడు మన శ్రీకృష్ణుఁడు. అతనికి పదునాఱువేల భార్యలుండిరని చెప్పుదురు. ఈ సంఖ్య కొంత యతిశయోక్తితోఁ గూడినదే యైనను అతని భార్యల సంఖ్య మాత్రము మితిమీరినదై యుండెననుట నిశ్చయము. పరదేశీయులలో పూర్వకాలమున “హెర్క్యులస్” అనువానికి అనేకమంది భార్యలుండినట్లును, “సోలమన్” అనునాతనికి వేయిమంది భార్యలుండినట్లును తెలియుచున్నది. ఇవియన్నియు స్త్రీలు సాధారణములగు దోపిడి వస్తువులుగా నెంచబడుచుండిన కాలపు ముచ్చటలు. ఆ కాలమున ఒక దేశపు రాజు వేఱొక దేశమును జయించునపుడు అచ్చట లభించిన దోపిడి వస్తువుల నెట్లో యట్లనే యచ్చట దొరకిన స్త్రీలను గూడ తెచ్చి తన మందిరములలో నునిచి తన విషయాసక్తిని తృప్తిపఱచుకొనుటకు సాధనములుగాఁ జేసికొనుచుండెను. ఆ కాలమున మన దేశమునందు బ్రాహ్మణుఁడగువాఁడును క్షత్రియుడును తమ వర్ణములకుఁ జెందిన స్త్రీలనే కాక, తమకు క్రింది వర్ణముల స్త్రీలను గూడ పెండ్లియాడవచ్చునను నియమముండెను. ఈ నియమము భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుటకు బదులుగా హెచ్చించుటకే తోడ్పడెను. దేశమునందలి విస్తీర్ణ ప్రాంతములు నిర్జనములుగా నుండి జనసంఖ్య తక్కువగా నుండిన దినములలో భార్యల సంఖ్యను తగ్గించుట యవసరముగా<noinclude><references/></noinclude> 5ouejpd9ywrhv9w80ldjnd8l0j1k3qu 102 214486 560855 560748 2026-06-22T06:22:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560855 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = అయ్యలరాజు |అసలుపేరు = రామభద్రుడు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = అయ్యలరాజు రామభద్రుడు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[రామాభ్యుదయము]] (ముద్రణ: 1917) {{small scan link|రామాభ్యుదయము.djvu}} * [[సకలకథాసారసంగ్రహము]] (అముద్రితము) p15fzi39vinprr47y03ap3wjgcnwvfb 104 214519 560860 560448 2026-06-22T06:48:21Z Rajasekhar1961 50 560860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{c|--:X:--}} {{Center| {{p|fs100}}చారిత్రక విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము|1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|1|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము|2. శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|17|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు]]}} |{{DJVU page link|30|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల నిధనకాలము|4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము]]}} |{{DJVU page link|47|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే|5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే]]}} |{{DJVU page link|54|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఏకశిలానగర మోరుగల్లే|6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే]]}} |{{DJVU page link|80|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}భాషా విషయములు</p> }} 1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా ? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా ? 2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట) 3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము {{Center| {{p|fs100}}శాస్త్ర విషయములు</p> }} 1. దేశ భాషలలో శాస్త్రపఠనము 2. ప్రకృతి శాస్త్రములు 3. రసాయన శాస్త్రము<noinclude><references/></noinclude> a865akj7j8pkpd5pwpn7840iw99d4h8 104 214535 560846 560747 2026-06-22T01:37:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరఘుపతివంశసుధా, నీరధిఁ గలికాలచోళనృపచంద్రుఁడు దు ర్వారరణభిన్నవిమతా, కారుఁ డుదారుఁడు జనించెఁ గలియుగవేళన్.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆకలికాలచోళవసుధాధిపువంశమునందు నార్తర క్షాకుశలుండు బంధుజనకల్పకళాఖి జనించె రంగరా జాకరుణాధురంధరున కాత్మజుఁ డై పొగ డొందెఁ దిమ్మరా జాకులభర్తకుం దనయుఁ డయ్యెను గొండనృపాలుఁ డున్నతిన్.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఆరాజన్యునియందు నేగు రుదయం బై రిద్ధసత్యవ్రతో దారు ల్తిమ్మవిభుండు వెంగళధరాధారాగ్రగణ్యుండు గొ బ్బూరిక్ష్మావరచంద్రుఁడుం దిరుమలాఖ్యుం డౌబళేశుండు మం దారక్ష్మారుహపంచకంబు కలశోదన్వంతునందుంబలెన్.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తత్కుమారపంచకంబునందుఁ దిమ్మరాజానుజుండు.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>బెబ్బులితోలుపచ్చడముఁబెద్ద నిసీ యని నవ్వి కయ్యపుం బబ్బము లాచరించుమనిఁ బాఱఁగఁ బట్టి వడంకుగుబ్బపే రు బ్బడఁగించి పాల్కడలి నోర్చి హసించు హళహళిం దగన్ గొబ్బురివెంగళక్షితిపకుంజరుమంజులకీర్తిమంజరుల్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అలయనఘుండు వెంగళధరాధిపచంద్రుఁ డుదాత్తధీరతా కులగిరి రామరాజు పెదకొండనృపాలునికన్యకామణిం గులసతిఁగా వరించెఁ దగ గోపమదేవిని దత్కుమారుఁ డు జ్జ్వలజయశాలి చిన్ననరసక్షితిపాలకమౌళి రాజిలున్.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కంఠీరవాకుంఠకటుపరాక్రమభిన్న, పరసామజుఁడు పిన్ననరసరాజు బంధుసాధుసుహృద్వసుంధరాసురరాజ, సరసాదరుఁడు పిన్ననరసరాజు క్రౌంచభిద్భర్గభార్గవవిక్రమాదిత్య, నరసాహసుఁడు పిన్ననరసరాజు పృథుతరైశ్వర్యగాంభీర్యరేఖాజిత, హరసాగరుఁడు పిన్ననరసరాజు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>స్మరసదృశవిగ్రహుఁడు పిన్ననరసరాజు, సరసబాహార్గకుఁడు పిన్ననరసరాజు సురసరిద్గురుమతి పిన్ననరసరాజు, ధరసమున్నతధృతి పిన్ననరసరాజు.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వెంగళవిభుసంతతి యీ, భంగిన్ భాసిల్లె నానృపతితమ్ముఁడు భ వ్యాంగుఁడు గొబ్బూరయ్య ప, తంగకులోత్తంస మతనిఁ దరమే పొగడన్.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పాదములు గల్గి నడక చొప్పడక యుండుఁ, గదల లేవు విపక్షముల్ కఠినభావ ముడుగ వేల సురాద్రులగొడవ యనుచుఁ, బుడమి గొబ్బూరిరాజుమూపున వసించె.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భావుకకీర్తి గొబ్బురినృపాలకుమారులు ధన్యు లామర గ్రావనిభుండుఁ గొండపధరావరశేఖరుఁడు న్సముల్లస</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 9li2men2r2kvslqh7cnezxoxudhxax1 104 214536 560886 560481 2026-06-22T08:38:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ద్ధీవిజితాహినాయకుఁడు తిమ్మమహీపతి పిన్నరంగపృ థ్వీవరుఁ డోబపార్థివుఁడు వేంకటరాజును దిమ్మధీరుఁడున్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ధరణి గొబ్బూరిరాజు సంతాన మిట్లు, చిగురుఁ గొమ్మయుఁ జేవయై చెలఁగె నతని యనుజమణియైన తిరుమల మనుజవిభుని, శుభచరిత్రంబు పొగడ శేషునకుఁ దరమె.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గురుతరబాహువిక్రముఁడు గొబ్బురివంశవరుండు నైనయా తిరుమలరాజు రాజిలు నుదీర్ణవిరోధివరూధినీశిర స్సరసిజవాటికాసమదసామజమై బహుదిగ్విలాసినీ తరుణనఖక్షతద్యుతివిధాయి నిజాశ్వఖురాంకకోటియై.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ధీరుఁడా మేటిగొబ్బూరితిరుమలయ్య, రమణఁ గోనేటిపినకొండరాజుతనయ రంగమాంబ వరించె వారాశికన్య, నబ్జనాభుండుబలె హర్ష మావహిల్ల.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరంగాంబకుఁ దీరుమల, శౌరికి సుతు లైరి కొండ జనపతి రంగ క్షారమణ గ్రామణిక, స్తూరీరంగక్షితీక చూడామణియున్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దగ్రజుండు.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొండమనుజాధినాథుఁ డ, ఖండపరాక్రముఁడు పుణ్యఖని సకలకలా కుండలి విభుఁ డసిధారా, దండితరిపునృపతి యతనిఁ దరమే పొగడన్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇది గొబ్బూరీతిరుమల, త్రిదశాధీశ్వరుని సంతతి సమున్నతసం పదఁ దామరతంపర యై, పొదలెం దశదిశలఁ గీర్తిపూరము పర్వన్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదనుజుండు.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కలనం గవ్వడి నైనఁ గా దనుభుజాగర్వాతిదుర్వారతౝ బలభిత్పుత్త్రవసంతకంతులఁ దృణప్రాయంబుగాఁ జూచు మం జులసౌందర్యకళావిశేషమున రాజు ల్లేరు గొబ్బూరియౌ బళరాజన్యునిఁబోలువారు హిమవత్పర్యంతభూమండలిన్.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోనెటిచిన్నతిమ్మనృపకుంజరునాత్మజ వెంగళాంబఁ జం ద్రాననఁ బెండ్లి యై కనియె నౌబళభూవిభుఁ డౌబళేశ్వరుౝ ధీనిధిఁ గొండభూమివిభుఁ దిమ్మనృపు న్నరసేంద్రు ఖడ్గధా రానిహతాహితప్రకరరామధరావరు లక్ష్మణాధిపున్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతత్కుమారాగ్రజుండు.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అల్లుఁడు రామరా జనుఁగుటల్లుఁడు గొబ్బురి యౌబళేశుఁ డా హల్లకహారిఁ గన్నఘనునల్లుఁడు పోషణబుద్ధి గట్టురా జల్లుడు వింటినేర్పున సమంచితరూపమునందుఁ జందమా మల్లుఁడు దేవకీరమణీయల్లుఁడు శత్రుసమిజ్జయంబునన్.</poem>|ref=43}}<noinclude><references/></noinclude> o08kxtmxo8k7iyrn8kchrbqum07lzd1 560887 560886 2026-06-22T08:40:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ద్ధీవిజితాహినాయకుఁడు తిమ్మమహీపతి పిన్నరంగపృ థ్వీవరుఁ డోబపార్థివుఁడు వేంకటరాజును దిమ్మధీరుఁడున్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ధరణి గొబ్బూరిరాజు సంతాన మిట్లు, చిగురుఁ గొమ్మయుఁ జేవయై చెలఁగె నతని యనుజమణియైన తిరుమల మనుజవిభుని, శుభచరిత్రంబు పొగడ శేషునకుఁ దరమె.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గురుతరబాహువిక్రముఁడు గొబ్బురివంశవరుండు నైనయా తిరుమలరాజు రాజిలు నుదీర్ణవిరోధివరూధినీశిర స్సరసిజవాటికాసమదసామజమై బహుదిగ్విలాసినీ తరుణనఖక్షతద్యుతివిధాయి నిజాశ్వఖురాంకకోటియై.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ధీరుఁడా మేటిగొబ్బూరితిరుమలయ్య, రమణఁ గోనేటిపినకొండరాజుతనయ రంగమాంబ వరించె వారాశికన్య, నబ్జనాభుండుబలె హర్ష మావహిల్ల.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరంగాంబకుఁ దీరుమల, శౌరికి సుతు లైరి కొండ జనపతి రంగ క్షారమణగ్రామణి క, స్తూరీరంగక్షితీశచూడామణియున్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దగ్రజుండు.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొండమనుజాధినాథుఁ డ, ఖండపరాక్రముఁడు పుణ్యఖని సకలకలా కుండలి విభుఁ డసిధారా, దండితరిపునృపతి యతనిఁ దరమే పొగడన్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇది గొబ్బూరీతిరుమల, త్రిదశాధీశ్వరుని సంతతి సమున్నతసం పదఁ దామరతంపర యై, పొదలెం దశదిశలఁ గీర్తిపూరము పర్వన్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదనుజుండు.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కలనం గవ్వడి నైనఁ గా దనుభుజాగర్వాతిదుర్వారతౝ బలభిత్పుత్త్రవసంతకంతులఁ దృణప్రాయంబుగాఁ జూచు మం జులసౌందర్యకళావిశేషమున రాజు ల్లేరు గొబ్బూరియౌ బళరాజన్యునిఁబోలువారు హిమవత్పర్యంతభూమండలిన్.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోనెటిచిన్నతిమ్మనృపకుంజరునాత్మజ వెంగళాంబఁ జం ద్రాననఁ బెండ్లి యై కనియె నౌబళభూవిభుఁ డౌబళేశ్వరుౝ ధీనిధిఁ గొండభూమివిభుఁ దిమ్మనృపు న్నరసేంద్రు ఖడ్గధా రానిహతాహితప్రకరరామధరావరు లక్ష్మణాధిపున్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతత్కుమారాగ్రజుండు.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అల్లుఁడు రామరా జనుఁగుటల్లుఁడు గొబ్బురి యౌబళేశుఁ డా హల్లకహారిఁ గన్నఘనునల్లుఁడు పోషణబుద్ధి గట్టురా జల్లుడు వింటినేర్పున సమంచితరూపమునందుఁ జందమా మల్లుఁడు దేవకీరమణీయల్లుఁడు శత్రుసమిజ్జయంబునన్.</poem>|ref=43}}<noinclude><references/></noinclude> ei737p7z6jvg05hyvaqzpwedk343q5d 560888 560887 2026-06-22T08:42:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ద్ధీవిజితాహినాయకుఁడు తిమ్మమహీపతి పిన్నరంగపృ థ్వీవరుఁ డోబపార్థివుఁడు వేంకటరాజును దిమ్మధీరుఁడున్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ధరణి గొబ్బూరిరాజు సంతాన మిట్లు, చిగురుఁ గొమ్మయుఁ జేవయై చెలఁగె నతని యనుజమణియైన తిరుమల మనుజవిభుని, శుభచరిత్రంబు పొగడ శేషునకుఁ దరమె.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>గురుతరబాహువిక్రముఁడు గొబ్బురివంశవరుండు నైనయా తిరుమలరాజు రాజిలు నుదీర్ణవిరోధివరూధినీశిర స్సరసిజవాటికాసమదసామజమై బహుదిగ్విలాసినీ తరుణనఖక్షతద్యుతివిధాయి నిజాశ్వఖురాంకకోటియై.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ధీరుఁ డామేటిగొబ్బూరితిరుమలయ్య, రమణఁ గోనేటిపినకొండరాజుతనయ రంగమాంబ వరించె వారాశికన్య, నబ్జనాభుండుబలె హర్ష మావహిల్ల.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరంగాంబకుఁ దిరుమల, శౌరికి సుతు లైరి కొండ జనపతి రంగ క్షారమణగ్రామణి క, స్తూరీరంగక్షితీశచూడామణియున్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దగ్రజుండు.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొండమనుజాధినాథుఁ డ, ఖండపరాక్రముఁడు పుణ్యఖని సకలకలా కుండలి విభుఁ డసిధారా, దండితరిపునృపతి యతనిఁ దరమే పొగడన్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇది గొబ్బూరీతిరుమల, త్రిదశాధీశ్వరుని సంతతి సమున్నతసం పదఁ దామరతంపర యై, పొదలెం దశదిశలఁ గీర్తిపూరము పర్వన్.</poem>|ref=38}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదనుజుండు.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కలనం గవ్వడి నైనఁ గా దనుభుజాగర్వాతిదుర్వారతౝ బలభిత్పుత్త్రవసంతకంతులఁ దృణప్రాయంబుగాఁ జూచు మం జులసౌందర్యకళావిశేషమున రాజు ల్లేరు గొబ్బూరియౌ బళరాజన్యునిఁబోలువారు హిమవత్పర్యంతభూమండలిన్.</poem>|ref=40}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోనెటిచిన్నతిమ్మనృపకుంజరునాత్మజ వెంగళాంబఁ జం ద్రాననఁ బెండ్లి యై కనియె నౌబళభూవిభుఁ డౌబళేశ్వరుౝ ధీనిధిఁ గొండభూమివిభుఁ దిమ్మనృపు న్నరసేంద్రు ఖడ్గధా రానిహతాహితప్రకరరామధరావరు లక్ష్మణాధిపున్.</poem>|ref=41}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతత్కుమారాగ్రజుండు.</poem>|ref=42}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అల్లుఁడు రామరా జనుఁగుటల్లుఁడు గొబ్బురి యౌబళేశుఁ డా హల్లకహారిఁ గన్నఘనునల్లుఁడు పోషణబుద్ధి గట్టురా జల్లుడు వింటినేర్పున సమంచితరూపమునందుఁ జందమా మల్లుఁడు దేవకీరమణీయల్లుఁడు శత్రుసమిజ్జయంబునన్.</poem>|ref=43}}<noinclude><references/></noinclude> ttzwqil7gxglb0516e315e7smscmp8y 104 214537 560907 560482 2026-06-22T11:13:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈరీతి నౌబళేశమ, హీరమణునివంశ మమరె నీయిందఱిలో ధీరుఁడు సర్వజ్యేష్ఠుఁ డు, దారుఁడు గొబ్బూరితిమ్మధరణిపుఁ డలరున్.</poem>|ref=44}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>గొబ్బురితిమ్మభూవిభునిఘోరతరాసిని ద్రెవ్వి వైరు లా గుబ్బుగ నేగి వేల్పువెలగుబ్బెతలం గన గూడి పైఁ బయిం జుబ్బునఁ జూఱ లాడుటకుఁ జొత్తురు తన్మధురాధరామృతం బబ్బక పొంచి యజ్వజను లవ్వల నువ్విళు లూరుచుండఁగన్.</poem>|ref=45}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కపటము లేదు సంగరముఖంబున నోట హుళిక్కి యెట్టిదోఁ గృపణవిధంబు నాస్తి నహి కిల్బిషవర్తనమిల్ల కల్ల యె ల్లపుడును సున్న ఖిన్నత యహంకరణం బెటువంటిదో కదా కుపితవిరోధిహర్త యగు గొబ్బురితిమ్మనృపాలమౌళికిన్.</poem>|ref=46}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పలుకుటింతికిఁ గ్రొత్త తెలిదమ్మిగద్దియ, యలవిరించికి వింత యంచతేరు భవునకు నుండ రెండవ వెండిగుబ్బలి, పద్మాక్షునకు మాఱు పాపపాన్పు మిగులుఁ గుప్పసము పన్నగలోకభర్తకు, వేఱొక్కవెలిమావు వేల్పుదొరకుఁ గుముదినీవిభున కెక్కుడుఁ జుక్కత్రొక్కుడు, నిలకు నొండొక్కరేయెండపిండు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నగుచు జగములవారి కాయాయియుచిత, రూపములఁ దాల్చి తనప్రాపుఁ జూప నేర్చి మించి యఖిలద్యుతుల నాక్రమించి భళిర, వెలయు గొబ్బూరితిమ్మభూవిభునికీర్తి.</poem>|ref=47}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆతిమ్మవిభునకుం బ్ర, ఖ్యాత శ్రీ యోబమాంబ యాత్మేశ్వరియై సీతాశాతోదరికిం, బాతివ్రత్యప్రసిద్ధిఁ బ్రతియై మించెన్.</poem>|ref=48}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తన్మందగమనామందారవల్లీజననంబునకు రత్నాకరస్థానం బగుసోమవంశంబునకు మేటి యగు నార్వీటిబుక్కభూపాలసుత్రామరామరాజన్యమూర్ధన్య శ్రీరంగరాజరాజత్ప్రా భవం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=49}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>దుర్వారతరగర్వధూర్వహాహితఘోర, సంగరార్జునుఁడు శ్రీరంగరాజు సకలవిద్వద్వేదశాస్త్రోక్తిగుంభనా, భంగురసభుఁడు శ్రీరంగవిభుఁడు ధనురస్త్రశస్త్రవిద్యాసారసాహిత్య, సంగీతహారి శ్రీరంగశౌరి గురువృద్ధబుధబంధుశరణాగతారాంత, రంగికకృపుఁడు శ్రీరంగనృపుఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ప్రతిభఁ బన్నగరాజు శ్రీరంగరాజు, ప్రకటతరకాంతిరాజు శ్రీరంగరాజు ప్రౌఢి నవభోజరాజు శ్రీరంగరాజు, ప్రథితధనరాజరాజు శ్రీరంగరాజు.</poem>|ref=50}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శ్రీరంగరాజసుతులు ధ, రారంగత్కీర్తు లళియరామాధిపుఁడుౝ ధీరుఁడు తిరుమలవిభుఁడు ను, దారుఁడు శ్రీ వేంకటాద్రి ధరణీధవుఁడున్.</poem>|ref=51}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>అతిపవిత్రత మూర్తిత్రయం బనంగ, నతులతరదీప్తివహ్నిత్రయం బనంగ రామరాజును దిరుమలరాజు వేంక, టాద్రిరాజును మనిరి విఖ్యాతమహిమ.</poem>|ref=52}}<noinclude><references/></noinclude> q73w0ntyzqkrf9ybeilv6facenemz0p 104 214538 560915 560483 2026-06-22T11:30:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు.</poem>|ref=53}} {{Telugu poem|type=ఉత్సాహ.|lines=<poem>రామరా జనూనభోగరమ్యమానధూతసు త్రామరాజరాజు భీకరప్రతీపభూపసం గ్రామరాజమౌళినమ్రరాజరాజిమిత్రగో త్రామరాజహృత్కృపాసమగ్రచిత్తుఁ డెత్తఱిన్.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆపటుకీర్తి రామవసుధాధిపచంద్రుఁడు కృష్ణరాయధా త్రీపతిసార్వభౌమదుహితృప్రియుఁ డై వితతప్రతాపసం తాపితశత్రుఁడై యలసదాశివరాయనిరంతరాయవి ద్యాపురరాజ్యలక్ష్మికి నిదానము దా నయి మించె నెంతయున్.</poem>|ref=55}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>రామక్షోణివిభుండు కృష్ణమనుజేంద్రగ్రామణిౝ భీమసం గ్రామేంద్రాత్మజుఁ బెద్దతిమ్మవిభుని న్రాచూరితిమ్మాధిపుౝ శ్రీమంతుం బినకొండభూవరవరున్ శ్రీరంగరాజన్యసు త్రాముం గాంచెఁ గుమారరత్నముల మందారోపమోదారులన్.</poem>|ref=56}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు.</poem>|ref=57}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>జనియించె నేరాజు జైవాతృకాన్వయాం, భోరాశినవకల్పభూజ మనఁగఁ గప్పము ల్గొనియె నేఘనుఁడు కేరళచోళ, పాండ్యలాటాంగభూపతులచేత దిక్కరికమఠాహిధిక్కారియై లీల, నేలె నేవిభుఁడు మహీపురంధ్రిఁ దనియించె నేనృపోత్తముడు భూదేవసం, తతుల సంతతమహాదానగరిమ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నతఁ డభయదానసంరక్షితాజిరంగ, భీతభూతలనేత వాగ్ధూతధాత యసమసమరోగ్రచండబాహార్గళుండు, రమ్యగుణశాలి పెదతిమ్మరాజమౌళి.</poem>|ref=58}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అరరే యయ్యళె రామరాజు పెదతిమ్మాధీశుబాహాభయం కరకౌక్షేయకధార బోరనఁ గడంకం ద్రెవ్వువీరారిమ ల్లురకు న్మట్టి యగుం దదీయబలధూళుల్ సంగడా లౌ వియ చ్చరకాంతాననపాళి వి న్గరడి కాశ్చర్యంబు చర్చింపఁగన్.</poem>|ref=59}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదనుజుండు.</poem>|ref=60}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రాచూరితిమ్మవిభునిక, రాచూరిం దెగి నిరంతరము నమరమృగీ లోచనల మదనశాస్త్రా, లోచనలం దవిలి వర్తిలుదు రభియాతుల్.</poem>|ref=61}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పినకొండక్షితినాథు నెన్నఁ దగుగాంభీర్యాంబురాశిం గరా సినికృత్తప్రతివీరబాహుజవరుౝ శీతాంశుబింబాననా జనపుండ్రేక్షుశరాసనుౝ యవనపాంచాలాంగనేపాళభూ పనికాయార్పితదర్పితద్విపమదాంభఃపంకిలప్రాంగణున్.</poem>|ref=62}}<noinclude><references/></noinclude> r0ayt48huq9miekrx32zb17j0yjtu07 104 214793 560822 2026-06-21T12:19:43Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>{{Center|{{p|fs150}}పుస్తకాల స్వయంవరం</p>}} {{Center|{{p|fs125}}శ్రీ శిష్ట సత్యనారాయణ రాజశేఖరం</p>}} {{left margin|5em}}{{p|fs125}}<poem>స్వయంవరం - చాటించారోయ్ త్వర త్వరగా - పయనం కావోయ్ పుస్తకాల - బాలకుమారితో నేస్తానికి పోదాం పదవోయ్</poem> {{left margin|5em}}<poem>నిను వలచిన చదువుల చానతో మనసిచ్చీ - మాట్లాడాలోయ్ నీ నచ్చిన - మాటల రాణికి కానుక కట్నాలియ్యాలోయ్ స్వయంవరం చాటించానోయ్ త్వరత్వరగా పయనం గానోమ్</poem> </div> <poem>నిలచిన యీ - కన్నెలలో నిను వలచీ వల - పించిన దేదో అందాల - అణువు కణాలా ? ముందు వెనుక - మూడు గుణాలా ? అందని ఆకాశం సోబగా ? అందందూ - ఆరని వెలుగా ? భూగోళం - పున్నెము పంటా ? బాగోగుల - పాయని జంటా ? సంగీతం - సాహిత్యాలా ? శాస్త్రాలూ - చారిత్రాలా ? వేదాలూ 'వేదాంతాలా ? పలు మతముల - భాగవతాలా ?</poem></p> </div><noinclude><references/></noinclude> ly7po0do3a0df8m26jpaaz9dmd94ii4 0 214794 560829 2026-06-21T16:51:25Z రవిచంద్ర 146 తత్వగీతం 560829 wikitext text/x-wiki <poem> భక్తి నిలిపి పరమాత్ముని చేరే భావము గనవలెరా విరక్తి పురుషుడే పగతులనందరి పట్టి అణచవలెరా - 2 బిస బిస తిరిగే వాయువు నిలిపే కీలు తెలియవలెరా వాయువు తిరిగే మార్గములన్నియు బంధించగవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| మూడు అండములు మృదువుగ ఉన్నవి మూలమెరుగవలెరా అండములో బ్రహ్మాండమున సుషుమ్నాండము గనవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| శాస్త్రశోధకులు ఎన్ని నేర్చినా మార్గము తెలియదురా దేహశోధకము సాధకమెరిగన యోధకు తెలుసునురా ||భక్తి నిలిపి|| ఇహ జాలంబులు అంటీఅంటక యుక్తినుండవలెరా మాయామయ బహు మాయను గెలిచే మర్మము గనవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| నిద్ర సమాధిలో మరువక తెలివిగా నిద్ర సేయవలెరా సంతసముగ శ్రీ సద్గురువున్నది ఉనికి తెలియవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| ఎప్పుడు శ్రీహరి ధ్యానము మరవక ముక్తుడు కావలెరా అమరనారేయణ ఆది గురునిలో ఐక్యము గావలెరా ||భక్తి నిలిపి|| </poem> r4vkw4cgntvoiqllhp5l6uvt47yfxys 560830 560829 2026-06-21T16:51:51Z రవిచంద్ర 146 560830 wikitext text/x-wiki <poem> భక్తి నిలిపి పరమాత్ముని చేరే భావము గనవలెరా విరక్తి పురుషుడై పగతులనందరి పట్టి అణచవలెరా - 2 బిస బిస తిరిగే వాయువు నిలిపే కీలు తెలియవలెరా వాయువు తిరిగే మార్గములన్నియు బంధించగవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| మూడు అండములు మృదువుగ ఉన్నవి మూలమెరుగవలెరా అండములో బ్రహ్మాండమున సుషుమ్నాండము గనవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| శాస్త్రశోధకులు ఎన్ని నేర్చినా మార్గము తెలియదురా దేహశోధకము సాధకమెరిగన యోధకు తెలుసునురా ||భక్తి నిలిపి|| ఇహ జాలంబులు అంటీఅంటక యుక్తినుండవలెరా మాయామయ బహు మాయను గెలిచే మర్మము గనవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| నిద్ర సమాధిలో మరువక తెలివిగా నిద్ర సేయవలెరా సంతసముగ శ్రీ సద్గురువున్నది ఉనికి తెలియవలెరా ||భక్తి నిలిపి|| ఎప్పుడు శ్రీహరి ధ్యానము మరవక ముక్తుడు కావలెరా అమరనారేయణ ఆది గురునిలో ఐక్యము గావలెరా ||భక్తి నిలిపి|| </poem> g4pr4u3pvodum0ogkz5meyd38yr0yxv 106 214795 560831 2026-06-21T18:12:15Z Ashwith nagendra 7340 [[WP:AES|←]]Created page with '' 560831 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నానాదేశ కవీశ్వర పద్యరత్నావళి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=తిరుపతి వెంకట కవులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ లక్ష్మీ ముద్రాక్షరశాలయా |చిరునామా=గద్వాల |సంవత్సరం=1939 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=3 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 63mxsrpmuvbanskcmhdu0psc2tgch9u 560832 560831 2026-06-21T18:12:37Z Ashwith nagendra 7340 560832 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నానాదేశ కవీశ్వర పద్యరత్నావళి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=తిరుపతి వెంకట కవులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ లక్ష్మీ ముద్రాక్షరశాలయా |చిరునామా=గద్వాల |సంవత్సరం=1939 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=5 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 4ptaapinm7m40ysngerk654ek3qvq65 560833 560832 2026-06-21T18:12:59Z Ashwith nagendra 7340 560833 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నానాదేశ కవీశ్వర పద్యరత్నావళి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=తిరుపతి వెంకట కవులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ లక్ష్మీ ముద్రాక్షరశాలయా |చిరునామా=గద్వాల |సంవత్సరం=1939 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=0 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} fuiiqilhoxksetw75qvf2n17dkgkgx5 560834 560833 2026-06-21T18:13:19Z Ashwith nagendra 7340 560834 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నానాదేశ కవీశ్వర పద్యరత్నావళి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=తిరుపతి వెంకట కవులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ లక్ష్మీ ముద్రాక్షరశాలయా |చిరునామా=గద్వాల |సంవత్సరం=1939 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} jzk8dbnm7vs2z3ml4yfpur2p7d8rqkd 106 214796 560835 2026-06-21T18:16:18Z Ashwith nagendra 7340 [[WP:AES|←]]Created page with '' 560835 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=నానాదేశ కవీశ్వర పద్యరత్నావళి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=తిరుపతి వెంకట కవులు |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=శ్రీ లక్ష్మీ ముద్రాక్షరశాలయా |చిరునామా=గద్వాల |సంవత్సరం=1939 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 5quwzpzpvzkvpt7ywqzb1580htzmnaa 104 214797 560839 2026-06-22T00:25:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కాయామతములయందుఁ బ్రకృష్టాభిమానము వృద్ధియగు చున్నది. ఇంతియ కాదు. ఎల్లరకు నితరమతములయం దాద రణబుద్ధి కలిగి పెక్కు మతస్థులయందు సోదర భావము పుట్టి మైకమత్యము వర్ధిల్లుచున్నది....' 560839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|8|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>కాయామతములయందుఁ బ్రకృష్టాభిమానము వృద్ధియగు చున్నది. ఇంతియ కాదు. ఎల్లరకు నితరమతములయం దాద రణబుద్ధి కలిగి పెక్కు మతస్థులయందు సోదర భావము పుట్టి మైకమత్యము వర్ధిల్లుచున్నది. ఈ సమాజము ఒక్క మతము నుండి వేఱో కమతమునకు మాఱుట యయు క్తమనియును, ప్రతి జీవుఁడును పరిపూర్ణత్వము జెందుటకు వలయును పాయముల నన్ని మతములు బోధించుచునే యున్నవనియును, దమతమ మతాచారములఁ జక్కఁగ ననుష్ఠించిన జీవుఁడు పరిపూర్ణుఁడు కాజాలుననియును, దృఢముగఁ జాటించుచున్నయది. ప్ర పంచమునందలి మతము లన్నియు కడపట నొకటే పదవిని పొందించును. ప్రయీ సాంఖ్యం యోగః పశుపతిమతం ప్రభిన్నే ప్రస్థానే పరమిద మదః పథ్యమితి చ వైచిత్ర్యాత్ ఋజు కుటిల నానా పథజుషాం నృణా మేకో గమ్యః త్వమని పయసా వర్ణవ ఇవ ॥ (మహిమ్నస్తోత్రము) తా. వైదిక మార్గము (అనగా పూర్వమీమాంస), సాం ఖ్యము, యోగము, పశుపతిమతము, వైష్ణవము, ఈ మొద లగునవి భిన్న భిన్న మార్గములు. కొందరొక దాని శ్రేష్ఠమని యు, మరికొందరింకొక దాని మంచిదనియును తలతురుగాని అన్నియును రుచిభేదముల ననుసరించి ఒక్కొకరి కొక్కొక మార్గము యుక్తమగును. తుదకు మానవులకు, అన్ని మార్గ- CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> o0ssy0lxwv03b88jzqzbzmjr78cxjx6 560890 560839 2026-06-22T09:28:37Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|8|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>కాయామతములయందుఁ బ్రకృష్టాభిమానము వృద్ధియగుచున్నది. ఇంతియకాదు. ఎల్లరకు నితరమతములయం దాదరణబుద్ధి కలిగి పెక్కుమతస్థులయందు సోదరభావము పుట్టి యైకమత్యము వర్ధిల్లుచున్నది. ఈసమాజము ఒక్కమతము నుండి వేఱొకమతమునకు మాఱుట యయుక్తమనియును, ప్రతిజీవుఁడును పరిపూర్ణత్వము జెందుటకు వలయునుపాయముల నన్ని మతములు బోధించుచునే యున్నవనియును, దమతమ మతాచారములఁ జక్కఁగ ననుష్ఠించిన జీవుఁడు పరిపూర్ణుఁడు కాజాలుననియును, దృఢముగఁ జాటించుచున్నయది. ప్రపంచమునందలి మతము లన్నియు కడపట నొకటేపదవిని పొందించును. <poem> {{left margin|5em}} ప్రయీ సాంఖ్యం యోగః పశుపతిమతం వైష్ణవమితి ప్రభిన్నే ప్రస్థానే పరమిద మదః పథ్యమితి చ రుచీనాం వైచిత్ర్యాత్ ఋజు కుటిల నానాపథజుషాం నృణా మేకో గమ్యః త్వమసి పయసా వర్ణవ ఇవ ॥ {{right|(మహిమ్నస్తోత్రము)}} </poem> తా. వైదికమార్గము (అనగా పూర్వమీమాంస), సాంఖ్యము, యోగము, పశుపతిమతము, వైష్ణవము, ఈమొదలగునవి భిన్న భిన్న మార్గములు. కొందరొకదాని శ్రేష్ఠమనియు, మరికొందరింకొకదాని మంచిదనియును తలతురుగాని అన్నియును రుచిభేదముల ననుసరించి ఒక్కొకరి కొక్కొక మార్గము యుక్తమగును. తుదకు మానవులకు, అన్ని మార్గ<noinclude><references/></noinclude> 94mf2kw0yh2nen5c4cqf2ia075evpks 104 214798 560840 2026-06-22T00:26:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ముల ద్వారా పొందదగిన గమ్యస్థాన మొక్కటియే. నదుల కన్నింటికి గమ్యస్థానము సముద్రమే అయినట్లు, మానవు లందరు పొందదగిన ప్రాప్యస్థానము తామే. ఈఅర్థమునే సూత సంహితయందు మఱియువి శేషముగ...' 560840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|9}}</noinclude>ముల ద్వారా పొందదగిన గమ్యస్థాన మొక్కటియే. నదుల కన్నింటికి గమ్యస్థానము సముద్రమే అయినట్లు, మానవు లందరు పొందదగిన ప్రాప్యస్థానము తామే. ఈఅర్థమునే సూత సంహితయందు మఱియువి శేషముగ బోధింపఁబడియున్నది. సామాన్యముగ వేద బాహ్యములని యును దూష్యములనియును ఎంచఁబడు మతములగు బౌద్ధ జై నఆగమములు సైతము సాత్ పర మేశ్వరునుండి వెలు వడినవియే యని నిరూపింపఁబడియున్నది. కాపాలం లాకులంచైత తయో ర్భేదాన్ద్విజర్షభ తథా పాశుపతం సోమం భైరవపముఖాగమార్ తేషామేవోప భేదాంశ్చ శతశోధ సహస్రశః విష్ణ్వాగమాక్స్తథాబ్రాహ్మాద్ బుద్ధారా ద్యాగమానపి అనేక భేదభిన్నాని తథా శాస్త్రాంతరాణి చ నిర్మమే శంకరస్సాక్షాత్ సర్వజ్ఞస్సంగ్రహేణ తు * * * తర్కైరేతేహి మార్గాస్తు నహంతవ్యామనీషి, భిః యథా తోయప్రవాహానాం సముద్రః పరమావధిః తథైవ సర్వమార్గాణాం సాక్షాన్ని స్థామ హేశ్వరు యేన యేన ప్రకారేణ జనై రేభిరుపాసితః తత్తన్మార్గానుగుణ్యేన సాధకత్వం హ్యుపైతి సః ॥ * (నూతసంహిత, యజ్ఞ వైభవఖండ, అఅవ అధ్యాయము) తా. కాపాలము, లాకులము, పాశుపతము, సోమము, భైరవము మొదలగు ఆగమము లనేక భేదములు. విష్ణ్యాగమ CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> 7007ixkx9l1sxw3amwa1w41tom9nyaw 560894 560840 2026-06-22T09:41:56Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|9}}</noinclude>ముల ద్వారా పొందదగిన గమ్యస్థాన మొక్కటియే. నదుల కన్నింటికి గమ్యస్థానము సముద్రమే అయినట్లు, మానవులందరు పొందదగిన ప్రాప్యస్థానము తామే. ఈఅర్థమునే సూతసంహితయందు మఱియువిశేషముగ బోధింపఁబడియున్నది. సామాన్యముగ వేద బాహ్యములనియును దూష్యములనియును ఎంచఁబడు మతములగు బౌద్ధజైనఆగమములు సైతము సాక్షాత్ పరమేశ్వరునుండి వెలువడినవియే యని నిరూపింపఁబడియున్నది. <poem> {{left margin|5em}} కాపాలం లాకులంచైత తయో ర్భేదాన్ద్విజర్షభ తథా పాశుపతం సోమం భైరవప్రముఖాగమాన్ తేషామేవోప భేదాంశ్చ శతశోధ సహస్రశః విష్ణ్వాగమాన్ స్తథాబ్రాహ్మాన్ బుద్ధార్హా ద్యాగమానపి అనేక భేదభిన్నాని తథా శాస్త్రాంతరాణి చ నిర్మమే శంకరస్సాక్షాత్ సర్వజ్ఞస్సంగ్రహేణ తు తర్కైరేతేహి మార్గాస్తు నహంతవ్యామనీషి భిః యథా తోయప్రవాహానాం సముద్రః పరమావధిః తథైవ సర్వమార్గాణాం సాక్షాన్నిష్ఠామహేశ్వరః యేన యేన ప్రకారేణ జనై రేభిరుపాసితః తత్తన్మార్గానుగుణ్యేన సాధకత్వం హ్యుపైతి సః ॥ {{right|(సూతసంహిత, యజ్ఞవైభవఖండ, 22 వ అధ్యాయము)}} </poem> తా. కాపాలము, లాకులము, పాశుపతము, సోమము, భైరవము మొదలగు ఆగమము లనేక భేదములు. విష్ణ్వాగమ<noinclude><references/></noinclude> qc8r9xgm5nw39mpe0e4j2h5vl1qa444 104 214799 560841 2026-06-22T00:28:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ములు, బ్రాహ్మాగమములు, బుద్ధాగమము (బౌద్ధమతము), అర్ధాగమము (జైనమతము) మఱియు వేలకొలది శాస్త్రాం తరములును అన్నియును సాక్షాన్మహేశ్వరుని నుండి వెలు వడినవియే. విజ్ఞులగువారు ఈమార్...' 560841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|10|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ములు, బ్రాహ్మాగమములు, బుద్ధాగమము (బౌద్ధమతము), అర్ధాగమము (జైనమతము) మఱియు వేలకొలది శాస్త్రాం తరములును అన్నియును సాక్షాన్మహేశ్వరుని నుండి వెలు వడినవియే. విజ్ఞులగువారు ఈమార్గములను తర్కములతో ఖండించ రాదు. నదుల కన్నింటికి సముద్రమే పరమావధి అయినట్లు మార్గంబు లన్నింటికిని కడపట ప్రాప్య స్థానము మ హేశ్వరుఁడే. ఏయేమార్గమున ఉపాసించిన ఆయామార్గము ననే పరమపురుషార్థమును పొందుదుము. మహానుభావులైన ఋషుల భావ మిట్లుండ, ఇక్కాలమున ఒక్కొక మతమువారును తమమత మొక్కటియే పురుషార్థ సాధనమని యన్యమతముల వారలను దూషించుచున్నారు. అట్టి మత వైషమ్యములు మాని సర్వమతములయందలి సా మాన్యధర్మములను గుర్తించి సోదరభావముతో ప్రవర్తింప వలయును. సర్వమత సామాన్యములగు ముఖ్యాంశములు : I. ఏక మేవా౭ద్వితీయం బ్రహ్మ జగదీశ్వరుఁడును, జగదుత్పత్తిస్థితిలయ హేతుభూతుండును, సర్వసాక్షియు, సచ్చిదానంద స్వరూపుఁడును నగు నీశ్వరుఁ డొక్కండు, నద్వితీయుఁడు నయి యున్నవాఁడు. ఎవ్వనిచే జనించు జగమెవ్వనిలోపల నుండు లీనమై యెవ్వనియందుడిందుఁబరమేశ్వరుఁ డెవ్వఁడు మూల కారణుం CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> mm7ysuiy9ushpl5cndcbnc0hj6svc4v 560895 560841 2026-06-22T09:50:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|10|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ములు, బ్రాహ్మాగమములు, బుద్ధాగమము (బౌద్ధమతము), అర్హాగమము (జైనమతము) మఱియు వేలకొలది శాస్త్రాంతరములును అన్నియును సాక్షాన్మహేశ్వరుని నుండి వెలువడినవియే. విజ్ఞులగువారు ఈమార్గములను తర్కములతో ఖండించ రాదు. నదుల కన్నింటికి సముద్రమే పరమావధి అయినట్లు మార్గంబు లన్నింటికిని కడపట ప్రాప్యస్థానము మహేశ్వరుఁడే. ఏయేమార్గమున ఉపాసించిన ఆయామార్గముననే పరమపురుషార్థమును పొందుదుము. మహానుభావులైన ఋషులభావ మిట్లుండ, ఇక్కాలమున ఒక్కొకమతమువారును తమమత మొక్కటియే పురుషార్థ సాధనమని యన్యమతములవారలను దూషించుచున్నారు. అట్టి మతవైషమ్యములు మాని సర్వమతములయందలి సామాన్యధర్మములను గుర్తించి సోదరభావముతో ప్రవర్తింప వలయును. సర్వమతసామాన్యములగు ముఖ్యాంశములు : - {{c|I. ఏక మేవా౽ద్వితీయం బ్రహ్మ}} జగదీశ్వరుఁడును, జగదుత్పత్తిస్థితిలయ హేతుభూతుండును, సర్వసాక్షియు, సచ్చిదానందస్వరూపుఁడును నగు నీశ్వరుఁడొక్కండు, నద్వితీయుఁడు నయి యున్నవాఁడు. <poem> {{left margin|5em}} ఎవ్వనిచే జనించు జగమెవ్వనిలోపల నుండు లీనమై యెవ్వనియందుడిందుఁబరమేశ్వరుఁ డెవ్వఁడు మూలకారణుం </poem><noinclude><references/></noinclude> d7b6mrf9fcmz95jaxwjftn8zicngf72 104 214800 560842 2026-06-22T00:29:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' డెవ్వఁడనాదిమధ్యలయుడెవ్వఁడు సర్వము దాన యైనవాఁ డెవ్వఁడు వాని నాత్మభవు నీశ్వరు నే శరణంబు వేడెఁద౯ || دو 11 (భాగవతము) నానా దేశములందు నానావిధమతములయందుఁ బెక్కు నామములచే నెఱుఁగఁబడ...' 560842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|11}}</noinclude> డెవ్వఁడనాదిమధ్యలయుడెవ్వఁడు సర్వము దాన యైనవాఁ డెవ్వఁడు వాని నాత్మభవు నీశ్వరు నే శరణంబు వేడెఁద౯ || دو 11 (భాగవతము) నానా దేశములందు నానావిధమతములయందుఁ బెక్కు నామములచే నెఱుఁగఁబడు నీశ్వరతత్త్వ మొక్కటియే. హిం దువులచే భగవంతుఁ డనియు, సదాశివుఁడనియును, మహా విష్ణువనియును, బ్రహ్మమనియును మఱియును బెక్కు నామము లం బిలువఁబడు తత్త్వమునే " అల్లా ” యని మహమ్మదీయు లును, “ జుహూవా ” యని హీబ్రూవులును, " ఆర్మజ్ డ్ " ”” అని పారశీకమతస్థులును, “గాడ్" అని యాంగ్లే యులును బిలుచుచున్నారు. పేరు లెన్ని యైనను నేమి? పేరులచే నిరూపింపఁబడు తత్త్వ మొక్కటియే. సకలమత ములును ఈశ్వరుడొక్కఁడే యని యుద్ధోషించుచున్న వే కాని పలువు రీశ్వరులని చెప్పు సిద్ధాంత మొక్కటియుం గానము. హిందువులు ముప్పదిమూఁడుకోట్ల ఈశ్వరుల నుపాసించు వారని పరమతస్థులగు కొందఱియభిప్రాయము. ఇది హిందూ మత సిద్ధాంత మెఱుఁగమిచేఁ గలుగునది కాని వేఱుకాదు. అట్టి సిద్ధాంతము హిందూమత సిద్ధాంతమునకుఁ బ్రత్యక 'విరుద్ధ మని చెప్పవలయునా? అవాజ్మానసగోచరుఁడు, నిరం జనుఁడు, నిర్వికల్పుఁడు, నేకము నద్వితీయుఁడును నగు నీశ్వ రుఁడు త్రిమూర్తులుగ వ్యక్త మగునని వివిధమతములయందును CC-0.Jangamwa Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> iicpecr9svpfnmv0b84hylcdixmf4i5 560896 560842 2026-06-22T09:59:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|11}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} డెవ్వఁడనాదిమధ్యలయుడెవ్వఁడు సర్వము దాన యైనవాఁ డెవ్వఁడు వాని నాత్మభవు నీశ్వరు నే శరణంబు వేడెఁదన్ || {{right|(భాగవతము)}} </poem> నానాదేశములందు నానావిధమతములయందుఁ బెక్కు నామములచే నెఱుఁగఁబడు నీశ్వరతత్త్వ మొక్కటియే. హిందువులచే భగవంతుఁ డనియు, సదాశివుఁడనియును, మహావిష్ణువనియును, బ్రహ్మమనియును మఱియును బెక్కునామములం బిలువఁబడు తత్త్వమునే " అల్లా ” యని మహమ్మదీయులును, “ జుహూవా” యని హీబ్రూవులును, " ఆర్మజ్ డ్ " అని పారశీకమతస్థులును, “గాడ్" అని యాంగ్లేయులును బిలుచుచున్నారు. పేరు లెన్ని యైనను నేమి? పేరులచే నిరూపింపఁబడు తత్త్వ మొక్కటియే. సకలమతములును ఈశ్వరుడొక్కఁడే యని యుద్ఘోషించుచున్న వే కాని పలువు రీశ్వరులని చెప్పు సిద్ధాంత మొక్కటియుం గానము. హిందువులు ముప్పదిమూఁడుకోట్ల ఈశ్వరుల నుపాసించువారని పరమతస్థులగు కొందఱియభిప్రాయము. ఇది హిందూమత సిద్ధాంత మెఱుఁగమిచేఁ గలుగునది కాని వేఱుకాదు. అట్టి సిద్ధాంతము హిందూమత సిద్ధాంతమునకుఁ బ్రత్యక్ష విరుద్ధ మని చెప్పవలయునా? అవాజ్మానసగోచరుఁడు, నిరంజనుఁడు, నిర్వికల్పుఁడు, నేకము నద్వితీయుఁడును నగు నీశ్వరుఁడు త్రిమూర్తులుగ వ్యక్త మగునని వివిధమతములయందును<noinclude><references/></noinclude> 6nippdtm8kr0iebfjsc7p05g5gkbz1j 560897 560896 2026-06-22T10:00:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|11}}</noinclude><poem> {{left margin|5em}} డెవ్వఁడనాదిమధ్యలయుడెవ్వఁడు సర్వము దాన యైనవాఁ డెవ్వఁడు వాని నాత్మభవు నీశ్వరు నే శరణంబు వేడెఁదన్ ॥ {{right|(భాగవతము)}} </poem> నానాదేశములందు నానావిధమతములయందుఁ బెక్కు నామములచే నెఱుఁగఁబడు నీశ్వరతత్త్వ మొక్కటియే. హిందువులచే భగవంతుఁ డనియు, సదాశివుఁడనియును, మహావిష్ణువనియును, బ్రహ్మమనియును మఱియును బెక్కునామములం బిలువఁబడు తత్త్వమునే " అల్లా ” యని మహమ్మదీయులును, “ జుహూవా” యని హీబ్రూవులును, " ఆర్మజ్ డ్ " అని పారశీకమతస్థులును, “గాడ్" అని యాంగ్లేయులును బిలుచుచున్నారు. పేరు లెన్ని యైనను నేమి? పేరులచే నిరూపింపఁబడు తత్త్వ మొక్కటియే. సకలమతములును ఈశ్వరుడొక్కఁడే యని యుద్ఘోషించుచున్న వే కాని పలువు రీశ్వరులని చెప్పు సిద్ధాంత మొక్కటియుం గానము. హిందువులు ముప్పదిమూఁడుకోట్ల ఈశ్వరుల నుపాసించువారని పరమతస్థులగు కొందఱియభిప్రాయము. ఇది హిందూమత సిద్ధాంత మెఱుఁగమిచేఁ గలుగునది కాని వేఱుకాదు. అట్టి సిద్ధాంతము హిందూమత సిద్ధాంతమునకుఁ బ్రత్యక్ష విరుద్ధ మని చెప్పవలయునా? అవాజ్మానసగోచరుఁడు, నిరంజనుఁడు, నిర్వికల్పుఁడు, నేకము నద్వితీయుఁడును నగు నీశ్వరుఁడు త్రిమూర్తులుగ వ్యక్త మగునని వివిధమతములయందును<noinclude><references/></noinclude> qjedy1s68wlxhrry2y9gqwjz2udyakw 104 214801 560843 2026-06-22T00:30:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఘోషింపఁబడుచునే యున్నది. వారల క్రిందఁ దదాజ్ఞా ప్ర వర్తకులగు నసంఖ్యాకులయిన దేవతలు పెక్కు తారతమ్య ముల నొప్పి వర్తించుచున్న వారు. ముప్పదిమూఁడుకో సంఖ్య యీశ్వరునియం దన్వయించ...' 560843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|12|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ఘోషింపఁబడుచునే యున్నది. వారల క్రిందఁ దదాజ్ఞా ప్ర వర్తకులగు నసంఖ్యాకులయిన దేవతలు పెక్కు తారతమ్య ముల నొప్పి వర్తించుచున్న వారు. ముప్పదిమూఁడుకో సంఖ్య యీశ్వరునియం దన్వయించునదికాదు. తదాజ్ఞా ప్ర వర్తకులగు దేవతలను దెల్పునది. ఇంద్రాది దేవతలు ఈశ్వరు లని భావించువారును గలరా? లేరని నొక్కి వక్కాణింపనగు. అట్లే యితరమతములయందును గూడ నీశ్వరాజ్ఞా ప్రవ ర్త కులగు దేవకోటు అనేక తారతమ్యముల నొప్పియున్నారని నమ్ము చునే యున్నారు. మహమ్మదీయులును, గ్రైస్తవులును “ ఏన్ జల్స్ " అనియును "ఆర్కేన జల్స్ " అనియును దూత లనియును బిలుతురు. ఈవిషయమునందు సైతము నామభేద ములచే నిరూపింపఁబడు వస్తు నొక్కటియే. పూజ్యులగు దేవ దూతలు పెక్కండ్రు కలరని నమ్ము క్రైస్తవులు లోనగువారు హిందువులు దేవతలం బేర్కొనుచో వారల మూఢు లని యధితే పించుచున్న వారు. ఐనను అన్ని మతములయందును సామాన్యజనుల కగోచరులై సూక్ష్మలోక సంచారులగు దేవత లున్నారనియును, ఆ దేవతలు మానవులకుఁ గీడుమేలు లొన ర్పఁజాలియున్నా రనియును నమ్ముచునేయున్న వారు. కావున సర్వేశ్వరుఁడును, సర్వనియంతయును, సర్వోత్కృష్ట ఫల దాయకుఁడును నగు నీశ్వరుఁ డొక్కఁడనియును, దదాజ్ఞా ప్ర వర్తకులగు దేవత లనేకులనియును సర్వమతములవారు సా మాన్యముగ నమ్ము విషయములు. CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> cv4k4euuhw3jkjbcm0j4fadf99x93qm 560898 560843 2026-06-22T10:09:45Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|12|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ఘోషింపఁబడుచునే యున్నది. వారలక్రిందఁ దదాజ్ఞాప్రవర్తకులగు నసంఖ్యాకులయిన దేవతలు పెక్కు తారతమ్యముల నొప్పి వర్తించుచున్నవారు. ముప్పదిమూఁడుకో ట్లను సంఖ్య యీశ్వరునియం దన్వయించునదికాదు. తదాజ్ఞాప్రవర్తకులగు దేవతలను దెల్పునది. ఇంద్రాదిదేవతలు ఈశ్వరులని భావించువారును గలరా? లేరని నొక్కివక్కాణింపనగు. అట్లే యితరమతములయందునుగూడ నీశ్వరాజ్ఞాప్రవర్తకులగు దేవకోటు లనేకతారతమ్యముల నొప్పియున్నారని నమ్ముచునే యున్నారు. మహమ్మదీయులును, గ్రైస్తవులును “ ఏన్‌జల్‌స్ " అనియును "ఆర్కేన్‌జల్‌స్ " అనియును దూతలనియును బిలుతురు. ఈవిషయమునందుసైతము నామభేదములచే నిరూపింపఁబడు వస్తు వొక్కటియే. పూజ్యులగు దేవదూతలుపెక్కండ్రు కలరని నమ్ము క్రైస్తవులు లోనగువారు హిందువులు దేవతలం బేర్కొనుచో వారల మూఢు లని యధిక్షేపించుచున్నవారు. ఐనను అన్ని మతములయందును సామాన్యజనుల కగోచరులై సూక్ష్మలోకసంచారులగుదేవత లున్నారనియును, ఆ దేవతలు మానవులకుఁ గీడుమేలు లొనర్పఁజాలియున్నా రనియును నమ్ముచునేయున్న వారు. కావున సర్వేశ్వరుఁడును, సర్వనియంతయును, సర్వోత్కృష్ట ఫలదాయకుఁడును నగు నీశ్వరుఁ డొక్కఁడనియును, దదాజ్ఞాప్రవర్తకులగు దేవత లనేకులనియును సర్వమతములవారు సామాన్యముగ నమ్మువిషయములు.<noinclude><references/></noinclude> k1i5axgwseod6ldjwahpmfehcynaz7j 104 214802 560844 2026-06-22T00:31:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అన్ని మతముల వారు జీవతత్త్వము నిరూపించుచో జీవుఁడు కేవలశరీరము కాఁడనియును, శరీరమునకం టెవిలక్షుణుఁడును, శరీరమున కధీశ్వరుఁడును నగు జీవుఁడు వేఱుగ నున్న వాఁడని యును, ఆజీవుఁడు...' 560844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|13}}</noinclude>అన్ని మతముల వారు జీవతత్త్వము నిరూపించుచో జీవుఁడు కేవలశరీరము కాఁడనియును, శరీరమునకం టెవిలక్షుణుఁడును, శరీరమున కధీశ్వరుఁడును నగు జీవుఁడు వేఱుగ నున్న వాఁడని యును, ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశ మనియును బ్రతిపాదించు చున్నారు. శరీరమే జీవుఁడని చెప్పునట్టిమత మొక్కటియుం గానరాదు. ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశమై యుండుటంబట్టి యీ శ్వరునిం బోలి సచ్చిదానంద స్వరూపుఁడై యున్న వాఁడు. ఈశ్వరుఁడు మహాజ్యోతి స్వరూపుఁడును, జీవాత్మ లాజ్యోతి నుండి వెలువడిన విస్ఫులింగములనియును ముండకోపనిషత్తు నను, ఈశ్వరాంశములని భగవద్గీతయందును నిరూపింపఁబడి యున్నది. యథా సుదీప్తాత్పావకా ద్విస్ఫులింగా స్సహస్రశః ప్రభవంతే సరూపాః, తథాక్షరా ద్వివిధా స్సోమ్యభావాః ప్రజాయంతే తత్ర చెవాపియంతి | (ముండకోపనిషత్తు) మ మైవాంశో జీవలోకే జీవభూత స్సనాతనః ॥ (గీత) III. పరమపురుషార్థము జీవు లీశ్వరాంశములు గనుక విస్ఫులింగములం దేరీతి నని వెలువడివచ్చుమహాజ్యోతిలోని శక్తులన్నియు లీనములైయు CC-0. Yangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> pa5z6b3ntqqfnelbknqmlk2rbr5g322 560845 560844 2026-06-22T00:33:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|13}}</noinclude>{{c|II. జీవాత్మలు : ఈశ్వరాంశములు}} అన్ని మతముల వారు జీవతత్త్వము నిరూపించుచో జీవుఁడు కేవలశరీరము కాఁడనియును, శరీరమునకం టెవిలక్షుణుఁడును, శరీరమున కధీశ్వరుఁడును నగు జీవుఁడు వేఱుగ నున్న వాఁడని యును, ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశ మనియును బ్రతిపాదించు చున్నారు. శరీరమే జీవుఁడని చెప్పునట్టిమత మొక్కటియుం గానరాదు. ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశమై యుండుటంబట్టి యీ శ్వరునిం బోలి సచ్చిదానంద స్వరూపుఁడై యున్న వాఁడు. ఈశ్వరుఁడు మహాజ్యోతి స్వరూపుఁడును, జీవాత్మ లాజ్యోతి నుండి వెలువడిన విస్ఫులింగములనియును ముండకోపనిషత్తు నను, ఈశ్వరాంశములని భగవద్గీతయందును నిరూపింపఁబడి యున్నది. యథా సుదీప్తాత్పావకా ద్విస్ఫులింగా స్సహస్రశః ప్రభవంతే సరూపాః, తథాక్షరా ద్వివిధా స్సోమ్యభావాః ప్రజాయంతే తత్ర చెవాపియంతి | (ముండకోపనిషత్తు) మ మైవాంశో జీవలోకే జీవభూత స్సనాతనః ॥ (గీత) III. పరమపురుషార్థము జీవు లీశ్వరాంశములు గనుక విస్ఫులింగములం దేరీతి నని వెలువడివచ్చుమహాజ్యోతిలోని శక్తులన్నియు లీనములైయు CC-0. Yangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> gm03owc3dvupcen7xerhv254v8oinsd 560899 560845 2026-06-22T10:19:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|13}}</noinclude>{{c|II. జీవాత్మలు : ఈశ్వరాంశములు}} అన్నిమతములవారు జీవతత్త్వము నిరూపించుచో జీవుఁడు కేవలశరీరము కాఁడనియును, శరీరమునకంటె విలక్షుణుఁడును, శరీరమున కధీశ్వరుఁడును నగు జీవుఁడు వేఱుగ నున్న వాఁడనియును, ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశ మనియును బ్రతిపాదించుచున్నారు. శరీరమే జీవుఁడని చెప్పునట్టిమత మొక్కటియుం గానరాదు. ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశమై యుండుటంబట్టి యీశ్వరునిం బోలి సచ్చిదానందస్వరూపుఁడై యున్న వాఁడు. ఈశ్వరుఁడు మహాజ్యోతి స్వరూపుఁడును, జీవాత్మ లాజ్యోతి నుండి వెలువడిన విస్ఫులింగములనియును ముండకోపనిషత్తునను, ఈశ్వరాంశములని భగవద్గీతయందును నిరూపింపఁబడి యున్నది. <poem> {{left margin|5em}} యథా సుదీప్తాత్పావకా ద్విస్ఫులింగా స్సహస్రశః ప్రభవంతే సరూపాః, తథాక్షరా ద్వివిధా స్సోమ్యభావాః ప్రజాయంతే తత్ర చైవాపియంతి ॥ {{righht|(ముండకోపనిషత్తు)}} మమైవాంశో జీవలోకే జీవభూత స్సనాతనః ॥ (గీత) </poem> {{c|III. పరమపురుషార్థము}} జీవు లీశ్వరాంశములు గనుక విస్ఫులింగములం దేరీతి నవి వెలువడివచ్చుమహాజ్యోతిలోని శక్తులన్నియు లీనములైయు<noinclude><references/></noinclude> ff81r2j31jfrew6hchg5zvmf164wc1b 560900 560899 2026-06-22T10:20:41Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|13}}</noinclude>{{c|II. జీవాత్మలు : ఈశ్వరాంశములు}} అన్నిమతములవారు జీవతత్త్వము నిరూపించుచో జీవుఁడు కేవలశరీరము కాఁడనియును, శరీరమునకంటె విలక్షుణుఁడును, శరీరమున కధీశ్వరుఁడును నగు జీవుఁడు వేఱుగ నున్న వాఁడనియును, ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశ మనియును బ్రతిపాదించుచున్నారు. శరీరమే జీవుఁడని చెప్పునట్టిమత మొక్కటియుం గానరాదు. ఆజీవుఁడు ఈశ్వరాంశమై యుండుటంబట్టి యీశ్వరునిం బోలి సచ్చిదానందస్వరూపుఁడై యున్న వాఁడు. ఈశ్వరుఁడు మహాజ్యోతి స్వరూపుఁడును, జీవాత్మ లాజ్యోతి నుండి వెలువడిన విస్ఫులింగములనియును ముండకోపనిషత్తునను, ఈశ్వరాంశములని భగవద్గీతయందును నిరూపింపఁబడి యున్నది. <poem> {{left margin|5em}} యథా సుదీప్తాత్పావకా ద్విస్ఫులింగా స్సహస్రశః ప్రభవంతే సరూపాః, తథాక్షరా ద్వివిధా స్సోమ్యభావాః ప్రజాయంతే తత్ర చైవాపియంతి ॥ {{right|(ముండకోపనిషత్తు)}} మమైవాంశో జీవలోకే జీవభూత స్సనాతనః ॥ (గీత) </poem> {{c|III. పరమపురుషార్థము}} జీవు లీశ్వరాంశములు గనుక విస్ఫులింగములం దేరీతి నవి వెలువడివచ్చుమహాజ్యోతిలోని శక్తులన్నియు లీనములైయు<noinclude><references/></noinclude> td76lrvsaloc47367qyv8tbve33x2hq 104 214803 560856 2026-06-22T06:37:34Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '' 560856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 2cy340v2owepr5vzzfapdpx4u3fxnsy 560857 560856 2026-06-22T06:37:52Z Rajasekhar1961 50 560857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>9 ( మ రా॥ శ్రీ రాజా సోమేశ్వరరావుగారు . ) తే ఆయు రారోగ్య భాగ్యంబు లలవరించి ప్రేమ దళు కొత్తఁ దమ బాహు శ్రీ పీఠమందు రాణ దిలకించు గద్వాల: కాజ్య లక్ష్మి.. యధివసించుత సోమేశ్వ రా ఐనీంద్రా ! 1 21 1 మ॥ వరలట్మెంబను బెడ్లియాడిన గం ద్వారాఖ్య రాజ్యేందిరా కరపం కేవమునంటి దివ్యశివితా + కన్యా మణిశ్రేణిలో సరసోక్తుల్ పచరించి కేశివదయ సామ్రాజ్యముం గాంచునీ సరణి గాంచిన సంతసంబెసఁగు రాజా! సోమభూపాల మ తమకు మామమదీయ నేతయకు సీ। కారామభూజాని స్వ ర్గముఁజేరం జవిలేక యిందరుక నే రానై తి మీమేటి వం శిమఃనందాలే ఁ డెరామకృష్ణుఁడిపుడై • జన్మించినాఁ డంచువ చ్చిముదంబందితి నిచ్చితింగొను శుభాశీర్వాదమో భూమిపా! ( చిన్న దొరవారు. ) .. 1. జాః తాలై భూప్రజలు ముష్టిపలి నీ తారామభూ నేత దాం జేతో మోదముదాంచి దేవ నగరీ • సింహాసనం బెక్కె సం ప్రీతిగా దడ్రికిఁ దల్లికవ్వకునుమీ • పిన్ని మ్మకులు మాట వి ఖ్యాతి గూర్చుడు భూప్రజగామనుడుకు • య్యా రామ . కృష్ణాధిపా! 241)<noinclude><references/></noinclude> edy2hvtvqh44i07kuzschxk3bqxn24q 0 214804 560858 2026-06-22T06:41:10Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి =లక్ష్మణరాయ వ్యాసావ...' 560858 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=7 to=19 /> {{PD-India}} n2b5tpw15ttdy9pm6nuzta0yk8xjdjg 560859 560858 2026-06-22T06:42:26Z Rajasekhar1961 50 560859 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=7 to=23 /> {{PD-India}} g3mqfhyg3r6k8gq7fpz621hp2fkagfq 560873 560859 2026-06-22T07:03:17Z Rajasekhar1961 50 560873 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=7 to=23 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} ovaormjrk9b79r1xvmidck2naxx93k7 0 214805 560861 2026-06-22T06:52:11Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము | ముందరి = ../ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణ...' 560861 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము | ముందరి = [[../ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=24 to=239 /> {{PD-India}} c0zl7vqs9gx10pxjqlmwstre5s7xee0 560862 560861 2026-06-22T06:52:32Z Rajasekhar1961 50 560862 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము | ముందరి = [[../ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=24 to=39 /> {{PD-India}} rw1654qibjsxy4ew7ax44ctm0jwuzyo 560863 560862 2026-06-22T06:54:06Z Rajasekhar1961 50 560863 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము | ముందరి = [[../ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=24 to=35 /> {{PD-India}} 1cwuowg4vyc6pdqipvdj6o2f3jq1e6q 560872 560863 2026-06-22T07:02:35Z Rajasekhar1961 50 560872 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము | ముందరి = [[../ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=24 to=35 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} d4c9xaw54y5tybr535ynhb7hdbtvk6f 0 214806 560864 2026-06-22T06:55:32Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు | ముందరి = [[../శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము/]] | తదుపరి =లక్...' 560864 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు | ముందరి = [[../శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=36 to=45 /> {{PD-India}} d77wl70osg30e5onbx4gxci05be0q6x 560867 560864 2026-06-22T06:57:14Z Rajasekhar1961 50 560867 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు | ముందరి = [[../శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=36 to=53 /> {{PD-India}} 08xni6395jhnquobwg21z6muhfbaasy 560871 560867 2026-06-22T07:01:49Z Rajasekhar1961 50 560871 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు | ముందరి = [[../శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=36 to=53 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} fg6riax7bbdx25qi657pu7d6tqxuu3z 0 214807 560868 2026-06-22T06:58:47Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల నిధనకాలము | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు/]] | తదుపరి =లక్ష్మణరాయ వ్యా...' 560868 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల నిధనకాలము | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=54 to=63 /> {{PD-India}} skb37pem9yjaza6x7j11c1n17wpc4y2 560869 560868 2026-06-22T07:00:33Z Rajasekhar1961 50 560869 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల నిధనకాలము | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=54 to=59 /> {{PD-India}} hjsfcytpu114g3gl6irpp4qahgej22u 560870 560869 2026-06-22T07:01:17Z Rajasekhar1961 50 560870 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల నిధనకాలము | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=54 to=59 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} h40wl4au8h2xuxzgs3fsrinxtsrsesp 0 214808 560874 2026-06-22T07:05:45Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల నిధనకాలము/]] | తదుపరి =లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/For...' 560874 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల నిధనకాలము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=60 to=89 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} jmhcj5wb04h66ik6diuempchgxzw1j8 560875 560874 2026-06-22T07:06:59Z Rajasekhar1961 50 560875 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల నిధనకాలము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=60 to=75 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 41fnskz73fwnzwrq6mfncari9hsepwu 0 214809 560876 2026-06-22T07:08:09Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఏకశిలానగర మోరుగల్లే | ముందరి = [[../చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే/]] | తదుపరి =లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/For...' 560876 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఏకశిలానగర మోరుగల్లే | ముందరి = [[../చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=76 to=99 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 3ezj6pmhn13zqijkdzr3bm66qtl5j81 560877 560876 2026-06-22T07:11:29Z Rajasekhar1961 50 560877 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఏకశిలానగర మోరుగల్లే | ముందరి = [[../చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=76 to=127 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 14icp0x8vpdrd5xvc0yg2b1059petk9 104 214810 560878 2026-06-22T07:15:01Z Brjswiki 6801 /* సమస్యాత్మకం */ 560878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>నైనను కన్పింపలేదు. ఇఁకజనుల జీవితమందమా అదియును ఇప్పటికాల మంతకష్టముగా నుండలేదు. కనుక సంతానము కొఱకు వారెట్టి వివాహములనైనను చేసికొనుచుండిరి. <ref>దుర్యోధనునకు భీమునకు పలువురు భార్యలుండిరి. స్త్రీపర్వము.</ref>బహుభార్యాత్త్వము ఆచారముగానుండిన క్షాత్రయుగాదియందే బహుభర్తృత్వము యొక్క యుదాహరణము కూడ పాండవులందు కానవచ్చుచున్నది. రెండవమారు మనదేశమునకువచ్చి చల్లని ప్రదేశములలో నివసించిన యార్యుల వెంట స్త్రీలు కొద్ది మందిమాత్రమే యుండుట వలన పలువురు పురుషులు ఒక స్త్రీనే భార్యగాఁ గొనవలసివచ్చెను. మహాభారతమునందు బహుభర్తృత్వమునకు ద్రౌపదియొకతెయే యుదాహరణముగాఁ గానవచ్చుచున్నది. అయినను పలువురొకవనితను పెండ్లియాడవచ్చునాయనుప్రశ్న వచ్చిన సందర్భమున యుధిష్టిరుఁడు “ఇది మా వంశాచారము” అని చెప్పియున్నాడు. ఈకారణమును బట్టిచూచినచో ఈయాచారము మొదటవచ్చిన యార్యులలోఁ గాకపోయినను రెండవమారు వచ్చినవారిలో క్షాత్రయుగారంభమున నుండెనని మన మొప్పు కొనవలసియున్నది. ఇదికాక, నియోగపద్ధతిని సంతానముఁ బడయు నాచారముకూడ ఆకాలపు టార్యులలో నుండినట్టు కానవచ్చుచున్నది. వీనినిబట్టి విచారించినయెడల, సంతానోత్పత్తి ఆదినములలో నత్యవసముగా నెంచఁబడు చుండేనని తోఁచుచున్నది. బహుభార్యాత్త్వము, బహుభర్తృత్వము, నియోగము, వీనితోఁబాటు వితఁతూద్వాహములును సభర్తృకల పునర్వివాహములును ఆచరణయందుండవచ్చునని మనకుఁదోఁచుట సహజము. దమయంతికి ద్వితీయస్వయంవరము జరుగునని ప్రకటింపఁబడి యుండెను, కానియది జరుగ లేదు. ఈ సందర్భమున నలుఁడు సాధారణ స్త్రీవలె విషయలౌల్యమునకు లోఁబడినదానవని దమయంతిని నిందించెను. ఈ విషయమున దీర్ఘతముఁడు విధి నిర్ణయించెను : 211 ద్యూతమున ద్రౌపది యోడఁబడినపిమ్మట, పాండవుల సువదలి దృతరాష్ట్ర సుతులలో నొకనిఁ జేపట్టుమని దు ర్యోధనుఁ డామె నాజ్ఞాపించును. ఇది పరిహాసము గాఁ బలుకఁబడిన వాక్య మేయై యుండవచ్చును. కాని ఉన్న తములగు నీతితత్వముల గెఱుఁగని స్త్రీలు ఒక భర్తను వదలి వేఱోక భర్త నుపొందుట ఆకాలమున అసాధారణ విషయము కాదని దీనివలనఁ దెలియుచున్నది. క్షేత్రయు గారంభమున వితంతూద్వాహముమాట ఎట్లుండినను, ఆ యుగాంతమునమాత్ర మీయాచారము సంపూర్ణముగా ని షేధింపఁబడియుం డెననుట నిస్సంశయము. ఆర్య స్త్రీలు పునర్వివాహము చేసికొనిరనుటకు ప్రమాణములు రామా యణభారతములందు లేవు. జర్మనులలోని యొక తెగకు సం బంధించి వితంతువులు మరల వివాహము చేసికొనరని “టాసిటను” అనునతఁడు వ్రాసియున్నాఁడు, దీనినిబట్టి చూచినచో ఆర్యజాతియందీ నిషేధము అతిపురాతనకా లమునుండియే యుండెనని తోఁచుచున్నది. ఏలయన ప్ర పంచమందలి మ జాతియందును ఇట్టి నిషేధముండినట్టు ప్రమాణము కానరాదు. “భుక్తపూర్వ”లగు స్త్రీలను (అన గా క్షతయోనులను) వివాహము చేసికొనుటను అరగ్యులు పాతకముగా నెంచుచుండింక నుక ఇట్టి నిషేధము ఆర్యజా తియందు ఏర్పడెనని భావింపఁదగియున్నది. సైంధవుని మఱునాఁటి సాయంత్రమువఱకుఁ దెగటార్చెదనని అర్జు నుఁడు చేసిన శపధమున ఇట్టి వివాహము పాతిక ము గాఁ దలఁపబడుచుండినట్లు తెలియుచున్నది. “భుక్త పూర్వ"ల గుస్త్రీలను వివాహమాడినవారు పోవుగతికి నేను పోయెదఁ గాక" యని యాతడనుచున్నాఁడు. + తమరక్తము పరిశు భ్రమైనదని గర్వపడు శూరపురుషులలో నిట్టిభావముం డుట యబ్బురముకాదు. తాము వివాహము చేసుకొను కన్నెలు యు. యస్కలై వివాహము నాఁడే నిషేకమునకు తగినవారు గా నుండవలయునని ఈ యుగారంభమున నుండిన యా ఏక ఏవచతిర్నార్యా యావజ్జీవపరాయణమ్ | మృరేజీవతివారని న్నా వరం ప్రభుయాన్న రమ్ ఆది | భుక్తపూర్వాం స్త్రీయం యేద విందతా మమ ళం సీణాం ద్రోణకి<noinclude><references/></noinclude> 5mf4vya8nkr07awn6vyg9a005aidvzv 560889 560878 2026-06-22T09:27:55Z Brjswiki 6801 560889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>నైనను కన్పింపలేదు. ఇఁకజనుల జీవితమందమా అదియును ఇప్పటికాల మంతకష్టముగా నుండలేదు. కనుక సంతానము కొఱకు వారెట్టి వివాహములనైనను చేసికొనుచుండిరి. <ref>దుర్యోధనునకు భీమునకు పలువురు భార్యలుండిరి. స్త్రీపర్వము.</ref>బహుభార్యాత్త్వము ఆచారముగానుండిన క్షాత్రయుగాదియందే బహుభర్తృత్వము యొక్క యుదాహరణము కూడ పాండవులందు కానవచ్చుచున్నది. రెండవమారు మనదేశమునకువచ్చి చల్లని ప్రదేశములలో నివసించిన యార్యుల వెంట స్త్రీలు కొద్ది మందిమాత్రమే యుండుట వలన పలువురు పురుషులు ఒక స్త్రీనే భార్యగాఁ గొనవలసివచ్చెను. మహాభారతమునందు బహుభర్తృత్వమునకు ద్రౌపదియొకతెయే యుదాహరణముగాఁ గానవచ్చుచున్నది. అయినను పలువురొకవనితను పెండ్లియాడవచ్చునాయనుప్రశ్న వచ్చిన సందర్భమున యుధిష్టిరుఁడు “ఇది మా వంశాచారము” అని చెప్పియున్నాడు. ఈకారణమును బట్టిచూచినచో ఈయాచారము మొదటవచ్చిన యార్యులలోఁ గాకపోయినను రెండవమారు వచ్చినవారిలో క్షాత్రయుగారంభమున నుండెనని మన మొప్పు కొనవలసియున్నది. ఇదికాక, నియోగపద్ధతిని సంతానముఁ బడయు నాచారముకూడ ఆకాలపు టార్యులలో నుండినట్టు కానవచ్చుచున్నది. వీనినిబట్టి విచారించినయెడల, సంతానోత్పత్తి ఆదినములలో నత్యవసముగా నెంచఁబడు చుండేనని తోఁచుచున్నది. బహుభార్యాత్త్వము, బహుభర్తృత్వము, నియోగము, వీనితోఁబాటు వితఁతూద్వాహములును సభర్తృకల పునర్వివాహములును ఆచరణయందుండవచ్చునని మనకుఁదోఁచుట సహజము. దమయంతికి ద్వితీయస్వయంవరము జరుగునని ప్రకటింపఁబడి యుండెను, కానియది జరుగ లేదు. ఈ సందర్భమున నలుఁడు సాధారణ స్త్రీవలె విషయలౌల్యమునకు లోఁబడినదానవని దమయంతిని నిందించెను. <ref>ఈ విషయమున దీర్ఘతముఁడు విధి నిర్ణయించెను:ఏక ఏవచతిర్నార్యా యావజ్జీవపరాయణమ్ | మృరేజీవతివారని న్నా వరం ప్రభుయాన్నరమ్౹౹ ఆది౹౹౹</ref>౹ ద్యూతమున ద్రౌపది యోడఁబడినపిమ్మట, పాండవులను వదలి దృతరాష్ట్ర సుతులలో నొకనిఁ జేపట్టుమని దుర్యోధనుఁడామె నాజ్ఞాపించును. ఇది పరిహాసముగాఁ బలుకఁబడిన వాక్యమేయై యుండవచ్చును. కాని ఉన్న తములగు నీతితత్వముల గెఱుఁగని స్త్రీలు ఒక భర్తను వదలి వేఱోక భర్త నుపొందుట ఆకాలమున అసాధారణ విషయము కాదని దీనివలనఁ దెలియుచున్నది. క్షేత్రయు గారంభమున వితంతూద్వాహముమాట ఎట్లుండినను, ఆ యుగాంతమునమాత్ర మీయాచారము సంపూర్ణముగా ని షేధింపఁబడియుం డెననుట నిస్సంశయము. ఆర్య స్త్రీలు పునర్వివాహము చేసికొనిరనుటకు ప్రమాణములు రామా యణభారతములందు లేవు. జర్మనులలోని యొక తెగకు సం బంధించి వితంతువులు మరల వివాహము చేసికొనరని “టాసిటను” అనునతఁడు వ్రాసియున్నాఁడు, దీనినిబట్టి చూచినచో ఆర్యజాతియందీ నిషేధము అతిపురాతనకా లమునుండియే యుండెనని తోఁచుచున్నది. ఏలయన ప్ర పంచమందలి మ జాతియందును ఇట్టి నిషేధముండినట్టు ప్రమాణము కానరాదు. “భుక్తపూర్వ”లగు స్త్రీలను (అన గా క్షతయోనులను) వివాహము చేసికొనుటను అరగ్యులు పాతకముగా నెంచుచుండింక నుక ఇట్టి నిషేధము ఆర్యజా తియందు ఏర్పడెనని భావింపఁదగియున్నది. సైంధవుని మఱునాఁటి సాయంత్రమువఱకుఁ దెగటార్చెదనని అర్జు నుఁడు చేసిన శపధమున ఇట్టి వివాహము పాతిక ము గాఁ దలఁపబడుచుండినట్లు తెలియుచున్నది. “భుక్త పూర్వ"ల గుస్త్రీలను వివాహమాడినవారు పోవుగతికి నేను పోయెదఁ గాక" యని యాతడనుచున్నాఁడు. + తమరక్తము పరిశు భ్రమైనదని గర్వపడు శూరపురుషులలో నిట్టిభావముం డుట యబ్బురముకాదు. తాము వివాహము చేసుకొను కన్నెలు యు. యస్కలై వివాహము నాఁడే నిషేకమునకు తగినవారు గా నుండవలయునని ఈ యుగారంభమున నుండిన యా | భుక్తపూర్వాం స్త్రీయం యేద విందతా మమ ళం సీణాం ద్రోణకి<noinclude><references/></noinclude> pz6qybu4f3cryi3u6apc0faq6634b66 104 214811 560882 2026-06-22T07:21:17Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 560882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 214812 560884 2026-06-22T07:39:15Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఆగమము Additional ఆ దేశము = Substitutional నిత్యము = fixed వికల్పము = Optional స్వత్వము = Natural State లోపము = Elision సంశ్లేషము = Coalition ఆమ్రేడితము = Repetition of Word ప్రత్యయము = Particle సమానాధికరణాన్వయము = Concord వ్యతికరణాన్వయము = Government వాక...' 560884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />88 సంగ్రహ వ్యాకరణము</noinclude> ఆగమము Additional ఆ దేశము = Substitutional నిత్యము = fixed వికల్పము = Optional స్వత్వము = Natural State లోపము = Elision సంశ్లేషము = Coalition ఆమ్రేడితము = Repetition of Word ప్రత్యయము = Particle సమానాధికరణాన్వయము = Concord వ్యతికరణాన్వయము = Government వాక్యము = Sentence సామాన్యవాక్యము = Simple Sentence సంక్లిష్ట వాక్యము = Complex Sen. మహావాక్యము = Compound Sentence ప్రధానవాక్యము = Principal Sentence ఉపవాక్యము = Subordinate Sentence సూత్రము = Rule హంసపాదము = Caret పద్యము = Stanza ప్రాసము = Rhyme అలంకారములు = Figures of speech ఉపమాలంకారములు = Simile ఉత్ప్రేక్ష = Metaphor రూపకము = Allegory అతిశయోక్తి = Hyperbole పద్యకావ్య ము = Poetry వచనకావ్యము = Prose. సిద్ధము = Indigenous సాధ్యము = Applied అతిదేశము = Parsing అధ్యాహారము = Understood Word విరతులు = Pauses వాక్యాంశ బిందువు = Comma అర్థబిందువు = Semicolon న్యూనబిందువు = Colon బిందువు = Period ప్రశ్నార్థక చిహ్నము = Interrogative Point రాగ చిహ్నము = Exclamation point అనువాద చిహ్నము = Sign of Quotation వృత్తార్థము = Parenthesis వలయితము = Brackets తారకము = Star శూలము = Oblisk {{rule}} శ్రీ సత్యానంద ప్రెస్, ఇన్నీసుపేట, రాజమండ్రి .<noinclude><references/></noinclude> bmuak235t1dlp8nfux063x4ohxw14i1 0 214813 560885 2026-06-22T08:21:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|ac|fs150}}సకలకథాసారసంగ్రహము</p> {{p|ac|fs125}}అయ్యలరాజు (పుత్తేటి) రామభద్రుఁడు</p> సకలకథాసారసంగ్రహమున కేకైకప్రతి మదరాసు ప్రాచ్యలిఖితపుస్తకభాండాగారములో నున్నది. 9 ఆశ్వాసముల యీకావ్యము కృ...' 560885 wikitext text/x-wiki {{p|ac|fs150}}సకలకథాసారసంగ్రహము</p> {{p|ac|fs125}}అయ్యలరాజు (పుత్తేటి) రామభద్రుఁడు</p> సకలకథాసారసంగ్రహమున కేకైకప్రతి మదరాసు ప్రాచ్యలిఖితపుస్తకభాండాగారములో నున్నది. 9 ఆశ్వాసముల యీకావ్యము కృష్ణదేవరాయల కంకితమైన కృతులలో మొదటిది. తెలుఁగున తొలికవయిత్రియైన బుద్ధరాజువారి కన్యక చెప్పిన పద్య మిందు గలదు. దీని రచనాకాలము క్రీ. శ. 1517. {{p|ac|fwb}}కృత్యాది</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శ్రీలీలావతి యైన రుక్మిణియు రాజీవాస్య యైనట్టి స త్యాలోలాక్షియు నిర్వు రెప్పు డతివేలాసక్తి నిర్వంకలన్ హాళిన్ నిల్వఁ దటిద్వయీలలితనీలాభ్రాకృతిం బొల్చు గో పాలస్వామి దయాసుధారసము నాపైఁ జిల్కు నెల్లప్పుడున్.</poem>|ref=1}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శ్రీవరనామధేయావాప్తిఁ జెన్నొంది యబ్జపాణియనఁ బ్రఖ్యాతినొంది భృగువంశము పవిత్రముగఁ బ్రేమ జనియించి నాళీకవరవదనమున మించి కమలరాశి నివాసగరిమచేఁ గడునిక్కి వరవర్ణిని యనంగఁ బ్రౌఢి కెక్కి ఘనకాంతిఁ దనరి భూజననుతదేవతా రామాభిధానత రమణ నొనరి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పుణ్యజనుల సుదర్శనంబుననె పెంచి దగువిధూత్తమవిశదవిస్తారకీర్తి నిజకటాక్షాంచలంబులు నిగుడఁజేసి నిశ్చలైశ్వర్యములు కరుణించుఁగాత.</poem>|ref=2}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>హరివక్షఃస్థలశక్రనీలమణి సౌధాగ్రంబునన్ వైజయం తిరహిన్ దోలిక నూఁగుచున్ సదనురక్తిం గౌస్తుభచ్ఛాయఁ జూ చి రతి న్వేడ్కల నొందుచుం గవుఁగిటం జిత్తేశుఁ జొక్కించు నిం దిర మా కీవుత సత్కృపారససమృద్ధిన్ నిత్యకళ్యాణముల్.</poem>|ref=3}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అవనిధరానాథతనయాకుచకుంభవిలుప్తకుంకుమ ద్రవపరిలిప్త విస్ఫురదురఃస్థలిభాస్వదనూన నవ్యమా ర్దవసుజపాప్రసూనకలితస్ఫటికాకృతి దోఁప నిత్యవై భవమున నొప్పు శూలి నను భవ్యసుఖాన్వితుఁ జేయుఁగావుతన్.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మహీతనవీనాబ్జ మండలీకృతవతం సాభ్రకేశకలాప మతిశయిల్ల ననుపమానూనసంతతమండనీరాజ కమలభాసురపాళికరము వెలుఁగ నగ్నిశిఖాకలాపారుణలోకన వదనాంబుజము వింతవగలు దెల్ప నజహరివర్ణనీయవరాతిరోహిత సచ్ఛుచి పాదముల్ సరణి లొనరఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బరఁగి ప్రణవసువర్ణరూపమున నొప్పు క్రతుమథనజాయమానరావనిధి మమ్ము సాదరకటాక్షవీక్షణాసారలీల నిశ్చలశ్రేయ మొసఁగి మన్నించుఁగాత.</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మౌళితటీజపాకుసుమమాల్యరుచుల్ ప్రియమేన నిండినం బోలఁగఁ జూచి యీతఁ డిదేమో కడుచిత్రము మేనఁ గుంకుమం బేలయలందెఁ జందన మదేల యలందక యంచుఁ బెక్కుచం దాలఁ దలంచు శాభవి ముదంబున మాకు నభీష్ట మీవుతన్.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తరగని మోహభావమునఁ ద న్నెడఁబాయుట కోర్వలేక వా క్సరసిజనేత్రి నాత్మముఖకంజమున న్నివసింపఁజేసి సు స్థిరమతి లోకపుంజము సృజింపుచు శాశ్వతకీర్తి నొప్పు నా సరసిజగర్భుఁ డిచ్చు విలసత్కృప మాకుఁ జిరాయు రున్నతుల్.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>శ్రీకళాకాంతనామకస్థితి గ్రహించి నెగడు చతురాననప్రియ నిగమరాశి యతులకలహంసగమన మహావిభూతి సత్కరుణ మాకు శుభము లొసంగుఁగాత.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>దళముగ మౌళిఁ గల్పసుమదామముఁ జుట్టి సితాంబరంబు పెం పలరఁ గటిం ధరించి ఘనహారతతుల్ గళసీమ దాల్చి మై మలయజకర్దమం బలఁది మానితలీల నిజేశుకీర్తి నా నలవడు వాణి నాదు రసనాగ్రమున న్నటియించుఁ గావుతన్.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పృథుహస్తంబు శిరోజమాల్యముల కర్థిం జాఁచఁబోఁ దన్మనో రథముం గౌరి యెఱింగి వాహము కుమారా నాకు సింహం బనన్ వ్యథచే దానికిఁ బ్రీతిదోఁపఁ బ్రణతుం డైనట్టి గాంభీర్యవా రిధివేదండముఖుండు మత్కృతికి నిర్విఘ్నం బొసంగుం గృపన్.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ధారుణీతనయావ్యథాక్షణదాదిత్యుఁ డాదిత్యగురుమనీషాంచితుండు కాలనేమిసురారిశైలేంద్రశతకోటి పావనవంశవిభాకరుండు నిజభక్తజనమనోనీరజప్రమదాళి ప్రమదాళినిత్యపరాఙ్ముఖుండు అక్షరక్షోగణాధ్యక్షేభకేసరి కేసరికీర్తిపంకేజమిత్రుఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>డైన హనుమంతుఁ డతిదాంతుఁ డతులమృదుర సాతిశయసుకవిత్వమహత్త్వ మొసఁగి ఖ్యాతిగాన న్గటాక్షించి కరుణతోడ గ్రంథమును సాంగ మొనరించుఁ గవులు నెన్న.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మోద మెలర్పఁగ రామధ రాదయితుని విశదయశము ప్రకటించి యజ స్రోదితఘనతపమునఁ దగు నాదికవి న్నాకుజాతు నభినందింతున్.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వితతప్రసిద్ధనిర్మల చతురమతి సమస్తదురితశైల ... శతకో టితరణితేజున్ నే సం తతమును వ్యాసులను గొలుతుఁ దద్దయు భక్తిన్.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>దండిసత్త్వు దండిఁ దలఁచి మ్రొక్కిడి కాళి దాసుఁ గాళిదాసుఁ దలఁచి కొలిచి స్థిరత భవభూతి భవభూతి ధీరుఁ దలఁచి బాణు రుచిజితాబ్జబాణు నెంచి.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సోమవిభుఁడగు తిక్కనసోమయాజి నిత్యసత్కీర్తిఁ బోతనామాత్యు సుకవి పట్టభద్రుఁ డౌ నన్నయభట్టుఁ గాంతి భాస్కరుని భాస్కరునివేడ్కఁ బ్రస్తుతించి.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సరళపదార్థవిస్ఫురణసంగతిఁ జాల నెఱింగి లక్షణం బరమరలేక చూచి యమరాంధ్రములందుఁ గడుం బ్రవీణులై సరసకళల్ గ్రహించి మృదుసారవచోరచనాచమత్క్రియా పరులగు సత్ప్రపన్నులను భావికవీంద్రుల నాశ్రయించెదన్.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సరసగతుల రచించెడి శక్తిగలుగు సుకవులకుఁ గాని సుకవులసూక్తిపటిమ తెలియఁగారాదు మూఢబుద్ధులకు మోయు వానికిఁ దెలియుఁ గావడిబరు వనంగ.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సుకవు లొనర్చు సత్కృతులు చూచి రసజ్ఞులు మెత్తు రెయ్యెడన్ బకములు హంససంఘములఁ బల్మఱు మెచ్చని భంగి దుష్కవు ల్వికవిక నవ్వుచుం గొదవలే పచరింపుదు రైననేమి సా రెకు నిజబుద్ధి కుక్కలు మొఱింగిన జంగము వాసిపోవునే.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>చదివినవారు గాఢసరసక్రియఁ జెప్పు మహాప్రబంధము ల్చదువనివారు నేర్చినకొలంది రచింపకయుంట లేదు శా రద దయచేసినంతయుఁ దిరంబుగఁ గబ్బముఁ జెప్పి శ్రీకరా స్పదముగ శ్రీరమేశున కొసంగుటకంటె విశేష మున్నదే.</poem>|ref=19}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నన్నయతిక్కనాది కవినాథులు చెప్పినయట్లు చెప్పలే కున్నఁ దదుత్తరాంధ్రకవు లూరకయుండిరె తోఁచినట్లు ని త్యోన్నతబుద్ధిఁ గబ్బముల నోజ రచింపక యందు జ్ఞానసం పన్నులకావ్యముల్ హరిసమర్పణమై చెలువొందు నెందునున్.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>హరిసమర్పితయైన యా సాధ్విఁబోలె భువిని బొలుపొందు సుజనసంపూజ్య మగుచు నిట్టు లగుటకు నరిదియె యెంచిచూడ హరిపదస్పర్శఁ బాషాణ మతివ గాదె.</poem>|ref=21}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>హరికి సమర్పణంబుగ మహాకవు లున్నతిఁ జేయు కావ్యముల్ అరయఁగఁ బావనంబు లని యార్యులు తప్పుల నెన్న రెంతయు న్నెరయ ఖలుండు జాహ్నవి మునింగి పవిత్రముఁ బొందు కైవడిన్ బరుసము సోఁకఁగా నినుము భర్మము నైన తెఱంగున న్భువిన్.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని యివ్విధంబున నిష్టదేవతాభివందనంబును శిష్టకవిజనాభినందనంబును దుష్టకవినిందనంబును గావించి పరమశ్రావ్యంబును నత్యంతదివ్యంబును సక లబుధసేవ్యంబును నైన పురాతనచక్రవర్తిప్రముఖపుణ్యపురుషకథాసంబంధబం ధురం బగు నొక్క ప్రబంధంబు రచియింపబూని యున్నసమయంబున.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చినుకుఁబూసల నొనర్చిన బిత్తరపుదండ దండాలు గల వేల్పు తబిసి కొండ కొండాటములను జిక్కులు పన్ను జడదారి దారిగట్టుల రాయుఁ జీరు టలుగు అలుగడింతికి వెన్నుఁ డిలకు దెచ్చిన చెట్టు చెట్టు గట్టుగఁ జేయు చెలువ తోడు తోడుచేడెల నేలు దొరకుఁ దోఁబుట్టువు పుట్టులిబ్బులఱేని పొందుకాఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>గూడుపూరిని గచిన కన్నతల్లి తల్లిబిడ్డల బెండ్లాడు గొల్లమనికి మనికితము దీర్చు విలుకాని జనకువిందు విందునీకీర్తి నరసింహవిభునికృష్ణ.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు కీర్తివిస్తారధురంధరుం డగు కృష్ణరాయనరపాలాఖండలుండు నన్నుఁ బిలిచి శ్రీమత్సీతారామచరణకమలపరిచరణీయమానమానసుండవు బహువి ధకవితాచమత్కారధుర్యుండవు సకలపురాణేతిహాసప్రబంధరచనాదక్షుండవు మన్మనోరథకార్యనిర్వాహకుండవు నగుటం జేసి పురాతనమహాకవి విరచిత ప్రబంధంబు లన్వేషించి భగవద్భక్తినిష్ఠాగరిష్ఠులగు రాజశ్రేష్ఠుల వృత్తంబు లు ప్రసిద్ధంబు లగునట్లుగాఁ బ్రశస్తకథలు వివ్యస్తంబుగా నెలకూచి సాహి త్యలక్షణచిత్రకవిత్వప్రభావంబు లొక్కొకచోటం గనుపడ రచియింపవల యునని ప్రార్థించి మఱియు నిట్లనియె.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అరవత గుబ్బచన్బలె బయల్పడనీకను గూర్జరాంగనా గురుకుచయుగ్మముం బలె నిగూఢము గాకను నాంధ్రదేశపుం గరిత చనుంగవ న్వలె నొకానొకయించుక గానిపించిన న్సరసులు మెత్తు రక్కవిత జాణలకుం గడురంజకం బగున్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>కావున నతిమధురరసాయనద్రాక్షాపాకంబుగా శృంగారరసయుక్తం బగునట్లు సకలకథాసారసంగ్రహంబు గ్రంథవిస్తారంబు గాకుండునట్లుగా రచియింపు మని యుపన్యసించిన సంతోషితస్వాంతతరంగితాతరంగుండ నగుచు నున్న సమయంబున.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అఖిలజగద్ధితోద్యత్ప్రభావమువాఁడు ఘనఘననీలవిగ్రహమువాఁడు దనుజభిచ్చక్రభృత్కరపంకజమువాఁడు సరసబాహాచతుష్టయమువాఁడు స్ఫురదిందుబింబసుందరముఖాబ్జమువాఁడు సవితృకోటిప్రకాశంబువాఁడు శ్రీవత్సలాంఛనశ్రీవిలాసమువాఁడు వర్ణితమురళీరవంబువాఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సాదరకటాక్షవీక్షణాపాదితాబ్జ భవపురందరనిత్యవైభవమువాఁడు కాళియోరగవరఫణాకలితరత్న కాంతిదీపితపాదయుగంబువాఁడు.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శిఖిపింఛములదండ సిగవెలింగెడివాఁడు కస్తూరితిలకాళికంబువాఁడు శ్వేతాబ్జముల నీరసించు కన్గవవాఁడు నవసుధారుచి నవ్వు నవ్వువాఁడు చక్రాదిసాధనాంచద్భుజంబులవాఁడు రమణీయకంఠహారములవాఁడు శ్రీవత్సకౌస్తుభాంచితమైన యెదవాఁడు కలితకాంచీకటిస్థలమువాఁడు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>కనకవస్త్రంబు గల మృదుతనువువాఁడు భర్మనూపురయుత పదాబ్జములవాఁడు మించి వేదాంతముల సంచరించువాఁడు ప్రౌఢి శ్రీకృష్ణుఁ డను పేరఁ బరఁగువాఁడు.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>మఱియు భాగ్యవశంబున స్వప్నకాలంబునఁ బ్రసన్నుండై పరమమంత్రోప దేశపూర్వకంబుగా సకలకథాసారసంగ్రహంబునకుఁ గృతినాయకుని దన్నుం గావింపు మని హితోపదేశంబు చేసి యంతర్హితుం డైన నే నంచట మేలు కాంచి నాపురాతనకృతజన్మసుకృతంబునకుం బరమాహ్లాదంబు నొందుచు నద్దేవతాశిఖామణికిఁ బునఃపునఃప్రణామంబు లాచరించుచుఁ గర్నడమహీ మండలాఖండలుండును బ్రచండపరాక్రమపరరాజశుండాలకంఠీరవుండు ను నగు నరకంఠీరవరాయసూతిప్రేరిత సకలకథాసారసంగ్రహనామక ప్ర బంధంబు రచియింపం జాలుటకు నిప్పుడు గదా సమర్థుండ నైతి నని మహాధైర్యం బవలంబించి యిదియ కడజన్మంబుగా నెంచుచుఁ గొంచక ప్రబంధం బుదంచితమతి రచియింపంబూని మదీయస్వప్నవృత్తాంతం బంతయు మహీకాంతునకు నెఱింగించినఁ గుతూహలుం డగుచు నా రా జముఖ్యుం డిట్లనియె.</poem>|ref=30}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నీవును బాలకృష్ణపదనీరజభక్తుఁడ వార్యచిత్తమో దావహసద్గుణుండవు రమాధిపునిం గలలోనఁ గాంచి య ద్దేవు హితోపదేశమునఁ దేజము నొందినవాఁడ విన్నిటం గావున నీ ప్రబంధము ప్రకాశముగా హరి కిమ్ము నావుడున్.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అనిన తద్వాక్యంబు మనోభీష్టసామ్రాజ్యదుర్గాధ్యక్షత్వంబునకు సులభసో పానమార్గంబుగా నెంచుచు నానందకందళితహృదయారవిందుండ నగు చుఁ బ్రబంధంబు రచియింపంబూనినవాఁడ నగుచు మదీయేష్టదైవం బగు నద్దేవతాసార్వభౌముని హృదయకమలకర్ణికామధ్యంబునఁ గనకాసనాసీనుం జేసి మానసపూజావిధానంబు సాకల్యంబుగాఁ గావించి నమస్కరించి యత నింగుఱించి షష్ఠ్యంతములు విన్నవించెద.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శ్రీకరగుణధన్యున కరి భీకరశౌర్యునకు మేరుపృథుధైర్యునకుం బ్రాకటవీర్యునకును ర త్నాకరగాంభీర్యునకును యదువర్యునకున్.</poem>|ref=33}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మురగజహర్యక్షునకున్ నిరుపమదుష్కృతవిషోగ్రనిటలాక్షునకున్ బరశిక్షాదక్షునకును నరవిందాక్షునకును గోపికాధ్యక్షునకున్.</poem>|ref=34}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సురరిపుకులకాలునకును సరసకపోలునకు సత్యశయశీలునకున్ మురళీరవలోలునకును గురువాంఛాపాలునకును గోపాలునకున్.</poem>|ref=35}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సురహృదయచరిష్ణునకును నరశార్ఙ్గసహిష్ణునకు నతజిష్ణునకున్ హరిమణిరోచిష్ణునకును జిరశుభవర్ధిష్ణునకును శ్రీకృష్ణునకున్.</poem>|ref=36}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏవంవిధగుణతతికిని దేవాచలనిభధృతికి యతిదయామతికిన్ సేవితవాగధిపతికిని భూవినతోన్నతికి భోజపుత్రీపతికిన్.</poem>|ref=37}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>సమర్పణంబుగా నా యొనర్పబూనిన సకలకథాసారసంగ్రహం బను మహాప్రబంధంబునకుఁ గథాక్రమం బెట్టిదనిన.</poem>|ref=38}} {{p|ac|fwb}}కథాప్రారంభము</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నిక్కము వాని సుందరత నేర్పును నెన్నెఁగఁజాల రెవ్వరున్ జక్కఁదనంబునఁ గెలుఁజాలు జయంతవసంతకంతులన్ ఎక్కడ నాతనిం గనిన యింతుల వంతలు చెప్పనేల యా తక్కులలోనుగాఁడు పరదారల కోడఁడు చూడఁ డెప్పుడున్.</poem>|ref=39}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వదనసౌందర్యవిస్ఫారాంబుసంభూత కంజంబులగు వాని కన్నుదోయి మదనసామ్రాజ్యసమ్యక్పీఠిక యనంగ సరసమౌ వాని వక్షస్స్థలంబు కర్ణకుండలరత్నకాంతుల గొననిక్కు వగలు మీఱెడు వాని యెగుభుజములు అతులప్రవాళసంతతిరుచిసంపద నదలింపఁజను వాని మృదుపదములు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>సింగముల భంగములుఁ జెందఁజేయు నడుము చందురుని యందమును గుందఁజాలు నుదురు వాసి నువుపువ్వులను నవ్వు నాసికయును గప్పు కప్పున నొప్పిన గొప్పసిగయు.</poem>|ref=40}} ఈపద్యములవలన నీగ్రంథవిషయమును శైలియుఁ దెలియు నని యింతమాత్రమే బ్రకటించితిమి. దీనిమూలము దొరతనమువారి ప్రాచ్యలిఖితపుస్తకభాండాగారములో నున్నది. {{right|'''''ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్పత్రిక''''' 25-03}} j1y1e6bx6bapims0x4as1dj77dg0rnv 104 214814 560904 2026-06-22T11:08:36Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>సంఘమునందుగల అధర్మ సంతానము విడదీయబడి సంఘదూరులుగా నొనర్పబడి తమ సంఘ పవిత్రతను ఆర్యులు సృష్ట్యాది లగాయతు నేటివరకు కాపాడుకొనుచుండిరి. అట్టి అధర్మ సంతాన మేదేశమున నివసించినదో నా దేశనామముచే వారిని పిలుచుచుండిరి__వా రార్యుల నాశ్రయించి వారికి సేవజేయుచు జీవించుచుండిరి. వారు ఆస్థులను సంపాదించుటకుగాని, ద్రవ్యమును కూడబెట్టుటకుగాని వీలులేకుండునట్లు శాసింపబడినది.<br> {{center|శ్లో॥ "చైత్యద్రుమశ్మశానేషుశై లేషూ పవనేషుచ”।<br>వసేయురేతే విజ్ఞానావర్తయంతః స్వకర్మభిః”}}{{right|(మను ౧౦-౫౦)}}<br> {{gap}}తా॥ గ్రామ సమీపముననుండు చెట్లక్రింద, శ్మశానముల యందు, పర్వతములు, వనములు వీని సమీపమునందు వీరందరు ప్రసిద్ధులై (అనగా బాహ్యజాతులని అందరకు తెలియునట్లు) స్వకర్మలచే జీవించుచుండవలయును__ (బాహ్యజాతులలో యే జాతి యెట్టి వృత్తిచే జీవించవలయునో మనువు వివరించుచున్నాడు. మనుస్మృతి దశమాధ్యాయములో నా విషయ మామూలాగ్రముగా చెప్పబడినది. చూడుడు)<br> {{gap}}ధర్మ బాహ్యులుగా నుండెడి జాతులవల్ల ఆర్యజాతిలోని చాతుర్వర్ణ్యములు సంకరముగాకుండునట్లు ధర్మశాస్త్రములు ధర్మమునువిధించినవి. రాజులు శాస్త్రములలోని ధర్మములను ప్రతి అక్షరము తప్పక ఆచరణలోపెట్టుచు పరిపాలన సాగించుచుండిరి. ప్రజలు ధర్మమార్గమున తాము జరించుయేగాక ధర్మసాంకర్యము గలుగకుండునట్లు సంఘమును కాపాడుకొనుచుండిరి. ఆరోజులలో రాజ్యపరిపాలనయన వర్ణ ధర్మములను పరిపాలించుటయేగాని యితరము కాదు _ వర్ణ ధర్మాచరణముద్వారా ధర్మార్థకామములను బొందుచు అవన్నియు మోక్షసాధనమున కనుకూలించులాగున సాధనములుగా నుండునట్లు రాజు చాతుర్వర్ణ్యములు, సంకీర్ణులు మొదలగు ప్రజానీకమును శాసించుచుండెడివాడు. వర్ణసాంకర్యమును గలుగజేసెడి యెట్టి కార్య మాచరింపబడినను సంఘము దానిని నిరసించెడిది. మతగురువులు ఆంక్షజేసి<noinclude><references/></noinclude> 2dl45fv3w9lfpdszfbtr61aaopjuqi3 104 214815 560916 2026-06-22T11:31:19Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vihuu18" /></noinclude>అట్టివారిని కులమునుండి బహిష్కరించెడివారు. వారిని రాజు విచారించి శిక్షించెడివాడు. (ఈ విషయమును భారతము అరణ్యపర్వము “ధర్మవ్యాధోపాఖ్యానమున చూడుడు) అట్టికాలమున ధర్మబాహ్యులై అస్పృశ్యులగు చండాలాది బాహ్యజాతులగు అంధ్రాది నీచజాతివారలు దేశమంతయు నాక్రమించుట, తమలో నాలుగు కులముల నేర్పరచుకొనుట, కొందరు నీచజాతీయులుగానే నిలిచిపోవుట, బ్రాహ్మణులుగా నేర్పడినవారు వేదాధ్యయనాదులను జేయుట, నీచజాతిగా నుండిన వారు నీచవృత్తులతోనే జీవించుచుండుట యెట్లు పొసగును? ఈ నీచజాతివారికి వేదాధ్యయనాదులను జేయించిన గురువులెవరు? గురువుచెప్పని దే వేదాధ్యయనమున కవకాశమేలేదు గద! వేదోక్తమై, వైదికధర్మానుసారులైన శూద్రులకే వేదాధ్యయనము లేక యీ రోజువరకు యుండగా యీ బాహ్యజాతీయులకు వేదాధ్యయనము చేయించిరనిన యెవరంగీకరింతురు? దేశము, కాలము, వంశపరంపరాచారము, సాంప్రదాయము, సంఘవ్యవస్థ మొదలగువాని నన్నిటిని విచారించిగదా జాతినిర్ణయము చేయవలసియుండును. ఇట్టిస్థితిలో మన సాంప్రదాయములు నెరుగకగాని, లేక తాము ఆర్యుల నుండి ధర్మ బాహ్యులై దేశాంతరగతులైనందున తమతో సమానులైన ధర్మబాహ్యులుగానే భారతదేశములోని ఆర్యజాతీయులు గూడను ధర్మబాహ్యులైనట్లు బ్రకటించి తమకు సమానులుగా భారతీయులనుగూడను బ్రదర్శించు నుద్దేశ్యముతో గాని పాశ్చాత్య పండితులు వారికి తోచినటుల యూహించి, నా యూహల నే ఖాయపరచి గ్రంధములను వ్రాసియుండిరి. అట్టి వ్రాతలలో విశ్వామిత్రుని శావహతులై అంధ్రాదిజాతులుగా మారిపోయిన విశ్వామిత్రసంతానమే ఆంధ్ర, పుండ్ర, పుళింద మొదలయిన దేశవాసులని వ్రాయ సాహసించిరి. తమకేమియు గ్రంధములులేనట్లును, తమకు స్వతంత్ర యూహలు లేనట్లును, పాశ్చాత్యపండితుల యడుగుజాడలు తప్ప వేరుగత్యంతరము లేదని నమ్మియుండిన మన హైందవ హూణవిద్యాధికులు యీ పాశ్చాత్యుల వ్రాతలనే నాధారము చేసికొని వానినే తర్జుమాచేసి తమ దేశభాషలలోని కెక్కించి మన విశాలాంధ్రదేశములో నుండిన<noinclude><references/></noinclude> myfx38ia31gj0hcsr4j46sdw4c1nawp