క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగ యోగము

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగ యోగము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2249</id>
    <revision>
      <id>561087</id>
      <parentid>561086</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T11:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* సర్వతః పాణిపాదం */</comment>
      <origin>561087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18910" sha1="apttptotjwq3jsj8mwdq15iu8o9sbsk" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>apttptotjwq3jsj8mwdq15iu8o9sbsk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561088</id>
      <parentid>561087</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T11:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం */</comment>
      <origin>561088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19162" sha1="8ebj7wv4ilkrqieqw5wmcgw1zmssu58" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>8ebj7wv4ilkrqieqw5wmcgw1zmssu58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561089</id>
      <parentid>561088</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం */</comment>
      <origin>561089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19389" sha1="9zpjcc2fdyz0xokhxi3dfsxl84zkg6w" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>9zpjcc2fdyz0xokhxi3dfsxl84zkg6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561090</id>
      <parentid>561089</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* అవిభక్తం చ భూతేషు */</comment>
      <origin>561090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19625" sha1="ghj9zwa0au3hzci844jk5cctf1t8ulq" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>ghj9zwa0au3hzci844jk5cctf1t8ulq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561091</id>
      <parentid>561090</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః */</comment>
      <origin>561091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19879" sha1="6lv787vgfdxo3f6ivofcn8jtmmyhign" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>6lv787vgfdxo3f6ivofcn8jtmmyhign</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561092</id>
      <parentid>561091</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం */</comment>
      <origin>561092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20119" sha1="rqcu6vct6syjf882fmgnmfeyx00e8om" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>rqcu6vct6syjf882fmgnmfeyx00e8om</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561093</id>
      <parentid>561092</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ప్రకృతిం పురుషం చైవ */</comment>
      <origin>561093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20367" sha1="2a17ztwik7ucqi44hwuznkg58kq8ka4" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>2a17ztwik7ucqi44hwuznkg58kq8ka4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561094</id>
      <parentid>561093</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* కార్యకరణకర్తృత్వే */</comment>
      <origin>561094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20613" sha1="r1n2ax4q7e5qqgn15r4qcrdc39lruis" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>r1n2ax4q7e5qqgn15r4qcrdc39lruis</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561095</id>
      <parentid>561094</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* పురుషః ప్రకృతిస్థో హి */</comment>
      <origin>561095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20863" sha1="4504frx2jgtvzum88ma3yi68ob9ymvi" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>4504frx2jgtvzum88ma3yi68ob9ymvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561096</id>
      <parentid>561095</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా */</comment>
      <origin>561096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21114" sha1="1ddg4t8c9fkhdpksmlpkirp10bism5e" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>1ddg4t8c9fkhdpksmlpkirp10bism5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561097</id>
      <parentid>561096</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* య ఏవం వేత్తి పురుషం */</comment>
      <origin>561097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21330" sha1="1q1np5i9lscx73vil005eqk2i1hwvof" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>1q1np5i9lscx73vil005eqk2i1hwvof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561098</id>
      <parentid>561097</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి */</comment>
      <origin>561098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21568" sha1="0ifqj337ebw3xbhdc780d55vwxq562n" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>0ifqj337ebw3xbhdc780d55vwxq562n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561099</id>
      <parentid>561098</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* అన్యే త్వేవమజానన్తః */</comment>
      <origin>561099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21821" sha1="c42wb0ujbwbdkcqzxpsndnvzjc1hqv8" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>c42wb0ujbwbdkcqzxpsndnvzjc1hqv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561100</id>
      <parentid>561099</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* యావత్సంజాయతే */</comment>
      <origin>561100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22086" sha1="en1zl3twv3gifi31z3fkxtbcdlmdxz2" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>en1zl3twv3gifi31z3fkxtbcdlmdxz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561101</id>
      <parentid>561100</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* సమం సర్వేషు భూతేషు */</comment>
      <origin>561101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22323" sha1="l6kh79k8ri2dy76322vlro3h0rd4lch" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>l6kh79k8ri2dy76322vlro3h0rd4lch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561102</id>
      <parentid>561101</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర */</comment>
      <origin>561102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22560" sha1="kmnpc6fmc5ydo86k4wwq1lxcf4vu4g4" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>kmnpc6fmc5ydo86k4wwq1lxcf4vu4g4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561103</id>
      <parentid>561102</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని */</comment>
      <origin>561103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22782" sha1="7zpwe78cl2xpeb1h9b1jhugzenrcs41" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>7zpwe78cl2xpeb1h9b1jhugzenrcs41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561104</id>
      <parentid>561103</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి */</comment>
      <origin>561104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22985" sha1="eg9e46nbp7xdpsv04q8lj9n6fk35hqr" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 13-31 ||

ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>eg9e46nbp7xdpsv04q8lj9n6fk35hqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561105</id>
      <parentid>561104</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః */</comment>
      <origin>561105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23219" sha1="9zrniilqxqio2tnxbkauznnt3wf81qi" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 13-31 ||

ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః|

శరీరస్థోऽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే|| 13-32 ||

ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>9zrniilqxqio2tnxbkauznnt3wf81qi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561106</id>
      <parentid>561105</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం */</comment>
      <origin>561106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23457" sha1="m4b5h3pfef1shnrkwlj6q0isa37ausz" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 13-31 ||

ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః|

శరీరస్థోऽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే|| 13-32 ||

ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే|

సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే|| 13-33 ||

ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>m4b5h3pfef1shnrkwlj6q0isa37ausz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561107</id>
      <parentid>561106</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం */</comment>
      <origin>561107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23707" sha1="kuncv80mopr39nn07j85feoxh5qc3jt" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 13-31 ||

ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః|

శరీరస్థోऽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే|| 13-32 ||

ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే|

సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే|| 13-33 ||

ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః|

క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత|| 13-34 ||

ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>kuncv80mopr39nn07j85feoxh5qc3jt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561108</id>
      <parentid>561107</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం */</comment>
      <origin>561108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23960" sha1="mg7bml98qjc3xywbcn9aydtyupb8pd8" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 13-31 ||

ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః|

శరీరస్థోऽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే|| 13-32 ||

ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే|

సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే|| 13-33 ||

ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః|

క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత|| 13-34 ||

ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం జ్ఞానచక్షుషా|

భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాన్తి తే పరమ్|| 13-35 ||

ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 


{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>mg7bml98qjc3xywbcn9aydtyupb8pd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561109</id>
      <parentid>561108</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీనివాస్ బందరు</username>
        <id>7291</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం */</comment>
      <origin>561109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24358" sha1="i9pl9z5k8p0y501jiya1o3b7u6lqcva" xml:space="preserve">{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = {{PAGENAME}}
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
__NOTOC__ 


===ప్రకృతిం పురుషంచైవ===
అర్జున ఉవాచ|

ప్రకృతిం పురుషం చైవ క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ|

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామి జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ|| 13-1 ||

అర్జునుడిట్లనియెను: హే కేశవా! ప్రకృతియననేమి? పురుషుడెవ్వడు? క్షేత్రమనగానేమి? క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడు? జ్ఞానమనగానేమి? జ్ఞేయస్వరూపమెట్టిది? వీటిని గూర్చి తెలియగోరుచున్నాను. 

===ఇదం శరీరం కౌన్తేయ===
శ్రీభగవానువాచ|

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే|

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః|| 13-2 ||

శ్రీ భగవానుడిట్లనియెను: ఓ అర్జునా! ఈ దేహము క్షేత్రమని చెప్పబడుచున్నది. ఈ క్షేత్ర ధర్మము నెవడెరుంగునో వానిని క్షేత్రజ్ఞుడని ఈ విషయమును తెలిసినవారు చెప్పుదురు. 

===క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి===
క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ|| 13-3 ||

మరియు ఓ అర్జునా! సర్వదేహములందుండెడి క్షేత్రజ్ఞుడైన జీవుని నన్నుగా ఎరుగుము. ఇట్లు క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞులగూర్చి తెలిసికొనెడి జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానమని నా మతము. 

===తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ===
తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్|

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు|| 13-4 ||

ఆ క్షేత్రమేదియో, ఎటువంటిదో, ఎట్టి వికారము కలదియో, దేనివలన బుట్టినదో, ఆ క్షేత్రజ్ఞుడెవ్వడో, ఎట్టి ప్రభావము గలవాడో ఆ  సంగతిని సంగ్రహముగా నాద్వారా వినుము. 

===ఋషిభిర్బహుధా గీతం===
ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్|

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః|| 13-5 ||

ఈ క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విషయము మహర్షుల చేత అనేక విధాలుగా వివరింపబడినది. పెక్కు శాఖలు కలిగిన వేదాలలో ఇది పలు విధములుగా విభజించి నిరూపించబడినది. బ్రహ్మసూత్ర పదాలు దీనిని గురించి హేతు బద్ధంగా నిశ్చయించి చెప్పాయి. 

===మహాభూతాన్యహంకారో===
మహాభూతాన్యహంకారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ|

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః|| 13-6 ||

మహాభూతాలు(ఐదు)అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము(అష్టవిధ ప్రకృతి), ఇంద్రియాలు పది, మనస్సు, ఇంద్రియ గోచరవిషయాలు ఐదూ(మొత్తం 24క్షేత్రాలు)

===ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం===
ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సంఘాతశ్చేతనా ధృతిః|

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్|| 13-7 ||

ఇచ్చ, ద్వేషం, సుఖఅం, దుఃఖం, శరీరం, చేతనత్వం, పట్టుదల ఇవి వికారాలతో కూడిన క్షేత్రం అని సంగ్రహంగా చెప్పడమైంది. 

===అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా===
అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్|

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః|| 13-8 ||

తనని తాను పొగడక పోవడం, ఢంభము లేకుండా ఉండడమూ, అహింసా, ఓర్పూ, నిజాయితీ, గురు శుశ్రూష, శుచిత్వమూ, స్తిరత్వమూ, ఆత్మనిగ్రహమూ. 

===ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార===
ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహంకార ఏవ చ|

జన్మమృత్యుజరావ్యాధిదుఃఖదోషానుదర్శనమ్|| 13-9 ||

ఇంద్రియ విషయాలలో వైరాగ్యమూ అహంకారము లేకపోవడము , పుట్టుకలో, చావులో, ముసలితనంలో, రోగంలో, దుఃఖాన్ని, దోషాన్ని నిత్యమూ చూడటమూ,

===అసక్తిరనభిష్వఙ్గః===
అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు|

నిత్యం చ సమచిత్తత్వమిష్టానిష్టోపపత్తిషు|| 13-10 ||

ఆసక్త భావము లేకపోవడము, పుత్రులు-భార్య గృహము మొదలైన వాటితోతాధాత్మ్యము చెందక పోవడము, ఇష్టాలు ప్రాప్తించినా, ఇష్టం కానిది ప్రాప్తించినా మనస్సుని సమస్థితిలో ఉంచుకోవడమూ, 

===మయి చానన్యయోగేన===
మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ|

వివిక్తదేశసేవిత్వమరతిర్జనసంసది|| 13-11 ||

Lఇంకా, నాలోఅనన్య యోగంతో ఉండే వ్యభిచరించని భక్తీ, ఏకాంతంలో గడపడమూ, జనసమర్ధంలో అభిరుచి లేకపోవడమూ, 

===అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం===
అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్|

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోऽన్యథా|| 13-12 ||

19.నిత్యమూ ఆధ్యాత్మ జ్ఞానము ఉండడమూ, 
20.తత్వ జ్ఞానము యొక్క లక్ష్యాన్ని దర్శించడము జ్ఞానమని చెప్పబడింది. దానికి భిన్నమైనది అంతా అజ్ఞానము.

===జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి===
జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే|

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే|| 13-13 ||

దేనిని తెలుసుకోవడము వలన జీవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడో ఆ జ్ఞేయ వస్తువుని గురించి చెబుతాను. అది లేనిది పరబ్రహ్మము. అది సత్తు కాదని, అసత్తు కాదని చెప్పబడుతుంది. 

===సర్వతః పాణిపాదం===
సర్వతః పాణిపాదం తత్సర్వతోऽక్షిశిరోముఖమ్|

సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి|| 13-14 ||

దానికి అంతటా చేతులు, కాళ్ళూ, కళ్ళు, తలలూ, నోళ్ళు, చెవులు ఉండి, అది లోకంలో సర్వాన్ని ఆవరించి ఉంటుంది. 

===సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం===
సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్|

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ|| 13-15 ||

అపర బ్రహ్మము ఇంద్రియాల లక్షణాల ద్వారా ప్రకాశించేది, ఏ ఇంద్రియాలు తనలో లేనిది, దేనిని అంటకుండానే అన్నింటినీ భరించేది, గుణ హీనమైనా కూడా గుణాలను భోగించేది. 

===బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం===
బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ|

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్|| 13-16 ||

అది(జ్ఞేయము)జీవుళ్ళకు బయటా, లోపలా ఉండేది, కదిలేది కదలనిది కూడా ఐనా, సూక్ష్మము ఐనందువలన 
తెలియబడదు. (అవిద్వాంసులకు)దూరంగానూ, విద్వాంసులకు దగ్గరగాను ఉన్నది. 

===అవిభక్తం చ భూతేషు ===
అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్|

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ|| 13-17 ||

ఆ పరబ్రహ్మము విభాగములు లేనిదైనా, జీవుళ్ళలో విభజింపబడి నట్లుగానూ, జీవులను భరించేది, సృష్టి సంహారాలను చేసేదిగా తెలియాలి. 

===జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః ===
జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే|

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్|| 13-18 ||

వెలుగలకు వెలుగది. (అజ్ఞానమనే)చీకటికి ఆవల ఉన్నదని చెప్పబడుతుంది. అదే జ్ఞానమూ, జ్ఞేయమూ, జ్ఞాన
గమ్యమూ అందరి హృదయాలలో సిద్ధించి ఉన్నది. 

===ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం===
ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః|

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే|| 13-19 ||

క్షేత్రం, జ్ఞానం, జ్ఞేయం సంగ్రహంగా చెప్పబడినాయి. నా భక్తుడు దీనిని తెలుసుకొని నాభావాన్ని(మోక్షాన్ని) పొందుతాడు. 

===ప్రకృతిం పురుషం చైవ===
ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి|

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్|| 13-20 ||

ప్రకృతి పురుషులిద్దరూ అనాది అని తెలుసుకో. వికారాలూ, గుణాలూ ప్రకృతి నుండి పుట్టాయని తెలుసుకో. 

===కార్యకరణకర్తృత్వే===
కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే|

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే|| 13-21 ||

కార్యకార్యాల తయారీకి ప్రకృతి కారణము అని చెప్పబడుతుంది. సుఖదుఃఖాల అనుభవాలకు కర్త పురుషుడని
చెప్పబడతాడు.

===పురుషః ప్రకృతిస్థో హి ===
పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్|

కారణం గుణసఙ్గోऽస్య సదసద్యోనిజన్మసు|| 13-22 ||

ప్రకృతిలో నిలిచిన పురుషుడు ఆ ప్రకృతి  నుండి పుట్టిన గుణాలను అనుభవిస్తాడు. గుణాలతో అతడి సంయోగమే
అతడు మంచీ, చెడు జన్మలెత్తడానికి కారణము. 

===ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా===
ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః|

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేऽస్మిన్పురుషః పరః|| 13-23 ||

ఈ శరీరంలో పరమ పురుషుడు సాక్షి అనీ, అనుమతించేవాడనీ, భరించేవాడనీ, భోగించేవాడనీ, మహేశ్వరుడనీ
పరమాత్మ అనీ చెప్పబడుతున్నాడు. 

===య ఏవం వేత్తి పురుషం===
య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ|

సర్వథా వర్తమానోऽపి న స భూయోऽభిజాయతే|| 13-24 ||

పూర్వము చెప్పిన విధంగా పురుషుణ్ణీ, గుణాలతో సహా ప్రకృతినీ ఎవరు తెలుసుకుంటారో, అతడు ఎలా ప్రవర్తించినా
తిరిగి పుట్టడు. 

===ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి===
ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా|

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే|| 13-25 ||

కొందరు ధ్యానము ద్వారా తమలోనే తమ ఆత్మని ఆత్మ ద్వారా చూస్తారు. కొందరు జ్ఞాన యోగము ద్వారాను, మరి కొందరు కర్మ యోగము ద్వారాను ఆత్మను చూస్తారు. 

===అన్యే త్వేవమజానన్తః===
అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే|

తేऽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః|| 13-26 ||

ఈ ప్రకారంగా తెలుసుకోలేని వారు కూడా అన్యుల ద్వారా విని, అలా విన్న దానిపై గురి ఉంచిన వారు కూడా సంసారాన్ని తప్పక తరిస్తారు. 

===యావత్సంజాయతే===
యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్|

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ|| 13-27 ||

భరతశ్రేష్టుడా ! స్థావర జంగమ రూపమగు ప్రాణికోటి ఏదైతే ఉందో అది క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల కలయిక వలననే పుడుతుందని
తెలుసుకో. 

===సమం సర్వేషు భూతేషు===
సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్|

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి|| 13-28 ||

నశించిపోయే వాటిలో నశించని తత్వముగా, అన్ని భూతాలలో సమంగా ఉన్నపరమేశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, 
నిజమైన దృష్టి కలవాడు. 

===సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర===
సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్|

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్|| 13-29 ||

సర్వత్ర సమంగా ఉన్న ఈశ్వరుణ్ణి సమంగా చూసిన వాడే, తనని తాను హింసించుకోనివాడు. అతడు దానివలన పరమ గతిని చేరుకుంటాడు. 

===ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని===
ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః|

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి|| 13-30 ||

అన్ని విధాలైన కర్మలు ప్రకృతివలననే జరుగుతున్నాయని, ఆత్మ ఏమీ చెయ్యదనీ తెలిసినవాడే నిజమైన చూపు
కలవాడు. 

===యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి===
యదా భూతపృథగ్భావమేకస్థమనుపశ్యతి|

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా|| 13-31 ||

ఎప్పుడైతే(మానవుడు)వేరు వేరుగా కనిపించే ప్రాణికోటి ఏకత్వము మీద ఆధారపడి ఉన్నదని, అక్కడినుండే  విస్తరించిందని నిరంతరము చూడగలుగుతాడో అప్పుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. 

===అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః===
అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్పరమాత్మాయమవ్యయః|

శరీరస్థోऽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే|| 13-32 ||

ఆది లేని వాడు నిర్గుణుడు కనుక, ఈ పరమాత్మ అవ్యయుడు. కౌంతేయా! శరీరంలో ఉన్నా అతడు కర్మ చెయ్యడు. 
ఆ కర్మ ఫలంతో మలినపడడు. 

===యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం===
యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే|

సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే|| 13-33 ||

ఎలాగైతే అంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆకాశం సూక్ష్మ తత్వం వలన దేనిచేతా అంటబడదో, అలాగే దేహమంతటా వ్యాపించి ఉన్న ఆత్మ అంటబడదు. 

===యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం===
యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః|

క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత|| 13-34 ||

ఓ భారతా! ఎలాగైతే సూర్యుడు ఒక్కడే ఈ యావత్తు లోకాన్ని ప్రకాశింప చేస్తాడో, అలాగే ఈ యావత్తు క్షేత్రాన్ని క్షేత్రధారి ఒక్కడే ప్రశింప చేస్తాడు. 

===క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం===
క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోరేవమన్తరం జ్ఞానచక్షుషా|

భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాన్తి తే పరమ్|| 13-35 ||

ఈ ప్రకారంగా క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞుల భేదాన్ని, భూత ప్రకృతి నుండి మోక్షం పొందే పద్ధతిని జ్ఞాన దృష్టితో ఎవరు తెలుసుకుంటారో
వాళ్ళు పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. 

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు

బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశోऽధ్యాయః|| 13 ||{{header3
 | title    = [[భగవద్గీత - తెలుగు అనువాదము]]
 | author   = 
 | section  = 
 | translation = [[అథ త్రయోదశోऽధ్యాయః |సంస్కృత శ్లోకములు]]
}}
{{భగవద్గీత}}</text>
      <sha1>i9pl9z5k8p0y501jiya1o3b7u6lqcva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వికీసోర్స్:రచ్చబండ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5373</id>
    <revision>
      <id>561141</id>
      <parentid>560262</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>561141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21084" sha1="qeypeuau7jlepcpez4i13u8btp1pydr" xml:space="preserve">{{రచ్చబండ}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;10%&quot;
||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]]  [[/పాత చర్చ 6| ..6]]  [[/పాత చర్చ 7| ..7]]  [[/పాత చర్చ 8| ..8]]  [[/పాత చర్చ 9| ..9]]  [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}}
|-
|&lt;inputbox&gt; 
type=fulltext
prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ
break=no
width=15
searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు
&lt;/inputbox&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;20%&quot;
||{{సహకారం_స్థితి}}
|}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు   ==

{{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు,  మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో  సమస్య పరిష్కరించబడింది.  పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC)
::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC)

== ప్రాచీన ఫాంట్  &lt;s&gt;&quot;౯&quot;&lt;/s&gt; ౝ ==

{{ping|Arjunaraoc}}
{{ping| Rajasekhar1961}}

కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9.  కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము.  కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా  తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు  ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది.  ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది.  నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత  వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి.  మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో  Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి.  ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu  Font స్థాపించుకొని  ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు.  [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::: క్రోమ్ బ్రౌజర్  లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC)
::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు ([https://phabricator.wikimedia.org/T428991 చేర్చబడింది]).   వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 జూన్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;</text>
      <sha1>qeypeuau7jlepcpez4i13u8btp1pydr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>11099</id>
    <revision>
      <id>561121</id>
      <parentid>555757</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="epb5shim7w6p1b3tbtw6zcwemh9ycjb" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కొమర్రాజు
 |అసలుపేరు = వెంకట లక్ష్మణరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
 |పుట్టిన_యేడు = 1877
 |గిట్టిన_యేడు = 1923
 |వివరణ = తెలుగులో మొట్టమొదటి విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాత మరియు విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి స్థాపకుడు - కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు. తెలుగువారికి చరిత్ర పరిశోధనలు పరిచయం చేసి, ఉన్నత ప్రమాణాలతో చరిత్ర, విజ్ఞాన రచనలను తెలుగులో అందించడానికి శ్రీకారం చుట్టిన ఉత్తమ విజ్ఞానవేత్త.  అంతేకాదు, ఎందరో సాహితీమూర్తులకు ఆయన సహచరుడు, ప్రోత్సాహకుడు, స్ఫూర్తి ప్రదాత. అజ్ఞానాంధకారంలో నిద్రాణమైన తెలుగుజాతిని మేలుకొలిపిన మహాపురుషులలో లక్ష్మణరావు ఒకడు.
 |బొమ్మ= Komarraju Venkata Lakshmana Rao.jpg
 |వికీపీడియా_లంకె = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}


===రచనలు===
# [[ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం (ప్రథమ సంపుటం)]] (1932) {{small scan link|ఆంధ్ర-విజ్ఞాన-సర్వస్వము-1.pdf}}
# [[ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వం (ద్వితీయ సంపుటం)]] (1934) {{small scan link|Andhravijnanasarvasvamupart2.pdf}}
# [[విజ్ఞాన సర్వస్వం (నాల్గవ సంపుటం)]]
# [[హిందూమహాయుగము]] (1910) {{small scan link|హిందూ మహాయుగము.djvu}}
# [[దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము]]
# [[ఢిల్లీ దర్బారు]] (1912) {{small scan link|Delhi-Darbaru.pdf}}

===వ్యాసములు===
# [[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]] {{small scan link|లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf}}
# [[ఏబది వేల బేరము]]
# [[ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక 1910]] లో '' సువర్ణ దేవాలయము ''
# [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2/సంచిక 1/శ్రీనాధుని గ్రంథముల కాలనిర్ణయము]] (1918)

==రచయిత గురించిన రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కొమఱ్ఱాజు వేంకట లక్ష్మణరావు]]
* [[అమ్మనుడి/సంపుటి 4/జూలై 2018/'విజ్ఞాన సర్వస్వం' కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు]]

[[వర్గం:రచయితలు-క]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు]]</text>
      <sha1>epb5shim7w6p1b3tbtw6zcwemh9ycjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కోట వెంకటాచలం</title>
    <ns>102</ns>
    <id>14749</id>
    <revision>
      <id>561190</id>
      <parentid>559487</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>561190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="f0izradzdqrzt7yptczlupcn9mdxfgb" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కోట
 |అసలుపేరు = వెంకటాచలం
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
 |పుట్టిన_యేడు = 1885
 |గిట్టిన_యేడు = 1959
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=  Kota venkatachalam rarebooksocietyofindia org 001.png
 |వికీపీడియా_లంకె = కోట వెంకటాచలం
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[ఆంధ్రుల పుట్టుపుర్వోత్తరములు]]&lt;references/&gt;
* [[కలియుగ రాజవంశములు]]
* [[జంబూద్వీపము (అందలి వర్షవిభాగములు)]]
* ''[[ఆంధ్రులెవరు?]]'' (1949)

{{authority control}}</text>
      <sha1>f0izradzdqrzt7yptczlupcn9mdxfgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561191</id>
      <parentid>561190</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1016" sha1="nkhmqkjztnnfq5cuqxdwt1fg6lt11j1" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కోట
 |అసలుపేరు = వెంకటాచలం
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
 |పుట్టిన_యేడు = 1885
 |గిట్టిన_యేడు = 1959
 |వివరణ = ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, చరిత్ర పరిశోధకులు, విమర్శకులు
 |బొమ్మ=  Kota venkatachalam rarebooksocietyofindia org 001.png
 |వికీపీడియా_లంకె = కోట వెంకటాచలం
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[ఆంధ్రుల పుట్టుపుర్వోత్తరములు]]&lt;references/&gt;
* [[కలియుగ రాజవంశములు]]
* [[జంబూద్వీపము (అందలి వర్షవిభాగములు)]]
* ''[[ఆంధ్రులెవరు?]]'' (1949)

{{authority control}}</text>
      <sha1>nkhmqkjztnnfq5cuqxdwt1fg6lt11j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Mana-Jeevithalu.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>65713</id>
    <revision>
      <id>561125</id>
      <parentid>246271</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>రవిచంద్ర</username>
        <id>146</id>
      </contributor>
      <comment>అక్షర దోషం సవరణ</comment>
      <origin>561125</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7682" sha1="owujno3carwa0hq0nffmo8d1v6nsqcz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Ajaybanbi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|
{{p|fs200}}విషయసూచిక
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/అహంకారులైన ముగ్గురు ధర్మపరాయణులు|1. అహంకారులైన ముగ్గురు ధర్మపరాయణులు]]}} 
 |{{DJVU page link|1|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/తాదాత్మ్యభావన|2. తాదాత్మ్యభావన]]}} 
 |{{DJVU page link|4|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/వ్యర్థ ప్రసంగం, వ్యాకులత|3. వ్యర్థ ప్రసంగం, వ్యాకులత]]}} 
 |{{DJVU page link|7|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/ఆలోచన, ప్రేమ|4. ఆలోచన, ప్రేమ]]}} 
 |{{DJVU page link|10|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/ఏకాంతం, ఒంటరితనం|5. ఏకాంతం, ఒంటరితనం]]}} 
 |{{DJVU page link|12|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/శిష్యుడు, గురువు|6. శిష్యుడు, గురువు]]}} 
 |{{DJVU page link|14|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/ధనవంతులు, దరిద్రులు|7. ధనవంతులు, దరిద్రులు]]}} 
 |{{DJVU page link|16|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/పూజలూ, మతం మార్చుకోవటం|8. పూజలు, మతం మార్చుకోవటం]]}} 
 |{{DJVU page link|19|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/జ్ఞానం|9. జ్ఞానం]]}} 
 |{{DJVU page link|22|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/మాన్యత|10. మాన్యత]]}} 
 |{{DJVU page link|25|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/రాజకీయాలు|11. రాజకీయాలు]]}} 
 |{{DJVU page link|27|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/అనుభవం పొందటం|12. అనుభవం పొందటం]]}} 
 |{{DJVU page link|30|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/సద్గుణం|13. సద్గుణం]]}} 
 |{{DJVU page link|33|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/హృదయ నిరాడంబరత|14. హృదయ నిరాడంబరత]]}} 
 |{{DJVU page link|35|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/వ్యక్తిలోని బహుముఖాలు|15. వ్యక్తిలోని బహుముఖాలు]]}} 
 |{{DJVU page link|38|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/నిద్ర|16. నిద్ర]]}} 
 |{{DJVU page link|40|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/సంబంధ బాంధవ్యాల్లో ప్రేమ|17. సంబంధ బాంధవ్యాల్లో ప్రేమ]]}} 
 |{{DJVU page link|43|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/తెలిసినది, తెలియనిది|18. తెలిసినది, తెలియనిది]]}} 
 |{{DJVU page link|46|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/సత్యాన్వేషణ|19. సత్యాన్వేషణ]]}} 
 |{{DJVU page link|49|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/సున్నితత్వం|20. సున్నితత్వం]]}} 
 |{{DJVU page link|53|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/వ్యక్తి, సమాజం|21. వ్యక్తి, సమాజం]]}} 
 |{{DJVU page link|56|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/&quot;నేను&quot; (అహం)|22. &quot;నేను&quot; (అహం)]]}} 
 |{{DJVU page link|59|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/నమ్మకం|23. నమ్మకం]]}} 
 |{{DJVU page link|62|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/నిశ్శబ్దం|24. నిశ్శబ్దం]]}} 
 |{{DJVU page link|65|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/భోగభాగ్యాలను త్యజించటం|25. భోగభాగ్యాలను త్యజించటం]]}} 
 |{{DJVU page link|67|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/పునశ్చరణ, అనుభూతి|26. పునశ్చరణ, అనుభూతి]]}} 
 |{{DJVU page link|71|9}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[మన జీవితాలు - జిడ్డు కృష్ణమూర్తి వ్యాఖ్యానాలు/రేడియో, సంగీతం|27. రేడియో, సంగీతం]]}} 
 |{{DJVU page link|73|9}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>owujno3carwa0hq0nffmo8d1v6nsqcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>మీడియావికీ:Gadget-Cropimage.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>99530</id>
    <revision>
      <id>561178</id>
      <parentid>559019</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>change scale to 1.0 as it might be distorting the preview image</comment>
      <origin>561178</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="18675" sha1="e9eelydiz5eqwiawpfm51mf9x50945p" xml:space="preserve">/**
 * Tutorial script: ExtractImage (&quot;Extract area typically image  from pdf/djvu files of pages&quot;)
 *
 * A user script which adds a link to the toolbox to show a pop-up
 * dialog with page graphic of a book  and  enable a selection of an area(typically image) in it.
 *
 * Demonstrates:
 * - Use of the API
 * - Use of jQuery
 * - Use of ResourceLoader and some of the default modules that come with it
 * - Use of localization
 *
 * (Be bold and improve it!)
 *
 * Authors:
 * Arjuna Rao Chavala, 2015, Public domain
 * * Maintenace:
 * User:Jayprakash12345, 2018
 * */

mw.loader.using(['jquery.ui'], function() {

    function cropimage() {
        var cictext = [&quot;&quot;];
        var scale = 1.0;
       
        var $dialog = $('&lt;div&gt;&lt;/div&gt;')
            .html(
                '&lt;div id=&quot;container&quot;&gt;' +
                // BUGFIX: Removed hardcoded ID to prevent ghost canvas conflicts on multiple opens
                '&lt;canvas class=&quot;crop-canvas&quot; width=&quot;300&quot; height=&quot;400&quot; style=&quot;border: 1px solid black; max-width: 100%;&quot;&gt;' +
                'This text is displayed if your browser does not support HTML5 Canvas.' +
                '&lt;/canvas&gt;' +
                '&lt;/div&gt;'
            )
            .dialog({
                autoOpen: true,
                title: 'Crop image!',
                dialogClass: &quot;no-close&quot;, 
                width: '70%',
                modal: true,
                closeOnEscape: false,
                // BUGFIX: Guarantee complete destruction even if closed abnormally
                close: function() {
                    $(this).dialog('destroy').remove();
                },
                buttons: {
                    &quot;Done&quot;: function() {
                        if (getTemplatetext(cictext, scale)) {
                            console.log(cictext[0]);
                            var $target = $('#wpTextbox1');
                            if ($target.length) {
                                // BUGFIX: Modern insertion works with syntax highlighting (CodeMirror)
                                if (typeof $target.textSelection === 'function') {
                                    $target.textSelection('encapsulateSelection', { pre: cictext[0] });
                                } else {
                                    $target.val(cictext[0] + $target.val());
                                }
                            }
                            $(this).dialog('destroy').remove();
                        }
                    },
                    &quot;Cancel&quot;: function() {
                        $(this).dialog('destroy').remove();
                    }
                }
            });

        // Pass the actual newly created DOM node directly to bypass ID conflicts
        var canvasNode = $dialog.find('.crop-canvas')[0];
        shapeinit(canvasNode);
    }
    
    function Shape(state, x, y, w, h, fill) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.state = state;
        this.x = x || 0;
        this.y = y || 0;
        this.w = w || 1;
        this.h = h || 1;
        this.fill = fill || '#AAAAAA';
    }

    Shape.prototype.draw = function(ctx) {
        &quot;use strict&quot;;
        var i, cur, half;
        ctx.fillStyle = this.fill;
        ctx.fillRect(this.x, this.y, this.w, this.h);
        if (this.state.selection === this) {
            ctx.strokeStyle = this.state.selectionColor;
            ctx.lineWidth = this.state.selectionWidth;
            ctx.strokeRect(this.x, this.y, this.w, this.h);

            half = this.state.selectionBoxSize / 2;

            this.state.selectionHandles[0].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[0].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[1].x = this.x + this.w / 2 - half;
            this.state.selectionHandles[1].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[2].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[2].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[3].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[3].y = this.y + this.h / 2 - half;

            this.state.selectionHandles[4].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[4].y = this.y + this.h / 2 - half;

            this.state.selectionHandles[6].x = this.x + this.w / 2 - half;
            this.state.selectionHandles[6].y = this.y + this.h - half;

            this.state.selectionHandles[5].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[5].y = this.y + this.h - half;

            this.state.selectionHandles[7].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[7].y = this.y + this.h - half;
            ctx.fillStyle = this.state.selectionBoxColor;
            for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
                cur = this.state.selectionHandles[i];
                ctx.fillRect(cur.x, cur.y, this.state.selectionBoxSize, this.state.selectionBoxSize);
            }
        }
    };

    Shape.prototype.contains = function(mx, my) {
        &quot;use strict&quot;;
        return (this.x &lt;= mx) &amp;&amp; (this.x + this.w &gt;= mx) &amp;&amp;
            (this.y &lt;= my) &amp;&amp; (this.y + this.h &gt;= my);
    };
    
    var myState=[]; 
    var imageObj = new Image();
    var curResourceCounter = 0;
    var initcomplete = false;
    
    function CanvasState(canvas) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.canvas = canvas;
        this.width = canvas.width;
        this.height = canvas.height;
        this.ctx = canvas.getContext('2d');
        
        var i;
        
        this.valid = false; 
        this.shapes = []; 
        this.dragging = false; 
        this.resizeDragging = false; 
        this.expectResize = -1; 
        this.selection = null;
        this.dragoffx = 0; 
        this.dragoffy = 0;
        this.selectionHandles = [];
        for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
            this.selectionHandles.push(new Shape(this));
        }
        this.displayedImageWidth = 0;
        this.displayedImageHeight = 0;
        this.horScalingFactor = 0;
        this.verScalingFactor = 0;

        myState = this;
        canvas.addEventListener('selectstart', function(e) {
            e.preventDefault();
            return false;
        }, false);
        
        canvas.addEventListener('mousedown', function(e) {
            var mouse, mx, my, shapes, l, j, mySel;
            if (myState.expectResize !== -1) {
                myState.resizeDragging = true;
                return;
            }
            mouse = myState.getMouse(e);
            mx = mouse.x;
            my = mouse.y;
            shapes = myState.shapes;
            l = shapes.length;
            for (j = l - 1; j &gt;= 0; j -= 1) {
                if (shapes[j].contains(mx, my)) {
                    mySel = shapes[j];
                    myState.dragoffx = mx - mySel.x;
                    myState.dragoffy = my - mySel.y;
                    myState.dragging = true;
                    myState.selection = mySel;
                    myState.valid = false;
                    return;
                }
            }
            if (myState.selection) {
                myState.selection = null;
                myState.valid = false; 
            }
        }, true);
        
        canvas.addEventListener('mousemove', function(e) {
            var mouse = myState.getMouse(e),
                mx = mouse.x,
                my = mouse.y,
                oldx, oldy, j, cur;
            if (myState.dragging) {
                mouse = myState.getMouse(e);
                myState.selection.x = mouse.x - myState.dragoffx;
                myState.selection.y = mouse.y - myState.dragoffy;
                myState.valid = false; 
            } else if (myState.resizeDragging) {
                oldx = myState.selection.x;
                oldy = myState.selection.y;

                switch (myState.expectResize) {
                    case 0:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 1:
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 2:
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 3:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        break;
                    case 4:
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        break;
                    case 5:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                    case 6:
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                    case 7:
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                }
                myState.valid = false; 
            }

            if (myState.selection !== null &amp;&amp; !myState.resizeDragging) {
                for (j = 0; j &lt; 8; j += 1) {
                    cur = myState.selectionHandles[j];
                    if (mx &gt;= cur.x &amp;&amp; mx &lt;= cur.x + myState.selectionBoxSize &amp;&amp;
                        my &gt;= cur.y &amp;&amp; my &lt;= cur.y + myState.selectionBoxSize) {
                        myState.expectResize = j;
                        myState.valid = false;

                        switch (j) {
                            case 0: this.style.cursor = 'nw-resize'; break;
                            case 1: this.style.cursor = 'n-resize'; break;
                            case 2: this.style.cursor = 'ne-resize'; break;
                            case 3: this.style.cursor = 'w-resize'; break;
                            case 4: this.style.cursor = 'e-resize'; break;
                            case 5: this.style.cursor = 'sw-resize'; break;
                            case 6: this.style.cursor = 's-resize'; break;
                            case 7: this.style.cursor = 'se-resize'; break;
                        }
                        return;
                    }
                }
                myState.resizeDragging = false;
                myState.expectResize = -1;
                this.style.cursor = 'auto';
            }
        }, true);
        
        canvas.addEventListener('mouseup', function() {
            myState.dragging = false;
            myState.resizeDragging = false;
            myState.expectResize = -1;
            if (myState.selection !== null) {
                if (myState.selection.w &lt; 0) {
                    myState.selection.w = -myState.selection.w;
                    myState.selection.x -= myState.selection.w;
                }
                if (myState.selection.h &lt; 0) {
                    myState.selection.h = -myState.selection.h;
                    myState.selection.y -= myState.selection.h;
                }
            }
        }, true);
        
        this.selectionColor = '#CC0000';
        this.selectionWidth = 2;
        this.selectionBoxSize = 6;
        this.selectionBoxColor = 'darkred';
        this.interval = 30;
        setInterval(function() {
            myState.draw();
        }, myState.interval);
    }

    CanvasState.prototype.addShape = function(shape) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.shapes.push(shape);
        this.valid = false;
    };

    CanvasState.prototype.clear = function() {
        &quot;use strict&quot;;
        this.ctx.clearRect(0, 0, this.width, this.height);
    };

    CanvasState.prototype.draw = function() {
        &quot;use strict&quot;;
        var ctx, shapes, l, i, shape, mySel, img;
        if (!this.valid) {
            ctx = this.ctx;
            shapes = this.shapes;
            img = imageObj;
            this.clear();
            
           if (curResourceCounter &gt; 0) {
                if (img.height &gt;= img.width) {
                    this.displayedImageHeight = this.height;
                    this.verScalingFactor = this.height / img.height;
                    this.displayedImageWidth = Math.round(this.verScalingFactor * img.width);
                    this.horScalingFactor = this.verScalingFactor;
                } else {
                    this.displayedImageWidth = this.width;
                    this.horScalingFactor = this.width / img.width;
                    this.displayedImageHeight = Math.round(this.horScalingFactor * img.height);
                    this.verScalingFactor = this.horScalingFactor;
                }
                ctx.drawImage(img, 0, 0, this.displayedImageWidth, this.displayedImageHeight);
                if (initcomplete ){
                    shapes[0].x = Math.round(this.displayedImageWidth / 2 - 0.1 * this.displayedImageWidth);
                    shapes[0].y = Math.round(this.displayedImageHeight / 2 - 0.1 * this.displayedImageHeight);
                    shapes[0].w = Math.round(0.2 * this.displayedImageWidth);
                    shapes[0].h = Math.round(0.2 * this.displayedImageHeight);
                    initcomplete = false; 
                }
            }
            l = shapes.length;
            for (i = 0; i &lt; l; i += 1) {
                shape = shapes[i];
                if (shape.x &lt;= this.width &amp;&amp; shape.y &lt;= this.height &amp;&amp;
                    shape.x + shape.w &gt;= 0 &amp;&amp; shape.y + shape.h &gt;= 0) {
                    shapes[i].draw(ctx);
                }
            }
            if (this.selection !== null) {
                ctx.strokeStyle = this.selectionColor;
                ctx.lineWidth = this.selectionWidth;
                mySel = this.selection;
                ctx.strokeRect(mySel.x, mySel.y, mySel.w, mySel.h);
            }
            this.valid = true;
        }
    };
    
    // BUGFIX: Completely rewrote mouse coordinate mapping to handle Modern CSS Scaling natively.
    CanvasState.prototype.getMouse = function(e) {
        &quot;use strict&quot;;
        var rect = this.canvas.getBoundingClientRect();
        
        // Handle CSS scaling issues
        var scaleX = this.canvas.width / rect.width;
        var scaleY = this.canvas.height / rect.height;

        return {
            x: (e.clientX - rect.left) * scaleX,
            y: (e.clientY - rect.top) * scaleY
        };
    };
    
    var getTemplatetext = function(a,scale) {
    var cic = {
        Image: &quot;&quot;,
        Page: 0,
        bSize: 0,
        cWidth: 0,
        cHeight: 0,
        oTop: 0,
        oLeft: 0,
        Location: &quot;&quot;,
        Description: &quot;&quot;
    };
    var str=&quot;&quot;;
        var cictext=a[0];
        str = imageObj.src;
        if (!str){
            alert('Wait for scan image of page to load completely and then try');
            return false;
        }
        
        var wgTitle = mw.config.get('wgTitle');
        var titleParts = wgTitle.split('/');
        
        cic.Image = titleParts[0]; 
        cic.Page = titleParts.length &gt; 1 ? titleParts[1] : 1;
        
        cic.bSize = Math.round(myState.displayedImageWidth*scale);
        cic.cWidth = Math.round(myState.shapes[0].w*scale);
        cic.cHeight = Math.round(myState.shapes[0].h*scale);
        cic.oTop = Math.round(myState.shapes[0].y*scale);
        cic.oLeft = Math.round(myState.shapes[0].x*scale);
        cic.Location = &quot;center&quot;;
        cic.Description = &quot;&quot;;
        
        cictext = &quot;{{Css image crop\n&quot;;
        cictext += &quot;|Image = &quot; + decodeURIComponent(cic.Image) + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Page = &quot; + cic.Page + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|bSize = &quot; + cic.bSize + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|cWidth = &quot; + cic.cWidth + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|cHeight = &quot; + cic.cHeight + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|oTop = &quot; + cic.oTop + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|oLeft = &quot; + cic.oLeft + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Location = &quot; + cic.Location + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Description = &quot; + cic.Description + &quot;\n}}\n&quot;;
        a[0]=cictext;
        return true;
    };

    function shapeinit(canvasNode) {
        &quot;use strict&quot;;

        var s = new CanvasState(canvasNode);

        s.addShape(new Shape(s, 0, 0, 50, 50, 'rgba(0,205,0,0.7)'));
        var imgSmall = $('.prp-page-image img');
        
        if (imgSmall.length === 0) {
            alert('Could not find the page scan. Please ensure the image is fully loaded on the screen.');
            return;
        }
        
        imageObj.height = imgSmall.attr('height');
        imageObj.width = imgSmall.attr('width');
        imageObj.onload = function () {
            ++curResourceCounter;
            initcomplete = true;
            myState.valid = false;
        };
        imageObj.src = imgSmall.attr('src');
    }
    
    var customizeToolbar = function() {
        if (mw.config.get(&quot;wgNamespaceNumber&quot;) === 104) {
            var $target = $('#wpTextbox1');
            
            if ($target.length &amp;&amp; typeof $target.wikiEditor === 'function') {
                $target.wikiEditor('addToToolbar', {
                    section: 'main',
                    group: 'insert',
                    tools: {
                        &quot;cropimage&quot;: { 
                            label: 'Crop image',
                            type: 'button',
                            icon: 'https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e4/Crop_button.svg',
                            action: {
                                type: 'callback',
                                execute: function() {
                                    cropimage();
                                }
                            }
                        }
                    }
                });
            }
        }
    };

    if ( [ 'edit', 'submit' ].indexOf( mw.config.get( 'wgAction' ) ) !== -1 ) {
        
        mw.loader.using( [ 'ext.wikiEditor', 'mediawiki.util' ] ).then( function () {
            $( function () {
                customizeToolbar();
                
                if (mw.config.get(&quot;wgNamespaceNumber&quot;) === 104) {
                    var portlet = mw.util.addPortletLink('p-tb', '#', 'Crop image', 't-cropimage', 'Crop an image from the page scan');
                    $(portlet).on('click', function(e) {
                        e.preventDefault();
                        cropimage();
                    });
                }
            } );
        } );
    }

});</text>
      <sha1>e9eelydiz5eqwiawpfm51mf9x50945p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561179</id>
      <parentid>561178</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Did not work [[Special:Contributions/Arjunaraoc|Arjunaraoc]] ([[User talk:Arjunaraoc|చర్చ]]) రద్దుచేసిన కూర్పు [[Special:Diff/561178|561178]]</comment>
      <origin>561179</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="18676" sha1="4slkxyje5mydy5syv1waaj1escb63df" xml:space="preserve">/**
 * Tutorial script: ExtractImage (&quot;Extract area typically image  from pdf/djvu files of pages&quot;)
 *
 * A user script which adds a link to the toolbox to show a pop-up
 * dialog with page graphic of a book  and  enable a selection of an area(typically image) in it.
 *
 * Demonstrates:
 * - Use of the API
 * - Use of jQuery
 * - Use of ResourceLoader and some of the default modules that come with it
 * - Use of localization
 *
 * (Be bold and improve it!)
 *
 * Authors:
 * Arjuna Rao Chavala, 2015, Public domain
 * * Maintenace:
 * User:Jayprakash12345, 2018
 * */

mw.loader.using(['jquery.ui'], function() {

    function cropimage() {
        var cictext = [&quot;&quot;];
        var scale = 1.50;
       
        var $dialog = $('&lt;div&gt;&lt;/div&gt;')
            .html(
                '&lt;div id=&quot;container&quot;&gt;' +
                // BUGFIX: Removed hardcoded ID to prevent ghost canvas conflicts on multiple opens
                '&lt;canvas class=&quot;crop-canvas&quot; width=&quot;300&quot; height=&quot;400&quot; style=&quot;border: 1px solid black; max-width: 100%;&quot;&gt;' +
                'This text is displayed if your browser does not support HTML5 Canvas.' +
                '&lt;/canvas&gt;' +
                '&lt;/div&gt;'
            )
            .dialog({
                autoOpen: true,
                title: 'Crop image!',
                dialogClass: &quot;no-close&quot;, 
                width: '70%',
                modal: true,
                closeOnEscape: false,
                // BUGFIX: Guarantee complete destruction even if closed abnormally
                close: function() {
                    $(this).dialog('destroy').remove();
                },
                buttons: {
                    &quot;Done&quot;: function() {
                        if (getTemplatetext(cictext, scale)) {
                            console.log(cictext[0]);
                            var $target = $('#wpTextbox1');
                            if ($target.length) {
                                // BUGFIX: Modern insertion works with syntax highlighting (CodeMirror)
                                if (typeof $target.textSelection === 'function') {
                                    $target.textSelection('encapsulateSelection', { pre: cictext[0] });
                                } else {
                                    $target.val(cictext[0] + $target.val());
                                }
                            }
                            $(this).dialog('destroy').remove();
                        }
                    },
                    &quot;Cancel&quot;: function() {
                        $(this).dialog('destroy').remove();
                    }
                }
            });

        // Pass the actual newly created DOM node directly to bypass ID conflicts
        var canvasNode = $dialog.find('.crop-canvas')[0];
        shapeinit(canvasNode);
    }
    
    function Shape(state, x, y, w, h, fill) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.state = state;
        this.x = x || 0;
        this.y = y || 0;
        this.w = w || 1;
        this.h = h || 1;
        this.fill = fill || '#AAAAAA';
    }

    Shape.prototype.draw = function(ctx) {
        &quot;use strict&quot;;
        var i, cur, half;
        ctx.fillStyle = this.fill;
        ctx.fillRect(this.x, this.y, this.w, this.h);
        if (this.state.selection === this) {
            ctx.strokeStyle = this.state.selectionColor;
            ctx.lineWidth = this.state.selectionWidth;
            ctx.strokeRect(this.x, this.y, this.w, this.h);

            half = this.state.selectionBoxSize / 2;

            this.state.selectionHandles[0].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[0].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[1].x = this.x + this.w / 2 - half;
            this.state.selectionHandles[1].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[2].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[2].y = this.y - half;

            this.state.selectionHandles[3].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[3].y = this.y + this.h / 2 - half;

            this.state.selectionHandles[4].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[4].y = this.y + this.h / 2 - half;

            this.state.selectionHandles[6].x = this.x + this.w / 2 - half;
            this.state.selectionHandles[6].y = this.y + this.h - half;

            this.state.selectionHandles[5].x = this.x - half;
            this.state.selectionHandles[5].y = this.y + this.h - half;

            this.state.selectionHandles[7].x = this.x + this.w - half;
            this.state.selectionHandles[7].y = this.y + this.h - half;
            ctx.fillStyle = this.state.selectionBoxColor;
            for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
                cur = this.state.selectionHandles[i];
                ctx.fillRect(cur.x, cur.y, this.state.selectionBoxSize, this.state.selectionBoxSize);
            }
        }
    };

    Shape.prototype.contains = function(mx, my) {
        &quot;use strict&quot;;
        return (this.x &lt;= mx) &amp;&amp; (this.x + this.w &gt;= mx) &amp;&amp;
            (this.y &lt;= my) &amp;&amp; (this.y + this.h &gt;= my);
    };
    
    var myState=[]; 
    var imageObj = new Image();
    var curResourceCounter = 0;
    var initcomplete = false;
    
    function CanvasState(canvas) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.canvas = canvas;
        this.width = canvas.width;
        this.height = canvas.height;
        this.ctx = canvas.getContext('2d');
        
        var i;
        
        this.valid = false; 
        this.shapes = []; 
        this.dragging = false; 
        this.resizeDragging = false; 
        this.expectResize = -1; 
        this.selection = null;
        this.dragoffx = 0; 
        this.dragoffy = 0;
        this.selectionHandles = [];
        for (i = 0; i &lt; 8; i += 1) {
            this.selectionHandles.push(new Shape(this));
        }
        this.displayedImageWidth = 0;
        this.displayedImageHeight = 0;
        this.horScalingFactor = 0;
        this.verScalingFactor = 0;

        myState = this;
        canvas.addEventListener('selectstart', function(e) {
            e.preventDefault();
            return false;
        }, false);
        
        canvas.addEventListener('mousedown', function(e) {
            var mouse, mx, my, shapes, l, j, mySel;
            if (myState.expectResize !== -1) {
                myState.resizeDragging = true;
                return;
            }
            mouse = myState.getMouse(e);
            mx = mouse.x;
            my = mouse.y;
            shapes = myState.shapes;
            l = shapes.length;
            for (j = l - 1; j &gt;= 0; j -= 1) {
                if (shapes[j].contains(mx, my)) {
                    mySel = shapes[j];
                    myState.dragoffx = mx - mySel.x;
                    myState.dragoffy = my - mySel.y;
                    myState.dragging = true;
                    myState.selection = mySel;
                    myState.valid = false;
                    return;
                }
            }
            if (myState.selection) {
                myState.selection = null;
                myState.valid = false; 
            }
        }, true);
        
        canvas.addEventListener('mousemove', function(e) {
            var mouse = myState.getMouse(e),
                mx = mouse.x,
                my = mouse.y,
                oldx, oldy, j, cur;
            if (myState.dragging) {
                mouse = myState.getMouse(e);
                myState.selection.x = mouse.x - myState.dragoffx;
                myState.selection.y = mouse.y - myState.dragoffy;
                myState.valid = false; 
            } else if (myState.resizeDragging) {
                oldx = myState.selection.x;
                oldy = myState.selection.y;

                switch (myState.expectResize) {
                    case 0:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 1:
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 2:
                        myState.selection.y = my;
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        myState.selection.h += oldy - my;
                        break;
                    case 3:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        break;
                    case 4:
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        break;
                    case 5:
                        myState.selection.x = mx;
                        myState.selection.w += oldx - mx;
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                    case 6:
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                    case 7:
                        myState.selection.w = mx - oldx;
                        myState.selection.h = my - oldy;
                        break;
                }
                myState.valid = false; 
            }

            if (myState.selection !== null &amp;&amp; !myState.resizeDragging) {
                for (j = 0; j &lt; 8; j += 1) {
                    cur = myState.selectionHandles[j];
                    if (mx &gt;= cur.x &amp;&amp; mx &lt;= cur.x + myState.selectionBoxSize &amp;&amp;
                        my &gt;= cur.y &amp;&amp; my &lt;= cur.y + myState.selectionBoxSize) {
                        myState.expectResize = j;
                        myState.valid = false;

                        switch (j) {
                            case 0: this.style.cursor = 'nw-resize'; break;
                            case 1: this.style.cursor = 'n-resize'; break;
                            case 2: this.style.cursor = 'ne-resize'; break;
                            case 3: this.style.cursor = 'w-resize'; break;
                            case 4: this.style.cursor = 'e-resize'; break;
                            case 5: this.style.cursor = 'sw-resize'; break;
                            case 6: this.style.cursor = 's-resize'; break;
                            case 7: this.style.cursor = 'se-resize'; break;
                        }
                        return;
                    }
                }
                myState.resizeDragging = false;
                myState.expectResize = -1;
                this.style.cursor = 'auto';
            }
        }, true);
        
        canvas.addEventListener('mouseup', function() {
            myState.dragging = false;
            myState.resizeDragging = false;
            myState.expectResize = -1;
            if (myState.selection !== null) {
                if (myState.selection.w &lt; 0) {
                    myState.selection.w = -myState.selection.w;
                    myState.selection.x -= myState.selection.w;
                }
                if (myState.selection.h &lt; 0) {
                    myState.selection.h = -myState.selection.h;
                    myState.selection.y -= myState.selection.h;
                }
            }
        }, true);
        
        this.selectionColor = '#CC0000';
        this.selectionWidth = 2;
        this.selectionBoxSize = 6;
        this.selectionBoxColor = 'darkred';
        this.interval = 30;
        setInterval(function() {
            myState.draw();
        }, myState.interval);
    }

    CanvasState.prototype.addShape = function(shape) {
        &quot;use strict&quot;;
        this.shapes.push(shape);
        this.valid = false;
    };

    CanvasState.prototype.clear = function() {
        &quot;use strict&quot;;
        this.ctx.clearRect(0, 0, this.width, this.height);
    };

    CanvasState.prototype.draw = function() {
        &quot;use strict&quot;;
        var ctx, shapes, l, i, shape, mySel, img;
        if (!this.valid) {
            ctx = this.ctx;
            shapes = this.shapes;
            img = imageObj;
            this.clear();
            
           if (curResourceCounter &gt; 0) {
                if (img.height &gt;= img.width) {
                    this.displayedImageHeight = this.height;
                    this.verScalingFactor = this.height / img.height;
                    this.displayedImageWidth = Math.round(this.verScalingFactor * img.width);
                    this.horScalingFactor = this.verScalingFactor;
                } else {
                    this.displayedImageWidth = this.width;
                    this.horScalingFactor = this.width / img.width;
                    this.displayedImageHeight = Math.round(this.horScalingFactor * img.height);
                    this.verScalingFactor = this.horScalingFactor;
                }
                ctx.drawImage(img, 0, 0, this.displayedImageWidth, this.displayedImageHeight);
                if (initcomplete ){
                    shapes[0].x = Math.round(this.displayedImageWidth / 2 - 0.1 * this.displayedImageWidth);
                    shapes[0].y = Math.round(this.displayedImageHeight / 2 - 0.1 * this.displayedImageHeight);
                    shapes[0].w = Math.round(0.2 * this.displayedImageWidth);
                    shapes[0].h = Math.round(0.2 * this.displayedImageHeight);
                    initcomplete = false; 
                }
            }
            l = shapes.length;
            for (i = 0; i &lt; l; i += 1) {
                shape = shapes[i];
                if (shape.x &lt;= this.width &amp;&amp; shape.y &lt;= this.height &amp;&amp;
                    shape.x + shape.w &gt;= 0 &amp;&amp; shape.y + shape.h &gt;= 0) {
                    shapes[i].draw(ctx);
                }
            }
            if (this.selection !== null) {
                ctx.strokeStyle = this.selectionColor;
                ctx.lineWidth = this.selectionWidth;
                mySel = this.selection;
                ctx.strokeRect(mySel.x, mySel.y, mySel.w, mySel.h);
            }
            this.valid = true;
        }
    };
    
    // BUGFIX: Completely rewrote mouse coordinate mapping to handle Modern CSS Scaling natively.
    CanvasState.prototype.getMouse = function(e) {
        &quot;use strict&quot;;
        var rect = this.canvas.getBoundingClientRect();
        
        // Handle CSS scaling issues
        var scaleX = this.canvas.width / rect.width;
        var scaleY = this.canvas.height / rect.height;

        return {
            x: (e.clientX - rect.left) * scaleX,
            y: (e.clientY - rect.top) * scaleY
        };
    };
    
    var getTemplatetext = function(a,scale) {
    var cic = {
        Image: &quot;&quot;,
        Page: 0,
        bSize: 0,
        cWidth: 0,
        cHeight: 0,
        oTop: 0,
        oLeft: 0,
        Location: &quot;&quot;,
        Description: &quot;&quot;
    };
    var str=&quot;&quot;;
        var cictext=a[0];
        str = imageObj.src;
        if (!str){
            alert('Wait for scan image of page to load completely and then try');
            return false;
        }
        
        var wgTitle = mw.config.get('wgTitle');
        var titleParts = wgTitle.split('/');
        
        cic.Image = titleParts[0]; 
        cic.Page = titleParts.length &gt; 1 ? titleParts[1] : 1;
        
        cic.bSize = Math.round(myState.displayedImageWidth*scale);
        cic.cWidth = Math.round(myState.shapes[0].w*scale);
        cic.cHeight = Math.round(myState.shapes[0].h*scale);
        cic.oTop = Math.round(myState.shapes[0].y*scale);
        cic.oLeft = Math.round(myState.shapes[0].x*scale);
        cic.Location = &quot;center&quot;;
        cic.Description = &quot;&quot;;
        
        cictext = &quot;{{Css image crop\n&quot;;
        cictext += &quot;|Image = &quot; + decodeURIComponent(cic.Image) + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Page = &quot; + cic.Page + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|bSize = &quot; + cic.bSize + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|cWidth = &quot; + cic.cWidth + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|cHeight = &quot; + cic.cHeight + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|oTop = &quot; + cic.oTop + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|oLeft = &quot; + cic.oLeft + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Location = &quot; + cic.Location + &quot;\n&quot;;
        cictext += &quot;|Description = &quot; + cic.Description + &quot;\n}}\n&quot;;
        a[0]=cictext;
        return true;
    };

    function shapeinit(canvasNode) {
        &quot;use strict&quot;;

        var s = new CanvasState(canvasNode);

        s.addShape(new Shape(s, 0, 0, 50, 50, 'rgba(0,205,0,0.7)'));
        var imgSmall = $('.prp-page-image img');
        
        if (imgSmall.length === 0) {
            alert('Could not find the page scan. Please ensure the image is fully loaded on the screen.');
            return;
        }
        
        imageObj.height = imgSmall.attr('height');
        imageObj.width = imgSmall.attr('width');
        imageObj.onload = function () {
            ++curResourceCounter;
            initcomplete = true;
            myState.valid = false;
        };
        imageObj.src = imgSmall.attr('src');
    }
    
    var customizeToolbar = function() {
        if (mw.config.get(&quot;wgNamespaceNumber&quot;) === 104) {
            var $target = $('#wpTextbox1');
            
            if ($target.length &amp;&amp; typeof $target.wikiEditor === 'function') {
                $target.wikiEditor('addToToolbar', {
                    section: 'main',
                    group: 'insert',
                    tools: {
                        &quot;cropimage&quot;: { 
                            label: 'Crop image',
                            type: 'button',
                            icon: 'https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e4/Crop_button.svg',
                            action: {
                                type: 'callback',
                                execute: function() {
                                    cropimage();
                                }
                            }
                        }
                    }
                });
            }
        }
    };

    if ( [ 'edit', 'submit' ].indexOf( mw.config.get( 'wgAction' ) ) !== -1 ) {
        
        mw.loader.using( [ 'ext.wikiEditor', 'mediawiki.util' ] ).then( function () {
            $( function () {
                customizeToolbar();
                
                if (mw.config.get(&quot;wgNamespaceNumber&quot;) === 104) {
                    var portlet = mw.util.addPortletLink('p-tb', '#', 'Crop image', 't-cropimage', 'Crop an image from the page scan');
                    $(portlet).on('click', function(e) {
                        e.preventDefault();
                        cropimage();
                    });
                }
            } );
        } );
    }

});</text>
      <sha1>4slkxyje5mydy5syv1waaj1escb63df</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.2 (1916).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>160905</id>
    <revision>
      <id>561183</id>
      <parentid>560119</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>561183</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8656" sha1="p1xx4d5peccwbacpth2it2zo609fmyr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ను, మలినపదార్థములలో జన్మించు పురుగులను, విషమును బ్రాహ్మణులు తినఁగూడదు. పొలసులేని చేపలను, తాబేళ్లను తప్ప కప్పలవంటి చతుష్పాత్తులగు జలచరములను గూడ వారు భుజింపఁ గూడదు. భాసములను, హంసములను, సుపర్ణములను, చక్రవాకములను, ప్లవములను, కొంగలను, కాకులను, మద్గులను, గ్రద్దలను, శ్యేనములను, గుడ్లగూబలను, మాంసమును భక్షించునట్టి పదునైన పొడుగుపాటి కోరలుగల చతుష్పాత్తులను, రెండు దంతములుగలట్టియు నాల్గుదంతములు గలట్టియు పక్షులను వారు తినఁగూడదు&quot;. దీని తరువాత, తక్కిన విధములగు మాంసములను బ్రాహ్మణులు తినవచ్చునని చెప్పఁబడి యున్నది.

ఇట్టి యనుకూల ప్రమాణములుండి నప్పటికిని క్షాత్రయుగాంతము నాఁటికి హింద్వార్యులును, మిశ్రార్యులునుఁ పూర్వాచార పరాయణులగు క్షత్రియులు తప్ప తక్కిన వారండఱును, క్రమముగా మాంసాహారమును మానివేయు చుండిరి. ఆధ్యాత్మిక జీవనము కలవారు మాంసమును త్యజించి తీరవలయునను విధానముండినట్టు కానవచ్చుచున్నది. “మాంసాహారమును మద్యపానమును మానవునకు సహజములగు కోరికలు కనుక వానిని వాడుకొనవచ్చును. అయినను వానిని వదలిపెట్టుట మహాలాభప్రదము” &lt;ref&gt;నమాంసభక్షణేదోషో, నమద్యేనచమైధునే, ప్రవృత్తిరేషాభూతానాం, నివృత్తిస్తుమహాఫలాః&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;†త్కచ్ఛపాదన్యే మండు కాజలజార్చయేః భాసాహం సాఃను వర్నాశ్చి, చక్రవాకాశిప్లవా బశాః | శాకోమద్దుశ్చ గృధ్రర్చ, శ్యేనోలూ కాస్త ధైవచః క్రవ్యా చాదంష్ట్రినఃసర్వే చతుష్పాతక్షిణశ్చయే, యేషాంచోభయతోదంతా, చతుర్దంష్ట్రాశ్చ సర్వశః1 'మృత్తిక', 'విషము' అనువానికి 'నేల' 'విషము' అని అర్ధము వ్రాసినాము. వీని నిజమైన భావమేమో తెలియదు &lt;/ref&gt; అని మనువు వచించి యున్నాఁడు. మాంసము తినవచ్చునా తినఁగూడదా యను ప్రశ్న క్షాత్రయుగాంత ప్రాంతమున జనుల మనస్సును చాల కలవరపఱచినట్లున్నది. ఇట్టి తర్కవితర్కములకు ముఖ్యకారణము అప్పుడు ప్రచారము నందుండిన అహింసా సిద్దాంమే. అనుశాసన పర్వములోని ౧౧౫వ అధ్యాయమునండు యుధిష్టిరుఁడు ఇట్లు భీష్ము నడిగెను. &quot;అహింస పరమధర్మమని మీరు చెప్పుచున్నారు. శ్రాద్ధ సమయమున పితృదేవతలకు మాంస మర్పింప వలయుననికూడ మీరే చెప్పుచున్నారు. హింసలేకుండ మాంస మెట్లువచ్చును? మాంసాహారము వలన కలుగు పాప మేది? దానిని వర్జించిన వారికబ్బు పుణ్యమెట్టిది? జంతువును వధించి దాని మాంసమును దీనిని వాని కెంతదోషము? ఇతరులు చంపి తెచ్చిన మాంసమును తినిన వారి దోష మెట్టిది?&quot; ఈ ప్రశ్నములకు భీష్ముని యుత్తరములఁ జూడుఁడు.&quot;తేజమును, ఆయువును, బుద్ధిని, బలమును, మేధాశక్తిని కాంక్షించువాఁడు హింస మానవలెను. మద్య మాంసములను వదలిన వాఁడు ప్రతిమాసమున నశ్వమేధము చేసిన వానికి లభించు పుణ్యము పొందును, ఇతర ప్రాణుల మాంసము చేత శరీరమును పెంచుకొనువాడు తప్పక దుఃఖమును బొందునని నారదుఁడు వచించి యున్నాఁడు. తనను ఎవరైన హింసించినపుడు ఎట్టి బాధ కలుగుచున్నదో అట్టి బాధయే జంతువులను హింసించునపుడు వానికిని కలుగుచున్నదని తలంచవలెను. మాంసముకొఱకే జంతువులు హింసింపఁ బడుచున్నవి. హింసార్థము ధనమిచ్చువాడును, ఒకఁడు చంపి తెచ్చిన మాంసమును తినువాఁడును, జంతువులను స్వయముగాఁ జంపువాఁడును హింసా దోషమున సమానులు.అయినను, ప్రాపంచికులకొఱకు మహర్షులీ విధమున విధించియున్నారు. కాని మోక్షాసక్తుడగువాఁడు ఈ నియమములను పాటింపవలసిన పనిలేదు. దేవతల కర్పింపఁబడినదియు, పితరులకియ్యఁబడినదియు, తప్ప తక్కినమాంసములన్నియు వర్ణనీయములే. మాంసము తినవచ్చునని వచించిన వసురాజు స్వర్గమునుండి యధోలోకమునఁబడి యటనుండి పాతాళము పాలయ్యెను. అగస్త్యుఁడు జనుల పైనఁ దయదలచి వేటజంతువులు ప్రోక్షితములని వచించెను. కనుక శ్రాద్ధములలో మాంసము నర్పింపవచ్చును. ముఖ్యముగా ఆశ్వీజమాసశుక్ల పక్షమున మద్యమాంసములను ముట్టఁగూడదు. చాతుర్మాసములందు వీనిని వణి౯ంచినవాఁడు, యశము,దీర్ఘాయువు, బలము, విజయము అను వానిని పొందును. ఆశ్వీజమాసమున మాంసమును త్యజించుటవలననే నాభాగుఁడును, అంబరీషుఁడును స్వర్గమునకుఁ బోయిరి. మధ్యమాంసములను త్యజించినవారు మునులనబడుచున్నారు”.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p1xx4d5peccwbacpth2it2zo609fmyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185164</id>
    <revision>
      <id>561115</id>
      <parentid>503280</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2951" sha1="cl84x81l4d18zug9xqano05rl3yikow" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}తిన్నఁడు విలువిద్య నభ్యసించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కొంచెపువింటిబ్రద్ద బరిగోలలు గైకొని చాపవిద్య సా
ధించునెడౝ సలంఘనగతిం జను లేడిని నింగి నిచ్చ వ
ర్తించు ఖగంబు నేయఁ గని తిన్నఁడు దేవునిపాలుగాక సి
ద్ధించునె తల్లితండ్రులకు దృష్టిగుణంబున నండ్రు లుబ్ధకుల్.&lt;/poem&gt;|ref=34}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;విల్లుపట్టిన నెలపదినాళ్ళలోన
వీఁక కలిగిన తడవిల్లు వెదురువిల్లు
సెలసువిల్లును మొదలైన చేఁగవిండ్లు
చులుకగాఁ దీసి శబరేంద్రసూనుఁ డేయు.&lt;/poem&gt;|ref=35}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆసమయంబున నవయౌవనం బాసన్నం బగుటయుఁ దిన్న
నికి బహువిధమృగయావిహారంబుల తెఱం గెఱుకపఱుప
వలయు నని వనచరు లెఱుకుఱేనికిన్ విన్నవింప నింపెసలార
నాతం డాటవికపుటభేదనంబునం గాటిఱేనిజాతరకుం
జాటం బనుప ననుపమేంద్రనీలనీలకుటిలకుంతలజాలఫాల
పట్టికల &lt;ref&gt;జిగురుఁబోండ్లు&lt;/ref&gt;జేగుఱుబొట్లు మంజరీమంజులస్తనభారంబులు, బిస
కాండమండితదోర్దండంబులు, నెమలిపురిదండలు, కర్ణంబుల
నవతంసీభూతమయూరపర్ణంబులు, ఘనంబు లగు జఘనంబుల
మీఁదఁ బాఱుటాకులచీరలు, కొప్పులకు నచ్ఛంబు లైన
కురువక ప్రసవగుళుచ్ఛంబులు, నరుణచరణకమలపక్షభాగం
బుల లాక్షారసంబులును, సాటువలేని లేడిచూపులం దుటా
రించు కటారిమిటారిచూపు గల కనుఁదమ్ముల మరు
నమ్ములం జమరుబాసటంబువోని కాటుకయుఁ బునుఁగును
బచ్చికస్తూరియు జవ్వాదియు వాసించి పరిమళించు నడవి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cl84x81l4d18zug9xqano05rl3yikow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/120</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185165</id>
    <revision>
      <id>561118</id>
      <parentid>503281</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2910" sha1="9frl2d8gmr7rfr79f52dajpovzmkgbn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;పసుపు నునుఁబూఁతయుం దనర ననచరవనరుహనయనలు
తిరుగం జాటిన మఱుసటి మంగళవారంబున నివ్వరిబియ్యం
బునఁ బువ్వులవలె నుండ వండి వార్చిన యుపహారభాండం
బులు చరీమమృగంబులపాలకు ననుకూలం బైన గునుకుం
బ్రాలపాయసంబులకుండలు కీచకతండులంబులం బిండి గొట్టి
కొట్రపోసి యుప్పి గొప్పలుగాఁ జేసి యావించిన కుడు
ముల బానలు కాళింగభంగసంగతలశునవాసనాపిశితంబు
లగు పిండికూరలచట్లును బచ్చగందనీక పరిపాకంబులు చేసిన
వనీశాకంబులు వెసళ్లును నానావిధమాంసంబులయటికలు
గుడా గుడగుడపుష్పతాలహింతాలతండులజనితాసనకల
శంబులును గంపలకు గావిళ్లను బెట్టి బలి వెట్టుటకై వన
క్రోడ తామ్రచూడ మహిషాజావిక ప్రముఖాటవిక
మృగంబులు బట్టుకొని బంతికట్టుకొని కాట్రేమగుడికి
నడుచునప్పుడు తప్పెటల చప్పుళ్లును వెఱ్ఱిసొరకాయల
బుఱ్ఱలం గట్టిన సరకట్లకిన్నరలు మెఱయ మొరయించు
మ్లేచ్ఛులపాటల తానమానంబులును గుమ్మెటలచటులరవ
మును గొమ్ముల నిమ్మును జెలంగె నయ్యవసరంబున.&lt;/poem&gt;|ref=36}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఒక్కప్రొద్దుండి సెలయేట నుదకమాడి
నాథనాథుండు తందెయు నైజ మైన
చతురలంకారములు దాల్చి సహజభక్తి
నాత్మజునిఁ జూచి కైసేయు &lt;ref&gt;మన్న. ము.పా.&lt;/ref&gt;మనిన నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=37}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;జలకం బాడి విభూతి పెట్టుకొని రక్షామూలికామాలికా
వలయంబు ల్దొడి దట్టి గట్టుక శిరోవర్ధిష్ణునీలాలకం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9frl2d8gmr7rfr79f52dajpovzmkgbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185166</id>
    <revision>
      <id>561127</id>
      <parentid>503282</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561127</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2369" sha1="2nqz62hjv7b576eggg0y0lfsm4v4s9i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బుల లేఁదీఁగను జుట్టి కేల విలునమ్ము ల్పూని కాట్రేనిపూ
జలు సేయౝ వెడలెం గుమారుఁడు పితృస్వాంతంబు లు
ప్పొంగఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=38}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చని మృగయాధిదైవతముసన్నిధి బాణశరాసనాదిసా
ధనములు నిల్పి యెఱ్ఱవిరిదండల నివ్వరిప్రాల రక్తచం
దనమున గుగ్గిలంపుఁబొగఁ దట్టుపునుంగున &lt;ref&gt;పొత్తి&lt;/ref&gt;నెత్తుజోతులౝ
ఘనవివిధోప&lt;ref&gt;హారముల ము.పా.&lt;/ref&gt;చారములఁ గానుకలౝ శబరాళి గొల్వఁగన్.&lt;/poem&gt;|ref=39}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తల్లిదండ్రులుఁ దాను నద్దైవమునకుఁ
బ్రణతు లొనరించి వేఁటలు పట్టి పిదపఁ
బక్కణములోని శబరదంపతులతోడ
నన్నపానాదు లొనరించునవసరమున.&lt;/poem&gt;|ref=40}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;మాటలాడఁ దలంచి మఱచిపోయెడువారు
                    నడవఁ బోవుచుఁ దొట్రుపడెడువారు
నూరకుండెద మని యుండనోపనివారు
                    లేచెద మని లేవలేనివారుఁ
బనిలేనిపని బట్టబయలుదిట్టెడువారుఁ
                    బాడనేరకయును బాడువారు
నెదురైనవారికి నెల్ల మ్రొక్కెడువారు
                    వ్రీడావిహీను లై యాడువారుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జాలఁద్రావియు మగుడఁ జేసాఁచువారుఁ
దొడరి యుపదంశభాండము ల్దొడుకువారు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2nqz62hjv7b576eggg0y0lfsm4v4s9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185167</id>
    <revision>
      <id>561142</id>
      <parentid>503283</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T18:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561142</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2736" sha1="1583dit31o0dglqkhdwjnonxvjerlbd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నైరి మృగయాధిదైవతయాత్రయందుఁ
బానములు సేసి శబరదంపతులు రతుల.&lt;ref&gt;దీనికిఁ దరువాత 'మఱియును' అని కొన్నిటఁ గలదు.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నాతియొకర్తు చిత్త ముపనాథునిపై నిడీ సారెసారె మో
&lt;ref&gt;హాతిశయంబు&lt;/ref&gt;హాతిశయానఁ బోలె నధికాసవ మిచ్చి నిజేశుఁ గూర్చి య
ల్లాతని నాథుపేరనె ప్రియంబునఁ బిల్చుచుఁ గౌఁగిలించి హా
లా&lt;ref&gt;తరళాత్మికాగతి&lt;/ref&gt;తురతాత్మికాగతి విలాసము చూపుచుఁ గూడె వేడుకన్.&lt;/poem&gt;|ref=42}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పుడిసెఁడుగాని లే దిపుడు పుచ్చుక త్రాగిన మద్య మింతలో
నొడ లెఱుఁగం డటంచు నొకయుగ్మలి నాథునిఁ దిట్టి యన్యునిౝ
జడియఁడు చూడు మంచు సరసంబును మెచ్చుతెఱంగు దోఁప న
ప్పుడు బిగికౌఁగిటం గఠినపుంజనుగుబ్బల నొత్తె మక్కువన్.&lt;/poem&gt;|ref=43}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఉత్తమనాథుఁ డీతఁ డెదురుత్తర మీఁ డొకనాఁ డదేమొకో
యిత్తఱి రేఁగిరేఁగి తనయిచ్చకు వచ్చినవెల్ల నాడెడిౝ
క్రొత్తలు గావె యీమధువుకుండల మాటలు నూఱిపోసిరో
యత్త యటంచు నొక్కశబరాంగన వల్లభు దూఱె సారెకున్.&lt;/poem&gt;|ref=44}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మంకెనపువ్వులో విడిసి మత్తిలియుండెడు తేఁటిరీతి మీ
నాంకసరోజరాగకలితాభరణాంతరనీలలీల హా
లాంకురితారుణచ్ఛవిసమంచితలోచనతారకద్యుతుల్
బింకముఁ జూపఁ బానముల పెక్కువఁ జొక్కిరి భిల్లదంపతుల్.&lt;/poem&gt;|ref=45}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1583dit31o0dglqkhdwjnonxvjerlbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185168</id>
    <revision>
      <id>561143</id>
      <parentid>503284</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T20:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561143</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2983" sha1="bpwic0uybvj305k325p46u505c18zf5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}తిన్నఁడు పరిజనంబులతోడఁ గూడి వేఁటకు వెడలుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబున మధురమధురసాస్వాదనామోదమేదురవినో
దంబులం గేలి సలిపి నిషాదమిథునంబులు సదనంబులకుం జను
నప్పు డయ్యాటవికాధిపతనయుం డాఖేటకంబునకుం గాటి
ఱేనిపాటియగుంగాక! యని యొనరించు దీవన లుల్లసిల్లఁ
బల్లియం బ్రవేశించి చెంచుఱేఁడు మఱునాడు రేపకడఁ
గొడుకుం గూర్పఁదగినవారలం గూర్చి వేఁటకుం జను మన
వుడుఁ దెరచీరకట్టలు ప్రోఁగుచుట్టలు దొడ్డివల లేటివల
కుందేటివల పందివల సవదండవల మకరివల యెలుకవల
మొదలుగా వలయు వలలును, సివ్వంగులుఁ గుక్కలుఁ
గృష్ణకురంగంబులు ముంగిసలు నెద్దులు మొదలుగా వేఁటకు
దిద్దిన జంతువులు, నోరణంబులు సెలకట్టెలు సాళువంబులు
గిద్దులు వేసడంబులు మున్నుగా విడివేఁటకు నెన్నందగిన
విహంగంబులును, బూరేడు కాడుకోడి కేరజంబు కౌఁజు
కక్కెతచింద లాదిగాఁగల పాదివేఁటకుం బ్రోని చేసిన పతం
గంబులు, నురులు నురిగోలలు బోనులుఁ జిక్కంబులు
జిగురుఁగండెలుఁ దీపుఁద్రాళ్లు నొడిత్రాళ్లుఁ దలముళ్లును
గొని శరశరాసనప్రభృతిసాధనంబులతోడ నడవి కేతెంచి
నిశ్శంక సకలమృగసంకులసంకలితం బగు వేంకటాచలంబు
వంకం డెంకి పెట్టుకొని.&lt;/poem&gt;|ref=46}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఒకనాఁడు తెరవేఁట నుగ్రసత్త్వంబులఁ
                    బుడమిపైఁ దడఁగాళ్లు పడ వధించి
యొకసారి సారమేయోద్ధతి నుద్దుర
                    స్తబ్దరోమంబుల సంహరించి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bpwic0uybvj305k325p46u505c18zf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185169</id>
    <revision>
      <id>561175</id>
      <parentid>503285</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T01:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561175</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="gn9ue98yc8phqh2y424l8vsy5x0mw1w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;యొకమరి దీమంబు లొడ్డి పాదులు దీర్చి
                    బహువిహంగంబులఁ బట్టి తెచ్చి
యొకవేళ డేగవేఁటకుఁ జని యెగఁజోపి
                    నానాండజముల ప్రాణములు గెడపి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ముంగివేఁ టేదువేఁట సివంగివేఁట
యిఱ్ఱివేఁటయు గంటవేఁ టెద్దువేఁట
మొదలుగాఁ గల వేఁటలయద నెఱింగి
తిన్నఁ డొక్కొక్కతూకు వర్తింపఁదొడఁగె.&lt;/poem&gt;|ref=47}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పులులు కురంగము ల్కరటిపోతము లేదులు మన్నుఁబిళ్లు దు
ప్పులు కణఁతు ల్కిటు ల్చెవులపోతులు కొర్నవగండ్లు భల్లుకం
బులు చమరీమృగంబు లెనుపోతులు కస్తురిపిల్లు లాదిగాఁ
గలమృగరాజిఁ బెక్కువిహగంబులఁ గానుక లంపెఁ దండ్రికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=48}}
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;మునుపు వడిన మెకముఁ గొనివచ్చి మిడిగ్రుడ్లు
పొడిచి నీట శిరము దడిపి తోఁకఁ
గోసి ధూప మిచ్చి మీసంబుఁ బెకలించి
కాను కిచ్చి కాటిఱేనిఁ గొలిచి.&lt;/poem&gt;|ref=49}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;క్రొవ్విన యేకలంబులను గొన్నిటిఁ గూల్చి కమర్చి పెంచులం
జివ్వుచు నెఱ్ఱమ న్నలఁది చివ్వున నీ రివురంగా నేర్చి నో
ళ్లువ్విళులూరఁ బ్రేల్చి చము రుట్టిపడం గఱుకుట్లు గాల్చి క
ల్జువ్వులనీడ నొక్కపరిశుద్ధశిలాతలభూమి నందఱున్.&lt;/poem&gt;|ref=50}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అట్టు కఱుకుట్లు గాల్చిన
పిట్టల నింజెట్ల మఱియుఁ బెరతేనియలం
బెట్టుక మెసఁగుచు నాథుని
పట్టికి నింపెసఁగ నిట్లు ప్రతిదివసంబున్.&lt;/poem&gt;|ref=51}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gn9ue98yc8phqh2y424l8vsy5x0mw1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185170</id>
    <revision>
      <id>561181</id>
      <parentid>503286</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561181</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2431" sha1="gyo5uhhg5h13a1o5ixgg869tucedc03" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఆవనవీథిలోఁ గలమృగావళిఁ బక్షుల సంహరించి పూ
ర్వావనిభృత్తటాటవుల నాటవికుల్ మృగయావిహారముల్
చేవ దలిర్పఁ జేయుటకు శీఘ్రమ పాళియ మెత్తి కుంభజ
గ్రావసుతాప్రతీకగిరికాననమధ్యమున న్వసించుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=52}} 
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;అంజినాటికొండలందు సదాశివు
కొండ జమునిదిక్కు వెండికొండఁ
జండసత్త్వచండసంహార తాండవం
బాడఁ గోరి వేఁటలాడు నపుడు.&lt;/poem&gt;|ref=53}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఒకవేళఁ దిన్నఁ డాఖే
టకఖేలావ్యసనరతులు డస్సినవాఁ డై
వికచప్రసూనవకుళ
ప్రకరంబులనీడ నొంటిఁబడి నిద్రింపన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}} 
{{p|ac|fwb}}స్వప్నముచేతను వేఁటమిషను నీశ్వరుఁడు తిన్నని వశీకృతుం జేసికొనుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఒడలం &lt;ref&gt;దెల్లనిభూతి&lt;/ref&gt;దెల్ల విభూతిపూఁత పులితో లొడ్డాణ మల్లాడు కెం
జడ లాత్మైకవిచారనిశ్చలదృగబ్జాతంబు లచ్చైన క
చ్చడ మంసంబున రుండమాల గళదేశస్థాణువుం గ్రాలఁగా
నొడయం డొక్కరుఁ డక్కుమారుకలలో నుద్యత్కృపామూర్తి యై.&lt;/poem&gt;|ref=55}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బాలక! యిచట శిలావట
మూలంబునఁ గొండదండ మొగలేటి దరిౝ
శైలసుతాపతి భక్తుల
పాలిటి పెన్నిధి వసించు &lt;ref&gt;భక్తిం గొలుమీ. ము.పా.&lt;/ref&gt;భక్తిఁ గొలువుమీ.&lt;/poem&gt;|ref=56}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gyo5uhhg5h13a1o5ixgg869tucedc03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185171</id>
    <revision>
      <id>561187</id>
      <parentid>503287</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561187</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2756" sha1="arf662mdnl52d61tbo60vukfwfd41wz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని యంతర్ధానము సే
సినఁ దిన్నం డదరిపడుచు శీఘ్రంబున మే
ల్కని నలుదిక్కులు వెదకుచు
మనమున నాశ్చర్యరసనిమగ్నుం డగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=57}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఈల ల్పీఁకెలు దిక్కులం జెలఁగఁ దా మెచ్చోమృగశ్రేణిపై
గాలిం బోవక సన్న దప్పుటయు రొక్కారొక్కముల్ దిట్టి శా
ర్దూలక్రోడమృగాదుల న్వలలకుం దోలంగఁ దిన్నండు త
త్కేళీలోలరవంబు దన్నపుడు బోధింపంగ నేతెంచినన్.&lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;వలకుం జేరక ప్రోఁగులుం దెరలు ద్రెవ్వం ద్రొక్కి యావేటక
స్థల ముల్లంఘన సేసి లుబ్ధకులయత్నం బెల్ల వారించి ది
క్కులు దద్ఘుర్ఘుర ఘుర్ఘర ధ్వనులచే ఘూర్ణిల్లఁగా నొక్కయే
కల మేగం గని తిన్నఁ డప్పుడు ధనుఃకాండోల్లసర్పాణి యై.&lt;/poem&gt;|ref=59}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;జవ మొప్ప న్వెనువెంట నంటి తఱుమౝ సంవర్ధితశ్రాంతి ను
ద్దవిడిం బాఱఁగ లేని చందమునఁ జెంతం జేరఁగా నిల్చి యే
య విచారించిన దూఁటి దాఁటుకొని తన్నాశాశలం ద్రిప్పి పా
శవిముక్తుం డగు యోగిభావన యదృచ్ఛావృత్తి వర్తించుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=60}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అలయించుచుఁ దిన్నఁడు దన
కలలోపలఁ గన్న శివునిఁ గనుఁగొనుదాఁకౝ
జలమునఁ గొని చని య య్యే
కల మప్పు డదృశ్య మైనఁ గడుఁజోద్యమునన్.&lt;/poem&gt;|ref=61}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కలలోఁ జెప్పిన యొడయం
డెలయించుక వచ్చినట్టి యేకలము హిమా&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>arf662mdnl52d61tbo60vukfwfd41wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185172</id>
    <revision>
      <id>561193</id>
      <parentid>503288</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561193</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="3msy5xab1u6fopqyyx5s9j7sqmq9uy8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;చలతనయాధిపమాయా
విలసనములు గాఁగ నపుడు వివరించి మదిన్.&lt;/poem&gt;|ref=62}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;సంతోషంబునఁ గాంచెఁ దిన్నఁడు సమస్తన్యాపకానంతవే
దాంతస్థాపితచిన్మయాంగము నవిద్యాధ్యాంతసంతానసం
క్రాంతస్వాంతనిశాంతజంతుసుఖమార్గప్రాపకాభంగరు
క్కాంతాపాంగము దివ్యలింగము వివిక్తధ్యేయనిర్లింగమున్.&lt;/poem&gt;|ref=63}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కాంచి రోమాంచకంచుకోదంచితాంగుఁ
డగుచు నానందబాష్పంబు లతిశయిల్ల
నమ్మహాలింగమునకు సాష్టాంగనతులు
సేసి ముకుళితహస్తుఁ డై చేరఁబోయి.&lt;/poem&gt;|ref=64}} 
{{p|ac|fwb}}తిన్నఁడు శివలింగమునకు సేవఁ జేయుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఓసామీ! యిటువంటి కొండదరిలో నొంటిం బులుల్ సింగముల్
గాసిం &lt;ref&gt;బెట్టుక&lt;/ref&gt;బెట్టెడు &lt;ref&gt;కుట్ర. ము.పా. (బ్రౌ.పా.)&lt;/ref&gt;కుట్రునట్టడవిలోఁ గల్జువ్వి క్రీనీడ నే
యాసం గట్టితి వేటిగడ్డ నిలు? నీ వాఁకొన్నచోఁ గూడు నీ
ళ్లేసుట్టంబులు దెచ్చి పెట్టెదరు? నీ కిం దేటికే లింగమా?&lt;/poem&gt;|ref=65}}  
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కొండలఁ గానలం దిరిగి క్రొవ్విన పందుల లేళ్ల దుప్పులౝ
జెండినఁ బెక్కుచందములఁ జిన్నక పెద్దక గారుకమ్మఁగా
వండుదు రట్ల పిట్టలను వండుదు రిచ్చట నుండ నేల? నా
కొండొక టానతీక యుడుమూరికి రాఁగదవయ్య లింగమా!&lt;/poem&gt;|ref=66}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఓలింగమ! విను నివ్వం
ప్రాలును నొడిపిళ్లు గునుకుఁబ్రాలును వెదురుం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3msy5xab1u6fopqyyx5s9j7sqmq9uy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561194</id>
      <parentid>561193</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>561194</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="c29248cqem5mgg63xy3qg0tq9s6egx0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;చలతనయాధిపమాయా
విలసనములు గాఁగ నపుడు వివరించి మదిన్.&lt;/poem&gt;|ref=62}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;సంతోషంబునఁ గాంచెఁ దిన్నఁడు సమస్తన్యాపకానంతవే
దాంతస్థాపితచిన్మయాంగము నవిద్యాధ్యాంతసంతానసం
క్రాంతస్వాంతనిశాంతజంతుసుఖమార్గప్రాపకాభంగరు
క్కాంతాపాంగము దివ్యలింగము వివిక్తధ్యేయనిర్లింగమున్.&lt;/poem&gt;|ref=63}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కాంచి రోమాంచకంచుకోదంచితాంగుఁ
డగుచు నానందబాష్పంబు లతిశయిల్ల
నమ్మహాలింగమునకు సాష్టాంగనతులు
సేసి ముకుళితహస్తుఁ డై చేరఁబోయి.&lt;/poem&gt;|ref=64}} 
{{p|ac|fwb}}తిన్నఁడు శివలింగమునకు సేవఁ జేయుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఓసామీ! యిటువంటి కొండదరిలో నొంటిం బులుల్ సింగముల్
గాసిం &lt;ref&gt;బెట్టుక&lt;/ref&gt;బెట్టెడు &lt;ref&gt;కుట్ర. ము.పా. (బ్రౌ.పా.)&lt;/ref&gt;కుట్రునట్టడవిలోఁ గల్జువ్వి క్రీనీడ నే
యాసం గట్టితి వేటిగడ్డ నిలు? నీ వాఁకొన్నచోఁ గూడు నీ
ళ్లేసుట్టంబులు దెచ్చి పెట్టెదరు? నీ కిం దేటికే లింగమా?&lt;/poem&gt;|ref=65}}  
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కొండలఁ గానలం దిరిగి క్రొవ్విన పందుల లేళ్ల దుప్పులౝ
జెండినఁ బెక్కుచందములఁ జిన్నక పెద్దక గారుకమ్మఁగా
వండుదు రట్ల పిట్టలను వండుదు రిచ్చట నుండ నేల? నా
కొండొక టానతీక యుడుమూరికి రాఁగదవయ్య లింగమా!&lt;/poem&gt;|ref=66}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఓలింగమ! విను నివ్వరి
ప్రాలును నొడిపిళ్లు గునుకుఁబ్రాలును వెదురుం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c29248cqem5mgg63xy3qg0tq9s6egx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185173</id>
    <revision>
      <id>561196</id>
      <parentid>503289</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561196</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2488" sha1="o1c6um464vpc3guqrpj0ldidbdeg3od" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బ్రాలును సవరపుమెకముల
పాలును గల వచట నీకుఁ బాయసమునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=67}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పుట్టతేనియ పెరతేనె పుట్టజున్ను
తొఱ్ఱతేనియ గలవందుఁ దోఁచి తోఁచి
కాలి దులదుల నై పిండిపోలె రాలు
నట్టి నింజెట్లు గలవు నీ కారగింప.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నేరేడుపండులు నెలయూటిపండులుఁ
                    గొండమామిడిపండ్లు దొండపండ్లుఁ
బాలపండులు నెమ్మిపండులు బరివంక
                    పండులుఁ జిటిముటిపండ్లుఁ గలివె
పండులుఁ దొడివెందపండ్లుఁ దుమ్మికిపండ్లు
                    జానపండులు గంగరేనుపండ్లు
వెలగపండులు పుల్లవెలగపండులు మోవి
                    పండ్లు నంకెనపండ్లు బలుసుపండ్లు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;బీరపండ్లును బిచ్చుకబీరపండ్లుఁ
గొమ్మిపం డ్లీఁతపండ్లును గొంజిపండ్లు
మేడిపండ్లును మొదలుగాఁ గూడిమాడి
చెంచెతలు దెత్తు రిత్తు విచ్చేయవయ్య.&lt;/poem&gt;|ref=69}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఇల్లో ముంగిలియో యనుంగుఁజైలులో యీడైన చుట్టంబులో
యిల్లాలో కొడుకో తరింపవశమే యే&lt;ref&gt;పోఁడుముల్లేక. ము.పా.&lt;/ref&gt;పోఁడిముౝ లేక? మా
పల్లెం గోరినవెల్లనుం గలవు తెప్ప ల్గాఁగ నీ కిచ్చెదౝ
జెల్లంబో యిట నొంటి నుండ కటు విచ్చేయంగదే లింగమా!&lt;/poem&gt;|ref=70}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o1c6um464vpc3guqrpj0ldidbdeg3od</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185174</id>
    <revision>
      <id>561204</id>
      <parentid>503290</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561204</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2866" sha1="mxwzr9poj4agq2n9zdr377f1lfib7m9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;చుఱుకుఁజూపునఁ గాలినకొఱఁత నుఱుకు
నుఱుకుఁ జూపులఁ బుట్టించు నెఱుకువారి
యిఱుకువలిగుబ్బపాలిండ్లయిగురుఁబోండ్ల
సేవ కిచ్చెద నీకు &lt;ref&gt;విచ్చేయవయ్య. ము.పా.&lt;/ref&gt;విచ్చేయుమయ్య.&lt;/poem&gt;|ref=71}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;నను మన్నించెనని నీ విపుడు రా నావెంట రాకుండినౝ
నిను నేఁ బాసి చనంగ నోప నిచట న్నీతోడిదే లోకమై
మనువాఁడం గనువాఁడ నీకరుణ నీమౌనంబు చిత్తంబు వ
చ్చినచో మానుదుఁగాని ని న్నిపుడు కస్తిం బెట్ట నా కేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=72}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని యమ్మహాదేవు నుడుమూరికి రమ్మనుచుం బ్రార్థించినం
బలుకకుండినం దదీయభక్తిపరవశుం డై సంపెఁగతావి &lt;ref&gt;బ్రుంగుడైన&lt;/ref&gt;బ్రుం
గిన భృంగంబుతెఱంగున నున్న యవసరంబునం దిన్నం
డొంటిపందివెంటఁ దగిలి యొంటి నెక్కడఁ బోయెనో యని
బోయలు దొప్పరయం దివిరి యడుగులవెంబడిం బడి తప్పక
చనుదెంచి కాంచి యి ట్లనిరి.&lt;/poem&gt;|ref=73}} 
{{p|ac|fwb}}తిన్ననిఁ గని బోయలు దుఃఖించుట&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;అన్నా! ని న్నలయించి తెచ్చిన వరాహం బెందుఁ బోయె? న్మముౝ
గన్న న్మన్ననఁ జూడవేటికి? వడిౝ గన్నీరు గాఱంగ నే
మన్నౝ బల్క వ దేమి కారణమొ? వేఁటాడంగ నేతెంచి యి
ట్లున్నం దల్లియుఁ దండ్రియు &lt;ref&gt;న్మరుగఁడే; న్నలుగరే&lt;/ref&gt;న్మఱుఁగరే యుల్లంబులో నక్కటా?&lt;/poem&gt;|ref=74}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నీదు గాలికిఁ బసివట్టి నిఱ్ఱనీల్గి
పట్టెడల బిగఁబట్టిన మట్టువడక&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxwzr9poj4agq2n9zdr377f1lfib7m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185175</id>
    <revision>
      <id>561207</id>
      <parentid>503291</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561207</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2472" sha1="8ekwojmtx38cujofplrg4hvrvpsjdl3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నిలువ కేతెంచి వేఁటకుక్కలు కుమార
&lt;ref&gt;చుట్టుక గునిసియాడంగ, చుట్టుకొని గునిసి&lt;/ref&gt;చుట్టుకొని యసియాడంగఁ జూడవేమి?&lt;/poem&gt;|ref=75}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;వలలును దెరలుఁ బ్రోఁగులఁ జుట్టఁగా లేదు
                    పోటుకో లొకటియుఁ బుచ్చ లేదు
తెగిన మెకంబులఁ దేలేదు విడివేఁట
                    పిట్టలకును మేఁత పెట్ట లేదు
చెంచు లేరికి నేమి సేద దేఱఁగ లేదు
                    చెడకుండ మెకములఁ జేయ లేదు
కుక్క లిఱ్ఱులు సివంగులు మేపుఁ గొన లేదు
                    బలివెట్టి కాట్రేనిఁ గొలువ లేదు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వేఁటలాడంగ వచ్చినవేడు కెల్ల
నక్కటా తండ్రి కెఱిఁగింప నంప లేదు
మ్రానుపడియుండ నేటికి మేను మఱచి
యేల మాజాలి మాన్పవే యెఱుకపఱిచి.&lt;/poem&gt;|ref=76}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఓతండ్రీ! నిను డించి పో మనసు మా కొక్కింత గా నేర్చునే?
మీ తోఁబుట్టులుఁ దల్లిదండ్రులు చెలు ల్మీ రెల్ల నేతేరఁగా
మాతిన్నం డిపు డెందుఁ బోయె ననిన న్మాప్రాణము ల్వోవె? రా
వే తిట్టింపక పల్లెలోన మముఁ దేవే వన్నెయు న్వాసియున్.&lt;/poem&gt;|ref=77}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఎంత యలమటఁబడిన మ మ్మేల చూడ
&lt;ref&gt;వింతయు నెఱుకుఱేనికి. ము.పా.&lt;/ref&gt;వింతయును నెర్కుఱేనికి నెఱుకపఱుపఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ekwojmtx38cujofplrg4hvrvpsjdl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శ్రీకాళహస్తిమాహాత్మ్యము.pdf/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>185176</id>
    <revision>
      <id>561211</id>
      <parentid>503292</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561211</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2343" sha1="fntc1eqhv1dlt2tca7qxu09csf7di3v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బోయెదము చెప్పవలసినబుద్ధి చెప్పి
యనుపు మని పాదములు వట్టుకొనిన నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=78}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఎట్టకేలకు శివలింగసంగతాభంగురహృదయాంతరంగుఁ డగు
శబరపుంగవుండు కృపాపాంగుం డై చిఱునవ్వు నవ్వి యవ్వ
నచరుల కి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=79}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈలింగములోఁ బ్రాణము
కాలము గడదాఁక నోడఁ గట్టినదూలం
బై లంకె నుండఁజేసితి
నేలా తుందుడుకు? పల్లె కేఁగుఁడు విూరల్.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నావెంట నితఁడు వచ్చిన
నే వచ్చెద మిమ్ముఁ గూడి యిప్పుడు లేదా
యేవంక నభవుఁ డుండిన
నావంకనె తోచునీడ యై వసియింతున్.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నాకుం జుట్టముఁ దల్లిదండ్రులుఁ జెలు ల్నాథుండు నీదైవమే
మీ కిచ్చోఁ బనిలేదు కస్తి పడఁగా పల్లెకుం బొండు కా
రాకూరంబులు చేసినం గదలి నే రా నిచ్చటం బ్రాణముల్
పోకార్తుం డది నాదువేలుపునకై బొంక న్నిజం బింతయున్.&lt;/poem&gt;|ref=82}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని శివుఁ గ్రమ్మఱఁ దిన్నఁడు
మనమున నిలుపుకొని తనువు మఱచిన బుద్దిౝ
మునుపటి తెఱఁగున నుండిన
వనరుచు వనచరులు చనిరి వలసినరీతిౝ.&lt;/poem&gt;|ref=83}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తదనంతరంబ.&lt;/poem&gt;|ref=84}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fntc1eqhv1dlt2tca7qxu09csf7di3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561212</id>
      <parentid>561211</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>561212</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2343" sha1="bp1kg1tail0wsut05u9s0zr3rmscghz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బోయెదము చెప్పవలసినబుద్ధి చెప్పి
యనుపు మని పాదములు పట్టుకొనిన నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=78}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఎట్టకేలకు శివలింగసంగతాభంగురహృదయాంతరంగుఁ డగు
శబరపుంగవుండు కృపాపాంగుం డై చిఱునవ్వు నవ్వి యవ్వ
నచరుల కి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=79}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈలింగములోఁ బ్రాణము
కాలము గడదాఁక నోడఁ గట్టినదూలం
బై లంకె నుండఁజేసితి
నేలా తుందుడుకు? పల్లె కేఁగుఁడు విూరల్.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నావెంట నితఁడు వచ్చిన
నే వచ్చెద మిమ్ముఁ గూడి యిప్పుడు లేదా
యేవంక నభవుఁ డుండిన
నావంకనె తోచునీడ యై వసియింతున్.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నాకుం జుట్టముఁ దల్లిదండ్రులుఁ జెలు ల్నాథుండు నీదైవమే
మీ కిచ్చోఁ బనిలేదు కస్తి పడఁగా పల్లెకుం బొండు కా
రాకూరంబులు చేసినం గదలి నే రా నిచ్చటం బ్రాణముల్
పోకార్తుం డది నాదువేలుపునకై బొంక న్నిజం బింతయున్.&lt;/poem&gt;|ref=82}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని శివుఁ గ్రమ్మఱఁ దిన్నఁడు
మనమున నిలుపుకొని తనువు మఱచిన బుద్దిౝ
మునుపటి తెఱఁగున నుండిన
వనరుచు వనచరులు చనిరి వలసినరీతిౝ.&lt;/poem&gt;|ref=83}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తదనంతరంబ.&lt;/poem&gt;|ref=84}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bp1kg1tail0wsut05u9s0zr3rmscghz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561213</id>
      <parentid>561212</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>561213</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2345" sha1="t1harsotkdh9qovp2od6wb2d4nxklbl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బోయెదము చెప్పవలసినబుద్ధి చెప్పి
యనుపు మని పాదములు పట్టుకొనిన నతఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=78}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఎట్టకేలకు శివలింగసంగతాభంగురహృదయాంతరంగుఁ డగు
శబరపుంగవుండు కృపాపాంగుం డై చిఱునవ్వు నవ్వి యవ్వ
నచరుల కి ట్లనియె.&lt;/poem&gt;|ref=79}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈలింగములోఁ బ్రాణము
కాలము గడదాఁక నోడఁ గట్టినదూలం
బై లంకె నుండఁజేసితి
నేలా తుందుడుకు? పల్లె కేఁగుఁడు మీరల్.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నావెంట నితఁడు వచ్చిన
నే వచ్చెద మిమ్ముఁ గూడి యిప్పుడు లేదా
యేవంక నభవుఁ డుండిన
నావంకనె తోడునీడ యై వసియింతున్.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;నాకుం జుట్టముఁ దల్లిదండ్రులుఁ జెలు ల్నాథుండు నీదైవమే
మీ కిచ్చోఁ బనిలేదు కస్తిపడఁగా మీపల్లెకుం బొండు కా
రాకూరంబులు చేసినం గదలి నే రా నిచ్చటం బ్రాణముల్
పోకార్తుం డది నాదువేలుపునకై బొంక న్నిజం బింతయున్.&lt;/poem&gt;|ref=82}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని శివుఁ గ్రమ్మఱఁ దిన్నఁడు
మనమున నిలుపుకొని తనువు మఱచిన బుద్దిౝ
మునుపటి తెఱఁగున నుండిన
వనరుచు వనచరులు చనిరి వలసినరీతిౝ.&lt;/poem&gt;|ref=83}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తదనంతరంబ.&lt;/poem&gt;|ref=84}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t1harsotkdh9qovp2od6wb2d4nxklbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>185581</id>
    <revision>
      <id>561119</id>
      <parentid>560442</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561119</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="1f15zuxwy51yrz7nrnucd06odwtzotr" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1965
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=V
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
5to6=&quot;విసూ&quot;
7=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>1f15zuxwy51yrz7nrnucd06odwtzotr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213766</id>
    <revision>
      <id>561176</id>
      <parentid>558169</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T02:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>561176</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5239" sha1="1r2768ab5mpjv3maniixw19ti52jfb0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|62|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;పైగాథలన్నియుఁ జూడ వీరు మొదట క్షత్రియులు కారనియు, ప్రభుత్వము పెరిగినకొలదిని ఎవ్వరికిదోచిన గాథలను వారు కల్పించుకొని క్షత్రియులమని చెప్పుకొనదొడగిరనియు తేలుచున్నది.

ఇక వీరి “మానవ్యస గోత్రణాం, హారీతి పుత్రాణాం, కౌశికీ వరప్రసాదలబ్ధ రాజ్యాణాం&quot; అను బిరుదములవలన నైనను వీరి పూర్వోత్తరమేదియైన కనుగొనియెదమన్న, నా బిరుదములన్నియును వీరు వీరికంటెఁ బూర్వము రాజ్యముచేసిన కదంబులయొద్దనుండి తీసికొనినవి గాని క్రొత్తవికావు. కదంబులను కొట్టి రాజ్యము తీసికొనినట్లే వారి బిరుదములనుకూడ వీరు లాగుకొనిరి. కావున నంతకుపూర్వము చాళుక్య తెగకు బ్రముఖతగాని, రాజ్యముగాని, బిరుదములుకాని ఉండెననుటకు నాథారములు లేవు.

{{c|సల్కి చళుక్య శబ్దవిచారము}}

చాళుక్యు లుత్తరదేశమువారు కారనుటకు వారిపే రొకసూచకమై యున్నది. వారి మూలనామము దేశ్యమైన సలుక్కి, లేక సల్కి&lt;ref name=&quot;MyNote&quot;&gt;ఇది చల్కి, చలుక్కి అనిన రూపములతోనైన నుండియుండవచ్చును. ఏకకాలమందు చల్కి, సల్కి రూపములుండుటయు నసంభవముకాదు. చకారము సకారముగా మారుటయు, సకారము చకారముగ మారుటయు నన్నిభాషలలోను గల మార్పే. ఇందు వింత ఏమియులేదు. అందరు వ్యుత్పత్తి శాస్త్రజ్ఞులును ఒప్పిన విషయమే. దీనికి ప్రమాణము లక్కరలేదు. కాని యిందునుగుఱించి ఏమియు నెరుఁగనివారు ప్రమాణముల నపేక్షింతురు. కావున వారికినై కొన్ని యుదాహరణములనిచ్చెద. తెలుఁగులో రెండు రూపములుగల శబ్దములును, సంస్కృతమున నొక రూపమును తెలుఁగున మరియొక రూపమును గల శబ్దములును, గౌడభాషలలో నొక రూపమును, ఆంధ్రమున మరియొక రూపమును,ద్రావిడభాషలలో నొక రూపమును ఆంధ్రమున మరియొక రూపమును గల శబ్దములును గొన్నింటి నుదాహరించెదను.

చాగు, సాగు; సను, చను; చలుపు, సలుపు; చావు, సావు అనునవి తెనుగున నుభయరూపములతోఁ గానవచ్చుచున్నవి, చంపక, చూర్ణ, చమర, సార అను సాంస్కృతికములకు దెలుఁగున సంపెగ, సున్నము.
సవరము, చారు అనునవి; హిందూస్థానీ మరాఠీలలో చావడి, తెనుగున సావడి; చుట్టు, చిప్ప, చలి, చేదు, చేరు అనునవి తెలుఁగులు; సుట్టు, సిప్ప, సలి, సేదు, సేరు అనునవి కన్నడములు; సెట్టి, చిఱు, చిన్న, చేయు తెలుఁగులు; చెట్టి, సిఱు, సిన్న, సేయ్ అనునవి అఱవములు.&lt;/ref&gt; అనునది. వీరికి రాజ్యము వచ్చి తాము క్షత్రియులమని చెప్పుకొనఁ దలచినప్పుడు వీరు దానికి సంస్కృతీకరణము గావించి చలుక్య, చాలుక్య, చౌలుక్యరూపములఁ గల్పించిరి. ఇట్లు దేశ్యశబ్దములను సంస్కరించి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1r2768ab5mpjv3maniixw19ti52jfb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>213768</id>
    <revision>
      <id>561140</id>
      <parentid>558174</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T15:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561140</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3193" sha1="qc21bckq2f1wen692ipfocz97ogud1g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|64|చారిత్రక విషయములు|}}&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left:5em;&quot;
|-
| - || కాలము || రూపము || ప్రమాణము
|-
| 3. || 850 || సలుక్కి || గుణగవిజయాదిత్యుని గుంటూరుశాసనము,&lt;ref&gt;C. P. No. 5 of 1911-12;&lt;/ref&gt;
|-
| 4. || 850 || సలుకె || గుణగవిజయాదిత్యుని సాతులూరుశాసనము.&lt;ref&gt;ప్రకటింపబడలేదు. నాయొద్ద నున్నది.&lt;/ref&gt;
|-
| 5. || 892 || సల్కి || ప్రథమ చాలుక్యభీముని అత్తిలిశాసనము.&lt;ref&gt;ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్పత్రిక, సం. 11, పుట 241.&lt;/ref&gt;
|-
| 6. || 900లప్రాంతము || చళ్కి || విక్రమచోళమహారాజు నాటిశాసనము.&lt;ref&gt;E p. Rep. Ins, No. 400 of 1904. &lt;/ref&gt;
|-
| 7. || 900లప్రాంతము || సళ్కి || విక్రమచోళమహారాజు నాటిశాసనము.&lt;ref&gt;E p. Rep. No. 401 of 1904.&lt;/ref&gt;
|-
| 8. || 930 || సళ్కి || యుద్ధమల్లుని శాసనము.&lt;ref&gt;ఆం. సా. పరి. పత్రిక సం. 6, పుట 49.&lt;/ref&gt;
|-
| 9. || 11వ శతాబ్దము || శలుక్కి || విష్ణువర్ధన మహారాజు శాసనము.&lt;ref&gt;Ep. Rep. No. 44 of 1896.&lt;/ref&gt;
|-
| 10. || 13వ శతాబ్దము || చలుక్కి || నారాయణ మనుమసిద్ధి శాసనము.&lt;ref&gt;Nellore Inscriptions, Venkatagiri, No. 19.&lt;/ref&gt;
|}

ఇట్లు చలుక్కి చలుకి, చల్కి రూపములు, వాని మారు టుచ్చారణలనఁదగు సలుక్కి, సల్కి, రూపములు మిక్కిలి పురాతనకాలమునుండి అనఁగా చాలుక్యుల మొదటివంశమునాఁటినుండియు 14-15 వ శతాబ్దమువఱకుఁ గానవచ్చుచున్నవి. ఇంతియ కాదు. అన్నిదేశములలోను గానవచ్చుచున్నది. చాలుక్యు లెచ్చటికిఁ బోయినను సల్కి యచ్చటఁ గానవచ్చును. గుజరాతుదేశమున, కన్నడదేశమున, తెలుఁగుదేశమున అఱవదేశమున ఈ రూపము కానవచ్చుచున్నది. ఇది వింతకదా: ఇది మూలరూపము కానియెడల చాలుక్యులవెంట సర్వత్ర ప్రసరించుట యెట్లు సంభవించును? &quot;చలుక్కి&quot; లోని &quot;చ&quot; అనునది &quot;స&quot; గ మారుటయు, పద మధ్యాక్షరములోని ఉకారము లోపించుటయు,&lt;noinclude&gt;{{rule}}
&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qc21bckq2f1wen692ipfocz97ogud1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>శశిరేఖాపరిణయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213908</id>
    <revision>
      <id>561188</id>
      <parentid>558774</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="904" sha1="b45bt6lilnuydnbtwnnygsnuitzxoku" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[శశిరేఖాపరిణయము]]
 | రచయిత = రత్నాకరం అప్పప్ప కవి
 | అనువాదం= 
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[శశిరేఖాపరిణయము/పీఠిక|పీఠిక]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1954
}}

&lt;pages index=&quot;శశిరేఖాపరిణయము.pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break|label=}}
&lt;pages index=&quot;శశిరేఖాపరిణయము.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;

{{padded page break}}
{{AuxTOC|
#[[/పీఠిక/]]
#[[/ప్రథమాశ్వాసము/]]
#[[/ద్వితీయాశ్వాసము/]]
#[[/తృతీయాశ్వాసము/]]
#[[/చతుర్థాశ్వాసము/]]
#[[/పంచమాశ్వాసము/]]
}}</text>
      <sha1>b45bt6lilnuydnbtwnnygsnuitzxoku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214052</id>
    <revision>
      <id>561171</id>
      <parentid>559030</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T23:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>561171</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2557" sha1="6uyv9a2254w06thy9k0qfnvbptefqdc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;{{rh||తేజస్సు|57}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః ।
ప్రాణాపానసమాయుక్తః పచామ్యన్నం చతుర్విధమ్ ||
&lt;/poem&gt;


తా. అన్నము బ్రహ్మస్వరూపము. రసము విష్ణుస్వరూ
పము. భోక్త మహేశ్వరుఁడు. ఈరీతిఁ దలంచుచు భుజించు
ద్విజుఁ డన్న దోషములచే నంటఁబడఁడు.
ఓయర్జునా! నే నగ్ని స్వరూపుఁడనై దేహుల దేహములను
బొంది ప్రాణాపాన వాయువులం గలిసి నాల్గువిధములగు
నన్నమును బచనము చేయుచున్నాను.
కావుననే భక్తులు భోజన కాలమునందు జ్ఞానవై రాగ్య
సిద్ధికై యీశ్వర ధ్యానమును జేయుచునుందురు.'
అన్నపూర్ణే సదాపూర్ణే శంకర ప్రాణవల్లభే |
జ్ఞానవైరాగ్య సిద్ధ్యర్థం భిక్షాం మే దేహి పార్వతి ||
చేయ
అని ధ్యాన మొనరించుచు భుజించుచుందురు. అటుల
పాకము చేయు వారును, వడ్డించువారును బరిశుద్ధ సంకల్పులై
యీశ్వరుని దలంచుచునే పనిచేయవలయును. అట్లు
దుస్సంకల్పములు · గలవారైనయెడల వారి మలిన తేజస్సు
అన్నమునందు వ్యాపించి భుజించువారిని సహితము మాలిన్య
ము గలవారినిగాఁ జేయును.
.
మఱియు భక్తుఁడు సర్వకాలముల యందుఁ బరోపకార
పరుఁడై యుండవలయు ననుట సర్వశాస్త్ర సమ్మతమగువిష
యముక దా ! ఇట్లు పరులకు మేలు చేయుటకై దుష్టుల సాన్నిధ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6uyv9a2254w06thy9k0qfnvbptefqdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214212</id>
    <revision>
      <id>561130</id>
      <parentid>559576</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561130</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190" sha1="cr76sukebrdwj81cfy9mmgbixenvrso" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ఆంధ్రులెవరు?.pdf
|Page = 8
|bSize = 450
|cWidth = 273
|cHeight = 221
|oTop = 90
|oLeft = 56
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cr76sukebrdwj81cfy9mmgbixenvrso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561177</id>
      <parentid>561130</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T02:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>561177</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="abmoq862vek9vf5ha3xwsexof62vv9g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ఆంధ్రులెవరు?.pdf
|Page = 8
|bSize = 450
|cWidth = 443
|cHeight = 581
|oTop = 1
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>abmoq862vek9vf5ha3xwsexof62vv9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Vihuu18</title>
    <ns>3</ns>
    <id>214217</id>
    <revision>
      <id>561180</id>
      <parentid>560270</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T03:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <comment>/* Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు */ సమాధానం</comment>
      <origin>561180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5058" sha1="232s0fysmbs1jahea0ydhd6hvhphi4j" xml:space="preserve">{{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:09, 15 జూన్ 2026 (UTC)

== సహాయం, ఆంధ్రులెవరు? పుస్తకం లో ==

{{సహాయం చేయబడింది}}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలను  తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో  &quot;విషయం/ శీర్షిక&quot;  పెట్టె లో   'సందేహం' బదులుగా  క్లుప్తంగా  మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ   ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత  పెట్టె క్రింద   'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--&gt;

&lt;!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--&gt;
@Rajasekhar1961 గారు 
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/13
దీనిని నేను అచ్చు దిద్దడం జరిగినది, 
ఇందులో '౯' వాడాను, ఇంకా ఒకసారి ఈ లింకేడ్ పేజీలో తప్పులు దిద్దగలరు 
—[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:26, 16 జూన్ 2026 (UTC)

:syntax లో 6వ పారాగ్రాఫ్ లో - తా౯జ్యేష్ఠ౯ దగ్గర -[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:30, 16 జూన్ 2026 (UTC)
::దిద్దాను. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 09:23, 17 జూన్ 2026 (UTC)
::: ౝ (సరియైన గుర్తు) తో మార్చాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:20, 19 జూన్ 2026 (UTC)

== Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు ==

{{సహాయం కావాలి}}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలను  తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో  &quot;విషయం/ శీర్షిక&quot;  పెట్టె లో   'సందేహం' బదులుగా  క్లుప్తంగా  మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ   ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత  పెట్టె క్రింద   'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--&gt;

&lt;!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--&gt;
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/52
చాలా రకాలుగా  crop చేశాను, అయినా దానికి కొంచెం పైన ఉన్న బొమ్మ capture అవుతోంది.
దీనిని ఏ విధంగా deal చేయాలి, దయచేసి చెప్పగలరు,
—[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 13:26, 17 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] మూల pdf ఫైల్ లో పేజీల పరిమాణం మారుతున్నందున సమస్య వచ్చినట్లుంది.  నేను కొంత మేరకు సవరించిన ఫైల్ ఎక్కించాను. అది పనిచేస్తుందేమో ఒకరోజు ఆగి పరిశీలిద్దాం. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:14, 19 జూన్ 2026 (UTC)
::@[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]], పాత పిడిఎఫ్లు కూడా సరిగా చూపనందున  cropimage  సాఫ్ట్వేర్ లోనే  దోషముంది. Indic-TechCom ని సంప్రదిస్తాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 03:29, 24 జూన్ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>232s0fysmbs1jahea0ydhd6hvhphi4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561182</id>
      <parentid>561180</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు */ సమాధానం</comment>
      <origin>561182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5261" sha1="h4tfjct5ny68bu2pv8sohp59szn9anu" xml:space="preserve">{{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:09, 15 జూన్ 2026 (UTC)

== సహాయం, ఆంధ్రులెవరు? పుస్తకం లో ==

{{సహాయం చేయబడింది}}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలను  తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో  &quot;విషయం/ శీర్షిక&quot;  పెట్టె లో   'సందేహం' బదులుగా  క్లుప్తంగా  మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ   ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత  పెట్టె క్రింద   'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--&gt;

&lt;!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--&gt;
@Rajasekhar1961 గారు 
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/13
దీనిని నేను అచ్చు దిద్దడం జరిగినది, 
ఇందులో '౯' వాడాను, ఇంకా ఒకసారి ఈ లింకేడ్ పేజీలో తప్పులు దిద్దగలరు 
—[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:26, 16 జూన్ 2026 (UTC)

:syntax లో 6వ పారాగ్రాఫ్ లో - తా౯జ్యేష్ఠ౯ దగ్గర -[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 12:30, 16 జూన్ 2026 (UTC)
::దిద్దాను. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 09:23, 17 జూన్ 2026 (UTC)
::: ౝ (సరియైన గుర్తు) తో మార్చాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:20, 19 జూన్ 2026 (UTC)

== Crop tool సరిగ్గా పనిచేయట్లేదు ==

{{సహాయం కావాలి}}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలను  తెలుగు, లేక ఇంగ్లీషులో  &quot;విషయం/ శీర్షిక&quot;  పెట్టె లో   'సందేహం' బదులుగా  క్లుప్తంగా  మీ సందేహం శీర్షిక రాయండి, దాని విస్తరణ   ఈ వరుస క్రింద రాయండి. ఆ తరువాత  పెట్టె క్రింద   'పేజీని భద్రపరచు ' నొక్కి భద్రపరచండి. ధన్యవాదాలు--&gt;

&lt;!-- ఈ వరుస తరువాత మీ సంతకం తేదీ తో చేరుతుంది కావున మార్చవద్దు--&gt;
https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%86%E0%B0%82%E0%B0%A7%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%B0%E0%B1%81%3F.pdf/52
చాలా రకాలుగా  crop చేశాను, అయినా దానికి కొంచెం పైన ఉన్న బొమ్మ capture అవుతోంది.
దీనిని ఏ విధంగా deal చేయాలి, దయచేసి చెప్పగలరు,
—[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 13:26, 17 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] మూల pdf ఫైల్ లో పేజీల పరిమాణం మారుతున్నందున సమస్య వచ్చినట్లుంది.  నేను కొంత మేరకు సవరించిన ఫైల్ ఎక్కించాను. అది పనిచేస్తుందేమో ఒకరోజు ఆగి పరిశీలిద్దాం. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 07:14, 19 జూన్ 2026 (UTC)
::@[[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]], పాత పిడిఎఫ్లు కూడా సరిగా చూపనందున  cropimage  సాఫ్ట్వేర్ లోనే  దోషముంది. Indic-TechCom ని సంప్రదిస్తాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 03:29, 24 జూన్ 2026 (UTC)
:::అలాగే, ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vihuu18|Vihuu18]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vihuu18|చర్చ]]) 05:10, 24 జూన్ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h4tfjct5ny68bu2pv8sohp59szn9anu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214333</id>
    <revision>
      <id>561206</id>
      <parentid>559965</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>561206</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2591" sha1="8ovuent2xfkxkwyy9h34xbt137mvxdc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

పరిపాలించుచుండెను. ఇట్టిస్థితిలో ఈ రాజులనందరను 'హూణ-గుర్జర'
గుంపను నొక పేరును కల్పించి మ్లేచ్చులును, హింస, దోపిడి, గృహ
దహనములు వృత్తిగా బెట్టుకొని యీ దేశమును దోచుకొనవచ్చిన
హూణులు, గూర్జరులు మొదలుగాగల వారివంశ సంభవులనుగా
వర్ణించి పాశ్చాత్య చరిత్రకారులు చరిత్రలను వ్రాసి భారతీయుల
యెడల ఘోరాపచారమొనర్చిరి. వారి ననుసరించిన హైందవ పండి
తులును వాటిని సత్యములుగా భ్రమించి వారి తర్కమునే యుపయో
గించి చరిత్రలను వ్రాసియుండిరి, ఇదంతయు శుద్దకల్పన, ఘోర మైన
అనృతము ఈ రాజులందరు “బ్రహ్మ త్ర” వంశమని పిలువబడు
[ బ్రాహ్మణవంశీయులు వారు స్మిత్ వ్రాసినటుల నాగార్ బ్రాహ్మణులు
కారు నాగార్ బ్రాహ్మణులనగా ఉత్తర దేశములో బట్టలు నేయు
&quot;సాలీలు” బట్టలకు రంగులను వేయు &quot;రంగ రాజులు” తాము నాగారు
బ్రాహ్మణులమని చెప్పుకొందురని “స్మిత్తే” వ్రాసియున్నాడు.
దేశము స్వతంత్రముగా నున్న యెడల యిట్టి తప్పుడు చరిత్రలు వ్రాయ
సావకాశముండెకిది కాదు, దేశపరాధీనతయే నిట్టి యసత్యమై 'హేయ
మైన చరిత్రలు వ్రాయువారికి ప్రోత్సాహ మిచ్చినది.
భారత

{{Css image crop
|Image = ఆంధ్రులెవరు?.pdf
|Page = 52
|bSize = 597
|cWidth = 150
|cHeight = 120
|oTop = 404
|oLeft = 233
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ovuent2xfkxkwyy9h34xbt137mvxdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214808</id>
    <revision>
      <id>561139</id>
      <parentid>561071</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="696" sha1="0x05s84xf3okhm0hjcw932okc6gi5vl" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే
 | ముందరి = [[../కృష్ణరాయల నిధనకాలము/]]
 | తదుపరి =[[../ఏకశిలానగర మోరుగల్లే/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=60 to=75 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>0x05s84xf3okhm0hjcw932okc6gi5vl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214810</id>
    <revision>
      <id>561192</id>
      <parentid>561045</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T06:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561192</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7770" sha1="ez0tw4a2g63vg4mkjgfuuynhj5hzn1r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నైనను కన్పింపలేదు. ఇఁకజనుల జీవితమందమా అదియును ఇప్పటికాల మంతకష్టముగా నుండలేదు. కనుక సంతానము కొఱకు వారెట్టి వివాహములనైనను చేసికొనుచుండిరి.

&lt;ref&gt;దుర్యోధనునకు భీమునకు పలువురు భార్యలుండిరి. స్త్రీపర్వము.&lt;/ref&gt;బహుభార్యాత్త్వము ఆచారముగానుండిన 
క్షాత్రయుగాదియందే బహుభర్తృత్వము యొక్క యుదాహరణము కూడ పాండవులందు కానవచ్చుచున్నది. రెండవమారు
మనదేశమునకువచ్చి చల్లని ప్రదేశములలో నివసించిన యార్యుల వెంట స్త్రీలు కొద్ది మందిమాత్రమే యుండుట వలన పలువురు పురుషులు ఒక స్త్రీనే భార్యగాఁ గొనవలసివచ్చెను. మహాభారతమునందు బహుభర్తృత్వమునకు ద్రౌపదియొకతెయే  యుదాహరణముగాఁ గానవచ్చుచున్నది. అయినను పలువురొకవనితను పెండ్లియాడవచ్చునాయనుప్రశ్న వచ్చిన 
సందర్భమున యుధిష్టిరుఁడు “ఇది మా వంశాచారము” అని చెప్పియున్నాడు. ఈకారణమును బట్టిచూచినచో ఈయాచారము మొదటవచ్చిన యార్యులలోఁ గాకపోయినను రెండవమారు వచ్చినవారిలో క్షాత్రయుగారంభమున నుండెనని మన మొప్పు కొనవలసియున్నది. ఇదికాక, నియోగపద్ధతిని సంతానముఁ బడయు నాచారముకూడ ఆకాలపు టార్యులలో నుండినట్టు
కానవచ్చుచున్నది. వీనినిబట్టి విచారించినయెడల, సంతానోత్పత్తి ఆదినములలో నత్యవసముగా నెంచఁబడు చుండేనని 
తోఁచుచున్నది.


బహుభార్యాత్త్వము, బహుభర్తృత్వము, నియోగము, వీనితోఁబాటు వితఁతూద్వాహములును సభర్తృకల పునర్వివాహములును ఆచరణయందుండవచ్చునని మనకుఁదోఁచుట సహజము. దమయంతికి ద్వితీయస్వయంవరము జరుగునని ప్రకటింపఁబడి యుండెను, కానియది జరుగ లేదు. ఈ సందర్భమున నలుఁడు సాధారణ స్త్రీవలె విషయలౌల్యమునకు లోఁబడినదానవని దమయంతిని నిందించెను.


&lt;ref&gt;ఈ విషయమున దీర్ఘతముఁడు విధి నిర్ణయించెను:ఏక ఏవచతిర్నార్యా యావజ్జీవపరాయణమ్ | మృరేజీవతివారనిన్నావరం ప్రభుయాన్నరమ్౹౹ ఆది౹౹౹&lt;/ref&gt;౹ ద్యూతమున ద్రౌపది యోడఁబడినపిమ్మట, పాండవులను వదలి దృతరాష్ట్ర సుతులలో నొకనిఁ జేపట్టుమని దుర్యోధనుఁడామె నాజ్ఞాపించును. ఇది పరిహాసముగాఁ బలుకఁబడిన వాక్యమేయై యుండవచ్చును. కాని 
ఉన్నతములగు నీతితత్వముల గెఱుఁగని స్త్రీలు ఒక భర్తను వదలి వేఱోక భర్తను పొందుట ఆకాలమున అసాధారణ విషయము కాదని దీనివలనఁ దెలియుచున్నది. క్షాత్రయు గారంభమున వితంతూద్వాహముమాట ఎట్లుండినను, ఆయుగాంతమునమాత్ర మీయాచారము సంపూర్ణముగా నిషేధింపఁబడియుండెననుట నిస్సంశయము. ఆర్యస్త్రీలు పునర్వివాహము చేసికొనిరనుటకు ప్రమాణములు రామాయణభారతములందు లేవు. జర్మనులలోని యొక తెగకు సంబంధించి వితంతువులు మరల వివాహము చేసికొనరని “టాసిటను” అనునతఁడు వ్రాసియున్నాఁడు. దీనినిబట్టి చూచినచో ఆర్యజాతియందీ నిషేధము అతి పురాతనకాలమునుండియే యుండెనని తోఁచుచున్నది. ఏలయన ప్రపంచమందలి మఱేజాతియందును ఇట్టి నిషేధముండినట్టు ప్రమాణము కానరాదు. “భుక్తపూర్వ” లగు స్త్రీలను (అనగా క్షతయోనులను) వివాహము చేసికొనుటను ఆర్యులు పాతకముగా నెంచుచుండిరి కనుక ఇట్టి నిషేధము ఆర్యజాతియందు ఏర్పడెనని భావింపఁదగియున్నది. సైంధవుని మఱునాఁటి సాయంత్రమువఱకుఁ దెగటార్చెదనని అర్జునుఁడు చేసిన శపధమున ఇట్టి వివాహము పాతికముగాఁ దలఁబడు చుండినట్లు తెలియుచున్నది. “భుక్త పూర్వ&quot; లగు స్త్రీలను వివాహమాడినవారు పోవుగతికి నేను పోయెదఁగాక&quot; యని యాతడనుచున్నాఁడు. &lt;ref&gt;భుక్తపూర్వాం స్త్రీయం యేద విందతామఘశంసినాంః ద్రోణః&lt;/ref&gt; తమ రక్తము పరిశుభ్రమైనదని గర్వపడు శూరపురుషులలో నిట్టిభావముండుట యబ్బురముకాదు.


తాము వివాహము చేసుకొను కన్నెలు యుక్తయస్కలై వివాహము నాఁడే నిషేకమునకు తగినవారుగా నుండవలయునని ఈ యుగారంభమున నుండిన యా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ez0tw4a2g63vg4mkjgfuuynhj5hzn1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214830</id>
    <revision>
      <id>561138</id>
      <parentid>561066</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="695" sha1="4svouxcgrz3opbof28581mcyncufj09" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము
 | ముందరి = [[..//]]
 | తదుపరి =[[../దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=142 to=161 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>4svouxcgrz3opbof28581mcyncufj09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214831</id>
    <revision>
      <id>561137</id>
      <parentid>561065</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="jqoe4u3ydi1eoe6x20a0fkc37pgkgwq" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము
 | ముందరి = [[../ద్రావిడభాషలలోని ఉత్తమపురుషవాచక సర్వనామము/]]
 | తదుపరి =[[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=162 to=176 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>jqoe4u3ydi1eoe6x20a0fkc37pgkgwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/ప్రకృతి శాస్త్రములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214832</id>
    <revision>
      <id>561136</id>
      <parentid>561064</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="l2ha9osrrwjtviu00cxhupgtujla7tr" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = ప్రకృతి శాస్త్రములు
 | ముందరి = [[../దేశభాషలలో శాస్త్రపఠనము/]]
 | తదుపరి =[[../రసాయన శాస్త్రము/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=177 to=217 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>l2ha9osrrwjtviu00cxhupgtujla7tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/రసాయన శాస్త్రము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214833</id>
    <revision>
      <id>561135</id>
      <parentid>561063</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="637" sha1="nflmmdqwcqq4cx41vqre9f8ulajbz4d" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = రసాయన శాస్త్రము
 | ముందరి = [[../ప్రకృతి శాస్త్రములు/]]
 | తదుపరి =[[../పంచాంగము/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=218 to=228 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>nflmmdqwcqq4cx41vqre9f8ulajbz4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214834</id>
    <revision>
      <id>561184</id>
      <parentid>561016</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561184</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="k3pi7e1xz3ho0mw4w9xsmzaiyos01an" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చాతుర్వర్ణ్యముల వారును,చండాలాది వర్గములుగా యేర్పడియున్న అంధ్రులనబడు బాహ్యజాతివారి సంతానమని వ్రాయుచున్నారు. ఇది శోచనీయ విషయము. ఐతరేయ బ్రాహ్మణములో యొక నీచ చండాలజాతి “అంధ్ర” నామమున బేర్కొన బడినది. మనుస్మృతిలో చండాలునకు విలోమజాతి స్త్రీయందు జనించిన చండాల జాతికంటె అధమ జాతులైన మేద, ఆంధ్ర, చుంచు, మద్దు మొదలైన బాహ్యజాతులలో “అంధ్ర” జాతియొకటి చెప్పబడినది. ఇవి రెండును వేరువేరు జాతులుకావు. ఈ రెండు నొక్కటే జాతి. “అంధ్ర, అంధ్ర” రెండు నేకార్ధమున బ్రయోగింపబడినవి. సృష్ట్యాదినుండియు, అంతకుపూర్వ కల్పములలోను, అటులనే అనాది నుండియు చాతుర్వర్ణ్యములు, అనులోమ, విలోమజాతులు అన్నియు నుండియున్నవి. అట్టి అంధ్రాది జాతులుగా విశ్వామిత్రుని శాపహతులైన నాతని సంతానము మారిపోయి విద్యా విహీనులయి పర్వతారణ్యముల నాశ్రయించి చౌర్య హింసాదులచే జీవించుచుండినటుల ఐతరేయ బ్రాహ్మణము చెప్పుచున్నది. దాని నావిధముగా విద్యారణ్యులు తనకు పూర్వముండిన యాస్కాది భాష్యముల ననుసరించి శాపహతులయిన విశ్వామిత్ర సంతానము &lt;u&gt;చోరులై దస్యులుగా&lt;/u&gt; మారి పోయిరని వ్రాసియున్నారు. అనాదినుండియునుండి, ప్రతిసృష్టిలోను వచ్చుచుండిన జాతులన్నిటియొక్క యుత్పత్తిని 'అనులోను, విలోమములచే కలిగిన సంకీర్ణ జాతుల యుత్పత్తిని మనువు వివరించియున్నాడు. అట్టి విలోమ సంకీర్ణ జాతులలో అత్యంత పాప జాతులలో చేరిన “ అంధ్ర ” జాతి యొకటి గలదు. “చాతుర్వర్ణ్యములతో గూడిన ఆర్యజాతి రాజనామమున “ఆంధ్ర”యను నామమును పొందియున్న దొకటిగలదు. ఇవి రెండు భిన్నజాతులు.&lt;br&gt;

{{gap}}చాతుర్వర్ణ్యములతో గూడి, వైదిక ధర్మమార్గాను సారులై, పవిత్రజాతియైన ఆర్యజాతి వారు నివసించిన దేశమును, వారి నొక కాలమున పరిపాలించిన రాజగు “ఆంధ్రనృపతి” నామమున ఆంధ్రదేశమనియు అంతకుముం దనేక కోట్ల సం॥రముల నుండియు, నా ప్రదేశమున నివసించుచుండిన చాతుర్వర్ణ్య “ఆర్యులు” ఆంధ్రులనియు పిలు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k3pi7e1xz3ho0mw4w9xsmzaiyos01an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/పంచాంగము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214839</id>
    <revision>
      <id>561134</id>
      <parentid>561062</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="618" sha1="c7qtcwgdfekf5wqmim4muft8weuo3t1" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = పంచాంగము
 | ముందరి = [[../రసాయన శాస్త్రము/]]
 | తదుపరి =[[../మేరుప్రదేశము/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=229 to=248 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>c7qtcwgdfekf5wqmim4muft8weuo3t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/మేరుప్రదేశము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214840</id>
    <revision>
      <id>561133</id>
      <parentid>561061</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="dcq49vv9mg3n55fsta5sux5xzjc76wo" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = మేరుప్రదేశము
 | ముందరి = [[../పంచాంగము/]]
 | తదుపరి =[[../రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=249 to=262 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>dcq49vv9mg3n55fsta5sux5xzjc76wo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214841</id>
    <revision>
      <id>561132</id>
      <parentid>561069</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724" sha1="pbtg6a18lxk08wjw5e09xl35gx4ovs2" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?
 | ముందరి = [[../మేరుప్రదేశము/]]
 | తదుపరి =[[../కర్మయోగము/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=263 to=269 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>pbtg6a18lxk08wjw5e09xl35gx4ovs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి/కర్మయోగము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214842</id>
    <revision>
      <id>561131</id>
      <parentid>561068</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="712" sha1="sq3bap343xj7ae3xscmchamjf3n35dg" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కొమర్రాజు వెంకట లక్ష్మణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కర్మయోగము
 | ముందరి = [[../రాజరాజు కాలమున తెలుఁగుదేశమందు సౌరమాన వ్యవహారముండెనా?/]]
 | తదుపరి =[[../లలితకళలు/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1965
}}
&lt;pages index=&quot;లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf&quot; from=270 to=283 /&gt;

{{smallrefs}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>sq3bap343xj7ae3xscmchamjf3n35dg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ఆంధ్రులెవరు?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214861</id>
    <revision>
      <id>561110</id>
      <timestamp>2026-06-23T12:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]  | రచయిత = కోట వేంకటాచలం | అనువాదం=  | విభాగము  =  | ముందరి =   | తదుపరి =  | వివరములు =   |సంవత్సరం=1930 }} &lt;pages index=&quot;Kankanamu20631mbp.pdf&quot; from=1 to=40 /&gt;'</comment>
      <origin>561110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369" sha1="9wg67up1bvk32jmkjfmfxrihmb877wj" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వేంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1930
}}
&lt;pages index=&quot;Kankanamu20631mbp.pdf&quot; from=1 to=40 /&gt;</text>
      <sha1>9wg67up1bvk32jmkjfmfxrihmb877wj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561111</id>
      <parentid>561110</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="1vtssfna6clmhwmxuc8m4f1d3uht1ho" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వేంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1930
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=1 to=40 /&gt;</text>
      <sha1>1vtssfna6clmhwmxuc8m4f1d3uht1ho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561112</id>
      <parentid>561111</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="3cd4ew19rskkj9n0x6sqvdxivnkhtpr" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1930
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=1 to=40 /&gt;</text>
      <sha1>3cd4ew19rskkj9n0x6sqvdxivnkhtpr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561113</id>
      <parentid>561112</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T12:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="6i1bqpw94yft8uj9m6n62krpr5odsz7" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1949
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=1 to=40 /&gt;</text>
      <sha1>6i1bqpw94yft8uj9m6n62krpr5odsz7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561114</id>
      <parentid>561113</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386" sha1="tnzjxwk6q2k46p30zikvydzwva5v12z" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1949
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=1 to=52 /&gt;</text>
      <sha1>tnzjxwk6q2k46p30zikvydzwva5v12z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561116</id>
      <parentid>561114</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ఆంధ్రప్రదేశ్]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>561116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="kqajbrknm4o5uf09wm0glwfxqyf2a6u" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1949
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=1 to=52 /&gt;

[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]]</text>
      <sha1>kqajbrknm4o5uf09wm0glwfxqyf2a6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561126</id>
      <parentid>561116</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="samw11i473zmh323380ffa2czctr6yc" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1949
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;

&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=6 to=52 /&gt;

[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]]</text>
      <sha1>samw11i473zmh323380ffa2czctr6yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561128</id>
      <parentid>561126</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="qf0gqscudjaial4js3ibgokkfsvok5r" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1949
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;
{{Page break}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=6 to=52 /&gt;

[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]]</text>
      <sha1>qf0gqscudjaial4js3ibgokkfsvok5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561129</id>
      <parentid>561128</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T14:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>561129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="nu38hyn62oqg9p3zwmzykl3x722uagz" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్రులెవరు?]]
 | రచయిత = కోట వెంకటాచలం
| అనువాదం=
 | విభాగము  =
 | ముందరి = 
 | తదుపరి =
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=1949
}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=2 to=2 /&gt;
{{Page break}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=8 to=8 /&gt;
{{Page break}}
&lt;pages index=&quot;ఆంధ్రులెవరు?.pdf&quot; from=9 to=52 /&gt;

[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]]</text>
      <sha1>nu38hyn62oqg9p3zwmzykl3x722uagz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214862</id>
    <revision>
      <id>561117</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="ei5ticjxtufivcwuiw65k3t1xr46r2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|26|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;విడిచినట్లైన లోకమున మానవకోటియందు అన్యోన్యవైషమ్యభావము కలుగుటయేగాక సకలారిష్టములు గలుగుటకును  ఆస్సదమగుచున్నది. వర్తమానకల్పమున మహర్షులు కొంతకాలము మానవకోటియందు జన్మించి జీవకోటులకు మార్గదర్శకులైయుండి కాలక్రమమున జీవకోటుల శ్రేయస్సు నుద్దే శించియే యదృశ్యులయి యున్నవారు. అదృశ్యులయ్యును  లోకాభివృద్దినిగోరుచు, లోకుల వర్తనముల నిరీక్షించుచు, వారెప్పు   డనుష్ఠేయధర్మలోపమున క్షీణత నొందుదురో అప్పుడు తా మవతరించిగాని, పరిశుద్ధులును, నిష్కాములును, లోక 
సంగ్రహమే ధర్మముగ నెంచి ప్రపంచాభివృద్ధికై పాటుబడ కంకణముకట్టుకొని లోకమున పనిచేయువారును అగు తమ శిష్యులమూలమునగాని చక్కఁజేయుచుఁ గల్పాంతమువఱకు సనాతనధర్మములను గాపాడుచు, లోకమున యోగ్యు లగుమాన వులకు సహాయులగుచుఁ గాచియున్నవారు. కల్పాంతరము నుండి యవతరించిన యాధికారికులు గాక వర్తమానకల్పము నందు జన్మించిన జీవులలోఁగూడ ధర్మానుష్ఠానబలముచేఁ జిత్తశుద్ధినొంది స్థితప్రజ్ఞులై, భగవద్భక్తులై, గుణాతీతులై యీశ్వరభావమునొంది జీవన్ముక్తులయినవారు నమ్మహనీయ సంఘమునం జేరి వారలవలె మహర్షిశబ్దవాచ్యు లగుచున్నారు. అట్టి జీవన్ముక్తులు సంసారసాగరమగ్నులై యుండు పామరులను దరింపఁజేయుటకు. బలుమరు నీభూలోకమున జన్మించి పాటుపడుటయుం గలదు. వారలు సదా బ్రహ్మానందభరితులై&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ei5ticjxtufivcwuiw65k3t1xr46r2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214863</id>
    <revision>
      <id>561120</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561120</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2401" sha1="fiv3kxdtlpqrdyw6grv3ozv9f4puqjn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|27}}&lt;/noinclude&gt;యోగ్యులగుశిష్యులను వెదకుచు నట్టివారి మనస్సులయందుఁ బ్రవేశించి వారి యజ్ఞానమును దొలఁగించి పరిశుద్ధులను జేసి వారలఁ దమవలెఁ బరిపూర్ణులుగఁ జేయుటకుఁ బాటుపడు చున్నవారు. అట్టివారి యనుగ్రహమునకుం బాత్రులయిన యెడల వారిసహాయము తప్పక కలుగును. మానవులు స్వప్రయోజనపరులై యుండునంతవఱకు వారల యనుగ్రహము నొందఁజాలరు. పరోపకారబుద్ధి వృద్ధికానుకాను వారల 
కటాక్షవీక్షణమునకు నర్హులయి శీఘ్రకాలమున వారి ప్రత్యక్ష సందర్శనమునకుం బాత్రులయి వారలవలెఁ గాలక్రమమునఁ బరిపూర్ణులై జీవన్ముక్తులు కాఁజాలుదురు. వీర లే పరమగురువులని పిలువఁబడువారు.

{{c|గురువులు}}

గురువనఁగా నజ్ఞానమునుబోఁగొట్టి జ్ఞానోపదేశము చేయువారు. సంసారసముద్రమును దరించి యితరులను దరింపఁజేయఁబూనినవారలే గురువులు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
అవిద్యాహృదయగ్రంథి బంధమోక్షోభవేద్యతః
తమేవ గురురిత్యాహుర్గురుశబ్దార్థ వేదినః ॥
&lt;/poem&gt;


తా. అజ్ఞానజనితమైన హృదయబంధములకు మోక్ష మెవరివలనఁ గలుగునో వారిని గురువని గురుశబ్దార్థము నెఱిఁగిన పెద్దలు వచించుచున్నారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fiv3kxdtlpqrdyw6grv3ozv9f4puqjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214864</id>
    <revision>
      <id>561122</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2684" sha1="mglyr0x4p9qoq6wskkxgu8l3kgmtdkg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|28|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;బ్రహ్మాండమున గురువు లనేక తారతమ్యముల నొప్పి యున్నవారు. ముఖ్యముగా గురువులను పరిపూర్ణు లనియు,
నపరి పూర్ణులనియును రెండువిధములుగ విభజింపనగు. ప్రప్రథమమున నానందస్వరూపుఁడును, సకలజ్ఞానప్రదాతయును, సంసారరూపమగు నజ్ఞానమును దహించి మహాశ్మశానవాసియు నగు పరమేశ్వరుడే “గురోర్గురుః &quot; అను నామమున నొప్పువాఁడు. వారి వెనుక వారికిం బ్రతినిధులయి మానవుల వారి
పాదారవిందములఁ జేర్పగలవారే పైఁజెప్పఁబడిన జీవన్ముక్తులసమాజము. వీరలు కారణగురువు లనియుం బిలువఁ
బడుదురు. వీరు లోకహితార్థము స్థూలశరీరధారులై, ఇప్పుడును హిమవత్పర్వతప్రాంతముల నున్న వారని ముందే సూచింపఁబడియె. ఐనను వీరు సూక్ష్మశరీరములతో జగంబునం దంతట సంచరించుచున్న వారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
చరంతి హ్యవనౌ కామం బ్రాహ్మణా భగవత్ప్రియాః,
మాదృశాం గ్రామ్యబుద్ధీనాం బోధాయోన్మత్తలింగినః
కుమారో నారదఋభురంగిరాదేవలో౽సితః
..........................................................................
ఏతే పరేచ సిద్ధేశాశ్చరంతి జ్ఞానహేతవః ॥
{{right|(భాగవతము, 6. స్కంధము)}}
&lt;/poem&gt;


తా. భగవద్భక్తులగు బ్రాహ్మణులు, కుమారనారదులును, ఋభువును, అంగిరసుండును, దేవలాసితులును, పరాశర మైత్రేయ భరద్వాజ వసిష్ఠాదులును, మఱియు ననేకులు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mglyr0x4p9qoq6wskkxgu8l3kgmtdkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214865</id>
    <revision>
      <id>561123</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561123</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="sm0lkpmjc5l7qq8mkviuqg9bt3onp8v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|29}}&lt;/noinclude&gt;సిద్ధులును మాబోటియల్పబుద్ధులకు పరమార్థ జ్ఞానప్రదాతలై, యున్మత్తాదిచిహ్నములుగలవారై (అనఁగా వారి మహిమను బయలు పఱుపక) స్వేచ్ఛగా భూతలంబున సంచరించు చున్నవారు.

పూర్వకాలమందు జనులు శ్రద్ధాళువులుగ నున్నందున వారల కీమహాత్ములు అప్పుడప్పుడు దర్శనమిచ్చుచుండిరి.
ఇప్పుడన్ననో మానవులు కేవలవిషయాసక్తులై, స్వప్రయోజనపరులై భక్తిశ్రద్ధావిహీనులై యుండుటంబట్టి యమ్మహాత్ముల సందర్శింప నర్హులుగాకయున్నారు. ఐనను భగవత్స్వరూపు లగు వారిని మనము చూడఁజాలకపోయినను మనల నామహాత్ములు సర్వకాలములయందు దివ్యదృష్టితోఁజూచుచు, మన జ్ఞానవృద్ధికొఱకును, బరిశుద్ధతకొఱకును యత్నించుచున్నారు. సప్తర్షులు, నారదుఁడు, వ్యాసశుకాదులు, గోత్ర
ఋషులు, ఉద్ధవమైత్రేయులు లోనగు వార లీకారణ గురువర్గమునఁ జేరియున్న వారలు . వీరలు పరిపూర్ణులయి, భగవత్స్వరూపులయి, తమకువలయు ప్రయోజన మెద్దియులేకున్నను జీవులను ధరింపఁజేయుటయే పనిగాఁ బూని ప్రతిఫలము నించుకంతయుఁ గోరక సూర్యుఁడు లోకమునకు వెలుగునిచ్చు నటులఁ బాటుపడుచున్నవారు. ప్రపంచమున జనులను బరిపాలించుటకుఁ జక్రవర్తియొక్కఁడుండ వారియాజ్ఞకులోఁబడి మంత్రివర్గమును, రాజప్రతినిధులు నుండురీతిని జ్ఞానపరిపాలనమునందు &quot; గురోర్గురుః &quot; అనఁబరఁగు మహాదేవుఁడు చక్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sm0lkpmjc5l7qq8mkviuqg9bt3onp8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214866</id>
    <revision>
      <id>561124</id>
      <timestamp>2026-06-23T13:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561124</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3012" sha1="dkc9l14n4ayj4wlu9w579eq0wx8mk2h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|30|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;వర్తిస్థానముననుండఁ బైఁ జెప్పిన మహాత్ముల సమూహము రాజప్రతినిధులం బోలియున్నది. ఐనను వీరందఱును దఱచుగ నదృశ్యులై పనిచేయువారలు. కావున సామాన్యజనులకు జ్ఞానోపదేశము చేయుటకొఱకుఁ దమశిష్యులలోఁ గొందఱిని జన్మింపఁజేసి మఱియు లోకమున జన్మించియుండువారలలో నుత్తములను గొందఱఁ దమశిష్యులనుఁగా జేసికొని వారిమూలమున నజ్ఞులగువారలకు జ్ఞానము నుపదేశిఁపఁజేయుచు భక్తిశ్రద్ధలవృద్ధిఁజేయుచు జగంబున బ్రహ్మవిద్య మఱువక యుండునట్లు కాపాడుచున్నవారు. వీరలే పైనుదహరింపఁబడిన యపరిపూర్ణులగు గురువులు. వీరలే కార్యగురువు లనియును బిలువఁబడుదురు. వీరు భూలోకమున జన్మించి చిత్తైకాగ్ర్యముతో నీశ్వరధ్యానముచేయుచు, భూతదయ నభ్యసించుచు గారణగురుప్రేరితులయి, తామును దమశిష్యప్రశిష్యులతో
యోగ్యులగుసామాన్యజనులకు రాజయోగమార్గముల నుపదేశించుచుఁ, బరుల మేలుకొఱకుఁ బాటుపడుచుఁ గొంత
కాలము భూలోకమునఁ గలిసి మెలసి వర్తించుచు జ్ఞానధనమును వెదజల్లి కాలక్రమమున జీవన్ముక్తులై కారణగురువుల సమాజమును జేరుదురు. ఆశిష్య ప్రశిష్యులలోఁ గొందఱు మాత్రము మహాత్ములగు కారణగురువుల సందర్శనమునకుఁ బాత్రులయి వారి యాజ్ఞానుసారము లోకమున వర్తించుచుందురు. మఱికొందఱు అట్టియుత్తమపదవిని జెందకయుండియుఁ దదనుగ్రహపాత్రులై వారిచేఁ బ్రేరితులై లోకుల జ్ఞానాభివృద్ధి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkc9l14n4ayj4wlu9w579eq0wx8mk2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214867</id>
    <revision>
      <id>561144</id>
      <timestamp>2026-06-23T20:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561144</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="2z2mq368o9qfh83ygpa3bajvj73mp7s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|31}}&lt;/noinclude&gt;కొఱకుఁ బాటుపడుదురు. తఱుచుగ లోకమున సజ్జనులును విచారపరులునై యుండువారలకు ఆకస్మికముగ నెవఁడో యొకపురుషుఁడు వచ్చి మనస్సందేహములఁ బాపి సత్పథమును జూపిపోవుట వినుచున్నాము. ఇట్లు మంచిమార్గమును జూపిన పురుషులు కారణగురువుల ప్రేరేపణమున వచ్చినవారలే యని యెన్నఁదగియున్నయది. ఇట్లుకారణగురువు లనేకవిధములుగ జీవులను సన్మార్గప్రవర్తకులుగఁ జేయుచుందురు. అందొకటి రెండుమార్గములు ముఖ్యముగ నిందు సూచింపఁబడును.

1. దేశకాలానుగుణముగఁ దమలో నొకరు భూలోకమున నవతరించిగాని లేక తమ ముఖ్యశిష్యుల సమయాను
సారముగ నానాదేశముల జన్మింపఁ జేసికాని జీవకోటికి భక్తిజ్ఞాన వైరాగ్యమార్గముల యథార్థతత్త్వము నుపదేశించి,
తమ ప్రవర్తనముచే మార్గదర్శులై, బరిశుద్ధులను జేయుదురు.

2. జీవన్ముక్తులగు కారణగురువులు సూక్ష్మశరీరధారులయి యజ్ఞుల యజ్ఞానాంధకారమునుజూచి చింతించి పరమ
కారుణ్యముతో దానిం దొలఁగించు నిచ్ఛతో వారి హృదయ కవాటములయొద్దఁ గాచియుందురు. ఆమహాత్ములకు జీవులందఱియందు సమానమగు కరుణ కలిగియుండినను జీవులు తమ కామక్రోధాదులచేతను, అహంకార మమకారముల చేతను వారల యనుగ్రహము నొందఁజాలక యున్నారు. సూర్యుని వెలుగు సమస్తగృహములందుఁ బ్రవేశించి ప్రకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2z2mq368o9qfh83ygpa3bajvj73mp7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214868</id>
    <revision>
      <id>561145</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561145</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3013" sha1="qcw6v7ojmrm0a0cev53aws4l7g4ojn5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|32|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;శింపఁజేయ సిద్ధముగనుండ గృహస్థువు ద్వారములను, గవాక్షములను గట్టిగ మూసికొనినచో నావెలుఁగు గృహమునం బ్రవేశింపఁజాలక యుండునుగదా. ఐనను సూర్యకిరణములు కవాటమునొద్దనుండి చీఁకటి కోర్వఁజాలక గృహస్థు లెప్పుడైన వాకిలి తెఱచినయెడల నప్పు డవి యింటిలోఁబ్రవేశించి యంధకారమును బోఁగొట్టి గృహమును బ్రకాశింపఁజేయును. అట్లే మనుష్యుల హృదయములకుఁ గామక్రోధాదులు, నహంకారమమకారములును దట్టమగు కవాటప్రాయములై కారణగురువులను హృదయములయందుఁ బ్రవేశింపకుండున ట్లడ్డపడుచున్నవి. ఎప్పుడైన జీవులు కామక్రోధాదుల నించుక యైన వదలి హృదయకవాటమును దెఱచినయెడల దయామయులగు నామహాత్ములు హృదయములం బ్రవేశించి యజ్ఞానాంధకారమును దొలఁగించి భక్తిజ్ఞానవైరాగ్యముల సమంచితముగ నభివృద్ధినొందించి కాలక్రమమున వారికిఁ బ్రత్యక్షము గూడ నగుదురు. కావున నాజీవన్ముక్తులు సర్వకాలములయందును జీవులను దివ్యదృష్టిచేఁ జూచుచునేయున్న వారు. ఏజీవుని హృదయమందైనను భక్తిశ్రద్ధలును, భూతదయయు వెలయుచుండునో అట్టివానిని వారు దివ్యదృష్టిచేయించి శిష్యునిచేఁ బిలువబడకయే యాఁకలిగొన్న బిడ్డయొద్దకుఁ దల్లి పరుగిడి వచ్చులాగున బరుగిడివచ్చి జ్ఞానోపదేశముచేసిపోవుచుందురు. ధ్రువున కరణ్యమునందును, బ్రహ్లాదునకు గర్భమునందును దివ్యదర్శియగు నారదమహర్షి వారలహృదయపారిశుద్ధ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qcw6v7ojmrm0a0cev53aws4l7g4ojn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214869</id>
    <revision>
      <id>561146</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561146</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="tilhz32qix7y7bsgnid8v9k4vrwdqqe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|33}}&lt;/noinclude&gt;మును దెలిసికొని పిలువబడకయే వచ్చి మిగుల కరుణతో నుపదేశించెను కదా ! మఱియును బరీక్షిన్మహారాజుచేఁ బిలువఁబడక దయానిధియగు శుకమహర్షి వచ్చి శ్రీమద్భాగవత పురాణమును బోధించెను గదా! అట్లే జీవులు పరిశుద్ధాత్ము లైనయెడల వారలకు జ్ఞానోపదేశము చేయ నిప్పుడును నామహాత్ములు రాసిద్ధముగనున్న వారు. ఆమహాత్ముల దయకుఁ బాత్రులై వారి శిష్యులుగనుండు జీవులుకొంద ఱిప్పుడును నీ జగమునఁ బ్రవర్తించుచున్న వారు.

{{c|శిష్యధర్మములు}}

మహాత్ముల యనుగ్రహమునకు బాత్రుఁడు కాఁగోరు శిష్యుఁడు పరిపూర్ణుఁడగు కారణగురువువంటివాఁ డగుటకుఁ
బ్రయత్నించవలెను. గురువు పరిపూర్ణదయాస్వరూపుఁడును, బరిశుద్ధుడునై యుండును గావున శిష్యుఁడును దయాస్వరూపుఁడును, బరిశుద్ధుఁడును నగుటకు యత్నింపవలయు. కామక్రోధములను, అహంకార మమకారములను, విషయాసక్తి లోనగు వానిని నశింపఁజేసికొనవలయును. దీనికి ముఖ్యసాధనము ధ్యానమే. ధ్యానమన కారణగురువునుగాని, ఈశ్వరునిగాని మనస్సున నిలిపి పూజించి ప్రేమించుట. ధ్యేయమూర్తి యొక్క  కళ్యాణగుణములను మనస్సున మననము చేసి నిత్యప్రవర్తనమునం దభ్యసించినయెడల “యద్భావం తద్భవతి”
యసు న్యాయానుసారముగ ధ్యాని ధ్యేయమూర్తి సారూప్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tilhz32qix7y7bsgnid8v9k4vrwdqqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214870</id>
    <revision>
      <id>561147</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561147</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3010" sha1="9u9inyx9ok0eew6xfpctuzevsrgkmiw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|34|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;ము నొందును కావున శాంతము, ఇంద్రియనిగ్రహము గల గురువును ధ్యానించిన నట్టివాఁడే యగు. ఈశ్వరునిగాని గురువునుగాని ధ్యానించుచుండఁ దదీయ తేజస్సు ధ్యానిమనంబునం బ్రవేశించి సంసారమాలిన్యమును నశింపఁ జేయును. వేపాఁకు తినిన చేఁదు చక్కెరదినుటఁచే నెట్లు తొలఁగింపఁబడుచుండునో అట్లే కోపస్వభావము గలవాఁడు ఈశ్వరుని శాంతమూర్తినిగా ధ్యానించిన నాకోప ముపశమించును. కామిగా నుండువాఁడు కామదాహకుఁడగు సదాశివుని ధ్యానించిన నిష్కాముఁడగును. ఇట్లే యితరదుర్గుణపుంజములుగల వారాయాగుణములకు విరుద్ధములగు నీశ్వరకల్యాణగుణముల ధ్యానించిన నాయాదుర్గుణములు నశించి సద్గుణములు వృద్ధియగును. ఇంతియగాక భక్తుడు సర్వభూతసమబుద్ధితో సర్వజన శ్రేయోభివృద్ధికొఱకు ధ్యానముచేయవలయు. ఇట్టి ధ్యాన
మొనరించిన నతనియందు స్వప్రయోజనపరత్వము, అహంకారము పూర్ణముగ నశించి పరిశుద్ధత గలుగును. అప్పుడతనికి గారణగురువు ప్రత్యక్షసందర్శన మొసంగును. కాఁబట్టి శిష్యుఁడు శ్రేయఃప్రాప్తిని గోరినచో వానికి భూతదయయు, నీశ్వరధ్యానమును బక్షికి ఱెక్కలవలె ముఖ్యసాధనములయియుండును. ఆభూతదయ యథాశక్తి భూతసేవారూపముగ గన్పడవలయునుగాని, కేవలము మానసికముగను వాచికముగను నుండిన చాలదు. మనస్సు తనవశమున నుండిననేగాని వీని నభ్యసింప సాధ్యముకాదు. మనస్సున జలనస్వభావమును వృద్ధిచేయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9u9inyx9ok0eew6xfpctuzevsrgkmiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214871</id>
    <revision>
      <id>561148</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561148</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2842" sha1="6edu4br0adfkwrgbzin1xg84pqkhr6n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||గురుశిష్యధర్మములు|35}}&lt;/noinclude&gt;నవి యింద్రియములు గాన మొదట నింద్రియముల వశవర్తులనుగాఁ జేసికొనవలయును. ఆపిదప స్వతః చంచల స్వభావముగల మనస్సును విషయములనుండి మరలించి యేకాగ్రముగఁ జేయఁదగు. ఇట్లేకాగ్రమగు మనస్సుచే ధ్యానముచేయుచు, నీశ్వరుని యనంతకళ్యాణగుణములను సదా మననముచేయుచు, నాగుణముల నభ్యసించుచుండవలయును. ఈరీతిని సాధించుచుఁ గ్రమక్రమమున సాధనచతుష్టయము అనఁగా
నిత్యానిత్యవస్తువివేకము, వైరాగ్యము, శమాదిపట్కసంపత్తియు, ముముక్షత్వము నను నీ నాలుగుసాధనములను సంపాదింపవలయును. ఈ సాధనచతుష్టయసంపత్తి గల్గుటకు సాత్వికాహారములను గొనుటయు, రాజస తామసాహారముల వర్జించుటయు, బ్రహ్మచర్యము నవశ్యకములు.

ఈ విధముగ ధర్మముల శ్రద్ధతో ననుష్ఠించుచు రాను రాను జీవునకు అజ్ఞానతమస్సు వదలి దివ్యదృష్టి కలుగును. జ్యోతిస్స్వరూపుఁ డగుకారణగురువు లోచనగోచరుఁడై పరిపూర్ణ జ్ఞానోపదేశము చేసి పరమేశ్వరసాక్షాత్కారము గావించును. జీవుఁడు బ్రహ్మానందభరితుఁడై పరమేశ్వరునివలె లోకానుగ్రహమందే సదా నిష్ఠుఁడైయుండును. సదాశివుఁడు హాలాహల విషమును తాను మ్రింగి, లోకమును రక్షించినట్లు పూర్ణుఁడగు మహానుభావుఁడును లోకదుఃఖమును తానుభరించి లోకము ననుగ్రహించుచుండును. మహానుభావుడగు రంతి దేవుఁడు ప్రార్ధించిన దదియే గదా !&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6edu4br0adfkwrgbzin1xg84pqkhr6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214872</id>
    <revision>
      <id>561149</id>
      <timestamp>2026-06-23T21:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561149</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="bz03pb6wml7hkv9bpxhmqmltz7czeez" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|36|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఆర్తిం ప్రపద్యే ౽ఖిలదేహభాజాం
     అంతఃస్థితో యేన భవంత్యదుఃఖాః
&lt;/poem&gt;


తా ॥ సమస్తదేహధారుల దుఃఖము నాకు వచ్చుగాక. నేను (నా మనశ్శాంతి) వారలయందు ప్రవేశించి వారందఱు
దుఃఖములేనివారగుదురుగాక యనియే నేను ప్రార్థించునది.

మనమందరము రంతిదేవునివలె నగుదుముగాక.


{{rule|2cm}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bz03pb6wml7hkv9bpxhmqmltz7czeez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561150</id>
      <parentid>561149</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T21:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>561150</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="cpkk8ap1a4if7leei7v4uecj5elb1ia" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|36|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఆర్తిం ప్రపద్యే ౽ఖిలదేహభాజాం
     అంతఃస్థితో యేన భవంత్యదుఃఖాః
&lt;/poem&gt;


తా ॥ సమస్తదేహధారుల దుఃఖము నాకు వచ్చుగాక. నేను (నా మనశ్శాంతి) వారలయందు ప్రవేశించి వారందఱు
దుఃఖములేనివారగుదురుగాక యనియే నేను ప్రార్థించునది.


మనమందరము రంతిదేవునివలె నగుదుముగాక.


{{rule|2cm}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cpkk8ap1a4if7leei7v4uecj5elb1ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214873</id>
    <revision>
      <id>561151</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మూఁడవయధ్యాయము ఈశ్వరుఁడు ఆదియందు &quot; ఏక మేవాzద్వితీయమ్ ” అని శ్రుతులయం దుపపాదింపఁబడియుండు నిర్గుణ పరబ్రహ్మ మొక్కటియె అది యవాఙ్మనసగోచరము. ఆతత్త్వమున్నదని గాని లేదనిగాని వచ...'</comment>
      <origin>561151</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1930" sha1="msh9qt8dmhxio9s3n8bjfhhd0b1y861" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మూఁడవయధ్యాయము
ఈశ్వరుఁడు
ఆదియందు &quot; ఏక మేవాzద్వితీయమ్ ” అని శ్రుతులయం
దుపపాదింపఁబడియుండు నిర్గుణ పరబ్రహ్మ మొక్కటియె
అది యవాఙ్మనసగోచరము. ఆతత్త్వమున్నదని
గాని లేదనిగాని వచింప నసాధ్యము.
నాసదాసీన్నో సదాసీత్ ||
నస త్త న్నా సదుచ్య తే ||
(ఋగ్వేదము)
(గీత)
B
ఆతత్త్వము నిట్టిదని వాక్కులచే వర్ణింప నసాధ్యము. దాని
యందు వెలుఁగును, దమస్సును, దినమును, రాత్రియును,
విద్యయు, నవిద్యయు, ధర్మము, అధర్మమును గూఢముగ
నిహితములయి యున్నయవి. ఆతత్త్వమును వర్ణించులక్షణ
మొక్కటియుఁ గానరాదు. ఆవర బ్రహ్మమును “నేతి, నేతి”
అనఁగా &quot; ఇదికాదు, ఇది కాదు &quot; అనువాక్యములచే వర్ణించి
యున్నారు. బుద్ధి గ్రాహ్యములగు లక్షణములన్నియు నాతత్త్వ
మును సూచింపఁజాలవు. ఏవిధమున వర్ణించినను ఆవర్ణన
లాత త్త్వమునం దన్వయించవు. కావున &quot;నేతి, నేతి &quot; యను
శబ్దములచే గ్రహింపఁదగి యున్నయది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>msh9qt8dmhxio9s3n8bjfhhd0b1y861</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561214</id>
      <parentid>561151</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:28:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561214</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="f1ch2wt5jjv0dq3j6muryi7ro8pddpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs125|ac}}మూఁడవయధ్యాయము&lt;/p&gt;

{{p|fs100|ac}}ఈశ్వరుఁడు&lt;/p&gt;

ఆదియందు &quot;ఏక మేవా౽ద్వితీయమ్ ” అని శ్రుతులయం దుపపాదింపఁబడియుండు నిర్గుణపర బ్రహ్మ మొక్కటియె
యుండె. అది యవాఙ్మానసగోచరము. ఆతత్త్వమున్నదని గాని లేదనిగాని వచింప నసాధ్యము.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
నాసదాసీన్నోసదాసీత్ ॥      {{float right|(ఋగ్వేదము)}}
నసత్తన్నాసదుచ్యతే ॥       {{float right|(గీత)}}
&lt;/poem&gt;


ఆతత్త్వము నిట్టిదని వాక్కులచే వర్ణింప నసాధ్యము. దానియందు వెలుఁగును, దమస్సును, దినమును, రాత్రియును, విద్యయు, నవిద్యయు, ధర్మము, అధర్మమును గూఢముగ నిహితములయి యున్నయవి. ఆతత్త్వమును వర్ణించులక్షణ మొక్కటియుఁ గానరాదు. ఆవర బ్రహ్మమును “నేతి, నేతి” అనఁగా &quot; ఇదికాదు, ఇదికాదు &quot; అనువాక్యములచే వర్ణించి యున్నారు. బుద్ధి గ్రాహ్యములగు లక్షణములన్నియు నాతత్త్వమును సూచింపఁజాలవు. ఏవిధమున వర్ణించినను ఆవర్ణన లాతత్త్వమునం దన్వయించవు. కావున &quot;నేతి, నేతి &quot; యను
శబ్దములచే గ్రహింపఁదగి యున్నయది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f1ch2wt5jjv0dq3j6muryi7ro8pddpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214874</id>
    <revision>
      <id>561152</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యదా౭తమ స్పన్నదివా న రా(తిర్న సన్న వాసచ్చివ ఏవ శేవలః | ....  జ్వే అక్షశే (్రవ్మాపశే త్వన చే విద్యావిద్యే నిహితే యత్రణనాథే | ....  ( శ్వేతాళ ్వతరోపనిషత్తు)  అన్య(త ధర్మా దన్య(తాధర్మా దన...'</comment>
      <origin>561152</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2913" sha1="cjext352298zhm9h7breaty2se3kd1k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|38|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;యదా౭తమ స్పన్నదివా న రా(తిర్న సన్న వాసచ్చివ ఏవ శేవలః | .... 
జ్వే అక్షశే (్రవ్మాపశే త్వన చే విద్యావిద్యే నిహితే యత్రణనాథే | .... 
( శ్వేతాళ ్వతరోపనిషత్తు) 
అన్య(త ధర్మా దన్య(తాధర్మా దన్య (తా స్మా తృ తాకృతాత్‌ | 
అన్య(క భూతాళ్చ భవ్యాచ్చ య త్తత్న్సశ్యని తద్వద ॥ (కఠోపనిషత్తు) 
మహావాక్యములచే సైతము నిరూపంపంబడు వస్తు విద్దియే, 
ఇది అవిజాతమనియు, నవిజేయమనియును వర్షింపంబడి 
యున్నది, ఐన నవ్యక్త మగు నాతత్త్యమునుండియే వ్యక్త 
మగు (పపంచమం౦తయు ' వెలువడినది, (ప్రపంచమునందు. 
బరస్సర విరుద్ధములుగం గన్నడు త _త్త్వ్వములన్నియు ననంగా 
ద్వంద్వములనంబడు నవియన్నియు నాత త్త వ్రమునుండి వ్యక్షము 
లాయె ఆతత్త సము ద 0ద్వాతీతము, దానినుండి యీశ స్‌ 
రుండును, మూల ప్రకృతియును 'వెలువడంగా వానినుండి చరా 
చ రాత్మకమగు (పపంచమంతయు నభివ్య క్షమ య్యిను. 
అవ్య క్రమనియు, నిర్ణణమనియు నిరూపింపంబడియుండు | 
పర (బహ్మమునుండి యపర (బహ్మామనియును, సగుణ బహ్మా 
మనియు సీశ్వరు+ డనియును బెలువంబడు' త తము వ్యక్త 
మాయను. ఈతత్త్వము పర|బవ్మోమునకం&quot;కు నన్యము కాదు. 
ఏత సత్యేకామ్క పరం చాపరం చ (బవ్మా యదోంకారః ॥ 
(ళ్ళోపనివత్తు) 
'బ్వేవావ (ువ్మాణోరూపే మూర్తం మవైవామార్తం చ 
చుర్త్యం చామ్మర్త్యం చామృతం చ స్థితం చ యచ్చ సచ్చ త్యచ్చ I 
(బృవహాదారణ్యకము)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cjext352298zhm9h7breaty2se3kd1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561215</id>
      <parentid>561152</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561215</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3051" sha1="d1jmkzarz7corl5364u5l0t4d8b5qrg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|38|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
యదా౽తమస్తన్నదివా న రాత్రిర్న సన్న చాసచ్ఛివ ఏవ కేవలః । .... 
ద్వే అక్షరే బ్రహ్మపరే త్వనన్తే విద్యావిద్యే నిహితే యత్రగూఢే ।.... 
{{right|(శ్వేతాశ్వతరోపనిషత్తు)}}

అన్యత్ర ధర్మాదన్యత్రాధర్మాదన్యత్రాస్మాత్కృతాకృతాత్ ।
అన్యత్ర భూతాశ్చ భవ్యాచ్చ యత్తత్పశ్యసి తద్వద ॥ 
{{right|(కఠోపనిషత్తు)}}
&lt;/poem&gt;


మహావాక్యములచే సైతము నిరూపింపఁబడు వస్తు విద్దియే.


ఇది అవిజ్ఞాతమనియు, నవిజ్ఞేయమనియును వర్ణింపఁబడి యున్నది. ఐన నవ్యక్త మగు నాతత్త్వమునుండియే వ్యక్తమగు ప్రపంచమంతయు వెలువడినది. ప్రపంచమునందుఁ బరస్పర విరుద్ధములుగఁ గన్పడు తత్త్వములన్నియు ననఁగా ద్వంద్వములనఁబడు నవియన్నియు నాతత్త్వమునుండి వ్యక్తములాయె. ఆతత్త్వము ద్వంద్వాతీతము. దానినుండి యీశ్వరుఁడును, మూలప్రకృతియును వెలువడఁగా వానినుండి చరాచరాత్మకమగు ప్రపంచమంతయు నభివ్యక్తమయ్యెను.


అవ్యక్తమనియు, నిర్గుణమనియు నిరూపింపఁబడియు౦డు పరబ్రహ్మమునుండి యపరబ్రహ్మమనియును, సగుణబ్రహ్మమనియు, నీశ్వరుఁ డనియును బిలువఁబడు తత్త్వము వ్యక్తమాయెను. ఈతత్త్వము పరబ్రహ్మమునకంటె నన్యము కాదు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఏతద్వై సత్యకామ, పరం చాపరం చ బ్రహ్మ యదోంకారః ॥
{{right|(పశ్నోపనిషత్తు)}}

ద్వేవావ బ్రహ్మణోరూపే మూర్తం చైవామూర్తం చ
మర్త్యం చామర్త్యం చామృతం చ స్థితం చ యచ్చ సచ్చ త్యచ్చ ॥
{{right|(బృహదారణ్యకము)}}
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d1jmkzarz7corl5364u5l0t4d8b5qrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214875</id>
    <revision>
      <id>561153</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈసగుణబ్రహ్మము వ్యక్తమగునపుడు మూల ప్రకృతితోఁ జేరియుండుటచే నీశ్వరుఁడును, మూలప్రకృతియు నను ద్వితీయ మేక కాలమున వెలువడె నని చెప్పనగు. ఈప్రకృతి పురు షుల సంయోగముననే చరాచరములగ...'</comment>
      <origin>561153</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2729" sha1="3pfx9h9njfpiz8rh0911cwfn99w6u6l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ఈశ్వరుడు|39}}&lt;/noinclude&gt;ఈసగుణబ్రహ్మము వ్యక్తమగునపుడు మూల ప్రకృతితోఁ
జేరియుండుటచే నీశ్వరుఁడును, మూలప్రకృతియు నను ద్వితీయ
మేక కాలమున వెలువడె నని చెప్పనగు. ఈప్రకృతి పురు
షుల సంయోగముననే చరాచరములగు సమస్తభూతము
లుద్భవించెను.
ఈ పురుష ప్రకృతులకు సంబంధము గలుగఁ జేయునది
యీశ్వరశ క్తి యే. ఈశ క్తియే మాయాశక్తి యనియును బిలువఁ
బడుచున్నది. చంద్ర చంద్రికలకును, అగ్నికి దాహశ క్తికిని వలె
నీశ్వరునకును మాయకు నవినాభావసంబంధము చెప్పఁబడి
యున్నది.
ఈశ్వరుఁడు సచ్చిదానందస్వరూపుఁడు. అనగా సత్,
చిత్, ఆనందములను లక్షణత్రితయముతోఁ గూడి యున్న
వాఁడు. అట్లే ప్రకృతియు సత్త్వరజస్తమస్సు లను గుణత్రిత
యముతోఁగూడినది. ఈశ్వరునియందలి లక్షణత్రయము ప్ర
కృతియందుఁ బ్రతిఫలింప నొక్కఁ డగునీశ్వరునినుండి బ్రహ్మ,
విష్ణు, మహేశ్వరు లను మూర్తిత్రయ మభివ్యక్తమైనది.
జగత్సృష్ట్యాదివ్యా పారము కొఱకు మూఁడురూపములు ధరిం చి
నను ముమ్మూర్తులచే నెఱుఁగఁదగు తత్త్వమేకమగు నీశ్వ
రుఁడే. ఒక్కొక్కఁడును సచ్చిదానంద రూపుఁడయ్యు
నొక్కొక్కనియం దొక్క లక్షణము ప్రధానమై యున్నయది.
ఈశ్వరుఁడు రజోగుణమునం బ్రతిఫలించి సద్రూపుఁడై సృష్టి
కర్తయగు బ్రహ్మయయ్యెను. సత్త్వమునందుఁ బ్రతిఫలించిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3pfx9h9njfpiz8rh0911cwfn99w6u6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561216</id>
      <parentid>561153</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561216</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2708" sha1="g1sd32jxn6u3e23a3pdbv5kwqkrzu5n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ఈశ్వరుడు|39}}&lt;/noinclude&gt;ఈసగుణబ్రహ్మము వ్యక్తమగునపుడు మూలప్రకృతితోఁ జేరియుండుటచే నీశ్వరుఁడును, మూలప్రకృతియు నను ద్వితయ మేక కాలమున వెలువడె నని చెప్పనగు. ఈప్రకృతి పురుషుల సంయోగముననే చరాచరములగు సమస్తభూతము లుద్భవించెను.

ఈ పురుష ప్రకృతులకు సంబంధము గలుగఁజేయునది యీశ్వరశక్తియే. ఈశక్తియే మాయాశక్తియనియును బిలువఁ
బడుచున్నది. చంద్రచంద్రికలకును, అగ్నికి దాహశక్తికిని వలె నీశ్వరునకును మాయకు నవినాభావసంబంధము చెప్పఁబడియున్నది.

ఈశ్వరుఁడు సచ్చిదానందస్వరూపుఁడు. అనగా సత్, చిత్, ఆనందములను లక్షణత్రితయముతోఁ గూడి యున్నవాఁడు. అట్లే ప్రకృతియు సత్త్వరజస్తమస్సు లను గుణత్రితయముతోఁగూడినది. ఈశ్వరునియందలి లక్షణత్రయము ప్రకృతియందుఁ బ్రతిఫలింప నొక్కఁ డగునీశ్వరునినుండి బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరు లను మూర్తిత్రయ మభివ్యక్తమైనది. జగత్సృష్ట్యాదివ్యాపారముకొఱకు మూఁడురూపములు ధరించినను ముమ్మూర్తులచే నెఱుఁగఁదగు తత్త్వమేకమగు నీశ్వరుఁడే. ఒక్కొక్కఁడును సచ్చిదానంద రూపుఁడయ్యు నొక్కొక్కనియం దొక్కలక్షణము ప్రధానమై యున్నయది. ఈశ్వరుఁడు రజోగుణమునం బ్రతిఫలించి సద్రూపుఁడై సృష్టికర్తయగు బ్రహ్మయయ్యెను. సత్త్వమునందుఁ బ్రతిఫలించిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g1sd32jxn6u3e23a3pdbv5kwqkrzu5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214876</id>
    <revision>
      <id>561154</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యీశ్వరుఁడు చిద్రూపుఁడై స్థితికర్తయగు విష్ణువయ్యెను. తమస్సునందుఁ బ్రతిఫలించిన యీశ్వరుఁడు లయకర్తయై అజ్ఞానలయముచే ఆనంద దాయకుఁడైన మహేశ్వరుఁడాయెను. ఈశ్వరుని సచ్చిదానందలక...'</comment>
      <origin>561154</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2731" sha1="4urhgefb5h566i806igyssxi4cigx6k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|40|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;యీశ్వరుఁడు చిద్రూపుఁడై స్థితికర్తయగు విష్ణువయ్యెను.
తమస్సునందుఁ బ్రతిఫలించిన యీశ్వరుఁడు లయకర్తయై
అజ్ఞానలయముచే ఆనంద దాయకుఁడైన మహేశ్వరుఁడాయెను.
ఈశ్వరుని సచ్చిదానందలకుణములలో నొక్కొక్కటి ముఖ్య
ముగ నీత్రిమూర్తులలో నొక్కొక్కరియందు వ్యక్తముగ
నుండును.
శ్లో, సత్వం త్రిలోకస్థితయే స్వమాయయా
బిభర్తిశుక్లం ఖలు వర్ణమాత్మనః |
సర్దాయ రక్తం రాజసోపబృంహితం
చ
కృష్ణం చ వర్ణం తమసా జనాత్యయే ||
(భాగ. ౧౦ న్కం. 3 అధ్యా. ౨౦. శ్లో.)
తా. అనఁగా పరబ్రహ్మ స్వరూపుండవగు నీవు త్రిలోక
రక్షణముకొఱకు సత్వగుణముతో గూడి శ్వేతవర్ణమును,
జగత్సృష్టికొఱకు రజోగుణముతోఁగూడి ర క్త వర్ణమును, లోక
ప్రళయముకొఱకుఁ ద మోగుణముతోఁ గూడి కృష్ణవర్ణమును
స్వమాయాబలమున నీ వొక్కఁడవే ధరించుచున్నావని
కృష్ణమూ ర్తిని వసు దేవుఁడు స్తుతించియున్న
వాఁడు. ఈవిషయ
మునే తిక్కనసోమయాజి గారు నిర్వచనోత్తర రామాయణ
మున నిట్లు చెప్పియున్నారు.
ఉ || సత్త్వరజస్తమోగుణవళస్థితిఁ గైకొని లీలనీవ బ్ర
హ్మత్వముఁ దాల్చి లోకముల కన్నిటికి జననం బొనర్తు వి
ష్ణుత్వముఁదాల్చి వానికి మనోజ్ఞతర స్థితి వృత్తిఁ జేర్తు రు
ద్రత్వము దాల్చి వానికుచితంబగు సంహృతిఁ గూర్తు రాఘవా ||&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4urhgefb5h566i806igyssxi4cigx6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561217</id>
      <parentid>561154</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561217</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2855" sha1="thdmd4dnzb7jsbk04z8xp1y401fhsaj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|40|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;యీశ్వరుఁడు చిద్రూపుఁడై స్థితికర్తయగు విష్ణువయ్యెను. తమస్సునందుఁ బ్రతిఫలించిన యీశ్వరుఁడు లయకర్తయై
అజ్ఞానలయముచే ఆనంద దాయకుఁడైన మహేశ్వరుఁడాయెను. ఈశ్వరుని సచ్చిదానందలక్షణములలో నొక్కొక్కటి ముఖ్యముగ నీత్రిమూర్తులలో నొక్కొక్కరియందు వ్యక్తముగ నుండును.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
శ్లో. సత్వం త్రిలోకస్థితయే స్వమాయయా
        బిభర్తిశుక్లం ఖలు వర్ణమాత్మనః ।
    సర్గాయ రక్తం రజసోపబృంహితం
        కృష్ణం చ వర్ణం తమసా జనాత్యయే ॥
{{right|(భాగ. 10 న్కం. 3 అధ్యా. 2౦. శ్లో.)}}
&lt;/poem&gt;


తా. అనఁగా పరబ్రహ్మ స్వరూపుండవగు నీవు త్రిలోక రక్షణముకొఱకు సత్వగుణముతోఁగూడి శ్వేతవర్ణమును,
జగత్సృష్టికొఱకు రజోగుణముతోఁగూడి రక్తవర్ణమును, లోకప్రళయముకొఱకుఁ దమోగుణముతోఁగూడి కృష్ణవర్ణమును
స్వమాయాబలమున నీ వొక్కఁడవే ధరించుచున్నావని శ్రీ కృష్ణమూర్తిని వసుదేవుఁడు స్తుతించియున్నవాఁడు. ఈవిషయమునే తిక్కనసోమయాజిగారు నిర్వచనోత్తరరామాయణమున నిట్లు చెప్పియున్నారు.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
ఉ ॥ సత్త్వరజస్తమోగుణవశస్థితిఁ గైకొని లీలనీవ బ్ర
       హ్మత్వముఁ దాల్చి లోకముల కన్నిటికిన్ జననం బొనర్తు వి
       ష్ణుత్వముఁదాల్చి వానికి మనోజ్ఞతర స్థితి వృత్తిఁ జేర్తు రు
       ద్రత్వము దాల్చి వానికుచితంబగు సంహృతిఁగూర్తురాఘవా ॥
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>thdmd4dnzb7jsbk04z8xp1y401fhsaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214877</id>
    <revision>
      <id>561155</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈశ్వరశక్తి సహితము ముమ్మూర్తులతోడ శక్తిత్రితయ ముగ భాసిల్లుచున్నది. ఆశ క్తియిచ్ఛాశక్తి, జ్ఞానశక్తి, క్రియా- శక్తియని మువ్విధములుగ వ్యక్తమగుచున్నది. అందుఁగ్రియా శక్తి బ్ర...'</comment>
      <origin>561155</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2596" sha1="3k933s7sqq191q9tj1r2d5mfpio3q74" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ఈశ్వరుడు|41}}&lt;/noinclude&gt;ఈశ్వరశక్తి సహితము ముమ్మూర్తులతోడ శక్తిత్రితయ
ముగ భాసిల్లుచున్నది. ఆశ క్తియిచ్ఛాశక్తి, జ్ఞానశక్తి, క్రియా-
శక్తియని మువ్విధములుగ వ్యక్తమగుచున్నది. అందుఁగ్రియా
శక్తి బ్రహ్మతోఁ జేరి సరస్వతిగను, జ్ఞానశక్తి విష్ణువుతోఁ
గూడి లక్ష్మీగను, ఇచ్ఛాశక్తి మహేశ్వరునితోఁ జేరి యుమ
గను వెలయుచున్నది. మాయాశక్తి ప్రకృతియందుఁ బ్రవే.
శించి సదా వర్తించుచుండుటచే మూలప్రకృతి మాయయని
పిలువఁబడుటక లదు.
ఏకమగు బ్రహ్మము బహుత్వమగుట కిచ్ఛయించి ప్రకృ
తిని వశపఱచుకొని తపోమహిమచే జగత్తును సృజించెను.
సో2 కామయత బహుస్యాం ప్రజాయేయేతి,
స తపో తప్యత, స తపస్తస్త్వా ఇదగ్ సర్వమసృజత ॥
భగవంతుఁడు బహుత్వము నిచ్ఛయించి సృష్ట్యున్ముఖుఁడు
కాఁగా భగవంతునియందు లీనమైయుండిన భూతములన్నియు
వెలువడి ప్రకృతియందుఁ బ్రవేశించి వ్యక్తము లయ్యెను.
అందు మొట్టమొదట నింద్ర, వాయ్వగ్ని, వరుణ, క్షితి దేవత.
లుద్భవించి, ఆకాశ వాయు తేజస్సలిల భూతత్త్వస్వరూపులై
తదధిపతులయి ప్రకాశించిరి. వీరులు ఒక్కొక్కరు సప్తలోక
ములలో నొక్కొక్కదాని కధిపతులై యున్న వారు.
ఇవియే ప్రసిద్ధములైన పంచమహాభూత వికారములైన
స ప్తలోక ములు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3k933s7sqq191q9tj1r2d5mfpio3q74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561218</id>
      <parentid>561155</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T10:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561218</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2619" sha1="hpurc6p8zyg479f0icwctp513xqzu9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ఈశ్వరుడు|41}}&lt;/noinclude&gt;ఈశ్వరశక్తిసహితము ముమ్మూర్తులతోడ శక్తిత్రితయముగ భాసిల్లుచున్నది. ఆశక్తియిచ్ఛాశక్తి, జ్ఞానశక్తి, క్రియాశక్తియని మువ్విధములుగ వ్యక్తమగుచున్నది. అందుఁగ్రియాశక్తి బ్రహ్మతోఁజేరి సరస్వతిగను, జ్ఞానశక్తి విష్ణువుతోఁగూడి లక్ష్మిగను, ఇచ్ఛాశక్తి మహేశ్వరునితోఁ జేరి యుమగను వెలయుచున్నది. మాయాశక్తి - ప్రకృతియందుఁ బ్రవే.శించి సదా వర్తించుచుండుటచే మూలప్రకృతి మాయయని పిలువఁబడుటకలదు.

ఏకమగు బ్రహ్మము బహుత్వమగుట కిచ్ఛయించి ప్రకృతిని వశపఱచుకొని తపోమహిమచే జగత్తును సృజించెను.
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
సో౽కామయత బహుస్యాం ప్రజాయేయేతి,
స తపో తప్యత, స తపస్తస్త్వా ఇదగ్ సర్వమసృజత ॥
&lt;/poem&gt;


భగవంతుఁడు బహుత్వము నిచ్ఛయించి సృష్ట్యున్ముఖుఁడు కాఁగా భగవంతునియందు లీనమైయుండిన భూతములన్నియు వెలువడి ప్రకృతియందుఁ బ్రవేశించి వ్యక్తము లయ్యెను. అందు మొట్టమొదట నింద్ర, వాయ్వగ్ని, వరుణ, క్షితిదేవత లుద్భవించి, ఆకాశవాయుతేజస్సలిల భూతత్త్వస్వరూపులై తదధిపతులయి ప్రకాశించిరి. వీరులు ఒక్కొక్కరు సప్తలోకములలో నొక్కొక్కదాని కధిపతులై యున్నవారు.


ఇవియే ప్రసిద్ధములైన పంచమహాభూత వికారములైన సప్తలోకములు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hpurc6p8zyg479f0icwctp513xqzu9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214878</id>
    <revision>
      <id>561156</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వృథివీతత్త్వవికారమే భూలోకము. దీనికి క్షితి దేవత యధి పతి. అస్తత్వవికారము భువర్లోకము. దీనికి వరుణుఁ డధిపతి. తేజ స్తత్త్వవికారము సువర్లోక మహార్లోకములు. వీని కగ్ని యధిపతి. వా...'</comment>
      <origin>561156</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2908" sha1="8n4ui1nv43agpyfnna3zh58dxgerref" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|42|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;వృథివీతత్త్వవికారమే భూలోకము. దీనికి క్షితి దేవత యధి
పతి. అస్తత్వవికారము భువర్లోకము. దీనికి వరుణుఁ డధిపతి.
తేజ స్తత్త్వవికారము సువర్లోక మహార్లోకములు. వీని కగ్ని
యధిపతి. వాయుతత్వవికారము జనలోక తపోలోకములు.
వీనికి వాయు వధిపతి. ఆకాశతత్త్వవికారము సత్యలోకము. దీని
కధిపతి యింద్రుఁడు. ఈయేడులోకములమీఁద నింకను రెండు
లోకములున్నట్లు గ్రంథములయందు సూచింపఁబడి యున్న
యది. అవి వైకుంఠ గోలోకము లనునామములచేఁ బరఁగు
చున్నవి. వైకుంఠము అహంకార తత్త్వ మను నామాంతరము
గల యనుపాదక తత్త్వముతోడను, గోలోకము మహత్తత్త్వ
మను పేరంబరగు నాదిత త్త్వము తోడను, నీ రెండు తత్త్వముల
తోఁ జేయఁబడియున్నవి. మఱియుఁ బ్రళయకాలమున నీశ్వ
శునియందు లీనమైయున్న జీవాత్మలును బహిర్ముఖులై వ్యక్త
మగుదురు. జీవాత్మలు భగవదంశములగుటచే నాదియందు
నవ్యక్త మనఁబరఁగు ననుపాదకతత్త్వమున లీనమైయుండి
వ్యక్తమై పాంచభౌతికమగు ప్రపంచమునందుఁ బ్రవేశింతురు.
ఈలోకములయందు మొదట భూర్భువస్స్వర్లోకములను
మూఁడింటియందు జీవాత్మలు సంసారచక్రనిబద్ధములై పరిభ్ర
మించుచుండును. ఈమూఁడులోకములే గ్రంథములందుఁ
ద్రిలోకీయను నామమునఁ బరఁగుచున్నవి. ఈలోకము లే
బృహదారణ్యకోపనిషత్తునందు మనుష్యలోకము, పితృలో
కము, దేవలోకము అని నిరూపింపఁబడియున్నవి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8n4ui1nv43agpyfnna3zh58dxgerref</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214879</id>
    <revision>
      <id>561157</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:51:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '  అథ త్రయోవావలోకా మనుష్యలోకః పితృలోకో దేవలోక ఇతి ॥  సామాన్యముగ జీవు లీలోక త్రయమును అతిక్రమింపఁ జాలరు. ఐనను ఇంద్రియనిగ్రహముచేతను, యోగాభ్యా నము చేతను, భక్తిజ్ఞానవై రాగ్యముల...'</comment>
      <origin>561157</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2309" sha1="8q8df7bya63qx3zd9os9zbrlbgirr3k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||ఈశ్వరుడు|43}}&lt;/noinclude&gt;

అథ త్రయోవావలోకా మనుష్యలోకః పితృలోకో
దేవలోక ఇతి ॥

సామాన్యముగ జీవు లీలోక త్రయమును అతిక్రమింపఁ
జాలరు. ఐనను ఇంద్రియనిగ్రహముచేతను, యోగాభ్యా నము
చేతను, భక్తిజ్ఞానవై రాగ్యముల చేతను బరిశుద్ధులయి పరి
పక్వము నొందినవారలు మహర్లోకమును దాఁటి జనతపస్సత్య
లోకములను బొందఁ గల్గుదురు. ఈలోకము లన్నియు జీవులకు
సుఖానుభ వరంగములుగ నేర్పడియె. ఇట్లు సత్యలోకమును
బొందిన జీవుఁడు శబ్ద బ్రహ్మస్వరూపుఁడై ముక్తి సాన్నిధ్యము
నొందిన వాఁడగును. ఈలోకములన్నియు నొకటికంటె నొకటి
సూక్ష్మములై యొక దానిలో నొకటి వ్యాపించి యుండుటచే
నొక్క స్థలమునందె యన్ని లోకము లున్నవని తెలియఁదగు.
ఐనను ఒక్కొక్కలోకమును దానికంటే క్రింది లోకమున
కంటె సూక్ష్మమయి తిలబీజమునఁ దైలమువలె నాలోకము
లను నిండి వాని నతిక్రమించి వ్యాపించియున్నది. ఊర్ధ్వ
లోకములని పిలుపఁబడులోకములన్నియు నొక దానిపై నొకటి
యున్న వనుట కాదు.
ఊర్ధ్వశబ్దముచే నుత్కృష్టతయు, సూక్ష్మతయు నెఱుంగ
నగుఁ గాని స్థలమునం దౌన్నత్యముగాదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8q8df7bya63qx3zd9os9zbrlbgirr3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214880</id>
    <revision>
      <id>561158</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నాల్గవయ ధ్యాయము జీవస్వరూపము జీవుఁ డీశ్వరాంశ యని పై యధ్యాయమున సూచింపఁ బడియె. మ మైవాంశోజీవలోకే జీవభూత స్సనాతనః మనష్షష్ఠా నీంద్రియాణి ప్రకృతిస్థాని కర్షతి I శరీరఁ యదవాప్నో...'</comment>
      <origin>561158</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2082" sha1="giyzd91bqotadsazidwrfxg910b9rf2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నాల్గవయ ధ్యాయము
జీవస్వరూపము
జీవుఁ డీశ్వరాంశ యని పై యధ్యాయమున సూచింపఁ
బడియె.
మ మైవాంశోజీవలోకే జీవభూత స్సనాతనః
మనష్షష్ఠా నీంద్రియాణి ప్రకృతిస్థాని కర్షతి I
శరీరఁ యదవాప్నోతి యచ్చావ్యుత్స్కా మతీశ్వరః
గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్గంధానివాశయాత్ ॥ (గీత)
జీవులు భగవదంశు లగుటంబట్టి సచ్చిదానంద స్వరూపు
లయ్యెదరు. వారు ప్రళయకాలమునం దీశ్వరునందు లీనమై
యుండి కల్పాదియందు బహిర్ముఖులై పాంచభౌతిక శరీరము
లను బొంది యాయాలోకములందు సుఖదుఃఖ రూప మగు
ననుభ
వములను బొంది జ్ఞానమును గ్రహింతురు. దీనిచే లోకము
అన్నియు జ్ఞానదాయకములగు భోగస్థానములని యేర్పడును.
సామాన్యముగ జీవుఁడు శరీరములకంటే విలక్షుణుఁడు.
శరీరముల కధీశ్వరుఁడు. శరీరములు నశించు చుండ శరీరియగు
జీవుఁడు నాశము లేక యుండువాఁడు. జననమరణములు పాంచ
భౌతికమగు శరీరమునకుఁ గాని జీవునకు లేవు.
న జాయతే మ్రియతే వా కదాచి
న్నాయం భూత్వా భవితావానభూయః |&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>giyzd91bqotadsazidwrfxg910b9rf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214881</id>
    <revision>
      <id>561159</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '  అజో నిత్యశ్శాశ్వతోయం పురాణో న హన్యతే హన్యమానే శరీరే II  (గీత) తా. ఈయాత్మ ఒక ప్పుడై నను బుట్టుటగాని చచ్చుటగాని లేదు. ఇంతకుముందు లేకయుండు స్థితిగాని ఇఁకమీఁద లేక పోవునట్టి కాలమ...'</comment>
      <origin>561159</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="7sa94ly5pbud9ojkrqlwj0jvrocbcpr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||జీవస్వరూపము|45}}&lt;/noinclude&gt;

అజో నిత్యశ్శాశ్వతోయం పురాణో
న హన్యతే హన్యమానే శరీరే II

(గీత)
తా. ఈయాత్మ ఒక ప్పుడై నను బుట్టుటగాని చచ్చుటగాని
లేదు. ఇంతకుముందు లేకయుండు స్థితిగాని ఇఁకమీఁద లేక
పోవునట్టి కాలముగాని లేదు. పుట్టుక లేనివాఁడును, నిత్యుఁ
డును, నిర్వికారుఁడును, సనాతనుఁడును నగును. శరీరము
నశించుచుండినను నశించువాఁడుకాఁడు.
జననమరణములు, వృద్ధియములు, లేని జీవుఁడు పాంచ
భౌతికమగు శరీరములం బొంది మనస్సు చేతను, ఇంద్రియ
ములచేతను నానా లోకములయందు సుఖదుఃఖరూపమగు
ననుభవముల నొంది తత్సారమును గ్రహించుచున్నవాఁడు.
ఈ జీవుని స్వరూపము నించుక విచారింతము.
జీవుని స్వరూప విరీతిని వేదాంత పంచదశి యను గ్రంథ
మున విద్యారణ్యస్వాములవారు వర్ణించియున్న వారు.
చైతన్యం యదధిష్ఠానం లింగ
దేహశ్చ యః పునః |
చిచ్ఛాయా లింగ
దేహస్థా తత్సంఘో జీవ ఉచ్యతే ॥ ౨.00
కూటస్థచైతన్యమును, లింగ దేహమును, లింగ దేహమం
దలి చిచ్ఛాయయు నీమూఁడును గూడి జీవుఁడనఁబడును.
జీవుఁ డీశ్వరాంశ మగుటం బట్టి సచ్చిదానంద స్వరూపుఁడగు.
ఆకాశతత్త్వమునుండి యొక భూత సూక్ష్మమును గ్రహించి
కేవలావిద్యోపాధి గలిగి యానంద ప్రతిబింబమును జైతన్య
స్వరూపము గలవాఁడును నగు. దీనికి దివ్యజ్ఞాన సమాజము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7sa94ly5pbud9ojkrqlwj0jvrocbcpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214882</id>
    <revision>
      <id>561160</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వార లాత్మయని పేరిడిరి. అంతట వాయుతత్త్వమునుండి యొక భూతసూక్ష్మమును గ్రహించి చిత్స్వరూపమగు చిచ్ఛాయ యగును. దీనినే దివ్యజ్ఞాన సమాజమువార లాత్మోపాధిక బుద్ధి యని చెప్పుదురు. త...'</comment>
      <origin>561160</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2941" sha1="6ver96v7dk783t3wfrhi3utzbj3r0hd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|46|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;వార లాత్మయని పేరిడిరి. అంతట వాయుతత్త్వమునుండి యొక
భూతసూక్ష్మమును గ్రహించి చిత్స్వరూపమగు చిచ్ఛాయ
యగును. దీనినే దివ్యజ్ఞాన సమాజమువార లాత్మోపాధిక బుద్ధి
యని చెప్పుదురు. తరువాతఁ జ స్తత్త్వమునుండి యొక భూత
సూక్ష్మమును (అణువును గ్రహించి సద్రూప మగు లింగశరీర
మనఁగా మిగిలియుండు శరీరములకు బీజరూపమైన దానిని
నిర్మించును. దీని సమాజమువారు మనస్సని చెప్పుచున్నారు.
కనుక వారు జీవుని &quot; నాత్మబుద్ధిమనస్స ” ని పిలుచుచున్నారు.
ఈరీతిని జీవుఁడు తక్కిన లోకములం దొక్కొక్క భూత
సూక్ష్మమును గ్రహించి యాయాలోక ములందుఁ దనకు శరీర
ముల నిర్మించుకొనును.' ఇట్లు భూలోకమునఁ బృథ్వీతత్త్వము
లోని స్థూలభాగముతోఁ జేయఁబడిన స్థూలశరీరమును ధరించు
చున్నాఁడు. ఈశరీర మన్న మయకోశ మని పిలువంబడుచున్న
యది. దీనియందుఁ గర్మేంద్రియ జ్ఞానేంద్రియములకు స్థాన
ములగు గోళములున్న యవి. జీవుఁడు వీనిచే జాగ్రదవస్థయందు
స్థూల ప్రపంచమున వ్యవహరించుచుండును. స్థూలశరీరము
యొక్క పోలికకలిగిన ప్రాణమయ కోశము వృథివీతత్త్వము
నందలి సూక్ష్మభాగముతో నిర్మింపఁబడియుండును. దీని
యందుఁ బ్రాణములు ప్రసరించుచునుండును. ఈ కోశము స్థూల
శరీరములో నంతటను వ్యాపించి వెలుపల సహితము కొంత
1. ఈవిషయము తొమ్మిదవ యధ్యాయమున విస్తరించి వ్రాయఁబడి
యున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ver96v7dk783t3wfrhi3utzbj3r0hd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214883</id>
    <revision>
      <id>561161</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దూరము వ్యాపించియుండును. ఇది యెల్లరకు దృగ్గోచరము కాకున్నను యోగదృష్టిచేఁ జూచువారలకు గోచరమగును. ఇది సూక్ష్మశరీరమునం దొక భాగమని చెప్పనగు. జీవుఁడు భువర్లోకమున నప్తత్త్వముత...'</comment>
      <origin>561161</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="0rk4pugvcz40kxlon7kt3l5xth6g9d3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||జీవస్వరూపము|47}}&lt;/noinclude&gt;దూరము వ్యాపించియుండును. ఇది యెల్లరకు దృగ్గోచరము
కాకున్నను యోగదృష్టిచేఁ జూచువారలకు గోచరమగును.
ఇది సూక్ష్మశరీరమునం దొక భాగమని చెప్పనగు. జీవుఁడు
భువర్లోకమున నప్తత్త్వముతోఁ జేయఁబడిన శరీరమును
దాల్చును. దీనియందుఁ గ ర్మేంద్రియ జ్ఞానేంద్రియములుండును.
ఇదియ రాగ ద్వేషములకును, సర్వకామములకు నునికి పట్టు.
ఈశరీరము యోగదృష్టిని జూడ నన్నమయ ప్రాణమయ కోశ
ములం దంతట నిండి యా రెండింటికి బాహ్యమునఁ గొంత
దూరమువఱకు వ్యాపించియున్న ట్లగపడును. వివిధములగు
విషయేచ్ఛలు, కామక్రోధములు, లోభమోహములు
లోనగునవి మనస్సున సంకురింపఁ దత్సదృశముగ నీశరీరము
వివిధవర్ణములుగ మాఱుచుండును. కామక్రోధాదులు లేని”
మహాత్మునియందుఁగాని శిశువునందుఁ గాని యీశరీరమున
నిట్లు మాఱుచుండు వర్ణములు కనఁబడవు. ఇదియు సూక్ష్మ
శరీరమునం దొక భాగముగ నెన్నఁదగు. దీనిని గ్రామమయ
శరీరమని చెప్పనగు. మఱియు సువర్లోకమునఁ దేజస్తత్త్వః
సంబంధమగు ప్రకృతితో నిర్మింషఁబడి యాలోకమున జీవుఁడు
వర్తించుటకుపాధి యగు శరీరము నొందు. ఈ శరీరమున జీవుని.
మనోవృత్తులన్నియు నిమిడియుండును. వివిధములగు సంకల్ప
ములు మనస్సున నుత్పత్తి యగునపుడు ఈ శరీరమునందును
దత్సదృశముగ వర్ణము మాఱుచుండును. అనఁగా మనస్సు
నందు దుర్వృత్తులు పొడమ నీశరీరము బొగ్గు మొదలగు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0rk4pugvcz40kxlon7kt3l5xth6g9d3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214884</id>
    <revision>
      <id>561162</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పదార్థములవంటి యసహ్యకరములగు వర్ణములు కలదియగు. అట్లుగాక ” నిష్కామ ప్రేమ మభివృద్ధి కాఁగా నాశ రీర మున మనోహరమగు రోజాపువ్వు (గులాబి) వర్ణము కసఁబడును. ఇట్లే భక్తికలిగినచో నత్యద...'</comment>
      <origin>561162</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="k316ip9r19soj4x8iml7tj81ug8xv7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|48|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;పదార్థములవంటి యసహ్యకరములగు వర్ణములు కలదియగు.
అట్లుగాక ” నిష్కామ ప్రేమ మభివృద్ధి కాఁగా నాశ రీర మున
మనోహరమగు రోజాపువ్వు (గులాబి) వర్ణము కసఁబడును.
ఇట్లే భక్తికలిగినచో నత్యద్భుతమగు నీలవర్ణము కనఁబడును.
ఇట్లు వివిధములగు వృత్తులు నానావిధవర్ణములుగ యోగ
దృష్టికిఁ జూపట్టును. ఇదియును, బైఁ బేర్కొనిన యస్తత్త్వము
తోఁ జేయఁబడిన శరీరమును సామాన్యముగ నొక్కటిగ
వర్తించుచు మనోమయ కోశ మనుపేర నొప్పుచుండును. ఈ
-శరీరముయొక్క వృత్తులు మనోవృత్తు లని యెఱుంగఁదగు.
. ఈశరీరము ముందుదహరింపఁబడియున్న కోశముల నన్నింటిని
-వ్యాపించి బయటఁ గూడఁ గొంతదూరము వ్యాపించియుం
డును. ఈకోశములన్నియు జన్మజన్మమునకు మాఱుచుండునవి.
మఱియు నా తేజస్తత్త్వసూక్ష్మభాగములతో నిర్మితమై జీవు
నాకు ముక్తిపర్యంతము విడువని యుపాధియై పైనుదహరింపఁ
బడిన శరీరముల కన్నింటికంటె సూక్ష్మతరమై యుండు శరీర
మును జీవుఁడు మహర్లోకమునఁ దాల్చును. ఇదియ వేదాంత
శాస్త్రమున విజ్ఞానమయ కోశమనఁ బరఁగు. ఈకోశము జీవుని
శుభాశుభవాసనల కన్నింటి కునికిపట్టవు. జీవుని వాసన
లన్నియు నిందు బీజరూపముగ నుండుటచే నిది యనేక
జన్మ
ములకు మూలమై యున్నది. మఱియు సూక్ష్మసూక్ష్మతర
ములగు మనోవృత్తుల కన్నింటి కిది యుత్పత్తిస్థానము. ఇం
.దుత్పత్తియగు మనోవృత్తులన్నియుఁ దఱుచుగఁ గామవివర్జిత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k316ip9r19soj4x8iml7tj81ug8xv7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214885</id>
    <revision>
      <id>561163</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ములై యుండు. ఇయ్యది శుద్ధమనస్సున కుపాధి యని చెప్పనొప్పు. ఇదియును గూడఁ బై వక్కాణించిన శరీరముల నన్నింటిని వ్యాపించి వాని వెలుపలను సహితము వెలయు చుండు. ఇది యోగదృష్టికి సత్యద్...'</comment>
      <origin>561163</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="ner81cbck0soadjl3ozq206362vhcwi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||జీవస్వరూపము|49}}&lt;/noinclude&gt;ములై యుండు. ఇయ్యది శుద్ధమనస్సున కుపాధి యని
చెప్పనొప్పు. ఇదియును గూడఁ బై వక్కాణించిన శరీరముల
నన్నింటిని వ్యాపించి వాని వెలుపలను సహితము వెలయు
చుండు. ఇది యోగదృష్టికి సత్యద్భుత తేజోమయముగఁ
గన్పడును. మహర్లోకమునకంటే నూర్ధ్వములైన మూఁడు
లోకములయం దానందమయ కోశ ముండఁ దగు. ఆదియం
దిది కేవల అణుమాత్రముగ నుండి జీవునకు భక్తిజ్ఞానవైరా
గ్యము లతిశయింప నతిశయింప మిక్కిలి తేజోవంతమయి
దివ్య స్వరూపమున వెలుఁగుచుండును. ఈవిషయము రాఁబోవు
నధ్యాయమున విస్తరించి వ్రాయఁబడు.
జీవునకుఁ బైఁ బేర్కొనఁబడిన శరీరము లన్నియు నుపా
ధులుగనుండ స్థూలశరీరమగు నన్నమయ కోశముమాత్రము
సామాన్యజనులకు దృగ్గోచరమగును. తక్కుగల శరీరము
లన్నియు యోగదృష్టికి మాత్రమే గోచరములగు యోగ
దృష్టిచే నాలోకింపఁబడినపుడు స్థూలశరీరమన్నింటికంటె స్థూల
ముగను, జిన్నదిగనుఁ గన్పడుచున్నది. తక్కిన యుపాధు
లన్నియు స్థూలశరీరమున వ్యాపించి దానిం జుట్టుకొనియుం,
డును. ఇవి యొక దానికంటె నొకటి సూక్ష్మమై యొక దాని
కంటె నొకటి తేజోవంతమై కన్పడుచుండు. కావున స్థూల
శరీరమునకు వెలుపలనుండి యోగదృష్టికిమాత్రము కనఁబడు
భాగము తేజస్సని పిలువఁబడుచున్నయది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ner81cbck0soadjl3ozq206362vhcwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214886</id>
    <revision>
      <id>561164</id>
      <timestamp>2026-06-23T22:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అయిదవయధ్యాయము తేజస్సు. తేజస్సన వెలుఁగు. స్థూలపదార్థములకు వ్యతిరేకమయ్యు దానిని జేరి ప్రకాశించుచుండు వెలుఁగు తేజస్సు.1 మనుష్యు నందువలెఁ బ్రపంచమునందున్న ప్రతివస్తువు చుట...'</comment>
      <origin>561164</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="o5t4e5ujym5sebzcgynf7tjh4pdbfrv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అయిదవయధ్యాయము
తేజస్సు.
తేజస్సన వెలుఁగు. స్థూలపదార్థములకు వ్యతిరేకమయ్యు
దానిని జేరి ప్రకాశించుచుండు వెలుఁగు తేజస్సు.1 మనుష్యు
నందువలెఁ బ్రపంచమునందున్న ప్రతివస్తువు చుట్టును దదను
గుణమగు తేజస్సు అండమువలె నుండునని శాస్త్రజ్ఞులు చెప్పు
చున్నారు. దీపముగల గాజుకుప్పె చుట్టును గొంతదూరము
వఱకు దీపకాంతి ప్రసరించుచుండును గదా ! ఆగాజుకుప్పె
పోవుచోటులందెల్లను వెలుఁగు సహితము పోవుచుండునుగ దా !
అట్లు ప్రతివస్తువు (అనఁగా పాషాణములు, వృక్షములు,
జంతువులు, మనుష్యులు, ఋషులు, దేవతలు) చుట్టును నా
యావస్తువులకుఁ దగిన తేజస్సు వెలయుచుండును. ఇయ్యది
దివ్యదృష్టి గలవారికిమాత్ర మగపడును. జాత్యంధుఁడు సూర్య
రశ్మిని దెలిసికొనఁజాలకు సూర్యరశ్మియే లేదని వాదించినను
దృష్టి పాటవము గలవారి కది కనఁబడుచున్న యట్లు తేజస్సును.
మన చర్మచక్షుస్సులచేఁ జూడఁబాలకు మనమది లేదనుకొని
} తేజః=అనఁగా త్వగింద్రియవ్యతిరేణ ప్రకాశవిశిష్టాయాత్వక్—శం
కరభాష్యము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5t4e5ujym5sebzcgynf7tjh4pdbfrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214887</id>
    <revision>
      <id>561165</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నను దివ్యదృష్టి గలవారికి గోచరమై యది స్థిరముగ నిరూ పింపఁబడుచున్నది. ఆ తేజస్స్వరూపమును బట్టి వస్తుగుణము లను దెలియఁదగు. యోగమహిమచే నొప్పు మహనీయులు సామాన్యజనులను జూచినంతనె...'</comment>
      <origin>561165</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2899" sha1="50e2pmf7ta77s8waiuzb1aiccusmhij" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||తేజస్సు|51}}&lt;/noinclude&gt;నను దివ్యదృష్టి గలవారికి గోచరమై యది స్థిరముగ నిరూ
పింపఁబడుచున్నది. ఆ తేజస్స్వరూపమును బట్టి వస్తుగుణము
లను దెలియఁదగు. యోగమహిమచే నొప్పు మహనీయులు
సామాన్యజనులను జూచినంతనె వారి గుణముల గ్రహించు
చుండుట గ్రంథములందు సూచింపఁబడి యుండుటఁ గానమా?
మనుష్యులయందువలె నితర వస్తువులయందు సైతము నానా
విధములుగ దేజస్సు కనఁబడుచుండును. కొన్నింటియందు
దుర్గుణములను సూచించు హేయ మగు తేజస్సును, మఱి
కొన్ని ఁటియందు సామాన్యమగు తేజస్సును, ఇంకను గొన్నిటి
యం దుత్తమమును బరిశుద్ధము నగు దివ్య తేజస్సు నున్నట్లు
యోగులు చెప్పుచున్నారు. ఈ కారణమునుబట్టి ధర్మశాస్త్ర
ములయందుఁ గొన్ని కొన్ని పదార్థములు పరిశుద్ధము _ లనీ
యును, పూజార్హము లనియును, భోజనార్హము లనియును,
ధారణార్హములనియును నిర్దేశింపఁబడియున్న యవి. తుల
సియు, దానిపూసలును విష్ణు ప్రీతికరములనియును, విష్ణు
భక్తులు వాని నుపయోగించినఁ బరిశుద్ధులగుదు రనియును ;
అట్లు బిల్వము, రుద్రాక్షలు శివప్రీతికరములగుటచే శివభక్తు
లకు ధారణార్హము లనియును నిర్దేశింపఁబడియున్నదిక దా !
మఱియు భోజన పదార్థములయందుఁ గూడఁ గొన్ని పరిశుద్ధ
తేజోవంతము లగుటచేఁ సాత్వికము లనఁదగి జ్ఞాన వైరాగ్య
ప్రదము లనియును, మఱికొన్ని మలిన తేజోవంతము లగుట
వలన రాజసము SRIJAGADGURUV SHAసోడీ కామ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50e2pmf7ta77s8waiuzb1aiccusmhij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214888</id>
    <revision>
      <id>561166</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క్రోధాదులను, నిద్రాలస్య ప్రమాదాదులను వృద్ధిచేయు నని యును నిరూపింపఁబడియున్నయవి. ధర్మశాస్త్ర కర్తలు. యోగదృష్టిచే నొప్పు మహాత్ము లగుటంబట్టి యాయా పదార్థ ములయందున్న తేజోవి...'</comment>
      <origin>561166</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="ps563enuy7ht3hmdvm3c3yrvf0719gl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|52|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;క్రోధాదులను, నిద్రాలస్య ప్రమాదాదులను వృద్ధిచేయు నని
యును నిరూపింపఁబడియున్నయవి. ధర్మశాస్త్ర కర్తలు.
యోగదృష్టిచే నొప్పు మహాత్ము లగుటంబట్టి యాయా పదార్థ
ములయందున్న తేజోవి శేషములఁ బరిశీలించి సాత్విక రాజస
తామసాహారములఁ జక్కఁగ విభజించి నిర్ణయించి యున్న
వారు. ఆధునికులలోఁగొంద ఱప్పదార్థముల యందున్న
రాగముచేతను, అట్టి దృష్టి లేనివారగుట చేతను, ఈ భేదము
'ల సంగతములని యారోక్తులను నిరాకరించుచున్న
వారు. కాని
యవి పరిపూర్ణ జ్ఞానముచేఁ జెప్పుమాటలు కావు. కాఁబట్టి
ధర్మశాస్త్రములననుసరించి భోజనార్హములగు సాత్త్విక పదా
ర్థములను మాత్రము గ్రహించుచు, నిషిద్ధ పదార్థములం దౄ
జించుచుండిన మనుష్యుఁడు దన తేజస్సును బరిశుద్ధముగఁ జేసి
కొని బాగుపడును. అట్లు గాక రాజస తామసాహారములఁ
గొనినయెడల శరీర మపరిశుద్ధమై మలిన తేజస్సు గలిగి సత్ప్ర
వర్తనమునకును, భక్తిజ్ఞానవైరాగ్యాద్య భ్యాసమునకును బ్రతి
బంధక మగును.
మనుష్యునకును ఇట్టి తేజస్సుగలదు. జీవుని సూక్ష్మశరీర
ములన్నియు స్థూలశరీరమునం దంతట
వ్యాపించి యాశరీరము
వెలుపల సహితము కొంతదూర మావరించియు౦డు ననియు
నాభాగము తేజస్సని వ్యవహరింపఁబడుననియు ముందే చెప్పఁ
బడియె. మఱియు నాశరీరములు మనోవృత్తుల ననుసరించి
భిన్న భిన్న వర్ణములు గలవిగ మాఱుచుండు ననియును జెప్పఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ps563enuy7ht3hmdvm3c3yrvf0719gl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214889</id>
    <revision>
      <id>561167</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'బడియె కాదే! గాజుకుప్పె (లాందరు) లో తెల్ల పగలువ త్తిని వెలిఁగించినచో నా వెలుఁగు దానిచుట్టు కొంతదూరము వఱకు వ్యాపించి యాగాజుకుప్పె వెంటఁ బోవుచుండును. అటుల వివిధవర్ణములుగల వ...'</comment>
      <origin>561167</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2940" sha1="58dgbppuoqwaqi10wvp6moktiz4i4dp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||తేజస్సు|53}}&lt;/noinclude&gt;బడియె కాదే! గాజుకుప్పె (లాందరు) లో తెల్ల పగలువ త్తిని
వెలిఁగించినచో నా వెలుఁగు దానిచుట్టు కొంతదూరము
వఱకు వ్యాపించి యాగాజుకుప్పె వెంటఁ బోవుచుండును.
అటుల వివిధవర్ణములుగల వెలుఁగుల నిచ్చు పగలువత్తుల నొక
దాని వెనుక వేఱక దాని నాగాజుకుప్పెయందు వెలిఁగింప
దాని వెలుఁగు సహితము దాని ననుసరించి మాఱుచుండును.
గదా ! మనుష్యునిశరీరము గాజుకుప్పెగను, మనస్సు వెలుఁగు
చుండు పగలు వత్తిగను భావింపుఁడు. మనోవృత్తులు మాఱి
నట్లెల్ల మనోమయ కోశముయొక్క వర్ణము మాఱుచుండునని
ముందే సూచింపఁబడియె. మనస్సు మాఱునటుల శరీరము
చుట్టునుండు తేజస్సు మాఱుచుండును. మనస్సునఁ గోప
ముద్రేక మైనయెడలఁ జుట్టునున్న తేజస్సు రక్తవర్ణముగను,
కామోద్రేక మగుచో నది దాసానిపూవు రంగువలె (జపాకు
సుమతుల్యముగ) మాఱును. కేవల స్వప్రయోజన పరత్వము
గలిగినచో నా తేజస్సు పండుపోఁకరంగుగ మాఱును.
ఎక్కుడగుబుద్ధిప్రసారము గలుగుచో నది సువర్ణ వర్ణముగలది
యగు. పరోపకారబుద్ధి గలిగి భక్తిజ్ఞానము లభివృద్ధియై,
సదా ధ్యానపరుఁడై యుండు రాజయోగి తేజస్సు స్ఫటిక
ముఁబోలి నిర్మలమై సూర్యకాంతి ననుకరించుచుండును.
సామాన్యజనులయం దీ తేజస్సు శరీరముచుట్టు నించుమిం
చుగ రెండడుగులు వ్యాపించియుండును. పరిపూర్ణుఁడగు రాజ
యోగులలో కొందరి తేజస్సు రెండుమూడు మైళ్లువఱకు వ్యా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>58dgbppuoqwaqi10wvp6moktiz4i4dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214890</id>
    <revision>
      <id>561168</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పించి యుండునని యనుభవజ్ఞులు వచించుచున్నారు. సా ధారణముగ మానవు లొకనినొకరు కలిసినపుడు వారి శరీర ముల' నావరించియుండు తేజస్సు లొకదానితో నొకటి కలియును. అట్లు కలియుటవలన వారల గుణమ...'</comment>
      <origin>561168</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2853" sha1="2617zyngmvtefxi52unh4xvm8ebzw5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|54|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;పించి యుండునని యనుభవజ్ఞులు వచించుచున్నారు. సా
ధారణముగ మానవు లొకనినొకరు కలిసినపుడు వారి శరీర
ముల' నావరించియుండు తేజస్సు లొకదానితో నొకటి
కలియును. అట్లు కలియుటవలన వారల గుణము లొండొరుల
కాపాదించును.. కోపియగువాఁడు శాంతుని సమీపించిన
యెడల వారిద్దరి సూక్ష్మశరీరముల సంస్పర్శముచే నతని క్రోధ
గుణ మించుక శాంతముగ మాఱఁదగు. లేక శాంతుని
శాంతగుణ మొక్కించుక కోపముగ మాఱినను మాఱనగు.
ఈయుభయులగుణములలో నెవ్వారి గుణము దృఢతరముగ
నుండునో వారిగుణములు ఎదుటివారిగుణముల నెక్కుడుగ
మార్పఁజాలి యుండును. రక్తవర్ణము గల జలము స్వచ్ఛజల
మును గలియుటచే స్వచ్ఛజ్వలమునందుఁ గొంచె మెఱుపు
రంగును, రక్త వర్ణజలమునందు రక్తవర్ణము తగ్గుటయును గలు
గునుగదా ! అందు రక్తవర్ణమగు జల మెక్కుడుగ నుండినచోఁ
దుదకు రక్తవర్ణమే ప్రధానమగు. లేక స్వచ్ఛమగు జల
మే
మధికముగ నున్నచో దానిగుణము ప్రధానముగ నుండును.
అటులే మానవు లిరువురు కలియునపుడు దృఢతర గుణము
లెవరియందుండునో వారిగుణము లితరుని గుణములను మా
ర్పఁజాలి యుండును. కావుననే సత్పురుష సాంగత్యమువలన
సద్గుణము లభివృద్ధియగును. దుష్టుల సాన్నిధ్యముచే వారి
గుణము లితరులకు సహిత మలవడును. తపస్సంపన్నులును,
పరోపకార పారీణులును, పరమదయాళురును, శాంత స్వరూ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2617zyngmvtefxi52unh4xvm8ebzw5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214891</id>
    <revision>
      <id>561169</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పులును నగు మహాత్ముల యాశ్రమములందు నై జవిరోధులగు జంతువు లన్యోన్య మిత్రములయి వర్తించుచుండుట గ్రంథ ములయందుఁ జదివియున్నాముకదా ! ఇందుకుఁ గారణ మా మహాత్ముల శాంతమగు తేజోమహిమయే...'</comment>
      <origin>561169</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2833" sha1="lmj4jv5dkjhlmj8x6a2di03igrewud6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||తేజస్సు|55}}&lt;/noinclude&gt;పులును నగు మహాత్ముల యాశ్రమములందు నై జవిరోధులగు
జంతువు లన్యోన్య మిత్రములయి వర్తించుచుండుట గ్రంథ
ములయందుఁ జదివియున్నాముకదా ! ఇందుకుఁ గారణ మా
మహాత్ముల శాంతమగు తేజోమహిమయే యని తెల్లమగు
చున్నది. ఆమహాత్ముల శాంతగుణము వారిచుట్టును వ్యాపించి
యాప్రదేశములు సంచరించు భూతకోటుల నన్నింటిని శాంత
స్వభావములు గలవానినిగాఁ జేయ. జంతువులు గూడ సహజ
వైషమ్యములను మఱచి యన్యోన్య మిత్రభావములతోఁ
గలసి మెలసియుండును.
ఈవిషయము మానవు లెల్లరును జక్కఁగఁ దెలిసికొనఁ
దగినది. ఎవ్వరైనను మనోవాక్కాయముల దుర్వృత్తి గల
వారైనయెడల వారి తేజస్సు మలినమై వారి సాంగత్యము చేయు
వారికిని, వారిచ్చు నన్న పానాదుల గ్రహించువారికిని, వారు
చేయు దానములఁ బ్రతిగ్రహించువారికిని, మఱియు వారిసం
తతివారికిని దుష్ట తేజస్సు వ్యాపించుటచే వారెల్లరు దుష్టు
బుద్ధులై చెడిపోదురు. ఇట్లొకఁడు చెడుటచే న నేకులు చెడిపోవు
టయేగాక, ఆదుష్ట తేజస్సు క్రమక్రమమునఁ బ్రబలి గ్రా
మమంతయు, మఱియు ననేక గ్రామములకును వ్యాపించును.
ఇట్లనేకులు చేయు పాపకృత్యముల వలని దోషము మొదటి
వానికిం గొంతవఱకు నాపాదించును. అట్లే యొకానొక గృహ
మునందుఁ బరమ పతివ్రత యగు నారీమణియు, ఏకపత్నీ
వ్రతుఁడున్కు దయాళువు నగు పురుషుఁడును నివసించు చుం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lmj4jv5dkjhlmj8x6a2di03igrewud6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214892</id>
    <revision>
      <id>561170</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'డినచో వారి పరిశుద్ధ తేజస్సు సమీపమున నున్న వా రందఱి యందు వ్యాపించి యందఱకు సద్బుద్ధిని బుట్టించి యనేకులకు మేలుచేయును. అట్లందఱిని సత్స్వభావము గలవారినిగఁ జేసిన పుణ్యఫల మా స...'</comment>
      <origin>561170</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2789" sha1="ixt7vib0xg1zd9porjsjyixwrinv8bp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|56|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;డినచో వారి పరిశుద్ధ తేజస్సు సమీపమున నున్న వా రందఱి
యందు వ్యాపించి యందఱకు సద్బుద్ధిని బుట్టించి యనేకులకు
మేలుచేయును. అట్లందఱిని సత్స్వభావము గలవారినిగఁ
జేసిన పుణ్యఫల మా స్త్రీపురుషులం జెందు. కావున నెల్ల
వారును సర్వకాల సర్వావస్థలయందుఁ బరిశుద్ధమనస్కు—లై,
సర్వభూతహితకాములై కరుణాపారావారులై భక్తిజ్ఞాన
వైరాగ్యముల నభ్యసించు చుండవలయును. అట్లుండువారు
తమకుఁ దెలియకపోయినను లోకమునకు మహోపకార
మొనరించుచుండువారే. తాము సంసార సాగరమును దాఁ
టుటయేగాక సన్నిధిమాత్రమున నితరులను సహితము మంచి
వారినిగాఁ జేయుచుందురు. అట్లు గా కెవ్వఁడేని దుర్వృత్తి
య౦ దు౦డువాఁడు తాఁ జెడుటయేగాక తన సహవాసముచే
లోకమునకు మహాపకారియగును. ఎల్లవారు నీవిషయమును
జక్కఁగఁ దెలిసికొని సదా దుర్వృత్తిని వదలి సద్వృత్తి
నభ్యసింపవలయును.
ఎవ్వఁడేనియు బోజన కాలమున నీశ్వర ధ్యానము సేయుచు
భుజించినయెడల నాయన్నము శరీరదార్ధ్యమును వృద్ధి చేయుట
మాత్రముగాక దివ్య తేజస్సు కలదగుటవలన మనోబుద్ధులఁ
బరిశుద్ధములఁ జేసి జ్ఞానవైరాగ్యములను సహితము వృద్ధి
చేయఁ దగియుండును.
అన్నం బ్రహ్మా రసో విష్ణు ర్భోక్తా దేవో మహేశ్వరః |
ఏవం ధ్యాత్వా ద్విజో భుంజన్నన్న దోషైర్నలిప్యతే ॥&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixt7vib0xg1zd9porjsjyixwrinv8bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214893</id>
    <revision>
      <id>561172</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మునకుఁగాని, ప్రాకృతజన సంఘములోనికిఁ గాని భక్తుఁడు పోవలసి యున్నపుడు నిలుకడతోఁ గొలఁదికాల విశ్వరుని ధ్యానించి, సర్వభూతహితకాముడై తనమనస్సు ప్రేమతో నించి, ప్రేమస్వరూపుడై జనస...'</comment>
      <origin>561172</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="efo2x6vtbmvtsrwbwjkpzg6j37j410h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|58|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;మునకుఁగాని, ప్రాకృతజన సంఘములోనికిఁ గాని భక్తుఁడు
పోవలసి యున్నపుడు నిలుకడతోఁ గొలఁదికాల విశ్వరుని
ధ్యానించి, సర్వభూతహితకాముడై తనమనస్సు ప్రేమతో
నించి, ప్రేమస్వరూపుడై జనసంఘములో బ్రవేశించు నగు.
అట్లు దృఢముగ సంకల్పించి భగవంతుని వేఁడినచో నతని
తేజస్సులో నొకభాగము రక్షకమగు కవచముగ మాఱి
యతనిని రక్షించును. ఇట్లే నిద్రించుటకు ముందు సహితము
ఇతరుల దుస్సంకల్పములు లోనగునవి నిద్రించు వాని నంటక
యు౦డునటు లీశ్వరుని ధ్యానించి లోకహితమును మనస్సున
దృఢముగ సంకల్పించి పరుండవలయును.
సాధారణముగ మలిన తేజస్సు గల మానవులు తత్తుల్య
మగు మలిన తేజస్సు గల యితరులను దమయొద్ద కాకర్షించు
కొందురు. ఒక్క నిసంకల్పము లితరులను సైతము పొందును.
అట్లాక కఁడు కోపిగనుండినచోఁ గోపు లగు నితరుల కోప
సంకల్పముల నాకర్షించుకొని దానిచేఁ దనకోపమును వృద్ధి చేసి
కొనును. ఇంతియగాక పూర్వము క్రోధాత్ములయి యుండి
మృతినొంది పిశాచరూపులుగ సూక్ష్ముల్లోకముల సంచరించు
చుండు జీవులను సహితము తనయొద్ద కాకర్షించుకొని వార
లచేఁ బ్రేరితుఁడై యనివార్యక్రోధమునకు లోఁబడి యనేక
పాప కార్యములను జేయును. ఇట్లితరుల దుర్గుణములను, తత్స
1
1 ఆరణ్యపర్వములో ఘోషయాత్రలో దుర్యోధనుఁడు ప్రాయోపవేశ
మున నుండ నపుడు భూతములు బోధించిరనుకథ ప్రమాణము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>efo2x6vtbmvtsrwbwjkpzg6j37j410h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214894</id>
    <revision>
      <id>561173</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:11:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'దృశములగు నితరుల సంకల్పములను, తత్సమానులును విదే హులును నగు నితర దుష్టులనుగూడ నాకర్షించుకొని క్రమ క్రమమున వృద్ధినొందు చుండును. అట్లుగాక లోకమునం దెల్లవారును భక్తులును, జ్...'</comment>
      <origin>561173</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2842" sha1="rayle9gt9qneyf0ap3bh0i87mud3qc8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||తేజస్సు|59}}&lt;/noinclude&gt;దృశములగు నితరుల సంకల్పములను, తత్సమానులును విదే
హులును నగు నితర దుష్టులనుగూడ నాకర్షించుకొని క్రమ
క్రమమున వృద్ధినొందు చుండును. అట్లుగాక లోకమునం
దెల్లవారును భక్తులును, జ్ఞానులును, విరాగులును, ధర్మాత్ము
లును గావలయునని సదా యీశ్వరుని ధ్యానించుచు సద్ధర్మ
ములను భక్తి జ్ఞాన వైరాగ్యములను అభ్యసించుచు, సర్వ
భూతహితమును,
జేయుచుండు పురుషుఁడు తన తేజస్సు నపార
ముగఁ బరిశుద్ధముగఁ జేసికొనును. ఆ తేజస్సు ఇతర యోగుల
యొక్క యు, ఋషులయొక్క యు దివ్య తేజస్సుల నాకర్షిం
చును. అట్టియోగి సాన్నిధ్యమునకు సూక్ష్మశరీర ధారులగు
ఋషులును, మఱియు దేవతలును వచ్చి యోగిమనంబునం
బ్రవేశించి యందలిమాలిన్యమును దుదముట్ట నశింపఁ జేసి పోవు
దురు. ఇట్ల భ్యాసము చేయు యోగుల తేజస్సు దినదినాభివృద్ధి
గలిగి తుదను బహు కోశములవఱకును వ్యాపించును. మహా
త్ముల తేజ స్సెంతదూరము వ్యాపించి యుండునో ఆ దేశ
-
ఆ
మంతయు నా తేజోమహిమచే నిండియుండుటవలన నామహా
త్ముని యాశ్రమ మని చెప్పఁదగు.
నిగృహీ తేంద్రియ గ్రామో యత్ర యత్ర వనేన్నరః ।
తత్ర తత్ర కురుక్షేత్రం నైమిశం పుష్కరాణి చ ||
ఇంద్రియ సముదాయమును జయించిన నరుఁ డే యే
స్థలముల నివసించునో అందందుఁ గురుక్షేత్రము, నైమిశార
ణ్యము, పుష్కరము ఉండును. అనఁగా నాక్షేత్రము, కురు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rayle9gt9qneyf0ap3bh0i87mud3qc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214895</id>
    <revision>
      <id>561174</id>
      <timestamp>2026-06-23T23:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క్షేత్ర నైమిశారణ్య పుష్కరములతో సమానమని తాత్పర్యము. ఎవ్వ రేనియు నా యాశ్రమమునం బ్రవేశింప నా తేజోరాశి వారలం బరిశుద్ధులం జేసి వారలను భక్తులు గఁ జేయఁగలుగు. ఇప్పుడును గంగ మొదల...'</comment>
      <origin>561174</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2479" sha1="fllxzuztgiwhevcwwgwgsw39iz15qrg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|60|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము|}}&lt;/noinclude&gt;క్షేత్ర నైమిశారణ్య పుష్కరములతో సమానమని
తాత్పర్యము.
ఎవ్వ రేనియు నా యాశ్రమమునం బ్రవేశింప నా తేజోరాశి
వారలం బరిశుద్ధులం జేసి వారలను భక్తులు గఁ జేయఁగలుగు.
ఇప్పుడును గంగ మొదలగు మహానదులయందును, ననేక
పుణ్య క్షేత్రములయందును, అనాది దేవాలయములయందును
'ఋషుల దివ్య తేజస్సు వ్యాపించియే యున్నయది. ఆయాస్థల
ములయందు మహాత్ములగు మునులు బహుకాలము తపస్సు
చేసి పామరజనులను జరకాల ముద్ధరించుటకొఱకుఁ దమ
శక్తిని మహిమను ఆయా తీర్థక్షేత్రములయందు స్థాపించి
-యున్న వారు. ఈకారణముల వలనను, మఱియు నాగ మోక్ష
విధులననుసరించి ప్రతిష్ఠింపఁబడియుండుటవలనను దేవాలయ
ములు దివ్య తేజస్సుతో నిండియున్నవి. మఱియును గాశి
మొదలగు దివ్యక్షేత్రములకును గొప్ప దేవాలయములకును
ఋషు అదృశ్యరూపముల నేతెంచి యాక్షేత్రముల మహిమ
క్షీణింపక యుండ దమ తపశ్శక్తి చేఁ గాపాడుచుందురు.
IM
కావున నెల్లవారు నమ్మహనీయుల మార్గము ననుసరించి
పరిశుద్ధులై యితరుల పారిశుద్ధ్యము కొఱకు ధ్యానించుచు
లోకమునందలి పరిశుద్ధ తేజస్సును నభివృద్ధిచేయుటకు సదా
ప్రయత్న మొనరింతురు గాక.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fllxzuztgiwhevcwwgwgsw39iz15qrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214896</id>
    <revision>
      <id>561185</id>
      <timestamp>2026-06-24T05:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */</comment>
      <origin>561185</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4511" sha1="hy6s6bs26odzlg37n2t9nuufa80tabm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;24
వబడినట్లు పురాణము చెప్పుచున్నది. ఇట్లు పరస్పర విరుద్ధధర్మములు
గల్గి రెండువిధములయిన యుత్పత్తి కధనములను గలిగియుండి ఏక
నామముతో పిలువబడిన జాతులు రెండును భిన్నములుగాని ఏకము
కాదు——వానినేకముగా నెంచుటత్యంత ప్రమాదము నామ సాదృశ్య
ముచే జాతినిర్ణయము చేయట యోగ్యముగా .
al
శాపహితులైన విశ్వామిత్రుని సంతానమే ఆంధ్రదేశములోని
ఆంధ్రులని చెప్పునెడల విశ్వామిత్రుని గోత్రీకులుగాక ఆంధ్ర దేశములో
మూడువఁదల ఆ గ్లేయగోత్రములుగల బ్రాహ్మణులును, క్షత్రీయులును,
సుమారు రెండువందల గోత్రములుగల వైశ్యులును, అనేక గోత్రము
లతో గూడిన శూద్రులును నివసించుచున్నారు వీరంద రెవరు? ఎచ్చట
నుండి వచ్చిరి ? వీరు విశ్వామిత్రుని సంతానము కాదని వేరుగ జెప్ప
నక్కర లేదుగద ! భారద్వాజస, కౌండిన్యస, హరితస ఆత్రేయస
కాశ్యపస యిత్యాది ఋషి గోత్రీకులు అనగా ఋషి వంశీకులు
విశ్వా
బుత్రుని వంశీకులకంటె భిన్నులు గదా ! ఇదిగాక విశ్వామిత్రుని కుమా
ళ్ళలో మొదటి యేబదిమంది ఛండాలాది నీచజాతులుగా మారిపోయిరి.
మిగత యేబదిమందియు శునశ్శేపుని జ్యేష్ఠునిగా నంగీకరించినందున
విశ్వామిత్రునిచే సంతానముతోను, ఐశ్వర్యముతో ను గూడి బ్రాహ్మ
ణులుగా వృద్ధిబొంకునట్లు ఆశీర్వదింపబడి వృద్ధిబొందిరి. వారు మున
శ్శేఫులనియు,
దేవరాతులనియు పిలువబడిరి. శునశ్సేఫుడు&quot; దేవరాతుడ”
ను పేరున విశ్వామి త్రగోత్రములో ప్రవరుడయ్యెను. విశ్వామిత్ర గోత్ర
ములో దేవరాతుని ప్రవరగలవారిప్పటికిని అనేక కుటుంబములుండి
యున్నవి. విశ్వామిత్రుడు కోపించి శాపానుగ్రహముల నిచ్చినÁక్షణము
నుండియు అతని కుమాళ్ళలో యొక భాగము బాహ్యజాతులుగాను
వేకొక భాగము స్వచ్ఛమైన బ్రాహ్మణులుగాను రెండు ముఠాలుగా
విడిపోయిరి. వీరివంశము లీనాటికిని శునశ్శేపుని ప్రవరుడుగా చెప్పు
కొనుచు ఆంధ్ర దేశమున నివసించుచుండిరి. వీరిని గురించిగాని యితర
గోత్రీకులను గురించిగాని పాశ్చాత్యవిద్వాంసులుగాని వారి యను
యాయులైన హైందవ హూణవిద్యాధికులుగాని విచారించినవారు.
కారైరి. వారికి కావలసినది ఆంధ్రదేశములోని జనాభాయంతయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hy6s6bs26odzlg37n2t9nuufa80tabm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561186</id>
      <parentid>561185</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T05:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561186</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="5vyxq0xjzhqurwcu6wriw53cdjzxuvf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వబడినట్లు పురాణము చెప్పుచున్నది. ఇట్లు పరస్పర విరుద్ధధర్మములు గల్గి రెండువిధములయిన యుత్పత్తి కధనములను గలిగియుండి ఏక నామముతో పిలువబడిన జాతులు రెండును భిన్నములుగాని ఏకము కాదు——వానినేకముగా నెంచు టత్యంత ప్రమాదము నామసాదృశ్యముచే జాతినిర్ణయము చేయుట యోగ్యముగా నుండదు.&lt;br&gt;

{{gap}}శాపహతులైన విశ్వామిత్రుని సంతానమే ఆంధ్రదేశములోని ఆంధ్రులని చెప్పునెడల విశ్వామిత్రుని గోత్రీకులుగాక ఆంధ్రదేశములో మూడువందల ఆర్షేయగోత్రములుగల బ్రాహ్మణులును, క్షత్రీయులును, సుమారు రెండువందల గోత్రములుగల వైశ్యులును, అనేక గోత్రములతో గూడిన శూద్రులును నివసించుచున్నారు వీరందరెవరు? ఎచ్చట నుండి వచ్చిరి? వీరు విశ్వామిత్రుని సంతానము కాదని వేరుగ జెప్ప నక్కరలేదుగద! భారద్వాజస, కౌండిన్యస, హరితస, ఆత్రేయస, కాశ్యపస యిత్యాది ఋషిగోత్రీకులు అనగా ఋషివంశీకులు విశ్వామిత్రుని వంశీకులకంటె భిన్నులుగదా! ఇదిగాక విశ్వామిత్రుని కుమాళ్ళలో మొదటి యేబదిమంది ఛండాలాది నీచజాతులుగా మారిపోయిరి. మిగత యేబదిమందియు శునశ్శేపుని జ్యేష్ఠునిగా నంగీకరించినందున విశ్వామిత్రునిచే సంతానముతోను, ఐశ్వర్యముతోను గూడి బ్రాహ్మణులుగా వృద్ధిబొందునట్లు ఆశీర్వదింపబడి వృద్ధిబొందిరి. వారు శునశ్శేఫులనియు,
దేవరాతులనియు పిలువబడిరి. శునశ్సేఫుడు “దేవరాతుడ”ను పేరున విశ్వామిత్రగోత్రములో ప్రవరుడయ్యెను. విశ్వామిత్ర గోత్రములో దేవరాతుని ప్రవరగలవారిప్పటికిని అనేక కుటుంబములుండి యున్నవి. విశ్వామిత్రుడు కోపించి శాపానుగ్రహముల నిచ్చినక్షణము నుండియు అతని కుమాళ్ళలో యొకభాగము బాహ్యజాతులుగాను వేఱొకభాగము స్వచ్ఛమైన బ్రాహ్మణులుగాను రెండుముఠాలుగా
విడిపోయిరి. వీరివంశము లీనాటికిని శునశ్శేపుని ప్రవరుడుగా చెప్పుకొనుచు ఆంధ్రదేశమున నివసించుచుండిరి. వీరిని గురించిగాని యితర
గోత్రీకులను గురించిగాని పాశ్చాత్యవిద్వాంసులుగాని వారి యనుయాయులైన హైందవ హూణవిద్యాధికులుగాని విచారించినవారు కారైరి. వారికి కావలసినది ఆంధ్రదేశములోని జనాభాయంతయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5vyxq0xjzhqurwcu6wriw53cdjzxuvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214897</id>
    <revision>
      <id>561189</id>
      <timestamp>2026-06-24T06:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561189</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="56xtd9oxn9ryriyba46u01ysxzuuwlr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సంకరజాతియని చెప్పుటతో తీరిపోయినది. విశ్వామిత్రుడు కుమాళ్ళను ఛండాలురుకమ్మని శపించుట, వారు అంధ్రాది నీచజాతులుగా మారిపోవుట, భారతవర్ష మందాంధ్రదేశమను పేరున యొక్క ప్రదేశముండుట, యీ పండితుల కోర్కెలీడేర్చుకొనుటకు సరిపోయినవి వీరి యుద్దేశ్యము హైందవులందరు సంకరజాతీయులని చెప్పుటయేగాని న్యాయమైన హిందూదేశ చరిత్ర వ్రాయవలయుననికాదు. హిందూదేశ చరిత్ర వ్రాయుటలో వారు స్థిరపరచ నిశ్చయించుకున్న చతున్సూత్రములు.&lt;br&gt;

{{gap}}1. హిందువుల నాగరికత చరిత్ర మూడువేల సంవత్సముల లోపు కాలముగలది.&lt;br&gt;

{{gap}}2. హిందువుల నాగరికత, విద్యలు మొదలుగాగలవి గ్రీసు; మెసపొటేమియాలనుండి రాబడినవి.&lt;br&gt;

{{gap}}3. వేద శాస్త్రవాఙ్మయము క్రీ॥ పూ॥ 1200 సం॥నుండి యిటీవలి కాలమున వ్రాయబడినవి.&lt;br&gt;

{{gap}}4. హిందువులందరు మ్లేచ్ఛ జాతులతో
కలిసి సంకరులైయుండిరి గాని స్వచ్ఛమైన ఆర్యజాతి కాదు.&lt;br&gt;

{{gap}}వీటిని స్థిరపరచుటకు వీరి యూహలతోను, కల్పనలతోనుకూడిన గ్రంథములు చరిత్రలను వేరున పెరిగినవి. ఈ చరిత్రలు సంపూర్తిగా విసర్జింపతగినవి. ఇందును గురించి “మాక్సుమూలరు” (Max-Muller) మహాశయుడిట్లు తన “Six systems of Indian Philosophy” అనెడి గ్రంథము (1903 సం॥రము ముద్రణమున) 8, 9 పుటలలో నిట్లు వ్రాసియున్నాడు.

{{gap}}“This term “Caste” has proved most mischievous and misleading, and the less we avail ourselves of it the better we shall be able to understand the true state of society in the ancient times of India. Caste is of course, a portuguese word, and was applied from about the middle of the sixteenth century by rough
portuguese sailors to certain divisions of Indian society which had struck their fancy.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>56xtd9oxn9ryriyba46u01ysxzuuwlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214898</id>
    <revision>
      <id>561195</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561195</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8254" sha1="eouzh40u08cxn14xkcqj96ujgur2s0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ర్యులు కోరుచున్నట్టు కానవచ్చు చున్నది. ద్రౌపదీ వివాహము పంచపాండవులలో నొకొకనితో నొక్కొకదినము జరగెననియు, అట్లయ్యు దేవతా ప్రభావమున ప్రతిదినము ఆమె కన్యగానే యుండెననియు మహాభారతమందున్నది. దీనిని బట్టి జూడ వివాహవిధులలో నిషేక కార్యము ముఖ్యముగా నుండెననియు, వధువుని షేకయోగ్యగా నుండుట యవసరముగా నుండెననియు తెలియవచ్చు చున్నది. వివాహకాలమున ద్రౌపది వర్ణింపబడిన విధమునుబట్టి చూడ ఆమె తగిన వయస్సు కలదిగనగపడు చున్నది. కుంతికి వివాహమునకు పూర్వమే పుత్రుఁడు జన్మించి యుండెను. వివాహమైన కొలఁది మాసములకే మరణించిన అభిమన్యుని భార్య ఉత్తర గర్భవతిగా నుండెను. అర్జునుఁడు సుభద్ర నెత్తుకొని పోయినపుడు ఆమె నిండు జవ్వనము కలదై యుండెను. వేయేల? మహాభారతమున వచ్చిన స్త్రీలందరు నిట్టివారుగానే యున్నారు. మహాభారతమును బట్టి చూచిన,
క్షాత్రయుగారంభముననే కాక దానియంతమున పౌఢావివాహములు వాడుక యందుండినట్టు కానవచుచున్నది. రామాయణము కూడ దీనినే బలపఱచు చున్నది. కాని కొన్ని చోట్ల దానియందు ఈ విషయమున తరువాతి కాలపు టభిప్రాయములు దూర్పఁబడినవి. ద్రౌపది స్థితియందు వలెనే, సీతారాములు మిధుల నుండి యయోధ్యకురాగానే నిషేకము జరిగినట్లున్నది. 
&lt;ref&gt;ఈ సందర్భమున నీ క్రింది శ్లోకము చాల ముఖ్యమైనది. ఇది బహుశాః రామాయణముయొక్క మూల గ్రంథములోనిదై యుండవచ్చును. అభివాద్యభివాద్యాంశ్చ సర్వారాజనుతౌస్తదా | రేమిలేముదితాఃనర్వా భర్తృభిఃనహితారహఃః బాలఃref&gt; దానియంతమున గూడ
ఈ యుదాహరణము లన్నియు క్షత్రియ వంశము వారి వనియు, రాజపుత్రులలో ఆనాఁడే కాదు నేటివరకు కూడ పై 
యాచారమే యున్నదనియఁ కొందఱు వాదింప వచ్చును. బ్రాహ్మ వివాహము ఆచారముగాఁ గల బ్రాహ్మణజాతిలో పైనఁ 
జెప్పబడిన వివాహ పద్దతి యుండలేదని అట్టివారు చెప్పవచ్చును. కాని అట్టి వాదము సరియైనదికాదు. క్షత్రియకన్యయంత యుక్తవయసురాకపూర్వమే పెండ్లియైన యొక బ్రాహ్మణకన్యయైనను వీర కావ్యములయందు మనకు కానరాదు. శుక్రుని
కూతురగు దేవయాన మొదట కచుని ప్రేమించి యాతనిచే నిరాకరింపఁబడి యయాతిని వివాహమాడినట్లు మహాభారతము
నందున్నది. పెండ్లి సమయమున నీమె సంపూర్ణ యౌవనవతి. వృద్ధురాలగువరకు అవివాహితగానేయుండి తపము సల్పుచుండిన బ్రాహ్మణ స్త్రీ యొకతె మనకు శల్యపర్వము నందలి 38 వ అధ్యాయమున కాన వచ్చు చున్నది. స్వర్గమునకు బోఁ దలఁచినచో వివాహమాడవలసి యుండునని ప్రబోధింపఁ బడిన పిదప ఆమె తుదకు వార్ధక్యమున నొక ఋషిని పెండ్లి చేసికొనేను. దండునివలనఁ బలత్కారముగా చెఱుపఁబడినదగు భృగుమహర్షి కూతురు యుక్త వయసు వచ్చువరకు 
ఆవివాహితగా నున్న బ్రాహ్మణ స్త్రీయే కదా. &lt;ref&gt;ఆదిపర్వములోని ౧౫౭ వ ఆధ్యాయమందున్న ఈ క్రింది శ్లోకమునందు ఒక బ్రాహ్మణుఁడు లకున కాహారము కాఁబోవుచు విలపించుచున్నాఁడు. దీనిని బట్టి క్షాత్రయుగాంతమున ఁగూడ బ్రాహ్మణకన్యలు యుక్తవయసు రాక పూర్వము వివాహితలగుచుండినట్టు కానరాదు, శ్లో॥ బాలామప్రాస్తవయమజాతవ్యంజనాకృతిమ్ | భర్తరరాయనిక్షిప్తం న్యాసంధాత్రా మహాత్మనాః&lt;/ref&gt;అనుశాసనపర్వమునందు స్త్రీకి వివాహము కాదగిన వయను యౌవన 
ప్రాప్తియే యని స్పష్టముగాఁ జెప్పబడియున్నది. &lt;ref&gt;వయంస్టాంతుమహాప్రాజ్ఞ కన్యామావోడుమర్హసిః&lt;/ref&gt; 


వివాహకాలమున పురుషుల వయను కూడ శ్రీలవయసున కనుగుణ్యముగానే యుండినట్టు కానవచ్చు చున్నది. బ్రహ్మచర్యము క్రమముగా పాలింపబడుచునే యుండిన పక్షమున, వేదములు ౧౨, ౨౪, ౩౬ సంవత్సరముల కాలమువరకు పఠింపఁబడి 
కంఠస్థము చేయఁబడుచునే యుండిన పక్షమున, పురుషుల వివాహము ౨౦ సంవత్సరములకు ముందు అగుచుండనే లేదని
నిశ్చయింప వచ్చును. చిన్న తనములో స్త్రీ పురుషులు కలయిక కలికాలపు దుర్లక్షణములలో నొకటి యనియు, పూర్వ యుగములందు సంపూణ౯ యౌవనము రానివాఁడు స్త్రీ నెఱుఁగఁడనియు చెప్పబడియున్నది. &lt;ref&gt;నచస్త్రీయంప్రజానాతి కశ్చిదప్తియావనఃః అనుః&lt;/ref&gt;ఈప్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eouzh40u08cxn14xkcqj96ujgur2s0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561197</id>
      <parentid>561195</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T07:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>561197</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8214" sha1="8y0atq7akybpbjda9t0cnk8tj3hkiae" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ర్యులు కోరుచున్నట్టు కానవచ్చు చున్నది. ద్రౌపదీ వివాహము పంచపాండవులలో నొకొకనితో నొక్కొకదినము జరగెననియు, అట్లయ్యు దేవతా ప్రభావమున ప్రతిదినము ఆమె కన్యగానే యుండెననియు మహాభారతమందున్నది. దీనిని బట్టి జూడ వివాహవిధులలో నిషేక కార్యము ముఖ్యముగా నుండెననియు, వధువుని షేకయోగ్యగా నుండుట యవసరముగా నుండెననియు తెలియవచ్చు చున్నది. వివాహకాలమున ద్రౌపది వర్ణింపబడిన విధమునుబట్టి చూడ ఆమె తగిన వయస్సు కలదిగనగపడు చున్నది. కుంతికి వివాహమునకు పూర్వమే పుత్రుఁడు జన్మించి యుండెను. వివాహమైన కొలఁది మాసములకే మరణించిన అభిమన్యుని భార్య ఉత్తర గర్భవతిగా నుండెను. అర్జునుఁడు సుభద్ర నెత్తుకొని పోయినపుడు ఆమె నిండు జవ్వనము కలదై యుండెను. వేయేల? మహాభారతమున వచ్చిన స్త్రీలందరు నిట్టివారుగానే యున్నారు. మహాభారతమును బట్టి చూచిన,
క్షాత్రయుగారంభముననే కాక దానియంతమున పౌఢావివాహములు వాడుక యందుండినట్టు కానవచుచున్నది. రామాయణము కూడ దీనినే బలపఱచు చున్నది. కాని కొన్ని చోట్ల దానియందు ఈ విషయమున తరువాతి కాలపు టభిప్రాయములు దూర్పఁబడినవి. ద్రౌపది స్థితియందు వలెనే, సీతారాములు మిధుల నుండి యయోధ్యకురాగానే నిషేకము జరిగినట్లున్నది. &lt;ref&gt;ఈ సందర్భమున నీ క్రింది శ్లోకము చాల ముఖ్యమైనది. ఇది బహుశాః రామాయణముయొక్క మూల గ్రంథములోనిదై యుండవచ్చును. అభివాద్యభివాద్యాంశ్చ సర్వారాజనుతౌస్తదా | రేమిలేముదితాఃనర్వా భర్తృభిఃనహితారహఃః బాలఃref&gt; 


ఈ యుదాహరణము లన్నియు క్షత్రియ వంశము వారి వనియు, రాజపుత్రులలో ఆనాఁడే కాదు నేటివరకు కూడ పై 
యాచారమే యున్నదనియఁ కొందఱు వాదింప వచ్చును. బ్రాహ్మ వివాహము ఆచారముగాఁ గల బ్రాహ్మణజాతిలో పైనఁ 
జెప్పబడిన వివాహ పద్దతి యుండలేదని అట్టివారు చెప్పవచ్చును. కాని అట్టి వాదము సరియైనదికాదు. క్షత్రియకన్యయంత యుక్తవయసురాకపూర్వమే పెండ్లియైన యొక బ్రాహ్మణకన్యయైనను వీర కావ్యములయందు మనకు కానరాదు. శుక్రుని
కూతురగు దేవయాన మొదట కచుని ప్రేమించి యాతనిచే నిరాకరింపఁబడి యయాతిని వివాహమాడినట్లు మహాభారతము
నందున్నది. పెండ్లి సమయమున నీమె సంపూర్ణ యౌవనవతి. వృద్ధురాలగువరకు అవివాహితగానేయుండి తపము సల్పుచుండిన బ్రాహ్మణ స్త్రీ యొకతె మనకు శల్యపర్వము నందలి 38 వ అధ్యాయమున కాన వచ్చు చున్నది. స్వర్గమునకు బోఁ దలఁచినచో వివాహమాడవలసి యుండునని ప్రబోధింపఁ బడిన పిదప ఆమె తుదకు వార్ధక్యమున నొక ఋషిని పెండ్లి చేసికొనేను. దండునివలనఁ బలత్కారముగా చెఱుపఁబడినదగు భృగుమహర్షి కూతురు యుక్త వయసు వచ్చువరకు ఆవివాహితగా నున్న బ్రాహ్మణ స్త్రీయే కదా. &lt;ref&gt;ఆదిపర్వములోని ౧౫౭ వ ఆధ్యాయమందున్న ఈ క్రింది శ్లోకమునందు ఒక బ్రాహ్మణుఁడు లకున కాహారము కాఁబోవుచు విలపించుచున్నాఁడు. దీనిని బట్టి క్షాత్రయుగాంతమున ఁగూడ బ్రాహ్మణకన్యలు యుక్తవయసు రాక పూర్వము వివాహితలగుచుండినట్టు కానరాదు, శ్లో॥ బాలామప్రాస్తవయమజాతవ్యంజనాకృతిమ్ | భర్తరరాయనిక్షిప్తం న్యాసంధాత్రా మహాత్మనాః&lt;/ref&gt;అనుశాసనపర్వమునందు స్త్రీకి వివాహము కాదగిన వయను యౌవన ప్రాప్తియే యని స్పష్టముగాఁ జెప్పబడియున్నది. &lt;ref&gt;వయంస్టాంతుమహాప్రాజ్ఞ కన్యామావోడుమర్హసిః&lt;/ref&gt; 


వివాహకాలమున పురుషుల వయను కూడ శ్రీలవయసున కనుగుణ్యముగానే యుండినట్టు కానవచ్చు చున్నది. బ్రహ్మచర్యము క్రమముగా పాలింపబడుచునే యుండిన పక్షమున, వేదములు ౧౨, ౨౪, ౩౬ సంవత్సరముల కాలమువరకు పఠింపఁబడి 
కంఠస్థము చేయఁబడుచునే యుండిన పక్షమున, పురుషుల వివాహము ౨౦ సంవత్సరములకు ముందు అగుచుండనే లేదని
నిశ్చయింప వచ్చును. చిన్న తనములో స్త్రీ పురుషులు కలయిక కలికాలపు దుర్లక్షణములలో నొకటి యనియు, పూర్వ యుగములందు సంపూణ౯ యౌవనము రానివాఁడు స్త్రీ నెఱుఁగఁడనియు చెప్పబడియున్నది. &lt;ref&gt;నచస్త్రీయంప్రజానాతి కశ్చిదప్తియావనఃః అనుః&lt;/ref&gt; ఈప్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8y0atq7akybpbjda9t0cnk8tj3hkiae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214899</id>
    <revision>
      <id>561198</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం- చివరన ఒక లైను cut ఐనది */</comment>
      <origin>561198</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2684" sha1="iuuixan8nvg0orvd9grqvbftj74lx7d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}It had been used In the sense of breed or stock, originally in the sense of a pure or unmixed breed. In 1613 Purchas speaks of the thirty and odd several castes of the Banians (Vanigs).&lt;br&gt;

{{gap}}To ask what caste means in India would be like asking what caste means in England, or what fetish (Feitico) means in Portugal. What we really want to know in what was implied by such Indian words as varna (colour) Gati (kith), to say nothing of Sapindatva or Samanodakatva, Kula(family), Gotra (race) pravara (lineage); otherwise we shall have once more the same confusion about the social organisation of ancient India as about African fetishism or North American totemism. Each foreign word should always be kept to its own native meaning or, if generalised for scientific purposes it should be most carefully defined afresh. Otherwise every social distinction will be called &quot;caste&quot; every stick a &quot;totem&quot; every idol a &quot;fetish&quot;.”&lt;br&gt;

{{gap}}తా॥ “వర్గము” (Caste) అను యీ పదము చెరుపుచేయునదిన్నీ భ్రమింపజేసి మోసపుచ్చునదిన్ని అయియున్నది _ దాని నెంత తక్కువగా మనముపయోగించిన (అనగా దానినుపయోగింపక మానిన అని భావము) అంత మంచిగా ప్రాచీన కాలమున భారతవర్షములోని సాంఘిక వ్యవస్థను ఉన్నదున్నట్లుగా మనము తెలుసుకొనగలము. “క్యాష్టు” లేక “వర్గము” అనునది పోర్చుగీసు పదము పదహారవ శతాబ్దమధ్యమునుండి విద్యావిహీనులగు పోర్చుగీసు నావికులవలన వారికి విచిత్రముగా నగుపడిన హైందవ సంఘములోని విభాగము ములను “క్యాష్టు” (caste) అనగా “వర్గము” అని పిలచుచుండిరి.&lt;br&gt;

{{gap}}&lt;u&gt;ఎట్టి సాంకర్యము లేని పవిత్రమైన జాతి లేక వంశము అనెడి యర్ధమున ప్రథమమున వాడబడినది.&lt;/u&gt; 1619 సం॥రములో “పర్చాను” అనెడి పోర్చుగీసు వర్తకుడు “బనియా”లలో (అనగా వణిక్కులు)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iuuixan8nvg0orvd9grqvbftj74lx7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఉధ్యానకృషి.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214900</id>
    <revision>
      <id>561199</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'వలెను. ఈమళ్ల మధ్యభాగమున గానీ చుట్టును గాని కొంతప దేశమున పచ్చిక పెంచి కత్తెరించుచున్న యెడల రమ్యత హెచ్చును.  ఈపూలమళ్ల కంటి మరికొన్ని మళ్లను గట్టి వానిలో పూల మొక్కలనునాటి పె...'</comment>
      <origin>561199</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="bwdlur17cjqymuhbo7w93c37jgchczg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;16
ఉద్యానకృషి ప్రథమపాఠములు.
[భా.1&lt;/noinclude&gt;వలెను. ఈమళ్ల మధ్యభాగమున గానీ చుట్టును గాని కొంతప
దేశమున పచ్చిక పెంచి కత్తెరించుచున్న యెడల రమ్యత
హెచ్చును.

ఈపూలమళ్ల కంటి మరికొన్ని మళ్లను గట్టి వానిలో
పూల మొక్కలనునాటి పెంచువిధానమును పిల్లలకు స్వయముగ
జూపుచు వారలు గూడ గొన్ని మళ్లలో వానిని నాటి పెంచున
ట్లు చేయవలెను.

కొంతప్రదేశమున సామాన్యపుకూరగాయలును సుల
భముగ బెంచదగుగొన్ని విదేశీయపుకూరగాయలును బాగుగ
బెంచుచుండవలెను. దీనిప్రక్కనే కూరగాయలను బెంచు
విధానమును పిల్లల కుపాధ్యాయుడు చూపుటకును, వారల చే
బనిచేయించుటకును దగినమ ళ్లుండవలెను. ఈమళ్లు సామాన్య
ముగ నాలుగడుగుల వెడల్పుండుట మంచిది. మడికిని మడికిని
మధ్య 1 అడుగు వెడల్పుగల గట్టుండవలెను.

సామాన్యసస్యజాతులును వృక్షశాస్త్ర బోధన కావశ్య
కమగుకొన్ని జాతులును మచ్చుకొరకు బెంచి ఆయావిషయముల
నుగురించి విద్యార్థులకు చెప్పునపు డుదాహరణలను జూపుటకు
గూడ కొన్నిమ ళ్లుండవ లేను.

పైని చెప్పిన మళ్ళన్నిటికి పిల్లలును ఉపాధ్యాయులును పో
యివచ్చుటకు వానిమధ్య చిన్న చిన్న కాలితో వ లుండవలెను.

మరియు, తోట కలంకారముగ నుండుటకు గృహోపవన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bwdlur17cjqymuhbo7w93c37jgchczg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.1, No.3 (1916).pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214901</id>
    <revision>
      <id>561200</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>561200</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7854" sha1="1k4q8qfhh8rgvwgcc9rnr2g2yxmnm1y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కారముగా స్త్రీ పురుషులు సంపూణ౯వయసు ప్రాప్తిం
చిన తరువాత వివాహము చేసికొనుచు, ఆర్యోవంతుల
గు బిడ్డలను కనుచు నుండిరి. *
ఆచార మిట్లుండి నపుడు స్త్రీ పురుషుల వలన
నొక్కొకప్పుడు అక్రమణము జరుగుచుండుట సహ
జము. వివాహము బూర్వమే కుంతి కుమారుని
గనుట ఇందునకు తార్కాణము. మహాభారతములోని
యొక శ్లోకమును + బట్టి, యౌవనవతులయ్యు అవివా
హితలుగా నుండిన కన్యల మానసికావస్తు పాశ్చాత్య
స్త్రీ పురుషుల యవస్దవలెనే యుండెనని తోఁచు చున్న
ది. యుక్తవయస్కులగు స్త్రీల వర్తనము మతము వలన
ను, ధర్మశాస్త్రము వలనను కాపాడఁబడు చుండెడిది.
సమ్మతితోనే యైననేమి, ఒకకన్యను చెఱచుట మను
సృ్మతిప్రకారము గొప్పదోషము. ఇట్టి దుష్కార్యమున
కు పాల్పడిన క న్నె బ్రహ్మహత్యాదోషమున - భాగము
ను, చెఱచిన పురుషుఁడు తక్కిన పాపమును పొందునని
మహాభారతము శాసించు చున్నది.
పై కారణమును బట్టి, క్షాత్ర యుగము నాఁటి
హింద్వార్యులలో వివాహములు, కన్యల కన్యాత్వము
ను పురుషులు బ్రహ్మచర్యమును కాపాడుటకు అవసర
ములగు నియమములతో జరపఁబడుచుండెనని తెలియు
చున్నది. బాల బాలికలకు పసితనముననే వివాహము
జరగుచుండిన ఈకాలపు సంఘస్థితికిని ఆకాలపు సంఘ
స్థితికిని చాల భేదము కన్నట్టు చున్నది. బాల్య వివాహ
ములు బౌద్ధ యుగమున మన సంఘమునఁ బ్రవేశించి
శ్రమ క్రమముగా పెఱిగి లేద్యుగాంతము వఱకు—ము
ఖ్యముగా క్రీ. శ. 200 నుండి ౧000 వఱకు స్థిరపడినవి.
అనఁగా బాల్యవివాహములు క్షాత్ర యుగాంతము నాఁ
టికి మెల్లఁగా నారంభమైనవి. వీరకావ్యములలో మన
కీ విషయమున ప్రమాణములు దొరకవుగాని ఆకాలమం
4
దు హిందూదేశమునకు వచ్చిన గ్రీకుల చరిత్రకారుల
213
వ్రాతలలో పై యూహకా
కాధారము కలదు. ఏఁడు సం
వత్సరముల బాలికలను పెండ్లియాడి వారితోఁ గలసి
యున్న పురుషులు దక్షిణమున నుండినట్లును, వారు దీర్ఘా
యువులు కాక రం సంవత్సరములకు ముందే చనిపోవు
చుండినట్లును గ్రీకులు వ్రాసి యున్నారు. ఈ చరిత్ర
కారులు తాము వినిన యంశముల నెల్లను నమ్ముచు అతి
శయోక్తులు వ్రాయుచుండినట్టు తోచు చున్నది. ఒంటి
కాలి మనుష్యులును, చెవులతో శరీరమునంతను కప్పికొ
ను వారును ఈ దేశమునం దున్నారని వారు వ్రాసిన
వ్రాత లెట్టివో పై యంశమునగూడి వారి వ్రాత యట్టి
దిగా మనము నిర్ధారణ చేసికొన వచ్చును. కాని రెండు
సంగతులు మాత్రము వారి వ్రాతను బట్టి మన మూహిం
పవచ్చును; (౧) బాలికల అతిబాల్య వివాహములును
నిషేకములును ఆకాలమున అస్వాభావికము గాను, అ
సాధారణములుగాను తలఁపఁబడు చుండెను. (అ) అతి
బాల్యవివాహములు దక్షిణము నందలి అనార్యులగు
ద్రావిడ జాతులలో జరుగుచుండెను.
మనుస్మృతి కతలు వివాహములను ఎనిమిది వి
ధములుగా భాగించి యున్నారు. వీనిలోని మొదటి
నాలుగు, బ్రహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రజాపతి పద్ధతులు.
ఈ
దేవతలు
ວ
వివాహ
పద్ధతులును
నాల్గు
పద్ధతియొక్క నాల్గు
విధావస్థలను సూచించు చున్నవి. ఆర్యులకు
అతిపూర్వికులు; ప్రజాపతులు వారి తరువాతి వార్యు
ఋషులు వారికి సమీపస్థులగు పూర్వికులు, దైవ,
ప్రజాపతి, ఆర్ష పద్ధతులు పై మూడిటికిని శ్రమమము గా
సంబంధించి యున్నవి. ఇక బ్రాహ్మవివాహము. ఇది
గంగానదీ ప్రాంత వాసులగు బ్రాహ్మ ణార్యులలో
నాచారముగా నేర్పడిన అత్యుత్తమ వివాహ పద్ధతి.
ఈ పద్ధతియందు కన్యావరునకు అనేక దక్షిణలతో గూడ
దానము చేయబడు చుండెడిది. తక్కుంగల మూడు ప
ద్ధతులు, వివాహము విక్రయ పద్ధతినుండి దానపద్ధతి
చ్చువఱకు కలిగిన దళా భేదములు. మొట్టమొదట ఆర్యు
వ
&quot;టాసిటను&quot; ఇట్లే వచించియున్నాడు.
శ్రీ
ప్రధాన కాంక్షీణీనాంచ కన్యానాంవయనిస్థితే | శృత్వాకథాస్థథాయుక్తాః సాళాకృశతరీమయాః శాంతి
1
త్రిభాగం బ్రహ్మహత్యాయః కన్యా ప్రాప్నోతిదువ్యతి | యక్తరూపం. తాతస్యాః శేవం ప్రాప్నోతిపాదన ఆనుః&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1k4q8qfhh8rgvwgcc9rnr2g2yxmnm1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561208</id>
      <parentid>561200</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <origin>561208</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7865" sha1="ig9pzy7ph7x1u8xs02wuxhpxqi5l1bt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కారముగా స్త్రీ పురుషులు సంపూణ౯వయసు ప్రాప్తించిన తరువాత వివాహము చేసికొనుచు, ఆర్యోవంతులగు బిడ్డలను కనుచు నుండిరి. &lt;ref&gt;&quot;టాసిటను&quot; ఇట్లే వచించియున్నాడు.&lt;/ref&gt;


ఆచార మిట్లుండి నపుడు స్త్రీ పురుషుల వలన నొక్కొకప్పుడు అక్రమణము జరుగుచుండుట సహజము. వివాహమునకు  
బూర్వమే కుంతి కుమారుని గనుట ఇందునకు తార్కాణము. మహాభారతములోని యొక శ్లోకమును + బట్టి, యౌవనవతులయ్యు అవివా
హితలుగా నుండిన కన్యల మానసికావస్తు పాశ్చాత్య
స్త్రీ పురుషుల యవస్దవలెనే యుండెనని తోఁచు చున్న
ది. యుక్తవయస్కులగు స్త్రీల వర్తనము మతము వలన
ను, ధర్మశాస్త్రము వలనను కాపాడఁబడు చుండెడిది.
సమ్మతితోనే యైననేమి, ఒకకన్యను చెఱచుట మను
సృ్మతిప్రకారము గొప్పదోషము. ఇట్టి దుష్కార్యమున
కు పాల్పడిన క న్నె బ్రహ్మహత్యాదోషమున - భాగము
ను, చెఱచిన పురుషుఁడు తక్కిన పాపమును పొందునని
మహాభారతము శాసించు చున్నది.
పై కారణమును బట్టి, క్షాత్ర యుగము నాఁటి
హింద్వార్యులలో వివాహములు, కన్యల కన్యాత్వము
ను పురుషులు బ్రహ్మచర్యమును కాపాడుటకు అవసర
ములగు నియమములతో జరపఁబడుచుండెనని తెలియు
చున్నది. బాల బాలికలకు పసితనముననే వివాహము
జరగుచుండిన ఈకాలపు సంఘస్థితికిని ఆకాలపు సంఘ
స్థితికిని చాల భేదము కన్నట్టు చున్నది. బాల్య వివాహ
ములు బౌద్ధ యుగమున మన సంఘమునఁ బ్రవేశించి
శ్రమ క్రమముగా పెఱిగి లేద్యుగాంతము వఱకు—ము
ఖ్యముగా క్రీ. శ. 200 నుండి ౧000 వఱకు స్థిరపడినవి.
అనఁగా బాల్యవివాహములు క్షాత్ర యుగాంతము నాఁ
టికి మెల్లఁగా నారంభమైనవి. వీరకావ్యములలో మన
కీ విషయమున ప్రమాణములు దొరకవుగాని ఆకాలమం
4
దు హిందూదేశమునకు వచ్చిన గ్రీకుల చరిత్రకారుల
213
వ్రాతలలో పై యూహకా
కాధారము కలదు. ఏఁడు సం
వత్సరముల బాలికలను పెండ్లియాడి వారితోఁ గలసి
యున్న పురుషులు దక్షిణమున నుండినట్లును, వారు దీర్ఘా
యువులు కాక రం సంవత్సరములకు ముందే చనిపోవు
చుండినట్లును గ్రీకులు వ్రాసి యున్నారు. ఈ చరిత్ర
కారులు తాము వినిన యంశముల నెల్లను నమ్ముచు అతి
శయోక్తులు వ్రాయుచుండినట్టు తోచు చున్నది. ఒంటి
కాలి మనుష్యులును, చెవులతో శరీరమునంతను కప్పికొ
ను వారును ఈ దేశమునం దున్నారని వారు వ్రాసిన
వ్రాత లెట్టివో పై యంశమునగూడి వారి వ్రాత యట్టి
దిగా మనము నిర్ధారణ చేసికొన వచ్చును. కాని రెండు
సంగతులు మాత్రము వారి వ్రాతను బట్టి మన మూహిం
పవచ్చును; (౧) బాలికల అతిబాల్య వివాహములును
నిషేకములును ఆకాలమున అస్వాభావికము గాను, అ
సాధారణములుగాను తలఁపఁబడు చుండెను. (అ) అతి
బాల్యవివాహములు దక్షిణము నందలి అనార్యులగు
ద్రావిడ జాతులలో జరుగుచుండెను.
మనుస్మృతి కతలు వివాహములను ఎనిమిది వి
ధములుగా భాగించి యున్నారు. వీనిలోని మొదటి
నాలుగు, బ్రహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రజాపతి పద్ధతులు.
ఈ
దేవతలు
ວ
వివాహ
పద్ధతులును
నాల్గు
పద్ధతియొక్క నాల్గు
విధావస్థలను సూచించు చున్నవి. ఆర్యులకు
అతిపూర్వికులు; ప్రజాపతులు వారి తరువాతి వార్యు
ఋషులు వారికి సమీపస్థులగు పూర్వికులు, దైవ,
ప్రజాపతి, ఆర్ష పద్ధతులు పై మూడిటికిని శ్రమమము గా
సంబంధించి యున్నవి. ఇక బ్రాహ్మవివాహము. ఇది
గంగానదీ ప్రాంత వాసులగు బ్రాహ్మ ణార్యులలో
నాచారముగా నేర్పడిన అత్యుత్తమ వివాహ పద్ధతి.
ఈ పద్ధతియందు కన్యావరునకు అనేక దక్షిణలతో గూడ
దానము చేయబడు చుండెడిది. తక్కుంగల మూడు ప
ద్ధతులు, వివాహము విక్రయ పద్ధతినుండి దానపద్ధతి
చ్చువఱకు కలిగిన దళా భేదములు. మొట్టమొదట ఆర్యు
వ


ప్రధాన కాంక్షీణీనాంచ కన్యానాంవయనిస్థితే ః| శృత్వాకథాస్థథాయుక్తాః సాళాకృశతరీమయాః శాంతి
1
త్రిభాగం బ్రహ్మహత్యాయః కన్యా ప్రాప్నోతిదువ్యతి | యక్తరూపం. తాతస్యాః శేవం ప్రాప్నోతిపాదన ఆనుః&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ig9pzy7ph7x1u8xs02wuxhpxqi5l1bt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561219</id>
      <parentid>561208</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brjswiki</username>
        <id>6801</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561219</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7896" sha1="h7p5q9f2ta5r01rl358xo6gvwx5nmzy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Brjswiki&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కారముగా స్త్రీ పురుషులు సంపూణ౯వయసు ప్రాప్తించిన తరువాత వివాహము చేసికొనుచు, ఆర్యోవంతులగు బిడ్డలను కనుచు నుండిరి. &lt;ref&gt;&quot;టాసిటను&quot; ఇట్లే వచించియున్నాడు.&lt;/ref&gt;


ఆచార మిట్లుండి నపుడు స్త్రీ పురుషుల వలన నొక్కొకప్పుడు అక్రమణము జరుగుచుండుట సహజము. వివాహమునకు  
బూర్వమే కుంతి కుమారుని గనుట ఇందునకు తార్కాణము. మహాభారతములోని యొక శ్లోకమును &lt;ref&gt;ప్రధాన కాంక్షీణీనాంచ కన్యానాంవయనిస్థితేః శృత్వాకథాస్థథాయుక్తాః సాళాకృశతరీమయాః శాంతిః&lt;/ref&gt; బట్టి, యౌవనవతులయ్యు అవివాహితలుగా నుండిన కన్యల మానసికావస్తు పాశ్చాత్య స్త్రీ పురుషుల యవస్దవలెనే యుండెనని తోఁచుచున్నది. యుక్తవయస్కులగు స్త్రీల వర్తనము మతము వలనను, ధర్మశాస్త్రము వలనను కాపాడఁబడు చుండెడిది. సమ్మతితోనే యైననేమి, ఒకకన్యను చెఱచుట మనుసృతి ప్రకారము గొప్పదోషము. ఇట్టి దుష్కార్యమునకు పాల్పడిన కన్నె బ్రహ్మహత్యాదోషమున ⅓ భాగమును, చెఱచిన పురుషుఁడు తక్కిన పాపమును పొందునని మహాభారతము శాసించు చున్నది.


పై కారణమును బట్టి, క్షాత్ర యుగము నాఁటి హింద్వార్యులలో వివాహములు, కన్యల కన్యాత్వమును పురుషులు బ్రహ్మ
చర్యమును కాపాడుటకు అవసరములగు నియమములతో జరపఁబడుచుండెనని తెలియు చున్నది. బాల బాలికలకు పసితనముననే వివాహము జరగుచుండిన ఈకాలపు సంఘస్థితికిని ఆకాలపు సంఘస్థితికిని చాల భేదము కన్నట్టు చున్నది. 
బాల్య వివాహములు బౌద్ధ యుగమున మన సంఘమునఁ బ్రవేశించి క్రమ క్రమముగా పెఱిగి తద్యుగాంతము వఱకు —
ముఖ్యముగా క్రీ. శ. ౬ంం నుండి ౧ంంం వఱకు స్థిరపడినవి. అనఁగా బాల్యవివాహములు క్షాత్ర యుగాంతము నాఁటికి 
మెల్లఁగా నారంభమైనవి. వీరకావ్యములలో మనకీ విషయమున ప్రమాణములు దొరకవుగాని ఆకాలమందు హిందూదేశమునకు వచ్చిన గ్రీకుల చరిత్రకారుల వ్రాతలలో పై యూహకాధారము కలదు. ఏఁడు సంవత్సరముల బాలికలను పెండ్లియాడి 
వారితోఁ గలసియున్న పురుషులు దక్షిణమున నుండినట్లును, వారు దీర్ఘాయువులు కాక ౪౦ సంవత్సరములకు ముందే 
చనిపోవు చుండినట్లును గ్రీకులు వ్రాసి యున్నారు. ఈ చరిత్రకారులు తాము వినిన యంశముల నెల్లను నమ్ముచు అతి
శయోక్తులు వ్రాయుచుండినట్టు తోచు చున్నది. ఒంటికాలి మనుష్యులును, చెవులతో శరీరమునంతను కప్పికొను వారును ఈ దేశమునందున్నారని వారు వ్రాసిన వ్రాత లెట్టివో పై యంశమునగూడి వారి వ్రాత యట్టిదిగా మనము నిర్ధారణ చేసికొన వచ్చును. కాని రెండు సంగతులు మాత్రము వారి వ్రాతను బట్టి మన మూహింపవచ్చును; (౧) బాలికల అతిబాల్య వివాహములును నిషేకములును ఆకాలమున అస్వాభావికముగాను, అసాధారణములుగాను తలఁపఁబడు చుండెను. (౨) అతి
బాల్యవివాహములు దక్షిణము నందలి అనార్యులగు ద్రావిడ జాతులలో జరుగుచుండెను.&lt;ref&gt;త్రిభాగంబ్రహ్మహత్యాయః కన్యాప్రాప్నోతిదువ్యతి ౹ యక్తరూషయితాతస్యాః శేవంప్రాప్నోతిపాదనఃః ఆనుః&lt;/ref&gt;


మనుస్మృతి కతలు వివాహములను ఎనిమిది విపద్ధతులునుధములుగా భాగించి యున్నారు. వీనిలోని మొదటి నాలుగు, 
బ్రహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రజాపతి పద్ధతులు. ఈ నాల్గు పద్ధతులును వివాహ పద్ధతియొక్క నాల్గు విధావస్థలను సూచించు 
చున్నవి. దేవతలు ఆర్యులకు అతిపూర్వికులు; ప్రజాపతులు వారి తరువాతి వార్యు ఋషులు వారికి సమీపస్థులగు 
పూర్వికులు.  దైవ, ప్రజాపతి, ఆర్ష పద్ధతులు పై మూడిటికిని క్రమమముగా సంబంధించి యున్నవి. ఇఁక బ్రాహ్మవివాహము. ఇది గంగానదీ ప్రాంత వాసులగు బ్రాహ్మణార్యులలో నాచారముగా నేర్పడిన అత్యుత్తమ వివాహ పద్ధతి. ఈ పద్ధతియందు కన్యావరునకు అనేక దక్షిణలతోఁ గూడ దానము చేయబడు చుండెడిది. తక్కుంగల మూడు పద్ధతులు, వివాహము విక్రయ పద్ధతి నుండి దానపద్ధతి వచ్చువఱకు కలిగిన దళా భేదములు. మొట్టమొదట ఆర్యు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7p5q9f2ta5r01rl358xo6gvwx5nmzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఉధ్యానకృషి.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214902</id>
    <revision>
      <id>561201</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ములందువలెనే రమ్యము లగు వివిధ జాతుల మొక్కలను కుండ్లలో పెట్టి బాటల ప్రక్కలను గాని పూలమళ్ల చుట్టును గాని అక్కడక్కడ గుంపులుగ గాని యుంచవచ్చును. తోట యొక్క ముఖద్వారమునందును బా...'</comment>
      <origin>561201</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="om2p15a5pjzq5y2xvr25licawpt1whu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;[2,4]
ఉద్యాననిర్వాహకము•
17&lt;/noinclude&gt;ములందువలెనే రమ్యము లగు వివిధ జాతుల మొక్కలను కుండ్లలో
పెట్టి బాటల ప్రక్కలను గాని పూలమళ్ల చుట్టును గాని
అక్కడక్కడ గుంపులుగ గాని యుంచవచ్చును. తోట యొక్క
ముఖద్వారమునందును బాటల పై నితరచోట్లగాని కమానులను
వేసి వానిపై తీగల నెక్కించవచ్చును. ఇట్లే యిత రాలంకారములను చేయవచ్చును.

సామాన్యముగ పల్లెటూరి పాఠశాలలన్నిటిలోను పైని
చెప్పినవిధమున తోట వేయుటకు దగినస్థలము గాని సొమ్ము
గాని లభింపకపోయినను ఉపాధ్యాయులు తమశక్తి కొలదిని బడి
దొడ్లలో నాయాజాతుల మొక్కలను గొన్నిటినైనను పెంచుటకు యత్నింపవలెను.
{{rule|4em}}

{{c|నాల్గవ ప్రకరణము.}}
{{c|ఉద్యాననిర్వాహకము.}}

వెనుక టిప్ర్రకరణములందు జెప్పినట్లు బాటలుమొదలగు
న నేర్పడి మొక్కలు నాటుటకు ముందు జరుగవలసిన యేర్పా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>om2p15a5pjzq5y2xvr25licawpt1whu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఉధ్యానకృషి.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214903</id>
    <revision>
      <id>561202</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'CONTENTS.  PART I-GENERAL.  Chapter I. Introductory pp. 1-5; II. The laying out of a garden pp. 5-12; III The laying out of a garden contd. school gardens pp. 13 17; IV. The management of a gard n pp 17-19; V. Tilth pp 20-22; VI. Manures pp 21-20; VII. Propagation - Seeds and seedsowing pp 26-30; VIII. Propagation contd :- grafting pp 31-36; IX. propagat on contd.-transp’ant - ing pp 37-39; X. propagation contd. potting pp 39-43 XI. Watering...</comment>
      <origin>561202</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1180" sha1="2gfljgt2nuui2x0ogvw4adovvo25ocj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CONTENTS.

PART I-GENERAL.

Chapter I. Introductory pp. 1-5; II. The laying
out of a garden pp. 5-12; III The laying out of a
garden contd. school gardens pp. 13 17; IV. The
management of a gard n pp 17-19; V. Tilth pp 20-22;
VI. Manures pp 21-20; VII. Propagation - Seeds and seedsowing pp 26-30; VIII. Propagation contd :-
grafting pp 31-36; IX. propagat on contd.-transp’ant -
ing pp 37-39; X. propagation contd. potting pp 39-43
XI. Watering pp 43-45; XII. After-cubivation pp 46-
52; XIII. preservation of truits, vegetable and flowers
pp 32-54.

PART II. Flower and Foliage planTS.

Chapter I. The classification of flower and foli-
age plants pp 57-58; II. Flowering annuals 58-63;
III. Flowering annuals contd. pp 63-09; IV. Edging
plants pp 69.71 V. Tuberous rooted flower plants pp
71-74; VI Scented herbs pp 74-76 VII. Plants for
the grass conservatory p. 76-83; VIII Plants for
ponds pp 83-84; IX. Plouts for the rockery 85-30;
X. Flwering shrubs and sm 11 trees 87-94; XI, Orna
mental foliage plants 195-99; XII. Ornamental oreep-
ers and climbers pp 49-102; XIII. Avenue and other
trees grown for shade and effect pp 103-104; IV-
Hedgeplants: 104-105.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gfljgt2nuui2x0ogvw4adovvo25ocj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఉధ్యానకృషి.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214904</id>
    <revision>
      <id>561203</id>
      <timestamp>2026-06-24T07:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' PART III-Vegetables.  Chapter I. General pp 109-111; II. Country Vegetables p 112-114; III. Country vegetables contd.- creepers 115-118; V. Country vegetables contd. - Tubers 119-121; V. Country vegetables contd -Greens 122-124; VI, English vegetables 124-126; VII English vegetables contd.-Tubers 127-130; VIII. Englsh veget- ables contd.-Greens 1233-132.  PART IV.-FRUIT TREES.  Chapter J. General 135-144; II. The mango family The mango and...</comment>
      <origin>561203</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="1kzlelhwqcny4dy2nj0v11a2yxangz4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
PART III-Vegetables.

Chapter I. General pp 109-111; II. Country
Vegetables p 112-114; III. Country vegetables contd.-
creepers 115-118; V. Country vegetables contd. -
Tubers 119-121; V. Country vegetables contd -Greens
122-124; VI, English vegetables 124-126; VII English
vegetables contd.-Tubers 127-130; VIII. Englsh veget-
ables contd.-Greens 1233-132.

PART IV.-FRUIT TREES.

Chapter J. General 135-144; II. The mango
family The mango and Cashewnut 144-148; 111. The
fig family-The jack, Bread fruit and fig 149-151; IV.
The Sapota 151-153; V. The Myrlte family-The rose-
apple, Jamboo malacca, Guava, and pomegranate
154-159, VI. The orange family-The orange, umels,
Lemon, lime, sweet lime and citron 159-166; VII. The
Custard apple family-The custard apple and bullock's
heart 167-168; VIII. The papaya 168-17; IX. The
grape vine 171-172; X The melon 173-174; XI. The
coconut 174-176; XII. The plantain 177-180; XIII. The
pineapplė 181-182; XIV. Other fruit trees 152-185;-

Part V. Horticultural Calendar 186-194&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1kzlelhwqcny4dy2nj0v11a2yxangz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214905</id>
    <revision>
      <id>561205</id>
      <timestamp>2026-06-24T08:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561205</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4330" sha1="12raw7dwg3yhvfxtj2v1fkk1rxh7qsr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ఇండియాలో క్యాస్టు అనగా వర్గము అనునదేమియని యడుగుట యెట్టిదన ఇంగ్లాండులో క్యాస్టు (caste) అనున దేమియని యడిగి నట్లును లేక పోర్చుగల్లులో “ఫెటష్” అనునదేదియని అడిగినట్లుండును. మనము నిజముగా తెలుసుకొన గోరునదేమన ఇండియాలో ”వర్ణము”(లేక రంగు) గతి (సంసర్గము) అనగా “సపిండత్వము” లేక “సమానోదకత్వము” కులము (అనగా కుటుంబము) గోత్రము (జాతి లేక పుట్టుక) ప్రవర (వంశపరంపర) అని అర్ధము. అట్లు అర్ధముచేయని యెడల ఆఫ్రికాలోని “ఫెటిషిజం&quot; ఉత్తరఅమెరికాలోని “టోటిమిజం”లను గురించి మనము పొరపాటభిప్రాయములను పొందినట్లు ప్రాచీన భారతవర్షములోని సాంఘిక వ్యవస్ధను తెలుసుకొనుటలో గందరగోళము పడి పొరబాటభిప్రాయములను బొందవలసి వచ్చును. ప్రతి అన్య భాషాశబ్దముకు అది వ్యుత్పత్తిని బొందిన భాషలోని అర్ధమునే మనము తప్పక తీసుకొనవలయును లేక, శాస్త్రప్రయోగముల నిమిత్తము సమిష్టిమీద యుపయోగించవలసిన యెడల బహుజాగ్రత్తగా
దాని అర్ధమును తిరిగి నిర్వచింపవలసి యుండును. లేనియెడల ప్రతి సాంఘిక అంతరము “క్యాస్టు” లేక “వర్గము” అనియు, ప్రతికొయ్యయు “టోటెం” అనియు ప్రతివిగ్రహము “ఫెటిష్” అనియు పిలువబడవలసి వచ్చును_ (టోటెం” “ఫెటిష్” అనునవి ఆఫ్రికా, అమెరికాలోని దేవతావిగ్రహములు) అని మాక్సుమూలరు మహాశయుడు ఇండియా లోని సాంఘిక వ్యవస్థను “క్యాస్టు” అని పిలువగూడదనియు అది “వర్ణ” అనుపదముకు గల అర్ధము నీయజాలదనియు అనేక పొరబాటభిప్రాయముల నొసంగ గలదనియు స్పష్టపరచి యున్నాడు.&lt;br&gt;

{{gap}}ఆంధ్రదేశములోని ఆంధ్రులు స్వచ్ఛమై, చాతుర్వర్ణ్యములతో గూడి సృష్ట్యాదినుండియు సాంప్రదాయ సిద్ధముగా వచ్చుచుండిన “ఆర్య” జాతీయులుగాని అన్యులుగారు, బ్రిటిషువారు పరిపాలించిన దేశమును బ్రిటిషు ఇండియా యనియు, అందలి ప్రజలను బ్రిటిషు ఇండియనులనియు పిలచినట్లు “ఆంధ్రనృపతి” రాజ్యముచేసిన భాగమును
ఆంధ్రదేశమనియు, ప్రజలాంధ్రులనియు పిలువబడిరి. ఆంధ్ర దేశములోని ప్రజలంగీకరించిన బ్రిటిషు ఇండియాయను పేరును తొలగించి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>12raw7dwg3yhvfxtj2v1fkk1rxh7qsr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214906</id>
    <revision>
      <id>561209</id>
      <timestamp>2026-06-24T08:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561209</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="3t819owz59j9e6muoqroc2t740040o3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నటుల ఆంధ్రదేశము, ఆంధ్రులు అను పేర్లను తొలగించి దేశమునకు “తెలుగునాడు” అనియు ప్రజలకు తెలుగుజాతివారనియు పిలుచుకొనవచ్చును. లేక బహుజనాభిప్రాయము ననుసరించి వేరునామముంచుకొనవచ్చును.&lt;br&gt;

{{gap}}తెలుగువారికి మూలపురుషులు బ్రహ్మావర్తములో సృష్ట్యాది నుండియు నుండియున్న స్వచ్ఛమైన ఆర్యజాతీయులై యున్నారు. గనుక ఆంధ్రదేశంలోని ఆంధ్రులు స్వచ్ఛమైన చాతుర్వర్ణ్యములతో గూడిన ఆర్యులేగాని అన్యులు గారు. ప్రస్తుత కాలమున జాతులన్నిటిని యేకము చేయవలెననెడి యుత్సాహమున భారతదేశ ప్రభుత్వము ప్రయత్నించుచుండిన యీ కాలమున యిట్టి విషయములతో ప్రయోజన మేమియని కొందరకు సందేహము కలుగవచ్చును. కాని పైన వ్రాయబడిన ఆంధ్రుల యుత్పత్తికి సంబంధించిన చారిత్రక విషయమును తెలియకనో లేక తెలిసియు బుద్ధిపూర్వకముగ మఱుగుపరచియో పాశ్చాత్య పండితులు తప్పు చరిత్ర వ్రాసి “ఆంధ్రార్యులను” “అంధ్రదస్యులు”గా ప్రదర్శించిరి. చారిత్రక పరిశోధనలు జరిపి సత్య చరిత్ర తెలిసికొని ప్రకటించుట ధర్మముగాని విషయములను తారుమారు చేసి చరిత్రలను పేరున వ్రాసి ప్రకటించుట ధర్మము కాదు. అట్టి తప్పుడు చరిత్రలు చదివినందువలననే మనవారికి జాతి సాంకర్యము కలుగజేసి యేక కులము జేయు తలంపు కలిగినది. భారతదేశమం దిప్పుడు ప్రభుత్వమువారు తలపెట్టిన జాతి సాంకర్యము సిద్ధించినను కులభేదములు నశించుట దుర్లభమని అనేక మంది పెద్దల యభిప్రాయము. వర్ణ సాంకర్యమున అందరును కలిసి భుజింపవచ్చును. కొన్నికొన్ని చోట్ల సాంకర్య వివాహములు జరుగవచ్చును. కాని భేదబుద్ధి నశించుట దుర్లభము. క్రైస్తవ మతమున చేరినవారందరును సమానవర్ణమే యైనను బ్రాహ్మణ క్రైస్తవుడు, శూద్ర క్రైస్తవుడు, మాల క్రైస్తవుడు, మాదిగ క్రైస్తవుడు, పాకీ క్రైస్తవుడని వారిలో వారు భేదబుద్ధి గలిగియే ప్రవర్తించుచుండుట క్రైస్తవుల స్నేహము గలవారికి కొంత విశదమై యుండవచ్చును. అట్టి భేదము లేకుండ సమిష్టి బుద్ధితో ఏకవర్ణముగా ప్రజ లేర్పడిన మంచిదే. కాని ఏక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3t819owz59j9e6muoqroc2t740040o3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆంధ్రులెవరు?.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>214907</id>
    <revision>
      <id>561210</id>
      <timestamp>2026-06-24T08:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */</comment>
      <origin>561210</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4279" sha1="9q33jrh9y0ohs03k814wwy6y1nat56p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;29
For REFERENCE ONLY
త్వము ప్రకృతి ధర్మము కాదు. ప్రకృతి యెప్పుడును భిన్నత్వము
గలదియై యున్నది. భేదములోనే అభివృద్ధి యున్నది. ఏకత్వము
కాలమున సిద్ధమగునుగాని వ్యావహారిక కాలమందుండుటకు వీలు లేదు —
లేక &quot; ప్రకృతి
సృష్టికి పూర్వమందు పరమాత్మ అనిగాని
పేరు గాని యేడియో యొక పేరున పిలువబడదగిన దొకటి యున్నది.
C
&quot; అను
Xo
అందుండి బహుత్వము, లేక అనేకత్వము నానాత్వము
యీ సృష్టి యంతయు యేర్పడినది. తిరిగి కొంతకాలమున కెప్పుడో
యిది నశించును. “నశించుట” అనగా నానాత్వము పోయి యేకత్వ
మును పొందుటయే యైయున్నది. లయ కాలమున ఏకముగా నేర్ప
డును. అదియే సృష్టికాలమున భిన్నభిన్నముగా తోచి అనేకముగా
నగును. అభివృద్ధియనగా అనేకముగా నగుటగాని ఏక మగుట
ఇప్పుడు మనము అభివృద్ధిని పొందవలయునని కోరుచున్నాము. అభి
. వృద్ధిని గోరువాడు నానాత్వములో ఏకత్వమును చూడ నేర్వవలయును
గాని నానాత్వమును బోగొట్టి ఏకము చేయ
ఏకము
మున
ననుసరించి కులము
కాదు.
జూడరాదు.
చేయుటనగా నశింపు జేయుట యని యర్ధము. భారత
లేర్పడినట్లు చెప్పెడి
వృత్తుల
వాదమునే క్షణమాశ్రమంగీకరింతము, ఒకవృత్తిని జేయువాడు
అట్టి వృత్తిని జేసిడి యింకొక నియొక్క కుటుంబమునుండి పిల్లను
దెచ్చి వివాహమాడిన వృత్తి సంస్కారములు వంశ పరంపరావచ్చు.
నవై యున్నందున అట్టి సమానవృత్తి సంస్కారములుగల దంపతుల
సంతానమునకు వృత్తియందు స్వాభావిక ప్రావీణ్యత యేర్పడును.
ఇది శాస్త్రజ్ఞులందరంగీకరించిన విషయమై యున్నది.
ఆ ప్రకారం
అనేకకోట్ల సంవత్సరములనుండి భారతదేశమున కులము లేర్పడి వంశ
పరంపరా రాబడిన కలానుగతమైన వృత్తుల యందారి తేరిన ప్రవీణు
లుదయించుచున్నారు, వేదశాస్త్రాది విద్యల నభ్యసించుచుండిన కొన్ని
కుటుంబములు వేఱుబడి వారిలో వారే వివాహము లొనర్చుకొనుచు
యెట్టి యితరవృత్తి సంస్కారము గలవారితో సంపర్కములేక ప్రత్యే
కింపబడియున్నందున గొప్ప విద్యాప్రవీణులనగా పండితులు దయించి
సకల విద్యలయందును వంశ పరంపరా రాబడిన విద్యాసంస్కారములతో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9q33jrh9y0ohs03k814wwy6y1nat56p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>561220</id>
      <parentid>561210</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T11:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vihuu18</username>
        <id>7318</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>561220</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4256" sha1="c2uu2dui04qs44u08ndszo3n114l3ny" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vihuu18&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;త్వము ప్రకృతి ధర్మము కాదు. ప్రకృతి యెప్పుడును భిన్నత్వము గలదియై యున్నది. భేదములోనే అభివృద్ధి యున్నది. ఏకత్వము  లయకాలమున సిద్ధమగునుగాని వ్యావహారిక కాలమందుండుటకు వీలులేదు— సృష్టికి పూర్వమందు పరమాత్మ అనిగాని లేక &quot;ప్రకృతి&quot; అను పేరున గాని యేదియో యొకపేరున పిలువబడదగిన దొకటి యున్నది. అందుండి బహుత్వము, లేక అనేకత్వము లేక నానాత్వము గల యీ సృష్టి యంతయు యేర్పడినది. తిరిగి కొంతకాలమున కెప్పుడో యిది నశించును. “నశించుట” అనగా నానాత్వము పోయి యేకత్వమును పొందుటయే యైయున్నది. లయ కాలమున ఏకముగా నేర్పడును. అదియే సృష్టికాలమున భిన్నభిన్నముగా తోచి అనేకముగానగును. అభివృద్ధియనగా అనేకముగా నగుటగాని ఏకమగుట కాదు. ఇప్పుడు మనము అభివృద్ధిని పొందవలయునని కోరుచున్నాము. అభివృద్ధిని గోరువాడు నానాత్వములో ఏకత్వమును చూడనేర్వవలయును గాని నానాత్వమును బోగొట్టి ఏకము చేయ జూడరాదు. ఏకము చేయుటనగా నశింపు జేయుట యని యర్ధము. భారతమున వృత్తుల ననుసరించి కులము లేర్పడినట్లు చెప్పెడి వాదమునే క్షణమాశ్రమంగీకరింతము. ఒకవృత్తిని జేయువాడు అట్టి వృత్తిని జేసిడి యింకొకనియొక్క కుటుంబమునుండి పిల్లను దెచ్చి వివాహమాడిన వృత్తి సంస్కారములు వంశపరంపరావచ్చునవై యున్నందున అట్టి సమానవృత్తి సంస్కారములుగల దంపతుల సంతానమునకు వృత్తియందు స్వాభావిక ప్రావీణ్యత యేర్పడును. ఇది శాస్త్రజ్ఞులందరంగీకరించిన విషయమై యున్నది. ఆ ప్రకారం అనేకకోట్ల సంవత్సరములనుండి భారతదేశమున కులము లేర్పడి వంశపరంపరా రాబడిన కలానుగతమైన వృత్తుల యందారితేరిన ప్రవీణులుదయించుచున్నారు, వేదశాస్త్రాది విద్యల నభ్యసించుచుండిన కొన్ని కుటుంబములు వేఱుబడి వారిలో వారే వివాహము లొనర్చుకొనుచు యెట్టి యితరవృత్తి సంస్కారము గలవారితో సంపర్కములేక ప్రత్యేకింపబడియున్నందున గొప్ప విద్యాప్రవీణులనగా పండితులు దయించి సకల విద్యలయందును వంశపరంపరా రాబడిన విద్యాసంస్కారములతో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c2uu2dui04qs44u08ndszo3n114l3ny</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>