వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 2249 561076 560348 2026-06-23T11:52:29Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి */ 561076 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 5i2gy8hl70hkc76hregzzzwl60yfz9p 561077 561076 2026-06-23T11:52:54Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ */ 561077 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} kym51a8h58k8ezhx98retzrho714zf1 561078 561077 2026-06-23T11:53:24Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ఋషిభిర్బహుధా గీతం */ 561078 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} gjsu5vaapp7n7hrr5rqt89ycz6r151b 561079 561078 2026-06-23T11:53:53Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* మహాభూతాన్యహంకారో */ 561079 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 3cy1d3ontg37lo6c3mz9uw2uulgu36y 561080 561079 2026-06-23T11:54:18Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం */ 561080 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 71o1uulkz8c0uf6oisccsjxi1910h2g 561081 561080 2026-06-23T11:55:03Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా */ 561081 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్| ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 || తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 680bkttfsaw29ulov8r7p0dos9zcheo 561082 561081 2026-06-23T11:55:47Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార */ 561082 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్| ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 || తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ| జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 || ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} bejiyobwlwif9mg2sytjes0picmcw9q 561083 561082 2026-06-23T11:56:18Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* అసక్తిరనభిష్వఙ్గః */ 561083 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్| ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 || తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ| జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 || ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు| నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 || ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== ఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 9fizlt38gpehfd5u8z54oqrlxz0yibh 561084 561083 2026-06-23T11:57:19Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* మయి చానన్యయోగేన */ 561084 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్| ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 || తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ| జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 || ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు| నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 || ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ| వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 || Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} necv8pz3dgf3nhesqw4yw6wtdv2af58 561085 561084 2026-06-23T11:58:07Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం */ 561085 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్| ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 || తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ| జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 || ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు| నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 || ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ| వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 || Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్| ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 || 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 829rxttjz6e2ure85fpzt8xrvveq1rr 561086 561085 2026-06-23T11:58:36Z శ్రీనివాస్ బందరు 7291 /* జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి */ 561086 wikitext text/x-wiki {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = {{PAGENAME}} | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} __NOTOC__ ===ప్రకృతిం పురుషంచైవ=== అర్జున ఉవాచ| ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ| ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 || అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. ===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ=== శ్రీభగవానువాచ| ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే| ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 || శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. ===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి=== క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత| క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 || మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. ===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ=== తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్| స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 || ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. ===ఋషిభిర్బహుధా గీతం=== ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్| బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 || ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. ===మహాభూతాన్యహంకారో=== మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ| ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 || మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు) ===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం=== ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః| ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 || ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. ===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా=== అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్| ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 || తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. ===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార=== ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ| జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 || ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ, ===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః=== అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు| నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 || ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, ===మయి చానన్యయోగేన=== మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ| వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 || Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, ===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం=== అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్| ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 || 19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము. ===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి=== జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే| అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 || దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. ===సర్వతః పాణిపాదం=== దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. ===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం=== అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. ===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం=== అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. ===అవిభక్తం చ భూతేషు === ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. ===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః === వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. ===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం=== క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. ===ప్రకృతిం పురుషం చైవ=== ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. ===కార్యకరణకర్తృత్వే=== కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని చెప్పబడతాడు. ===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి === ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. ===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా=== ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. ===య ఏవం వేత్తి పురుషం=== పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా తిరిగి పుట్టడు. ===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి=== కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. ===అన్యే త్వేవమజానన్తః=== ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. ===యావత్సంజాయతే=== భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని తెలుసుకో. ===సమం సర్వేషు భూతేషు=== నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, నిజమైన దృష్టి కలవాడు. ===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర=== సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. ===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని=== అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు కలవాడు. ===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి=== ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. ===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః=== ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. ===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం=== ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. ===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం=== ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. ===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం=== ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. {{header3 | title = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]] | author = | section = | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]] }} {{భగవద్గీత}} 9a56lvhd74dg9vhmw0mp931poscafgq 102 155996 561017 466298 2026-06-23T07:06:15Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 561017 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కొర్లపాటి |అసలుపేరు = శ్రీరామమూర్తి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = 1929 |గిట్టిన_యేడు = 2011 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==పరిష్కరించిన రచనలు== * [[ప్రబంధరత్నాకరము]] (1992) * [[ప్రబంధసారశిరోమణి]] (1985) ek9lf8xg233m5ujqhbhoxt3wramajys 561018 561017 2026-06-23T07:07:57Z Rajasekhar1961 50 /* పరిష్కరించిన రచనలు */ 561018 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కొర్లపాటి |అసలుపేరు = శ్రీరామమూర్తి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ |పుట్టిన_యేడు = 1929 |గిట్టిన_యేడు = 2011 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==పరిష్కరించిన రచనలు== * [[ప్రబంధరత్నాకరము]] (1992) * [[ప్రబంధసారశిరోమణి (1969)|ప్రబంధసారశిరోమణి]] (1969) a2lra88fyw1lyc4dn9z5icnw0xbzugh 104 185135 560971 503247 2026-06-22T19:55:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వచ్చి నిదాఘుఁ డాఋభువువంకఁ బరాపరవస్తుదర్శనం బచ్చుపడంగఁ జేసి సనకాదుల కంతయుఁ జెప్పి చూప నా సచ్చరితుల్ సమస్తమునిచంద్రులకుం గరుణార్ద్రచిత్తులై యిచ్చిరి బ్రహ్మవిద్య వెలయించిరి వారు జగంబు నిండఁగన్.</poem>|ref=90}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఈచందమ్మునఁ దమ్మిచూలికథ గౌరీశుండు చెప్పంగ ధా త్రీచక్రేశుఁడు సొక్కి మ్రొక్కి యనియెౝ శ్రీకాళహస్తీశ తా ప్రాచుర్యంబు పురాణసిద్ధముగ నెప్పాటౝ జగన్నాయకుం డాచంద్రార్కముగా ధరించె నిది నా కాద్యంతముం జెప్పవే.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనవుడుఁ గుహనాజంగమ తనువు ధరించిన సుభాంశుధరుఁ డిట్లనియెౝ మనుజేశ్వరుతోఁ గరుణా వననిధి యై విను మటంచు వాచాప్రౌఢిన్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తొలియుగమున శ్రీనామముఁ గలచెలఁదియుఁ ద్రేతయందుఁ గాళం బనుపా ములఱేఁడును దానికి నీ తలియుగమున హస్తియుౝ వ్రతంబునఁ గొల్వన్.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>గౌరీశుండు చెలందిఁ బాము గజముం గైవల్యసామ్రాజ్యల క్ష్మీరూపంబగు తన్నుఁ గూర్చుకొనఁగా శ్రీకాళహస్తీశ్వరుం డై రాజిల్లెఁ దదీయభక్తిగరిమం బాద్యంతము న్నీకు వి స్తారప్రౌఢి వచింతు రాజ! వినుమా దత్తావధానుండవై.</poem>|ref=94}} {{p|ac|fwb}}చెలఁదిపురుగు శివైక్యముఁ బొందుట</p> {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కృతయుగవేళ మర్కటకకీటక మొక్కటి పూర్వవాసనా గతమతి దేవ దేవు గరకంధరుఁ గొల్వఁ దలంచి కుంభజ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ifvaknvl9kgi58bne4byrwg8eiy4p6o 560972 560971 2026-06-22T20:05:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>వచ్చి నిదాఘుఁ డాఋభువువంకఁ బరాపరవస్తుదర్శనం బచ్చుపడంగఁ జేసి సనకాదుల కంతయుఁ జెప్పి చూప నా సచ్చరితుల్ సమస్తమునిచంద్రులకుం గరుణార్ద్రచిత్తులై యిచ్చిరి బ్రహ్మవిద్య వెలయించిరి వారు జగంబు నిండఁగన్.</poem>|ref=90}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఈచందమ్మునఁ దమ్మిచూలికథ గౌరీశుండు చెప్పంగ ధా త్రీచక్రేశుఁడు సొక్కి మ్రొక్కి యనియెౝ శ్రీకాళహస్తీశ తా ప్రాచుర్యంబు పురాణసిద్ధముగ నెప్పాటౝ జగన్నాయకుం డాచంద్రార్కముగా ధరించె నిది నా కాద్యంతముం జెప్పవే.</poem>|ref=91}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అనవుడుఁ గుహనాజంగమ తనువు ధరించిన సుధాంశుధరుఁ డిట్లనియెౝ మనుజేశ్వరుతోఁ గరుణా వననిధి యై విను మటంచు వాచాప్రౌఢిన్.</poem>|ref=92}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తొలియుగమున శ్రీనామముఁ గలచెలఁదియుఁ ద్రేతయందుఁ గాళం బనుపా ములఱేఁడును దానికి నీ తలియుగమున హస్తియుౝ వ్రతంబునఁ గొల్వన్.</poem>|ref=93}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>గౌరీశుండు చెలందిఁ బాము గజముం గైవల్యసామ్రాజ్యల క్ష్మీరూపంబగు తన్నుఁ గూర్చుకొనఁగా శ్రీకాళహస్తీశ్వరుం డై రాజిల్లెఁ దదీయభక్తిగరిమం బాద్యంతము న్నీకు వి స్తారప్రౌఢి వచింతు రాజ! వినుమా దత్తావధానుండవై.</poem>|ref=94}} {{p|ac|fwb}}చెలఁదిపురుగు శివైక్యముఁ బొందుట</p> {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కృతయుగవేళ మర్కటకకీటక మొక్కటి పూర్వవాసనా గతమతి దేవదేవు గరకంధరుఁ గొల్వఁ దలంచి కుంభజ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 1qog82xcc97oovonrxesyi2trjx3460 104 185136 560973 503248 2026-06-22T20:18:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>క్షితిధరకన్యకాంబుపరిషిక్తశరీరముతోడ నాత్మని ర్గతబహుతంతుపంక్తి గృహకల్పనశిల్పకళాప్రవీణతన్.</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ప్రాకారములు గోపురమ్ములు కొలువుకూ టములు నర్తనమందిరములు కోశ గేహము ల్పందిళ్లు కేళీనివాసంబు లంతఃప్రదక్షిణాయతనవీథి యుపహారభోగమంటపము గర్భగృహంబు పరిణయ<ref>హోమ</ref>హేమవైభవనిశాంత మంతఃపురంబు కక్ష్యాంతరంబులు జాల కంబులు మేడలుఁ <ref>గణఁక</ref>గరుణతోడ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిభముఖానలజాతచండీశపుండ రీకలోచన మాతృకాలోకనయన దక్షిణామూర్తి వటుకాదిదైవతముల నిలయములు గట్టె నత్యంతనిష్ఠతోడ.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ప్రాతఃకాలతుషారశీకరచయప్రాప్తిౝ లసన్మౌక్తికో పేతాగారములట్లు చెల్వెసఁగుఁ దద్బిందుచ్ఛటా<ref>జాత</ref>స్యూతఖ ద్యోతచ్ఛాయలఁ గొంతసేపు బహురత్నోదీర్ణగేహంబు లై లూతాకల్పితతంతుసద్మములు వొల్చుం జెప్పఁ జిత్రంబులై.</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తీరుగ నీగతి నిండులు తీరఁగఁ గట్టియును గాలిఁ ద్రెవ్వినపోఁగుల్ జాఱిన పోఁగులు నదుకం దీరుపనే కాని నిలువఁ దీరక దినమున్.</poem>|ref=98}}<noinclude><references/></noinclude> rk2zs28ja6xatutbiuebp3v888vs2q1 104 185137 560974 503249 2026-06-22T20:31:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>సేవింపంగఁ జెలందినేమముఁ బరీక్షింప న్లలాటాక్షుఁ డా త్మావాసంబున నున్న దీపశిఖికీలాభీలతీవ్రప్రభా వ్యావిద్ధాంబరమై తగుల్కొని తదీయాగారముల్ ధూమమై పోవం జేసిన <ref>లేచి</ref>రేఁగి కీటకము హృద్భూతవ్యథాక్రోధ మై.</poem>|ref=99}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇది పెక్కేఁడులు పట్టెౝ సదనంబులు గట్ట నాకు శంభునికొఱకుౝ దుదిఁ గుమ్మరి కొకయేఁడును ref>గుదియకు నొకపె ట్టనుటకుౝ</ref>గుదె కొకపె ట్టన్నమాటకుౝ సరివచ్చెన్.</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కటకట నేఁ బ్రయాసమునఁ గట్టిన యిండ్లను గాల్చె దీప మిం తటఁ బడి దీని మ్రింగక వృథా వసియించినఁ గోపమాఱునే యటమట మైన జీవనమునందలిమోహము చాలు నంచు ను త్కటగతి దీపికానలశిఖావిసరంబులఁ ద్రావఁ బోవఁగన్.</poem>|ref=101}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>దేవోత్తంసుఁడు భక్తవత్సలుఁడు చిత్తేశస్వభావుండు గౌ రీవామాంగుఁడు శంకరుండు దయ మూరింబోవఁ గెంగేలునౝ జావ న్వచ్చిన పుర్వుఁ బట్టి తగునీసద్భక్తికిౝ మెచ్చితిౝ నీ వేయర్ధము నన్ను వేఁడెదవు దానిం జెప్పుమా నావుడున్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెలఁదియు నాతప మింతట ఫలియించె నటంచుఁ బ్రమథపతికిఁ బ్రణామం బులు పెక్కు సేసి సంభ్రమ కలితహృదయ మగుచు భక్తి గడలుకొనంగన్.</poem>|ref=103}}<noinclude><references/></noinclude> c4mtbua8b78d7p4vpwjuuttflju3vt9 560975 560974 2026-06-22T20:32:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>సేవింపంగఁ జెలందినేమముఁ బరీక్షింప న్లలాటాక్షుఁ డా త్మావాసంబున నున్న దీపశిఖికీలాభీలతీవ్రప్రభా వ్యావిద్ధాంబరమై తగుల్కొని తదీయాగారముల్ ధూమమై పోవం జేసిన <ref>లేచి</ref>రేఁగి కీటకము హృద్భూతవ్యథాక్రోధ మై.</poem>|ref=99}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇది పెక్కేఁడులు పట్టెౝ సదనంబులు గట్ట నాకు శంభునికొఱకుౝ దుదిఁ గుమ్మరి కొకయేఁడును <ref>గుదియకు నొకపె ట్టనుటకుౝ</ref>గుదె కొకపె ట్టన్నమాటకుౝ సరివచ్చెన్.</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కటకట నేఁ బ్రయాసమునఁ గట్టిన యిండ్లను గాల్చె దీప మిం తటఁ బడి దీని మ్రింగక వృథా వసియించినఁ గోపమాఱునే యటమట మైన జీవనమునందలిమోహము చాలు నంచు ను త్కటగతి దీపికానలశిఖావిసరంబులఁ ద్రావఁ బోవఁగన్.</poem>|ref=101}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>దేవోత్తంసుఁడు భక్తవత్సలుఁడు చిత్తేశస్వభావుండు గౌ రీవామాంగుఁడు శంకరుండు దయ మూరింబోవఁ గెంగేలునౝ జావ న్వచ్చిన పుర్వుఁ బట్టి తగునీసద్భక్తికిౝ మెచ్చితిౝ నీ వేయర్ధము నన్ను వేఁడెదవు దానిం జెప్పుమా నావుడున్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెలఁదియు నాతప మింతట ఫలియించె నటంచుఁ బ్రమథపతికిఁ బ్రణామం బులు పెక్కు సేసి సంభ్రమ కలితహృదయ మగుచు భక్తి గడలుకొనంగన్.</poem>|ref=103}}<noinclude><references/></noinclude> 8c0lgtxv1sy70ovyzydpfx7r8nfgop3 104 185138 560981 503251 2026-06-22T21:33:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>దేవా! నిన్ను నుతింపలే నధమబుద్ధిౝ వేదశాస్త్రంబులుౝ రా వేపాటియు వచ్చినౝ శ్రుతులు శాస్త్రంబు ల్మిముం జెప్పఁగా <ref>లేవత్యంతము నానతద్విదులకుౝ</ref>లే వాద్యంతము లన్నఁ దద్విధులకుౝ లెక్కింపఁగా శక్యమే సేవాధర్మము మేలు గా కనుచు నీ శ్రీపాదము ల్గొల్చితిన్.</poem>|ref=104}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నా కీభవదుఃఖంబులు లేక మహాజ్ఞానరసవిలీనుఁడ నగుచుౝ లోకం బెన్నఁడు నెఱుఁగని యాకైవల్యమె యభీష్ట మని ప్రార్థింపన్.</poem>|ref=105}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అనిమిషకోటి తా మహరహంబు నొనర్చు శివార్చన ల్మనం బున నిరసించి మౌనులు తపోవిభవంబులు రోయ యోగవా సనఁబడి పొర్లువారు తమజన్మముఁ దిట్టుకొనంగ నన్యద ర్శనరతు లెల్ల మాసమయసంగతి చాలు నటంచు నెంచఁగన్.</poem>|ref=106}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎక్కడఁ జూచినౝ సురమునీశ్వరదానవమానవాహిపుల్ మ్రొక్కుచు సన్నుతించు రవముల్ ధ్రువమండలవీథి నిండఁగా దిక్కులు ముంచుకొన్న తనతేజములోపల నూర్ణనాభముౝ గ్రక్కునఁ గూర్చెఁ దన్మయము గా శివలింగము <ref>భక్త</ref>భక్తిలోలతన్.</poem>|ref=107}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లూతాధీశ్వరు కథ యిది వాతాశన హస్తికథలు వాక్రుత్తు మహా పాతకధాత్రీధరని ర్ఘాతము లై యమృత మొల్కఁగా వీనులకున్.</poem>|ref=108}}<noinclude><references/></noinclude> p5yeo81um5v6hga1nn3isp8l093ye5v 104 185139 560983 503252 2026-06-22T21:44:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}కాలసర్పము నేనుఁగును శివసాయుజ్యము నొందుట</p> {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>త్రేతాంతంబున నొక్కకాలఫణి భక్తిౝ దివ్యమాణిక్యముల్ పాతాళంబుననుండి తెచ్చి దినముం బాలేందుచూడార్చనల్ <ref>ప్రాతశ్శేవల</ref>ప్రాతర్వేళలఁ జేయు ద్వాపరయుగప్రారంభమైన న్గుణా తీతుౝ శంకరుఁ గొల్వ వచ్చె నొకహస్తిశ్రేష్ఠ మచ్చోటికిన్.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>వచ్చి కేతకినదివారిలోపలఁ దోఁగి కానలు గొలఁకులు కలయఁదిరిగి మాలూరశాఖలు నాళీకకహ్లార కుముదపుష్పంబులు గోసి తెచ్చి ఫణి సమర్పించిన మణు లెల్లఁ బోఁ ద్రోచి తొండానఁ గ్రోలినతోయములను దక్షిణకైలాసధరణీధరావాసు సద్భక్తితోడ మజ్జనము సేసి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పూజ లొనరించి యేనుఁగు పోవుటయును భవుని దర్శింప మఱునాఁడు పాఁపఱేఁడు నిజఫణాగ్రసమగ్రమాణిక్యదీప్తి తపమునకుఁ దో డుషఃకాలతమముఁ జెఱుప.</poem>|ref=110}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>డగ్గఱి యెవ్వఁడో కటకటా శివలింగముమీఁదిరత్నముల్ గగ్గులకాటఁ <ref>గల్పి</ref>గప్పి ములుకంపలు తీవలు <ref>వెట్టి</ref>వెట్టె నేఁడు నా కెగ్గొనరించి పోయె నిఁక నేమన నేర్తు మదీయభాగ్య మి ట్లగ్గిఁ బడంగఁ జేసిన మదాంధుని నంచు <ref>విషణ్ణ</ref>విషాదచిత్తుఁడై.</poem>|ref=111}}<noinclude><references/></noinclude> 1qdx2sa8uvtn8vv1ghj6lwno9solbg2 104 185140 560984 503253 2026-06-22T22:14:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అల్లన యేనుఁగు వెట్టిన వెల్లం బోఁద్రోచి యెడఁద నీసును భక్తిౝ మల్లాడ మణుల గౌరీ వల్లభుఁ బూజించి చనియె వాతాశనమున్.</poem>|ref=112}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అంతటఁ గొంతసేపునకు నగ్గజరాజును వచ్చి రత్నసం క్రాంతశరీరు నీశ్వరునిఁ గన్గొని యెవ్వఁడొ నేఁ డునజ్ఞతా సంతమసంబు గప్పి యెకసక్కెపుఁబూజ లొనర్చెఁ గాక యే బ్రాంతులుఁ బెక్కువర్ణములరాలు కపర్దికిఁ బెట్టఁ జూతురే.</poem>|ref=113}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అని <ref>చింతించుచు</ref>చింతింపుచు నెప్పటి యనువున శివపూజఁ జేసి యడవికిఁ జనియెౝ దనయిచ్చ దంతి పాముౝ బనివడి మఱునాఁడు దాఁ బ్రభాతమునందున్.</poem>|ref=114}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>శివుఁ బూజింపఁగ వచ్చి బిల్వవిటపశ్రేణీసనాళాబ్జభే దవిలీనాంగము దిర్యలింగము సఖేదస్వాంతమై చూచి నా ది వృథాజన్మము గాదె! నాతపము భక్తిం బాడుగాకున్నె యే ల విచారింపఁగ నెల్లియుౝ వ్రతము కొల్లంబోయినం జూచెదన్.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఎక్కడి దుర్మదుండొ తన కే నొనరించినరత్నపూజనల్ దిక్కులఁ బాఱఁ జల్లి జగతీరుహశాఖలుఁ దమ్మికాండలుౝ బెక్కులు గొంచువచ్చి పయిఁ బెట్టిన నూరక యుండె శంకరుం డక్కట యేమి సెప్ప నహహా పగవారినిఁ గూడె దైవమున్.</poem>|ref=116}}<noinclude><references/></noinclude> 4536329fs6u5294qra3l2g1miwbcyze 104 185141 560985 503254 2026-06-23T02:32:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కంటక <ref>మెట్లుగాక</ref>మెట్లునాక సుముఖత్వము నొందితి వయ్య పార్వతీ కంటకితాంగబాహులతికాయుగసంగతిఁ బోలె దుఃఖకృ త్కంటకబిల్వికాకమలకాండము లెత్తిన మోచిమోచి ము క్కంటి! యెఱుంగవే నొసటి కంటిమహత్త్వము నీకుఁ గల్గుటన్.</poem>|ref=117}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని దుఃఖించుచు నెట్టకేలకు దృఢంబై చిత్త మాత్మేశు న ర్చన సేయం దలపోయ దంతికృతపూజల్ ద్రోచి పైదుమ్ము బు స్సునఁ బో నూఁది యనర్ఘ్యరత్నములఁ జక్షుశ్శ్రోత్ర మర్చించి యా త్మనివాసంబు తదంతరాయజనితోన్మాదంబునం దూఱుచున్.</poem>|ref=118}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భోగవతీఝరంబునఁ జొచ్చి బోటుల తోడ నాడెడు జలక్రీడ లుడిగి పువ్వుఁబోణులుఁ దానుఁ బొత్తుల భుజియించు మధురసుధాహారవిధిఁ దొఱంగి బహువిధతానసంపన్నగానంబుల నిక్కి చొక్కెడు తననేర్పు వదలి ప్రాణనాయికతోడఁ బర్యంకసీమల మసకానఁ బెనఁగుసంభ్రమము విడిచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నిద్రవోయెడు సుఖమెల్ల నేలఁ గలిపి ప్రతిదినంబును దాఁ జేయురత్నపూజ శివునిపై నుండకుండినఁ జింత నొంది రాత్రి శివరాత్రిగా జాగరమ్ము సేసె.</poem>|ref=119}}<noinclude><references/></noinclude> q1qz9u993byrchgdcp3kr9zbsajaaal 104 185142 560986 503255 2026-06-23T02:43:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>తా నర్చించి <ref>తలంగినట్టి</ref>తొలంగినట్టి తరువాతౝ శంభుఁ బూజింపఁగా దానానేకప మేఁగు దెంచి శివుమీఁదౝ నిన్న మొన్నంబలెౝ నానారత్నము లుండఁ జూచి కడుఁ జిన్నబోయి నాతోఁ జలం బో నేఁ డీశిల విశ్వనాయకునిపైఁ బొందించినాఁ డెవ్వఁడో.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అచ్చపునీలవర్ణదృషదావళి నల్లని<ref>కల్వలే? గడుం</ref>కల్వరేకులే! బచ్చనిరాలు బిల్వనవపత్రములే? యరుణాశ్మభంగముల్ విచ్చిన యెఱ్ఱదామరలె? విశ్వపతీ! విరసోపలంబు <ref>రె, ట్లించిత మయ్యె</ref>లె ట్లచ్చునలయ్యె? నీకు నవి యందునె గంధమృదుత్వశైత్యముల్?</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఉనికి శిలోచ్చయంబు నిజయోష శిలోచ్చయరాజపుత్రి నీ ధనువు శిలోచ్చయంబు పురదాహ! రథీకృతరత్నగర్భ! నీ మనమున కీశిలాశకల<ref>మండల</ref>మండన మెట్లు ప్రియంబు సేసె! నే మనఁగలవాఁడ నిన్ను వ్రతహాని యొనర్చు దురాత్ము డుండఁగన్.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>పోనీ నేఁటికి నాయెఁ బోయెఁ గడుదుర్బుద్ధిౝ విచారింపనే లా నిత్యంబును నీశ్వరుం గొలుచువేళం గాక రేపాడి రా గా నర్చావ్రతహంతఁ గన్న నది భాగ్యంబే వివేకింప వాఁ డౌ నేనౌ నొకజాడఁ బోయెదము లేదా జీవ మిం కేటికిన్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ప్రాణము లిచ్చువాఁడ నిఁక భర్గున కెల్లియుఁ బూజవోయి పా షాణము లున్న నిందునకు సందియమేల విచార మేటికిౝ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> gqmqew7a2fij1l27tu9w08zv2u3d8cy 104 185143 560987 503257 2026-06-23T02:50:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>బ్రాణముమీఁదఁ <ref>దీపిగల, తెంపుగల</ref>దీఁపుగల ప్రాణులకుౝ బిరుదుౝ వ్రతంబుఁ గ ల్యాణకరంబులే యనుచు నర్చన సేసి మదేభరాజమున్.</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పిడియేనుఁగులవెంటఁ బడి పోక యుడుగని వెడవిల్తు వేఁడిమివిడుపుఁ జూపఁ గరమున నుదకంబు కడుఁ జల్లుకొనకున్నఁ దెమలని మిహిరదాహము దొలంగ సరసునఁ జొచ్చి తామరతూండ్లు మెసఁగక మానని యాఁకటిమంట లేక సింహపోతములు ఘోషింపఁ బుట్టినభయా తంకాగ్ని తహతహ గ్రుంకఁబాఱ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>కెట్టివెట్టలుఁ దనమీఁద నెక్కలేక పంచబంగాళమై పోవఁ బ్రాణలింగ పూజనావిఘ్నమునయందుఁ బుట్టినట్టి చింత యౝ వేఁకి దను లోనుచేసికొనియె.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఏమి సేయుదు ననియాత్మసీమమునకుఁ బోయి తనలోనఁ దలపోఁత బ్రుంగుడయ్యు నెపుడు పడమటకొండపై నెక్కు భానుఁ డెప్పు డుదయించు నేఁ బోదు నెప్పు డనుచు.</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అయ్యవసరంబున.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ప్రాగ్వధూమణి చిమ్మఁ బశ్చిమదిక్కాంత పట్టిన చెంగల్వబంతి యనఁగఁ గాలవిష్ణుం డంధకారదైత్యుని వ్రేయఁ జరమాద్రిఁ బడిపోవు చక్ర మనఁగ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> jdwh5esspsuxttmg6drjvvuarx9qc4x 104 185144 560988 503258 2026-06-23T03:00:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దినమహీరుహమునఁ దేజోమయంబుగాఁ బండి రాలిన పెద్దపం డనంగ దివినుండి దేవదానవయుద్ధరక్తార్ధ్ర మై నేలఁ గూలు రథాంగ మనఁగఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బడి నీసంగమశ్రాంతిఁ బరిహరింప నపరజలనిధి జలకంబు లాడఁబోవు కరణి నెఱసంజచందురుఁగావిపచ్చ డంబు ధరఁ బెట్టి భానుబింబంబు గ్రుంకె.</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>తారాలోకమునం బ్రకాశ మొకచందం బై ప్రసాదింప సం ధ్యారాగావృత మై తమఃపటలసంతానంబు గప్పంగ నం భోరేఖల్ గళదశ్రుధారలగతిం బొల్పారఁగాఁ బోయెఁ గ హ్లారవ్రతము నవ్వ లోకనయనుం డంధీకృతప్రాణి యై.</poem>|ref=129}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తిమిరపుఁగాలసర్పవితతిౝ గుహ లీఁగి చనంగఁ దోలి య భ్రము వడి నెక్కి చూచి దిగి పన్నగలోకముఁ జొచ్చి పోవున ట్లమరఁ బతంగదేవుఁ డపరాంబుధిఁ గ్రుంకెఁ దదీయసేనఁ దు త్తుముఱుగఁ బోరియుౝ మగుడఁ దోడనె ధాత్రినిఁ గూడ ముట్టఁగన్.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>విపులావాలము నిండి శైలగుహలౝ వేళ్వాఱి శాఖల్ దిగం తపదమ్ముల్ పొదువౝ వియత్తలముమీఁదౝ మించి యొప్పారు ద ట్టపుఁబెంజీఁకటిచెట్టుఁ జుట్టుకొనియుండం బొల్చెఁ దార ల్తదీ యపలాశాంతరదర్శితోర్ధ్వభువనోద్యద్దీప్తిఖండక్రియన్.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>సకలాపూర్ణుఁడు నీలవర్ణుఁ డనుటల్ సత్యంబుగాఁ దెల్పుపో లికఁ బెంజీఁకటి నిండఁ చారకలు వొల్చెౝ నిర్జరాధీశ్వరా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> df37hd9c1hhc0aaqn61vdeg5vbys5ck 560989 560988 2026-06-23T03:00:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దినమహీరుహమునఁ దేజోమయంబుగాఁ బండి రాలిన పెద్దపం డనంగ దివినుండి దేవదానవయుద్ధరక్తార్ధ్ర మై నేలఁ గూలు రథాంగ మనఁగఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>బడి నీసంగమశ్రాంతిఁ బరిహరింప నపరజలనిధి జలకంబు లాడఁబోవు కరణి నెఱసంజచందురుఁగావిపచ్చ డంబు ధరఁ బెట్టి భానుబింబంబు గ్రుంకె.</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>తారాలోకమునం బ్రకాశ మొకచందం బై ప్రసాదింప సం ధ్యారాగావృత మై తమఃపటలసంతానంబు గప్పంగ నం భోరేఖల్ గళదశ్రుధారలగతిం బొల్పారఁగాఁ బోయెఁ గ హ్లారవ్రతము నవ్వ లోకనయనుం డంధీకృతప్రాణి యై.</poem>|ref=129}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>తిమిరపుఁగాలసర్పవితతిౝ గుహ లీఁగి చనంగఁ దోలి య భ్రము వడి నెక్కి చూచి దిగి పన్నగలోకముఁ జొచ్చి పోవున ట్లమరఁ బతంగదేవుఁ డపరాంబుధిఁ గ్రుంకెఁ దదీయసేనఁ దు త్తుముఱుగఁ బోరియుౝ మగుడఁ దోడనె ధాత్రినిఁ గూడ ముట్టఁగన్.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>విపులావాలము నిండి శైలగుహలౝ వేళ్వాఱి శాఖల్ దిగం తపదమ్ముల్ పొదువౝ వియత్తలముమీఁదౝ మించి యొప్పారు ద ట్టపుఁబెంజీఁకటిచెట్టుఁ జుట్టుకొనియుండం బొల్చెఁ దార ల్తదీ యపలాశాంతరదర్శితోర్ధ్వభువనోద్యద్దీప్తిఖండక్రియన్.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>సకలాపూర్ణుఁడు నీలవర్ణుఁ డనుటల్ సత్యంబుగాఁ దెల్పుపో లికఁ బెంజీఁకటి నిండఁ చారకలు వొల్చెౝ నిర్జరాధీశ్వరా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> rne828jyhywclkxvhblpq0x230lol20 104 185145 560990 503330 2026-06-23T03:11:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దికు లర్పించిన పువ్వుల ట్లభవుఁ డద్దేవుండు భేదంబు గా మికిఁ దెల్లంబుగ నల్పు దెల్పుగ ధరౝ మించెౝ శశాంకాకృతిన్.</poem>|ref=132}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ఉదయగ్రావము పానవట్ట మభిషేకోదప్రవాహంబు వా ర్ది <ref>దళద్ద్వాంతము - అన్న దధ ప్రాస తప్పును.</ref>ధరధ్వాంతము ధూపధూమ ముజ్వలద్దీపప్రభారాజి కౌ ముది తారానివహంబు లర్పితసుమంబు ల్గాఁ దమోదూరసౌ ఖ్యదమై శీతగభస్తిబింబశివలింగం బొప్పెఁ బ్రాచీదిశన్.</poem>|ref= 133}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>గగనాహార్యమృగేంద్రశాబకము నక్షత్రాంబుజారణ్య మ ధ్యగహంసంబు నిశావధూకరతలోద్యన్మల్లికాగుచ్ఛ మ ధ్వగబాధావహచిత్తభూకటకయాత్రామౌక్తికచ్ఛత్ర మొ ప్పుగతిం జంద్రుఁడు దోఁచె దంపతుల కింపుల్ మీఱఁగాఁ దొల్దెసన్.</poem>|ref=134}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>గరుడానీతసుధాఘటంబుఁ గొనిపోఁగా నిర్జరశ్రేణి వెం ట రయం బారఁగఁ బాఱు నాగముల చూడారత్నసందోహ మం బరవీథిం బరఁగింపఁ జంద్రుఁ డుదయింపం దోఁచెఁ దోడ్తో నుడూ త్కరముం జిందమృతంబుబిందువులశంకం గ్రమ్మఁగం జేయుచున్.</poem>|ref=135}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>కుముదవనాళికిౝ బలుపుకోకములాటకు నిల్పు దిగ్వధూ సమితికిఁ బూఁత మేఁత నవశాబచకోరకరాజి కిందుకాం తములకు ద్రావకం బగుచు దర్బకశాస్త్రనిరూపితౌషధ క్రమములఁ బండు వెన్నెలలు గాసె ధరాస్థలి మోహనంబుగన్.</poem>|ref=136}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>అప్పుడు పాము నేనుఁగు మహావ్రతవిఘ్నవిషాదవేదనౝ ముప్పిరిగొన్న చింతఁ గనుమూయ నెఱుంగక నెమ్మనంబులో</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> lezx8iu4vzpn52cyzvdh1ilskp0tizq 104 185146 560991 503260 2026-06-23T03:26:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నెప్పుడు తెల్లవాఱును సహింపఁగ రాని విరోధవహ్ని నే చొప్పున నార్తు<ref>నొక్కొ...దనలో...</ref>మొక్కొ యనుచుం దమలోఁ దలపోయుచుండఁగన్.</poem>|ref=137}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem></poem>|ref=}} నిర్నిద్రపూర్వాద్రినీపప్రసూనాభి రామాంబురాశితరంగ మనఁగ భానుభిల్లగభస్తిభల్లభగ్నతమోచ్ఛ భల్లనిర్యద్రక్తపంక మనఁగ రజనీసుధాకరరతివియోగనిదాన కామప్రతాపాగ్నిదామ మనఁగఁ సంధ్యాధిదేవతాచారుపీఠ<ref>ప్రాంత</ref>వ్రాత పద్మరాగప్రభాపటల మనఁగఁ {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గాలరసవాదిబ్రహ్మాండగోళ మెల్లఁ జిత్రబుద్ధి సువర్ణంబు సేయఁ దలఁచి ద్యుమణి శిఖిమీఁదఁ జల్లుసిందూరరాజి యనఁగ నొప్పారె నరుణశోణాంశురాజి.</poem>|ref=138}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>పన్నగంబు గజము బలమునఁ జలమునఁ బోరు టెట్లొ శివునిఁ బొందు టెట్లొ చూడవలయు ననుచు వేడుకతో వచ్చు కరణి నంతఁ దోఁచెఁ గర్మసాక్షి.</poem>|ref=139}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత.</poem>|ref=140}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భానుఁడు పూర్వపర్వతముపై నుదయింపకమున్నె లేచి కుం భీనసవల్లభుండు మదిఁ బేర్చిన రోషభరంబున న్నిజ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> m44xhhu0rhcbwd62usntbq1qr36ekxs 560992 560991 2026-06-23T03:26:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 560992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నెప్పుడు తెల్లవాఱును సహింపఁగ రాని విరోధవహ్ని నే చొప్పున నార్తు<ref>నొక్కొ...దనలో...</ref>మొక్కొ యనుచుం దమలోఁ దలపోయుచుండఁగన్.</poem>|ref=137}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నిర్నిద్రపూర్వాద్రినీపప్రసూనాభి రామాంబురాశితరంగ మనఁగ భానుభిల్లగభస్తిభల్లభగ్నతమోచ్ఛ భల్లనిర్యద్రక్తపంక మనఁగ రజనీసుధాకరరతివియోగనిదాన కామప్రతాపాగ్నిదామ మనఁగఁ సంధ్యాధిదేవతాచారుపీఠ<ref>ప్రాంత</ref>వ్రాత పద్మరాగప్రభాపటల మనఁగఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గాలరసవాదిబ్రహ్మాండగోళ మెల్లఁ జిత్రబుద్ధి సువర్ణంబు సేయఁ దలఁచి ద్యుమణి శిఖిమీఁదఁ జల్లుసిందూరరాజి యనఁగ నొప్పారె నరుణశోణాంశురాజి.</poem>|ref=138}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>పన్నగంబు గజము బలమునఁ జలమునఁ బోరు టెట్లొ శివునిఁ బొందు టెట్లొ చూడవలయు ననుచు వేడుకతో వచ్చు కరణి నంతఁ దోఁచెఁ గర్మసాక్షి.</poem>|ref=139}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అంత.</poem>|ref=140}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>భానుఁడు పూర్వపర్వతముపై నుదయింపకమున్నె లేచి కుం భీనసవల్లభుండు మదిఁ బేర్చిన రోషభరంబున న్నిజ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ekk08317msolmk1vwdhyqlj22952w91 104 185147 560993 503261 2026-06-23T03:44:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>స్థానము నిర్గమించి పగఁ జంపఁగ వచ్చు కటారికాని చం దాన మహేశ్వరుం గదిసి తా నొనరించిన పూజ లేమికిన్.</poem>|ref=141}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కటకటఁబడి యిఁక నెటువలె నటుకానీ వానిఁ దీర్తు నటు కా దేనిౝ నిటలాక్షున కర్పింతుం జటులగతిం బ్రాణములు నిజంబుగ ననుచున్.</poem>|ref=142}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>పిన్నరూప మగుచు బిల్వశాఖాంబుజ నాళమధ్యసీమఁ గాళనాగ మడఁగి<ref>యుండె</ref>యుండ దంతి యతివేగమున వచ్చి శివునిపూజఁ జూచి చిత్ర మలర.</poem>|ref=143}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఈసకలేశ్వరుండు కరుణేక్షణుఁ డయ్యెనొ విఘ్నకర్త సం త్రాసము నొందెనో వ్రతము ధన్యతఁ బొందెనొ పూర్వజన్మవే ళాసుకృతంబు పండెనొ కళానిధిశేఖరమౌళి నేఁడు నేఁ జేసినపూజ నిల్చె నని శీఘ్రమున న్ముదమంది క్రమ్మఱన్.</poem>|ref=144}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>డాఁగియున్నపాము డాయకపోయెఁగా దాయ యనుచు రోషదహనశిఖలు కన్నుగొనలఁ గ్రాలఁగా నుండ నాకీడు గాన కిభవరుండు గాన కేఁగి.</poem>|ref=145}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>నీరేరుహమాలూరదళభరంబులు కరంబునఁ జుట్టి పట్టుకొని సమీరంబున జడియు నడలచప్పు డప్పు డినుమడింపఁ గంపించి గుంపు విచ్చి మృగంబులు మొగంబు లెత్తుకొని పాఱం గా రుణ్యరసతరంగం బగు శివలింగంబుఁ జేరం జనుదెంచి డించి పాపహృదయశల్యం బగు నిర్మాల్యంబుఁ దుడువం దలంచి.</poem>|ref=146}}<noinclude><references/></noinclude> n2gvuhnilrf0pdl8m0a7st8nl73fuml 104 185148 560994 503262 2026-06-23T04:09:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>శుండాలంబు కరంబు సాఁప ఫణిరాజు న్మెచ్చి నాపూజ భ ర్గుం డీవేళ ననుగ్రహించె నని ముక్కుంగ్రోళ్లలో నెక్కి యు ద్దండక్రీడఁ దదీయకుంభకుహరస్థానంబునం ద్రిమ్మరౝ గొండ ల్గూలఁగ నెత్తి మొత్తుకొని దిక్కు ల్ముట్ట గీపెట్టుచున్.</poem>|ref=147}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మొగలేటిమడుఁగున మునిఁగి తుండమ్మున నుదక మాకర్షించి యూఁది యూఁది కడుఁ గపాలము దాఁకి కలఁగంగఁ జక్కఁగాఁ జేసాఁచి జిఱ్ఱునఁ జీఁది చీఁది యిలమీఁదఁ దలదాఁక నీప్రక్క నాప్రక్కఁ బెడమర్లుగాఁ బొడ పెట్టి పెట్టి యుడివోని వేదన నున్నచో నుండక పనిలేని పరువులు పాఱి పాఱి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>పెద్దమ్రాఁకులతోఁ గుంభపీఠయుగముఁ దోముకొనుచును జెట్టులు దూఱి తూఱి పాము సేసిన దుఃఖంబు సామజంబు దీర్చుకొనువెర వెఱుఁగక ధీరబుద్ధి.</poem>|ref=148}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఏనా చచ్చుట తప్ప దిప్పుడు నుమాధీశోపకంఠంబునౝ దానుం జావక చంపనోప దురగేంద్రం బెక్కు డీదుఃఖమే లా నాకుౝ సరి చంపి చచ్చుట జనాహ్లాదంబు గాదా యవా చీనస్థాణునగంబె వధ్యశిలగా సేవింతుఁ గా కింతటన్.</poem>|ref=149}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అని మత్తేభము చిత్తజాహితుని దిక్కై మ్రొక్కి యిక్కాళ మే కనుమం బోవునొ యంచుఁ దుండ మిఱియంగాఁ జుట్టి వక్త్రస్థలం బునఁ గీలించి పిఱిందికిం జని శిరంబు న్వంచి యక్కొండ భ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> qha5pgp2h7m6x3a29kognguejntrvxw 104 185149 560995 503263 2026-06-23T04:23:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గ్గునఁ దాఁకె న్వడిఁ గుంభము ల్వగులఁ దత్కూటంబు లూటాడఁగన్.</poem>|ref=150}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>కొండ కొండతోడ గుండులుఁ గూలంగ దాఁకినట్లు దోఁచె దళితకుంభ సీమ నున్నపాము చిదిసె నేనుంగును బడియె నెత్తు రచటఁ <ref>జడియ గట్ట</ref>బడియె గట్టి.</poem>|ref=151}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>తదీయమరణస్థానంబు నవాచీనకైలాసనికటంబును సువర్ణ ముఖరీతటంబు నగుటం జేసి కాద్రవేయభద్రగజంబులు రుద్రగణాకారంబులు దాల్చిరి. అమ్మహాలింగమధ్యంబునం దుండి కొండలఱేనికూరిమికూఁతుతోడం గూడి చంద్రచూ డామణి వృషభవాహనారూఢుండై హృషీకేశపితామహ ప్రముఖబర్హిర్ముఖులు గొల్వం బ్రత్యక్షంబై మీ కభీష్టంబు లెయ్యవి యని యానతిచ్చుటయు సాష్టాంగదండప్రణా మంబులు గావించి యి ట్లని సన్నుతించిరి.</poem>|ref=152}} {{Telugu poem|type=రగడ.|lines=<poem>జయజయ కలశీసుతగిరికన్యా శైవలినీతటకల్పమహీరుహ జయజయ దక్షిణరజతక్షితిధర సంయమిసేవితపాదసరోరుహ జయజయ పీనజ్ఞానప్రసవా చలకన్యాకుచదృఢపరిరంభణ <ref>జయకృతదుర్గా ధరణీధర నవ</ref>జయజయ కృతదుర్గాధరణీధర సానువినోదవిహారవిజృంభణ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 02txkm7nqkflrhitmvw3z1iiof6gm25 104 185150 560996 503264 2026-06-23T04:29:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>జయజయ భారద్వాజాశ్రమ నవ సరసిజకేళీవనపరితోషిత జయజయ నీలక్ష్మాధర పుణ్య స్థలకాపాలికభాషితభూషిత జయజయ మోహనతీర్థాలోకన సంభ్రమరతభవబంధవిమోచన జయజయ శిఖితీర్థాశ్రితయోగీ శ్వరమానససంవిత్సుఖసూచక జయజయ సహస్రలింగాలయద ర్శనమాత్రస్థితమోదాపాదక జయజయ ఘనమార్కండేయమునీ శ్వరతీర్థనిషిక్తవిపచ్ఛేదక జయజయ నిర్జరనాయక తీర్థ స్నాతక జనకలుషేంధనపావక జయజయ కరుణేక్షణ రక్షితనిజ చరణారుణపంకేరుహసేవక దేవా నిను వర్ణింప రమావా గ్దేవీవల్లభు లైనను శక్తులె? నీవిధ మెఱుఁగక నిఖిలాగమముల నేర్పరు లైనను జీవన్ముక్తులె? కొందఱు సోహ మ్మని యద్వైతా కుంఠితబుద్ధి న్నిను భావింతురు కొందఱు దాసోహ మ్మని భక్తిని గుణవంతునిఁ గా నిను సేవింతురు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> mqnjkwlqikm3sf58p25r1onpddxfvyz 104 185151 560997 503265 2026-06-23T04:34:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>కొందఱు మంత్రరహస్యమ వని నినుఁ గోరి సదా జపనియతి నుతింతురు కొందఱు హఠయోగార్థాకృతి వని కుండలిచే మారుతము ధరింతురు తుది నందఱుఁ దమయిచ్చల నేయే త్రోవలఁ బోయిన <ref>నీచిద్రూపము</ref>చిద్రూపమ్మును గదియక గతి లేకుండుట నిజముగఁ గని చాలింతురు మది సంతోషము నిను సేవించిన కృతకృత్యుఁడు మఱి నేరఁడు తక్కిన నీచులఁ గొల్వఁగ నిను శరణం బని నిలిచిన ధీరుఁడు నేరఁడు తక్కిన చోటుల నిల్వఁగ నీ వనియెడునిధిఁ గాంచిన ధన్యుఁడు నేరఁడు తక్కిన యర్థము గోరఁగ నీవే గతి యని యుండెడు పుణ్యుఁడు నేరఁడు తక్కిన వారలఁ జేరఁగఁ భవదుర్వాసన పాయదు మీపద పంకజముల హృదయము వాసింపక చవులకుఁ గలఁగవు సకలేంద్రియములు సతతమ్మును నిన్ను నుపాసింపక జననమరణములు ధరలో నిన్నును సమ్మతితో సేవింపక పాయవు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> jlubu0slrm5xpefoe20q3c6ouyt74td 104 185152 560998 503266 2026-06-23T04:43:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మనమునకును మీ చిన్మయరూపము మరగింపక యణిమాదులు డాయవు <ref>మీమహత్త్వమును</ref>మీమాహాత్మ్యము మే మింతంతని మితిచేయఁగ మది నెంతటివారము మామీఁదను గృప గల్గి మహేశ్వర మన్నింపుము నీకు నమస్కారము.</poem>|ref=153}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>ఈసంసారపయోధిలోనఁ బడి మే మీఁదీఁది దేహంబుపై నాస ల్మానక తేలుచు న్మునుఁగుచుం బ్రాణప్రయాణోన్ముఖా యాసంబుల్ శతసంఖ్య లోర్చితిమి దేవా మమ్ము రక్షించి మి థ్యాసౌఖ్యంబులు చాలు! నిత్యసుఖ మిమ్మా యంచుఁ బ్రార్థించినన్.</poem>|ref=154}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>డాయం బిల్చుచు వారి నిద్దఱ నఖండజ్ఞానరూపంబునుౝ వ్యాయామంబు నదృశ్యవస్తువు నమాయాకారముం బుష్కర ప్రాయంబుౝ విమలంబు నైన తనసర్వవ్యాపకజ్యోతిలో సాయుజ్యం బొనఁగూర్చె దేవతల కాశ్చర్యంబు సంధిల్లఁగన్.</poem>|ref=155}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆలిం గూడుచుఁ గ్రమ్మఱ నాలింగమునందుఁ గలసె నది మొదలుగఁ జం ద్రాలంకారుఁడు జగతీ పాలక శ్రీకాళహస్తిపతి యనఁ బరఁగెన్.</poem>|ref=156}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నావుడు విని యాదవధర ణీవిభుఁ డిఁక నెవ్వ రందు నీలగ్రీవుౝ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> kouhic3cz4elvmcft1sd03hubnzhuf4 104 185155 561006 503271 2026-06-23T06:23:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>స్తబ్ధరోమవిషాణలబ్ధమౌక్తికములఁ బాటింపుదురు రేఁగుపండ్లపాటి ముక్తకంచుకమస్తముక్తాఫలంబుల మందలింతురు <ref>గురివెంద</ref>కురువిందలట్లు సమదసామజకుంభజములైన ముత్తియం బులఁ జూతు రుసిరికాయలవిధమున వేణుజాతములైన యాణిపూసల నెంతు <ref>కూడఁగఁబండ్ల</ref>రూడుగపండ్లకు నీడు గాఁగ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గంధసారాగురుద్రుమకాష్ఠఖండ చయము దమయింటివంటకట్టియలు గాఁగఁ జేయుదురు కాఁపురంబులు సేయునపుడు చెంచెతలు చెంచులను గూడి చిత్రలీల.</poem>|ref=4}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>సంకుమదంబునుం బునుఁగుఁ జాఁదును గస్తురియుౝ ఘటంబులం బంకముఁ జేసి యిండ్లలికి ప్రత్యహము న్వెలివైవ మార్గకూ లంకషగోమయప్రతతులం బురుడించుచు నుండుఁ గుప్పలై యింకఁ దదీయభూతి నిదమిత్థ మటంచు నుతింప శక్యమే?</poem>|ref=5}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పట్టుచీరలఁ గట్ట భాగ్యంబు గల్గియుఁ బాఱుటాకులఁ గట్ట భార మనరు రాజాన్నభోజనప్రాభవశ్రీ గల్గి యును వన్యధాన్యంబు నొల్ల మనరు మాణిక్యభూషాసమాజంబు గల్గియు నెఱ్ఱని<ref>గురివెంద</ref>కురువింద లేటి కనరు</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 7z2vjfrwagfcuucaj6a6hneaikd2d1l 104 185156 561023 503272 2026-06-23T07:18:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మంచి మెచ్చులతూఁగుమంచము ల్లల్గియుఁ జాలుఁ బూఁదీఁగయుయ్యాల లనరు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎంతసంపద గల్గియు నెట్టివారుఁ దమకులాగతధర్మకర్మములు విడువఁ <ref>బోలరటుగాన</ref>జాల రటుగానఁ దత్పురీశబరసతులు మహిమ గలిగియు మానరు సహజవృత్తి.</poem>|ref=6}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అగురుక్ష్మారుహకాష్ఠఖండముల సర్వాంగంబులం జేసి <ref>పై</ref>మై మృగనాభి న్మసిఁ బూసి చామరము ధమ్మిల్లంబుగాఁ జుట్టి యే నుఁగుకుంభమ్ములలోని ముత్యములఁగన్గ్రుడ్డు ల్వినిర్మించి భి ల్లగజేంద్రు <ref>ల్వెఱబొమ్మలంచుఁ బెడచేలం గట్టు దుర్గాపుగౝ</ref>ల్వెఱబొమ్మలం దవిఁదచేలం జేయుదుర్ గాపుగన్.</poem>|ref=7}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏనుఁగుల తలలు కొమ్ముల తో నారబములకు దృష్టిదోషము వాయం గా నెత్తుదు రెఱుకులు దమ చేనికిఁ బసరంబుతలలచెలువం బెసఁగన్.</poem>|ref=8}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కొండలలోఁ జేసిన తమ పండినచేలకు వరాహపంక్తులు చొరరా కుండం దెల్లని చామర ఖండంబులు ప్రోఁగుఁద్రాళ్లఁ గట్టుదు రెఱుకుల్.</poem>|ref=9}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మంచెలమీఁద నెక్కి కటిమండలిఁ జుట్టిన పాఱుటాకు లిం చించుక చంచలించి మరునిల్లు బయల్పడఁ జేయఁ బిట్టలౝ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 024qyd6mq6j9oda26qi53703szbp7r8 104 185157 561035 503273 2026-06-23T08:12:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>జెంచెత లార్చి వ్రేయుదురు చిత్రముగా నొడిసెళ్ల బాహుమూ లాంచితదీధితు ల్చిఱుతయైన చనుంగవమీఁదఁ బర్వఁగన్.</poem>|ref=10}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>మదపుంస్కోకిల మాత్మజాతికృతసమ్యఙ్నాద<ref>శంకారతిౝ</ref>శంకామతిౝ వదరంగా <ref>నట వెంటలాడెఱుకు</ref>నల వేఁటలాడెఱుకుగోవాళుల్ ప్రసూనాశుగ ప్రదరప్రేరి చిత్తవృత్తు లగుచుం బ్రాంతములం ద్రిమ్మరౝ బెదరం దోలుదు రార్చి పక్షివితతిౝ భిల్లాంగనల్ చేలలోన్.</poem>|ref=11}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శబరకాంతాఘనస్తనశాతకుంభ కుంభయుగములఁ గరకరి కొనలుసాగె మానుపఁగ వచ్చునే చంపరాని పగయు నన్నదమ్ములపోరాట మజునకైన.</poem>|ref=12}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>గుబ్బచనుంగవ తేనియ లుబ్బెడుమోవియు మెఱుంగు లొలికెడుమేనుల్ నిబ్బరపుంగబరీభర మబ్బురపుంగౌను <ref>చెంచుటాండ్రుర</ref>చంచలాక్షుల కొప్పున్.</poem>|ref=13}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తేనియలు గ్రోలి పిదపౝ మానవతుల యధరమాని మఱతురు శబరుల్ తేనియ తియ్యఁదనంబు స మానం బనఁ దగునె యధరమధురిమ కెందున్.</poem>|ref=14}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కఱకుజుంజుఱువెండ్రుకలకొప్పు గాఢత రంబుగా నెమలిపింఛంబుఁ జుట్టి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> fuakqmhhyzgbqjnknqpxjf26rlqmopc 104 185158 561044 503274 2026-06-23T09:19:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>తట్టుపున్గున వన్నె పెట్టినట్టి లలాట పట్టిక జేగుఱుబొట్టు పెట్టి <ref>గురివెంద</ref>కురువిందపేర్లకుం దెరువీనిపాలిండ్లఁ బాఱుటాకులు గూర్చి పైఁటఁ దీర్చి జమలి యొడ్డాణంబుసందున నిఱియంగ బర్హాంబరముఁ గటిఁ బదిలపఱిచి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>వీఁక గల కుఱుచగనుపుల వెదురువింటఁ జాఁగపురిఁ దాల్చి నారిగా సంతరించి గసికకోలలు గొని భిల్లబిసగుహాక్షు లడవిఁ దిరుగుడు రాత్మనాయకులఁ గూడి.</poem>|ref=15}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తమయిల్లాండ్ర మనోహరావయవసౌందర్యంబుతో సామ్యవ ర్గము పాటింపఁగనో కిరాతులు నిజాగారంబులం గట్టి సిం హమయూరీహరిణేభశాబముల నాహా! పెంతు రాశంకఁ ద ద్రమణీమద్యకచేక్షణస్తనము లుత్పాదింపఁ గాకుండునే.</poem>|ref=16}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇ ట్లఖిలవిభవాభిరామంబున కాలవాలం బగు నప్పక్కణం బున కధీశ్వరుండు.</poem>|ref=17}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>తనవిక్రమక్రమదర్పంబు హర్యక్ష శిక్షావిచక్షణాక్షీణగరిమ తనబాహుబలము కాంతారదంతావళ దయితానవీనవైధవ్యకరము తనజనంబు కురంగదంపతిపుంజాజ వంజవభంజనాఖంజయశము</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 1coor9yjvpkjzk7fd1g9i5mhhjb64h8 104 185159 561049 503275 2026-06-23T09:27:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>తనప్రతాపము మృగాదనసార్వభౌమదు ర్వారగర్వాపహదారుణంబు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గాఁగ నానామృగప్రాణగంధవాహ దందశూకేంద్రనారాచబృందవర్ష కంధరోద్దండకోదండకరుఁడు మించె నాథనాథుం డరణ్యభూనాథుఁ డగుచు.</poem>|ref=18}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఎఱుకుఱేఁడైన సర్వలోకేశుఁ గూడి చెంచుపూఁబోఁడియై సంచరించుగౌరి చందమున నాథనాథపుళిందవిభుని మందగామిని చెలువొందెఁ దందె యనఁగ.</poem>|ref=19}} {{p|ac|fwb}}తిన్ననిజననము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆనాథనాథకానన భూనాథుఁడు తందెచిగురుఁబోఁడియు సురతే చ్ఛానందము గిరికందర నానువనీనిర్ఝరముల సలుపఁగఁ బ్రీతిన్.</poem>|ref=20}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తందెకు మందస్మితజిత కుందకుఁ బ్రాణేశ్వరోపగూహనరచితా నందకు వచనామృతని ష్యందకు నెల మసలె నెల మసలె శైలజాధిపుకరుణన్.<ref>కొన్నింట నిది 'భసితాంగరాగ...' పద్యము తర్వాతఁ గలదు.</ref></poem>|ref=21}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>భసితాంగరాగశోభావిలాసంబుతోఁ బ్రతివచ్చు నాననపాండుగరిమ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> pq856i2ryp6k0ckog9v8cr124qtnejt 104 185160 561053 503276 2026-06-23T10:02:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>కంఠహాలాహలకాళిమచ్ఛవితోడ నెనవచ్చు గుబ్బచన్మొనలనలుపు పరశివాకృతితోడ సరివచ్చు నణుతరం బనఁజాలి ఘనతరం బైననడుము స్వస్వరూపవిచారసంప్రాప్తశాంతితో మార్పడుఁ జిత్తైధమానజడిమ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సరభసానంగసంక్రీడ జరుగనీక దౌహృదము గర్భమున నున్న తనయుఁ డీశుఁ డై ప్రకాశింపఁ గలఁ డని యపుడు తెలుపు కరణిఁ బెంపొందె నమ్మందగామినికిని.</poem>|ref=22}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>గంధగజకుంభకాఠిన్యగర్భరేఖ చారుమృగరాజమధ్యశృంగారగరిమ చెఱుపఁగలఁ డల్లశిశు వని చెప్పునట్లు సుదతిచన్నులు నడుమును సొబగు దప్పి.</poem>|ref=23}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>పంచాననానేకపవ్యాఘ్రకోలాది మృగములఁ జంపఁ గామించె లేమ శైలోపకంఠనిర్ఝరసైకతస్థలి శివుని దర్శింపఁ గాంక్షించె నబల ఖండేందుశేఖరగండూషితాంబుధా రల మజ్జనము సేయఁ దలఁచె నింతి చవియైన ఘోణిమాంసమ్ము దొప్పలఁ బెట్టి యభవున కర్పింప నతివ గోరె</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నేత్రనీలోత్పలంబుల నీలగళుని యర్చనము సేయఁ జింతించె నంబుజాక్షి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 3482sz2cmm2m5qnu8ghzf6fs5if21qn 104 185161 561055 503277 2026-06-23T10:09:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>గర్భగోళమునం దున్న యర్భకునకుఁ గలగుణంబులఁ దెలిపెడుకరణి నపుడు.</poem>|ref=24}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ప్రొద్దులు సొచ్చె నంతఁ బువుఁబోఁడికిఁ బెంపుడుచిల్కపిల్లకుౝ సుద్దులు చెప్ప వస్త్రములు సొమ్ములు చాల్ప నిజేశుపాన్పుపై నొద్దిక నుండ నిత్యము గృహోచితకృత్యము లాచరింప మైఁ బెద్దయు శ్రాంతి గాఁ దొడఁగె బిడ్డఁ గనౝ సమయంబు గావునన్.</poem>|ref=25}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>చెలువకు బిడ్డకుట్లు విలసిల్లఁగ భిల్లపురంధ్రు లంతలోఁ బిలువరె మంత్రసానిఁ దలపెట్టరె కాయముఁ గూర్ప లేమకుౝ జలకముఁ గాఁపరే కొలను చయ్యనఁ ద్రవ్వరె మందగామినిౝ నిలువఁగనీకురే యనుచు నేర్పరు ల కడు సంభ్రమింపఁగన్.</poem>|ref=26}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శుభముహుర్తంబున నిభరాజగామిని శివభక్తి మునుపైనశిశువుఁ గనియె సంసారమోహపాశముఁ గోసినటువలె బొడ్డుగోసిరి పిన్నబిడ్డనికిని సర్వేశు భక్తిలక్షణముఁ దెల్పెడు రీతిఁ బెట్టి<ref>విభూతితో బొట్టుపెట్టి</ref>రి భూతితోఁ బట్టిపట్టిఁ బాపకదంబజంబాలంబుఁ గడిగెడు పగిది నీళ్లార్చిరి పాపనికిని</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నంతరంగమలాపహం బైనచిత్సు ధారసము వోనిచిట్టాముదంబు దెచ్చి</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> drzfzbl6f5h3y7lq9y4r6x1bkelb4b1 104 185162 561057 503278 2026-06-23T10:19:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem><ref>బాలకు కడుపునకు. ము. పా.</ref>బాలునకుఁ గడ్పునకుఁ బెట్టి పద్మముఖులు పవ్వళింపఁగఁ జేసిరి పాన్పుమీఁద.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జ్ఞానప్రసూనకళికా జాని పదధ్యానపరమసౌఖ్యసుషుప్తుం డైనగతిఁ గన్ను దెఱవం గా నేరకయుండి కొన్నిఘస్రంబులకున్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈలోకవ్యాపారం బేలాగో యనుచుఁ జూడ నింపైనగతిౝ బాలకుడు దెఱచెఁ గన్నులు లాలితముగఁ దల్లిదండ్రులకు ముదమొదవన్.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శివభక్తిరహితమై చెడియె జగం బని నవ్విన ట్లొయ్యన నవ్వసాగె ధృతిమోహబంధంబు దెగఁ దన్నుగతి ముద్దు టడుగు లెత్తి <ref>విదిల్చియాడఁ</ref>విదుల్చు కాడఁజొచ్చె భవపరాఙ్ముఖుఁడైనపగిది సత్త్వముఁ గూడి పొత్తులపాన్పుపైఁ బొరలఁబడియె శ్రేయోమహారాజ్యసింహాసనంబున నుండుచందమునఁ గూర్చుండఁ దొడఁగెఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దడవియాడె వసుంధరాస్థలమునందు విశ్వపతి తత్త్వ మనుమణి వెదకురీతి దర్పకారి జగత్పూర్ణుఁ దాఁకుభీతి నడుగు వెట్టెడుగతిఁ దప్పుటడుగు వెట్టె.</poem>|ref=30}}<noinclude><references/></noinclude> qb9qsadbn5pd3reaf6quujf8qh8ielx 561058 561057 2026-06-23T10:22:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 561058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem><ref>బాలకు కడుపునకు. ము.పా.</ref>బాలునకుఁ గడ్పునకుఁ బెట్టి పద్మముఖులు పవ్వళింపఁగఁ జేసిరి పాన్పుమీఁద.</poem>|ref=27}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>జ్ఞానప్రసూనకళికా జాని పదధ్యానపరమసౌఖ్యసుషుప్తుం డైనగతిఁ గన్ను దెఱవం గా నేరకయుండి కొన్నిఘస్రంబులకున్.</poem>|ref=28}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈలోకవ్యాపారం బేలాగో యనుచుఁ జూడ నింపైనగతిౝ బాలకుఁడు దెఱచెఁ గన్నులు లాలితముగఁ దల్లిదండ్రులకు ముదమొదవన్.</poem>|ref=29}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>శివభక్తిరహితమై చెడియె జగం బని నవ్విన ట్లొయ్యన నవ్వసాగె ధృతిమోహబంధంబు దెగఁ దన్నుగతి ముద్దు టడుగు లెత్తి <ref>విదిల్చియాడఁ</ref>విదుల్చు కాడఁజొచ్చె భవపరాఙ్ముఖుఁడైనపగిది సత్త్వముఁ గూడి పొత్తులపాన్పుపైఁ బొరలఁబడియె శ్రేయోమహారాజ్యసింహాసనంబున నుండుచందమునఁ గూర్చుండఁ దొడఁగెఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>దడవియాడె వసుంధరాస్థలమునందు విశ్వపతి తత్త్వ మనుమణి వెదకురీతి దర్పకారి జగత్పూర్ణుఁ దాఁకుభీతి నడుగు వెట్టెడుగతిఁ దప్పుటడుగు వెట్టె.</poem>|ref=30}}<noinclude><references/></noinclude> e6kmt2mw9zowqdgkq8deb04nxjs59yc 104 185163 561059 503279 2026-06-23T10:32:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు ప్రతిదినప్రవర్ధమానంబులగు నతని<ref>గుణంబులకు. ము.పా.</ref>గుణంబులు శివ భక్తిలక్షణోపమానంబులు సమానంబు లై చెలువొందఁ దందెయుఁ బుళిందబృందారకుండును నందను తిన్నదనంబున కానందకందళితహృదయారవిందు లై తిన్నఁ డని పేరు వెట్టిన నప్పు డవ్యక్తమధురకల్యం బగు బాల్యంబున.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>జలకం బార్చి విభూతిఁ బెట్టి కటిగుంజాబీజసంకీర్ణమే <ref>ఘల</ref>ఖల బంధించి మయూరపక్షులతికాకాండంబులం జేసి సం దిలిదండ ల్సవరించి కన్నుఁగవఁ గాంతిం గాటుకం దీర్చి మం దులతాయెత్తులు గట్టినౝ శబరపుత్రుల్ గూడి యాడం బురిన్.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem><ref>చిట్లబొట్లాకాయ. ము.పా.</ref>చిట్లపొట్లకాయ సిరిసింగణావత్తి గుడుగుడుగుంచాలు కుందెనగుడి డాఁగిలిమ్రుచ్చులాటలు <ref>గచ్చకాయలు</ref>గ్రచ్చకాయలు వెన్నెలకుప్పలు తన్నుబిల్ల తూరనతుంకాలు గీరనగింజలు పిల్లదీపాలంకి బిల్లగోడు చిడుగుడువ్వలపోటి చెండుగట్టినబోది యల్లియుప్పనఁబట్టె లప్పళాలు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చిక్కనాబిల్ల లోటిల్లుచిందఱాది యైన శైశవక్రీడావిహారసరణిఁ జెంచుకొమరులతోడ నుద్దించుకాడుఁ దిన్నఁ డభినవబాల్యసంపన్నుఁ డగుచు.</poem>|ref=33}}<noinclude><references/></noinclude> jnvi4h0d0gla04birq0teedg3ij3e36 561060 561059 2026-06-23T10:46:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 561060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు ప్రతిదినప్రవర్ధమానంబులగు నతని<ref>గుణంబులకు. ము.పా.</ref>గుణంబులు శివ భక్తిలక్షణోపమానంబులు సమానంబు లై చెలువొందఁ దందెయుఁ బుళిందబృందారకుండును నందను తిన్నదనంబున కానందకందళితహృదయారవిందు లై తిన్నఁ డని పేరు వెట్టిన నప్పు డవ్యక్తమధురకల్యం బగు బాల్యంబున.</poem>|ref=31}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>జలకం బార్చి విభూతిఁ బెట్టి కటిగుంజాబీజసంకీర్ణమే <ref>ఘల</ref>ఖల బంధించి మయూరపక్షులతికాకాండంబులం జేసి సం దిలిదండ ల్సవరించి కన్నుఁగవఁ గాంతిం గాటుకం దీర్చి మం దులతాయెత్తులు గట్టినౝ శబరపుత్రుల్ గూడి యాడం బురిన్.</poem>|ref=32}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem><ref>చిట్లబొట్లాకాయ. ము.పా.</ref>చిట్లపొట్లకాయ సిరిసింగణావత్తి గుడుగుడుగుంచాలు కుందెనగుడి డాఁగిలిమ్రుచ్చులాటలు <ref>గచ్చకాయలు</ref>గ్రచ్చకాయలు వెన్నెలకుప్పలు తన్నుబిల్ల తూరనతుంకాలు గీరనగింజలు పిల్లదీపాలంకి బిల్లగోడు చిడుగుడువ్వలపోటి చెండుగట్టినబోది యల్లియుప్పనఁబట్టె లప్పళాలు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>చిక్కనాబిల్ల లోటిల్లుచిందఱాది యైన శైశవక్రీడావిహారసరణిఁ జెంచుకొమరులతోడ నుద్దించుకాడుఁ దిన్నఁ డభినవబాల్యసంపన్నుఁ డగుచు.</poem>|ref=33}}<noinclude><references/></noinclude> 5fxv36c2h91kew4mr21iys43ga2rhso 104 214006 560935 558914 2026-06-22T13:43:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|xiii}}</noinclude>క్రోధాది మనోవికారముల కునికిపట్టగు కామమయశరీరమును, శుద్ధసంకల్పములు, ఊహాపోహలు లోనగుమనోవృత్తుల కునికిపట్టగు మనోమయ విజ్ఞానమయకోశములునుగ విభజింపఁబడియున్నది. పైఁజెప్పిన కామమయ మనోమయ శరీరములు రెండును గలిసి వేదాంతగ్రంథములయందుఁ బేర్కొనఁబడియుండు మనోమయకోశ మగును. మఱియు న నేకులు పురుషప్రయత్నమువలని ప్రయోజనము కొంచెమైనను లెక్కించక యంతయును విధిలిఖితమనియును, పురుషునకు స్వతంత్రమించుకయైనను లేదనియుఁ దలఁచుట గలదు. దైవము పురుషకారము విషయమై శాస్త్రముల యందుఁ జెప్పఁబడిన విషయములను బ్రమాణములతోడ నెత్తి యుదహరించి పురుషకారముయొక్క యావశ్యకతయు, దైవమునకును బురుష కారమునకును గల సంబంధమును స్పష్టముగ నిందు నొక్కి వ్రాయఁబడినది. ఈ చిన్న గ్రంథమునఁ గర్మబ్రహ్మస్వరూపములు రెండును సంక్షేపముగ విచారింపఁబడి యుండుటచే నెల్లరకు నుపయోగకరముగ నుండునను నమ్మకముతో నిద్దానిని జిజ్ఞాసువులకందఱకు వినయపూర్వకముగ నర్పించుచున్నాఁడను. గుణదోషములఁ బరిశీలించి గుణములను గ్రహించి దోషముల సహింతురని ప్రార్థించువాఁడను. మఱియును జదువరులు గ్రంథమునందలి విషయములను గుఱించి సవరణలనుగాని, మార్పులనుగాని సూచించినచో వానిని వందనపూర్వకముగ<noinclude><references/></noinclude> h1hweb4x7caxxytv3cyp5z2ek8bit80 104 214007 560937 558915 2026-06-22T13:56:02Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{c|xiv}}</noinclude>గ్రహించి ముందుకూర్పున కవకాశముండిన వానిని వినియోగించెదను. ఈగ్రంథమును బ్రచురించుటకు ముందుశోధించి సంస్కరించిన పెన్‌షన్‌డ్ సబ్జడ్జిగా రగు మ-రా-రా-శ్రీ టి. రామచంద్రరావుగారికిని, సబ్జడ్జిగారుగు మ-రా-రా-శ్రీ వావిలాల వేంకటశివావధానులుగారికిని, ఎంజనీరు మ-రా-రా-శ్రీ విండ్లచెరువు గోపాలయ్యగారికిని, బ్రహ్మశ్రీ అన్నవరము రాఘవశాస్త్రులుగారికిని నావందనముల సమర్పించుచున్నాను. ఆదినుండి నాకు సహాయులై గ్రంథమును బూర్తిచేసి భాషాస్ఖాలిత్యముల నన్నింటిని సవరించి వ్రాసి అచ్చుప్రతులను దిద్ది గ్రంథమును గొనసాగించిన నాస్నేహితులును, సహాయోపాధ్యాయులును, కడప మ్యునిసిపల్ హైస్కూలునం దాంధ్రోపాధ్యాయులు నగు బ్రహ్మశ్రీ జనమంచి శేషాద్రిశర్మగారికి నావందనముల నిచ్చుచు వారికి నాయపారకృతజ్ఞత నిచ్చట విన్నవించుకొనుచున్నాను. {{rh|క డ ప|||}} {{rh|12-6-12||'''చిట్టమూరు రామయ్య.'''}} {{rule|2cm}}<noinclude><references/></noinclude> ax832rpy4gd3z38t7nwfnbckr8rast9 104 214010 560939 558919 2026-06-22T14:07:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}మూడవకూర్పు పీఠిక</p> ఈగ్రంథము మొదటి రెండు కూర్పులును ఆంధ్రలోకమునందు గొప్పప్రఖ్యాతిగాంచినవి. దీనిని సమాజసభ్యులేగాక తదితరులుగూడ ననేకులు చదివి ధన్యులైరి. అందుచేత రెండవకూర్పు ప్రతులు చెల్లిపోయినవెంటనే తిరిగి మూడవకూర్పు ముద్రించనందున చాలమంది నిరాశను వెలిబుచ్చిరి. కాని, కొన్నియనివార్యకారణములచే నాలశ్యమైనది. అందుకు పాఠకులు మన్నింతురు గాక ! దీనిలో నొక్కొక్క యధ్యాయమును బ్రత్యేక మొక్కొక్కపుస్తకముగ బ్రచురించిన బాగుండునని గొందరును, మరికొన్నివిషయముల నొకటి రెండధ్యాయములుగ జేర్చిన బాగుండునని గొందరును సలహాలిచ్చిరి. ఆయాలోచనలో గొంత తడవైనది, గాని, తుదకు గ్రంథమును యధాతధముగ బ్రచురించుటయే యుక్తమని, యనేకకారణములచే, దోచినది. అందుచేతనే ఇందక్కడక్కడ ప్రమాదజనితదోషముల దిద్దుట దక్క తదితరమార్పులేమియు జేయలేదు. ఈకూర్పునకు కావలసిన సవరణలజేసి, అచ్చుప్రతులను ( ప్రూఫులను) దిద్ది మాకు సహాయముచేసిన శ్రీ గుంటూరు వెంకటసుబ్బారావుగారికి కృతజ్ఞులము. ఇదివరకువలె నీగ్రంథ మాంధ్రలోకమున ముముక్షువుల కత్యంతోపయుక్తమై, సేవించి, గ్రంథకర్త యాశయమును నెరవేర్చుగాక ! {{rh|అడయార్|||}} {{rh|31-7-41||వసంతాఇన్‌స్టిట్యూట్.}}<noinclude><references/></noinclude> oy65m85tt82587v461i7mhd7u76a6nk 104 214011 560940 558921 2026-06-22T14:10:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 560940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{c|ఓమ్}} {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక</p> {{p|fs100|ac}}మొదటి యధ్యాయము</p><noinclude><references/></noinclude> 01hzvegd8vz4osqcvmw2nxxtijy5wb0 560943 560940 2026-06-22T14:55:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[Special:Contributions/శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[User talk:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) రద్దుచేసిన కూర్పు [[Special:Diff/560940|560940]] 560943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>ఓమ్ విషయ సూచిక మొదటి యధ్యాయము బ్రహ్మవిద్య . . . . . . . . . . . 1—21 బ్రహ్మవిద్య యన్నిమతములకు మూలము. మతము లన్నింటియందలి ముఖ్యాంశములు సమములు. సర్వమతసా మాన్యములగు ముఖ్యాంశములు. రెండవ యధ్యాయము గురుశిష్యధర్మములు . . . . . . . . . 22—36 గురుస్వరూపము, సనాతన ధర్మస్వరూపము, గురువులో దారతమ్యములు, సిద్ధులగు పరమగురువులు, వీరశే కారణ గురువులు, కార్యగురువులు, అవరిపూర్ణులు, శిష్యధర్మములు. మూడవ యధ్యాయము ఈశ్వరుడు . . . . . . . . . . . 37—48 వర్గబహుత్వము, అన్యత్వము శేక నిర్ణయము. సగుణబ్ర హ్మము, ఈశ్వరుడు. ఒక్కొడగు నిశ్శ్రేయందు త్రిమూర్తులగ<noinclude><references/></noinclude> 9u3de7g6b9zba0tj1aiyo7elrcpny7j 560944 560943 2026-06-22T14:55:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{c|ఓమ్}} {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక</p> {{p|fs100|ac}}మొదటి యధ్యాయము</p> బ్రహ్మవిద్య . . . . . . . . . . . 1—21 బ్రహ్మవిద్య యన్నిమతములకు మూలము. మతము లన్నింటియందలి ముఖ్యాంశములు సమములు. సర్వమతసా మాన్యములగు ముఖ్యాంశములు. రెండవ యధ్యాయము గురుశిష్యధర్మములు . . . . . . . . . 22—36 గురుస్వరూపము, సనాతన ధర్మస్వరూపము, గురువులో దారతమ్యములు, సిద్ధులగు పరమగురువులు, వీరశే కారణ గురువులు, కార్యగురువులు, అవరిపూర్ణులు, శిష్యధర్మములు. మూడవ యధ్యాయము ఈశ్వరుడు . . . . . . . . . . . 37—48 వర్గబహుత్వము, అన్యత్వము శేక నిర్ణయము. సగుణబ్ర హ్మము, ఈశ్వరుడు. ఒక్కొడగు నిశ్శ్రేయందు త్రిమూర్తులగ<noinclude><references/></noinclude> tkgw0tik8fas0uam5asygyc5dykkj8f 104 214012 560941 558923 2026-06-22T14:10:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 560941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 335ominc9whgv4vkz45pv3s4k4b6r3q 560945 560941 2026-06-22T14:56:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 [[Special:Contributions/శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[User talk:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) రద్దుచేసిన కూర్పు [[Special:Diff/560941|560941]] 560945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude> సభివ్యక్తమాయెను. ఈశ్వరశక్తి లేక మాయాశక్తి ప్రకృతి యందు ప్రవేశించి, దానికి వ్యాపారము గలుగజేయును. శక్తిత్రితయము, పృథివ్యాదిలోకములు. నాల్వ యధ్యాయము జీవస్వరూపము . . . . . . . . . . 44—49 జీవు లీశ్వరాంశములు. జీవులు నిత్యులు-పడి కారణహి తులు. ఉపాధులు. లింగ దేహము-స్థూలసూక్ష్మశరీరములు. ఐదవ యధ్యాయము తేజస్సు . . . . . . . . . . . . 50—60 తేజస్స్వరూపము. వివిధదార్థముల తేజస్సు వేర్వేరుగ నుండు. కొన్ని పరిశుద్ధ తేజస్సు గలిగియుండుటచే గ్రాహ్య ములు. మఱికొన్ని యపరిశుద్ధ తేజస్సు గలిగియుండుటచే త్యాజ్యములు. మనోవృత్తులుమాఱినట్లు తేజస్సు మాఱును. యోగుల తేజస్సు పరిశుద్ధమై విశేషదారము వ్యాపించియుం డుటచే వది వారి యాశ్రమమునకంబడును. తీర్థములు దివ్య క్షేత్రములు. ఆఱవ యధ్యాయము జీవునిశరీరములు . . . . . . . . . 61—85 జీవునకు శరీరములు లేనివో వ్యాపార మసాధ్యము. శరీర ములు సమములు, శరీరి నిత్యుడు. స్థూలశరీరము, అన్న మయ<noinclude><references/></noinclude> 6ortwyumq6ritnvs7gacqh9p5wr3a9d 104 214018 560946 558930 2026-06-22T15:06:18Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{c|శ్రీ పరబ్రహ్మణే నమః}} {{p|fs150|ac}}బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము</p> {{c|మొదటియధ్యాయము}} {{c|బ్రహ్మవిద్య}} <poem> {{left margin|5em}} ఉ॥ వింతగ లోకజాలముల వేడుకమీఱ సృజించి వాని న త్యంతముదమ్మునం బొదలునట్లుగఁ బెంచి స్వకీయయత్న మొ క్కింత యెఱుంగరామి దివిజేశ్వరులున్ వెఱఁగంది చూడగా నంతయుఁదానయై వెలుఁగునట్టి పరాత్పరుఁడోముతన్ మిమున్ ॥ </poem> అనేక కోటిబ్రహ్మాండనాయకుండును, వేదవినుతుండును, సకలజ్ఞుఁడును నగు భగవంతుఁడు మానవకోటిని సృజించి దాని నిశ్శ్రేయోభివృద్ధికయి దేశకాలానుగుణ్యముగ బహుమార్గములు చూపించియున్నాఁడు. వారు వా రాయామతముల ననుష్ఠించుచుఁ దమతమ మతమే సత్య మనియును, దమతమ మతమునందే పరమాత్మతత్త్వము పరిపూర్ణముగఁ జూపింపఁబడుచున్న దనియును, దమ మతమునం దక్క మఱి దేనియందును సత్యము గానరాదనియును, తాము తప్పఁ దక్కినమతస్థులందఱు నజ్ఞానసాగరనిమగ్ను లగుటచే వార<noinclude><references/></noinclude> pj0atp2h6vuzowvl1d24onwk8jp6j8o 104 214019 560966 558932 2026-06-22T17:45:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|2|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>లకు మోక్షప్రాప్తి యసాధ్యమనియును భావించుచు, యథార్థతత్త్వము తమకుమాత్రమే తెలియునను నభిమానముచే నిండినవారలై, యితరులను దూషించుచున్నారు. ఇట్లొక్కొక్క మతస్థు లన్యమతస్థులయం దసూయఁ జూపుచుండుటం బట్టి మతవైషమ్యములు సామాన్యములుగ నున్నయవి. ఐనను విద్వాంసులు తమతమ మత గ్రంథములనే పూర్ణముగ శోధింప నట్టివైషమ్యమున కవకాశము చూడక పోవుట యే కాక యేకత్వమును జూచుటకుఁ జలియున్నారు. వారు పరమతగ్రంథములనుగూడ నిష్పక్షపాతముగ శోధించి చూడ నన్ని మతములయందును ముఖ్యాంశము లొక్కటిగనే యున్నవి యనియును, వివిధమతముల యందలి పరస్పర భేదములు స్వల్పములనియును, అట్టి భేదము లముఖ్యములయందే గాని ముఖ్యమగుతత్త్వమునం గానరా వనియును దృఢముగ విస్పష్టమగుచున్నది. ఇట్లు సమన్వయ మగుచుండ యథార్థతత్త్వమొక్కటియే యనియు, బాహ్యదృష్టికిం జూపట్టు భేదములు సైతము దేశకాలభేదములం బట్టి వచ్చియుండఁ దగుననియు నూహింపఁదగియున్నది. ఈమతము లన్నింటియందు ముఖ్యాంశములనఁదగు సిద్ధాంతములే మతము లన్నింటికి మూలమగు బ్రహ్మవిద్య. దీనినే గుప్తవిద్య యనియుం జెప్పుదురు. ఈ రీతిని బ్రహ్మవిద్య సర్వమతములకు మూల మని యెఱింగినచో జనులు తమతమ మతముల నవలంబించుచుఁ బరమత<noinclude><references/></noinclude> tul4xk8k9n00vb93ic2roxbyemihgq6 104 214020 560967 558933 2026-06-22T17:55:29Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|3}}</noinclude>వైష్యములు లేక యైకమత్యము గలిగియుండఁ గలుగుదురు. అట్లైన మత మనునది మానవకోటియం దైకమత్యమును బుట్టింపజాలునది యగు. మానవులయందు సకల వైషమ్యములకు మతమే కారణమని యాధునికులు చెప్పువార్త కల్ల యగు. భగవంతుఁడు ప్రతికల్పమునందును బూర్వకల్పాంతమున నుండినరీతినే ప్రపంచమును సృజించును. <poem> {{left margin|5em}} ధాతా యథాపూర్వ మకల్పయత్ </poem> అట్లు వర్తమానకల్పాదియందు సృజించిన మానవకోటికి దోవజూపి, వారిని గృతార్థులం జేయుటకై పూర్వకల్పములఁ బరిపూర్ణులయి బ్రహ్మవేత్తలగు మన్వాదిమహాత్ములను లోకమున జన్మింపఁజేసె. ఆమహనీయులు, తాము కృతార్థులయ్యును, పామరజనోద్ధారణార్థమై యవతరించి, వర్తమానకల్పమున మానవులచే ననుష్ఠేయము లగు నానాధర్మములను బ్రతిపాదించిరి. ఆధర్మములన్నియు నీకల్పమునఁ గాలానుగుణముగ ననుష్ఠేయము లగును. ఆమహనీయులు మహర్షులై రాజులై ధర్మమార్గముల నుపదేశించి శిక్షించి ప్రజలచే నామార్గముల ననుష్ఠింపఁ జేసి వారిని గ్రమక్రమమున నుచ్చస్థితికిఁ దెచ్చుటకు బహుకాలము పాటుపడిరి. తల్లి కొంతకాలము దనుక పిల్లలను బోషించి కైదండయొసఁగి నడిపించి శిశువు కొంత నడువనేర్చిన పిమ్మట స్వతంత్రముగ నడుచుటకు నేర్చుకొన<noinclude><references/></noinclude> 9zqp4wwobzyutm1ssjica8jb3osfgju 104 214022 560968 558935 2026-06-22T18:03:09Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|4|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>వలయునని ప్రత్యక్షముగ శిశువునకు దనసహాయము నిచ్చుటను మాని దాని కపాయము గలుగకుండ దూరమున నుండి కనిపెట్టియుండురీతి నామహాత్ములు కేవలబాలిశులగు మానవులఁ గొంతకాలము రక్షించి శిక్షించి పిదప వారికి స్వతంత్రజ్ఞానము గలుగుటకై తాము విరమించి యదృశ్యులయి కనిపెట్టియుందురు. ఇట్లు విచ్చలవిడిగ విడువఁబడిన మానవులు కాలక్రమమున నుపదిష్టధర్మములను మఱచి గ్రహింపఁజాలక చక్కఁగ ననుష్ఠింపక తప్పుత్రోవలం బోవుచుండు నట్టివారిని గుమార్గములనుండి మరలించి యుద్ధరింప దయాసముద్రులగు నా మహాత్ముల కూటమునుండి యొకానొకరు కాలోచితముగ నాయాదేశములయం దవతరించి కాలానుసారముగ బ్రహ్మవిద్యయందలి కొన్ని విషయముల నుపదేశించి వారలకు సన్మార్గముం జూపి మరల మఱుఁగు పడుచుండిరి. ఇట్లు పెక్కు దేశములయందుఁ గాలానుగుణముగ నవతరించినవారే ప్రపంచమునందలి వివిధమతస్థాపకులు. మతస్థాపకు లందఱు నామహానుభావుల సమాజమునుండియే యవతరించినవారు. వారలచే స్థాపింపఁబడిన మతములన్నియు నాబ్రహ్మవిద్యావృక్ష శాఖలే. మతములన్నియు నామూలమునుండియే తమసారమును గ్రహించుచున్నవి. వివిధ మతములయందు ముఖ్యాంశములన్నియు సమములైయుండుట కిదియే కారణము. ఐనను ఆవిద్య వేఱువేఱుకాలములయందు వేఱువేఱుదేశ<noinclude><references/></noinclude> a9rdahjyqwfhb9etozofwdnb6ba8ih7 104 214023 560969 558936 2026-06-22T18:12:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|5}}</noinclude>ముల భిన్న భిన్న ప్రజల కుపదేశింపఁబడియుండుటచే నాయా దేశ కాలముల ననుసరించియు, జనుల రుచివైచిత్ర్యములం బట్టియు, బాహ్యాచారములయం దనేక భేదము లుండక తీరదు. కావుననే నానావిధ మతములయందుఁ బరస్పరభేదములు కన్పట్టుచున్నవి. జ్ఞాని యగువాఁడు బాహ్యములగు భేదములం జూడక యంతస్సారమగు నైక్యమును జూడఁదగు. పర్వతాగ్రములయందు మేఘుఁడు వర్షింప వర్షజల మచ్చటనుండి నలుప్రక్కలం బ్రవహింప నాజలము ప్రవహించు భూలక్షణమును బట్టి యొకచో నాజలము కృష్ణవర్ణముగను, ఒక్కచో రక్తవర్ణముగను, వేఱొక్కచోటఁ బీతవర్ణముగను నిట్లనేక వర్ణములుగు వ్యక్తమగుచున్నదికదా ! పర్వతాగ్రమునుండి వెలువడు శుద్ధోదకస్థానీయము బ్రహ్మవిద్య. నానాదేశముల యందు నానావర్ణములుగ బ్రవహించు నద్యుదకస్థానీయములే తచ్చాఖలగు మతములు. భిన్న వర్ణములు దేశీయములేకాని మూలమున లేవు. అనఁగా నానామతములయందలి సమానధర్మము లుదకస్థానీయములు. పరస్పరభేదములు భిన్నవర్ణస్థానీయములు. ఇట్లన్ని మతములకు మూలము బ్రహ్మ విద్యయే. భగవంతుఁ డద్వితీయుఁడై, ఏకమై యెట్లు ప్రకాశించు చున్నవాఁడో అటులే బ్రహ్మవిద్యయు నేకమై సర్వ వ్యాపినియై యున్నయది. ఇట్టి బ్రహ్మవిద్యను బరిపూర్ణముగ రక్షించుచు లోకహితార్థము బ్రహ్మవిద్యాస్వరూపులై యుండు వారు పైఁజెప్పిన<noinclude><references/></noinclude> gwmvrpjsb54ha1yjw1g028k1rksugpy 104 214037 560932 558976 2026-06-22T13:27:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|14|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>న్నవో యారీతి నీశ్వరునిలోని సమస్తశక్తులును లీనమై బీజ భూతములుగ నున్నయవి. ఈశక్తులన్నియు వికసించి వ్యక్తమగుటయే పరమఫురుషార్థము. దీనికొఱకే జీవులను సంసారమునందు జగదీశ్వరుఁడు ప్రవేశింపఁ జేయుచున్నాఁడు. జీవులు సంసారమందు బ్రవేశించి యనేకజన్మములెత్తి స్వకర్మానుసారముగ నిహపరలోకముల యందు సుఖదుఃఖముల ననుభవించి శుద్ధచిత్తులయి పరిపక్వదశయందు వైరాగ్యభక్తిజ్ఞాన పరిపూర్ణత నొంది పరమేశ్వరునియందువలె సమస్తకల్యాణ గుణములను బూర్ణముగ నొందుదురు. దీని నీశ్వరసన్నిధానము చెందుటయనియు, నీశ్వరస్వరూపము నొందుటయనియు, స్వస్వరూపమును బొందుటయనియును జెప్పవచ్చును. ఇదియె ముక్తి. వివిధమతస్థులు రుచివైచిత్ర్యముచేఁ బురుషార్థస్వరూపమును బలువిధములుగ వర్ణించుచున్నను నాయామత మూలగ్రంథములను జక్కఁగఁ బరిశీలించి సమరసముచేసి చూడ నాస్వరూపవర్ణనమునందు స్వల్పభేద ముండవచ్చును గాని తాత్త్వికభేద మింతైన నున్నట్లు చెప్పఁబోలదు. మఱియు నందఱును నీపురుపార్థము నుపదేశించి దానిని సాధ్యమగునంత క్షిప్రముగను సులభముగను బొందు నుపాయములఁ బరిశీలించి పోషించుచుఁ దమతరువాతివారిని దృఢముగఁ బురుషప్రయత్నము సేయఁబురికొల్పుచున్నారు. ఇంద్రియగోచరమగు నీభూలోకముగాక సూక్ష్మములును, నింద్రియాగోచరములునగు నితరలోకములున్న వనియు నవియన్నియుఁ<noinclude><references/></noinclude> taxafb3e2rrlhyv31swnzckv8u2qsdh 104 214191 560934 559482 2026-06-22T13:33:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 560934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|15}}</noinclude>జీవునకు నానావిధ అనుభవములకు స్థానములై జ్ఞానము నొసంగుననియును వారందఱు రూఢిగ నంగీకరించుచున్నారు. ఇట్టి పరమపురుషార్థమునే ముఖ్యముగ నిరూపించి తత్సాధనముల బోధింపని మతమొక్కటియుం గానరాదు {{c|IV. సాధనమార్గము}} జీవుఁ డీభూలోకమునఁ బెక్కు_మాఱులు జన్మించి కర్మానుసారముగ నిహపరలోకములయం౦దు సుఖదుఃఖముల ననుభవించి యా యనుభవముచేఁ బ్రతిజన్మమునందును జ్ఞానమును వృద్దిచేసికొనుచుఁ గాలక్రమమున ననేకజన్మసంసిద్దిచేఁ బరమ పురుషార్థమును జెందు నని హిందూముతమున వెల్లడిగఁ జెప్పఁబడియున్నది. ఆజ్ఞానమును సాధించుటకు ముఖ్యముగ నీభూలోకము పాఠశాలవంటిది. భూలోకమున సాధింపఁదగిన జ్ఞానమును బరిపూర్ణముగ సాధించువఱకు జీవుడు మరల మరల జన్మించి యీభూలోక మనుపాఠశాలకు రాక తీరదు. పరమదయానిధి యగు భగవంతుఁడు జీవులు పరిపూర్ణు లగు నంతవఱకు భూలోకమున వారికి జనన మొసఁగి కృతార్థులను జేయునుగాని యొక్కజన్మముననె పరిపూర్ణులు కానిమాత్రమున వారిని శాశ్వ్యతనరక ప్రాప్తులను జేయఁడు. మఱియు నొకజన్మముననే మనుజుడు పూర్ణుఁడగుననుటయు అసాధ్యమైనపని.<noinclude><references/></noinclude> koj24zfqbv221zdzmhzgjvqqcbxyqkd 104 214519 561000 560860 2026-06-23T06:10:49Z Rajasekhar1961 50 561000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{c|--:X:--}} {{Center| {{p|fs100}}చారిత్రక విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము|1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|1|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము|2. శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|17|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు]]}} |{{DJVU page link|30|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల నిధనకాలము|4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము]]}} |{{DJVU page link|47|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే|5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే]]}} |{{DJVU page link|54|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఏకశిలానగర మోరుగల్లే|6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే]]}} |{{DJVU page link|80|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}భాషా విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా?|1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా?]]}} |{{DJVU page link|122|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట)|2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట)]]}} |{{DJVU page link|128|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము|3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము]]}} |{{DJVU page link|136|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}శాస్త్ర విషయములు</p> }} 1. దేశ భాషలలో శాస్త్రపఠనము 2. ప్రకృతి శాస్త్రములు 3. రసాయన శాస్త్రము<noinclude><references/></noinclude> 2ixudagne26uhju043noyko71eiyk1z 561001 561000 2026-06-23T06:11:29Z Rajasekhar1961 50 561001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{c|--:X:--}} {{Center| {{p|fs100}}చారిత్రక విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము|1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|1|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము|2. శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|17|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు]]}} |{{DJVU page link|30|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల నిధనకాలము|4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము]]}} |{{DJVU page link|47|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే|5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే]]}} |{{DJVU page link|54|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఏకశిలానగర మోరుగల్లే|6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే]]}} |{{DJVU page link|80|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}భాషా విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా?|1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా?]]}} |{{DJVU page link|122|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట)|2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట)]]}} |{{DJVU page link|128|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము|3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము]]}} |{{DJVU page link|136|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}శాస్త్ర విషయములు</p> }} 1. దేశ భాషలలో శాస్త్రపఠనము 2. ప్రకృతి శాస్త్రములు 3. రసాయన శాస్త్రము<noinclude><references/></noinclude> eiq5okbvvjxmyz6a4g1rtimzbz34f33 561005 561001 2026-06-23T06:21:11Z Rajasekhar1961 50 561005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center| {{p|fs150}}విషయసూచిక</p> }} {{c|--:X:--}} {{Center| {{p|fs100}}చారిత్రక విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము|1. ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|1|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము|2. శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము]]}} |{{DJVU page link|17|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు|3. కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు]]}} |{{DJVU page link|30|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కృష్ణరాయల నిధనకాలము|4. కృష్ణరాయల నిధనకాలము]]}} |{{DJVU page link|47|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే|5. చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే]]}} |{{DJVU page link|54|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ఏకశిలానగర మోరుగల్లే|6. ఏకశిలానగర మోరుగల్లే]]}} |{{DJVU page link|80|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}భాషా విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా?|1. 'త్రిలింగము' నుండి 'తెలుఁగు' పుట్టెనా? లేక 'తెలుఁగు' నుండి 'త్రిలింగము' పుట్టెనా?]]}} |{{DJVU page link|122|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట)|2. యుద్ధమల్లుని బెజవాడ శాసనము (అఱవమందలి అను ధ్వని తెనుఁగున నుండుట)]]}} |{{DJVU page link|128|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము|3. ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము]]}} |{{DJVU page link|136|6}} }} {{Center| {{p|fs100}}శాస్త్ర విషయములు</p> }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము|1. దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము]]}} |{{DJVU page link|156|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ప్రకృతి శాస్త్రములు|2. ప్రకృతి శాస్త్రములు]]}} |{{DJVU page link|181|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/రసాయన శాస్త్రము|3. రసాయన శాస్త్రము]]}} |{{DJVU page link|214|6}} }}<noinclude><references/></noinclude> g87wzbckc908dj1fe2omia4f83x2dra 104 214520 561015 560441 2026-06-23T06:57:12Z Rajasekhar1961 50 561015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/పంచాంగము|4. పంచాంగము]]}} |{{DJVU page link|223|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/మేరుప్రదేశము|5. మేరుప్రదేశము]]}} |{{DJVU page link|243|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/రాజరాజు కాలమున తెలుఁగు దేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?|6. రాజరాజు కాలమున తెలుఁగు దేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?]]}} |{{DJVU page link|258|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కర్మయోగము|7. కర్మయోగము]]}} |{{DJVU page link|264|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/లలితకళలు|8. లలితకళలు]]}} |{{DJVU page link|274|6}} }} {{c|--:0:--}}<noinclude><references/></noinclude> 8xa0etr2j3k3k0qm44oca8xmu6exs07 561027 561015 2026-06-23T07:31:37Z Rajasekhar1961 50 561027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/పంచాంగము|4. పంచాంగము]]}} |{{DJVU page link|223|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/మేరుప్రదేశము|5. మేరుప్రదేశము]]}} |{{DJVU page link|243|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?|6. రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?]]}} |{{DJVU page link|258|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కర్మయోగము|7. కర్మయోగము]]}} |{{DJVU page link|264|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/లలితకళలు|8. లలితకళలు]]}} |{{DJVU page link|274|6}} }} {{c|--:0:--}}<noinclude><references/></noinclude> di31p3ott13prczg7zjh6sg7pfkxwrw 104 214539 560930 560484 2026-06-22T12:56:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరిపంథినృపాలకసం, హరుఁ డగుపినకొండవిభున కైశ్వర్యమునౝ సరి గా రెవ్వరు గౌరీ, శ్వరుఁడును నరదెగినపౌరుషమువాఁడె సుమీ.</poem>|ref=63}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>శ్రీరంగరాజు రామ, క్ష్మారమణుసిరంగరాజు మహి రహి కెక్కెౝ ధారాధరఖేచరమం, దారాధఃకారిదానధారానిధి యై.</poem>|ref=64}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతాదృశకుమారజనకుం డయి రామరాజశేఖరుం డలరుఁ దదనుజుండు.</poem>|ref=65}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఘృణిదినమణి గుణి యాదిమ, ఫణి ధరణీధరణసరణి ప్రతిభటజగతా సృణి వితరణజితచింతా, మణి తిరుమలభూమిపాలమణి వినుతింపన్.</poem>|ref=66}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కృపణాననుఁ డాతిరుమల, నృపుఁ డలరఘునాథరాణ్మణిౝ శ్రీరంగా ధిపురామధరణిపు రిపు, ద్విపకేసరి వేంకటాఖ్యవిభునిం గనియెన్.</poem>|ref=67}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>స్థిరయశుఁడుౝ సువర్ణనగధీరుఁడు నౌ రఘునాధరాజశే ఖరుకరకాండకుండలితకార్ముకకుండలి చండి మ్రోగ ని ర్భరరిపుమండలేశ్వరులప్రాణసమీరమె క్రోలు సంగరాం తరమున జాతిధర్మమె కదా యది యందు జగంబు లెంచఁగన్.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కదనోగ్రారిచమూరజోవ్రజతమఃఖద్యోతకీటాయితా రిదురంతాసిలతాస్ఫులింగుఁ డయి ధాత్రీరక్షణోదారసా రదయారంగదపాంగవీక్షణుఁడు శ్రీరంగక్షమాజాని స ర్వదిశావారణకర్ణచామరితభాస్వత్కీర్తి యై వర్తిలున్.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>సరసుఁడు శుద్ధసాత్త్వికుఁడు సత్యవచోనిపుణుండు ధర్మత త్పరుఁడు సమిద్ధనంజయుఁడు బంధునిధానము మానకౌరవే శ్వరుఁడు సమగ్రభోగజితవాసవుఁ డాశ్రితకల్పశాఖి యా తిరుమలరాజు రామజగతీపతిచంద్రుఁడు రాజమాత్రుఁడే.</poem>|ref=71}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పరమదయాగుణంబు ప్రజపట్టును గుట్టును నోర్పు నేర్పు కా తరశరణాగతోద్దణధైర్యము శౌర్యము నీతి యీతి త స్కరపరిహారముౝ శుభవిచారము గల్గినధన్యుఁ డంచు మా తిరుమలరాజు వేంకటపతి న్నుతియింపఁ దగుం జగంబులన్.</poem>|ref=72}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్టిపుత్త్రసంతానంబు గాంచి తిరుమలరాజు రాజిలుఁ దదవరజుండు.</poem>|ref=73}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తనదుర్వారతీరప్రతాపశిఖిచేతం బుట్టువీరాహితా వనిరాట్పట్టణభస్మపాళి గొని ఠేవన్ వన్నె గావించు నౌ ర నిజశ్రీకరకీర్తిదర్పణము శ్రీరంగక్షమానాథనం దనరత్నం బగువేంకటాద్రి జయపద్మాదర్శనార్థం బనన్.</poem>|ref=74}}<noinclude><references/></noinclude> 5dwtchmd98xdsb36yu75s0laqdb2ydp 104 214540 560931 560485 2026-06-22T13:11:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆవేంకటాద్రివిభునకు, గ్రావాధిపధైర్యనిధికిఁ గలిగిరి రంగ క్ష్మావరమణియును దురితత, మోవిభుఁ డగురామరాజు మొదలగుతనయుల్.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అందు.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అరిపురంధ్రీమందహాసచంద్రిక కిన, చ్ఛాయ యెవ్వానితేజఃప్రశస్తి నవజయశ్రీనటీనటనలీలకు నీల, మణియష్టి యెవ్వానిమహితహేతి యహితవీరప్రతాపారుణాస్తమయసూ, చకతమం బెవ్వానిసైన్యరజము దిగ్వధూకుంతలదేశంబులకు ముత్తి, యపుసేస లెవ్వానివిపులకీర్తు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>లతఁడు లోభినృపాలవేశ్యాభుజంగుఁ, డతులకారుణ్యరసపూరితాంతరంగుఁ డంగనామోహనాంగుఁ డుదగ్రరుచిప, తంగుఁ డవ్వేంకటాద్రీంద్రురంగవిభుఁడు.</poem>|ref=77}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>రంగావనీశ్వరుండు తు, రంగారోహణపటుత్వరవిసూనుఁడు సా రంగాక్షీమదనుఁడు చతు, రంగాధికరాజ్యలక్షణాఢ్యుం డలరున్.</poem>|ref=78}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఏతాదృశతనూజరత్నంబులం గాంచి వేంకటాద్రిరాజన్యుండు మించునంత.</poem>|ref=79}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆరామరాజు తిరుమల, శౌరియు శ్రీవేంకటాద్రిజనపతి ముగురుౝ గారాపుందోఁబుట్టువు, లై రాజిల సాధ్వి యోబమాంబ దనర్చున్.</poem>|ref=80}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ప్రభురత్నం బగుతిమ్మభూవిభుతపఃప్రారబ్ధపుణ్యోదయం బభిరామాకృతి నొందె నొక్కొ యనఁగా నాయోబమాబ్జాననా శుభగర్భాబ్ధి జనించి రానరసరాజుౝ జగ్గభూభర్తకౌ స్తుభచింతామణులుంబలెౝ సహజతేజోదానధౌరేయులై.</poem>|ref=81}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>ఇరవుగ వేంకటాద్రిమనుజేంద్రుభుజంబులప్రాపుదాపునౝ నరసవసుంధరావలయనాథుఁడు జగ్గనృపాలచంద్రుఁడుౝ హరి కిరుఁగేలుదామరలయందును జక్రము పాంచజన్యముౝ దొరయుగతిం బ్రతాపపరదుర్జయకీర్తులు గాంచి రున్నతిన్.</poem>|ref=82}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అం దనుజుం డగుజగ్గధాత్రీకళత్రునిచరిత్రం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=83}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>గుబ్బలిఱేనిఁ దాలిమి నగు న్నిజభూరివిభూతిసంపదౝ గిబ్బవయాళిజోదు నడఁకించు మురాంతకునంతవాఁడె పో నిబ్బరపుంగృప న్మతి ఫణిప్రభుఁ గెల్వగ నోపు బాపురే గొబ్బురిజగ్గభూపతి యకుంఠపరాక్రమశక్రజుం డిలన్.</poem>|ref=84}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>నిజధాటీతురగీఖురాంకితము లై నిత్యంబు నెవ్వానిది గ్విజయక్రీడభయద్రుతారుల కెఱింగించుం గులక్ష్మాధర వ్రజముల్ సాక్షులువోలె నట్టిరణదుర్వారప్రతాపాధికుం డు జగత్ఫూజ్యుఁడు జగ్గరాజు కృతపుణ్యుం డెన్న సామాన్యుఁడే.</poem>|ref=85}}<noinclude><references/></noinclude> nno8913hhzzq3vver5upvr5wr7rntg5 104 214541 560933 560486 2026-06-22T13:28:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>మనిరి గొబ్బూరినరసేంద్రుననుఁగుఁదనయు, లతిపవిత్రత ధరణి వేదాంతసరణి.</poem>|ref=94}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>పలుకు శిలాక్షరంబు నయపాలనరూపము లానిరూపముల్ నిలువు దయామయంబు మహనీయము లానడక ల్తలంపఁగాఁ దలఁపు మురారినిర్మలపదప్రవణం బితరు ల్సమానులే యలనరసక్షితీంద్రతనయాగ్రణికిౝ బెదతిమ్మశౌరికిన్?</poem>|ref=95}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆపెదతిమ్మభూవరకులాగ్రణి కందనవోలిభర్త సం తాపితశాత్రవుండు తనతమ్ముఁడు ధర్మయుతుండు కొండవీ టీపురదుర్గరక్షణపటిష్ఠమతిం జినతిమ్మశౌరి యా జ్ఞాపరిపాలనప్రథిమ సంధిల రాజ్యము చేయ రంజిలున్.</poem>|ref=96}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>మూపు నసుంధరాభరణముద్రకుఁ బ్రాపు సిరు ల్గడింపఁగా నోపు మెఱుంగుఁజూపు వినయోదయమాధురి గుల్కుఁ బల్కు ల క్ష్మీపరిణామవైఖరికి మే లగునవ్వుల మోమహో! ధరి త్రీపతు లెవ్వ రీడు జగతిం బినతిమ్మనృపాలశౌరికిన్?</poem>|ref=97}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఘోటీపరంపరాధాటీపలాయిత, వైరివర్గమునకు వనద మగుచుఁ గదనరంగంబున నెదిరించుపగతుర, సతులకన్నులకును జలద మగుచు శరణాగతాహితధరణీతలాధీశ, వరులకు నిత్యజీవనద మగుచు హతులకు ముక్తికన్యాదాన మిచ్చుచో, నలరి ధారాధరం బగుచు మించు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బహువిధఘనాకృతులు చూపి రహి వహించు, శాత్రవలలాటపట్టికాంచత్కురంగ నాభికలితాంఘ్రి నరసభూనాథుపట్టి, చిన్నతిమ్మనృపాలుకౌక్షేయకంబు.</poem>|ref=98}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>చోటీతనుస్నిగ్ధపాటీరచర్చాను, చర్చికాహరణప్రశస్తి నలరి కోసలీపేశలహాసలీలాసము, ల్లాసాపనయజయశ్లాఘ మెఱసి యాంధ్రీవినీలనీరంధ్రీభవత్కేశ, పాశప్రసవకాంతిఁ బరిభవించి చోళీపయోధరపాళీమనోహార, హారప్రభాస్ఫూర్తి నపహరించి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>పరఁగెఁ జెలు వొంది గొబ్బూరి నరసరాజ, కృతతపఃఫలరూప మై యతిశయిల్లు కృష్ణపాదాబ్జభజనరోచిష్ణుమూర్తి, కృష్ణవిభుదోఃప్రతాపవర్ధిష్ణుకీర్తి.</poem>|ref=99}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఆదర మొప్ప నిత్యమహిమాఢ్యతఁ జక్రము పంపు చేయ స త్యోదితహర్షకేళివిజయోత్సుకబుద్ధిఁ జెలంగుచుౝ బుధా హ్లాదకరప్రసన్నహృదయాంబుజుఁడై పొగ డొందు సంతత శ్రీ దళుకొత్తు గొబ్బురినృసింహుని కృష్ణుఁడు కృష్ణుఁడే కదా!</poem>|ref=100}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>నరసనృపాలచంద్రురఘునాథుఁడు తా రఘునాథుఁడే యగుౝ భరతశుభాగమోత్సుకత బంధురభూతనయాదరంబునం</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> kn8xe6qx2vl21gka6d56e5rcfp1ir04 104 214542 560936 560487 2026-06-22T13:43:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>దరు దొనరించునీలలలితాంగదశోభితబాహువిక్రమ స్ఫురణను మిత్రవంశపరిపోషణశక్తిని సామ్య మొందుటన్.</poem>|ref=101}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>కోపము చూపినం బగఱకుం దల చూపఁగ రాదు సుప్రసా దోపగతిం గనుంగొనిన నొందు సిరు ల్శరణార్థికోటికిౝ గోపమునుం బ్రసాదము నకుంఠితముల్ నృపు లీడు వత్తురే పాపనృపాలచంద్రునకుఁ బాపవిదూరునికిం గళాధృతిన్.</poem>|ref=102}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఆపన్నగనాథుఁడు మతి, నాపన్నగణాదరమున హరికిం బ్రతియై పాప న్నగపతిధృతి యా, పాపన్నగరిష్ఠకీర్తిఁ బ్రబలుౝ జగతిన్.</poem>|ref=103}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>రం గననవ్య మై సుధతెఱం గన శోభిలి విన్గొలంకుచే రం గలదిందుదీప్తినెదురం గనకోదరుకంబుకంఠిదూ ఱంగ ననంగుజాతిపగఱం గనలం గమికించి ఠీవి మీ ఱంగ నటించుగొబ్బురిపురప్రభురంగనకీర్తి రంజిలున్.</poem>|ref=104}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఇట్టికుమారులఁ గని చే, పట్టె జయేందిర నృసింహపార్థివుఁ డాజి న్మట్టించె వైరిశిరములు, ఘోట్టాణకఠోరఘోరఖురపుటపటలిన్.</poem>|ref=105}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>తనచేయించుననంతయాగములచేతం దేవతల్ దృప్తులై ననజాతాహితుత్రోవఁ బోవమిఁ గృశత్వం బేది యారాజు వ ర్ధన మొందం గని దానవార్ధి యభివృద్ధం బై నిజాక్షీణదా సనిధానాంబు నగుౝ వితీర్ణిఁ దగు నెన్న న్నారసింహాధిపున్.</poem>|ref=106}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఉప్పుతోఁ దొమ్మిదియును బెట్టి కృపణర, క్షణము గావించు నేగుణసముద్రుఁ డడుగుమాత్రనె పెక్కువడుగుల కిచ్చి కీ, ర్తనఁ బొందు నేపుణ్యజనవిభుండు నెలకట్టడలు చేసి నిఖిలబుధత్రాణ, మొనరించు నేపురుషోత్తముండు వర్షాశనంబు లవ్వారిగా నొసఁగు యో, గ్యద్విజశ్రేణి కేఘనుఁడు కరుణ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నరుణకిరణప్రతాపుఁ డేధరణివిభుఁడు, సనయవినయప్రభావుఁ డేయనఘమూర్తి యతఁడు గొబ్బూరితిమ్మరాజాగ్రసుతుఁడు, సరసగుణహారి గొబ్బూరినరసశౌరి.</poem>|ref=107}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>మరలఁ దేనీ వజ్రమాతంగహయములఁ, గలయనీ పదియాఱుకళలకొడుకు నూర్మిౝ చకచకద్యుతుల మిన్నందనీ, చెలఁగనీ గంగతో గలసిమెలసి సవ ధరింపంగనీ శంఖసంఘంబుల, మురియనీ మౌక్తికంబులు ధరించి మగుడంగ నీననీ తెగుదారి మ్రాఁకుల, బ్రబలనీ వెన్నునిపాన్పుచెలిమిఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బ్రతిఘటింపంగఁజాలునే పాలకడలి, శూరమణి యైనగొబ్బూరినారసింహ రాజసింహభుజాబలప్రభవ మైన, గీర్తిరోచిఃప్రవాహవిస్ఫూర్తితోడ.</poem>|ref=108}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>సంగరభూమి శత్రునృపసంఘము గెల్చి ధృతిం దదీయస</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> adxhhxsbtf39wq52jm65lyms7szhs89 104 214543 560938 560488 2026-06-22T13:57:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>ప్తాంగములౝ హరించి సరసాగ్రణి యై నరసక్షమాధిపుం డంగమనోజ్ఞకుంతలసమంచితమంజులలాటభూమియో షం గదియించెఁ దా భుజభుజంగనిరంతరభోగకేళికిన్.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఒకనిపై నొక్కఁ డోర్వక చాడి చెప్పిన, మనవి గాఁ దలపోసి మనుప నేర్చు నన్యనిందాధృతి యాత్మగుణస్తుతి, కలనైనఁ గలుగుట కానివావి పలికినచో బొంకు పగతురయెడఁ గొంకు, మఱచియుఁ దనయందుఁ బొరయనీయఁ డనుచితోక్తియు నితరాంగనాసక్తియు, నాచరింపఁడు నవ్వులాటకైనఁ</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>బుత్రకులఁ గాంచె నిధు లుంచె బుధులయిండ్లు, నిలిపె నల్లిండ్లు దేవళంబులు నమర్చెఁ గావ్యపతి యయ్యె వనతటాకము లొనర్చె, నెనయె గొబ్బూరినారసింహునకు నృపులు?</poem>|ref=110}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>శ్రీరమణీయగొబ్బురినృసింహునిశత్రులశోణితంబుఁ ద ద్భూరినిరూఢదానజలముౝ దదరిప్రమదాంజనాశ్రులుౝ నీరధిసంగసౌఖ్యమున నిచ్చలు వర్తిలు శోణజహ్నుక న్యారవిజానదీమిషమునం జని యౌర! విచిత్ర మెయ్యెడన్.</poem>|ref=111}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పోరను గొబ్బురినరసని, ధారాక్రూర మగునేకతేరివారి యరి స్త్రీరాజినేత్రములకును, ధారాక్రియ నిడు ననేకతరవారి యహో!</poem>|ref=112}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>హరికిం బ్రీతి ఘటిల్ల గొబ్బురినృసింహక్ష్మాతలాధీశుఁ డా దర మొప్పం దనచేయుసంతతమహాదానాంబుధారల్ నిరం తరవృత్తిం బ్రవహించి పెన్నదులచందం బొంది వర్తిల్లఁ గూ ర్చి రసజ్ఞస్థితి నిచ్చఁ బెండ్లికొడుకుం జేయుం గదా వారిధిన్.</poem>|ref=113}} {{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=<poem>హరిౝ హరిత్తురంగునిౝ దయామహస్సమృద్ధిఁ గే సరిౝ సరిత్కళత్రు శౌర్యచారిమౝ గభీరిమౝ మరుౝ మరుద్గురుం దనూరమ న్మతిం జయించి గొ బ్బురీపురీనృసింహశౌరి పొల్చు శౌర్యహారి యై.</poem>|ref=114}} {{p|ac|fwb}}షష్ఠ్యంతములు</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఏతాదృశగుణమణికిౝ, శాతాసినివారితారిజనవరఘృణికిౝ సీతాపతిసేవాకృతి, కాతతనయవినయశుభగుణాలంకృతికిన్.</poem>|ref=115}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లాటీకుచహారత్క, ర్ణాటీవక్షోజచంద్రనత్కరహాటీ చోటీకబరీభరపరి, పాటీసుమదసమకీర్తిపరిణాహునకుౝ.</poem>|ref=116}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఓబాంబాపుత్త్రునకు భు, జాబలవిధ్వస్తసకలశత్రునకు న్నా నాబంధుసింధుశరధికి, నాబుధగురుభాస్కరాయురయజయనిధికిన్.</poem>|ref=117}} {{Center|———————}}<noinclude><references/></noinclude> j1i9gkoz8qps8yotzcrk9ftrj0btv5h 104 214548 560970 560493 2026-06-22T19:33:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = రామాభ్యుదయము.djvu |Page = 19 |bSize = 392 |cWidth = 232 |cHeight = 68 |oTop = 34 |oLeft = 86 |Location = center |Description = }} {{p|ac|fs150}}రామాభ్యుదయము</p> {{p|ac|fs125}}ప్రథమాశ్వాసము</p> {{p|ac|fwb}}కథాప్రారంభము</p> {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన రామాభ్యుదయప్రబంధంబు నకుఁ గథాక్రమం బెట్టి దనిన.</poem>|ref=118}} {{p|ac|fwb}}అయోధ్యాపురవర్ణనము</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మనుకులము రాచవారల, మనుకుల కిర వగుచుఁ గలిమిమగునకు నెల వై తనరు నయోధ్యానగరము, తనరుచిరశ్రీ రసజ్ఞతతి నుతియింపన్.</poem>|ref=119}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఘనజాలంబును మించిన, ఘనసాలము మణులఘృణులు కమలాప్తునకుౝ దినమును నప్పురి మధ్యం, దినమునఁ బరివేషలక్ష్మిఁ దిరముగఁ జేయున్.</poem>|ref=120}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురిపరిఘాసాలము లం, బురుహభవాండములు గడిచి పోవఁగఁ జాలుౝ దెరువునఁ బా మడ్డంబును, నొరయికగా నెదురుచుక్కయును గాకున్నన్.</poem>|ref=121}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>ఖరకరహరిఖురాగతసింధుపంకంబు, గంగాతరంగశీకరము లుడుపఁ గరికర్ణపుటమరుద్దతి వీఁక వినువాఁక, పూవుపుప్పొడిధూళిఁ బోవఁ ద్రోయ డగ్గఱి పెం పెక్కునగ్గలపుంజుక్క, నిగ్గులు ముత్యాలమ్రుగ్గు గాఁగ వాలుగాఁ గైవ్రాలువేలుపుపూబంతి, చాలు మే లైనవాసనలు గుప్ప</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నెపుడుఁ జేయనిశృంగార మెనయుచుండఁ, గొమరు మీఱినరత్నశృంగములయొఱపు నెట్టుకొని మించుజాళువాగట్టుతోడి, జోడుకోడియ లవ్వీటిమేడగములు.</poem>|ref=122}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>సోరనగండ్లకన్నములు సొచ్చి లతాంగులకన్నుఁ బ్రామి బం గారమువంటి యంగలతికాతతికాంతులు దొంగిలించె నాఁ గారుమెఱుంగురంగు లెసఁగౝ దమిఁ జోరులతీరునం జనుౝ వారిదముల్ నిజోగ్రతరవారి నెదిర్చినవారి నొందుచున్.</poem>|ref=123}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>నెలఱాతిచాలునిగ్గులలోని మిన్నేటి, రాయంచగముల నార్భటులవలన హీరకాంతులలోని యింద్రకరీంద్రంబుఁ, బ్రకటదానాంబుసౌరభమువలనఁ బచ్చనిడాలులోపలిప్రొద్దుబాబాల, రత్నకింకిణులయారవమువలన ముత్యాలమ్రుగ్గులో మొనయుసప్తర్షులఁ, దమయంగసంగసౌఖ్యములవలన</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> l55cunswoacilmg2qu0qlaxg0j54xfu 104 214549 560999 560494 2026-06-23T05:55:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>నమరు లాధోరణుఁడు సూతుఁ డల్ల తపసి, యింతులను నేర్పుమై నేర్పరింతు రన్న నన్నగరి నున్నమేడల యున్నతత్వ, మచట మణులున్నతత్త్వంబు నడుగ నేల?</poem>|ref=124}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పురిసౌధరాజు లొఱయౝ, శరదంబు లమిత్రవృత్తి సంధిలఁ దటిదు త్కరకోపాగ్నికణంబులఁ, బురికొని గర్జిల్లుఁ జాపములు గైకొనుచున్.</poem>|ref=125}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అనిశంబుౝ బురిహాలికుల్ పయిరు సేయం గొండ్రవేల్పండునూ తనధాన్యంబులు రాశి కెక్కి తనుఁ జెందం గందబృందంబు దా ర్కొని యా యొప్పులకుప్పలం గని చెలంగు న్నింగి ముట్టౝ ఘనుల్ మును దార్ వెంచినవారివంగడముపై మోహంబు వాటింపరే?</poem>|ref=126}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>చెఱ కొకటి గలుగఁ గా మరు, చెఱకుౝ లో నైతి మనుచుఁ జెఱకులగమి నే తఱిఁ గన గానుఁగు లాడుదు, రెఱిఁగి ప్రజల్ సుగుణు లన్నరేంద్రునివీటన్.</poem>|ref=127}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>పొలు పొందం బురి సింహమధ్యలు ధనుర్భ్రూవిభ్రమల్ మీననే త్రలు కుంభస్తనపాళికల్ మకరచిత్రశ్రీలసద్గండభా గలు నై మించినవారకన్యలు త్రిలోకఖ్యాతసౌభాగ్యరా సులు దా రై యతులాకృతి న్మెఱయుటల్ చోద్యంబు గాదే మహిన్?</poem>|ref=128}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>లతకూనలకౌనులసం, గతి గైకొని రోమరాజి ఖడ్గలతల్ పాం థతతి గెలువ మీనాంకుని, కత యప్పురి నప్రయోజకతఁ జూపట్టెన్.</poem>|ref=129}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>ప్రకటేందిందిరవేణి వెన్నుబలమై భాసిల్లు క్రొవ్వాడివా లికచూపుల్ విరిదూపు లై బొమలు కేళీశార్ఙ్గరీతిౝ దగౝ మకరాంకస్థితిఁ జెక్కుటద్దముల విన్నాణంబుగాఁ జూపి పాం థకులస్వాంతముఁ గుండఁ జేయుదురు కాంతల్ వీట నశ్రాంతమున్.</poem>|ref=130}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అలతారాపతి తారకాసతుల నిత్యం బందఱం బొందులన్ గలయం గానమిఁ గుంది కుంది బహుళాకారంబుల న్వారి ని చ్చలు నవ్వారిగఁ గూడె నాఁగ నవనాసామౌక్తికాసక్తిచే నలు వొప్పుౝ బురి రమ్యహర్మ్యవిహరన్నారీముఖాంభోజముల్.</poem>|ref=131}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నెలఱాలయిండ్లఁ బురి వె, న్నెలరేలం గరఁగి తొరఁగు నీరలవంబుల్ చలదేతత్కేతుపటాం, చలచాలిత మైనచుక్కచా లనఁ జాలున్.</poem>|ref=132}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కరికలభంబులు నిర్జర, సరిదంబులు పీల్చి చిమ్మి శ్రమ మఱఁ జేయం గ రథంబు నిలిపి యప్పురి, తెరువున నడిప్రొద్దు ప్రొద్దు తిరమై నిలుచున్.</poem>|ref=133}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పరిఘాతరంగడోలలఁ, బరఁగఁగ సమకట్టుపట్టుపగ్గము లన న ప్పురవరణమణీకిరణో, త్కరములు ఫణిరాజకన్యకల నలరించున్.</poem>|ref=134}} {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>మెలఁతలు మిన్నుఁ దన్ను తెలిమేడలఁ క్రీడలు సల్పుచుండి క్రొ</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> hrz4hlenv5te1zsz50j20scji83qj94 0 214791 560965 560817 2026-06-22T17:15:34Z రవిచంద్ర 146 [[WP:AES|←]]Redirected page to [[గరుడగమన]] 560965 wikitext text/x-wiki #redirect [[గరుడగమన]] 1m7zo55gbkhm6mhdr38l51jce7v2o10 0 214804 561075 560873 2026-06-23T11:18:16Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561075 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము | ముందరి = [[../]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=7 to=23 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] ha1chng3gel3glry6422bvhjve51t1u 0 214805 561074 560872 2026-06-23T11:17:55Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561074 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము | ముందరి = [[../ఆంధ్రబ్రాహ్మణులలోని నియోగి, వైదిక భేదకాల నిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=24 to=35 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] axaijyq3j4rg0jqubbbwghey5fqkb30 0 214806 561073 560871 2026-06-23T11:17:25Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561073 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు | ముందరి = [[../శ్రీనాథుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=36 to=53 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] ospaj13ssotl407gmoornn74k9mp71j 0 214807 561072 560870 2026-06-23T11:17:08Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561072 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కృష్ణరాయల నిధనకాలము | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల కొన్ని దిగ్విజయయాత్రలు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=54 to=59 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] m0f5sbu4cg9l4oxkcviuoyup90bsy21 0 214808 561071 560875 2026-06-23T11:16:51Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561071 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల నిధనకాలము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=60 to=75 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] 11ulcdqkfen8gyzfs4q0l5jku2ycp94 0 214809 561070 560877 2026-06-23T11:16:30Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561070 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ఏకశిలానగర మోరుగల్లే | ముందరి = [[../చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=76 to=127 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] qun5w8r4qg2yhz1xhnq8djzs8e1eu02 104 214810 561045 560889 2026-06-23T09:20:40Z Brjswiki 6801 561045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Brjswiki" /></noinclude>నైనను కన్పింపలేదు. ఇఁకజనుల జీవితమందమా అదియును ఇప్పటికాల మంతకష్టముగా నుండలేదు. కనుక సంతానము కొఱకు వారెట్టి వివాహములనైనను చేసికొనుచుండిరి. <ref>దుర్యోధనునకు భీమునకు పలువురు భార్యలుండిరి. స్త్రీపర్వము.</ref>బహుభార్యాత్త్వము ఆచారముగానుండిన క్షాత్రయుగాదియందే బహుభర్తృత్వము యొక్క యుదాహరణము కూడ పాండవులందు కానవచ్చుచున్నది. రెండవమారు మనదేశమునకువచ్చి చల్లని ప్రదేశములలో నివసించిన యార్యుల వెంట స్త్రీలు కొద్ది మందిమాత్రమే యుండుట వలన పలువురు పురుషులు ఒక స్త్రీనే భార్యగాఁ గొనవలసివచ్చెను. మహాభారతమునందు బహుభర్తృత్వమునకు ద్రౌపదియొకతెయే యుదాహరణముగాఁ గానవచ్చుచున్నది. అయినను పలువురొకవనితను పెండ్లియాడవచ్చునాయనుప్రశ్న వచ్చిన సందర్భమున యుధిష్టిరుఁడు “ఇది మా వంశాచారము” అని చెప్పియున్నాడు. ఈకారణమును బట్టిచూచినచో ఈయాచారము మొదటవచ్చిన యార్యులలోఁ గాకపోయినను రెండవమారు వచ్చినవారిలో క్షాత్రయుగారంభమున నుండెనని మన మొప్పు కొనవలసియున్నది. ఇదికాక, నియోగపద్ధతిని సంతానముఁ బడయు నాచారముకూడ ఆకాలపు టార్యులలో నుండినట్టు కానవచ్చుచున్నది. వీనినిబట్టి విచారించినయెడల, సంతానోత్పత్తి ఆదినములలో నత్యవసముగా నెంచఁబడు చుండేనని తోఁచుచున్నది. బహుభార్యాత్త్వము, బహుభర్తృత్వము, నియోగము, వీనితోఁబాటు వితఁతూద్వాహములును సభర్తృకల పునర్వివాహములును ఆచరణయందుండవచ్చునని మనకుఁదోఁచుట సహజము. దమయంతికి ద్వితీయస్వయంవరము జరుగునని ప్రకటింపఁబడి యుండెను, కానియది జరుగ లేదు. ఈ సందర్భమున నలుఁడు సాధారణ స్త్రీవలె విషయలౌల్యమునకు లోఁబడినదానవని దమయంతిని నిందించెను. <ref>ఈ విషయమున దీర్ఘతముఁడు విధి నిర్ణయించెను:ఏక ఏవచతిర్నార్యా యావజ్జీవపరాయణమ్ | మృరేజీవతివారని న్నా వరం ప్రభుయాన్నరమ్౹౹ ఆది౹౹౹</ref>౹ ద్యూతమున ద్రౌపది యోడఁబడినపిమ్మట, పాండవులను వదలి దృతరాష్ట్ర సుతులలో నొకనిఁ జేపట్టుమని దుర్యోధనుఁడామె నాజ్ఞాపించును. ఇది పరిహాసముగాఁ బలుకఁబడిన వాక్యమేయై యుండవచ్చును. కాని ఉన్నతములగు నీతితత్వముల గెఱుఁగని స్త్రీలు ఒక భర్తను వదలి వేఱోక భర్త నుపొందుట ఆకాలమున అసాధారణ విషయము కాదని దీనివలనఁ దెలియుచున్నది. క్షాత్రయు గారంభమున వితంతూద్వాహముమాట ఎట్లుండినను, ఆ యుగాంతమునమాత్ర మీయాచారము సంపూర్ణముగా నిషేధింపఁబడియుండెననుట నిస్సంశయము. ఆర్యస్త్రీలు పునర్వివాహము చేసికొనిరనుటకు ప్రమాణములు రామా యణభారతములందు లేవు. జర్మనులలోని యొక తెగకు సం బంధించి వితంతువులు మరల వివాహము చేసికొనరని “టాసిటను” అనునతఁడు వ్రాసియున్నాఁడు, దీనినిబట్టి చూచినచో ఆర్యజాతియందీ నిషేధము అతిపురాతనకా లమునుండియే యుండెనని తోఁచుచున్నది. ఏలయన ప్ర పంచమందలి మ జాతియందును ఇట్టి నిషేధముండినట్టు ప్రమాణము కానరాదు. “భుక్తపూర్వ”లగు స్త్రీలను (అన గా క్షతయోనులను) వివాహము చేసికొనుటను అరగ్యులు పాతకముగా నెంచుచుండింక నుక ఇట్టి నిషేధము ఆర్యజా తియందు ఏర్పడెనని భావింపఁదగియున్నది. సైంధవుని మఱునాఁటి సాయంత్రమువఱకుఁ దెగటార్చెదనని అర్జు నుఁడు చేసిన శపధమున ఇట్టి వివాహము పాతిక ము గాఁ దలఁపబడుచుండినట్లు తెలియుచున్నది. “భుక్త పూర్వ"ల గుస్త్రీలను వివాహమాడినవారు పోవుగతికి నేను పోయెదఁ గాక" యని యాతడనుచున్నాఁడు. + తమరక్తము పరిశు భ్రమైనదని గర్వపడు శూరపురుషులలో నిట్టిభావముం డుట యబ్బురముకాదు. తాము వివాహము చేసుకొను కన్నెలు యు. యస్కలై వివాహము నాఁడే నిషేకమునకు తగినవారు గా నుండవలయునని ఈ యుగారంభమున నుండిన యా | భుక్తపూర్వాం స్త్రీయం యేద విందతా మమ ళం సీణాం ద్రోణకి<noinclude><references/></noinclude> mt2bf9w71j3jccqvqpu3li4np7i9ztk 106 214816 560925 2026-06-22T12:47:20Z Peteri Pravalika 7375 [[WP:AES|←]]Created page with '' 560925 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=కవి కోకిల గ్రంథావళి సీతా వనవాసం నాటకములు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు=[[c:File:Kavi Kokila Grandhavali Sitha Vanavasam Natakamulu.pdf]] |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} sy7i996le7csfnvneldzx2zjpl1wdz7 560926 560925 2026-06-22T12:49:31Z Peteri Pravalika 7375 560926 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=కవి కోకిల గ్రంథావళి సీతా వనవాసం నాటకములు |భాష=telugu |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు=[[c:File:Kavi Kokila Grandhavali Sitha Vanavasam Natakamulu.pdf]] |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ngwfoukvp99db6qblugi94bnwkumko4 560927 560926 2026-06-22T12:50:00Z Peteri Pravalika 7375 560927 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=కవి కోకిల గ్రంథావళి సీతా వనవాసం నాటకములు |భాష=telugu |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=india |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు=[[c:File:Kavi Kokila Grandhavali Sitha Vanavasam Natakamulu.pdf]] |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 9q4v9hutu9h732nbgsgf821b6amrw6n 560928 560927 2026-06-22T12:50:20Z Peteri Pravalika 7375 560928 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=కవి కోకిల గ్రంథావళి సీతా వనవాసం నాటకములు |భాష=telugu |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=india |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to9=roman 10to100=arabic /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు=[[c:File:Kavi Kokila Grandhavali Sitha Vanavasam Natakamulu.pdf]] |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qievelnba3y5mw3x48w27yahhpdylz1 560929 560928 2026-06-22T12:51:22Z Peteri Pravalika 7375 560929 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=కవి కోకిల గ్రంథావళి సీతా వనవాసం నాటకములు |భాష=telugu |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=india |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist from=1 to=100 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు=[[c:File:Kavi Kokila Grandhavali Sitha Vanavasam Natakamulu.pdf]] |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} l1izfh9ef8hl2svxmfy85z3memz5pn1 0 214817 560942 2026-06-22T14:27:22Z రవిచంద్ర 146 సేకరించిన సాంప్రదాయ భజన పాట 560942 wikitext text/x-wiki <poem> భజనే మరవకురా రాముల భజనే మరవకురా - 2 భజనే మరవకు సుజనమతుడవై - 2 నిరతము పదముల నెలవు తెలుసుకుని భజనే మరవకురా రాముల భజనే మరవకురా - 2 మోహము నొందకురా వృధా సాహసమెందుకురా దేహగుణంబులు తెలియని వ్యర్థపు ద్రోహమణచి సోహంబనరా ||భజనే మరవకురా|| ఇతరుల నమ్మకురా దైవం గతి అని మరవకురా సతతము హరిని మదిలో నమ్ముచు మతిమంతుడవై మహితచరితుని ||భజనే మరవకురా|| సారము లేనిదిరా ఈ సంసారము నమ్మకురా ఘోరమైన భవ వారధిలో బడి దారిలేక కడతేరవైతివిక ||భజనే మరవకురా|| కొండలెక్కవలెరా తిరుమల కొండజూడవలెరా అండబాయకను ఆత్మారాముని నిండు భక్తితో నిజముగ నమ్ముచు ||భజనే మరవకురా|| మోసము చేయకురా ఈ విష పాశములంటకురా భాసుర హనుమద్దాసవరదయని దోసిలి యొగ్గుచు ఈ సమయమ్మున ||భజనే మరవకురా|| </poem> itppjv6yvfgib42dlc8liksl2c8aqmd 0 214818 560947 2026-06-22T15:34:22Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి రామానుజరావు | ముందరి = [[../దాశరథి రంగాచార్య/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=...' 560947 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి రామానుజరావు | ముందరి = [[../దాశరథి రంగాచార్య/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=146 to=149 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 9d62jpv5p4mcpqlc3kp2vea4ed4oiy0 560948 560947 2026-06-22T15:34:54Z Rajasekhar1961 50 560948 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి రామానుజరావు | ముందరి = [[../దాశరథి రంగాచార్య/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=146 to=149 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] sj9hu88dhypkxaxvzdkwt5nsk03u5m7 0 214819 560949 2026-06-22T15:36:57Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు | ముందరి = [[../దేవులపల్లి రామానుజరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూ...' 560949 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు | ముందరి = [[../దేవులపల్లి రామానుజరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=150 to=154 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] j72esh6wtorbv5lk70wfztblihdinne 560950 560949 2026-06-22T15:37:21Z Rajasekhar1961 50 560950 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు | ముందరి = [[../దేవులపల్లి రామానుజరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=150 to=153 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] ttw1ir0uhj9npxya68okyzcn7wl4yhs 560951 560950 2026-06-22T15:37:47Z Rajasekhar1961 50 560951 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = యస్. జతిన్ కుమార్ | అనువాదం= | విభాగము = దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు | ముందరి = [[../దేవులపల్లి రామానుజరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=150 to=153 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] f2yfbx3w7p0zh9r794c3yt5dbk2bnp4 0 214820 560952 2026-06-22T15:43:58Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=154 to=157 /> వర్గం:...' 560952 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=154 to=157 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] cgiaozec0z7tooecllln7rwiw4bl0z6 560953 560952 2026-06-22T15:44:30Z Rajasekhar1961 50 560953 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=154 to=155 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] erm62poh29zqrlm130b8ocbk7f2ja7a 560954 560953 2026-06-22T15:45:00Z Rajasekhar1961 50 560954 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = పున్న అంజయ్య | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=154 to=155 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 4nuoteww9jnie794vczyd42wywuwp77 0 214821 560955 2026-06-22T15:46:25Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దొడ్డి కొమురయ్య | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.p...' 560955 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దొడ్డి కొమురయ్య | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=156 to=159 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] rj00poahp44skutwoj8l6dfwioikt3z 560956 560955 2026-06-22T15:47:19Z Rajasekhar1961 50 560956 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = దొడ్డి కొమురయ్య | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=156 to=158 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] j4ug7xcastj1c0mfui894mvvav2ftw4 560957 560956 2026-06-22T15:47:47Z Rajasekhar1961 50 560957 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ననుమాస స్వామి | అనువాదం= | విభాగము = దొడ్డి కొమురయ్య | ముందరి = [[../దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=156 to=158 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] gxetrz5bou2wvk0umk38hx69ro1xdt0 560958 560957 2026-06-22T15:49:35Z Rajasekhar1961 50 560958 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ననుమాస స్వామి | అనువాదం= | విభాగము = దొడ్డి కొమురయ్య | ముందరి = [[../ధవళా శ్రీనివాసరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=156 to=158 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 2nvs7zutfda2ho9amwyduh9v5451ko3 0 214822 560959 2026-06-22T16:48:49Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి | ముందరి = [[../ దొడ్డి కొమురయ్య /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు...' 560959 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి | ముందరి = [[../ దొడ్డి కొమురయ్య /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=159 to=162 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] eayj5avpx05u5pjshxmc95spb7iwc1s 560960 560959 2026-06-22T16:49:38Z Rajasekhar1961 50 560960 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = మావిశ్రీ మాణిక్యం | అనువాదం= | విభాగము = డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి | ముందరి = [[../ దొడ్డి కొమురయ్య /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=159 to=161 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 4iftevdk41xym7yp08elzww8nrifeha 0 214823 560961 2026-06-22T16:52:09Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఎదిరి చెన్నకేశవులు | ముందరి = [[../ డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్...' 560961 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఎదిరి చెన్నకేశవులు | ముందరి = [[../ డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=162 to=166 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] diluyp43wgylhvoi8zq2ofki1pqw49h 560962 560961 2026-06-22T16:52:47Z Rajasekhar1961 50 560962 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = భీంపల్లి శ్రీకాంత్ | అనువాదం= | విభాగము = ఎదిరి చెన్నకేశవులు | ముందరి = [[../ డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=162 to=166 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 6fbcpy005a4gbs4qkpx4osgq2pkjm0y 0 214824 560963 2026-06-22T17:01:37Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఈశ్వరీబాయి | ముందరి = [[../ ఎదిరి చెన్నకేశవులు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=167 to=169 /> వ...' 560963 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = ఈశ్వరీబాయి | ముందరి = [[../ ఎదిరి చెన్నకేశవులు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=167 to=169 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] qgt3m1s38wttnrkbuoxvv1738c0fwzn 560964 560963 2026-06-22T17:02:19Z Rajasekhar1961 50 560964 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = ముక్తేవి భారతి | అనువాదం= | విభాగము = ఈశ్వరీబాయి | ముందరి = [[../ ఎదిరి చెన్నకేశవులు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=167 to=169 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] i8v3y181ciem6njrmkyuog6m1cm3h67 104 214825 560976 2026-06-22T21:04:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|16|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>పురాణేతిహాసములలో చెప్పినయొక అంశమును మాత్రము మనము మరువరాదు. ఈముక్తి యనునది తాను బ్రహ్మానందము ననుభవించుటకే కాదు. కరుణానిధియగు పరమేశ్వరుఁడు సమస్తలోకములను తనయపారకృపతో నేలుచున్నాఁడు. వారియనుగ్రహమువలన మనము పరిపూర్ణులము కాగా ఆపరిపూర్ణతను వారిమహత్కార్యముతో తోడ్పడుటయందే వినియోగించుట పరమధర్మము. ఇంతకంటె నుత్తమమగు పురుషార్థ మేమున్నది. ప్రసిద్ధ మహాపురుషులందఱు దీనినే బోధించియున్నారు. ప్రహ్లాదుఁడు తనకు ప్రసన్నమైన శ్రీ నృసింహమూర్తినిగూర్చి యేమిచెప్పునో చూడుడు. <poem> {{left margin|5em}} శ్లో. ప్రాయేణ దేవ ! మునయ స్స్వవిముక్తి కామాః మౌనం చరంతి విజనే న పరార్థనిష్ఠాః నైతాన్ విహాయ కృపణాన్ విముముక్ష ఏకో నాస్యత్వదన్య శరణం భ్రమతో నుపశ్యే ॥ </poem> తా. ఓదేవా, తఱుచుగా మునులు తమముక్తిని మాత్రము గోరినవారలై, విజనస్థలమున మౌనము నవలంబించి సంచరింతురు. అట్టివారు ఇతరుల శ్రేయస్సువిషయమై యాసక్తిగలవారు కారు. ప్రపంచమునందు దీనులైయున్న వీరిని విడిచి యొక్కఁడనే మోక్షాసక్తుఁడను గాను. సంసారమున దిరుగు నీజనమునకు రక్షకుఁడవు నీవు తప్ప మఱియొకరిని గానను. ఈవిషయమునే మనవారు ఇపుడు మరచిపోయి తమ తమ కృతార్థతనే ముఖ్యముగ యోచించుచు, లోకదుఃఖమును<noinclude><references/></noinclude> gjdx093js31krg1jny4sq2qr1m8szoc 560977 560976 2026-06-22T21:05:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 560977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|16|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>పురాణేతిహాసములలో చెప్పినయొక అంశమును మాత్రము మనము మరువరాదు. ఈముక్తి యనునది తాను బ్రహ్మానందము ననుభవించుటకే కాదు. కరుణానిధియగు పరమేశ్వరుఁడు సమస్తలోకములను తనయపారకృపతో నేలుచున్నాఁడు. వారియనుగ్రహమువలన మనము పరిపూర్ణులము కాగా ఆపరిపూర్ణతను వారిమహత్కార్యముతో తోడ్పడుటయందే వినియోగించుట పరమధర్మము. ఇంతకంటె నుత్తమమగు పురుషార్థ మేమున్నది. ప్రసిద్ధ మహాపురుషులందఱు దీనినే బోధించియున్నారు. ప్రహ్లాదుఁడు తనకు ప్రసన్నమైన శ్రీ నృసింహమూర్తినిగూర్చి యేమిచెప్పునో చూడుడు. <poem> {{left margin|5em}} శ్లో. ప్రాయేణ దేవ ! మునయ స్స్వవిముక్తి కామాః మౌనం చరంతి విజనే న పరార్థనిష్ఠాః నైతాన్ విహాయ కృపణాన్ విముముక్ష ఏకో నాస్యత్వదన్య శరణం భ్రమతో నుపశ్యే ॥ </poem> తా. ఓదేవా, తఱుచుగా మునులు తమముక్తిని మాత్రము గోరినవారలై, విజనస్థలమున మౌనము నవలంబించి సంచరింతురు. అట్టివారు ఇతరుల శ్రేయస్సువిషయమై యాసక్తిగలవారు కారు. ప్రపంచమునందు దీనులైయున్న వీరిని విడిచి యొక్కఁడనే మోక్షాసక్తుఁడను గాను. సంసారమున దిరుగు నీజనమునకు రక్షకుఁడవు నీవు తప్ప మఱియొకరిని గానను. ఈవిషయమునే మనవారు ఇపుడు మరచిపోయి తమ తమ కృతార్థతనే ముఖ్యముగ యోచించుచు, లోకదుఃఖమును<noinclude><references/></noinclude> 464l4r4vzmsqspa95gyo8jcxwl9v236 104 214826 560978 2026-06-22T21:13:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|17}}</noinclude>మరచిపోవుచున్నారు. ఇది చాల ప్రమాదము. మహానుభావుల ధర్మము లోకసంగ్రహమే. ఈఅంశమును దివ్యజ్ఞాన సమాజమువారు విశేషముగ నొక్కిచెప్పుచున్నారు. ఈపునర్జన్మవిధి హిందూబౌద్ధమతములయందు మాత్రమే బోధింపఁబడి యున్నదనియును, తమతమ మతములయందు లేదనియును నాధునికులగు పారశీకమతస్థులయుఁ గ్రైస్తవులయు, మహమ్మదీయులయు నభిప్రాయము. ఐనను మహమ్మదీయులలోఁ దత్త్వజ్ఞు లగు "సూఫి” తెగవారి గ్రంథములలో నీసిద్ధాంతము గన్పట్టుచునే యున్నయది. క్రైస్తవుల మతగ్రంథ మగు ' బైబిల్ 'లోఁ బెక్కు చోట్ల నీసిద్ధాంతము విస్పష్టముగ సూచింపఁబడియే యున్నది. ఈకాలపుఁ గ్రైస్తవులలోఁ గొందఱును, మహమ్మదీయులును నీసిద్ధాంతమును నమ్మరుగాని శ్రద్ధాళువులై తమ తమ గ్రంథములను జక్కఁగ శోధించిన విద్వాంసు లెల్లరును దీనిని నమ్ముచునే యున్నవారు. ఇక్కాలపుఁ గ్రైస్తుమతబోధకులు సైతము కొందఱీ సిద్ధాంతమును దమప్రజలకు బహిరంగముగ బోధించుచునే యున్న వారు. దివ్యజ్ఞానసమాజశాఖలు ప్రపంచమునందు వ్యాపించుచు 'రాఁగ రాఁగ నీముఖ్యసిద్ధాంతము నెల్లయెడల నన్నిమతములవారు నంగీకరింప మొదలు పెట్టిరి. {{c|V. కర్మము}} ఈరీతిని జీవులు భూలోకమునఁ బెక్కుపర్యాయములు జన్మించి సంసారప్రవాహమున ననేక కర్మములు - లౌకిక కర్మ<noinclude><references/></noinclude> im9iu8qjv1u06mo10b2x83tzk0hgwz1 104 214827 560979 2026-06-22T21:22:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|18|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>ములును, మతాచారకర్మములును - చేసి, వానిఫలానుసారముగఁ బరలోకమునొందుదురు. వారు మనస్సుచేఁగాని, ఇంద్రియములచేఁగాని, కాయముచేఁగాని చేయు కర్మము లొక్కొక్కటియుఁ దదనుగుణమగు ఫలము నిచ్చుచునే యున్నవి. ప్రతిమనుష్యుఁడును దానుజేయు కర్మానుసారముగ నిహలోకమునను, బరలోకమునను దప్పక ఫలముల ననుభవించును. కావున నీజన్మమున శ్రద్ధతోఁ బుణ్యకర్మములఁ జేయుచుండిన నిహపరలోకసుఖముల నొందుటయే గాక మీఁది జన్మమునందును నట్టి పుణ్యకర్మములందు రుచి గలుగఁజేసి యట్టి పుణ్యకర్మములందె ప్రవర్తించునటులఁ బ్రేరేపించు శుభవాసనలతోడను, అట్టి పుణ్యకర్మములను మఱికొంత దార్ఢ్యముతోను, మఱికొంత సులభముగను జేయు స్వభావముతోడను, శక్తితోడను, జన్మించును. ఆ మీఁదిజన్మమున నా జీవున కిట్టివుణ్యకర్మములఁ జేయ నవకాశము నిచ్చు దేశకాలనిమిత్తములు నొనఁగూడును. ఆకారణమున జీవుఁ డెక్కుడుగ నట్టి పుణ్యకర్మములనే యొనర్చి యుత్తరోత్తరజన్మములఁ జిత్తశుద్ధినొంది కాలక్రమమున మోక్షసాధన జ్ఞాన సంపన్నుఁడగుచు సంసారచక్రమునుండి విముక్తుఁ డయి మోక్షమును జెందుచున్నాఁడు. అట్లుకాక కామక్రోధములు గలిగి పాపకృత్యములను జేసిన జీవుఁ డిహపరలోకముల దుఃఖమును జెందుటయేగాక పిదప జన్మములందు సైతము పాపకృత్యములయందు రుచియును బ్రేరణయును గలుగఁజేయు నశుభ<noinclude><references/></noinclude> 8evqv43gs9u79rrqsclp31o9o1qrwra 104 214828 560980 2026-06-22T21:31:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||బ్రహ్మవిద్య|19}}</noinclude>వాసనలతో జన్మించి యట్టి పాపకర్మములందే ప్రవర్తించు స్వభావము గలవాఁడగు. మఱియుఁ బుణ్యకార్యముల కననుకూల మగు స్వభావముగలిగి పుణ్యకర్మములఁ జేయఁ బ్రతికూలములగు సందర్భములతో జన్మించును. ఐనను జీవుఁడీశ్వరాంశ మగుటంబట్టి స్వస్వరూపము నెఱిఁగి పురుషప్రయత్నము చేయ స్వతంత్రుఁడే యగునుఁ గానఁ బుణ్యకర్మములను జేయుటయందును, బాపకర్మములను విడుచుటయందును, పురుషకారమునుజూపి క్రమక్రమముగఁ పరిశుద్ధుఁడును పరిపూర్ణుఁడును కావచ్చును. చేసిన పుణ్యపాపకర్మములకు మాత్రము ఫలానుభవమును బొందకతీరదు. పాపకర్మములందుఁ బ్రవర్తించి మీఁది జన్మములందుఁ బూర్వ దుర్వాసనలు గలవాఁడయ్యును దనకుఁ గల స్వభావమును సందర్భములును బ్రతికూలము లయ్యును శాస్త్రవిచారముచేఁ గాని, సత్సాంగత్యముచేఁ గాని పాపపుణ్యముల నెఱిఁగి తాను భగవదంశస్వరూపుఁడ నను జ్ఞానమును బలపరచుకొని ధైర్యముతో దుర్మార్గమును వదలి సన్మార్గమునం బ్రవర్తింప నిశ్చయించి పూనికతో ప్రయత్నించి, పరిపూర్ణుడగును. ఇట్టి శక్తి పరమదయానిధి యైన పరమేశ్వరుఁడు తనయంశమగు జీవున కొసఁగి యున్నాఁడు. కావున నెట్టి పాపియైనను జీవుఁడు స్వస్వరూపము నెఱిఁగి కర్మప్రాప్తములగు దుర్వాసనలను నిర్మూలముచేయ దృఢనిశ్చయుఁడై పశ్చాత్తాపముచేతను, సర్వభూతకారుణ్యముచేతను, భగవద్ధ్యానారాధనములచేతను, బరిశుద్ధుఁ డయి<noinclude><references/></noinclude> ov2z4xbg7f82gtow089l9xjegmdmxbf 104 214829 560982 2026-06-22T21:39:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 560982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|20|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>కృతార్థుఁడు కాఁగలఁడు. కావున మనుష్యుఁడు పాపకర్మములను జేయుచోఁ గర్తృత్వము భగవంతునియం దారోపించి భగవంతుఁ డట్టి బుద్ధిని బుట్టించె ననుట యవివేకము. విధి యనునది జీవుఁడు స్వతంత్రముగఁ జేసిన కర్మఫలమే గాని, అకారణమగు భగవంతుని యిచ్ఛ కాదు. కావున విధివశత యనునది మనము చేయఁబోవు కర్మములయం దన్వయించుట యంతసరిగాదు. ఈకర్మసిద్ధాంతము హిందూబౌద్ధమతములు మాత్రమే బోధించు చున్నవనియును, నితర మత సిద్ధాంతములకు విరుద్ధమనియు నీకాలపు వారిలోఁ గొందఱు భావించుచున్నను, ఇతర మతగ్రంథములందును గూడ నీవిషయము గానవచ్చుచున్నది. క్రైస్తవుల మతగ్రంథమునందును "ఎట్టిబీజముల విత్తుదువో యట్టి ఫలముల నీవనుభవింతువు ", "ఎంత నీ వితరుల కిత్తువో యంతయే మరల నీ కీయఁబడును ”, అను నీ మొదలగు వాక్యములవలన నీసిద్ధాంతమే కదా స్పష్టముగ నిరూపింపఁబడుచున్నది. ఇట్లే యితర మతములయందును ఈ విషయము కనఁబడుచున్నది. కావున నో సోదరులారా! రండు. మన మెల్లర మీవిషయములఁ జక్కఁగఁ బరిశీలింతము. మన మన మతగ్రంథములఁ జక్కఁగఁ జదివి యందలి ధర్మముల ననుష్ఠింతము. మన మతాభివృద్ధికై పాటుపడి కృతార్థుల మగుదము. మతము లన్నియుఁ బ్రహ్మవిద్యాతరుశాఖలే యనియు, నాశాఖలన్నియు నిష్టఫలదాయకములే యనియు, నెఱింగి పరమతవైషమ్య<noinclude><references/></noinclude> czy9k45s2txbpkxx74xodhm4pb1274v 0 214830 561002 2026-06-23T06:13:36Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] |...' 561002 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=136 to=157 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} g2bq97jvc0jkcnqmq3zrqreqws4b2ch 561003 561002 2026-06-23T06:14:14Z Rajasekhar1961 50 561003 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=142 to=157 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} bnj7hx67tgzv2mq7n79cvton2ve65ox 561004 561003 2026-06-23T06:15:38Z Rajasekhar1961 50 561004 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=142 to=161 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} bvv3h6n12i2csp25qnh9yae7rt2evel 561066 561004 2026-06-23T11:14:40Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561066 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=142 to=161 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] 5zp5c9tbwc5wph1ycpss8fmme7t98tu 0 214831 561007 2026-06-23T06:23:28Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము | ముందరి = [[../ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము/]] | తదుపరి =లక్...' 561007 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము | ముందరి = [[../ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=142 to=161 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} sbskusi1bhwls7il4mn52qxqwcldbgk 561008 561007 2026-06-23T06:23:49Z Rajasekhar1961 50 561008 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము | ముందరి = [[../ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=162 to=169 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 61ar3qtqnet1oqc3ka0hva8vod2coee 561009 561008 2026-06-23T06:27:18Z Rajasekhar1961 50 561009 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము | ముందరి = [[../ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=162 to=176 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} qskhifdem170wna901aql94i3n2wehe 561065 561009 2026-06-23T11:14:22Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561065 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము | ముందరి = [[../ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=162 to=176 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] fhw676h0pyba1osmhvukbrpa50qsy7h 0 214832 561010 2026-06-23T06:29:07Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ప్రకృతి శాస్త్రములు | ముందరి = [[../దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]]...' 561010 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ప్రకృతి శాస్త్రములు | ముందరి = [[../దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=177 to=199 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} c50bd16z3vs09mq1s2zvhate2o21m61 561013 561010 2026-06-23T06:49:42Z Rajasekhar1961 50 561013 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ప్రకృతి శాస్త్రములు | ముందరి = [[../దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=177 to=217 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} q6ycmxgxqwh7ns6rx0yn86jv90d0b8i 561064 561013 2026-06-23T11:13:49Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561064 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = ప్రకృతి శాస్త్రములు | ముందరి = [[../దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=177 to=217 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] 8res4mhszinuupj3317epqy2htzmpgg 0 214833 561011 2026-06-23T06:48:29Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రసాయన శాస్త్రము | ముందరి = [[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరము...' 561011 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రసాయన శాస్త్రము | ముందరి = [[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=220 to=239 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} pzxavlrxjtfecm937tx5kv3tjmv9b5t 561012 561011 2026-06-23T06:49:22Z Rajasekhar1961 50 561012 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రసాయన శాస్త్రము | ముందరి = [[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=218 to=239 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 3ronujb1tme02xq7j2ajd2atbijdsjc 561014 561012 2026-06-23T06:51:00Z Rajasekhar1961 50 561014 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రసాయన శాస్త్రము | ముందరి = [[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=218 to=228 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} m4tlp0a10j6yauurorxsmssnufn2xgg 561063 561014 2026-06-23T11:13:11Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561063 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రసాయన శాస్త్రము | ముందరి = [[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=218 to=228 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] rcg3333sck16zxaotgksruc8g5po7af 104 214834 561016 2026-06-23T07:05:32Z Vihuu18 7318 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 561016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Vihuu18" /></noinclude>చాతుర్వర్ణ్యముల వారును,చండాలాది వర్గములుగా యేర్పడియున్న అంధ్రులనబడు బాహ్యజాతివారి సంతానమని వ్రాయుచున్నారు. శోచనీయ విషయము. ఐతరేయ బ్రాహ్మణములో యొక ఇది నీచ చండాలజాతి " అంధ్ర” నామమున కొనబడినది. మనుస్మృతిలో చండాలునకు విలోమజాతి స్త్రీయందు జనించిన చండాల జాతికంటె అధమ జాతులైన మేద, ఆంధ్ర, చుంచు, మద్దు మొదలైన బాహ్యజాతులలో " అంధ్ర " జాతియొకటి చెప్ప బడినది. ఇవి రెండును వేరు వేరు జాతులు కావు. ఈ రెండు నొక్కటే జాతి. “ అంధ్ర, అంధ్ర ” రెండు నేకార్ధమున బ్రయోగింపబడినవి. సృష్ట్యాది నుండియు, అంతకు పూర్వ కల్పములలోను, అటులనే అనాది నుండియు చాతుర్వర్ణ్యములు, అనులోమ, నీలోమజాతులు అన్నియు నుండియున్నవి. అట్టి అంధ్రాది జాతులుగా విశ్వామిత్రుని శాపహతు లైన నాతని సంతానము మారిపోయి విద్యా విహీనులయి పర్వతా రణ్యముల నాశ్రయించి చౌర్య హింసాదులచే జీవించుచుండినటుల ఐ రేయ [బ్రాహ్మణము చెప్పుచున్నది. దాని నావిధముగా విద్యా రణ్యులు తనకు పూర్వముండిన యాస్కాది భాష్యముల ననుసరించి శాపహతులయిన విశ్వామిత్ర సంతానము చోరులై దస్యులుగా మారి పోయిరని వ్రాసియున్నారు. అనాదినుండియునుండి, ప్రతిసృష్టిలోను వచ్చుచుండిన జాతులన్నిటియొక్క యుత్పత్తిని అనులోను, విలోమ ములచే కలిగిన సంకీర్ణ జాతుల యుత్పత్తిని మనువు వివరించి యున్నాడు. అట్టి విలోమ సంకీర్ణ జాతులలో అత్యంత జాతులలో చేరిన " అంధ్ర " జాతి యొకటి గలదు. “చాతుర్వర్ణ్య ములతో గూడిన ఆగ్యజాతి రాజనామమున " ఆంధ్ర”యను నామమును పొందియున్న దొకటిగలదు. ఇవి రెండు భిన్న జాతులు. చాతుర్వర్ణ్యములతో గూడి, వైదిక ధర్మమార్గాను సారులై, పవిత్రజాతియైన ఆర్యజాతి వారు నివసించిన దేశమును, వారి నొక కాలమున పరిపాలించిన రాజగు "ఆంధ్రనృపతి” నామమున ఆంధ్ర దేశమనియు అంతకుముం దనేక కోట్ల సం॥రముల నుండియు, నా ప్రదే శమున నివసించుచుండిన ఛాతుర్వర్ణ్య “ఆర్యులు” ఆంధ్రులనియు పిలు నా<noinclude><references/></noinclude> dtnh5awxorlat67zuvuwtm5iweg0vjw 104 214835 561019 2026-06-23T07:08:12Z Vihuu18 7318 /* అచ్చు దిద్దటం అవసరం లేదు */ 561019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Vihuu18" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> a146ad3n6lriq9bz7z34up56v9nhphc 104 214836 561020 2026-06-23T07:08:33Z Vihuu18 7318 /* అచ్చు దిద్దటం అవసరం లేదు */ 561020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Vihuu18" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> a146ad3n6lriq9bz7z34up56v9nhphc 104 214837 561021 2026-06-23T07:08:55Z Vihuu18 7318 /* అచ్చు దిద్దటం అవసరం లేదు */ 561021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Vihuu18" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> a146ad3n6lriq9bz7z34up56v9nhphc 104 214838 561022 2026-06-23T07:09:18Z Vihuu18 7318 /* అచ్చు దిద్దటం అవసరం లేదు */ 561022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Vihuu18" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> a146ad3n6lriq9bz7z34up56v9nhphc 0 214839 561024 2026-06-23T07:26:13Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = పంచాంగము | ముందరి = [[../రసాయన శాస్త్రము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్స...' 561024 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = పంచాంగము | ముందరి = [[../రసాయన శాస్త్రము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=229 to=248 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} inuwkqq06qokm59gballbaqxexv639e 561062 561024 2026-06-23T11:12:53Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561062 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = పంచాంగము | ముందరి = [[../రసాయన శాస్త్రము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=229 to=248 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] olsaly7hpvmj8eboqe64yzrlff3zr54 0 214840 561025 2026-06-23T07:29:45Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = మేరుప్రదేశము | ముందరి = [[../పంచాంగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1...' 561025 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = మేరుప్రదేశము | ముందరి = [[../పంచాంగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=249 to=268 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 734uitrnvxmgxw99jtwhaus38ih8ka1 561026 561025 2026-06-23T07:30:55Z Rajasekhar1961 50 561026 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = మేరుప్రదేశము | ముందరి = [[../పంచాంగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=249 to=262 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 8y8unnq1w360kemzpdy1vy2wog8wvc4 561061 561026 2026-06-23T11:11:57Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561061 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = మేరుప్రదేశము | ముందరి = [[../పంచాంగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=249 to=262 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] 492rspr5i9axanbd3dx0sv4gy6lsopx 0 214841 561028 2026-06-23T07:32:41Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా? | ముందరి = [[../మేరుప్రదేశము/]] | తదుపరి =లక...' 561028 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా? | ముందరి = [[../మేరుప్రదేశము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=263 to=272 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} nl0z8mjr0zeiva2duxd4oxyls8djej7 561029 561028 2026-06-23T07:33:41Z Rajasekhar1961 50 561029 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా? | ముందరి = [[../మేరుప్రదేశము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=263 to=269 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} o9vtb9eo1bi9y13fz1uhfm04w8mcav1 561069 561029 2026-06-23T11:15:55Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561069 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా? | ముందరి = [[../మేరుప్రదేశము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=263 to=269 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] g5cvtbhp19rasene5bzc5lpey9ypepa 0 214842 561030 2026-06-23T07:34:52Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కర్మయోగము | ముందరి = [[../రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?/]] | తదుపరి =లక్ష్...' 561030 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కర్మయోగము | ముందరి = [[../రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=270 to=279 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} gymi3kgm9bup6239b5oo18i0mqxj1os 561031 561030 2026-06-23T07:36:06Z Rajasekhar1961 50 561031 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కర్మయోగము | ముందరి = [[../రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=270 to=283 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 08hypmmwnatv36cjdqwcm7q2c15ry7u 561068 561031 2026-06-23T11:15:38Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561068 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = కర్మయోగము | ముందరి = [[../రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=270 to=283 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] corz099mwy1cwx0crk1adik3d26485r 0 214843 561032 2026-06-23T07:37:14Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = లలితకళలు | ముందరి = [[../కర్మయోగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <...' 561032 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = లలితకళలు | ముందరి = [[../కర్మయోగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=284 to=289 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 4zbwa0oaa730raq2vdajihnw0ap8012 561033 561032 2026-06-23T07:38:48Z Rajasekhar1961 50 561033 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = లలితకళలు | ముందరి = [[../కర్మయోగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=284 to=334 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} 1d2atcwg6hlswg59ua8jcyyarm9froy 561067 561033 2026-06-23T11:15:19Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:వ్యాసాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 561067 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు | అనువాదం= | విభాగము = లలితకళలు | ముందరి = [[../కర్మయోగము/]] | తదుపరి =[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1965 }} <pages index="లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf" from=284 to=334 /> {{smallrefs}} {{PD-India}} [[వర్గం:వ్యాసాలు]] r72yy47qq35ss29e81txdjqlv7eif2e 104 214844 561034 2026-06-23T07:48:53Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' తొమ్మిదవ ప్రకరణము. ప్రవర్ధనము (contd.) నారునాటుట; మొక్కలనుపాతుట. ఏడవ ప్రకరణమునందు చెప్పబడినట్లు పెంచునారును తగినంత యెత్తెదుగగనే విడదీసి నేలపైగాని, గోలెములలో గాని నాటవలసియు...' 561034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> తొమ్మిదవ ప్రకరణము. ప్రవర్ధనము (contd.) నారునాటుట; మొక్కలనుపాతుట. ఏడవ ప్రకరణమునందు చెప్పబడినట్లు పెంచునారును తగినంత యెత్తెదుగగనే విడదీసి నేలపైగాని, గోలెములలో గాని నాటవలసియుండును. కొన్ని జాతులసారు నెంతయశ్రద్ధగ 'నాటినను బ్రదుకును గాని సున్నితమయిన జాతులను నాటునపు డు కొంతజాగ్రత్త తీసికొనవలసియుండును. నారునాటునపుడు గమనింపవలసిన కొన్నిముఖ్యాంశముల నిచట వివరించెదము. 1. నారుదీయునపుడు మడి కొంచెము తేమగ నుండ వలెను. బాడిగాగాని, యారిపోయి గట్టిగ గాని యుండగూడదు. 2. మొక్కలు దీయునపుడు మొక్కల వేళ్లు తెగకుండ గను, వేళ్ళయందలిమూల రోమములు కంటియుండు మంటి రేణువు లు రాలిపోకుండగను శ్రద్ధ చేయవలెను. 3. వేళ్లు తెగినపుడుగాని విరిగినపుడుగానీ. యాభాగముల ను పీచు రేగకుండ గత్తెరించవలెను. లేక పదునై శకత్తి తో గోయవలెను.<noinclude><references/></noinclude> 7xirsxoyy1vgdj5p399u0xqkjkwtp9z 104 214845 561036 2026-06-23T09:03:42Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' కొంతప్రదేశమున గులాబి చేమంతి మల్లె మొదలగు పుష్పజాతులను ప్రత్యేకముగ పెంచదగును. బాటల పై నొకటి రెండుచోట్ల కమానులు వేసి వాన్ని పై మంచిమంచి లతల నెక్కించవచ్చును. కొన్నికొన్ని...' 561036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />59.2] ఉద్యాననిర్మాణము, 11</noinclude> కొంతప్రదేశమున గులాబి చేమంతి మల్లె మొదలగు పుష్పజాతులను ప్రత్యేకముగ పెంచదగును. బాటల పై నొకటి రెండుచోట్ల కమానులు వేసి వాన్ని పై మంచిమంచి లతల నెక్కించవచ్చును. కొన్నికొన్ని చిన్నజాతి తీగలను పెద్దతొట్లలోనుంచి వానివెనుకన మర్చిన గుర్రపుడెక్క యాకారముగల తడకలపై ప్రాకింపవచ్చును. బాటలసమీపమున గాని, ప్రాముఖ్యమయిన యితర చోట్ల గాని యొకటి రెండుచోట్ల నిటుకతో వర్తుల మగుసోపాన ములనుగట్టి వాని పైని కుండ్లలో నుంచిన మొక్కలను గుంపు (Grotto) గా సమర్చవచ్చును. పూలమళ్లకు చుట్టును గాని వెనుక గాని కొంత ప్రదేశ మును చదును చేసి దానిపై గరిక గడ్డిని పెంచి యప్పుడప్పుడు కత్తెరించుచున్న యెడల నా ప్రదేశములు పచ్చికతివాసివలె మి గుల రమ్యముగ నుండును. దీనిమధ్య నేదేని యందమయిన చెట్టు నొక దానిని పాతవచ్చును. శీతలమును, తేమను గోరు ఫెరనులు (Ferns) మొదలగు జాతులను బెంచుటకు దగినయొక చలువగృహము (Grass conservatory) యుద్యానవనమని చెప్పదగుపతితో టయం దును ఉండవలయును. దీనివిస్తీర్ణమును నమూనాయును తోట యొక్క విస్తీర్ణమును బట్టి నిర్ణయింపబడవలెను. తేరుకోర్వని కొన్ని జాతులను పెంచుట కొక గుట్ట<noinclude><references/></noinclude> 2epgepvobsyaji52tcvkl4nis0wh11v 104 214846 561037 2026-06-23T09:05:19Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '(Rockery) యు నీటిలో బెరుగు జాతులు కొకకొలనును విశాల మగునుద్యానములలో నిర్మింపవచ్చును. ఇట్లే యుద్యానవనములం దాయాజాతుల మొక్కల నక్కడక్కడ నింకను పలువిధములు సమర్చి తోటకు వన్నె దేవచ...' 561037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />12 ఉద్యాసకృషి ప్రథమపాఠములు. [భా.1</noinclude>(Rockery) యు నీటిలో బెరుగు జాతులు కొకకొలనును విశాల మగునుద్యానములలో నిర్మింపవచ్చును. ఇట్లే యుద్యానవనములం దాయాజాతుల మొక్కల నక్కడక్కడ నింకను పలువిధములు సమర్చి తోటకు వన్నె దేవచ్చును. గృహోపవనములలో నూతిసమీపమున గొంతప్రదేశ మున గృహకృత్యమున కుపయోగకరముగ నుండుకూరగాయ లను బెంచవచ్చును. ఆయాజాతులఫలవృక్షములను బాటల హక్కలను ఇతర ఆవరణ ఖాలీస్థలములందును అక్కడక్కడ నాటవచ్చును. విశాలముగ నున్న యెడల ఫలవృక్షములు గొన్నిటి నొకచోట ప్రత్యేకముగ నాటవచ్చును. ఆలయవనములనిర్మాణమునకును, నిర్వాహకమునకును గూడ పైని చెప్పినసూత్రములే వర్తించును. అందు రమ్యము లగు పర్ణజాతులకు బదులు, పూజ కనుకూలించుపుష్పజాతుల నే విస్తారముగ నాటవచ్చును. ఒక్కొక జాతియే ప్రత్యేకముగ బెంచబడుచేమంతి, గు లాబీ మొదలగు పూలతోటల యొక్కయు, మామిడి బత్తాయి మొదలగు ఫలారామములయొక్కయు నిర్మాణమును ఆయా జాతుల మొక్కలనుగూర్చి వ్రాయుచోటనే వ్రాయబడును.<noinclude><references/></noinclude> mijjwdtytj7emmgjnqxkxet9f8bifae 104 214847 561038 2026-06-23T09:06:53Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మూడవ ప్రకరణము. ఉద్యాన నిర్మాణము. (contd.) బడితోటలు. (School gardens) బడితోటలలో గృహోపవనములలోవలె రమ్యతయే ప్రధానముకాదు. వీనిలో బాలుర నాకర్షించుటకుతగి నయంద మైనజాతులనేగాక వారలకు విద్యగరపుట...' 561038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>మూడవ ప్రకరణము. ఉద్యాన నిర్మాణము. (contd.) బడితోటలు. (School gardens) బడితోటలలో గృహోపవనములలోవలె రమ్యతయే ప్రధానముకాదు. వీనిలో బాలుర నాకర్షించుటకుతగి నయంద మైనజాతులనేగాక వారలకు విద్యగరపుట కవసర మగునితర జాతులనుగూడ పెంచుటకును, వాని పెంచుటయందు పిల్లలే పరిశ్రమచేయుటకును దగినస్త్రదేశములు నేర్పాటుచేయవ లెను. మాదిరి జూపుట కొకబడితోట యొక్క పటము 14 వ పుటలో జూపబడెను. బడితోటలలో ఆవరణ ఇంటి చుట్టును గొంతప్రదేశము చదలి యొక బాట వేయవలెను. దీనికిని యావరణకును మధ్య గలప్రదేశమునందు ఫలవృక్షములు నాటవలెను. బాటవెలుపలి యంచున నందమగు కొన్ని యితర చెట్లును తుప్పలును గూడ "పెంచవచ్చును.<noinclude><references/></noinclude> 203oflhx2jttewo15o2n6dlrjjulsq2 104 214848 561039 2026-06-23T09:09:25Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చలువగృహము గలదు. దీనివెలుపల నాలుగుమూలల నాల్గు చిన్న పూలమళ్లు గలవు. చలువగృహమునకును యింటికినిమధ్య గులాబీలు ప్రత్యేకముగ పెంచబడు చున్న రెండు విశాలమయినమళ్లు గలవు. ఈ రెంటికిన...' 561039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />ప్ర.2] ఉద్యాననిర్మాణము. 9</noinclude>చలువగృహము గలదు. దీనివెలుపల నాలుగుమూలల నాల్గు చిన్న పూలమళ్లు గలవు. చలువగృహమునకును యింటికినిమధ్య గులాబీలు ప్రత్యేకముగ పెంచబడు చున్న రెండు విశాలమయినమళ్లు గలవు. ఈ రెంటికిని మధ్య నొకకాలితో 9వ గలదు. ఇంటి చుట్టును కొంతపడేరము కంకరవేసి పరిశుభ్రముగ నుంచబడెను. దీనిచుట్టును కొన్ని గోలెములలో పెంచినమొక్క లుంచబడెను. ఇంటికి కుడివైపున నూతిసమీపమున కొన్నిమళ్లలో కూరగాయలు పెంచబడుచున్నవి. వీనిమధ్యగా నొక కాలిత్రోవ పోవు చున్నది. చుట్టుగోడకు కొంతదూరమునచుట్టును ఒక వరుస ఫలవృక్షములు వాటబడెను. ఇతర చోట్ల నక్కడక్కడ రమ్యముగ నుండు నితర పెద్దవృకుములు కొన్ని గూడ నాటబడెను. బాటలును కాలితోవలును నేలమట్టముకంటే గొంచె, మెతుగ నుండవలెను. వీనిని కంకరతో గాని యిటుక పొడుము. తో గాని వేయవచ్చును. వీని నెపుడును గడ్డి మొలవకుండ శుభ్రపరచుచుండవలెను. పెద్ద బాటల ప్రక్కల నీడ నిచ్చునట్టియు నందముగ నుండునట్టియు చెట్లను పాతవలెను. వీనికి మధ్యమధ్యను కొన్ని కాలి త్రోవలప్రక్కలను రమ్యముగనుండు చిన్న చిన్న చెట్లను తుప్పల ను(Shrubs)పాతవచ్చును. కొన్ని త్రోవల పక్కల కుండ్లలో పెట్టిన మొక్కల నుంచవచ్చును. కొన్నిటిప్రక్కల సరుగుడు మొదలగు మొక్కలను రెండు మూడు వరుసలు దట్టముగ నాటి గజ మెత్తున కెవుడును కత్తెరించుటచే సొగ సైన వెలుగు 'నేర్పరచ వచ్చును. మందిరముచుట్టును కొంత ప్రదేశము కంకరవేసి గడ్డిపట్ట<noinclude><references/></noinclude> 2zj50mnmqol7zoykbzlmzkxwmee98h8 104 214849 561040 2026-06-23T09:11:12Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కు విశేషావకాశము గలదు. తోట వేయదలచిన ప్రదేశము వేయదలచినప్రదేశము యొక్క యాకారమునుబట్టియు అందును చుట్టుపట్లను నదివరకు పెరుగుచుండు వృక్షాదులయుక్కయు నిండ్లు నూతులు మొదలగు వా...' 561040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />ఉద్యాసనిర్మాణము. 59.2]</noinclude>కు విశేషావకాశము గలదు. తోట వేయదలచిన ప్రదేశము వేయదలచినప్రదేశము యొక్క యాకారమునుబట్టియు అందును చుట్టుపట్లను నదివరకు పెరుగుచుండు వృక్షాదులయుక్కయు నిండ్లు నూతులు మొదలగు వానియొక్కయు స్థానమునుబట్టియు నాలోచించి యుద్యాన నిర్మాణమునకు మొదట నొక ఫక్కి (Scheme) నేర్పరుచుకొని పిమ్మట నాప్రకారము నేలపై పని ప్రారంభించవలెను. ప్రతియుద్యానమునకును చుట్టుగోడ యుండుట యావశ్యకము. గోడనుకట్టుటకు సమర్థత లేనియెడలగాని ఆవరణ మిగుల పెద్దదిగానున్న యడలగాని గోడకు బదులు సీమచింత మొదలగు చెట్లతో కట్టవను పెంచవచ్చును. (రెండవభాగము కడపటిప్రకరణము చూడుడు) తోటనడుమ యజమానునిగృహము గాని, సర్వజనోప యోగముగ నిర్మింపబడు తోట యగునెడల నొక విశ్రామ మందిరముగాని యుండవలెను. చుట్టుగోడయం దుచితస్థలమున ముఖద్వారము నేర్పరచి దానినుండి మందిరము యెదుటికిబోయి తిరిగి వచ్చువెడల్పగు బాటయొకటి యుండవలెను. విశాలమగు తోటలలో నావరణచుట్టును గూడ గోడకు గొంతదూరమున నలుగురైదుగురు గలిసి విహరించుటకు దగిన బాటయొక టి వేయవచ్చును. ఈ పెద్ద బాటనుండి లోపలనుండు భాగము లన్నిటికిని దక్కువ వెడల్పుగల కాలిత్రోవలను ఏర్పరచవలెను. బాట లును కాలిత్రోవలును కేవలము నిడివిగానుండుటకంటె సౌమ్య<noinclude><references/></noinclude> 6tb0axoa9k4zmncokicqhl2u9qbmmm9 104 214850 561041 2026-06-23T09:12:34Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వృద్ధి చెందదు. నేలబొత్తిగా నిసుకనేల యయినను వండలితోలి బాగుపరచవలెను. రాతి నేలగాని కంకరనేలగాని యయిన యెడల పైని మిగుల నెత్తుగ మన్ను పోసి మొక్కలను బెంచవచ్చును; కాని లోతుగా వేర...' 561041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />6 చెంది ఉద్యానకృషి ప్రథమపాఠములు. [9.1</noinclude>వృద్ధి చెందదు. నేలబొత్తిగా నిసుకనేల యయినను వండలితోలి బాగుపరచవలెను. రాతి నేలగాని కంకరనేలగాని యయిన యెడల పైని మిగుల నెత్తుగ మన్ను పోసి మొక్కలను బెంచవచ్చును; కాని లోతుగా వేరుపారు పెద్ద చెట్లు బాగుగ నెదుగవు. ఉద్యాన వనములకు సామాన్యముగా గరుపనేలలు మిగులు ననుకూల ముగ నుండును. నేల ననుకూలముగ జేసిన పిమ్మట తోటకంతటికిని వల యునంత నీటి నిచ్చువసతి నేర్పరచుకొనవలెను. అనుకూల మయిననీటివసతి లేనియెడల నుద్యానవనమును నిర్మింపయత్నిం చుటే తప్పు. ఏవో కొన్ని మొక్కలను మాత్రము నాటి వానికి నీటి నెంతదూరమునందునుండియైనను దెచ్చి పోసి పెంచుచు వానితోనే దృప్తి నొందవలయును. సామాన్యముగ మంచినీరు పడుచోట్ల నొక విశాలమయిన నూతిని ద్రవ్వుట మంచిది, తోట లో మంచినీరు 'పడనియెడల బయటినుండి గొట్టముల గుండగాని గచ్చుబోదెగుండ గాని నీటిని నడిపించుకొని వచ్చి తోటలో నొకటి రెండు గచ్చుకుండ్లను గట్టి యందు నిల్వచేసికొనవలెను. మంచినేలయు నీరును లభించిన యెడల నిక నుద్యానని ర్మాణమునకు సమకట్టవచ్చును. తోటయందు బాటలును కా లిత్రోవలును 'నెక్కడెక్కడ నుండవలెనో యేజాతుల మొక్కల నెచట నాటవలెనో మొదలగు విషయములను నిర్ణయించుటయం దు యజమాని తనబుద్ధిసూక్ష్మతను చాతుర్యమును జూపుట<noinclude><references/></noinclude> lh6q9ok52vse7aiu6mj3tbnx5wcb8t4 104 214851 561042 2026-06-23T09:16:39Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దు బెంచదగుముఖ్యజాతుల యుద్భిజ్జములను గురించియు సంగ్ర హముగ వ్రాయబడును. సర్వజనోపయోగముగ నిర్మింపబడు గొప్పగొప్పయు ద్యానములనిర్మాణమును గురించియు అందు బెంచదగు నసంఖ్యములగు...' 561042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />39.2] ఉద్యాన నిర్మాణము</noinclude>దు బెంచదగుముఖ్యజాతుల యుద్భిజ్జములను గురించియు సంగ్ర హముగ వ్రాయబడును. సర్వజనోపయోగముగ నిర్మింపబడు గొప్పగొప్పయు ద్యానములనిర్మాణమును గురించియు అందు బెంచదగు నసంఖ్యములగు నుద్భిజ్జములను గురించియు సవిస్తరముగ దెలుపుట కీపుస్తకము చాలకపోయినను గృహోపవనములు మొదలగు సామాన్యోద్యానముల నిర్మాణమునకును పాలను మునకును నిది మిగుల సాహాయ్యపడును. రెండవ ప్రకరణము. ఉద్యాననిర్మాణము. ఉద్యాన నిర్మాణమునకు ముందు తోట వేయదలచినసలముయొక్క యనుకూలతను పరీక్షింపవలెను. తోట వేయు ప్రదేశ ము పల్లముగా నున్న యెడల చెరువుచున్ను గాని కాల్వవండలి గాని యివిలభి పనియెడల ననుకూల మగ్గు మరియేయితర మన్నుగాని పోసి మెరక చేయవలెను. ఇవశ నేలయం దే మొక్కయు<noinclude><references/></noinclude> 8xrhp0v2ytgncv21pnv6r1m4rncvqyw 104 214852 561043 2026-06-23T09:18:08Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బడుకూరగాయలతోటలును, ఫలములకొరకు విరివిగ బెంచబడు మామిడితోటలు బత్తాయితోటలు మొదలగునవియు నుద్యాన వనములను పేరునకు దగకపోయినను అవియన్నియు నుద్యాన కృషితో సంబంధించిన వే. ఉద్యాన...' 561043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />4 ఉద్యానకృషి ప్రథమపాఠములు. [భా.1</noinclude>బడుకూరగాయలతోటలును, ఫలములకొరకు విరివిగ బెంచబడు మామిడితోటలు బత్తాయితోటలు మొదలగునవియు నుద్యాన వనములను పేరునకు దగకపోయినను అవియన్నియు నుద్యాన కృషితో సంబంధించిన వే. ఉద్యానములలో పైతరగతులు గాక 'బడితోటలు, (School Gardens)అనబడు మరియొక విధమగుతోటలు గూడ నీమధ్య ప్రాముఖ్యతకు వచ్చుచున్నవి. బడిపిల్లలకు బ్రకృతిజ్ఞాన ము సులభముగ గలుగునట్లు నూతన పద్ధతుల ప్రకారము విద్యగర పుటకీతోట లత్యంతావశ్యకములు. వీనియందు బాలురకు రంజక ముగనుండుకొన్ని పూల మొక్కలను శాకములనుఫలవృక్షములను బెంచి చూపుటచే పిల్లవాండ్రకు వానియం దనురాగము పుట్టిం చి వారల పరిశీలనాశక్తిని(Power of observation) పురికొల్ప వచ్చును. ప్రకృతిశాస్త్ర పాఠపుస్త కములందును గణితములందు ను వ్రాయబడిన విషయములకు నిదర్శనములను (Examples ) వ్రాయబడినవిషయములకు జూపుటకీ బడితోటలందు జాల యవకాశము గలుగుటచే నావిష యములు బాలురకు సులభముగ నాటును. కృషియే ప్రజల ముఖ్యజీవనోపాధియగునీ దేశమున నీతోటలమూలమున బాలుర హృదయములందు వ్యవసాయబీజములను చిన్నతనమునం దే నాటుట యెంతయు శ్రేయోదాయకము. ఈచిన్నపుస్తకమునందు ఉద్యానికృషితో సంబంధించి నకొన్నిముఖ్యాంశములను గురించియు సామాన్యో ద్యానములం<noinclude><references/></noinclude> fypwsfltau3ul4krbo8huzzbydzhvo8 104 214853 561046 2026-06-23T09:21:00Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గృహోపవనము లని పేరు. ప్రతిగృహస్తుడును ఇంచుక శ్రద్ధచేసిన యెడల తనయింటిచుట్టును గలకొద్ది ప్రదేశమందే శక్త్యనుసా రముగ గొన్నికొన్ని జాతుల మొక్కలను బెంచి తనయావరణ ను రమ్యముగను...' 561046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />[5.1] ఉపోద్ఘాతము. 3.</noinclude>గృహోపవనము లని పేరు. ప్రతిగృహస్తుడును ఇంచుక శ్రద్ధచేసిన యెడల తనయింటిచుట్టును గలకొద్ది ప్రదేశమందే శక్త్యనుసా రముగ గొన్నికొన్ని జాతుల మొక్కలను బెంచి తనయావరణ ను రమ్యముగను పరిశుభ్రముగను నుంచుకొని యారోగ్యము ను, సౌఖ్యమును, ఆనందమును అనుభవింపవచ్చును. దేవాలయములయావరణలందు బూజకు గావలసిన పు ష్పాదికములు పెంచుప దేశములు మరియొక తరగతియుదాన ములు. వీనిని ఆలయవనములు (Temple gardens) అనవచ్చును. సామాన్యముగ నిట్టితోటలు పేరుపొందిన ప్రతిదేవాలయ సమీపమునను గలవు; కాని యిందనేకములు మొదట నెంతయో సొమ్ము వ్యయము చేసి రమ్యముగనుండునట్లు నిర్మింపబడి నను తరువాత వానిని శ్రద్ధగా జూడకపోవుటచే జిట్టడవులవలె డొంకలు బలిసి యుద్యానవన నామమున కించుకయు సర్హత లేక యున్నవి. ధర్మకర్తలును వానిపై నధికారము గలయిత రులును నీవిషయమై కొంచము శ్రద్ధవహించినయెడల నీతోట లను ఆలయవనములుగనే గాక ఒక విధమగు చిన్న పురో ద్యాన ములుగ మార్చి గ్రామవాసులకు సౌఖ్యమును గలుగజేయ వచ్చును. పట్టణముల సమీపమందు బూవులయమ్మకముకొరకు ప్ర త్యేకముగ బెంచబడు చేమంతితోటలు మల్లెతోటలు గులాబితో టలు మొదలగునవియు, శాకముల విక్రయమునకు సాగుచేయ<noinclude><references/></noinclude> 9ftx3xuy19dehip5o6ezo21i5cj9vpp 104 214854 561047 2026-06-23T09:22:09Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆంగ్లప్రభుత్వ మీదేశమున నాటుకొనినప్పటినుండియు మరలా నీవిద్యకు నూతనవికాసము గలిగి యిపు డిపు డభివృద్ధిలోనికి వచ్చుచున్నది. ఉద్యానములను వానియుపయోగమును బట్టి కొన్ని తర గతు...' 561047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />2 ఉద్యానకృషి ప్రధమపాఠములు. [భా.1</noinclude>ఆంగ్లప్రభుత్వ మీదేశమున నాటుకొనినప్పటినుండియు మరలా నీవిద్యకు నూతనవికాసము గలిగి యిపు డిపు డభివృద్ధిలోనికి వచ్చుచున్నది. ఉద్యానములను వానియుపయోగమును బట్టి కొన్ని తర గతులుగ విభాగింపవచ్చును. గొప్పగొప్పపట్టణములం దక్కడక్కడ సర్వజనోపయో గమునకై దొరతనపువారిచేతను పట్టణపరిపాలక సంఘముల చే తను మహారాజులు జమీదారులు మొదలగువారిచేతను నిర్మిం ఫబడు విశాలము లగుదోటలు మొదటితరగతిలోనివి. చెన్నపు రియందలివ్యవసాయికో ద్యాన సంఘము వారితోట (The Madras Agri-horticultural Society's Gardens)యు బెంగుళూరునం దలి లాల్ భాగ్ (Lal-bhag ) తోటయు నిందుకు దాహరణములు. ఇట్టియుద్యానములను 'పురోద్యానములు' (Public gardens) అనవచ్చును. మహారాజులు రాజప్రతినిధులు మొదలగువారు నివసిం చుమందిరములచుట్టును విహారార్ధము నిర్మింపబడు విశాల మ గుతోటలు రెండవతరతిలోనివి. చెన్నపురిగవర్నరుగారు నివసిం చు గిండీ యందలి భవనమును ఉదకమండల మందలి భవనమును గూడ మిగుల రమ్యములగునా రామములచే జుట్టబడియున్నవి. సామాన్యగృహస్తులు దమయావరణలందు బెంచుకొను చిన్న చిన్న పూలతోటలు మరియొక తరగతిలోనివి. వీనికి<noinclude><references/></noinclude> qhruboc4x7zltvru2bau8iovx5m6pq3 104 214855 561048 2026-06-23T09:23:02Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఉద్యాన కృషిప్రథమపాఠములు. ప్రధమభాగము..సామాన్యవిషయములు. మొదటిప్ర్రకరణము కన్నుల కింపుగ నుండుటకును విహారముకొరకును మన నివాసములచుట్టు గాని సర్వజనోపయోగముగ నుండుటకు దగినముఖ...' 561048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఉద్యాన కృషిప్రథమపాఠములు. ప్రధమభాగము..సామాన్యవిషయములు. మొదటిప్ర్రకరణము కన్నుల కింపుగ నుండుటకును విహారముకొరకును మన నివాసములచుట్టు గాని సర్వజనోపయోగముగ నుండుటకు దగినముఖ్యప్రదేశములయందు గాని రమణీయము లగునానా విధతరుల తాగుల్మాదులను మనోహరముగ నమర్చి పెంచుతోటలకు (ఉద్యానములు' లేక 'ఉద్యానవనములు' అని పేరు* ఇట్టితోటలను బెంచుటయే ‘ఉద్యాన కృషి'. ఉద్యానకృషి యీదేశమున మిగుల బురాతనమై పూర్వకాలమున గొందరు కొందరు ప్రభువుల కాలమున నుచ్చస్థితి యం దుండినను యిటీవలదక్కి సవిద్యలవలనే యిదియు దేశకాల వైపరీత్యముల చేతను ప్రజలకు బ్రకృతివిద్యలం దభిలాష తక్కువ గుటచేతను పాశ్చాత్య దేశములలోవలె శ్రమక్రమాభివృద్ధి నొం దుటకు బదులు తనయౌన్నత్యమును గోల్పోయెను. అయినను<noinclude><references/></noinclude> 5t6tq4wgoo6zub02cpkcc2dr48b1hc5 104 214856 561050 2026-06-23T09:31:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|21}}</noinclude>మును మాని యన్నిమతముల నాదరింతము. సర్వజ్ఞుఁడును, పరమదయానిధియును నగు పరమేశ్వరుఁడు తదంశస్వరూపులైన జీవుల కాయావారికిఁ దగిన శ్రేయోమార్గముల నాయామతరూపమున నేర్పఱచియున్నాఁ డని నిశ్చయించి యాయా మతములయం దాయావారికి శ్రద్ధాభక్తులు గలుగఁజేసి ఆయామార్గముల ననుష్ఠించునటులఁ బురికొల్పుదము. వైషమ్యములు మాని యందఱము సోదర భావమున నత్యంత ప్రేమతో నన్యోన్య సహకారులమై భగవత్కైంకర్యమును జేయుదము. లోకమునం దసూయా స్పర్ధాతిరస్కారాదిరూపమైన ద్వేషమును మాన్పి సకలజనులను భక్తిప్రేమామృతభరితులనుగఁ జేసి లోకమందంతట నైకమత్యము నెఱపి లోకోపకారమునకుఁ బాటుపడుదము. లోకమునంతయు సుఖ పూరితముగఁ జేయుదము. పరమేశ్వరప్రీతిఁ జేయుదము. కృతార్థుల మగుదము. {{c|సర్వేజనా స్సుఖినోభవంతు !}} {{rule|2cm}}<noinclude><references/></noinclude> pv5jxsuls8hctyg3p3a3fo32piky7a8 104 214857 561051 2026-06-23T09:40:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|22|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>{{p|fs100|ac}}రెండవయధ్యాయము</p> {{p|fs100|ac}}గురుశిష్యధర్మములు</p> సృష్ట్యాదిని భగవంతుఁడు మానవుల సృజించి వారలఁ గృతార్థులనుజేయ మన్వాదిమహాత్ములను సైతము మానవకోటియందు నవతరింపఁ జేసె నని పూర్వాధ్యాయమున సూచింపఁబడియె. ఆ మహనీయుల స్వరూప మించుక విచారింపఁదగియున్నది. ఒక్కొక్క బ్రహ్మకల్పమునందును జన్మించు జీవులయందనేక తారతమ్యములు గలవు. వారిలోఁ గొందఱైనను బూనికతోఁ దమధర్మముల నెఱింగి చక్కఁగ ననుష్ఠించి తత్ఫలములఁ బూర్ణముగ నొందఁజాలియుందురు. ఇట్లు గొందఱు స్వధర్మములఁ జక్కఁగ ననుష్ఠించి యనేకజన్మములఁ గ్రమక్రమమునఁ బక్వమునొంది సంసారసాగరమును దాఁటి పరిపూర్ణులయి, సిద్ధులై, ధర్మస్వరూపులై, యీశ్వరతాదాత్మ్యమును జెంది ముక్తులై యీశ్వరాజ్ఞాపరిపాలనమునె పూని లోకహితము పొంటె వర్తించుచుఁ గల్పాంతమున నీశ్వరునియందు లీనమైయుందురు. పూర్వకల్పమునఁ గడతేరిన యమ్మహాపురుషులు వర్తమానకల్పాదియందు ఆధికారికులై<noinclude><references/></noinclude> e2jhlk4bhde51h4uj74qqzfpyeh3dsa 104 214858 561052 2026-06-23T09:50:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|23}}</noinclude>పామరజనోద్ధారణార్థము జనన మొందుదురు, కాని కేవల సామాన్యజనులవలెఁ గర్మనిబద్ధులై జననమొందువారు కారు. ఇట్టివారే ఋషు లనునామమునఁ బరఁగువారు. వారలు పరిపూర్ణబ్రహ్మానందానుభవము కలవారయ్యును, సంసారసాగరమున మునింగియుండు నజ్ఞులయం దపారకరుణచే లోకమున మాటిమాటికి సమాననామరూపములతో <ref>పరిపూర్ణులైన జన్మమున వారుధరించిన స్థూలశరీరమునే, తమయోగబలముతో, వేలకొలది వత్సరములకాలము నిలుపుకొని కాని, లేక ఇష్టానుసార మాశరీరమును విడిచి మరియొకశరీరము ధరించినను, పూర్వపు నామరూపములనే ధరించిగాని, లోకమునవర్తింతురు. వారు జరామరణములను జయించినవారనబడుదురు.</ref> జన్మించి శరీరధారులై వర్తింతురు! లోకమున నసంఖ్యాకులగు జీవులు పామరులై సమస్తదుఃఖభాజనులయి సంసారమున వర్తింపుచుండఁ దాము నిర్వాణసుఖ మనుభవింప నిచ్ఛలేనివారలై యపారదయచే లోకమున జీవులందఱును గడతేరుదనుక నీ మహాపురుషులు పాటుపడ నిశ్చయించి వర్తింతురు. వీరలు బ్రహ్మవిద్యానిధులై జగమునందలి యజ్ఞానాంధకారమును దొలఁగించి బ్రహ్మజ్ఞానమను వెలుఁగును బ్రకాశింపఁజేసి జగము నుద్ధరింపఁ బూనియున్న వారు. వారులు పరమాత్మ తత్త్వమును, పరమాత్మకును జీవులకును బ్రపంచమునకును గలసంబంధమును, సమస్తభూతముల యథార్థతత్త్వమును సమస్తభూతములు ప్రాప్యస్థానమును బొందుటకు సాధనము .<noinclude><references/></noinclude> kgygzcqzz1ozwqdenviuo9ok2gmqrp5 104 214859 561054 2026-06-23T10:02:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|24|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}</noinclude>లగు మార్గములను జక్కఁగఁ దెలిసియుండుటం జేసి ప్రకృతి జనసామాన్యమునకు వలయు ధర్మములను నిరూపింపఁ దగి యున్న వారు. మహర్షులనఁ దగువారలే కల్పాదియందు రాజులుగ సహితము జన్మించి సకలజనుల రక్షంచి యందఱచే వారివారికిం దగిన ధర్మము లనుష్ఠింపఁజేయుదురు. అప్పుడు సర్వజనోపయోగముగ వర్ణాశ్రమధర్మముల స్థాపించి జీవకోటులయోగ్యతానుసారముగ వర్ణాశ్రమవిభాగమును జేసి తగినకట్టుబాటుల నేర్పఱచి లోకమును బరిపాలించుచుందురు. మనుస్మృతి లోనగు ధర్మశాస్త్రములన్నియు మహర్షిప్రోక్తములే. ఆపురాతనగ్రంథములయందు రాజధర్మములును, భృత్యధర్మములు, సాంఘికనియమములు, బ్రహ్మవిద్యాసారము మొదలగునవి సమగ్రముగఁ బ్రతిపాదింపఁబడియున్నవి. బ్రహ్మవిద్యాసార మనఁదగు పరవిద్యను భగవంతుఁడు మనువు, ఇక్ష్వాకు మొదలగు రాజర్షులమూలముననే లోకమున వ్యాపింపఁజేసెనని శ్రీగీతాశాస్త్రమునఁ జెప్పఁబడియున్నది. <poem> {{left margin|5em}} ఇమం వివస్వతే యోగం ప్రోక్తవా నహమవ్యయమ్ । వివస్వాన్ మనవే ప్రాహ మనురిక్ష్వాక వే౽బ్రవీత్ ॥ ఏవం పరంపరాప్రాప్తమిమం రాజర్షయోవిదుః । స కాలే నేహ మహతా యోగో నష్టః పరంతప ॥ {{right|(గీతా 4 - 1, 2.)}} </poem> తా. శాశ్వత మైన యీయోగమును నే నర్జునా సూర్యున కుపదేశించితి. అతఁడు మనువునకుం జెప్పె. మను విక్ష్వాకు<noinclude><references/></noinclude> h6sdr3np0pfigyxgt1abzyqr4xdduyb 104 214860 561056 2026-06-23T10:11:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 561056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|25}}</noinclude>నృపున కెఱిఁగించె. ఇట్లు క్రమక్రమముగ వచ్చిన యీయోగసారమును రాజర్షు లెఱుఁగుదురు. అట్టి యీ యోగము చిరకాలము జరుగఁగా నశించెను. మహర్షులచేఁ బ్రతిపాదింపఁబడిన ధర్మము లన్నియుఁ కాలానుసారముగ గల్పాంతమువఱకు ననుష్ఠేయము లయియున్న యవి. చక్కఁగ బరిశీలించి చూడ నాధర్మములు ఒక్కదేశమునకుమాత్రముగాని, ఒక్క కాలమునకుఁ గాని నిర్దేశింపఁబడినట్లుగానరావు. అవి యధికారానుగుణముగ సర్వజనానుష్ఠేయములును, సర్వలోకోపయుక్తములును, అయియున్న యవి; సర్వజ్ఞులయిన వారిచే విధింపఁబడి యుండుటంజేసి జీవుని సర్వోత్తమ మగుపదవిని జెందించుటయం దతిసమర్థము లయి యున్నవి. ఆధునికులు వారలవలెఁ బరిపూర్ణజ్ఞానులు గామిం జేసి, నావిధుల తాత్పర్యము గ్రహింపలేక వానిస్వారస్య మెఱుంగఁజాలకున్నారు. ఆధర్మము లన్నియుఁ జక్కఁగ ననుష్ఠింపఁబడినచో లోకమున మానవకోటికి మాత్రమే గాక చరాచరములగు సమస్తభూతములకు నత్యంతసుఖ మొనఁగూర్పఁ జాలియుండును. మఱియు నీ ధర్మాచరణమున నె యదృశ్యము లగు భువరాదిసూక్ష్మలోకవాసులగు దేవతలకును, మానవులకును ఆనుకూల్యము సిద్ధించి లోకమున దేవతా ప్రసాదసాధ్యములగు వృష్ట్యాదులు సకాలమునఁ గల్గుటయును సస్యములు ఫలించుటయును సిద్దించి లోకమునకుఁ బరమ సుఖావాప్తి గలుగఁజాలును. అజ్ఞానముచే నాధర్మములను<noinclude><references/></noinclude> c8ftya5526t8ed9panjvza108l6a9i3