వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 106 97449 571027 570923 2026-08-21T21:01:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571027 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[మన్నారుదాసవిలాసము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:పసుపులేటి రంగాజమ్మ|రంగాజమ్మ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:విఠలదేవుని సుందరశర్మ|విఠలదేవుని సుందరశర్మ]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తంజావూరు సరస్వతీమహల్ గ్రంథాలయం |చిరునామా=తంజావూరు |సంవత్సరం=1962 |ఆధారం=95 |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=V |పుటలు=<pagelist 2to11=భూమిక 12to18=చిత్రం 19=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} m5bpkkk14yybgp2ujzc5da3uqjmbl5d 106 97591 571026 570921 2026-08-21T21:00:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571026 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఉషాపరిణయము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:పసుపులేటి రంగాజమ్మ|రంగాజమ్మ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:విఠలదేవుని సుందరశర్మ|విఠలదేవుని సుందరశర్మ]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తంజావూరు సరస్వతీమహల్ గ్రంథాలయం |చిరునామా= |సంవత్సరం=1955 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1=శీర్షికపుట 2to39=roman 2=1 40=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qgpqr0szj8nbnh5p715q9e7zw8gchul 104 154729 571011 570971 2026-08-21T15:06:26Z A.Murali 3019 571011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాంతిస్వభావము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> ఈథరు అను ఊహాయానకము యొక్క భౌతిక ధర్మములను కనుగొనుటకు జరుపబడిన పరిశోధనలనుండి బయల్పడిన పరస్పర విరుద్ధములును, అసందర్భములును అగు పై రెండు అంశములు 'కాంతి తరంగవాదము ప్రమాణాత్మకమేనా ? అను శంకను కలిగింప జేసినవి. అందుచే తరంగవాద సిద్ధాంతము, కాంతి యొక్క పరావర్తనము, వక్రీభవనము, పరస్పర సమాఘాతము(interference), విశ్లేషణము (diffraction) లను సంతృప్తికరముగా వ్యాఖ్యానించినప్పటికిని, ఈ సిద్ధాంతమును త్రోసిపుచ్చి, మఱియొక నూతన భావమును సిద్ధాంతీకరించి చేయవలసి వచ్చినది. ఈ క్రొత్తగా సిద్ధాంతీకరింప చేయబడిన దానినే 'తేజః పరిమాణవాదము' (Quantum Theory of Light) అందురు. ఈ సిద్ధాంతము ప్రకారము కాంతిజనకమునుండి కాంతిశక్తి పరిమాణములలో అనగా తేజః పుంజములుగా వికిరణము చేయబడుచున్నదని ఊహించబడినది. ఈ కాంతి పరిమాణములు నిర్దిష్టమగు తరచుదనము ను లేక రంగులను కలిగిన కిరణములకు నిర్దిష్టమగు విలువలను కలిగియుండునని ఊహించబడు చున్నది. సంప్రదాయ సిద్ధమైన అవిచ్ఛిన్న కాంతి తరంగ వాదమును, ఈ కాంతి యొక్క విచ్ఛిన్న స్వభావము లేక పరిమాణవాదపు స్వభావము వెనుకకు నెట్టినది. కాంతియొక్క పరస్పర సమాఘాతము (Interference), కాంతి విశ్లేషణము (diffraction) లను వ్యాఖ్యానించుటకు తరంగవాదము ఎక్కువ ఉపయోగకరముగా నున్నది. వీనిని సరిగా వ్యాఖ్యానించ లేకపోవుట, ఈ తేజఃకణ వాదమునందలి లోపము ఈ విధముగా కాంతి ద్వివిధ పాత్రలను నిర్వహించుచున్నదను విషయము గుర్తించబడినది.కాంతియొక్క పరస్పర సమాఘాతము (Interference), విశ్లేషణము (diffraction) లను చక్కగా విశదీకరించగల అవిచ్ఛిన్న తరంగవాదము ఒక వైపునను, నల్లని పదార్థపు వికిరణ ప్రసరణము (Black body radiation)ను, ఛాయా విద్యుత్ప్రభావమును (Photo electricity) ను విపులీకరించగల విచ్ఛిన్న తేజః పరిమాణ వాదము (Quantum Theory), ఇంకొకవైపునను ఉన్నవి. వివిధ పరమాణువులు, అణువులనుండి వచ్చు వర్ణమాలా వికిరణముల(Spectral radiations) కు సంబంధించిన దృగ్విషయములను సులభముగా వివరింపజేయుట ఈ తేజః పరిమాణ సిద్ధాంతమునకు అనుకూలమగు మరియొక ముఖ్య సాక్ష్యము. కాంతి యొక్క తరంగ యాంత్రిక సిద్ధాంతము {Wave Mechanical Theory of Light) ఈ రెండు విభిన్న దృక్పథములను సమన్వయ పరచుచున్నది. కాంతికి సంబంధించిన దృగ్విషయముల నన్నిటిని చక్కగా సమస్వయము చేసికొనుటకు ఈ క్రొత్త సిద్ధాంతము వీలుగా నున్నది. కాంతి, స్థూల ఫలితముల సందర్భములలో తరంగ రూపము నొందుననియు, ఆణుపరమాణువులలో సంబంధము కల్గిన సూక్ష్మఫలితముల సందర్భములలో తేజః పరిమాణ రూపమును పొందుననియు ఈ క్రొత్త సిద్ధాంతపు సారాంశము. ఈ విధముగా కాంతి యొక్క సర్వ సమన్వయ సిద్ధాంతము స్థాపించబడినది. '''1. కాంతియొక్క రంగు:''' సూర్యుడును పలురకములగు కాంతిజనకములును తెల్లని కాంతిని ప్రసరింప జేయును. ఈ తెల్లని కాంతి పట్టకముగుండా ప్రసరింప చేయబడినప్పుడు, అది దాని ఘటక వర్ణములుగా విభజింపబడును. ఈ కాంతిజనకము లన్నిటినుండి బహిర్గతమగు కిరణప్రసరణములతో వర్ణమాల యందలి ఎఱుపునుండి ఊదారంగు వరకుగల కాంతి ప్రసరణములు మాత్రమే కంటికి కనిపించును. ఒక చివర అరుణవర్ణము తరువాతను, రెండవ చివర ఊదారంగు తరువాతను కంటిని ఉత్తేజపరచలేని కిరణములు గలవు. వర్ణమాలకు చెందిన శాస్త్రీయ విజ్ఞానమునందు ఈ అదృశ్య భాగములోని వాటిని అతి రక్త కిరణము (Infra red) అనియు, అతి నీలలోహిత కిరణము (ultra violet) లనియు పిలిచెదరు. తరచుదనము యొక్క లేక తరంగ దైర్ఘ్యముల సహాయమువలన వేరువేరు రంగులను గుర్తింతురు. కాంతి తరంగముల నిడుపులనుబట్టి ఆయా రంగుల కిరణములను గుర్తింప వచ్చును. వివిధ కిరణ ప్రసరణముల యొక్క వర్ణమాలా లక్షణములను బట్టి వివిధములగు కాంతిజనక ములను గుర్తింపవచ్చును. విద్యుద్దీపమునుండి, కర్బన విద్యుత్ ధనువునుండి వెలువడు కిరణముల వర్ణమాలలు అవిచ్ఛిన్నముగానుండి అందలి ఘటక వర్ణములు క్రమముగా నొకదానితో నింకొకటి కలియుచు ఉండును, సోడియము<noinclude><references/></noinclude> 9bawaveu8al3mh5fzyuqdaspvnxtlg0 104 154730 571012 448542 2026-08-21T15:24:00Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాంతిస్వభావము}}</noinclude> జ్వాల, పాదరస దీపము మున్నగు కాంతిజనకముల వికిరణముల వర్ణమాలలు ప్రత్యేకమైన స్ఫుటమగు రంగులను కలిగియుండును. ఇట్టి వాటిని ఏకవర్ణ ప్రసరణము (Monochromatic radiations) లని పిలిచెదరు. వీటి వర్ణమాలలు ఒక దానిపై నొకటి పడనట్టియు, ఒక దానితో నింకోకటి కలియనట్టియు, విడివిడిగా స్పష్టమగు నిర్దిష్టమైన రంగులను కలిగియుండును. సూర్యకాంతి యందుండు భిన్న వర్ణముల సంఘటిత స్వభావమువలన ప్రకృతియందు అనేక విధములయిన వింతవింతలు గొలువు రంగులు ఏర్పడుచున్నవి. ఆకులు, హరితపురంగు తప్ప మిగిలిన రంగుల ప్రసరణముల నన్నిటిని విలీనము చేసికొని ఆకుపచ్చరంగును మాత్రము ప్రసరింప జేయుచున్నవి. ఈ హరిశపురంగు అప్రధాన హరిత కిరణ (Secondary green) ప్రసరణముగా వ్యాపించును. అటులనే అరుణపుష్పము, పీతవర్ణఫలము తమకు సంబంధించిన రంగులను మాత్రము వ్యాపింపచేసి మిగిలిన వానిని విలీనము చేసికొనును. రంగులు గల వివిధ పదార్థముల యొక్క వివిధ వర్ణప్రసారములు ఈ వ్యాపన సాదృశ్యమునే కలిగి యుండును. ఒక ఎఱ్ఱని గాజు,మిగిలిన రంగుల నన్నిటిని విలీనము చేసికొని అరుణ కాంతిని మాత్రము తనగుండా ప్రయాణము చేయనిచ్చును. పైకి స్ఫటికములవలె స్వచ్ఛముగ కనిపించు పదార్థములు, వాటి మందము ఎక్కువగా నున్నపుడు రంగును కల్గియున్నట్లు కనిపించును. గాలి, సముద్రము, ఇట్టి సిద్ధాంతములకు సుస్పష్టమైన ఉదాహరణములు. కొలది పరిమాణములలో తీసికొనబడిన గాలి, సముద్రపు నీరు పూర్తిగా పారదర్శకము (Transparent) లుగా కనిపించును. కాని వాతావరణముచే ఆవరించబడిన ఆకాశము, ఎక్కువ లోతుగల నీటితో నిండియున్న సముద్రము, రెండును దట్టమగు నీలపు రంగును కనబరచును. వీని యందుండు ఆ యణువులచే సూర్యకాంతి వెదజల్లబడినపుడు ఏర్పడు దృగ్విషయమే ఈ నీలత్వము. విడివిడిగా గాని లేక చిన్న చిన్న సమూహములుగా గాని తీసికొనబడిన అణువులు కాంతిని చాల బలహీనముగా బలహీనముగా వెదజల్లును. దానిని గుర్తించవలయుననిన, ప్రత్యేకమగు ప్రయోగాత్మక సాంకేతిక విధానము కావలయును. గాలియందు గాని, సముద్రమునందు గాని ఉండునట్లు పెద్ద పెద్ద మొత్తము లలో అణువు లున్నచో, వాటిచే వెదజల్ల బడునట్టి మొత్తము కాంతి మామూలు కంటికి స్పష్టముగా కనిపించునంత ఎక్కువగా నుండును. '''కాంతి - పదార్థములతో దాని సంబంధము:''' అతి నీల రోహిత (ultra violet) వికిరణముల (Radiations) తోను, ఉష్ణమును సమ్మిళితమయి సూర్యుని నుండి బహిర్గతమగు వెలుగు భూమికి బయటనుండి వచ్చుచున్న అతి ముఖ్యమైన దృగ్విషము. ఇది మృతజీవులయందును, సజీవుల యందును అతి ప్రధానమగు ఫలితములను కలుగజేయుచున్నది. భూమియందు ఉత్పన్నమగు వివిధము లయిన సకల జీవరాసులు పరిణామమునకు అది పూర్తిగా బాధ్యతను కలిగియున్నది. అంతేకాక భూమ్యుపరితలముపై నుండు పదార్థముల యొక్క సామ్య పరికల్పన యందు (distribution) అనంతమును, అవిచ్ఛిన్నమును అగు ఫలితములను కలుగజేయునున్నది. వృక్షసముదాయమునకు, జంతు సముదాయమునకు అనుకూలమగు ఉష్ణోగ్రతను, గాలియందు ఆర్ద్రతను మున్నగు భౌతికపు మార్పులను వాతావరణమునందు ఉత్పన్నము చేయుచున్నది. ఈ రెండు విధములగు జీవరాసులకును అత్యవసరమగు రాసాయనిక ప్రక్రియలను జరిగించుటకు తోడ్పడుచున్నది. సూర్యకాంతియే లేకపోయినచో భూమిపై ఈ జీవరాసుల మనుగడ ఉండెడిదిగారు. మనుగడ ఒక వేళ ఉండినను, ఇంతకాలము సజీవముగా ఉండెడిదిగాదు. సకల జీవరాసులకు భూమి ఆధారభూతముగాను, కాంతి వాటిని పోషించు శక్తిగాను, ఉన్నవి. పదార్థములతో సంబంధము కలిగినపుడు నునుపైన ఉపరితలములందు కాంతి పరావర్తనము చెందును. గఱుకైన ఉపరితలములపై, పడుటవలన వాటి వర్ణలక్షణములతో ఆ పదార్థములను వ్యక్తము చేయునట్టి కాంతి వ్యాపనము జరుగును. పారదర్శక (transparent) పదార్థములగుండా ప్రయాణము చేయునపుడు కాంతి కిరణము తన మార్గమునందు మార్పునొందుచు వక్రీ భవనము (refraction) చెందుచున్నది. అనుకూల పరిస్థితులతో నీటికణముల వలన ఏర్పడిన ఇంద్రధనుస్సులోని రంగులవలెను, సూర్య చంద్రుల చుట్టును గుండ్రముగా<noinclude><references/></noinclude> 8dxqqeyy6x0mo3x143qrkwe7yzklw3l 104 154731 571013 448543 2026-08-21T15:41:58Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాకినాడ||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude><section begin="675A" />నేర్పడుచుండు పరి వేష్టనముల వలెను, కాంతి విశ్లేషణము (diffraction) చెందును. పదార్థముల యందు రాసాయనిక క్రియలను జరుపుచు వాటి సంఘట్టనములయందు విపరీతమగు మార్పులను జరుపును. ఈ విధముగా కాంతి భౌతిక పదార్థముల యొక్క మనుగడయందు అత్యంత ప్రధానమగు పాత్రను వహించుచున్నది. {{right|కా. సి. ఆం.}} <section end="675A" /> <section begin="675B" />'''కాకినాడ:''' కాకినాడ పట్టణము కాకినాడ తాలూకాకును, తూర్పుగోదావరిజిల్లాకును ముఖ్యపట్టణము. పాశ్చాత్య దేశీయ వర్తకసంఘములు భారతదేశముతో వర్తకముకొరకు క్రీ. శ. 1600 ప్రాంతమున నెలకొనిన నాటినుండియు ఈ నగర ప్రాముఖ్యము క్రమముగ హెచ్చగుచువచ్చెను. 1871 వ సంవత్సరమునాటికి జనసంఖ్య 17,839 వరకు పెరిగెను. 1951 నాటికి 99,952 మంది జనుల సంఖ్య తోను, ఎనిమిది చదరపుమైళ్ళ భూవిస్తృతి తోను సముద్ర తీరమున ఇది ఒక సుందర పట్టణమై 1886 వ సంవత్సరమునాటికి మ్యునిసిపాలిటీ యైనది. బంగాళాఖాతమున కోరంగి సముద్ర మనెడి గుఱ్ఱపు డెక్క ఆకారముగ నుండెడి యైదుమైళ్ళ వెడల్పును, యైదు మైళ్ళ పొడవును గల సముద్రపు రేవుభాగములో నైరృతిమూలగా ఈ పట్టణమున్నది, గోదావరీనది సప్తశాఖలుగా విడిపోయి సముద్రమున సంగమించుచున్నది. ఈ శాఖలలో మిక్కిలి యుత్తరమున నున్న కుల్యభాగాశాఖ సముద్రమున చేరుచున్న చొల్లంగి క్షేత్రమునకు ఆరుమైళ్ళలో కాకినాడ యున్నది. రెండవశాఖ యగు కోరంగినది (అత్రిశాఖ) కోరంగి యొద్ద సంగమించుచున్నది. కోరంగి, కాకినాడకు పది మైళ్ళ దూరమున గలదు. 'ఇది ప్రాచీన కాలము నుండియు ఓడలకు రేవు స్థలముగా నున్నది. నదియొక్క వండుచే ఈ రేవు క్రమముగ పూడిపోవుటచే దీని ప్రాముఖ్యమంతయు కాకినాడకు సంక్రమించినది. కోరంగి, సముద్ర తీరపు అగ్రమని 'ప్లీనీ' యను చరిత్రకారుడు వ్రాసెను. ఇవుడు కోరంగి సముద్రమునకు కొన్ని మైళ్ళ దూరములో నున్నది. కోరంగి యొద్ద ఓడలు నిల్పుటకు బలమైన రాతిగోడ కట్టబడినది. అది ఇప్పుడు శిథిలమైనది. ఇప్పుడు కాకినాడకు అయిదు మైళ్ళ దూరమున సముద్రమున లంగరు వేసికొని ఓడలు నిల్చుచున్నవి. ఈ యోడల నుండి 'కాకినాడ రేవునకు నూరేసి టన్నుల పెద్ద పడవలు సరకులను చేర్చును. ఓడల గుర్తుకొర కి ప్రాంతమున నాలుగు దీప స్తంభములు కట్టబడెను. కాకినాడ దగ్గర సున్న స్తంభము 1877 నుండి ఉపయోగరహితమై యున్నది. కాకినాడకు ఉత్తరమున అయిదు మైళ్ళలో నున్న వాకలపూడి దీప స్తంభములోని తిరుగుడు దీప మిప్పుడు ఓడలకు గుర్తుగా పనిచేయుచున్నది. మిగిలినవి ఉపయోగరహితములు. ఓడలనుండి పెద్ద పడవలు కాకినాడకు ప్రక్కగా సముద్రములో చేరుచున్న ఉప్పుటేరుగుండా రేవునకు చేరును. ఈ ఉప్పుటేరునకు రెండు వైపులను రాతిగట్లు కట్టబడినవి. కాకినాడ, చామర్లకోటల కాలువలనుండియు, ఏలేరునది నుండియు పండునీరు ఉప్పుటేరులో చేరునుగాన ఈ యోడ రేవు కాలువ పూడిపోకుండ త్రవ్వు పడవలు పనిచేయుచు దీనిని మరమ్మతు చేయుచుండును., 8 చదరపు మైళ్ళు వ్యాపించి, శాఖానగరములతో కాకినాడ విశాలమైన పట్టణముగా నొప్పుచున్నది. ఉప్పు టేరునకు పడమరగానున్న భాగమును జగన్నాథపుర మందురు. ఉప్పుకోటారులు, క్రైస్తవ మిషనరీలు, పాఠశాలలు, దేవాలయములు, హిందువుల నివాసములు, నుల్లాడి సత్యలింగమునాయకరు అను మహాదాత యొక్క సత్రములు, విద్యాలయములు మున్నగువానితో ఇంపుగ నుండి ఈ శాఖానగరము ఉప్పుటేరుమీద వంతెనచే ముఖ్య నగరములో కలియుచున్నది. ఈ ఉప్పుటేరు వంతెనమీద ఒక దాత కట్టించిన ఎత్తైన గడియారపు స్తంభ మున్నది. క్రీ. శ. 1600 కు పూర్వము కాకినాడ చరిత్ర అంతగా తెలియదు. పూర్వమిచ్చట కాకుల సంఖ్య అమితముగా నుండుటచే దీనికి కాకివాడ యని "పేరు కలిగెనందురు. ఒకమారొక వర్తకుడు తన బియ్యపుకొట్లలోనికి కాకులను రావించి 978 కాకులను పట్టి చంపెనట! పూర్వ మొకప్పు డిది నాటు ఓడల వ్యాపారము జరుగుగ్రామమై యుండనోపును. ఆంధ్రదేశము క్రీ. పూ. 225 నుండి క్రీ.శ. 225 వరకును శాతవాహనుల పాలనలో నుండెను. శాతవాహనుల నాణెములపై నుండిన ఓడ బొమ్మనుబట్టి నాటి నౌకా వాణిజ్యాసక్తి తెలియగలదు. క్రీ. శ. రెండవ <section end="675B" /><noinclude><references/></noinclude> bummwcq37mgtj93z6j8e7uchmuboedg 104 154732 571015 448544 2026-08-21T15:55:40Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాగితపు పరిశ్రమ}}</noinclude><section begin="676A" />శతాబ్దపు రోము దేశపు నాణెములు నెల్లూరు ప్రాంతమున దొరకెను. క్రీ. శ. రెండవ శతాబ్దపు చరిత్ర కారుడగు టాలెమీ తూర్పునందలి ఆంధ్రతీరమున రెండు రేవుపట్టణము లుండెనని వ్రాసెను. అవి మసాలియా (మచిలీపట్టణము), మోటుపల్లి, కోరంగి, అను వానిలో ఏ 'రెండు కాదగును. ఆంధ్ర రాజులు అరేబియా, ఈజిప్టు, గ్రీసు, రోము, పారశీకము అను దేశములతోను, తూర్పు దీవులతోను వర్తకము సాగించిరి. 14 వ శతాబ్దివాడగు మార్కొపోలో అను యాత్రికుడు ఆంధ్రదేశమునుండి వజ్రములు, రవసెల్లాలు మొదలగునవి ఎగుమతి యగు చుండెనని వ్రాసెను. పిమ్మటి కాకినాడ చరిత్ర డచ్చి, ఫ్రెంచి, ఇంగ్లీషు వారి యుద్ధములతో సంబంధించియున్నది. కాకినాడలోని జగన్నాథపురములో గోలకొండ సుల్తానుల యనుమతిపై క్రీ. శ. 1628 లో డచ్చివారు ఫ్యాక్టరీ కట్టుకొని ఓడల వ్యాపార నూరంభించిరి. కోరంగి రేపు పూడిపోవుటచే డచ్చి, ఫ్రెంచి, ఇంగ్లీషు వారి ఓడలు కాకివాడ రేవునకు చేరుచుండెను. ఆంధ్రదేశపు కూలీలు బర్మాకు కాకినాడలో ఓడ యెక్కి పోయెడివారు. నైజాము రాజ్యము 1748 వ సంవత్సరములో అల్లరులకు గురియగుటచే ఫ్రెంచివారు దక్కను నందును, తీరపు జిల్లాల యందును అధికారబలమును సంపాదించిరి. 1757 లో ఫ్రెంచి గవర్నరు బుస్సీ కోస్తా జిల్లాలపై అధికారపు ఫర్మానా సంపాదించెను. 1758 లో ఆంగ్లేయ సైన్యము కర్నల్ ఫోర్డు నాయకత్వమున పిఠాపురమున కీశాన్యముగా ఏడు మైళ్ళలో నున్న చందూరువద్ద గొప్ప యుద్ధములో ఫ్రెంచి నేసల నోడించి తరిమివేసెను. దానిచే కోస్తా జిల్లాల అధికారము ఆంగ్లేయులకు సంక్రమించెను. ఫ్రెంచివారు చామర్లకోట, కాకినాడలలో కొంత కుట్ర సాగించి తుదకు తొలగిపోయిరి. యూరపులోని యుద్ధముల ఫలితముగా 1825 సం. నుండి డచ్చివారు కూడ కాకినాడను వదలిపోయిరి. కాకినాడతోపాటు గోదావరి జిల్లా ఆంగ్లేయుల ప్రభుత్వములో స్థిరపడిపోయేను. కాకినాడ ఓడల వ్యాపారముచే క్రమవృద్ధి నొందెను. 1861 లో అమెరికాలో జరిగిన అంతర్యుద్ధ కారణమున కాకినాడ నుండి దూది నూలుకు, బట్టలకు సంబంధించిన యెగుసుతులు అధికమై పట్టణము అభివృద్ధి యయ్యెను. కలకత్తా మద్రాసులను కలుపు రైలుమార్గములో సామర్లకోట యను జంక్షను నుండి ఈపట్టణమునకు సుమారు 10 మైళ్ళ శాఖామార్గ మొకటి కలదు. ఈ మార్గము కాకినాడ రేపు వరకు పోవుచున్నది. ఈ నగరమందు పిఠాపురము రాజుగారిచే నిర్మించబడి పోషింపబడుచు వచ్చిన పెద్ద కళాశాల యొకటి కలదు. ప్రస్తుతమిది ప్రభుత్వాధీనములో నున్నది. ఇది కాక ఒక ఇంజనీరింగు కళాశాలయు, పాలిటెక్నిక్ కళాశాలయు, ప్రభుత్వముచే నిర్వహింపబడుచున్నవి. వైద్య కళాశాల యొకటి స్థానిక యాజమాన్యమున 1958 లో నెలకొల్పబడెను. {{right|వా. రా.}} <section end="676A" /> <section begin="676B" />'''కాగితపు పరిశ్రమ :''' కర్రగుజ్జువంటి వృక్షసంబంధములైన నారదారములతో, ఉన్ని లేక నూలు వస్త్రముల యొక్క చిక్కని నేతవలె తయారుచేయుట కాగితపు నిర్మాణములో మొదటి దశ, తరువాత దానికి తగిన దర సరితనము, బలము, రంగు, చక్కని యుపరితలము నేర్పరుపవలసి వచ్చును. అందులకై మొట్టమొదట నారదారములను (fibres) నీటిలో దంచుదురు. అనగా వాటిని ముక్కలు చేసి చితుక గొట్టుదురు. ఇట్లు చేయుటవలన వాటిలో గల కర్రనార నీటిని పీల్చికొని పార్ద్రమగును (hydrated). ఇట్ల దివలసి నంత జిగురుపాకమునకు వచ్చి తడిగుజ్జుగా (Pulp) తయారగును. ఆ తడిగుజ్జును హెచ్చుతగ్గులు లేని సన్ననిలోహపు తీగెల అల్లిక (wire fabric) పై పరుచుదురు. ఇందు వలన అందలి అనవసరమగు నీరు తొలగిపోవును. ఆ పిమ్మట దానికి తుది మెరుగులుదిద్ది సముచితరీతిగా ఆర బెట్టుదురు. అప్పుడు వాడుకొనుటకు పనికి వచ్చు రూపములో కాగితము తయారగును. ఈ క్రియా విధానములను చేతితోనైనను, యంత్రముతోనైనను చేయవచ్చును. పూర్వకాలమున రోలు, రోకలి నుపయోగించి 'చేతితోడనే దంచుచుండెడివారు. కాని నేడిది యంత్రసహాయమున జరుగు చున్నది. తడి గుజ్జును తీగెల అల్లికపై పరచుట ఇంకమ చేతితోనే జరుపుచున్నారు. కాని ఈ విధానము చేతికాగితములో మేలి <section end="676B" /><noinclude><references/></noinclude> ocfpf1ibj4ooero0in07xml9m8406a3 104 154733 571016 448545 2026-08-21T15:59:25Z A.Murali 3019 571016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh|కాగితపు పరిశ్రమ||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> రకము తయారుచేయుటయందే నేడుపయోగపడుచున్నది. ఈ పరిశ్రమయం దభివృద్ధి, విలువలు ప్రధానముగా పనివాని నేర్పరితనము పై నాధారపడి యుండును. వీటికి తోడు కాగితమునకు రంగు, చాయ తెచ్చుట, చదును చేయుట, బరువెక్కించుట, ఉపరితలము నకు మెరుగు పెట్టుట, పెుదలగు పనులు ముఖ్యములు. చదును చేయు విధానము (sizing) ననుసరించి కాగితపు టుపరి తలమును కొన్ని సమయములలో చేతితో తయారుచేయు దురు. దీనిని 'టన్' పై జంగు' విధాన మందురు. దీనిని యంత్రముతోగూడ చేయుదురు. దానిని 'ఇంజన్ పై జంగ్ ' అందురు. రంగు, చాయను తీసికొనివచ్చుట, ఖనిజపదార్థ ముతో బరువెక్కించుట, మెరుగు పెట్టుట (glazing) అను విధానములనుగూడ సాధారణముగా యంత్రము లతో చేయుచున్నారు. ప్రస్తుతము అధికోత్పత్తికి, కొద్ది వేలలో లభించుటకు, కాగితము చాలవరకు యంత్రములతోనే తయారుచేయు చున్నారు. అర్ధ ద్రవ్యము (Half stuff): నీటిలో కరుగక దాదాపు 3.5% ప్రమాణమున విడివడి వ్రేలాడు నార దారముల మిశ్రమమున అర్థద్రవ్యమందురు. దీనినుండి కాగితము తయారు చేయుదురు. దీనికొరకు అనేక విధములగు కర్రనారపదార్థములు లభ్యము లగుచున్నవి. కర్రనారలేని పదార్థభాగములను తొలగించి పూర్తిగా శుద్ధిచేసి, దానిని అల్లికవలె దగ్గరగా కూర్చి తరువాతి నిర్మాణక్రమమును ముగించినచో వడపోత లేక అద్దుడు కాగితపు రక ముత్పత్తి యగును. ఈ కాగితము కొద్ది బలము మాత్రము కలిగియుండి, ద్రవములను పీల్చుకొను చుండును. దీనికి రెండు వైపులను ఒకేరూపము ఉండును. ఉపరితలమున నునుపుదన ముండదు. దీనిని తయారు చేయుటకు అర్ధద్రవ్యమును పదను కత్తులుగల 'నలుగ గొట్టు యంత్రము' (breaker) న కొలదిపాటి యొత్తి డితో చిలుకకొట్టి, పొడిచేసి, నారదారములను వలసినంత చిన్నవిగా నరికి, తడిగుజ్జుగా మార్చెదరు. దానిని లోహపు తీగెల అల్లిక పై పరతురు. అప్పు డది చాల నీటిని సులభ ముగా కోల్పోవును, ఇది 'నిరాటంకమైన' (free) ప్రక్రియ యని పారిభాషికముగా నందురు. సాధారణ 620 సంగ్రహ ఆంధ్ర ముగా కొంత ముత్తెడి చేయుట, చితుకకొట్టి పొడి చేయుట ఇందెల్లప్పుడును ముఖ్యావసరములు. అట్లు చేయనిచో కాగితపుటల్లిక మందములో హెచ్చు తగ్గు లేర్పడియుండుట యేగాక అందలి యణువులు సంసక్త మలై యుండుటకే సమర్థములు కాకపోవును. అందుచే ఇట్టి సందర్భములో గూడ గుజ్జు తగినంత కొలదిగా సూత్ర మే చంచబడును (beaten). అప్పు డది కొంచెము జిగురుతో కూడినవై నీటిని అధిక ముగా నిలుపు కొన గలిగి, తగుమాత్రపు తడిగా నుండును. కర్రనారగల పదార్థము కొలదిగా మాత్రము సార్ద్రతను పొందును. అర్ధుడుకాగిళము తయారగు 'నిరాటంక' ప్రక్రియలో తేలికగా వంచుటయు, కర్ర వారగల పదార్థమును సంయోగము నొందించుటయు దానికి వలయు ప్రత్యేక లక్షణము లేర్పడునంత కొలది ప్రమాణములో మాత్రమే చేయబడును. అట్లుగా: మనకు కావలసినచో ఈ దంచు టను, సొర్ధము చేయుటను, ఇంకను దీర్ఘ కాలము సాగింప వచ్చును. గుజ్జులోని నారచారము లన్నియు రూపుచెడి చాల మెరుపుతో కూడిన ఒక ముద్ద తయారగువరకు ఇట్లు చేసినచో చాల బలముతో కూడిన తోలు కాగితము (parchment) తయారగును. పైవి, దంచుటచేతను, ఆర్ద్రీకరణము చేతను లభించు, మిక్కిలి విపరీత లక్షణ ములతో గూడిన 'రెండు భిన్నమైన రకములు, మధ్యమ రకములు గూడ చంచుట, ఆర్ద్రీకరణము తగు నిష్పత్తు లలో సొనర్చినచో తయారగుననుట తేట తెల్లము. - ముక్కలు చేయుట దంచుట: అర్ధపదార్ధము నీరు, నారదారములను కల్గియుండును. నారదారములు అనగా ఒండొంటితో వేరుపరుపబడి మనకనుకూలమైనంత సూళ్ళు భాగములుగా చేయబడిన కర్ర నారగల పదార్థము. అది పూర్తిగా శుభ్రపడిన తర్వాతగాని గుజ్జుగా చేయుట, లేక దంచుట చేయరాదు. ఇది అర్ధపదార్ధమును తయారు చేయుటలో గమనింపవలసిన ఒక ముఖ్యవిషయము. అట్లు గమనింపనిచో ఉన్న మాలిన్యము తయారైన సార్ధమగు కర్రబార లోనికి పీల్చుకొనబడును. ఆతర్వాత అది తయారగు కాగితములో శాశ్వతముగా నుండిపోవును. సహజములైన నారచారముల సూరమ్మభాగములు ఒక్కొ క్కప్పుడు పొడుగుగా నుండవచ్చును. ఉ: ప్రత్తి, జనుము,<noinclude><references/></noinclude> 4z837xnr8gl0rgpt2yzxp1lszgish7c 571043 571016 2026-08-22T04:08:04Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాగితపు పరిశ్రమ||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> రకము తయారుచేయుటయందే నేడుపయోగపడుచున్నది. ఈ పరిశ్రమయం దభివృద్ధి, విలువలు ప్రధానముగా పనివాని నేర్పరితనము పై నాధారపడి యుండును. వీటికి తోడు కాగితమునకు రంగు, చాయ తెచ్చుట, చదును చేయుట, బరువెక్కించుట, ఉపరితలము నకు మెరుగు పెట్టుట, పెుదలగు పనులు ముఖ్యములు. చదును చేయు విధానము (sizing) ననుసరించి కాగితపు ఉపరితలమును కొన్ని సమయములలో చేతితో తయారుచేయుదురు. దీనిని 'టన్' సై జంగు' విధాన మందురు. దీనిని యంత్రముతోగూడ చేయుదురు. దానిని 'ఇంజన్ సై జంగ్ ' అందురు. రంగు, చాయను తీసికొనివచ్చుట, ఖనిజపదార్థముతో బరువెక్కించుట, మెరుగు పెట్టుట (glazing) అను విధానములనుగూడ సాధారణముగా యంత్రములతో చేయుచున్నారు. ప్రస్తుతము అధికోత్పత్తికి, కొద్ది వేలలో లభించుటకు, కాగితము చాలవరకు యంత్రములతోనే తయారుచేయుచున్నారు. '''అర్ధ ద్రవ్యము (Half stuff):''' నీటిలో కరుగక దాదాపు 3.5% ప్రమాణమున విడివడి వ్రేలాడు నార దారముల మిశ్రమమున అర్థద్రవ్యమందురు. దీనినుండి కాగితము తయారు చేయుదురు. దీనికొరకు అనేక విధములగు కర్రనారపదార్థములు లభ్యము లగుచున్నవి. కర్రనారలేని పదార్థభాగము లను తొలగించి పూర్తిగా శుద్ధిచేసి, దానిని అల్లికవలె దగ్గరగా కూర్చి తరువాతి నిర్మాణక్రమమును ముగించినచో వడపోత లేక అద్దుడు కాగితపు రక ముత్పత్తి యగును. ఈ కాగితము కొద్ది బలము మాత్రము కలిగియుండి, ద్రవములను పీల్చుకొను చుండును. దీనికి రెండు వైపులను ఒకేరూపము ఉండును. ఉపరితలమున నునుపుదన ముండదు. దీనిని తయారు చేయుటకు అర్ధద్రవ్యమును పదను కత్తులుగల 'నలుగ గొట్టు యంత్రము' (breaker) న కొలదిపాటి యొత్తిడితో చిలుకకొట్టి, పొడిచేసి, నారదారములను వలసినంత చిన్నవిగా నరికి, తడిగుజ్జుగా మార్చెదరు. దానిని లోహపు తీగెల అల్లికపై పరతురు. అప్పుడది చాల నీటిని సులభముగా కోల్పోవును, ఇది 'నిరాటంకమైన' (free) ప్రక్రియ యని పారిభాషికముగా నందురు. సాధారణముగా కొంత యొత్తెడి చేయుట, చితుకకొట్టి పొడి చేయుట ఇందెల్లప్పుడును ముఖ్యావసరములు. అట్లు చేయనిచో కాగితపుటల్లిక మందములో హెచ్చు తగ్గు లేర్పడియుండుటయేగాక అందలి యణువులు సంసక్తములై యుండుటకే సమర్థములు కాకపోవును. అందుచే ఇట్టి సందర్భములో గూడ గుజ్జు తగినంత కొలదిగా మాత్రమే చంచబడును (beaten). అప్పుడది కొంచెము జిగురుతో కూడినవై నీటిని అధికముగా నిలుపు కొన గలిగి, తగుమాత్రపు తడిగా నుండును. కర్రనారగల పదార్థము కొలదిగా మాత్రము సార్ద్రతను పొందును. అర్ధుడుకాగితము తయారగు 'నిరాటంక' ప్రక్రియలో తేలికగా దంచుటయు, కర్ర నారగల పదార్థమును జల సంయోగము నొందించుటయు దానికి వలయు ప్రత్యేక లక్షణము లేర్పడునంత కొలది ప్రమాణములో మాత్రమే చేయబడును. అట్లుగాక మనకు కావలసినచో ఈ దంచుటను, సొర్ద్రము చేయుటను, ఇంకను దీర్ఘ కాలము సాగింప వచ్చును. గుజ్జులోని నారదారము లన్నియు రూపుచెడి చాల మెరుపుతో కూడిన ఒక ముద్ద తయారగువరకు ఇట్లు చేసినచో చాల బలముతో కూడిన తోలు కాగితము(parchment) తయారగును. పైవి, దంచుటచేతను, ఆర్ద్రీకరణము చేతను లభించు, మిక్కిలి విపరీత లక్షణములతో గూడిన 'రెండు భిన్నమైన రకములు, మధ్యమ రకములు గూడ దంచుట, ఆర్ద్రీకరణము తగు నిష్పత్తు లలో నొనర్చినచో తయారగుననుట తేట తెల్లము. '''ముక్కలు చేయుట దంచుట:''' అర్ధపదార్ధము నీరు, నారదారములను కల్గియుండును. నారదారములు అనగా ఒండొంటితో వేరుపరుపబడి మనకనుకూలమైనంత సూక్ష్మ భాగములుగా చేయబడిన కర్ర నారగల పదార్థము. అది పూర్తిగా శుభ్రపడిన తర్వాతగాని గుజ్జుగా చేయుట, లేక దంచుట చేయరాదు.ఇది అర్ధపదార్ధమును తయారుచేయుటలో గమనింపవలసిన ఒక ముఖ్యవిషయము. అట్లు గమనింపనిచో ఉన్న మాలిన్యము తయారైన సార్ధమగు కర్రబార లోనికి పీల్చుకొనబడును. ఆతర్వాత అది తయారగు కాగితములో శాశ్వతముగా నుండిపోవును. సహజములైన నారచారముల సూక్ష్మభాగములు ఒక్కొక్కప్పుడు పొడుగుగా నుండవచ్చును. ఉ: ప్రత్తి, జనుము,<noinclude><references/></noinclude> jq9or183fw4afr7aasn0x430x9bamkl 104 154734 571045 448546 2026-08-22T04:28:57Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము-౨||కాగితపు పరిశ్రమ}}</noinclude> “ఫ్లాక్సు" (Flax), 'రామి' (Ramie) అను చైనా గడ్డిమొక్క మొ. వానిలో నివి అనేకములగు మిల్లిమీటర్ల పొడవుండును. అట్టి సందర్భములో అర్ధద్రవ్యమును తయారుచేయునపుడు వాటిని చిన్నముక్కలుగా ఖండన యంత్రములోని కత్తులచే సరుకవలసి యుండును. అట్లు కాక సహజములైన నారదారముల సూక్ష్మభాగములు కర్ర, ‘ఎస్పార్టో' (Esparto) లలో వలె ఒకప్పుడు రెండు మూడు మిల్లీమీటర్లకు మించక పొట్టిగానుండును. అట్టి సందర్భములో ముక్కలుగా నరుకుట అనవసరమగును. అందుచే వానిని వేరుగా ఖండించుట మానుదురు. కాని కనీసము కొంత పరిమితి వరకైన ఒత్తిడిచేయుట, చితుక కొట్టుట, చూర్ణము చేయుటయును అవసరమగును. అందుచే చాల తక్కువరకపు కాగితములైనచో తప్ప తక్కినవాటి విషయములో దంచుట ఎప్పుడును తప్పనిసరిగా చేయుదురు. అందుచే ఖండించుట, దంచుట, అను నీ క్రియావిధానముల వలన ఈ క్రింది సమష్టి ఫలితములు సిద్ధించును. నారదారముల నొండొంటిని విడదీయుట, చితుకగొట్టుట, చదునుచేయుట, జల సంయోగితము చేయుటయు కూడ వీనిచే చేకూరును. ఈ ఫలితముల కలయికను మనకు కావలసిన విధముగా మార్చి ఈ క్రియా విధానమును సవరించుట సాధ్యపడును. ఇట్లు చేయుట వలన మనకు కావలసిన ఏ ప్రమాణము లోనికై నను తయారుచేయబడు కాగితము యొక్క గుణవిశేషములను మార్పుచేయగలము. ముతకరకమగు అద్దుడు కాగితము నుండి నాజూకైన బ్యాంకు నోటుకాగితము, సిగరెట్ కాగితము వరకును గల రకరకములైన కాగితముల నిట్లు తయారుచేయవచ్చును. తుదకేర్పడు నారదారములు సూక్ష్మదర్శినితో గూడ గుర్తింపరానంత సూక్ష్మ భాగములుగా దంచుటవలన బ్యాంకునోటు కాగితము, సిగరెట్ కాగితము తయారుచేయబడును. అట్టి వివిధ నిష్పత్తులతో కూడిన ఫలితములను సాధించుటకు కావలసిన సవరింపుల విధానము కేవలము ఖండించు విధములోను, దంచెడి విధములోను మాత్రమే కాదు. అసలు నారదారముల యొక్క నిర్మాణ లక్షణములమీద కూడ ఇది ఆధారపడి యుండును. ప్రతి నారదారమును స్వకీయమైన ప్రత్యేక లక్షణములను కలిగియుండును. తనకు కావలసిన సవరణలను చేయుటలో కాగితపు నిర్మాత వీటిని మనస్సులో నుంచుకొనును. బలమైన కాగీతమును చేయుటకు, ఖండించుటకు తక్కువ ప్రాధాన్యమును చిరుకకొట్టుటకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యమును ఒసగవలెను. ఈ పరిస్థితులలో ప్రత్తి, జనుము, ఫ్లాక్సు (Flax) మొ. వాని నారదారముల పొడవుల చివరలను ఖండించి, విడబరచి, పెనవేసికొనునట్లు చేయుదురు. ఇట్లు చేయుటవలన అల్లిబిల్లిగా పెనవేసికొనుట, బలముకలిగియుండుట అను లక్షణము అభివృద్ధి యగును. ప్రత్తి నారయొక్క నులిపోగులను ఇట్లు తయారు చేసినచో అల్లిబిల్లిగా నున్న వలవలె లేక కిటికీ జాలరిపనివలె కనబడును. "ఫ్లాక్సు" జనుముల యొక్క నారదారము ఇట్లు గాక నార నులిపోగులు ముద్దలు కట్టి రంగువేయు కుంచె ఆకారముగా కనబడును. రోటిలో (beater) చితుక గొట్టుటచే నీటిని పీల్చుకొనుటవలన కలుగు సార్ధతాఫలితము కొన్ని నారదారముల రకములలో తక్కినవాటికంటే ఎక్కువ సులభముగా సిద్ధించును. "ఫ్లాక్సు" (Flax) జనుములయొక్క నారదారములు త్వరగా జలసంయోగము నందును. అప్పుడవి ఎప్పుడును రొంపివలె అంటుకొనున ట్లగపడును. ప్రత్తి ఆ విధముగా అగపడకపోవుటచేత, చేతితో తాకుటవలన దానిని సులభముగా గుర్తింపగలము. పండ్రెండుగాని, అంతకు ఎక్కువగాని గంటలవరకు దంచిన పిమ్మట, పదార్థము తడిని గ్రహించి పనికివచ్చునట్లు నలుగును. అట్టి పరిస్థితిలో కాగితము చేయు లోహ తంతువులపై పదార్థము ఎక్కువ నీటి పరిమాణమును తనలో నిలుపుకొన గలిగి యుండును. ఎండిన పిదప పదార్థము అధిక సంకోచమును పొందును. అట్లు పూర్తి చేసి తయారు చేయబడిన కాగితము గలగలమను చప్పుడును, గట్టితనమును ఎక్కువగా కలిగియుండును. దాని నేత మందము ఎక్కువ దగ్గరగా నుండును. సచ్ఛిద్రత (porous) తక్కువగా నుండును. సిరాను నిరోధించుటకై చేయవలసిన ఉపరితల నిర్మాణము యొక్క పరిమితి కూడ స్వల్పతరముగా మండును. అడుగు రేకు (bed plate) మీదను, గిరగిర తిరిగెడి డ్రమ్ము(revolving drum) వంటి దానిమీదను గల కత్తుల యొక్త కోణములను సరిచేయుటవలన, నరకుట యొక్షయు దంచుట యొక్కయు ఫలితములు సాధింపబడుచున్నవి.<noinclude><references/></noinclude> rdfq3iuou7hw6zd0592j5ydbm64unm4 104 154735 571046 448547 2026-08-22T04:51:41Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాగితపు పరిశ్రమ||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> 'నిమ్నకోణము'ను (Angle of Inclination) ఎక్కువ చేసిన కొలదియును తెగకొట్టెడి ఫలితము ఎక్కువ వేగవంతమై నారదారములు చిన్న చిన్న తుంపులు అగునట్లుగా ఏర్పడును. నిమ్న కోణము తక్కువైనకొలది ఎక్కువ నెమ్మదిగా చితుకగొట్టు చర్య అధికతరమగును. నరుకుటకును, చితుక గొట్టుటకును గల ప్రధానమైన 'భేద మిదియే. కాని ఆచరణములో సరుకుట, తరచుగా కడుగుట, తెలుపు చేయుట (Bleaching) అనువాటితొ కలిపి చేయు క్రియావిధానమై యున్నది. తక్కువగా కాని, ఎక్కువగా కాని దంచబడిన అర్ధ ద్రవ్యము నేరుగా కాగితముగా చేయబడును. అందుచే అద్దుడు కాగితము మొదలు బ్యాంకు నోటు కాగితము వరకును మధ్య వివిధ తరగతుల కాగితములు చేయుటకు వలయు పదార్థమందుండి తయారగుచున్నది. నరుకుట. దంచుటతోపాటు మరికొన్ని పరిపూర్తి చేసెడి క్రియా విధానములు కలవు. ఉపరితలమునకు ప్రత్యేక లక్షణములను గూర్చుట వీనిలో నొకటి. ఇదివరలో చెప్పినట్లు రంగుచాయ కల్పించుట, ఉపరితలమును సరిదిద్దుట (sizing) బరువెక్కించుట (loading) మెరుగు పెట్టుట (calendering) ఇట్టి క్రియావిధానములై యున్నవి. వాని విలువల ననుసరించియు, వాటి యువయోగ ఫలితముల ననుసరించియు,ఈ సహాయక క్రియావిధానము లలో వాడుక చేయు వస్తువులు సహజముగా ఎన్నుకొనబడుచున్నవి. ఉపరితలమును సరిచేయుటకొరకు జెలటిన్ (gelatine) కర్పూరద్రవమును బట్టీపట్టుటచే మిగులు రాసిన్ (Rosin) పటికతో కలిపి తరచు వాడబడుచున్నవి. ఇవిగాక పొల విరుగుడు (casein), గంజి, సిలికేట్ ఆఫ్ సోడా (silicate of soda) (వీనిలో ఎక్కువ ఆమ్లలక్షణము గల రకములు మంచివి), సబ్బులు (పటికతో కూడినవి), "విస్కోస్" (viscose) కూడ మొదట చెప్పబడినవానికంటె కొంత తక్కువ ప్రమాణములో ఉపయోగింపబడుచున్నవి. బరువెక్కించుట(loading). దీనికొఱకై చైనామట్టి (కాడివ్) ని, 'పెర్ల్ హార్డెనింగ్ ' (pearl hardening) (కాల్సియం సల్ఫేటు)ను సామాన్యముగా వాడుచున్నారు. 'కొంతతక్కువ ప్రమాణములోను, ప్రత్యేక ప్రయోజనములకొరకు, ఇతర పదార్థములు కూడ పూర్వము వాడియున్నారు. కొన్నిటిని నేడు కూడ వాడుచున్నారు. ఉదాహరణమునకు ఎక్ టెస్ట్రాస్' కు సన్నిహితమైన ఎగలైట్' (Agalite స్వచ్ఛమైన మెగ్నీషియం సిలికేట్). ఫ్రెంచ్ సీమ సున్నము మరియు సోపస్టోను ఇవి కాగితము యొక్క ఉపరితలమునకు చాల యెక్కువయైన పరిపూర్ణతను చేకూర్చుటకై సహాయపడుచున్నవి. ' హెవీస్టార్ ' (బేరియం సల్ఫేట్) ఛాయాచిత్రములకు పనికివచ్చు కాగితమును బరువెక్కించుటకు వినియోగపడుచున్నది. అత్యుత్తమ గుణవిశేషములు గల కాగితమును చేయునప్పుడు తప్పు, తదితర సమయములలో రోటి (beater) లోని కాగితపు గుజ్జునకు చైనామట్టి లేక 'పెర్ల్ హార్డెనింగ్ ' వంటి చౌకరకపు ఖనిజ భారక పదార్థమును కొలది ప్రమాణములో చేర్చుట పరిపాటియై యున్నది. ఇది కేవలము కల్తీ చేయుటగా భావింపరాదు. ఏమనగా కాగితపు రంధ్రములను పూరించుట, నిర్మాణపు మందఘును దగ్గరపడునట్లు చేయుట, దీనివలన ఏర్పడి, 'కాగితము అచ్చువేయు సిరాను ఎక్కువ సమాస వ్యాప్తిగా పీల్చుకొన గలదు. మెరుగు పెట్టుటవలన శ్రేష్ఠతరమైన ఉపరితలము సిద్ధించుటకు అది వీలుకలిగించును. అన్నిటి కంటె ముఖ్యలాభము, అది కాంతి నిరోధకత నెక్కువ చేయును. అందువలన రెండువైపులను వ్రాయుటకు వీలగు చౌకరకపు కాగితములను తయారుచేయుటకు అవకాశమును కల్పించును. ఖనిజ పదార్థముచే బరునెక్కించుట అధిక ప్రమాణములలో చేసినయెడల కాగితపు బలమును అది సహజముగా తగ్గించును. ముఖ్యముగా మడత పెట్టుటలో కలుగు శైథిల్యమును నిరోధించు శక్తులను ప్రత్యేకముగా తగ్గించును. రంగుపదార్థములను గాని, రంగువస్తువుల యొక్క ద్రావణములగాని రోటిలో నున్న గుజ్జులో కలుపుటవలన కాగితమునకు రంగుకలుగు చున్నది. స్పష్టముగా రంగు వేయబడిన కాగితము యొక్క ఉత్పత్తి కొలదిగా నుండును. మనకు ఇష్టము కాని రంగు చాయను సరిచేయు ముద్దేశ్యముతో చాల కాగితములందు రంగుపదార్థము యొక్క కొంత కలయిక యుండును. ఇట్లు తెలుపుచేయబడిన గుజ్జులుకూడ ఒక పసుపుచాయను నిలుపుకొని యుండును. కాని ఎరువును, నీలమును తగిన<noinclude><references/></noinclude> e37vhwiqadsbzu5hlqhnc2lnyc63qff 104 154736 571047 448548 2026-08-22T04:57:46Z A.Murali 3019 571047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాగితపు పరిశ్రమ}}</noinclude> ప్రమాణములలో కలుపుటవలన దానినుండి మంచి తెలుపు గల కాగితమును తయారు చేయవచ్చును. నిజమునకు అది తృప్తికరముగా సమమైన బూడిద వర్ణమే (Grey). నేటి వార్తాపత్రికల కాగిరములో తెలుపు యొక్క భ్రమను జయప్రదముగా కల్పింపగలుగుట గొప్ప పారిశ్రామిక విజయసాధనము. '''యంత్రముతో చేయబడు కాగితము:''' ఫ్రాన్సులోని 'ఎస్సోన్' కాగితపుమిల్లుల యజమానులగు మెస్సర్స్ డీడో కంపెనీ కొలువులో ఒక గుమాస్తాగా పనిచేయు లూయీ రాబర్టు అనునాతడు కాగితపు యంత్రమును కనిపెట్టెను (1798). ఈ కనిపెట్టుట ఈ పరిశ్రమకు గొప్ప ప్రోద్బలము నిచ్చెను. కాగితమును చౌక పరచుట, గుండ్రని చుట్టలుగా లభింపజేయుట, దీనివలన ప్రాప్తించిన ఫలితములు. ఈ నూతన కల్పన ఇంగ్లండులో హెన్రీ ఫౌర్డి నియర్ చే ప్రవేశ పెట్టబడెను. నే డతని పేరుమీదుగానే ఈ యంత్రము పిలువబడుచున్నది. అత్యుత్తమ తరగతికి చెందిన ప్రత్యేకపు కాగితముల విషయములో తప్ప, తక్కిన అన్ని సందర్భము లందును యంత్రముతో చేయ బడు కాగితము చేతికాగితమును ఈనాడు పూర్తిగా రంగమునుండి తొలిగించియున్నది. కాగితమును తయారుచేయు యంత్రము : కాగితపు యంత్రము యొక్క మొదటి భాగములో గుజ్జుయొక్క జారుడుముద్ద తడి అల్లికగా చేయబడును. దీనిని 'తడికొస’ (wet end) అని పిలుచుచున్నారు. ఎండించుట, కుడి మెరుగులు పెట్టుటయును జరుగు ఆవలి చివర దీనికి వ్యతిరేకముగా 'పొడికొస' (dry end) అని పిలువబడు చున్నది. లోహతంతువు ఒక పొడుగైన అంతు లేని ఇత్తడి తీగల వల యల్లికతో నిర్మింపబడిన వస్త్రమై యున్నది. ఇది సుమారు 40 నుండి 50 అడుగుల పొడవును, 70 నుండి 90 అంగుళముల వెడల్పును సామాన్యముగా కలిగియుండును. ఒక్కొక్కప్పుడు ఇది 240 అం. వెడల్పు వరకునుగూడనుండి, అంగుళమునకు 60 నుండి 70 వరకు లోహపు తీగెలను కలిగియుండును. గుజ్జుయొక్క జారుడు ముద్దలో గుజ్జు 2.3% బలము కలదిగా నుండునట్లు తయారు చేయబడును. అప్పు డది పదార్థపు పెట్టెనుండి ఎక్కువ యెత్తులో నున్న ఒక చిన్న 631 కాగితపు పరిశ్రమ పెట్టెలోనికి గొట్టముద్వారా పైకి తోడబడును. కలగలి పిన లేక తెల్లని నీటిలో (white water) అది. 75%-1% బల మేర్పడునట్లు పలుచన చేయబడును. అక్కడినుండి అది ఒ ఇసుకబోను (sand trap) లోనికి ప్రవ హించును. ఈ యిస్కు'బోను మెలికలు తిరిగెడి కాలువగా నుండి, బరువైన సూక్ష్మపదార్థ భాగములేవైన యున్నచో వానిని దిగబడునట్లు చేయును. అక్కడినుండి ఆ ప్ర హము ఏవైన కొద్ది పెద్దపియగు సూక్ష్మపదార్థ భాగము లున్నచో వానిని ఆపుచేయుటకొరకై ఒక జల్లెడ గుండా ప్రవహింపజేయబడును. జల్లెడనుండి గుజ్జు 'బ్రెస్టు ' (Breast Box) అను పెట్టెలోనికి పోవును. ఈ పెట్టె యొక్క వెడల్పు యంత్రములోని లోహరంతువు యొక్క వెడల్పుతో సమానముగా నుండును. అప్పుడా ద్రవము అంకులేని లోహరంతువునొద్దకు ముందుకు ప్రవ హించును. ఈ లోహరంతువు ముందునకు కదలుచుండగా దాని మీదకు ఒక చిన్న వెడల్పయిన పరికరము (sprea- der or Slice) గుజ్జును హెచ్చుతగ్గులు లేక సమానముగా నుండునట్లు పరచును. ఇట్లు ఒక ఎడ తెగని తడిపొరలే 'వస్త్రమువంటి నిర్మాణము' (web) లోహతంతువుగో సమానమైన వెడల్పుగలిగినదై క్రమముగా నేర్పడును. నీరు లోహరం గువుగుండా కారిపోవు వ్యవధిలో లోహ తంతువు యొక్క రెండు చివరలనుండియు కాగితపు గుజ్జును కారిపోనీయకుండ జేయుటకై రెండు వై పులను 'డేకెల్' (deckle) పెట్టి అమర్పబడి యుండును. ఇది 'వల్కనైజ్డ్ రబ్బరు' (vuicanised rubber) తో చేయబడి యుండును. మరియు దాని కనుబంధమైన ఉపరి తలముతో దగ్గరి సంబంధము కలిగి ఇది లోహతంకువు యొక్క వేగముతో నే కదలుచుండును. అక్కడినుండి ఈ కాగితపు వస్త్రము పొడి కొసయొద్దకు పోవును. ఆ యంత్రభాగము నీటిని తొలగించి కాగితపు టల్లికను దృఢపరచెడి గుండ్రముగా తిరుగు ముద్రాయంత్ర (press rolls) పరంపరను కలిగి యుండును. అక్కడి నుండి ఆవిరిచే వేడిచేయబడిన స్తూపముల వద్దకు పోయి అది ఎండి, కాగితము తయారగును. అక్కడినుండి మరి కొన్ని రోలర్ల మీదుగాపోయి, అది మెరుగు పెట్టబడును. ఆవిరిచే వేడిచేయబడి, ఎండించుటకు వినియోగపడు<noinclude><references/></noinclude> qfzalgqmjjfkbwbmtcyu96xmcjrcirh 571065 571047 2026-08-22T10:34:59Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాగితపు పరిశ్రమ}}</noinclude> ప్రమాణములలో కలుపుటవలన దానినుండి మంచి తెలుపు గల కాగితమును తయారు చేయవచ్చును. నిజమునకు అది తృప్తికరముగా సమమైన బూడిద వర్ణమే (Grey). నేటి వార్తాపత్రికల కాగిరములో తెలుపు యొక్క భ్రమను జయప్రదముగా కల్పింపగలుగుట గొప్ప పారిశ్రామిక విజయసాధనము. '''యంత్రముతో చేయబడు కాగితము:''' ఫ్రాన్సులోని 'ఎస్సోన్' కాగితపుమిల్లుల యజమానులగు మెస్సర్స్ డీడో కంపెనీ కొలువులో ఒక గుమాస్తాగా పనిచేయు లూయీ రాబర్టు అనునాతడు కాగితపు యంత్రమును కనిపెట్టెను (1798). ఈ కనిపెట్టుట ఈ పరిశ్రమకు గొప్ప ప్రోద్బలము నిచ్చెను. కాగితమును చౌక పరచుట, గుండ్రని చుట్టలుగా లభింపజేయుట, దీనివలన ప్రాప్తించిన ఫలితములు. ఈ నూతన కల్పన ఇంగ్లండులో హెన్రీ ఫౌర్డి నియర్ చే ప్రవేశ పెట్టబడెను. నే డతని పేరుమీదుగానే ఈ యంత్రము పిలువబడుచున్నది. అత్యుత్తమ తరగతికి చెందిన ప్రత్యేకపు కాగితముల విషయములో తప్ప, తక్కిన అన్ని సందర్భము లందును యంత్రముతో చేయబడు కాగితము చేతికాగితమును ఈనాడు పూర్తిగా రంగమునుండి తొలిగించియున్నది. '''కాగితమును తయారుచేయు యంత్రము :''' కాగితపు యంత్రము యొక్క మొదటి భాగములో గుజ్జుయొక్క జారుడుముద్ద తడి అల్లికగా చేయబడును. దీనిని 'తడికొస’ (wet end) అని పిలుచు చున్నారు. ఎండించుట, తుది మెరుగులు పెట్టుటయును జరుగు ఆవలి చివర దీనికి వ్యతిరేకముగా 'పొడికొస' (dry end) అని పిలువబడు చున్నది. లోహతంతువు ఒక పొడుగైన అంతులేని ఇత్తడి తీగల వల యల్లికతో నిర్మింపబడిన వస్త్రమై యున్నది. ఇది సుమారు 40 నుండి 50 అడుగుల పొడవును, 70 నుండి 90 అంగుళముల వెడల్పును సామాన్యముగా కలిగియుండును. ఒక్కొక్కప్పుడు ఇది 240 అం. వెడల్పు వరకునుగూడనుండి, అంగుళమునకు 60 నుండి 70 వరకు లోహపు తీగెలను కలిగియుండును. గుజ్జుయొక్క జారుడు ముద్దలో గుజ్జు 2.3% బలము కలదిగా నుండునట్లు తయారు చేయబడును. అప్పు డది పదార్థపు పెట్టెనుండి ఎక్కువ యెత్తులో నున్న ఒక చిన్న పెట్టెలోనికి గొట్టముద్వారా పైకి తోడబడును. కలగలిపిన లేక తెల్లని నీటిలో (white water) అది. 75%-1% బల మేర్పడునట్లు పలుచన చేయబడును. అక్కడినుండి అది ఒక ఇసుకబోను (sand trap) లోనికి ప్రవహించును. ఈ యిసుకబోను మెలికలు తిరిగెడి కాలువగా నుండి, బరువైన సూక్ష్మపదార్థ భాగములేవైన యున్నచో వానిని దిగబడునట్లు చేయును. అక్కడినుండి ఆ ప్రవాహము ఏవైన కొద్ది పెద్దవియగు సూక్ష్మపదార్థ భాగము లున్నచో వానిని ఆపుచేయుటకొరకై ఒక జల్లెడ గుండా ప్రవహింపజేయబడును. జల్లెడనుండి గుజ్జు 'బ్రెస్టు బాక్సు'(Breast Box) అను పెట్టెలోనికి పోవును. ఈ పెట్టె యొక్క వెడల్పు యంత్రము లోని లోహతంతువు యొక్క వెడల్పుతో సమానముగా నుండును. అప్పుడా ద్రవము అంతులేని లోహరంతువునొద్దకు ముందుకు ప్రవహించును. ఈ లోహతంతువు ముందునకు కదలుచుండగా దాని మీదకు ఒక చిన్న వెడల్పయిన పరికరము (spreader or Slice) గుజ్జును హెచ్చుతగ్గులు లేక సమానముగా నుండునట్లు పరచును. ఇట్లు ఒక ఎడ తెగని తడిపొరలేక 'వస్త్రమువంటి నిర్మాణము' (web) లోహతంతువుతొ సమానమైన వెడల్పుగలిగినదై క్రమముగా నేర్పడును. నీరు లోహతంతువుగుండా కారిపోవు వ్యవధిలో లోహతంతువు యొక్క రెండు చివరలనుండియు కాగితపు గుజ్జును కారిపోనీయకుండ జేయుటకై రెండు వైపులను 'డేకెల్' (deckle) పెట్టి అమర్పబడి యుండును. ఇది 'వల్కనైజ్డ్ రబ్బరు' (vuicanised rubber) తో చేయబడి యుండును. మరియు దాని కనుబంధమైన ఉపరితలము తో దగ్గరి సంబంధము కలిగి ఇది లోహతంతువు యొక్క వేగముతోనే కదలుచుండును. అక్కడినుండి ఈ కాగితపు వస్త్రము పొడి కొసయొద్దకు పోవును. ఆ యంత్రభాగము నీటిని తొలగించి కాగితపు టల్లికను దృఢపరచెడి గుండ్రముగా తిరుగు ముద్రాయంత్ర (press rolls) పరంపరను కలిగి యుండును. అక్కడి నుండి ఆవిరిచే వేడిచేయబడిన స్తూపముల వద్దకు పోయి అది ఎండి, కాగితము తయారగును. అక్కడినుండి మరికొన్ని రోలర్ల మీదుగాపోయి, అది మెరుగు పెట్టబడును. ఆవిరిచే వేడిచేయబడి, ఎండించుటకు వినియోగపడు<noinclude><references/></noinclude> cm66hqctum1sq77et286yvylx9atlj0 104 154737 571069 448549 2026-08-22T10:57:45Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాగితపు పరిశ్రమ||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> స్తూపములు సామాన్యముగా రెండు, అంతకంటె ఎక్కువ భాగములు లేక వేడి గాలి గొట్టములుగా విడదీయబడి యుండును. వీనిమధ్య 'ఒత్తిడి స్తూపములు' (Nip rolls) ఉండి, ఇంకను తడి ఆరకుండగనే కాగితమును నునుపుగా జేయును. డెకెల్ పట్టీలు (Deckle Straps) కాగితపు వెడల్పును స్థిరపరచుటకై ఏర్పాటు చేయబడుచున్నవి. గుజ్జుగా చేయబడిన అర్ధద్రవ్యము లోహతంతువుపై పరుపబడినది మొదలుకొని, అది 'బ్రెస్టుబాక్సు' ద్వారా వెలువడి వచ్చునప్పుడు కాగితపు టల్లిక తన అంచులను నిలబాటు చేసికొన గల్గునట్లు ఎండువరకును ఈ డెకెల్ పట్టీలు (Deckle Straps) కాగితపు గుజ్జు ద్రవము వెంబడినే దానికి మార్గదర్శకముగా అనుసరించుచు వచ్చును. ఈ డెకెల్ పట్టిల ఈ డెకెల్ పట్టీల మధ్యదూరమునకు కావలసినట్లుగా హెచ్చించవచ్చును, లేక తగ్గింపవచ్చును. ఇట్లు చేయుటవలన కాగితపు వెడల్పును కావలసిన విధముగా మార్పుచేసికొన వచ్చును. లోహతంతువును దాని స్థానమునందు నిలుపుటకై 'ట్యూబ్ రోల్సు' యొక్క పరంపర యుండును. వీనికిని లోహతంతువునకును మధ్య ఇవి కలియు తావుల వెంబడినే చదునైన ఒక రాగి లేక కర్రతొట్టి (tray) అమర్చబడి యుండును. దీనిలోనికి లోహతంతువునుండి జారెడు నీరు ప్రవహించును. ఈ తెల్లని నీటిలో కాగితపు గుజ్జుయొక్క తునకలుండును. ఈనీరు లోతైన తొట్టెలోనికి ప్రవహించునట్లు చేయబడును. అందుండి దానిని తోడి గుజ్జుతునకలను మరల ఉపయోగించెదరు. లోహతంతువు యొక్క ఆవలి కొన యొద్ద రెండు లేక అంతకంటే ఎక్కువ పీల్చేడి పెట్టెలు (Suction Boxes) ఉండును. నీటిని ఇంకను ఎక్కువగా తొలగించుట వీని ప్రయోజనము. వీనికి మధ్య 'డేండీ రోల్' (Dandy Roll) అనబడు ఒక లోహతంతువుతో చేయబడిన స్తూపము వంటి ఆకారముండును. ఇది నీటి గుర్తును,అలను లేక ఉంచబడిన గుర్తులను కాగితమున కిచ్చుట కుపకరించును. లోహతంతువు కొక కొననున్న బ్రెస్ట్ రోలు ఆధారము నుండి వేరొక కొన నున్న 'మొదటి 'పీల్చేడి పెట్టె' వరకును ఉన్న యంత్రము యొక్క చట్రము ఒక బలమైన జత కీళ్ల మీద వ్రేలాడునట్లు చేయబడును, ఇది యిటువటు క్షితిజ సమాంతరము గా సంచలసమునందుటకు శక్తి గలిగియుండును. సవరించుటకు వీలైన 'ఎక్సేంట్రిక్' అగు యంత్రభాగమునకు నీలచే తగు విధముగా బిగించబడునదై క్షితిజ సమాంతరముగా సంబంధము కలిపెడి ఒక కడ్డీ ఈ సంచలనము కలిగించుటకు సాధనముగా నుండును. చేతి కాగితమునకు చేతితో వలెనే ఈ సంచలనమిచ్చుట కాగినపుటల్లిక ఏర్పడుటకు తోడ్పడుచున్నది. రెండవ 'పిల్చెడి పెట్టె' నుండి తడితో నున్న గుజ్జు యొక్క అల్లిక 'చదును చేయు' స్తూపములకు (Couch Rolls) మధ్య నుండి పోవునట్లు చేయబడును. చేతి కాగితము తయారుచేయుటలోని 'చదునుచేయుట' తో గల పోలికను బట్టి వీనికి పేరు పెట్టబడినది. వీటివలన ఇంకను మిగిలిన నీరు ఒత్తి, ఓడ్చబడి, శద్ధ్వారా కాగితపు టల్లికకు తగిన గట్టీ దనము కలిగి, లోహతంతువు నుండి విడివడుటకు వీలు కలుగును. ఇదియే ఈ స్తూపముల వలని ప్రయోజనము. ఈ చదునుచేయు స్తూపములను మీట (levers) ల తోను, బరువులతోను కప్పుట వలన కాగితపు టల్లిక మీద నున్న ఒత్తిడిని సరిచేయుచుందురు. ఆధునిక యంత్రములలో పై చదును స్తూపము లేక క్రింది చదును స్తూపము మాత్రముండును. దీనికి ఎగపీల్చుట (suction) ద్వారా నీటిని తొలగించు ఏర్పాటు ఉండును. కాగితపు టల్లిక యిప్పుడు పూర్తిగా ఏర్పడి తడికాగితముగా తయారగును. అప్పుడది రెండు ఒత్తుడు స్తూపముల ఏర్పాట్ల ద్వారాపోయి యంత్రపు పొడి కొనకు చేరును. ఎండించుట ఎంత మృదువుగా, ఎంత క్రమముగా చేసిన, అంతిమ ఫలిత మంత బాగుండును. త్వరగా నెండించుట అంత లాభదాయకము కాదు. అట్లుచేసినచో సంకోచము హెచ్చుతగ్గులు కలిగినదై మితిమీరి యుండును. అందుచే కాగితము పెళుసుగా వచ్చును. వేడిచేయు ప్రదేశపు వైశాల్యము అందుచే సాధ్యమైనంత పెద్దదిగా చేయబడును. ఇది దానికొక కారణము, అంతియగాక యంత్రములు చాలవేగముతో నడుపబడును. కావున ఎండించు స్తూపములు బహు సంఖ్యాకములుగా వాడబడును. మొదటి ' రెండు మూడు స్తూపములలో మిక్కిలి యెక్కువ ఇగురుట లేక ఆరుట జరుగును. ఇవి తప్ప తక్కిన స్తూపములన్నియు ఎడతెగని సంచారము చేసెడి ఉన్ని అల్లికల (felts) వంటి వానిచే ఆవరింపబడి<noinclude><references/></noinclude> azgyhsf9kh8kkiu4rknkiw56bx3s2y5 104 154738 571077 448550 2026-08-22T11:28:10Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాటన్, సర్ ఆర్థరు థామస్}}</noinclude><section begin="682A" />యుండును. ఒకమారు ఒక తలమును, రెండవమారు కాగితపు రెండవ తలమును వేడిచేయు ప్రదేశమును స్పర్శించునట్లు వేడిగాలి గొట్టములు ఈ స్తూపములకు అమర్పబడియుండును. ఎండించెడి స్తూపములు సాధారణముగా రెండు లేక మూడు కూర్పులు లేక వేడిగాలి గొట్టములుగా విడదీయబడి యుండును. వీనిమధ్య ఒత్తెడి స్తూపములు (Nip Rolls) ఉండును. ఇవి కాగితము ఇంకను తడిగా నుండి మార్పునొందు స్థితిలో నుండగనే దానిని చదును చేసి, నునుపుపరచుటకు వినియోగించును. ఎండించిన తర్వాత మెరుగు పెట్టుట జరుగును. మెరుగు పెట్టు స్తూపముల యొక్క రెండు మూడు కూర్పులు, లేక వేడిగాలి గొట్టములు సాధారణముగా దీనికొఱకు అమర్పబడును. కావలసిన తలము యొక్క ప్రమాణము (grade) ననుసరించి, ఈ యేర్పాటు చేయబడును. ఈ మెరుగు బెట్టు స్తూపములు దృఢీకృతమైన ఇనుపరోలర్ల (chilled Iron Rolls)తో చేయబడిన నిట్టనిలువు గొట్టములుగా నుండును. సామాన్యముగా నివి అయిదు ఉండును. ఒక దానిలో నొకటి గిరగిర తిరుగుచుండును. వీనిలో కొన్ని ఆవిరితో వేడిచేయుటకు వీలుగా రంధ్రములుచేయబడి యుండును. ప్రతి గాలిగొట్టము పైనను ఉన్న మీటలు (levers) సరిచేయుట వలన కావలసినప్పుడు వానిపై నొత్తిడి యుపయోగింపబడును. తుదకు కాగితము చల్లబరచెడి స్తూపములవద్దకు పోవును. అవసరమైనచో నీటిని చల్లి, కాగితమును చల్లబరచి, దానిని ఒక రీలుమీద గుండ్రముగా చుట్టుదురు. కదలుచుండగా యంత్రముయొక్క వేగము తరచు మార్చవలసి వచ్చును. వివిధభాగముల యొక్క వేగము పరస్పరము కొద్ది మార్పు చెందుటకు వీలుగా సవరించుటకు తగిన యేర్పాట్లు చేయబడి యున్నవి. వేరు వేరు దళసరితనములకొరకుమ, వేరువేరు గుజ్జుపదార్థములు కొరకును కావలసిన రీతిగా కాగితపు టల్లిక వేరువేరు విధములుగా సంకోచ వ్యాకోచములు పొందుటకు ఈ ఏర్పాట్లుపకరించును. శ్రేష్ఠతరమైన తరగతికి చెందిన కాగితములను తయారుచేయు కర్మాగారములలో 90 అం. వెడల్పుగల యంత్రములను సాధారణముగా నుపయోగింతురు. అంతకంటే నెక్కువ వెడల్పుగల యంత్రములకంటె కూడ అవి ఎక్కువ చిక్కని నేతగలిగినట్టియు, సమానవ్యాప్తి కలిగినట్టియు కాగితములను తయారు చేయును. కాని వార్తా పత్రికల కుపయోగించు కాగితములు 240 అం. ల వెడల్పువరకు ఉండి, నిమిషమునకు 1200 అ. వరకును తయారగును. మొదటి రకపు యంత్రములు వారమునకు 20-40 టన్నులు వరకును, రెండవ రకపు యంత్రములు 750 టన్నుల వరకును కాగితము నుత్పత్తి చేయును. {{right|వి. యన్.}} <section end="682A" /> <section begin="682B" />'''కాటన్, సర్ ఆర్థరు థామస్ :''' సర్ ఆర్థర్ థామస్ కాటన్ మహాశయుడు ఇంగ్లండు దేశములో ఆక్సుఫర్తునకు సమీపములో నున్న ఉడ్ కొట్ గ్రామములో 15-5-1803 తారీఖున జన్మించెను. స్థాపత్య విద్యలో (Engineering) పట్టభద్రుడయిన తరువాత కాటన్ 1821 మే నెలలో ఇండియాదేశమునకు తూర్పు ఇండియా కంపెనీ ఉద్యోగిగా పచ్చెను. కంపెనీవారాతనిని కన్యాకుమారీ ఆగ్రము దగ్గరకు కొన్ని ప్రణాళికలను గూర్చిన ప్రాథమికా న్వేషణములు గావించుటకై పంపిరి. పాంబన్ జలసంధిని లోతు చేసి, ఓడలు పోవునట్లు చేయవచ్చునని కాటన్ ఒక పథకము వేసి పంపెను. కాని కంపెనీ అప్పటిలో ఆ పథకమును ఆమోదించలేదు. 1824 లో బర్మాయుద్ధము వచ్చెను. కంపెనీవారి పనుపున కాటన్ ఆ యుద్దములో పని చేసినాడు. యుద్ధము ముగిసి కాటన్ ఇండియాకు వచ్చినతరువాత 1828 లో కంపెనీవారాయనను దక్షిణ భారత దేశములో నీటివనరులను కల్పించి అభివృద్ధిచేయు పనిలో నియమించిరి. దక్షిణ భారతములో ఎన్నో సదులున్నవి. అయిననేమి ? ఏటేటా కరవులు వచ్చుచునే యుండెడివి. ఆ కరవుల వాతబడి అసంఖ్యాకులయిన ప్రజలు మరణించుచునే యుండెడివారు. ఇదంతయు చూచి, సధులకు ఆనకట్టలు కట్టి, కాలువలు తీసి, నీటివనరు లేర్పాటుచేసి ప్రజల బాధలు తొలగించవచ్చునని ఇంజనీర్ కాటన్ ఊహచేసెను. కొన్ని పథకములను వేసి తూర్పుఇండియా కంపెనీవారిముందు ఉంచెను. అప్పటి రాజకీయ ప్రయోజనములను పురస్కరించుకొని, రైల్వేలను నిర్మించుటయే తత్ క్షణ కర్తవ్యమని భావించుచున్న కంపెనీ అధికార <section end="682B" /><noinclude><references/></noinclude> 07i3dcjelnr4u86vofr6mu5e1voogkc 104 154739 571078 448551 2026-08-22T11:49:09Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాటన్, సర్ ఆర్థరు థామస్|| సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> వర్గములతో వాదించి, కాటన్ వారిని ఒప్పించి, నీటిపారుదల సౌకర్యములను కలిగించు ప్రయత్నము లను ఆచరణములోనికి తెచ్చెను. మొట్టమొదట తమిళనాడులోని కావేరి, కొలరూగా అను నదులమీద ఆనకట్టలను కాటన్ నిర్మించెను. వీటివల్ల వరదల ప్రమాదము తొలగిపోవుటేగాక తిరుచ్చిరపల్లి, తంజావూరు జిల్లాలకు నీటిపారుదల వసతు లేర్పడినవి. ఈ రెండు ఆనకట్టలు 1836 లో పూర్తిచేయబడినవి. ఇదిగాక కొలరూగా నదిపైన 70 మైళ్ళు దిగువగా మరొక ఆనకట్టను నిర్మించి దక్షిణ ఆర్కాటు జిల్లాకు కూడ కాటన్ నీటివసతులు కల్పించెను. {{Css image crop |Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf |Page = 683 |bSize = 600 |cWidth = 188 |cHeight = 278 |oTop = 272 |oLeft = 209 |Location = center |Description = }} గోదావరీనదికి ఆనకట్ట పథకము 1845 లో తయారు చేసి ఇతడు మద్రాసు ప్రభుత్వమునకు సమర్పించెను. ధవళేశ్వరము దగ్గర ఈ ఆనకట్టను కట్టదలచినచోట మొత్తము పొడవు 6287 గజములు. కాని సదిమధ్య మూడు లంక లుండుటచే నిర్మించవలసిన ఆనకట్ట మొత్తము పొడవు 3946 గజములే. ఇది బ్రహ్మాండమయిన పనియే! గోదావరీ ఆనకట్ట నిర్మాణము 1847 లో ప్రారంభమయినది. ఐదేండ్లలో (1852) ఆనకట్ట నిర్మాణము పూర్తి అయినది. ఈ లోగానే కాలువల త్రవ్వకము పనులుకూడ పూర్తి గావింపబడినవి. దిగువ గోదావరి ప్రాంతములో కరపురాకాసికి ఉద్వాసన చెప్పబడినది. కృష్ణానదిమీద బెజవాడవద్ద ఆనకట్టకు పథకము తయారుచేసినవాడు సర్ హెన్రీ అట్వేల్ లేక్ అను నాతడు, ఆ పథకమును కాటన్ బలపరచినాడు. సర్" లేక్ ప్రారంభించిన కృష్ణ ఆనకట్టను చార్లెసు ఆర్ పూర్తి గావించినాడు. ఈ చార్లెను ఆర్' అను నాతడు కాటన్ కు శిష్యుడే. కృష్ణానది ఆనకట్ట నిర్మాణము కూడ కాటన్ సలహాలతోనే పూర్తి అయినది. దీని నిర్మాణకాలము 1852-1855. ఆ తరువాత పెన్న నదిమీద నెల్లూరుదగ్గర ఆనకట్ట నిర్మాణమునకై కాటన్ కృషి గావించినాడు. నెల్లూరు ప్రాంతము ఇందుమూలముగా ధాన్యాగారముగా ప్రసిద్ధి కెక్కి ఆ ప్రాంతపు ప్రజలు సుఖించుచున్నారు. పిమ్మట పాలార్, దీయార్, వెల్లార్ అను నదులమీద కూడ ఆనకట్టలు నిర్మించుటకు అతడు కృషి గావించినాడు. గోదావరి, కృష్ణా, కావేరీనదులకంటే ఇవన్నియు చాల చిన్నవి. అయినను, వీటివల్ల కూడ ఆయా ప్రాంతీయ ప్రజలకు క్షామబాధ తొలగిపోయినది. మధురజిల్లాకు జీవన ధాత్రియైనది పెరియార్ నది, పెరియార్ ప్రాజెక్టుకు కూడ ప్రణాళికను తయారుచేసినది కాటన్ మహాశయుడే. 1877 6 ఆంధ్ర, దక్షిణ జిల్లాలలొ మహాక్షామము వచ్చినది. "డొక్కల కరవు" అను పేరుతో ఇది ప్రసిద్ధమయినది. ఈ కరవువల్ల 77 లక్షలనుంది చనిపోయిరి. అయితే ఈ రకపు బాధలు నీటి పారుదల సౌకర్యము లున్న ప్రాంతములకు' ఏమాత్రము సోకలేదు. అంతేగాక, ఆనకట్ట లున్న జిల్లాలనుంచి ఆహారపదార్థములను కరపుచే పీడితము లయిన ప్రాంతములకు పంపుటకు అవకాశము కలిగినది. ఈవిధముగా కాటన్ మహాశయుడు దీర్ఘ దృష్టితో నిర్మించిన ఆనకట్టలవల్ల అసంఖ్యాక జనులకు మహోపకారము జరిగినది. 1862 లో కాటన్ పదవీవిరమణ గావించెను. కాని, అటు తరువాత కూడ ఇతడు ఇంజనీరింగు సలహాదారుడుగా పనిచేయుచునే యుండెను. కృష్ణపై కర్నూలు దగ్గర ఆనకట్ట నిర్మాణమునకు ఆయన పథకము వేసినాడు. కాని ఆయన ఉద్యోగకాలములో అది జరుగలేదు. తరువాత ఈ ఆనకట్ట విషయములో ఆయన సలహాలను ఇచ్చుచునే యుండెను. దీని నిర్మాణ విషయమై శ్రద్ధ వహించినాడు. కర్నూలు సమీపములోని సుంకేశులదగ్గర ఆనకట్ట తయారయినది. కాని ఆ ప్రాంతపు ప్రజలు నీటిని వాడుకొనక దాని యుపయోగము సరిగా పొందజాలకపోయినారు.<noinclude><references/></noinclude> 9mac5uhtqf8a205rfrs88h6xwra53f0 0 156206 571021 452014 2026-08-21T17:56:02Z Vjsuseela 1850 571021 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = | తదుపరి = సంచిక 2 | వివరములు = |సంవత్సరం=1922 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol 6, No.1 (1922).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]<center>== {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/శారదోత్సవము (నాటకము)|1. శారదోత్సవము (నాటకము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధఠాకూర్|రవీంద్రనాధఠాకూర్ గారు]]}} |{{DJVU page link|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|2. త్యాగరాజ మొదల్యారు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరు గురురాజారావు|ఆలూరు గురురాజారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|13}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|3. రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శ్రీ శేషాద్రిరమణ కవులు]]}} |{{DJVU page link|19}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పొలములు (పద్యములు)|4. పొలములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయుడు|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/గ్రంథ పఠనము|5. గ్రంథ పఠనము]]}} |{{DJVU page link|23}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పల్నాటి వీరచరిత్రము|6. పల్నాటి వీరచరిత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పేట బాపయ్య|పేట బాపయ్య గారు ]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ|7. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, విశాఖపట్టణము]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము|8. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి|ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|9. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)|10. ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు|నండూరి వేంకటసుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} altk07om5lcq9i17nx1jbkx7a59r582 571023 571021 2026-08-21T18:26:49Z Vjsuseela 1850 571023 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 2|సంచిక 2]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1922 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol 6, No.1 (1922).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]<center>== {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/శారదోత్సవము (నాటకము)|1. శారదోత్సవము (నాటకము)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రవీంద్రనాధఠాకూర్|రవీంద్రనాధఠాకూర్ గారు]]}} |{{DJVU page link|10}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/త్యాగరాజ మొదల్యారు|2. త్యాగరాజ మొదల్యారు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆలూరు గురురాజారావు|ఆలూరు గురురాజారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|13}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/రాపాక లక్ష్మీపతి కవి|3. రాపాక లక్ష్మీపతి కవి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శ్రీ శేషాద్రిరమణ కవులు]]}} |{{DJVU page link|19}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పొలములు (పద్యములు)|4. పొలములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయుడు|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/గ్రంథ పఠనము|5. గ్రంథ పఠనము]]}} |{{DJVU page link|23}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/పల్నాటి వీరచరిత్రము|6. పల్నాటి వీరచరిత్రము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పేట బాపయ్య|పేట బాపయ్య గారు ]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ|7. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, విశాఖపట్టణము]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము|8. విశాఖపట్టణ మండల గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి|ముద్దాసోమప్ప శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|9. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 1/ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)|10. ముద్దుల నా యెంకి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు|నండూరి వేంకటసుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|25}} }} dzs8gckbwnv7alavrfurtts5sl5k90m 0 156252 571022 452094 2026-08-21T18:11:09Z Vjsuseela 1850 571022 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 2]] | రచయిత = అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 1|సంచిక 1]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3|సంచిక 3]] | వివరములు = |సంవత్సరం= 1922 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.2 (1922).pdf " from=1 to=1 /> {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]<center>== {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/కవిత్వతత్వము|1. కవిత్వతత్వము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దువ్వూరి రామిరెడ్డి|దువ్వూరి రామిరెడ్డి గారు ]]}} |{{DJVU page link|33}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రమాత (పద్యములు)|2. ఆంధ్రమాత (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి|అనంతపంతుల రామలింగ స్వామి గారు ]]}} |{{DJVU page link|37}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము|3. ఆర్యుల ఉత్తరధృవ నివాసము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బాలగంగాధర తిలక్|బాలగంగాధర తిలక్ గారు ]]}} |{{DJVU page link|38}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/మల్లిక (పద్యములు)|4. మల్లిక (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి|వడ్డాది సుబ్బారాయ కవి గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/చంచలపు వలపు (పద్యములు)|5. చంచలపు వలపు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యస్. రాఘవ అయ్యంగారు|యస్. రాఘవ అయ్యంగారు గారు ]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/అర్థానుస్వారము|6. అర్థానుస్వారము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి |యస్. వఝుల చినసీతారామస్వామి శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|42}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)|7. ఆంధ్ర దేశాభిమాని (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకట శర్మ|మంగిపూడి వేంకట శర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|49}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు|8. ఆంధ్రభాషా ప్రస్తుతస్థితి అభివృద్ధి పొందు మార్గములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు|ఆచంట సూర్యనారాయణరాజు గారు]]}} |{{DJVU page link|51}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరము|9. శ్రీ క్రియాశక్తి యొడెయరు గ్రంధనిలయము, ధర్మవరముు]]}} |{{DJVU page link|59}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/పితృపూజ|10. పితృపూజ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు|ఎల్లమరాజు వేంకట నారాయణభట్టు గారు]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి|11. సీతారామ గ్రంధాగారము, సిద్ధపల్లి]]}} |{{DJVU page link|61}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 5/సంచిక 2/నండూరి బాషయమంత్రి|12. నండూరి బాషయమంత్రి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పులిపాక వేంకట రామారావు|పులిపాక వేంకట రామారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|63}} }} td648vhis6jgbhoe838ubtlzkwxcw1z 0 156290 571024 452208 2026-08-21T18:29:28Z Vjsuseela 1850 571024 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 2|సంచిక 2]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4|సంచిక 4]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1923 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.3 (1923).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]<center>== {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/ఆచారక్షయము (పద్యములు)|1. ఆచారక్షయము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|73}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/దాసు శ్రీరామపండితులు |2. దాసు శ్రీరామపండితులు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దాసు దామోదరరావు|దాసు దామోదరరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|74}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/పిచ్చిపిల్లా! (పద్యములు)|3. పిచ్చిపిల్లా! (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దుగ్గిరాల రాఘవ చంద్రయ్య |దుగ్గిరాల రాఘవ చంద్రయ్య గారు]]}} |{{DJVU page link|80}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/చిత్రదర్శనము|4. చిత్రదర్శనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొత్తపల్లి సుబ్బన్నాచార్యులు |కొత్తపల్లి సుబ్బన్నాచార్యులు గారు]]}} |{{DJVU page link|82}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/వాసంతస్మృతి (పద్యములు)|5. వాసంతస్మృతి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నోరి నరసింహ శాస్త్రి|నోరి నరసింహశాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|84}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/సంకేతస్థానము|6. సంకేతస్థానము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:చింతా దీక్షితులు|చింతా దీక్షితులు గారు]]}} |{{DJVU page link|84}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/గ్రంథాలయములు - అప్పుడు- ఇప్పుడు|7. గ్రంథాలయములు - అప్పుడు- ఇప్పుడు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆకుండి వెంకటశాస్త్రి|ఆకుండి వెంకటశాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|85}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/పాపరాజకవి ప్రశంస (పద్యములు)|8. పాపరాజకవి ప్రశంస (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:గున్నేపల్లి అక్షయలింగము|గున్నేపల్లి అక్షయలింగము గారు]]}} |{{DJVU page link|85}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/పశ్చిమగోదావరిమండల గ్రంథాలయ సభ|9. పశ్చిమగోదావరిమండల గ్రంథాలయ సభ]]}} |{{DJVU page link|88}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/వాత్స్యాయనుని కామసూత్రములు |10. వాత్స్యాయనుని కామసూత్రములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి|కావ్యవ్యాకరణతీర్థులు - పంచాగ్నుల ఆదినారాయణశాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|98}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/యెర్రిసరదాలు (పద్యములు) |11. యెర్రిసరదాలు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నండూరి వెంకట సుబ్బారావు|నండూరి వెంకట సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|103}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధులు మహాసభ, పమిడిపాడు |12. ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధులు మహాసభ, పమిడిపాడు ]]}} |{{DJVU page link|103}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/గ్రంథాలయములు (పద్యములు) |13. గ్రంథాలయములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఏనుగు తిమ్మకవి|ఏనుగు తిమ్మకవి గారు]]}} |{{DJVU page link|106}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/ఎనిమిదవ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ |14. ఎనిమిదవ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ]]}} |{{DJVU page link|107}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ.|15. గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ.]]}} |{{DJVU page link|109}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/శ్రీ రామారాయ గ్రంథాలయము - పమిడిపాడు|16. శ్రీ రామారాయ గ్రంథాలయము - పమిడిపాడు]]}} |{{DJVU page link|110}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3/పశ్చిమగోదావరీమఁడల గ్రంథాలయ సభ|16. పశ్చిమగోదావరీమఁడల గ్రంథాలయ సభ]]}} |{{DJVU page link|110}} }} nl6hdwuyeozbnrgpw5vfbysk02rm6cp 0 156380 571052 452402 2026-08-22T06:46:49Z Vjsuseela 1850 571052 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3|సంచిక 3]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5|సంచిక 5]] | వివరములు = |సంవత్సరం= 1924 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.4 (1924).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/తృతీయ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ | 1. తృతీయ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ ]]}}.|3={{DJVU page link|167}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము | 2. అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము ]]}}.|3={{DJVU page link|171}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/భారత వర్షమునందలి ప్రాచీన సరస్వతీ భాండారములు| 3. భారతవర్షమునందలి ప్రాచీనసరస్వతీ భాండారములు]]}}.|3={{DJVU page link|173}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ వార్షికోత్సవము ధర్మవరము|4. శ్రీ సరస్వతీ నిలయ వార్షికోత్సవము ధర్మవరము]]}}.|3={{DJVU page link|176}}}} {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] bwb6c230pboerjwqu01x47ja78zb1ni 571054 571052 2026-08-22T06:51:00Z Vjsuseela 1850 571054 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 3|సంచిక 3]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5|సంచిక 5]] | వివరములు = |సంవత్సరం= 1924 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.4 (1924).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/ఒక మాట (పద్యములు)|1. ఒక మాట (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు |రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|111}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/ఆంధ్ర కవితాకళ—తదితర మనోజ్ఞకళలు|2. ఆంధ్ర కవితాకళ—తదితర మనోజ్ఞకళలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ|అచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|112}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/అమ్మణ్ణి (పద్యములు)|3. అమ్మణ్ణి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:చింతా దీక్షితులు|చింతా దీక్షితులు గారు]]}} |{{DJVU page link|118}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/ఆంగ్లేయులు-గ్రంథాలయోద్యమము|4.ఆంగ్లేయులు-గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:జి.రంగనాయకులు|జి.రంగనాయకులు గారు]]}} |{{DJVU page link|120}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/ఉద్యోగము (చిన్నకథ)|4. ఉద్యోగము (చిన్నకథ)]]}} |{{DJVU page link|121}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/రసికలోలంబము |5.రసికలోలంబము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొత్తపల్లి సుబ్బన్నాచార్యులు|కొత్తపల్లి సుబ్బన్నాచార్యులు గారు]]}} |{{DJVU page link|123}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/శైశవోత్సుకము|6. శైశవోత్సుకము]]}} |{{DJVU page link|124}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/నవీనాంధ్ర కవులు|7. నవీనాంధ్ర కవులు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ |మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]], [[రచయిత:పురాణం సూరిశాస్త్రి |పురాణం సూరిశాస్త్రిగారు]]}} |{{DJVU page link|124}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4/గర్వార్పణము|8. గర్వార్పణము ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మోరి నరసింహశాస్త్రి|మోరి నరసింహశాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|124}} }} {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] esnnjsuqyq76bx695qk2pzgysexpue6 0 156387 571064 536339 2026-08-22T10:34:33Z Vjsuseela 1850 571064 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 4|సంచిక 4]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6|సంచిక 6]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1924 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.5 (1924).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/మాతృసంకీర్తనము (కీర్తన)|1. మాతృసంకీర్తనము (కీర్తన)]]}} |{{DJVU page link|135}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/పత్రికా పఠనము|2. పత్రికా పఠనము]]}} |{{DJVU page link|136}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/ద్వితీయ అఖిల భారత గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ |3. ద్వితీయ అఖిల భారత గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ]]}} |{{DJVU page link|136}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/అమెరికా గ్రంథాలయములు|4. అమెరికా గ్రంథాలయములు]]}} |{{DJVU page link|141}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/ఆరవ గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ పత్రినిధుల మహాసభ |5. ఆరవ గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ పత్రినిధుల మహాసభ]]}} |{{DJVU page link|142}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/గ్రంథాలయములు|6. గ్రంథాలయములు]]}} |{{DJVU page link|143}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/ధర్మగ్రంథాలయము—గ్రంథాలయ పాలకుడు సిబ్బంది|6. ధర్మగ్రంథాలయము—గ్రంథాలయ పాలకుడు సిబ్బంది]]}} |{{DJVU page link|144}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/శ్రీహనుమత్ పుస్తక భాండాగారము, కానుమోలు|7. శ్రీహనుమత్ పుస్తక భాండాగారము, కానుమోలు]]}} |{{DJVU page link|145}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/భారతవర్ష గ్రంథాల యోద్యమము|8. భారతవర్ష గ్రంథాలయోద్యమము]]}} |{{DJVU page link|146}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/శ్రీ వేటపాలెము హిందూయువజన సంఘము|9. శ్రీ వేటపాలెము హిందూ యువజన సంఘము]]}} |{{DJVU page link|147}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5/అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ, సంచార గ్రంథాలయములు; స్థానిక సంఘములు|10.అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ, సంచార గ్రంథాలయములు; స్థానిక సంఘములు]]}} |{{DJVU page link|148}} }} {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] jp6zj2062amq6fwva0jgfimgcj7f8rd 0 156440 571068 536370 2026-08-22T10:55:33Z Vjsuseela 1850 571068 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు |శీర్షిక=గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6 |రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య |విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] |ముందరి= [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 5|సంచిక 5]] |తదుపరి= [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7|సంచిక 7]] |వివరములు={{center|9 సంచికలు}} |సంవత్సరం=1925 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.6 (1925).pdf" from="1" to="1" /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/ఐదవ పుదుక్కోట గ్రంథాలయమహాసభ|1.ఐదవ పుదుక్కోట గ్రంథాలయమహాసభ]]}}.|{{DJVU page link|151}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/ఆ భారతవర్షమునందలి ప్రాచీన సరస్వతీభాండారములు|2. ఆ భారతవర్షమునందలి ప్రాచీన సరస్వతీభాండారములు]]}}.|{{DJVU page link|157}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/వివిధ విషయములు|3. వివిధ విషయములు]]}}.|{{DJVU page link|157}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/గ్రంథాలయ ఉపయోగాలు|4. గ్రంథాలయ ఉపయోగాలు]]}}.|{{DJVU page link|158}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/జర్మను గ్రంథాలయములందు సహకారము|5. జర్మను గ్రంథాలయములందు సహకారము]]}}.|{{DJVU page link|159}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/రాజకీయ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయ దుస్థితి|6.రాజకీయ ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంథాలయ దుస్థితి]]}}.|{{DJVU page link|160}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/చతుర్థ గంజాం మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, కళింగపట్నం |7. చతుర్థ గంజాం మండల గ్రంథాలయ మహాసభ, కళింగపట్నం]]}}.|{{DJVU page link|162}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/నైజాం రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సభ|8. నైజాం రాష్ట్ర గ్రంథాలయ సభ]]}}.|{{DJVU page link|163}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/గ్రంథాలయ ప్రయోజనము|9. గ్రంథాలయ ప్రయోజనము]]}}.|{{DJVU page link|164}}}}{{Dotted TOC page listing||{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6/నైజాము రాష్ట్రమందలి ఆంధ్ర గ్రంథాలయములు|10. నైజాము రాష్ట్రమందలి ఆంధ్ర గ్రంథాలయములు]]}}.|{{DJVU page link|165}}}} {{PD-India}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] 7hv0uu8nt6c6k19rjwy2y7tar7rwcnz 106 186499 571025 570927 2026-08-21T20:59:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571025 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కుశలవోపాఖ్యానము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామనార్య|రామనార్య]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:విఠలదేవుని సుందరశర్మ|విఠలదేవుని సుందరశర్మ]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తంజావూరు సరస్వతీమహల్ |చిరునామా=తంజావూరు |సంవత్సరం=1951 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 5f1610qb8rofdh3pwwichryqp8z3kqi 104 205516 570972 535976 2026-08-21T12:13:46Z Brjswiki 6801 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>లయినవారు ఒక చెంప తిరుపతికవుల యాదర్శములను, ఒక చెంప ఆంగ్లవంగీయ సారస్వతరూపములను స్వీకరించుచు, కాల స్వభావమును అనుపరించి వ్రాయదొడగిరి. వెంకటశర్మ అలవరచిన సులలితపవజాలము అప్పటికే సుప్రసిద్ధులయిన తిరుపతికవుల విఖ్యాతకల్పనలందు లభ్యవైనవి. వెంకటశర్మపోయిన భావకవిగ్వరీతులు ఆంగ్లసారస్వతమునుఁడి మన భావకవులు గరచుచుండిరి. ఈ కారణముల చేత నవీనాంధ్ర భావకవులు వెంకటశ్మ సాంప్రదాయ మనువర్తించిన శిష్యగణ బుగ పెంచదగ కున్నది. కాని స్వతంత్య్రముగ, నాధునిక కావ్యలక్షణములను, రీతులను, మతో పాసనలను గుర్తించి, తొల్లిరచించి యుండుటచే నీకవితావర్భావమునకు వెంకటశర్మ మూలపురుషుడు కాకపోయినను, తొల్లిటి స్వతంత్ర నిర్మాతయనియు, మహాద్రష్టయనియు మాత్రము గౌరవించుట పేరును సంశ్రయించరు. వెంకటశర్మ నిర్మించిన ఖండకావ్యము లైదు ప్రదానశీర్షికల క్రింద జేరుచున్నవి: (1) గీతములు (2) దేశభక్తి, జాతీయత, మాతృభూమి మొదలగు వానిని గూర్చిన శాశ్వత భావసంపత్తికల పద్యావళులు; (3) తాత్కాలికోద్యమములు, సభలు, ప్రస్తాపనలు, వర్తమాన చరిత్రమును పద్యరూపమున ప్రకటించునవి; (4) జాతీయవిద్య, సంఘ సంస్కరణము, వితంతూద్వాహము, పంచమోద్దరణము మున్నగు వ్యవహారసమస్యలకు కేలూతనిచ్చుటకై, యనుకంప ముదయించునట్లు గూర్పబడినవి; (5) విశ్వస్వరూపనురు విమర్శించుచు భూతమయుడైన యీశ్వరుని గుర్తించి, కరణారస పూరితంబులగు భావకావ్యములు; ఇందుననే కొన్ని నీతిబోధకము గువికూడా చేరియున్నవి. (1) గీతము విషయమై భాషాలక్షణను విమర్శించిన పట్ల చెప్పియున్నాను, మేలుకొలుపు, జోలిపాట మున్నెగునవి తెలుగులో ప్రథాన గౌరవమంది యంతటను వ్యాపించి యున్నవి. దీనిమూలముని ఆంధ్ర ఉద్యమగునును దేశాభి మానమునకును జనసామాన్యమున విశేషవ్యాప్తి కల్గింది. ఒక విధముగా వెంకటశర్మ జాతీయ గీతములలో తెలుగు వారల దేశారాధన మంత్రములైనవి. కొన్ని గీతములలో నాంధుల లోపములు వెలిబుచ్చినను, భావి సౌభాగ్యమందు నమ్మకము, కాలపరిణామమున మేలేర్పడునను విశ్వాసము వీరి కవిత్వమందగుపడును. వెన్నాప్రకడ భానుముర్తి గారివలె విపరీత మహోన్నత సిద్ధియం దాళయులేదు. పింగళి లక్ష్మీకాంతమువలె కాలమును, దైవమును నిరీక్షించి, మేలొందు మనియెడి దైవపరత్వమును లేవు. వెంకటశర్మ వీరిరువురినడుము నాలోచించు చుండును. గీతములన్నియు దేశాభ్యుదయమునకు సంబంధించి, "లెండు భారత ధీరులారా!" యన్న సమరోత్సాహపంజనకములై యుండును. (2) జన్మభూమియే మిన్నాయనియు తనకును మాతృభూమిని ఎద్దియో యొక ఇంద్రజాలిక తంత్రబంధమున్నదనియు చెప్పుచు 1912 లో నిట్లు వ్రాసియున్నాడు. ఇందలి పోకడలు గోల్డస్మిత్ మహాకవి ఆల్పగిరీశిఖరము నుండి సోదరునకు వ్రాసిన, {{left margin|5em}}<poem>"Wherever I roam whatever realms to see {{left margin|5em}}My heart untraveled fondly turns to thee"</poem>/div> {{left margin|5em}}<poem>పంక్తులస్మరీయింప జేయుచున్నది.</poem></div> {{Center|{{p|fs125}}మంజరీ ద్విపద</p>}} {{left margin|5em}}<poem>"చెలగి నేను విదేశసీమలయందు బహుసుందరోద్యాన వనముల యందు దీరైన కాసార తీరంబులందు తీరిమ్ములఁ దు స్వర్ణ నిర్మిత దివ్యసౌధమ్ములందు చెలువురాణించు పచ్చిక పట్టులందు సరిలేని పూర్తి మాచంద్రికలందు విహరించుచున్నాను, వే వేగమునకు నాజన్మభూమికి నన్ను గొంపోవ వాయువునకు నేను స్వాగతం బిడుదు"</poem> </div> ఇందు మాత్రూపాసన మిక్కిలి భావోద్వేగమున గావింపబడియున్నది. ఇటులనే సర్ వాల్టరు స్కాటు రచించిన <poem>Breathes there the man with soul so dead Who never to himself hath said This is my own my native land! ............................. .... ........................ ... ...the wretch... ........ .......shall go down ........ ...</poem> To the vile dust from whence he sprung unwept unhonoured and unsung. </div> అనే పద్యమునకు భాషాంతశీకరణమా యనునట్లు 1912 ఆంధ్ర భారతిలో, {{left margin|5em}}<poem>'నాస్వకీయం బిది నాజన్మభూమి యిది యంచు మనసా నెన్నడు గాని యొకసారి తిరిపోసి యుల్లముప్పొంగ హర్షింపనట్టి హతాత్ముండు కలడె..........</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> n5jllbcl8w9ekd0jv8jiw7t2hq79gap 570973 570972 2026-08-21T12:19:47Z Brjswiki 6801 570973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>లయినవారు ఒక చెంప తిరుపతికవుల యాదర్శములను, ఒక చెంప ఆంగ్లవంగీయ సారస్వతరూపములను స్వీకరించుచు, కాల స్వభావమును అనుపరించి వ్రాయదొడగిరి. వెంకటశర్మ అలవరచిన సులలితపవజాలము అప్పటికే సుప్రసిద్ధులయిన తిరుపతికవుల విఖ్యాతకల్పనలందు లభ్యవైనవి. వెంకటశర్మపోయిన భావకవిగ్వరీతులు ఆంగ్లసారస్వతమునుఁడి మన భావకవులు గరచుచుండిరి. ఈ కారణముల చేత నవీనాంధ్ర భావకవులు వెంకటశ్మ సాంప్రదాయ మనువర్తించిన శిష్యగణ బుగ పెంచదగ కున్నది. కాని స్వతంత్య్రముగ, నాధునిక కావ్యలక్షణములను, రీతులను, మతో పాసనలను గుర్తించి, తొల్లిరచించి యుండుటచే నీకవితావర్భావమునకు వెంకటశర్మ మూలపురుషుడు కాకపోయినను, తొల్లిటి స్వతంత్ర నిర్మాతయనియు, మహాద్రష్టయనియు మాత్రము గౌరవించుట పేరును సంశ్రయించరు. వెంకటశర్మ నిర్మించిన ఖండకావ్యము లైదు ప్రదానశీర్షికల క్రింద జేరుచున్నవి: (1) గీతములు (2) దేశభక్తి, జాతీయత, మాతృభూమి మొదలగు వానిని గూర్చిన శాశ్వత భావసంపత్తికల పద్యావళులు; (3) తాత్కాలికోద్యమములు, సభలు, ప్రస్తాపనలు, వర్తమాన చరిత్రమును పద్యరూపమున ప్రకటించునవి; (4) జాతీయవిద్య, సంఘ సంస్కరణము, వితంతూద్వాహము, పంచమోద్దరణము మున్నగు వ్యవహారసమస్యలకు కేలూతనిచ్చుటకై, యనుకంప ముదయించునట్లు గూర్పబడినవి; (5) విశ్వస్వరూపనురు విమర్శించుచు భూతమయుడైన యీశ్వరుని గుర్తించి, కరణారస పూరితంబులగు భావకావ్యములు; ఇందుననే కొన్ని నీతిబోధకము గువికూడా చేరియున్నవి. (1) గీతము విషయమై భాషాలక్షణను విమర్శించిన పట్ల చెప్పియున్నాను, మేలుకొలుపు, జోలిపాట మున్నెగునవి తెలుగులో ప్రథాన గౌరవమంది యంతటను వ్యాపించి యున్నవి. దీనిమూలముని ఆంధ్ర ఉద్యమగునును దేశాభి మానమునకును జనసామాన్యమున విశేషవ్యాప్తి కల్గింది. ఒక విధముగా వెంకటశర్మ జాతీయ గీతములలో తెలుగు వారల దేశారాధన మంత్రములైనవి. కొన్ని గీతములలో నాంధుల లోపములు వెలిబుచ్చినను, భావి సౌభాగ్యమందు నమ్మకము, కాలపరిణామమున మేలేర్పడునను విశ్వాసము వీరి కవిత్వమందగుపడును. వెన్నాప్రకడ భానుముర్తి గారివలె విపరీత మహోన్నత సిద్ధియం దాళయులేదు. పింగళి లక్ష్మీకాంతమువలె కాలమును, దైవమును నిరీక్షించి, మేలొందు మనియెడి దైవపరత్వమును లేవు. వెంకటశర్మ వీరిరువురినడుము నాలోచించు చుండును. గీతములన్నియు దేశాభ్యుదయమునకు సంబంధించి, "లెండు భారత ధీరులారా!" యన్న సమరోత్సాహపంజనకములై యుండును. (2) జన్మభూమియే మిన్నాయనియు తనకును మాతృభూమిని ఎద్దియో యొక ఇంద్రజాలిక తంత్రబంధమున్నదనియు చెప్పుచు 1912 లో నిట్లు వ్రాసియున్నాడు. ఇందలి పోకడలు గోల్డస్మిత్ మహాకవి ఆల్పగిరీశిఖరము నుండి సోదరునకు వ్రాసిన, {{left margin|5em}}<poem>"Wherever I roam whatever realms to see</poem>{{left margin|5em}}My heart untraveled fondly turns to thee"</poem>{{left margin|5em}}<poem>పంక్తులస్మరీయింప జేయుచున్నది.</poem> {{Center|{{p|fs125}}మంజరీ ద్విపద</p>}} {{left margin|5em}}<poem>"చెలగి నేను విదేశసీమలయందు బహుసుందరోద్యాన వనముల యందు దీరైన కాసార తీరంబులందు తీరిమ్ములఁ దు స్వర్ణ నిర్మిత దివ్యసౌధమ్ములందు చెలువురాణించు పచ్చిక పట్టులందు సరిలేని పూర్తి మాచంద్రికలందు విహరించుచున్నాను, వే వేగమునకు నాజన్మభూమికి నన్ను గొంపోవ వాయువునకు నేను స్వాగతం బిడుదు"</poem> ఇందు మాత్రూపాసన మిక్కిలి భావోద్వేగమున గావింపబడియున్నది. ఇటులనే సర్ వాల్టరు స్కాటు రచించిన: <poem>Breathes there the man with soul so dead Who never to himself hath said This is my own my native land! ............................. .... ........................ ... ...the wretch... ........ .......shall go down ........ ...</poem> <poem>To the vile dust from whence he sprung unwept unhonoured and unsung.</poem> అనే పద్యమునకు భాషాంతశీకరణమా యనునట్లు 1912 ఆంధ్ర భారతిలో, {{left margin|5em}}<poem>'నాస్వకీయం బిది నాజన్మభూమి యిది యంచు మనసా నెన్నడు గాని యొకసారి తిరిపోసి యుల్లముప్పొంగ హర్షింపనట్టి హతాత్ముండు కలడె..........</poem><noinclude><references/></noinclude> bpitb0sty5yuonaje2bto9p59mleoft 570994 570973 2026-08-21T13:36:53Z Brjswiki 6801 570994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Brjswiki" /></noinclude>లయినవారు ఒక చెంప తిరుపతికవుల యాదర్శములను, ఒక చెంప ఆంగ్లవంగీయ సారస్వతరూపములను స్వీకరించుచు, కాల స్వభావమును అనుపరించి వ్రాయదొడగిరి. వెంకటశర్మ అలవరచిన సులలితపవజాలము అప్పటికే సుప్రసిద్ధులయిన తిరుపతికవుల విఖ్యాతకల్పనలందు లభ్యవైనవి. వెంకటశర్మపోయిన భావకవిగ్వరీతులు ఆంగ్లసారస్వతమునుఁడి మన భావకవులు గరచుచుండిరి. ఈ కారణముల చేత నవీనాంధ్ర భావకవులు వెంకటశ్మ సాంప్రదాయ మనువర్తించిన శిష్యగణ బుగ పెంచదగ కున్నది. కాని స్వతంత్య్రముగ, నాధునిక కావ్యలక్షణములను, రీతులను, మతో పాసనలను గుర్తించి, తొల్లిరచించి యుండుటచే నీకవితావర్భావమునకు వెంకటశర్మ మూలపురుషుడు కాకపోయినను, తొల్లిటి స్వతంత్ర నిర్మాతయనియు, మహాద్రష్టయనియు మాత్రము గౌరవించుట పేరును సంశ్రయించరు. వెంకటశర్మ నిర్మించిన ఖండకావ్యము లైదు ప్రదానశీర్షికల క్రింద జేరుచున్నవి: ::(1) గీతములు ::(2) దేశభక్తి, జాతీయత, మాతృభూమి మొదలగు వానిని గూర్చిన శాశ్వత భావసంపత్తికల పద్యావళులు; ::(3) తాత్కాలికోద్యమములు, సభలు, ప్రస్తాపనలు, వర్తమాన చరిత్రమును పద్యరూపమున ప్రకటించునవి; ::(4) జాతీయవిద్య, సంఘ సంస్కరణము, వితంతూద్వాహము, పంచమోద్దరణము మున్నగు వ్యవహారసమస్యలకు కేలూతనిచ్చుటకై, యనుకంప ముదయించునట్లు గూర్పబడినవి; ::(5) విశ్వస్వరూపనురు విమర్శించుచు భూతమయుడైన యీశ్వరుని గుర్తించి, కరణారస పూరితంబులగు భావకావ్యములు; ఇందుననే కొన్ని నీతిబోధకము గువికూడా చేరియున్నవి. ::(1) గీతము విషయమై భాషాలక్షణను విమర్శించిన పట్ల చెప్పియున్నాను, మేలుకొలుపు, జోలిపాట మున్నెగునవి తెలుగులో ప్రథాన గౌరవమంది యంతటను వ్యాపించి యున్నవి. దీనిమూలముని ఆంధ్ర ఉద్యమగునును దేశాభి మానమునకును జనసామాన్యమున విశేషవ్యాప్తి కల్గింది. ఒక విధముగా వెంకటశర్మ జాతీయ గీతములలో తెలుగు వారల దేశారాధన మంత్రములైనవి. కొన్ని గీతములలో నాంధుల లోపములు వెలిబుచ్చినను, భావి సౌభాగ్యమందు నమ్మకము, కాలపరిణామమున మేలేర్పడునను విశ్వాసము వీరి కవిత్వమందగుపడును. వెన్నాప్రకడ భానుముర్తి గారివలె విపరీత మహోన్నత సిద్ధియం దాళయులేదు. పింగళి లక్ష్మీకాంతమువలె కాలమును, దైవమును నిరీక్షించి, మేలొందు మనియెడి దైవపరత్వమును లేవు. వెంకటశర్మ వీరిరువురినడుము నాలోచించు చుండును. గీతములన్నియు దేశాభ్యుదయమునకు సంబంధించి, ::"లెండు భారత ధీరులారా!" యన్న సమరోత్సాహరంజకములై యుండును. ::(2) జన్మభూమియే మిన్నాయనియు తనకును మాతృభూమిని ఎద్దియో యొక ఇంద్రజాలిక తంత్రబంధమున్నదనియు చెప్పుచు 1912 లో నిట్లు వ్రాసియున్నాడు. ఇందలి పోకడలు గోల్డస్మిత్ మహాకవి ఆల్పగిరీశిఖరము నుండి సోదరునకు వ్రాసిన, ::"Wherever I roam whatever realms to see :: My heart untraveled fondly turns to thee" పంక్తులస్మరీయింప జేయుచున్నది. {{Center|{{p|fs125}}మంజరీ ద్విపద</p>}} {{left margin|5em}}<poem>"చెలగి నేను విదేశసీమలయందు బహుసుందరోద్యాన వనముల యందు దీరైన కాసార తీరంబులందు తీరిమ్ములఁ దు స్వర్ణ నిర్మిత దివ్యసౌధమ్ములందు చెలువురాణించు పచ్చిక పట్టులందు సరిలేని పూర్తి మాచంద్రికలందు విహరించుచున్నాను, వే వేగమునకు నాజన్మభూమికి నన్ను గొంపోవ వాయువునకు నేను స్వాగతం బిడుదు"</poem> ఇందు మాత్రూపాసన మిక్కిలి భావోద్వేగమున గావింపబడియున్నది. ఇటులనే సర్ వాల్టరు స్కాటు రచించిన: <poem>Breathes there the man with soul so dead Who never to himself hath said This is my own my native land! ............................. .... ........................ ... ...the wretch... ........ .......shall go down ........ To the vile dust from whence he sprung unwept unhonoured and unsung.</poem> అనే పద్యమునకు భాషాంతరీకరణమా యనునట్లు 1912 ఆంధ్రభారతిలో, {{left margin|5em}}<poem>'నాస్వకీయం బిది నాజన్మభూమి యిది యంచు మనసా నెన్నడు గాని యొకసారి తిరిపోసి యుల్లముప్పొంగ హర్షింపనట్టి హతాత్ముండు కలడె..........</poem><noinclude><references/></noinclude> r6e3ekukhig0y1lc34393z66c7z7bos 104 212171 570992 553080 2026-08-21T13:28:39Z Rajasekhar1961 50 570992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>పత్రికను ప్రారంభించాడు. నిజాం నిరంకుశ పాలనను, మతతత్వాన్ని అధికారుల దమన నీతిని బట్టబయలు చేసి ఖండించే వార్తలకు, వ్యాఖ్యలకు, సునిశితం విమర్శలకు, చురకలకు షోయబ్ తన పత్రికలో అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. స్వతంత్ర భారత యూనియన్లో హైదరాబాద్ సంస్థానం బేషరతుగా విలీనం కావాలని షోయబ్ తన పత్రికలో గట్టిగా వాదించాడు. ఆ రోజుల్లో అది అతి సాహసం. ఖాసిం రజ్వీ బహిరంగంగానే షోయబ్ మీద విమర్శలు కురిపించసాగాడు. తన పత్రికలో గాంధీ మహాత్ముడిని ప్రస్తుతిస్తున్న షోయబ్ ముస్లింలకు వ్యతిరేకి అని ఖాసిం రజ్వీ ప్రచారం కొనసాగించాడు. షోయబ్ను బెదిరిస్తూ ఆకాశరామన్న ఉత్తరాలు రాసాగినవి. నిజాలను వ్యతిరేకించే వారి చేతులను నరికి వేస్తామని బెదిరించారు. ఈ అనామకుల ఉత్తరాలతో 1948లో హైదరాబాద్ సంస్థానం పరిస్థితి అదుపు తప్పి భయంకర స్వరూపం భరించింది. ఆ సంవత్సరం ఆగస్టు 20వ తేదీన ఇమ్రోజ్ సంపాదకుడు షోయబ్క మరో బెదిరింపు లేఖ వచ్చింది. అందులో ఆయనను రజ్వీ అనుయాయులు ఘోరంగా దూషించారు. ఆ రోజు సాయంత్రం హైదరాబాద్ నగరం కాచిగూడలో గల ఇమ్రోజ్ పత్రిక కార్యాలయానికి వెళ్ళి బూర్గుల రామకృష్ణారావు తదితరులు షోయిప్తో చాలసేపు ముచ్చటించారు. ఆ రోజే అందిన బెదిరింపు లేఖ ప్రస్తావన వచ్చింది. రజ్వీ అనుచరులు మతోన్మాదులని, దుర్మార్గులని, జాగ్రత్తగా ఉండాలని రామకృష్ణారావు ఆందోళన స్వరంతో షోయబ్ కు సలహా ఇచ్చాడు. నేను గాంధీ మహాత్ముడి అడుగు జాడలలో, అహింసా మార్గంలో నడుస్తూ అన్యాయాలను, అక్రమాలను వ్యతిరేస్తున్నాను. మతోన్మాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నాను. నా మాతృభూమి భారతదేశం కోసం ప్రాణత్యాగం చేయడానికయినా సిద్ధమే.... అని షోయబ్ నిశ్చలంగా రామకృష్ణారావుతో అన్నాడు. తరువాత అగస్టు 22వ తేదీన షోయబ్ రాత్రి 12 గంటలకు యధాప్రకారం పత్రిక పని పూర్తి చేసి దగ్గరలో ఉన్న ఇంటికి వెళ్ళుతున్నాడు. ఆ నడిరాత్రి షోయబ్ మీద రజాకార్ రక్కసులు, మతో న్మాదులు దాడి చేశారు. మొదట ఆయన మీద తుపాకి కాల్పులు జరిపారు. తరువాత కత్తులతో ఆయన రెండు చేతులను దుండగులు నరికివేసారు. షోయబ్ వెంట ఉన్న సహచరుడు ఇస్మాయిల్ ఖాన్ గూడ దుండగుల దాడిలో గాయపడ్డాడు. ఇస్మాయిల్ ఖాన్ బిగ్గరగా వేసిన కేకలు విని చుట్టుపక్కల వారు బయటికి వచ్చారు. రజాకార్ దుండగులు పారిపోయారు. రక్తపు మడుగులో షోయబ్ ను వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించారు. 'ఇమ్రోజ్ పత్రిక ప్రచురణ ఆగరాదు. ధర్మం జయస్తుంది...' అన్న చివరి సందేశంతో దేశభక్తుడు, యువ సంపాదకుడు షోయబుల్లా ఖాన్ ఆసుపత్రిలో చేరిన కొన్ని గంటలకే అమరుడయ్యాడు. అప్పుడు షోయబ్ వయస్సు ఇరవయి ఎనిమిది సంవత్సరాలు. ఆ రోజుల్లో భారతప్రభుత్వపు ఏజెంట్ జనరల్‌గా హైదరాబాదులో ఉన్న జాతీయ నాయకుడు. భారత రాజ్యాంగ రచన కమిటీ సభ్యుడు కె.ఎమ్. మునీ. యువ సంపాదకుడు షోయబ్ జాతీయవాది. దేశభక్తుడు, సాహసవంతుడయిన జర్నలిస్ట్ అని మున్నీ ప్రశంసించారు. పూర్వపు హైదరాబాద్ సంస్థానం విముక్తి ఉద్యమ చరిత్రలో, విశేషించి నాటి పాత్రికేయులు అత్యంత సాహసవంతంగా నిర్వహించిన పాత్రలో యువసంపాదకుడు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, మానవతావాది షోయబుల్లాఖాన్ త్యాగ గాథ నిరుపమానమయినది. ఉన్నత పాత్రికేయ ప్రమాణాలకు విలువ ఇచ్చే పాత్రికేయులు, సంపాదకు అందరికి షోయబ్ ఆదర్శప్రాయుడు.<noinclude><references/> చతురుడు తెలంగాణ ( 445 ) తేజోమూర్తులు మీడ</noinclude> jcso425e2la7t0mnkjygb6sash0w0qq 570993 570992 2026-08-21T13:32:13Z Rajasekhar1961 50 570993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>పత్రికను ప్రారంభించాడు. నిజాం నిరంకుశ పాలనను, మతతత్వాన్ని అధికారుల దమన నీతిని బట్టబయలు చేసి ఖండించే వార్తలకు, వ్యాఖ్యలకు, సునిశితం విమర్శలకు, చురకలకు షోయబ్ తన పత్రికలో అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. స్వతంత్ర భారత యూనియన్లో హైదరాబాద్ సంస్థానం బేషరతుగా విలీనం కావాలని షోయబ్ తన పత్రికలో గట్టిగా వాదించాడు. ఆ రోజుల్లో అది అతి సాహసం. ఖాసిం రజ్వీ బహిరంగంగానే షోయబ్ మీద విమర్శలు కురిపించసాగాడు. తన పత్రికలో గాంధీ మహాత్ముడిని ప్రస్తుతిస్తున్న షోయబ్ ముస్లింలకు వ్యతిరేకి అని ఖాసిం రజ్వీ ప్రచారం కొనసాగించాడు. షోయబ్ను బెదిరిస్తూ ఆకాశరామన్న ఉత్తరాలు రాసాగినవి. నిజాలను వ్యతిరేకించే వారి చేతులను నరికి వేస్తామని బెదిరించారు. ఈ అనామకుల ఉత్తరాలతో 1948లో హైదరాబాద్ సంస్థానం పరిస్థితి అదుపు తప్పి భయంకర స్వరూపం భరించింది. ఆ సంవత్సరం ఆగస్టు 20వ తేదీన ఇమ్రోజ్ సంపాదకుడు షోయబ్క మరో బెదిరింపు లేఖ వచ్చింది. అందులో ఆయనను రజ్వీ అనుయాయులు ఘోరంగా దూషించారు. ఆ రోజు సాయంత్రం హైదరాబాద్ నగరం కాచిగూడలో గల ఇమ్రోజ్ పత్రిక కార్యాలయానికి వెళ్ళి బూర్గుల రామకృష్ణారావు తదితరులు షోయిప్తో చాలసేపు ముచ్చటించారు. ఆ రోజే అందిన బెదిరింపు లేఖ ప్రస్తావన వచ్చింది. రజ్వీ అనుచరులు మతోన్మాదులని, దుర్మార్గులని, జాగ్రత్తగా ఉండాలని రామకృష్ణారావు ఆందోళన స్వరంతో షోయబ్ కు సలహా ఇచ్చాడు. నేను గాంధీ మహాత్ముడి అడుగు జాడలలో, అహింసా మార్గంలో నడుస్తూ అన్యాయాలను, అక్రమాలను వ్యతిరేస్తున్నాను. మతోన్మాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్నాను. నా మాతృభూమి భారతదేశం కోసం ప్రాణత్యాగం చేయడానికయినా సిద్ధమే.... అని షోయబ్ నిశ్చలంగా రామకృష్ణారావుతో అన్నాడు. తరువాత అగస్టు 22వ తేదీన షోయబ్ రాత్రి 12 గంటలకు యధాప్రకారం పత్రిక పని పూర్తి చేసి దగ్గరలో ఉన్న ఇంటికి వెళ్ళుతున్నాడు. ఆ నడిరాత్రి షోయబ్ మీద రజాకార్ రక్కసులు, మతో న్మాదులు దాడి చేశారు. మొదట ఆయన మీద తుపాకి కాల్పులు జరిపారు. తరువాత కత్తులతో ఆయన రెండు చేతులను దుండగులు నరికివేసారు. షోయబ్ వెంట ఉన్న సహచరుడు ఇస్మాయిల్ ఖాన్ గూడ దుండగుల దాడిలో గాయపడ్డాడు. ఇస్మాయిల్ ఖాన్ బిగ్గరగా వేసిన కేకలు విని చుట్టుపక్కల వారు బయటికి వచ్చారు. రజాకార్ దుండగులు పారిపోయారు. రక్తపు మడుగులో షోయబ్ ను వెంటనే ఆసుపత్రికి తరలించారు. 'ఇమ్రోజ్ పత్రిక ప్రచురణ ఆగరాదు. ధర్మం జయస్తుంది...' అన్న చివరి సందేశంతో దేశభక్తుడు, యువ సంపాదకుడు షోయబుల్లా ఖాన్ ఆసుపత్రిలో చేరిన కొన్ని గంటలకే అమరుడయ్యాడు. అప్పుడు షోయబ్ వయస్సు ఇరవయి ఎనిమిది సంవత్సరాలు. ఆ రోజుల్లో భారతప్రభుత్వపు ఏజెంట్ జనరల్‌గా హైదరాబాదులో ఉన్న జాతీయ నాయకుడు. భారత రాజ్యాంగ రచన కమిటీ సభ్యుడు కె.ఎమ్. మునీ. యువ సంపాదకుడు షోయబ్ జాతీయవాది. దేశభక్తుడు, సాహసవంతుడయిన జర్నలిస్ట్ అని మున్నీ ప్రశంసించారు. పూర్వపు హైదరాబాద్ సంస్థానం విముక్తి ఉద్యమ చరిత్రలో, విశేషించి నాటి పాత్రికేయులు అత్యంత సాహసవంతంగా నిర్వహించిన పాత్రలో యువసంపాదకుడు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, మానవతావాది షోయబుల్లాఖాన్ త్యాగ గాథ నిరుపమానమయినది. ఉన్నత పాత్రికేయ ప్రమాణాలకు విలువ ఇచ్చే పాత్రికేయులు, సంపాదకు అందరికి షోయబ్ ఆదర్శప్రాయుడు.<noinclude><references/> చతురుడు తెలంగాణ ( 445 ) తేజోమూర్తులు మీడ</noinclude> g5y88oonzj5fz9ajdpqc07buzqpocrp 0 213372 570998 556874 2026-08-21T14:05:16Z Rajasekhar1961 50 570998 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = అమ్మంగి వేణుగోపాల్ | అనువాదం= | విభాగము = బిరుదురాజు రామరాజు | ముందరి = [[../భాగ్యరెడ్డి వర్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=586 to=586 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=84 to=88 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] p7by7eykbgbh6j0qqwk2klwnqsa0ors 0 213760 571007 558147 2026-08-21T14:12:01Z Rajasekhar1961 50 571007 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = జె. చెన్నయ్య | అనువాదం= | విభాగము = సి. నారాయణరెడ్డి | ముందరి = [[../బూర్గుల రంగనాథరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=592 to=592 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=105 to=108 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] csp67bg297j6yurzuu92zq8iyje06an 0 215958 570985 564101 2026-08-21T13:06:24Z Rajasekhar1961 50 570985 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = చవ్వా వెంకటరెడ్డి | అనువాదం= | విభాగము = జమలాపురం కేశవరావు | ముందరి = [[../ ఇల్లిందల సరస్వతీ దేవి/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=584 to=584 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=212 to=214 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] rcswul0s89mhnezqgu3devm3oeg9ggw 102 215983 570999 564194 2026-08-21T14:05:58Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:తెలుగు రచయితలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 570999 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = అమ్మంగి |అసలుపేరు = వేణుగోపాల్ |పేరు_మొదటి_అక్షరం = న |పుట్టిన_యేడు = 1948 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = అమ్మంగి వేణుగోపాల్ |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు రామరాజు]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] 6jungure53vi8iwjnamlmzz8x1g5vwj 104 216551 570974 565481 2026-08-21T12:40:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>నను జంపగా లేవు దునుమాడెదను నిన్ను । స్త్రీహత్య నీ కేమి సిద్ధించబోదు॥ స్త్రీహత్య పూర్వమున జేసితి వాహత్య । యమలోకమున నిన్ను యముడు శిక్షించు॥ నీవు జేసినయట్టినిఖిలదోషములకును । యమగుండముల నీకు నేర్పాటు దెలసు॥ అఖిలదోషములెల్ల నపుడు దెలుసును నీకు । నిపుడు నే దెలుపంగ నేమి సైపుదువు॥ జెగదభిరాములను జంపుతానని నీవు । పలుకుమాటలకంటె పాపంబు గలద॥ పాలించి లోకముల నేలినావని నీవు । పలికినందున నేమి ఫలము సిద్ధించు॥ అనృతవాక్యములు నీ వనగానె క్రియలేదు । పాపసంచయము యేర్పాటు జెప్పెదను॥ గోగణం బొకనూరు గూల్ప పాతక మబ్బు । తరగ నొకబ్రాహ్మణుని బట్టి చంపినను॥ బ్రాహ్మణులనూర్గురను బట్టి చంపినయట్టి । పాప మబ్బును వొక్కపణతి జంపినను॥ పణతుల నూర్గురను బట్టి చంపినయట్టి । పాప మబ్బును వొక్కబాల జంపినను॥ బాలల నూర్గురును బట్టి చంపినయట్టి । పాప మబ్బును నొక్కాబద్ధంబువలన॥ అంత పాపం బొక్కయనృత మాడిన గలుగు । యేల నీ వాడితివి యిటుల యనృతములు॥ ఘనత జేసేవి మాఘస్నానశీలములు । దూరేవి యెల్లపుడు దొమ్మర్లయిళ్లు॥ అన్నట్లుగా నిప్పుడున్నది నీమాట । నీన్యాయవర్తనలనిజ మెంచి చూడ॥ అసిమిలోపల దొకటి అమ్ముకునే దొకటి । ఆత్మలోపల దొకటి ఆడేది యొకటి॥ కనుపించె నీమాట కడుయద్భుతముగాను । కాలనేమిజపంబుబోలె నీమాట॥ ఫల మేమి లే దిట్టిపలుకులకు నీ కిపుడు । గెలుపునను నీయొక్క కొలది జూచెదను॥ శ్రీరామజనవరుడు చేయ డిక యుద్ధంబు । దెలిపె దతనియొక్క తెరగు నీతోడ॥ స్త్రీలనిస్సారంబు జేసి వరములు నీవు । బ్రహ్మచే బడసితివి పరగ తొల్లిటను॥ నిస్సారమంతయును నీమదికి దెలియంగ । నిజముగా నాచేత నిన్ను జంపించు॥ నరనాయకునివెంట నను దోడిదెచ్చుడలు । భండనంబున నిన్ను బరిమార్చుకొరకు॥ యమలోకమునకు నిన్నంపకుండగ మేము । తిరిగి మాయయ్యోధ్యపురి జూడబోము॥ పెక్కుమాట లి కేల రక్కసుండా నీవు । బ్రతుకవలెనని యాశ భావమం దుంటె॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 34eq8swn9i0tk41jihgg4bon5ir6geb 104 216552 571032 565482 2026-08-21T21:43:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>శ్రీరాఘవులశరణు జేరి యాతనిదివ్య । పాదారవిందముల బడిన రక్షించు॥ అది సహింపకయున్న అసుకుడా నాతోడ । పోరుమా నీయొక్కపొంక మణపెదను॥ అని లోకమాత సీతామహాదే విట్లు । తనతోడ బలుకంగ దైత్యు డిట్లనియె॥ కాంతవని నీమీద కనికారమున చేను । తొలగమని చెప్పంగ తొలగవైతివిగ॥ ఎదురు మాట్లాడితివి యిక నెందు బోయెదవు । నీవిభుడు జూడంగ నిన్ను జంపెదను॥ అనుచు దైత్యుం డట్టహాసాధివుం డగుచు । తననూరుమొగములను పెనుమంట లెగయ॥ కంఠీరవధ్వనులు కడుఘోరముగ జేసి । తననూరుచాపములు తా నెక్కుబెట్టి॥ ఘోరశరములు నూరు ధీరతను సంధించి । వేసె జానకిపైని వెక్కసంబుగను॥ అవి మంట లాకాశ మంటి దిశ లల్లాడ । జనుదేర బొడగాంచి జానకీరమణి॥ తునియలై నడుమ నవి దూలంగ బరిమార్చి । ఘనబాణతతు లేసె దనుజుపై నపుడు॥ మరియు మరియును పెక్కుమార్గణంబులు బరపి । దనుజుదేహంబెల్ల దునియవేసెనుగ॥ దనుజుదేహం బెల్ల తునియలై పోవంగ । మరియు మరియును దివ్యశరము లేసెనుగ॥ ధీరత రక్కసుడు తెప్పిరిలకుండంగ । బరపె జానకి దివ్యశరపరంపరలు॥ శరపరంపర వేయ చక్రంబురీతిగా । కొనలు రెండును గలసి ధనువు గనబడును॥ దనుజురక్తము నేల పెనుకాల్వలై బార । రక్తకణముల బుట్టరైరి రక్కసులు॥ మగువ సీతాదేవిమాయామహత్వమున । నసురురక్తం బెల్ల హతమారిపోయె॥ అందు కసురుడు మనం బడరి తనరక్తమున । జనన మొందగలేడు దనుజకో ట్లనుచు॥ మగువ సీతాసతీమాయామహత్వమును । తనమదిని భావించుకొని దానవుండు॥ తనరక్తకణములను దనుజు ళిక బుట్టరని । మనమునందు నిరాశ గొని దైత్యవరుడు॥ సీతాసతిని జూచి భీతి మదిలో గుంది । తలపోసె రాక్షసుడు పలువిధంబులను॥ అతివ జానకి కాంత ఆడదని యెంచుటకు । వశము గా దెవ్వరికి వర్ణించి చూడ॥ ఎంతవీరుండైన నెంతశూరుండైన । పోరునా యీరీతి ధీరత్వమునను॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 1xkyeheizufrs94jr0yooxwbs2khjqq 104 216553 571038 565483 2026-08-22T01:06:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>తల్లి చెప్పినరీతి దగ నన్ను గూల్చేటి । జ్యోతిర్మయంబైన సుదతి యిది నిజము॥ నాతితో బోరంగ నాశక్యమా కొదువ । దానవులశఖ్యమా ధరణిలోపలను॥ చావు నిజమే గాని జానకీసతికి నా । ఘనభుజూటోపంబు గనపర్చవలెను॥ అనుచు దానవు డపుడు కనులెర్రగా జేసి । ప్రళయార్కబింబంబుపగిది మీరుచును॥ వేలు లక్షలు కోట్లు మేలైన బాణములు । జానకీకాంతపై చెలరేగి వేసె॥ పుడమి యాకాశంబు గడగడను వణకంగ । ఘోరశరములు బరపె క్రూరరాక్షసుడు॥ వేయుబాణములెల్ల వెంటనే గడతేర్చి । తనబాణచయ మేసె తరుణి మహలక్ష్మి॥ బాణతతు లీరీతి భస్మమైపోయెనని । వెనుక తీయక దనుజవీరు డుగ్రతను॥ తెరిపి గనరాకుండ శరపరంపర గప్పి । ముదిత సీతాదేవి బొదవవేసెనుగ॥ ధరణి యాకాశంబు తెరిపి లేకుండంగ । దీకొల్పె బాణములు ధీరుడై యపుడు॥ కంఠీరవధ్వనులు గదుర శతకంఠుండు । సీతమేనున గాడ శరము లేసెనుగ॥ దనుజు డేసిన బాణతతులు మేనున నాటి । రక్తధారలు వెలసె రమణిమేనంత॥ రక్తధారలు వెలసి రమణి సీతాలక్ష్మి । కాలాగ్నిచందమున గనిపెంచె నపుడు॥ కనులు నిప్పులు చెదర దనుజుపై వెస జూచి । సింహధ్వనులు మీరి సీతావధూటి॥ ఘోరశరములు బూని కొమ్మ తా వడి నేసి । వేలు లక్షలకోట్లు విపరీతముగను॥ దనుజుసర్వాంగములు దునిసిపోవగ నేసె । నెడతెరిపి లేకుండ నించుకంతయును॥ తూటులై మేనంత దునియ నీగతి వేసె । దనుజునకు విశ్వరూపము గానబడియె॥ ప్రళయార్కతేజమున భామ తా విలసిల్లె । కడుభయంకరదీప్తి గనుపట్టి యపుడు॥ వెలసి సీతాదేవి విశ్వరూపము దాల్చి । తనయాదిమహిమంబు తనమదిని దలచి॥ అష్టదిక్పాలకులు యమరాదిదేవతులు । శంకరులు పదకొండ్రు చంద్రభాస్కరులు॥ ద్వాదశాదిత్యులును తగ నవబ్రహ్మలును । పదునాల్గుభువనములు పద్మజాండములు॥ అరయ త్రేతాగ్నులును అంబుధులు కులగిరులు । విష్ణుమూర్తియు బ్రహ్మ విశ్వనాయకుడు॥ గనుపించి రొక్కపెట్టున నుజ్వలంబుగా । జూచి భయమును బొందె సురవైరి యపుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 8f7ahisqmihqw0ahgorfi7dxd0qbar7 104 216554 571039 565484 2026-08-22T02:57:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>సురవైరి భయపడెను తరుణి జానకిదేవి । మరియు మరియును యనలశరవృష్టి గురిసె॥ దనుజు డతిభీతుడై వెనుకవెనుకకు బోవ । దీకొల్పె బాణములు తెరిపి లేకుండ॥ శారీరమంతయును జర్ఝరీకృతమాయె । పెనుకాల్వలై పారె దనుజురక్తంబు॥ మరికొన్నిబాణముల బరపి సీతాదేవి । వెలయ దానవు నూరువిళ్లు తెగటార్చె॥ దానవునిమకుటములు ధర గూలి రాలంగ । కొన్నిశరములు బరపె కొమ్మ తా నపుడు॥ నిచ్చేష్టుడై దైత్యు నిలచి గనుగొనుచుండె । దనుజుదేహము దూల ఘనశరము లేసె॥ ఎచ్చోట జూచినా అచ్చోట తనకాల । మృత్యువై గనుపించె ముదిత దైత్యునకు॥ భయపడుచు దానవుడు పలుదెరంగుల జూడ । నంపవెల్లిని ముంచె నపుడు మహలక్ష్మి॥ తనకు మరణము నిజం బని దానవుడు మహా । కంపమును బొందుచును కటకటా యనుచు॥ తను గాన ది క్కేది యనుచు పలుబాములను । మతి గుంది రథముపై చతికిలనుబడియె॥ చతికిలంబడి బలువిచారంబుతో నున్న । దనుజు నొవ్వగ నేసె ననలబాణములు॥ ఎడలేక రక్తంబు యొడలంతయును దడసి । కుపితుడై జేగురుకొండవలె నుండె॥ మరియు ఘోరాస్త్రములు తెరిపి లేకుండంగ । బరిపె జానకి భయంకరరూపమునను॥ భూనభోంతరములను బొదవి మంటలు వెలయఁ । జనుదెంచె బాణములు దనుజుపై బొదవె॥ మర్మములు కంఠములు మరి కఫాలము దూసి । పోయి శరములు సీతపొదిలోను జేరె॥ తూటులై మేనంత దూసి సర్వాంగములు । రక్తధారలు వెడలె రాక్షసేశునకు॥ శూరత్వ మెడ బాసి సొమ్మసిలి రాక్షసుడు । పరవశుండై మూర్ఛబడె రథంబందు॥ రథముపై సొమ్మసిలి రాక్షసుడు మూర్ఛిల్ల । గనుగొనుచు సూతుండు కడుభయంబునను॥ హాదానవా యంచు నతివిలాపము నంది । గొనిపోయె దూరంబు దనుజేశురథము॥ వెనుక దిరుగుచు సీత గనుగొనుచు భయపడుచు । దూరంబుగా రథము దోలుకోనిపోయె॥ చాలనెత్తురువరద నేలంతయును దడసి । పెనుకాల్వలై పారె దనుజురక్తంబు॥<noinclude><references/></noinclude> 77h5fzf30eptqsu5pkzik665ccwno5s 571040 571039 2026-08-22T02:57:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>సురవైరి భయపడెను తరుణి జానకిదేవి । మరియు మరియును యనలశరవృష్టి గురిసె॥ దనుజు డతిభీతుడై వెనుకవెనుకకు బోవ । దీకొల్పె బాణములు తెరిపి లేకుండ॥ శారీరమంతయును జర్ఝరీకృతమాయె । పెనుకాల్వలై పారె దనుజురక్తంబు॥ మరికొన్నిబాణముల బరపి సీతాదేవి । వెలయ దానవు నూరువిళ్లు తెగటార్చె॥ దానవునిమకుటములు ధర గూలి రాలంగ । కొన్నిశరములు బరపె కొమ్మ తా నపుడు॥ నిచ్చేష్టుడై దైత్యు నిలచి గనుగొనుచుండె । దనుజుదేహము దూల ఘనశరము లేసె॥ ఎచ్చోట జూచినా అచ్చోట తనకాల । మృత్యువై గనుపించె ముదిత దైత్యునకు॥ భయపడుచు దానవుడు పలుదెరంగుల జూడ । నంపవెల్లిని ముంచె నపుడు మహలక్ష్మి॥ తనకు మరణము నిజం బని దానవుడు మహా । కంపమును బొందుచును కటకటా యనుచు॥ తను గాన ది క్కేది యనుచు పలుబాములను । మతి గుంది రథముపై చతికిలనుబడియె॥ చతికిలంబడి బలువిచారంబుతో నున్న । దనుజు నొవ్వగ నేసె ననలబాణములు॥ ఎడలేక రక్తంబు యొడలంతయును దడసి । కుపితుడై జేగురుకొండవలె నుండె॥ మరియు ఘోరాస్త్రములు తెరిపి లేకుండంగ । బరిపె జానకి భయంకరరూపమునను॥ భూనభోంతరములను బొదవి మంటలు వెలయఁ । జనుదెంచె బాణములు దనుజుపై బొదవె॥ మర్మములు కంఠములు మరి కఫాలము దూసి । పోయి శరములు సీతపొదిలోను జేరె॥ తూటులై మేనంత దూసి సర్వాంగములు । రక్తధారలు వెడలె రాక్షసేశునకు॥ శూరత్వ మెడ బాసి సొమ్మసిలి రాక్షసుడు । పరవశుండై మూర్ఛబడె రథంబందు॥ రథముపై సొమ్మసిలి రాక్షసుడు మూర్ఛిల్ల । గనుగొనుచు సూతుండు కడుభయంబునను॥ హాదానవా యంచు నతివిలాపము నంది । గొనిపోయె దూరంబు దనుజేశురథము॥ వెనుక దిరుగుచు సీత గనుగొనుచు భయపడుచు । దూరంబుగా రథము దోలుకోనిపోయె॥ చాలనెత్తురువరద నేలంతయును దడసి । పెనుకాల్వలై పారె దనుజురక్తంబు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> ec97pa2h8ukxnbm8ksqnq7rky0qaujm 104 216555 571041 565485 2026-08-22T03:55:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పరవశుండై మూర్ఛబడి రాక్షసేశ్వరుడు । కొంతసేపుకు దెలిసి గుండె లవయుచును॥ నలుదిక్కులను జూచి బలువగల బొందుచును । కనకమణిరథముపై తను లేచి నిలిచె॥ నిలచి తనకంఠముల గలహారతతులెల్ల । సవరింపుకొనుచు తనసారధీతొ బలికె॥ నాబాణసారంబు నాభుజబలిమియును । నాదుజవసత్వములు నాప్రతాపంబు॥ తేటగా నీపిన్ననాటనుం డెరుగుదువు । దురములో రథ మేల తొలగి తెచ్చితివి॥ రిపులు నవ్వంగ నా కపకీర్తి రంజిల్ల । తొలగి తెస్తివి రథము కొలది దెలియకను॥ అష్టదిక్పతులతో నమరాదిసురలతో । దుర మొనర్చితిని ముం దెరుగవా నీవు॥ ఎరిగి నారథ మేల మరలించి తెచ్చితివి । తగున మాతలి నీకు నగుబాటుపనులు॥ అనిన విని సూతుండు హస్తములు జోడించి । వినుము రాజేంద్ర నావిన్నపంబొకటి॥ ముం దనేకము యుద్ధములు నీవు జేసితివి । నీకు సారథి నగుచు నేను జూచితిని॥ ఇంతబెడిదంబైనయుద్ధంబు గనలేదు । పరవశంబై నీవు ధర వ్రాలలేదు॥ సురలు మెచ్చంగ రఘువరునిభార్యా సీత । ఘనవిశిఖములచే దునుమాడివైచె॥ శల్యములు డుల్లగను సాహసం బెడదూలి । పరవశంబై రథముపై వ్రాలినావు॥ అట్టియాపదవేళ నచట రథ ముంచంగ । ధర్మమా యంతైన దనుజునాయకుడ॥ బవరంబులో జాలభయము జెందినవేళ । కత్తి మరచినవేళ కనుమూయువేళ॥ వెరచి వైరికి తనవెన్ను జూపినవేళ । తగనిసంగతి వచ్చు నగుబాటువేళ॥ కావు మని రిపునెదుట గడ్డి గరచినవేళ । పరవశంబున మూర్ఛబడియున్నవేళ॥ సారథులగువారు దూరంబునకు రథము । తొలగికొనిపోవుటలు బలుధర్మచయము॥ బాణపీడితుడవై మేను మరచినవేళ । దురములో రథము నే తొలగదెచ్చితిని॥ రథము తొలగించుమని రాక్షసవర నీవు । నాకు జెప్పగ లేదు నీ కేమి హాని॥ ఇపుడు సంగరమునకు నేగవచ్చును మరలి । పరమాయువును బొంది పగ గెలువవచ్చు॥ అనుచు సూతుం డిట్లు తనతోడ బలికితే । సంతోషమును బొంది శతకంఠు డపుడు॥ తనకంఠమందున్న కనకమణిహారంబు । తీసి సూతునిమెడను వేసి మోదమున॥</poem><noinclude><references/></noinclude> bgqllj531c30swnjjlqb32m3arapkp0 104 216556 571042 565486 2026-08-22T04:07:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>మరికొన్నివస్తువులు మక్కువతో నిచ్చి । తనసూతుతో బలికె దనుజనాయకుడు॥ నీవు చెప్పినమాట నిజమోయి సూతుడా । యింత బెడిదపుయుద్ధ మెన్న డెరుగనుగ॥ ప్రాణములతో నేను బ్రతికివచ్చేదేమి । కనుపించదాయె నాకాంత ముందరను॥ జానకీదేవితో చలరేగి యుద్ధంబు । సలుప శఖ్యము గాదు చాలు నీవేళ॥ ఈవేళ మనపురము కేతెంచి యుదయమున । వచ్చి గూల్పగవచ్చు వైరిసంఘముల॥ త్వరమీద పోనిమ్ము పరువడిని మనరథము । అని సూతుడు మరల్చెను దివ్యరథము॥ అదుగొ రాఘవుదేవి అడ్డంబుగా వచ్చె । నని పలికి చూచుచును నన్నిదిక్కులను॥</poem> {{p|ac|fwb}}శతముఖుడు తిరుగ పురమునకు బోవుట</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf |Page = 154 |bSize = 600 |cWidth = 311 |cHeight = 320 |oTop = 387 |oLeft = 143 |Location = center |Description = }} <poem>ఇదుగో చంపగవచ్చె నేమి జేతు నటంచు । కంపమున దానవుడు కలువరించెనుగ॥ ముదిత సీతాదేవి ముంద రదుగో వచ్చె శరము వేసె నటంచు మరిజాలి బొందె॥ ముదిత అదుగో కాలమృత్యువై ఆజ్ఞేయ । బాణము ల్వేసెనని బలుమొర్ర లిడుచు॥ ఏది దిక్కి కనంచు నేది సాధనమంచు । పలువిధంబులచేత పలువరించుచును॥</poem><noinclude><references/></noinclude> nrqdzl1xdlrkybzngepoofxrvpfpjqi 104 216557 571044 565487 2026-08-22T04:27:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>జ్యోతిస్వరూపంబు జూపించె జానకి । తనకు గనపడెనంచు తహతహలు బొందు॥ వెనుకమారుగ సీత ఘనశరము లేసెనని । కలవరింపుచు చాలకటకటా యనుచు॥ మరణంబు సిద్ధమని మది నిశ్చయించుకొని । చేరె తననగరంబు క్రూరరాక్షసుడు॥ తనపురంబున కేగి దనుజుల జూచుటకు । సిగ్గు నొందుచు మదిని చిన్నబోవుచును॥ అంతఃపురము కేగి అతివిలపించుచును । సెజ్జపై తా నపుడు శయన మొందెనుగా॥ మతి విహీనత నొంది శతకంఠుడొక్కడే । రథ మెక్కి వచ్చెనని రాక్షసస్త్రీలు॥ గనివేగమున వచ్చి కన్నీరు నించుచును । సారథి బొడ గాంచి సఖియ లి ట్లనిరి॥ శతకంఠుడొక్కడే చనుదెంచె పురమునకు । పదిమందిమంత్రికోవిదు లేరి వెంట॥ ఏల రాక్షసవర్గ మేల రారైతి రని । అడుగ వారలతోడ ననియె సూతుండు॥ ఏమి చెప్పుదుము వో భామినీమణులార । తల్లడంబున నోట తడి లేదు దెలుప॥ జానకీనాయకుడు జగదేకవీరుండు । సకలరాక్షసబలము సరిపుచ్చినాడు॥ మనపురంబున గలుగు దమిజావళులనెల్ల । నేకశరమున గూలనేసె రాఘవుడు॥ కడుమంత్రిపుంగవులు ఘనమైన సరదార్లు । మానవేంద్రునిచేత మడిసిపోయిరిగ॥ ముప్పదక్షోహిణులు మూలబలములు గూలె । చతురంగబలములు సమసె సర్వంబు॥ కడుద్రోణశైలంబు కాపులుండినయట్టి । కోటిదనుజావళులు గూలినా రచట॥ అఖిలరాక్షసవర్గ మణగె రణభూమిలో । వారిలో నొకరైన వచ్చేది లేదు॥ వత్తురనుచును వట్టివార్త లెటు జెప్పుదును । దనుజావళులయాశ మన కికను లేదు॥ అనుచు సారథి తమకు నఖిలంబు దెలుపంగ । వనితలందరు ఘోలుమని యేడ్చి రపుడు॥</poem> {{p|ac|fwb}}రాక్షసస్త్రీలు భర్తలచావులకు దుఃఖించుట</p> <poem>పతుల దలచుచు కొంద రతిదుఃఖముఖు లైరి । హితుల దలచుచు కొంద రేడ్చుచుండిరిగ॥ తగుబంధువుల దలచి వగచిరి కొందరును । కొదువవారల దలచి కొంద రేడ్చిరిగ॥ పురము నలుదిక్కులను తెరిపి లేకుండంగ । శోకంబు బెనగొనిరి సుదతులందరును॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 43eafv3migkb1403ovdrgh5ci5sszfn 104 216558 571048 565488 2026-08-22T05:33:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>ఏవీథి జూచినా యేదిక్కు జూచినా । అల్లకల్లోలమై తల్లడించిరిగ॥ కొమ్మలందరు సేయు ఘోరశోకరవంబు । ప్రళయకాలమునాటిపగిది దోచెనుగ॥ అందు కొందరుసతులు అమరమూకలు గట్టి । తలపోసి రొకకొంత తల్లడంబుగను॥ ఏమి యీశతకంఠు డింత తెలిసినవాడు । మూఢచిత్తుడు శుద్ధమూర్ఖమానసుడు॥ తనవారలైన రావణకుంభకర్ణాది । దనుజహరణము సలిపె దశరథసుతుఁడు॥ అట్టిమహనీయుతో నసమానవైరంబు । నేల గైకొనియె తా నెరిగి సర్వంబు॥ ఆదినారాయణుం డారాఘవుం డనుచు । మగువ సీతాదేవి మహలక్ష్మి యనుచు॥ తల్లి పలువిధములను తనతోడ జెప్పంగ । చెనటిదానవు డేమి చెవిబట్టడాయె॥ దశరథరాముతో తగనివైరము నిలిపి । నిఖిలబలముల జంప నిష్కారణముగ॥ బలువైభవము మీరి భాసిల్లు నగరంబు । బలులనందరి జంపి పాడుజేసెనుగ॥ బలుగర్వమును బొంది ప్రల్లదంబులు బల్కి । పాతకుడు వీడైన బ్రతికేది లేదు॥ కళల దీపించు నెక్కడ జూడ పురమెల్ల । నటువంటిపురమెల్ల నబ్ధి గల్పెనుగ॥ పురవాసులకు నింక తెర వేది బ్రతు కేది । గతి యేది కృతి యేది మతి దలంపగను॥ తలచుకుంటే గుండె నిలువ దెవ్వారలకు । భరియింతు మెట్లు యీపురములోపలను॥ దుర్మార్గచిత్తుండు దుశ్శీలవంతుండు । పరమఛండాలుండు పాతకుడు వీడు॥ వైకుంఠవాసుతో వాదంబు దలపెట్టి । సకలబలముల నిపుడు చల్లార్చినాడు॥ తగ దంచు పలుమారు తల్లి వలదని చెప్ప । వినడాయె మాట గైకొనడాయె వీడు॥ చెడుబుద్ధిచే నగ్ని వడి గట్టుకుంటేను । కాలిపోడా యెంతఘనుడైనగాని॥ అగ్ని వడిగట్టిన ట్లారాఘవునితోడ । పగబూనినాడు యీపాపకర్ముండు॥ పాతకుం డీవేళ పారిరాకుంటేను । సీతామహాదేవిచేత గూలునుగ॥ రేపైన తప్ప దీపాపాత్ముమరణంబు । పొసగ నిప్పటికైన బుద్ధి లేదేమి॥ ఇటుమీద బుద్ధి వ స్తేమి రాకుం టేమి । మనభర్తలందరును మంటగలిసిరిగ॥ ఎట్లు భరించెదము యేలాగు బ్రతుకుదుము । యేదారి యేతెరవు యేది దిక్కికను॥ పతిలేని కాంతల బ్రతు కేల సుఖ మేల । చెలగుభాగ్యము లేల జీవనము లేల॥ కలి మేల బలి మేల ఘనవిలాసము లేల । పుడమిసౌఖ్యము లేల కడుసంప దేల॥ పెళ్లిళ్లు వ్రతములకు పేరంటములయందు । విధవాంగనామణుల నేమి జూడరుగ॥</poem><noinclude><references/></noinclude> i0n8tb14yy23ew21md4wq63rc3slj7v 104 216559 571049 565489 2026-08-22T05:44:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>కడుఘోరదుఃఖాబ్ధి బడి మునుంగినకంటె । నగ్నిలో బడ బాయు నన్నికర్మములు॥ పతిలేనికాంతలకు గతి లేదుగా యనుచు । పెద్దలందరు గూడి పెళ్ళిచేయుదురు॥ పతిని యెడబాసితే సతికి దోషం బనిరి । సతిని యెడబాసితే నతిదోష మనిరి॥ వెలయంగ కళ్యాణవేదిపై నిద్దరికి । బ్రహ్మముడి వేసెదరు బాయరాదనుచు॥ సేసప్రా లొకరొకరి చేతులో బోయించి । బాస జేయించెదరు బాయరాదనుచు॥ పతిసతులనిద్దరికి బాస జేయించెదరు । తగ నొక్కరిని యొకరు తప్పరాదనుచు॥ అది బాస యని తెలియ కరయ పతులను బాసి । బ్రతుకుభ్రమ నొందెదరు పాపిష్టిప్రజలు॥ పతి బాసి దుఃఖమున బ్రతికియుండినకంటె । సహగమనమే మేలు సతులకందరికి॥ ఎగ్గులు బొందుచును యిలను బ్రతికినకంటె ।నగ్నిలో బడ బాయు నన్నికర్మములు॥ అగ్నిలో బడకండ నవనిలో బ్రతికుంటె । తుదను యమగుండములు దొర్లించు యముడు॥ అని గోలుగోలునను అతివలందరు చాల । విలపించుచుండగా విని చిత్రగంధి॥</poem> {{p|ac|fwb}}చిత్రగంధి కొడుకుకు బుద్ధి చెప్పుట</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf |Page = 157 |bSize = 600 |cWidth = 432 |cHeight = 298 |oTop = 471 |oLeft = 79 |Location = center |Description = }} <poem>విభ్రాంతురా లగుచు వెలదులందరి జూచి । శోకమును బెనుగొనుచు సుదలీలలామ॥ కటకటా హా యింతగతి వచ్చెనా యనుచు । వరదలై కన్నీరు దొరుగ నేడ్చుచును॥</poem><noinclude><references/></noinclude> bl4cqsvte5m9vfk6rx8j3l1rus92y3t 104 216560 571051 565490 2026-08-22T06:32:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>సెజ్జపై బొరలు యాశతకంఠు బొడగాంచి । తనచేతులను వానితనువెల్ల నిమిరి॥ నెత్తురంతట మేను నిండి పంకంబుగా । తనచేతు లంటంగ తరుణి దుఃఖించె॥ దేహమంతట చాల తెరిపి లేకుండంగ । అమ్ము విరిగిన గాంచి ఆత్మజుని జూచి॥ తనగుండె మోదుకొని తరుణీలలామంబు । తనయునిమొగముపై తా జేర్చి పలికె॥ కొడుక నే పలుమారు కూడదని వైరంబు । మానుమని చెప్పినా మానవైతివిగ॥ ఆయమ్మ సీతమ్మ అది యెక్క డలుగునో । అచ్చోట నిర్మూల మౌను సర్వంబు॥ సఖియ సీతమ్మ యెచ్చట కరుణ జూచునో । అచ్చోటనే నిత్యకళ్యాణవృద్ధి॥ ఆయమ్మమాయకు హరిహరబ్రహ్మలును । వెలయ ప్రకాశింప వెరచియుండుదురు॥ భూనభశ్శైలములు భూరివారాసులును । సరవిగా జంగమస్థావరంబులును॥ జంతుజాలంబులును సర్వపిపీలిక। సంగమంబులు గలుగు జగములన్నియును॥ పద్మజాండంబులను పరగ బుట్టించును । కనుక నన్నిటి బట్టి గిట్ట జేయుచును॥ ఆమహాశక్తి తా నమరియుండును ఆది । మధ్యాంతరహితమై మహిమ మీరుచును॥ సీతగా దది మహాచిద్రూప మది గాని । సామాన్యతయు గాదు సాధ్వియా యమ్మ॥ నాతిచేతను భవన్నాశంబు సిద్ధించు । వనితతోడుత నీకు వైరంబు వలదు॥ పుత్రమిత్రకళత్రభూరిసముదాయముల । బ్రతుకజూచుటకు నీభావమం దుంటే॥ రఘువరుని శరణొంది రక్షించుమని యతని । పాదారవిందముల బడిన రక్షించు॥ తల్లి దండ్రి విదాత దైవంబు నీవె యని । ఆరాముశరణొందు మతడు రక్షించు॥ అక్షయంబుగ నిన్ను రక్షించు నాతండు । వివరముగ నామాట వినుము నాతండ్రి॥ పసిబాలకుడు కుర్రపడుచు నీకొమరుండు । నిజమార్గశీలుండు నీలకేతుండు॥ కపట మెరుగనివాడు కడుబుద్ధివంతుండు । పాప మెరుగనివాడు బాలకుడు వాడు॥ చదువుకుంటున్నాడు సకలశాస్త్రములెల్ల । పరమభక్తుం డతడు ప్రహ్లాదురీతి॥ సమరం బేలాటిదో సాము వేలాటివో । యెన్న డాచందంబు యెరిగుండలేదు॥ నిజము దప్పనివాడు ముద్దుపసిబాల । పాప మెరుగడు వాడు పరమసాధుండు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> c5chjpwx9vvsyvnkcgrt0w59dc2jzkl 104 216561 571053 565491 2026-08-22T06:50:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పసిబాలకునినైన బ్రతికించి వంశంబు । నభివృద్ధి నొందించు మాత్మజా నీవు॥ పరమసాధువు నీదుభార్య సద్గుణశాలి । ఘనవ్రతంబులు జేసి గనె నొక్కసుతుని॥ దానిసరి కాంత లీధరణిలోపల లేరు । దోష మెరుగదు యామె దొడ్డయిల్లాలు॥ అందరిని విడద్రొక్కి ఆశలన్నియు విరచి । బలుయుద్ధభూమిలో బడదలంచితివి॥ ఎంత జెప్పిన గాని మంతనంబున నీవు । వినవు నామాట గైకొనవేమి కొమర॥ అని తల్లి విలపింప కినుకతో శతముఖుడు । తల్లితోడుత బలికె ధైర్యంబు వెలయ॥ ఓతల్లి నీ విట్లు ఔదార్చ బనిలేదు । వినుము జెప్పెదము యీవివరమంతయును॥ నేను కోపం బొదువ భానుడైననుగాని । పూని యండయు గాయ బొదలి వెరచునుగ॥ వలసినప్పుడె గాని వలసి యెచ్చటనైన । చెలరేగి యనలంబు వెలుగు వెరచునుగ॥ అఖిలజీవుల నణచు యముడు నాముందటను । కొలువుగాడై యుండు చలమెల్ల విడచి॥ మృత్యువకు మృత్యువై మెలగుచుందును నేను । ఇలలోను నాకంటె బలశాలు లెవరు॥ చెలగు నాప్రఖ్యాతి శివునియందును లేదు । నాతి గెలువంగలదె నన్ను రణమందు॥ రేపు శత్రుల బట్టి యేపెల్ల దూలించి । వత్తు నింటికి నేను వైభవంబునను॥ కాకుంటె సీతచే గడతేరిపోయెదను । గాని శరణనుమాట నానోట రాదు॥ మునుల నందరిబాధ నొనరించ ఫిర్యాదు । గావించి తెప్పిస్తి ఘనుని రాఘవుని॥ రప్పించి యతనితో రణము సేయగ లేక । శరణంటె నవ్వరా జగతిజనులెల్ల॥ నగుబాటుపని జేసి జగతి బ్రతికినకంటె । మరణ మొందుట నాకు మంచిదని తోచె॥ కలనైన శరణన్న పలుకు నోటను రాదు । హీనవృత్తికి మనం బెన్నడును జొరదు॥ సకలజనములనెల్ల సమరంబు పాల్జేసి । బ్రతుకుపై నే నాశపడుటలేమి ఘనము॥ చిరకాల మెవ్వరును ధరణిలో నుండెదరు । ధైర్యంబు విడనాడ తగ దెంతయైన॥ ధైర్యమున పోరాడి తరుణి బరిమార్చెదను । బరిమార్పలేకున్న ధరణి గూలెదను॥ కాని రెండోమాట కలనైన నానోట । రాదు హీనత కొప్పబోదు నామనసు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> i5nm2t5hhrkk4vkub597bxypcbnjm3a 104 216562 571055 565492 2026-08-22T07:55:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పొంకమైనప్రతాపలంకానివాసులగు । బలులనందరి జంపి బ్రతు కెట్లు దలతు॥ నాయొక్కమార్గంబునటనసర్వము దెలసి । తల్లి నీ విటు లాడ ధర్మమా నీకు॥ చాలపసిబాలకుడు నీలకేతుని డాసి । పోషించుకో నీవు పుత్రకునిరీతి॥ అనగ మనమున బుద్ధి గొనకుండ గుణవతీ । పరమసాధువు బోధపరచు మోయమ్మ॥ మారు జెప్పగబోకు మాతల్లి నీమాట । దాఖలా గనుపించు తప్పకుండగను॥ బ్రహ్మవరములు నేలపాలైనకాలమున । బ్రతుకుపై నే నాశబడు టేమిసుఖము॥ అని తల్లి వీడ్కొల్పి అసురనాయకు డంత । నెలతతో నారాత్రి నిద్రబొందెనుగ॥ రణములో రఘువరుడు వనిత సీతాదేవి । సమరంబు గని మహాసంతోష మొదవె॥ ఆశ్చర్యమానసుండై రామభూవరుడు । హనుమంతు గాంచి యి ట్లని మోదమున॥ కంటివా హనుమ దా కలకంఠి శుకవాణి । సీతామహాదేవి సేయుయుద్ధంబు॥ పుష్పంబు లరచేత పూననేరనికొమ్మ । ఘోరశరములు బూన నేరీతి నేర్చె॥ చిలుకపలుకులకు బిట్టలుకు కాంతామణి । యిలయెల్ల భీతిల్ల నేరీతి నార్చె॥ నను దప్ప పరుల నెన్నడు చూడనేర దీ । యింతి పగతులనడుమ నెటు నిల్వ నేర్చె॥ బిసబిసను నడువంగ నసియాడుకలకంఠి । యిట్లు యుద్ధము జేయ నెట్లు నేర్చెనుగ॥ పటికంపుసౌపానపఙ్క్తి నిల్వగ లేని । పూబోణి నీయొక్క భుజము నెటు నిల్చె॥ అనుచు శ్రీరాఘవుం డద్భుతహర్షమున । వెలయ జానకిపైని వేడ్క మీరుచును॥ పలుమారు సీతచెక్కిలి బట్టి ముద్దాడి । వెలదిసమరంబునకు విభ్రాంతి గొనుచు॥ హనుమంతుభుజములం దతివ సీతయు దాను । నిలిచియుండిరి మహాబలిమి తేజమున॥ హనుమంతుపై నిలచి ఆరాఘవేశ్వరుడు । కపిబలమంతయును కనుల జూచెనుగ॥ పోకపోకలుగాను మూకమూకలుగాను । కుప్పలై బడియుండ్రి ఘోరబలులెల్ల॥ ఏదిక్కు జూచినా యెడతెరిపి లేకుండ । బడిరి కపిబలమెల్ల బహువిధంబులను॥ తమమూలబలమంత తగరాజ్యబలమంత । కుప్పకుప్పలుగాను కూలియుండిరిగ॥ కడువిభీషణుబలము బెడుగొండలవిధాన । కూలియుండిరి నేల కోటానకోట్లు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> gm0ttcug3s4tsezkbywo3alx4z0082r 104 216563 571056 565493 2026-08-22T08:01:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}రాముడు మృతసేనల జూచి దుఃఖించుట</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf |Page = 161 |bSize = 600 |cWidth = 425 |cHeight = 499 |oTop = 139 |oLeft = 94 |Location = center |Description = }} <poem>జాలిగొని రఘువరుడు సకలబలముల నపుడు । కన్నులను బొడగాంచి కటకటా యనుచు॥ నను నమ్మి వీరెల్ల జనుదెంచి దైత్యుచే । మడిసిపోయిరిగదా మాటలో ననుచు॥ చప్పన్నదేశముల జననాయకుల జూచి । కనుల నశ్రులు దొరుగ కటకటా యనుచు॥ తనమ్రోల బడియున్న తమ్ములను బొడగాంచి । మది శోకముస గుంది మానవేశ్వరుడు॥ లవకుశుల జయవిజయులను గాంచి దుఃఖంబు । పట్టజాలగలేక పద్మలోచనుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> ghufusahl3ydji1ubru37hf5h66zd8s 104 216564 571057 565494 2026-08-22T09:00:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పలుమారు శోకింప ప్రాణనాయకు జూచి । కలకంఠి జానకీకాంత యిట్లనియె॥ సకలలోకేశ్వరా జలజాతలోచన । కాకుత్స్థకులదీప కౌసల్యతనయ॥ ఆర్తసంరక్షణా ఆదినారాయణా ! పంకజాక్షా పరబ్రహ్మస్వరూప॥ సర్వజ్ఞులగు మీరు సకలధర్మము లెరిగి । తగున వగవగ మీకు దశరథరామ॥ సంసారములు మాయ జాయపిల్లలు మాయ । నిజముగా భావిస్తె నిఖిలంబు మాయ॥ తనయు లెక్కడివారు తమ్ము లెక్కడివారు । ఇది మాయజాలంబు యెరుగరా మీరు॥ మాయజాలంబునకు మది నిట్లు వగవంగ । మీకు తగునా సర్వలోకనాయకుడు॥ నిత్య మేమియు గాదు నీమాయ సర్వంబ । నీమాయలో మహిమ నీవె యెరుగుదువు॥ నరునివలె తమ రిట్లు వెరగొంద ధర్మమా । గనుగొనుడి సర్వంబు జ్ఞానమూలమున॥ జ్ఞానమూలంబుగా గనుగొంటిరా మీరు । అఖిలంబు మిథ్యగా నగుపడును స్వామి॥ మిథ్యపదవుల కింత మీరు వగవగ నేల । పరమాత్మ లోకేశ పంకజాతాక్ష॥ అని ప్రాణనాయకుని తను చాల నూరార్చి । కడుసమన్తము దెలిపె జ్ఞానమూలమున॥ మానవేంద్రుడు రాము జ్ఞానమున బరికించి । నెలత దెలిపినరీతి నిశ్చయం బనుచు॥ భండనములో గూలిపడియున్నవారిలో । బలులు యెవ్వారైన బ్రతికుందు రనుచు॥ బవరభూములు వెదుక పనిబూని రఘువరుడు । వెదుకజొచ్చెను సకలయోధవీరులను॥ తనవధూమణియును తాను హనుమంతుండు । నన్నిదిక్కుల కరగి యరసి శోధించి॥ వెదకుచు రాగ విభీషణుం డచ్చోట । కులగిరీంద్రమురీతి గూలియుండెనుగా॥ కని రాఘవేశ్వరుడు కనికరము రంజిల్ల । నతనిదగ్గిర నిలచి అరసి శోధించి॥ ఉరము గాడిన శక్తిశరము సయ్యన దీసి । విరిచి పారగ వేసె నరవరోత్తముడు॥ బంధనము లూడుటకు బలమంత్ర మొనరించి । ఘనము మీరంగ నాతనిమూర్ఛ దెలిపె॥ తెలిసి విభీషణుడు ధీరాత్ముడై నిలచి । వందనంబులు జేసె వారి కవ్వేళ॥ హనుమద్విభీషణులు ఆరాఘవేశ్వరులు । బవరభూములు వెదుక పని బూని యపుడు॥ విలవిల్లుదీపములు వెలిగించి కపివరుల । జూచుచు బలుగతుల శోధించి రపుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> gu3rc9kr63k62ze4kpmna79bv2uk5nr 104 216565 571066 565495 2026-08-22T10:39:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>చనుదెంచుచుండంగ ఘనుడు భల్లూకపతి । బహుకాలములవేత్త బడియుండె నచట॥</poem> {{p|ac|fwb}}రాముడు జాంబవంతుని లేవనెత్తుట</p> <poem>ఆంజనేయునిమాట యాలించి జాంబవుడు । హనుమంతుడని తలచి తనమనంబునను॥ అతిపీలస్వరముచే హనుమంతునిం బిలచె । విని వాయునందనుడు జనియె దగ్గరకు॥ అతనికన్నుల జూచి అతిగౌరవము జేసి । బలుభక్తి మీరంగ బలికె జాంబవుడు॥ హనుమదాహ్వయుడ రామావనీనాథుండు । పదిలమా యాతనిభార్య సేమంబ॥ అతనితమ్ములు పుత్రులందరు సేమమా । సుగుణవుత్రుడు విభీషణుడు సేమంబా॥ భానుసుతుడందరు బ్రతికియున్నారుగా । నిన్ను గని బ్రతికితిని నేను పవనజుడా॥ కనుల శరములు నూరు గాడియున్నవి కనులు । దెరవ శఖ్యము గాదు తెరి పేమి లేదు॥ చెవులలో బాణములు జెందియున్నవి వేలు । వివశత్వమును బొంది వినరావు చెవులు॥ తెరిపి లేకుండంగ శరము లంతట గాడి । విరిగియున్నవి మేన వేలకొలదిగను॥ దేహంబు మరణసందేహంబునను బొంది । పరవశత్వము నొంది పడితి నిచ్చోట॥ లోలతను మాట్లాడ నాలుక రాదుగా । తడిలేదు నోటిలో బడదు లేచినను॥ అరయ సర్వాంగముల విరిగి బాణము లుండె । అవి దీసి రక్షించు హనుమంత నన్ను॥ నీకటాక్షంబుచే నేను జీవించెదను । పుణ్యమబ్బును నీకు పుడమిలోపలను॥ అని పలుకుచుండంగ నంతలో శ్రీరాము । కరుణ రంజిల్లంగ గని వేగ వచ్చె॥ వచ్చి యాతని జూచి వరకరుణ రంజిల్ల । నతనితోడుత నిట్టు లనియె శ్రీరాము॥ భయపడకు జాంబవా బహుకాలములవేత్త । వచ్చితిని నేను రఘువరుడ నీకడకు॥ అని మేన విరిగియున్నన్ని శరములు దీసి । విరిచి పారగ వేసె నరనాయకుండు॥ హస్తస్పర్శచేత నతనిదేహం బంత । నలరింప జాంబవుం డెలమి జెన్నొందె॥ ఎలమి జెన్నొందుచును యినకులాధిపుపాద । పద్మముల బ్రణమిల్లె బలుడు జాంబవుడు॥ ప్రణమిల్లి యున్నట్టి భల్లూకనాయకుని । కరములచే నెత్తె కమలలోచనుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> aj780rjns5ve1qyb5hvkmw4hzenpb79 104 216566 571067 565496 2026-08-22T10:54:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>ఆదరంబున జేర్చి అతడు తానును విభీ । షణుడు హనుమంతుండు తనవధూమణియు॥ మరియు పరికింపుచును మార్గమున జనుదేర । కడువింతరణభూమి గానబడుచుండె॥ పర్వతంబులలాగు బడి నేల గూలిన । గజకోట్లు మేఘములకరణి నుండెనుగ॥ మోకాలుబంటుగా నేకమై యందందు । గనుపట్టు మెదడు పంకంబుగా నుండె॥ మహినిండ బడియున్న మాంసఖండములెల్ల । నింద్రచాపములుగా నెనయుచుండెనుగ॥ కడుహుంకృతులు మేఘగర్జితముగా నుండె । శరపరంపర ఘోరవర్షమై యుండె॥ వర్షకాలమురీతి వారినేత్రంబులకు । గనిపించె నప్పు డాకడుయుద్ధభూమి॥ శతకంఠు డారాత్రి సతి తాను నిద్రించి । యుదయమున మేల్కాంచి యుద్ధండు డగుచు॥ దనర బత్రీసాయుధాధారుడై మహా । విలయకాలాంతకునివిధము మీరుచును॥ బలురథముపై నెక్కి భైరవునిచందమున । ఘనుడు శతకంఠుండు తనపురము వెడలె॥</poem> {{p|ac|fwb}}శతకంఠుని గొప్పయుద్ధము</p> <poem>దుశ్శకునములు చాలతొల్లివలె గనపడగ । గణన సేయక మహాగర్వాంధు డగుచు॥ యమునిరీతిగ వచ్చె నేమి చెప్పుదు వాని । తామసము భుజబలిమి ధైర్యసాహసము॥ పిడుగుపాటున వచ్చె బెడిదంబు లుప్పతిల । తననూరుమొగములను పెనుమంట లెగయ॥ దూరమున బొడగాంచి శ్రీరాఘవునిదేవి । విల్లునమ్ములు దాల్చె విభునాజ్ఞ గొనుచు॥ కల్పాంతకునిరీతి ఘనుడు శతకంఠుండు । రాముదేవుని డాసె భీమశౌర్యమున॥ డాసి పటుబాణములు వేసి ఘోరాకృతిని । సింహధాటీ జేసి చెలగి రాక్షసుడు॥ ఘనసర్పములరీతి పెనగొనుచు బాణములు । పెనుమంట లెగయుచును జనియె ఘోరముగ॥ గని జానకీదేవి తనవిల్లు చే నంది । గుణ మెక్కుబెట్టి ఠాంకృతు లొప్పజేసె॥ గుణరవధ్వనులచే గూలె కులశైలములు । కలగె సప్తాంబుధులు తలపోసె బ్రహ్మ॥ గరుడకిన్నరగంధర్వచారణ । సురసిద్ధసాధ్యు లంబరమునందునను॥</poem><noinclude><references/></noinclude> syuujisepbnweohkd3vdtgutjbux15z 104 216567 571076 565497 2026-08-22T11:27:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పణతి సీతాదేవి బాణసంధానంబు । బలము దోర్గర్వంబు ప్రతిభాషణములు॥ నిలచిచూచుచునుండె నిఖిలదేవత లపుడు । ఆశ్చర్యహృదయులై అభ్రమందుండ్రి॥ ఘోరశరముల బరప శ్రీరాఘవులదేవి । దునుమాడె వేగమున ఘనకరం బూని॥ వానిచాపములన్ని వసుధపై బడగూల్చి । చీకాకు బడజేసె భీకరంబుగను॥ చాపముల్ దూలుటకు కోపించి శతముఖుడు । కలకంఠి సీతపై కనులెర్రజేసె॥ కనులెర్రగా జేసి కంఠీరవమురీతి । మరికొన్నివిళ్లంది మహిమ మీరుచును॥ మరికొన్నివిళ్లంది తరుణిజానకిపైని । బరపె పటుబాణములు తెరిపి లేకుండ॥ అవియెల్ల ఖండించి ఆరాఘవులదేవి । ఘోరవిశిఖావళుల్ నూరు దొడిగేసె॥ రక్కసునిమకుటములు రాలి నేలను గూలె । దనుజుబాణములన్ని తునియలై పడియె॥ దనుజు తేజోరూపమును గూలిపోవంగ । సర్వబాణము లేసె జానకీరమణి॥ వెలయ మంటలు గ్రమ్మ విషములు గ్రడ్కుచును । శరము లుద్ధతి నిశాచరుని బొదవెనుగ॥ దనుజుతేజోరూపమును వేగ సరిపుచ్చి । ముదిత సీతాదేవిపొది జేరె శరము॥ చాపము ల్మకుటము ల్సర్వతేజము దూలి । బలుడు శతకంఠుండు బలుకోప మొదవి॥ కను లెర్రగా జేసి గద చేతబట్టుకొని । వీరహాంకృతి బూని విసరె రాక్షసుడు॥ దివ్యబాణం బేసి సవ్యముగ మహలక్ష్మి । గద దగ్ధ మొనరించె ఘడియలోపలను॥ గద దగ్ధ మొనరింప కాలాంతకునిరీతి । హాంకారుడై యపుడు అసురవల్లభుడు॥ సురలు బెగడొందంగ శూలంబు చేబట్టి । దనర కంఠీరవధ్వనుల మీరుచును॥ వెలయ గిరగిర ద్రిప్పి విసరె బలుశూలంబు । పెనుమంట లెగయుచును జనియె శూలంబు॥ శూల ముద్ధతి నేగి సుదతి జానకి బొదవె । రక్తధారలు వెలసె రమణి మేనెల్ల॥ రక్తధారలు వెడలి రమణీలలామంబు । సొమ్మసిలి యంతలో క్రమ్మరను దెలిసి॥ చేబాసురా యోరి శతముఖా నాతోడ । నెదిరించి పోరినా వెంతధీరుడవు॥ ఖలుడ నిను బరిమార్తు కాచుకోరాయంచు । విలయకాలానలమువిధము మీరుచును॥</poem><noinclude><references/></noinclude> gm3fqc71hbm15mkvhvv11fv53d5iqej 0 216647 570981 565727 2026-08-21T12:59:43Z Rajasekhar1961 50 570981 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = షబ్నవీజ్ వెంకటరంగారావు | అనువాదం= | విభాగము = మందముల నరసింగరావు | ముందరి = [[../ మందపాటి వెంకటరాజు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=583 to=583 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=336 to=339 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] rwaqd9grapj3e3dc1evci6lqa32uawd 0 217605 570976 568194 2026-08-21T12:50:15Z Rajasekhar1961 50 570976 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు | అనువాదం= | విభాగము = సామల సదాశివ (యాది) | ముందరి = [[../ సైబ పరంధాములు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=582 to=582 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=454 to=456 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] nyu4s5mroopweur63qf57rt1h8bcmk1 0 217609 570990 568203 2026-08-21T13:21:32Z Rajasekhar1961 50 570990 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు | అనువాదం= | విభాగము = షోయబుల్లాఖాన్ | ముందరి = [[../ శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=585 to=585 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=464 to=466 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] m9c5plnq0v2sdbwnoclpq937yzfou95 106 218423 571028 570932 2026-08-21T21:02:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571028 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=హేమాబ్జనాయికా స్వయంవరము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=మన్నారుదేవ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:విఠలదేవుని సుందరశర్మ|విఠలదేవుని సుందరశర్మ]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తంజావూరు సరస్వతీమహల్ గ్రంథాలయం |చిరునామా=1956 |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} cfcjgwhyvo2m0sn4ur6pjfmbb7u3xvs 104 218434 570975 2026-08-21T12:48:57Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 582 |bSize = 600 |cWidth = 528 |cHeight = 745 |oTop = 14 |oLeft = 36 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 41y5kidhdo2hmhjtmlpen5dqzczw6us 102 218435 570977 2026-08-21T12:55:45Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = తుమ్మూరి |అసలుపేరు = రాంమోహన్రావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = త |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు |వికీవ్యాఖ్య...' 570977 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తుమ్మూరి |అసలుపేరు = రాంమోహన్రావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = త |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==సంపాదకత్వం చేసిన రచనలు== p0xhtlip2qk1wkhk8forquhvwso4k9v 570978 570977 2026-08-21T12:56:35Z Rajasekhar1961 50 /* సంపాదకత్వం చేసిన రచనలు */ 570978 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తుమ్మూరి |అసలుపేరు = రాంమోహన్రావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = త |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల సదాశివ (యాది)]] (2017) eluis2g33ybc3ft8myb45cod3mfgiap 570979 570978 2026-08-21T12:56:49Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:తెలుగు రచయితలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 570979 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = తుమ్మూరి |అసలుపేరు = రాంమోహన్రావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = త |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల సదాశివ (యాది)]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] cpscetyhe4rcgz7z400x3xv2ropemp7 104 218436 570980 2026-08-21T12:58:42Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 583 |bSize = 600 |cWidth = 566 |cHeight = 762 |oTop = 13 |oLeft = 19 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> q90n03hxrkhunkumhdw9t8uc4us12vx 102 218437 570982 2026-08-21T13:02:01Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = షబ్నవీజ్ |అసలుపేరు = వెంకటరంగారావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = షబ్నవీజ్ వెంకటరంగారావు |వికీవ్యాఖ...' 570982 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = షబ్నవీజ్ |అసలుపేరు = వెంకటరంగారావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = షబ్నవీజ్ వెంకటరంగారావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల (యాది)]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] fmmite8kawlskbsrrxteu1cfaxii7xc 570983 570982 2026-08-21T13:02:35Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 570983 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = షబ్నవీజ్ |అసలుపేరు = వెంకటరంగారావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = షబ్నవీజ్ వెంకటరంగారావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందముల నరసింగరావు]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] o9gje7smhg72odrwprswufnx0mlcsky 104 218438 570984 2026-08-21T13:05:15Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 584 |bSize = 600 |cWidth = 547 |cHeight = 741 |oTop = 14 |oLeft = 27 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 3yd8zsf0g2vzs388429vjt3qwlr9nu6 102 218439 570986 2026-08-21T13:08:23Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = చవ్వా |అసలుపేరు = వెంకటరెడ్డి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = చవ్వా వెంకటరెడ్డి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |క...' 570986 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = చవ్వా |అసలుపేరు = వెంకటరెడ్డి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = చవ్వా వెంకటరెడ్డి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందముల ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] 9i5yf9ggvcz209m1usby8bdtse2a5fd 570987 570986 2026-08-21T13:08:56Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 570987 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = చవ్వా |అసలుపేరు = వెంకటరెడ్డి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = చవ్వా వెంకటరెడ్డి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జమలాపురం కేశవరావు]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] 1aftvt3qfwafn4dotcmm1n69otqz0gq 104 218440 570988 2026-08-21T13:15:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||5 ఆత్మపరిశోధనపరిణామము}}</noinclude>నన్ను రక్షించినటులే వారినిని రక్షించును. నారు పోసినవాఁడె నీరుపోయును గదా యని నే నెఱిఁగికొంటిని. నాఁటి నాయాశయము ఒక యుత్తరమునఁ గలదు. తండ్రితో సమానుఁడగు మాయన్న గారికి అందిటులు వ్రాసితిని — 'నేఁటివఱకు నేను సంపాదించుచువచ్చినది నీకు అర్పించుచు వచ్చితిని. ఇఁక నాయాశను విడనాడఁగోరుచున్నాను. ఇఁకమీఁద నా సంపాదింపఁబోవునది ఏ కొంచెమేని సార్వజనికములగు కార్యములకు వినియోగపడఁగలదు.' దీని యౌచితి మాయన్నగారికి వడిగా విశదము కాలేదు. ఆయన పెద్దపెద్ద మాటలతో నావిధినిగూర్చి నాకు వ్రాసిరి —'నీవు నాయనగారికన్న నధికుఁడవు కాఁదలఁపఁ బని లేదు. నాయనగారు కుటుంబపాలన పోషణముల మానుకొనిరా ? నీవును వారివలె ఇల్లు వాకిలి జాగ్రత్త పెట్టుకొనవలయును....' నేను దీనికి వినయపూర్వకముగా నిటులు జబా బిచ్చితిని - 'నాయనగారు ప్రవర్తించిన చందముగనే నేనును ప్రవర్తించుచున్నాను. కుటుంబ మను పదమునకు కొంచెము విశాలముగా వ్యాఖ్యానము చేయుచో నాచేసిన పనియొక్క బాగోగులు తమకు విశద మగును.' మాయన్న గారు నాపై ఆసలుడిగిరి. నాకు ఉత్తరము వ్రాయుట మానుకొనిరి. దీన నాకు దుఃఖ మొదవెను. కాని దేనిని నేను విధి యని తలఁచితినో దానిని విడనాడుకొంటినేని ఇంతకంటె నెక్కుడు దుఃఖపడియుందును. కావుననే నే నీకొలఁది దుఃఖమును సైరించితిని. ఇటులయినను నాకు మాయన్న గారియెడల భక్తి తొంటివలెనే నిర్మలముగను, అధికముగను ఉండెను. మాయన్నకు నాపైఁ గల అధికవాత్సల్యమే దుఃఖమునకు కారణమని నాకుఁ దెలియును. వీరికి నారూపాయలమీద కంటె నా సౌజన్యముమీఁదనే ఎక్కు డపేక్ష.'<noinclude><references/> {{c|21}}</noinclude> 27lwfuahcsryqqd4dqfsx16q1dsusmu 104 218441 570989 2026-08-21T13:16:11Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 585 |bSize = 600 |cWidth = 556 |cHeight = 758 |oTop = 12 |oLeft = 22 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> lvqcimd7kto0nc74j1yg2bvzvgk9lgf 104 218442 570991 2026-08-21T13:26:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>తుదకు చరమదివసములలో ఆయనకు నాపని నచ్చెను. మృత్యుశయ్యపై నున్న పుడు నాపని ఉచితమనియు, ధర్మ్యమనియు అతఁడు సూచించెను. ఆయన అపుడు వ్రాసిన కమ్మ కరుణజనకము. తండ్రి కొడుకును క్షమింపుమని కోరినటులు ఆయన నన్ను క్షమింపుమని కోరెను. నాపిల్లలను నీయిచ్చచొప్పున లాలనపోషణశిక్షణములఁ జేయుమని వ్రాసెను. ఆయన నన్నుఁ జూడ కన్నులు వాచుకొనెను. దక్షిణ-ఆఫ్రికాకు వచ్చెదనని నాకు తంతి యిచ్చెను. తొందరగా రమ్మని నేనును తంతి నిచ్చితిని. కాని మాకలయికకు ఈశ్వరుఁ డంగీకరింప లేదు. తనపుత్రులవిషయమున అతఁ డెట్టి యిచ్చఁ జూపెనో ఆదియు నెఱవేర్పఁబడలేదు. మాయన్న దేశమునందే మేను దొరఁగెను. ఆయన కుమారులు ప్రాచీనసంస్కారమునే పడసిరి. అందు పరివర్తనము పడయఁగలుగ లేదు. నేను వారిని ఆకర్షించుకొనలేక పోయితిని. దీన వారి దొసఁ గేదియు లేదు. స్వభావము నెవరు మార్పుచేసికొనఁగలరు? బలవత్తరములగు సంస్కారముల నెవఁ డాఁపఁగలఁడు? మన భావములలో నెట్టిపరివర్తనము కలుగుచున్నదో, మఱియు మన కెటులు వికాసము కలుగుచున్నదో అటులే మనల నాశ్రయించుకొని యున్న వారికిని, మన తోడివారలకును కలుగవలయునని మన మనుకొందుము; కాని అది మిధ్య. తలిదండ్రులగువారి పూఁట<ref>పూఁట = పూచీ లేక బాధ్యత, responsibility.</ref> ఎంత భయంకరమో ఈవిషయము వలన కొంచెము తెలియఁగలదు.<noinclude><references/> {{c|22}}</noinclude> ej6qbip26alrwvibpi3igx8nkwd1loe 104 218443 570995 2026-08-21T13:37:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}6</p> {{p|fs125}}శాకాహారమునకు బలి</p> {{Largeinitial|జీ}}వనమునందు త్యాగము, నిరాడంబరతయు, ధర్మజాగృతియు వృద్ధి పొందిన కొలఁదిని నాకు నిరామిషాహారమునందును, తత్ప్రచారమునందును ఆసక్తి హెచ్చెను. ప్రచారము చేయుటలో నాకుఁ దెలిసిన దొకటే పద్ధతి : ఆచరించుట, ఎఱుఁగఁగోరువారితో ఆలపించుట. జొహాన్సుబర్గునందు నిరామిషాహార - గృహము (vegetarian restaurant) కలదు. దాని నడుపువాఁ డొక జర్మనుదేశమువాఁడు. అతనికి కూనీ జలచికిత్సయందు నమ్మిక. నే నటకు పోఁదొడఁగితిని; మఱియు ఎంతమంది ఇంగ్లీషుమిత్రులను తీసికొనిపోవఁగలనో అంతమందిని తీసికొనిపోవుచుంటిని. కాని ఆనిరామిషాహారగృహ మెంతోకాలము మనదని తెలిసెను; ఏలన ధనలోపము. తగునంత దానికి నే సాయపడితిని గాని తుదకు దానిని మూయక తప్పలేదు. దివ్యజ్ఞాన సమాజమువారిలో పలువురు మాంసము తినరు. కొంద ఱసలే తినరు, కొందఱు కొంచెము కొంచెము. ఆ సమాజమునం దొక సాహసవతి కలదు. ఆమె చాల పెద్దయెత్తున మాంసము లేని భోజనాలయ మొకటి పెట్టెను. ఆమె చాల కలారసిక. ధనవ్యయమునకు వెను దీయదు. జమాఖర్చులు చూచికొనదు. ఆమెకు మిత్రులును పలువురని చెప్పవచ్చును. మొదట నీమె కొద్ది యెత్తుమీఁదనే నడిపెను. కాని పిదప పెద్దయెత్తున నడపఁదలఁచెను. దీనికి నా సాయము కోరెను.<noinclude><references/> {{c|23}}</noinclude> npy8fitashd40x96bjtwcnmjlvx7n4a 104 218444 570996 2026-08-21T13:50:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>అపుడు ఆమెకడ నెంత యున్నదో నే నెఱుఁగను గాని తగినంత ధనముండకపోదని తలంచితిని. నాకడ డబ్బునకు వీలు కలదు. పలువురు క్లయంట్లు నాకడ ధనము నిలువయుంతురు. వీరిలో ఒక సజ్జనుని సమ్మతిగొని ఇంచుమించు వేయి పౌను లీమెకు బదు లిచ్చితిని. ఆ క్లయంటు ఉదారుఁడును,విశ్వాసియు. అతఁడు మొట్టమొదటి గిరిమిటియా. అతఁడు 'భాయీ ! మీయిష్టప్రకారము డబ్బు ఇచ్చివేయుఁడు. నే నేమియు నెఱుఁగను. నేను మిమ్ములనే యెఱుఁగుదును' అని యనెను. అతని పేరు బదరీ. ఇతఁడు సత్యాగ్రహమున చాల పని చేసెను. చెఱకుఁగూడఁ బోయెను. ఇతని యీమాత్రము సమ్మతి చాలు ననుకొని యితనిపైకమును ఆమె కొసఁగితిని. రెండు మూఁడు నెలలు గడిచెను కాని పైకము తిరిగి వచ్చునటులు కానిపింపలేదు. అంత నష్టమును భరింపఁదగినశక్తి నాకు లేదు. ఆపైకము నాకడనే యుండుచో వేఱ యుపయోగించెడిది. తుదకు అప్పు మునిఁగిపోయెను. అటులని నన్ను నమ్మిన బదరీని నష్టపఱుప నగునా? అతఁడు నన్ను మాత్ర మెఱుఁగును. ఆదండుగను నేనే పెట్టుకొంటిని. ఈసంగతిని నేనొక క్లయంటుతో ప్రస్తావించితిని. అతఁడు నన్నిటులు తియ్యగ ముదలకించి నాకు మెలఁకువ కలిగించెను. 'భాయీ! [దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో నేను మహాత్ముఁడను కాలేదు; బాపును (తండ్రి) కాలేదు. మిత్రులగు నాక్లయంట్లు: నన్ను భాయియని సంబోధించెడివారు] ఈపని మీది కాదు. మేము పలుపనులలో మిమ్ము నమ్మి చనుచుందుము. మీ కీడబ్బు తిరిగి రాదు. కాని మీరే సొమ్ము ఇచ్చికొందురు. బదరీని నష్టపఱుపరు. అది యటుండె. మీ రీరీతిగా మీ క్ల యంట్ల ధనమును సంస్కరణముకొఱకు సాయము చేయుచో<noinclude><references/> {{c|24}}</noinclude> 31ui7le22x766xp1xpgud6fv4swpq4e 104 218445 570997 2026-08-21T14:04:19Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 570997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 586 |bSize = 600 |cWidth = 573 |cHeight = 764 |oTop = 13 |oLeft = 13 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> t1xan3k6y4e9t6sat1ryk21myn9z332 104 218446 571000 2026-08-21T14:07:22Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 587 |bSize = 600 |cWidth = 571 |cHeight = 760 |oTop = 44 |oLeft = 15 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 6f0qk9z8lif4ib8450gh2tny0uun5ei 104 218447 571001 2026-08-21T14:08:25Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 588 |bSize = 600 |cWidth = 576 |cHeight = 788 |oTop = 32 |oLeft = 13 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 3hm9utf9tm80r4iedak9nad737e4ti8 104 218448 571002 2026-08-21T14:09:16Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 589 |bSize = 600 |cWidth = 541 |cHeight = 821 |oTop = 13 |oLeft = 29 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> ls8ds74f1dhagaa8tuzgwlzfabyulpn 104 218449 571003 2026-08-21T14:09:52Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 590 |bSize = 600 |cWidth = 528 |cHeight = 824 |oTop = 12 |oLeft = 36 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> jemrw90fe4v9l7frn3gagq9fdi6jbbq 104 218450 571004 2026-08-21T14:10:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||6 శాకాహారమునకు బలి}}</noinclude>వారు పాడగుదురు. కొలఁదిరోజులలో మీకును నిప్పచ్చరము. ఇటు లగుచో మీ సార్వజనికకార్యము లన్నియు ముగియును.' సౌభాగ్యమున నాయీ మ్నిత్రుఁ డింకను నున్నాఁడు. దక్షిణ ఆఫ్రికాలో గాని, మఱియొకతావునఁ గాని ఇతనికన్న మంచి మనసు గలవాఁడు మఱియొకఁడు నాకుఁ గానరాలేదు. ఇతఁ డెవరినేని సందేహించెనేని పిదప నది వట్టిదని తెలిసికొనెనేని వెంటెనే అతనికడ కరిగి క్షమింపుమని వేఁడికొని మనస్సును శుద్ధము చేసికొనెడివాఁడు. నన్నితఁడు ముదలకించుట చాల మేలయిన దని అనుభవ మాయెను. బదరీ రూకలు బదరీకి ఇచ్చివయిచితిని. కాని మరల నిట్టి దెబ్బ తగులుచో దాని తాళగలశక్తి నాకు లేదే! అందులకు అప్పు చేయవలయును. ఇట్టిది నే ఫుట్టినతరువాత చేయలేదు. అప్పనిన నాకు రోఁత. సంస్కరణాభిలాష యెంత యున్నను తనశక్తికి మించి పోఁగూడదని దీనివలన నేర్చి కొంటిని. నే నీపనిలో గీతలలో ముఖ్యమగు నిష్కామకర్మమును అనాదరించితిననియు తెలిసికొంటిని. ఈతప్పు నాకు ముందరికి దీపస్తంభ మాయెను. నిరామిషాహారప్రచారమునకుఁగాను వేదిలో నింత బలిదానము వేయవలసియుండునని నే నెంచలేదు. ఇది నేఁ గోరక చేసికొనిన పుణ్యము.<noinclude><references/> {{c|25}}</noinclude> k0lgdzb3nj6da809l9fwux8sxsnc66c 104 218451 571005 2026-08-21T14:10:27Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 591 |bSize = 600 |cWidth = 396 |cHeight = 820 |oTop = 14 |oLeft = 101 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 7cpls5r7xrevgvxbjw9h3liteb9icd2 104 218452 571006 2026-08-21T14:11:11Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 592 |bSize = 600 |cWidth = 597 |cHeight = 771 |oTop = 4 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> potgqm3ryrj65l9sw6ag5t8pr1u779k 102 218453 571008 2026-08-21T14:14:06Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with ' {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జె. |అసలుపేరు = చెన్నయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జె. చెన్నయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }...' 571008 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జె. |అసలుపేరు = చెన్నయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జె. చెన్నయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు ]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] 9l0bfc25k1bdgpa23nzis1xvpxge2ad 571009 571008 2026-08-21T14:14:43Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 571009 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జె. |అసలుపేరు = చెన్నయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జె. చెన్నయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. నారాయణరెడ్డి]] [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] actdjkk2su6h7ok8art968obeav99fr 571010 571009 2026-08-21T14:15:39Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 571010 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జె. |అసలుపేరు = చెన్నయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జె. చెన్నయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. నారాయణరెడ్డి]] (2017) # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క సత్తయ్య]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] j6js9yty6lwt3yo88wi7wzshwwoxkif 104 218454 571014 2026-08-21T15:49:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}7</p> {{p|fs125}}మట్టి, నీరు : వీనితో పరీక్ష</p> {{Largeinitial|నా}}జీవనము నిరాడంబరమయిన కొలందిని వ్యాధులకు మందు పుచ్చుకొనుటలో మొదటినుండియు నాకుఁగల అరుచి ఇపుడు మఱికొంచెము పెరుఁగఁ దొడఁగెను. నేను డరబనులో వకాలతు చేయు చుండఁగా డాక్టరు ప్రాణజీవనమెహతాగారు అచటికి ననుఁ జూడవచ్చిరి. అపుడు నాకు దుర్బలత్వమును (debility), కీళ్లవాఁపును (rheumatic inflammation) కలుగుచుండెడివి. డాక్టరుగారు మందీయఁగా నిమ్మళించెను. పిదప ఇండియాకు మఱలువఱకు చెప్పఁదగినంత వ్యాధి యేదియు వచ్చిన గుర్తు నాకు లేదు. జొహాన్సుబర్గులో నున్నపుడు మలబద్ధకము, తలనొప్పియు వచ్చుచుండెడివి. భేదులను పుచ్చికొనియు, పథ్యము చేసియు సరిపుచ్చుకొనుచుంటిని గాని దాన రోగముక్తుఁడను గాలేదు. 'ఈ మందుల జంజాటమునుండి బయటఁ బడితివా బ్రతికిపోదు' వని నా మనస్సు చెప్పుచుండెను. ఆరోజులలోనే కావచ్చును, మాంచెస్టరులో 'నో బ్రేక్ ఫాస్టు ఎసోసియేష౯<ref>ప్రాతరాహారము మానవలెనని పెట్టుకొనిన సమాజము.</ref>' అనునది స్థాపింపఁబడెనని నే వింటిని. దాని యుద్దేశమేమనఁగా, ఇంగ్లీషువారు పలుమాఱులు భుజింతురు. పలురకముల'<noinclude><references/> {{c|26}}</noinclude> 87v3s7dwv9t5mv4uqtjc5y96sw6r3hc 104 218455 571017 2026-08-21T16:04:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||7 మట్టి, నీరు : వీనితో పరీక్ష}}</noinclude>వంటకములు కుడుతురు. రేయి పండ్రెండుగంట లగువఱకును తినుచునే యుందురు. దాన డాక్టరుల యిండ్లకు పరుగెత్తుచుందురు. ఈ యాపద తప్పించుకొనవలయుచో ప్రాతర్భోజనము మానవలయును. ఈ యంశము లన్నియు నాయెడఁ బట్టకున్నను కొన్ని కొన్ని తప్పక పట్టును. నేను ముమ్మాఱు కడుపారఁ గుడుతును. రెండు జాములవేళ తేనీరు త్రావుదును. నే నెన్నఁడును కొలఁదిగా తిని యెఱుఁగను. నిరామిషాహారి నయ్యు, పొగపులు, మసాలాలు వదలినవాఁడ నయ్యు, వీలున్నంత వఱకు నాతినుదానిలోనే రుచులు మాచుట మానలేదు. ఆఱేఁడుగంటలు కొట్టకముందెన్నఁడును లేచి యెఱుఁగను. అపుడు ప్రొద్దుటితిండి మానినచో తలనొప్పి పోవచ్చు ననుకొంటిని. ప్రయత్నము చేసితిని. కొన్నాళ్లు కొంచెము కష్ట మనిపించెను. కాని తలనొప్పి పాఱిపోయెను. కావలసిన దానికంటె నెక్కువ తినుచుంటినని దానితో తేలిపోయెను. ఈపరివర్తనమువలన మలబద్ధకము మాత్రము పోలేదు. కూనీ చెప్పిన కటిస్నానము చేసి చూచితిని. అది కొంచెము పనిచేసెను గాని అనుకొన్నంతగా చేయలేదు. ఈనడుమ నిరామిషాహారగృహము పెట్టిన జర్మనుమిత్రుఁడో, మఱి యింకొకమిత్రుఁడో కాని, జుస్టువ్రాసిన 'రిటరన్ టు నేచర్' అను గ్రంథమును నాచేత నిడియెను. ఈగ్రంథమున మట్టి చేయు నుపయోగములు చదివితిని. ఇంతియ కాక సద్యఃఫలములును, పప్పుగల కాయలును మనుజుల స్వభావమునకు తగిన ఆహారమని ఆగ్రంథకర్త సమర్థించెను. నే నప్పటికి కేవలము పండ్లను తిని చూచి యుండలేదు; కాని మట్టివైద్యము చేయ మొదలిడి చూచితిని. అది చక్కగా పనిచేసెను. మట్టివైద్యము నిట వివరింతును. ఎర్రనిదిగాని, నల్లనిదిగాని, శుభ్రమయిన మట్టిని తగినంత దెచ్చి చలినీళ్లతో తడుప వలయును. పిండివలె నున్న ఆ మట్టిముద్దను పరిశుభ్రమగు వస్త్రముపై<noinclude><references/> {{c|27}}</noinclude> sz9lfch4en1ou1yrisvt3nlvn66un0e 104 218456 571018 2026-08-21T16:17:35Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>పూయవలయును. దానిని పొట్టకుఁ గట్టుకొనవలయును. ఈరీతిగా దీనిని పొట్టకుఁగట్టుకొని పడుకొంటిని. మెలఁకువ వచ్చినపుడుగాని, ప్రొద్దునఁగాని, తీసివేయుచుంటిని. దాన మలబద్ధకము నిర్మూల మాయెను. నాఁటనుండియు నేను ఈవైద్యమును చేసికొనుటయగాక నా మిత్రుల చేతను జేయించితిని. దీనివలన లాభము కలుగలేదని చెప్పిన వా రున్నటులు నాకు గుర్తు చాలదు. నే నీదేశమునకు వచ్చిన పిదప ఈ యుపచారములమీఁద ఆత్మవిశ్వాసమును కోలుపోయితిని. ప్రయోగ మొనరించి చూచుటకు నా కవకాశము లేకపోయెను. ఏల యన ఎచటను నేను అంటిపట్టుకొనియుండ వీ లయినది కాదు. అయినను ఈ మట్టివైద్యమునందును, జలచికిత్సయందును మొదట నా కెంత విశ్వాసము కలదో నేఁటికిని అంత విశ్వాసము కలదు. నేఁటికిని నేను కొంత మట్టివైద్యము చేసికొనుచునే యున్నాను. అక్కఱ కలుగుచో నామిత్రులకుఁగూడ చేయుఁడని సలహా యిచ్చుచున్నాను. నాకు రెండు మాఱులు మహావ్యాధులు వచ్చెను; కాని మందులతో మనుజులకు అంతగా పనిలేదని నాకు నమ్మిక. పథ్యము, నీరు, మట్టి ఈ మొదలగు గృహవైద్యములతో వేయింటికి తొమ్మిదివందల తొంబదితొమ్మిది కుదుర్పవచ్చును. చీటికి మాటికి వైద్యులకడకుఁ బరుగిడి రసవిషగంధకములచే శరీరము నింపుకొని మానవుఁ డాయువును తగ్గించుకొనుచున్నాఁడు. తనను తనయధీనమున నుంచుకొనఁ జాలడు. తాను తనశరీరమునకు ఏలిక యగుటకు బదులు బంటై తుదకు మానవత్వమునుగూడఁ గోలుపోవుచున్నాఁడు. నే నీ యధ్యాయమును రోగశయ్యపైఁ బరుండి వ్రాయుచున్నాను; కావున నా యీయుద్దేశముల నెవ్వరును గేలిచేయకుందురు<noinclude><references/> {{c|28}}</noinclude> 0oipeu14lfwrflrsgu21js1efxoyadl 104 218457 571019 2026-08-21T16:28:01Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||7 మట్టి, నీరు : వీనితో పరీక్ష}}</noinclude>గాక! నా తెగుళ్లకు కారణము నే నెఱుఁగుదు; నేనే వానికి కారణమనియు నెఱుఁగుదు; కావుననే నాకు ఓర్పు పోలేదు. ఈరోగములను ఈశ్వరానుగ్రహముగా నమ్మి పలురకము లగు మందులబారినుండి తప్పుకొనఁ గలిగితిని. ఈ మొండివానివలన డాక్టరుమిత్రులకు కష్టము కలుగుచున్నదని నే నెఱుఁగుదును కాని వారు ఉదారతతో నా మొండిపట్టును సైరించి నన్ను విడువకున్నారు. ఇచట నా ప్రస్తుతస్థితిని అడ్డముగాను, నిలువుగాను చెప్పుకొనవలయు నావశ్యకత లేదు. కావున నేను మరల 1904-5 సంవత్సరములకు వత్తును. ఈ విషయము ముందునకు సాగక ముందు పాఠకుల కొక హెచ్చరిక చేయవలసి యున్నది. ఇది పఠించువారు జుస్టువ్రాసిన ప్రతిమాటయు వేదవాక్యమని నమ్మరాదు. వ్రాయసకాండ్ర దృష్టి ప్రాయికముగా ఏకాంశమునందే అగ్నమయి యుండును. ప్రతివస్తువును తక్కువలోఁదక్కువగా పదిమూలల నుండి చూడవలయునని నా కోరిక. మఱియు ఆవస్తు వేమూలనుండి చూచినను సత్యముగా నుండవలయును. కాని ఆవస్తువు ఏకకాలమున అన్నిస్థితులయందును సత్యముగా నుండఁజాలదనియు మఱవఁ దగదు. మఱియు చాల పుస్తకములు ధనమునకును, పేరునకును వ్రాయఁబడుచుండును. కావున ఇట్టిపుస్తకములు చదువఁగోరు సజ్జనులు వివేకముతోఁ జదువుదురుగాక! అందలి విషయముల పరీక్షింపఁ గోరువారు అనుభవము గలవారి సలహాను పుచ్చికొందురు గాక! ఓర్పు గొని చదివి తెలిసికొనినపిదప పరీక్షచేయ నారంభింతురు గాక!<noinclude><references/> {{c|29}}</noinclude> 5htexy9vntay5bgxl7czzb0yw8v1rxu 104 218458 571020 2026-08-21T16:38:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}8</p> {{p|fs125}}ఒక హెచ్చరిక</p> {{Largeinitial|ప్ర}}వాహపతితమగు కథను జెప్పవలసి మూలకథను మఱొక యధ్యాయముదాఁక ఆఁపవలసి వచ్చినది. వెనుకటి అధ్యాయమున మట్టినిగుఱించి కొంచెము వ్రాసితిని, ఆ చందముగ నే తినుబండములందుఁగూడ పరీక్ష యొనరించి మాచితిని. కావున వీనిని గుఱించియు కొంచెము వ్రాయుట యుచితము. ఈ విషయమును ప్రసక్తానుప్రసక్తముగా ముందును వ్రాయఁగలను. తినుబండములలో నాచేసిన పరీక్షల గుఱించియు, విచారణ గుఱించియు సవిస్తరముగా వ్రాయఁ బనిలేదు, ఏలన ఈవిషయములను నేను ఆరోగ్యదిగ్దర్శనము అనుగ్రంథమున విస్తరించితిని. ఇండియన్ ఒపీనియన్ అను పత్రికకుఁగాను నే నీగ్రంథమును రచించితిని. నాచిన్న చిన్న గ్రంథములలోనెల్ల ఈగ్రంథమే ఎక్కువగా పాశ్చాత్యులచేతను, ప్రాచ్యులచేతను పఠింపఁబడినది. దీనికి కారణ మేమో తెలియరాదు. ఈపుస్తకము ఇండియన్ ఒపీనియన్ చదువుకొనువారలకు వ్రాయఁబడెను. కాని దీనిని జదివి పలువురు స్త్రీపురుషులు తమ జీవితములను మార్చుకొనిరి. మఱియు నాకు ఉత్తరములను వ్రాసిరి, వ్రాయుచును ఉండిరి; కావున దీని గుఱించి కొంచెము వ్రాయక తప్పదు. దీనికి కారణ మిది: అందు వ్రాసిన విషయములను మార్పవలసిన పని పట్టలేదు. అయినను నాయాచారములను కొంచెము మార్చికొంటిని<noinclude><references/> {{c|30}}</noinclude> dcuuzmz3gyap3vz2lie7mz9smfzbwjj 104 218459 571029 2026-08-21T21:02:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||8 ఒక హెచ్చరిక}}</noinclude>ఆగ్రంథము చదివినవారికి ఈమార్పులు తెలియవు. కాన వీనిని వడిగా తెలిసికొందురని వ్రాయక తప్ప దంటిని. ఇతరగ్రంథములవలెనే నే నీ గ్రంథమును ధర్మబుద్ధిచే ప్రేరితుఁడ నై వ్రాసితిని. ఈ ధర్మభావమే నా ప్రతిపనియందును నేఁటికిని గలదు. నే నాగ్రంథములో నిర్ణయించిన కొన్ని విషయములను అలవాటులో పెట్టుకొనఁజాలక పోవుటచే దుఃఖమును, సిగ్గును కలుగుచున్నవి. మనుజునకు శైశవమున తల్లిపాలు కావలయును. పిదప మఱి యేపాలును అక్కఱలేదని నాకు చాల నమ్మకము. వనమున పండిన పండ్లును, కాయలును దక్క వేఱు మనుజున కక్కఱలేదు. బాదముపప్పు మొదలగు బీజములందును, ద్రాక్ష మొదలగు ఫలములందును శరీరమును, బుద్ధిని పెంపొందించు ద్రవ్యములు కలవు. ఇట్టి యాహారము దినువానికి బ్రహ్మచర్యము, సంయమము చులుకన. 'తిండి యెట్టిదో త్రేఁ పట్టిది,<ref>ఆహార్ తేవో ఓడకార్, మాణస జేవుం భాయ్ తేవో థాయ్.</ref> భోజన మెట్టిదో జీవన మట్టిది' అను నీ మాటలు చాల తథ్యము. ఇది నాకును, నామిత్రులకును మంచి యనుభవము. నా పుస్తకమునం దీవిషయములను విపులముగా చర్చించితిని. కాని నాదురదృష్టమున ఇండియాలో నాప్రయోగములను సంపూర్ణముగా ననుష్ఠింపఁజాలకపోయితిని. ఖేడాజిల్లాలో యుద్ధమునకు కూటువమూఁకను పోగుచేయు చున్నతఱి ఒక పొరపాటుచే మృత్యుశయ్య నెక్కితిని. పాలను విడనాడి ప్రాణధారణ మొనరించుటకు 'నే నింతవట్టు నిష్ఫలప్రయత్నము లనేకము లొనరించితిని. పాలు లేకుండ ప్రాణధారణ మొనరించుటకుఁగాను నాయెఱిఁగిన పలువురు డాక్టరు<noinclude><references/> {{c|31}}</noinclude> fnsyvmf0u37sdjl0q7jbth7x2ctabtk 104 218460 571030 2026-08-21T21:15:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>లను, రసాయనశాస్త్రజ్ఞులను అడిగి చూచితిని. కొందఱు పాలకు బదులు మినపకడుగును, కొందఱు మహుడా నూనెను, కొందఱు బాదముపప్పు పాలను సూచించిరి. శరీరము కృశించువఱకు వీని నన్నిటిని వాడి చూచితిని గాని రోగశయ్యను మాత్రము విడువలేదు. రోగనివారణమునకు ఖాద్యాఖాద్యవిచారణము చేయరాదని వైద్యులు చరకము మొదలగు గ్రంథములు ప్రమాణముగాఁ జూపిరి. మఱియు పని పట్టుచో మాంసాదులనుగూడ తినవచ్చు ననిరి. ఇట్టివారు పాలను ఎటులు విడనాడు మనఁగలరు? బీఫ్ టీని, బ్రాందిని పుచ్చుకొనుమనువారు పాలను విడువు మనఁగలరా? నే నొట్టు పెట్టుకొంటిఁ గాన ఆవుపాలను, గేదెపాలను త్రావను. క్షీరమాత్రమును త్యజించుటయే నా ఒట్టునం దుద్దేశము. కాని నే నాశపథము చేసికొనినపుడు నామనస్సులో ఆవులు, గేదెలుమాత్రమే కలవు. కావునను, జీవితాశచేతను ఎటులో ఒకటులు మనస్సును సరిపెట్టుకొంటిని. ఈరీతిగా శపథముయొక్క ఉద్దేశమును పాలించి మేఁకపాలు త్రావ నిశ్చయించితిని. ఈ మేఁకపాలు త్రావునపుడు అది శపథముయొక్క ఆత్మను చంపుటయే యని నా మనస్సు చెప్పుచునే యుండెను. రౌలతుచట్టమును ఎదురుకొనవలయు నను మోహము నన్ను విడనాడలేదు. దీనిచే బ్రతుకునందును ఇచ్ఛ పుట్టెను. దానఁజేసి జీవితమునందలి నా యీ మహాపరిశోధన ఆఁగిపోయెను. కూటితోడను, నీళ్లతోడను ఆత్మ కించుకేనియు సంబంధము లేదు. ఆత్మ తినదు; మఱి త్రావదు. 'పొట్టలోనికి పోవు వస్తువుచే లాభహాని లేదు గాని లోపలి నుండి వచ్చు మాటచే లాభహాని కలదు' అను నీ వచనముల నే నెఱుఁగుదును. ఇవి నిక్కములే. కాని యీ<noinclude><references/> {{c|32}}</noinclude> 25vovmec4iu63p3rmfpz6wiyxzl2tdv 104 218461 571031 2026-08-21T21:25:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||8 ఒక హెచ్చరిక}}</noinclude>వచనములతో జగడము పెట్టుకొనుటకన్న నా నిశ్చయమును వ్రాయఁదలఁతును-ఎవఁడు భగవంతునియెడల భయభక్తులతో సంచరింపఁగోరునో, ఎవఁడు ఈశ్వరుని ప్రత్యక్షముగాఁ జూడఁ గోరునో, అ సాధకుఁడు మాటయందువలె తిండియందును త్యాగమునకుఁ గాని, గ్రహణమునకుఁ గాని ఆవశ్యకత సమానమని తెలియవలయు. పిదప నేను పొరవడిన విషయములలో నా చూపిన దెసనే పొండని యితరులకు సలహా నీయను. ఇంతియ కాక మీ రీదారిని పోవలదనియు నిరోధింతును. కావున నాఆరోగ్యదిగ్దర్శనమును జూచి దాని ప్రకారము ప్రయోగము లొనరించి చూచు స్త్రీపురుషులకు ఈ విషయము చెప్పఁగోరుచున్నాను. ఎటుఁ జూచినను పాలను విడనాడుట మేలని తోఁచినచో, లేక అనుభవముకల వైద్యుఁడు పాలను త్రావవలదని చెప్పినచో, అపుడు పాలను విడనాడవలయుఁ గాని నాపుస్తకమునుబట్టి యేసజ్జనుఁడేని పాలను విడనాడరాదు. ఎవని జఠరాగ్ని మందగించెనో, ఎవఁడు దీర్ఘవ్యాధిచే మంచ మెక్కెనో, అట్టివానికి పాలకంటె తేలికగా జీర్ణమగునదియు, పాలకంటె పుష్టి చేయునదియు నగు నింకొక పదార్థము లేదని హిందూదేశములో నా కనుభవము. ఈపుస్తకమునందు పాలను గుఱించి వ్రాసిన విషయము ఆరూఢము కాదని పాఠకులకడ నా వినతి. ఈప్రకరణము చదువు వైద్యులు గాని, డాక్టరులు గాని, హకీములు గాని, మఱియు అనుభవముగల యేసజ్జనులేని పాలవంటి పోషకమును, పాచకమును అగు వనస్పతిని - అధ్యయనబలమునఁ గాక అనుభవ బలమున——ఎఱిఁగియున్నచో తెలిపి నా కుపకారము చేయఁగోరుచున్నాను.<noinclude><references/> {{c|33}}</noinclude> cd7472n6crw23sgj40o3xwv8w7ys1l2 104 218462 571033 2026-08-21T21:46:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}9</p> {{p|fs125}}బలముతో లడాయి</p> {{Largeinitial|ఇఁక}}ఆసియా ఆఫీసరులయెడ దృష్టిఁ బఱపుదము. వీరి పెద్ద ఠాణా జొహాన్సుబర్గులో. ఈఠాణాలో హిందూస్తానువారికిఁ గాని, చీనావారికిఁ గాని మఱి యితరులకుఁ గాని రక్షణము లేదు సరిగదా, భక్షణమే. 'వచ్చుట కధికారము గల వారిని రానిచ్చుట లేదు, మఱి అధికారము లేనివారికడ నూఱు పౌనులు పుచ్చుకొని రా నిచ్చు చున్నారు; దీనికి ప్రతికారము మీరు చేయనిచో మఱి యెవరు చేయుదురు?' అని నాకడ ప్రతిదినమును ఫిర్యాదు. నామనస్సుకూడ లోపల నటులే చెప్పుచున్నది. ఈకష్టము తొలఁగింపనిచో నేను ట్రాన్‌సువాలునం దున్న ఫల మేమి? దీనికి సాక్ష్యము సమకూర్పఁ దలపెట్టితిని. తగినంత సాక్ష్యము సమకూరినపిదప పోలీసు కమీషనరు కడ కరిగితిని. అతనియందు దయయు, న్యాయమును గలవని నాకు దోఁచెను. నామాట లొక్కపెట్టున ఉహ్హని ఎగురగొట్టుటకు బదు లతఁడు మనస్సునకు పట్టించు కొని వినెను. మఱియు సాక్ష్యము నంతయుఁ దనకుఁ జూపు మనెను. సాక్షులను స్వయము పరీక్షించెను. నామాటపయి నమ్మకము కలిగెను. 'దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో తెల్లజూరరులు తెల్ల అపరాధులను దండించుట దుష్కర'మని నే ననుకొనినటు లే అతఁడును అనుకొనెను. పిదప నతఁ డిటు లనెను -'అయినను మనము ప్రయత్నము చేసి చూతము. జూరరు లపరాధులను విడిచిపెట్టింతురేమో యనుభయమున మన పనిని మనము<noinclude><references/> {{c|34}}</noinclude> jamuwgnt547wkiu1ayyrt6j9gfoay4p 104 218463 571034 2026-08-21T22:00:17Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||9 బలముతో లడాయి}}</noinclude>మానరాదు. వీరిని తప్పక అరెస్టు చేయింతును. నేను నాశక్తికొలఁది పనిచేయుదునని నమ్ముఁడు.' నేను నమ్మనే నమ్మితిని. పలువురు ఆఫీసరులపై నా కనుమానము కలదు; కాని వారి అందఱయెడల నాకడ ప్రబలమగు ప్రమాణము లేదు. ఇరువురియెడల మాత్రము నా కావంతయు సందియము లేదు. కావున వా రిరువురికిని వారంటులు జారీ ఆయెను. నా చేఁతలకు రహస్య మనునది లేదు. నేను ప్రతిదినమును పోలీసుకమిషనరుకడ కరుగుచుంటినని పలువు రెఱుఁగుదురు. ఈయాఫీసురులకడ పలురకాల వేగులవా రున్నారు. వారు నా ఆఫీసుకడకు రాకపోకలు చేయుచు నా ఆనుపానులను వారి కెఱిఁగించుచుండిరి. ఆ యాఫీసరులగుఱించి యొకటి చెప్పవలయును. భయముచేత తగినంత మంది వేగులు వారికి దొరకలేదు. భారతీయులును, చీనావారును నాకు సాయపడనిచో ఆ యాఫీసరులను పట్టించుట దుస్తర మయ్యెడిది. వీరిలో నొకఁడు పాఱిపోయెను. పోలీసు కమిషనరు వారంటు పంపి, పట్టించి తెప్పించెను. విచారణ జరిగెను. సాక్షులు సంపూర్ణముగా విచారింపఁబడిరి. వీరిలో నొకరి సంగతి జ్యూరీకి ఎఱుక యగుటకుఁగూడ ప్రమాణ ముండెను. అయినను వీ రిరువురును విడుదలచేయఁబడిరి. నేను మిగుల నిరాశుఁడ నయితిని. కమిషనరుగూడ మిగుల వెత చెందెను. వకీలుపనిపై నాకు రోఁత పుట్టెను. నేరములు కప్పి పెట్టుటలో బుద్ధి ఉపయోగపడెనని బుద్ధిపైఁగూడ రోఁత వొడమెను. వీ రిటులు విడుదల పొందినను సర్కారువారు వీరిని ఉద్యోగమునుండి తొలఁగించి తమస్థానమున ఉండనీయకపోవుటచే వీరి యపరాధము తేటతెల్ల మే ఆయెను. వీరిరువురును తమపదవిని బాపుకొనిన<noinclude><references/> {{c|35}}</noinclude> 5wntpu2k7t35hg3q2jbbkondq6pitco 104 218464 571035 2026-08-21T22:02:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu |Page = 447 |bSize = 600 |cWidth = 476 |cHeight = 178 |oTop = 364 |oLeft = 7 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 57byob0829wc7s5ajgb4uyg66hca5gt 571036 571035 2026-08-21T22:02:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 571036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude> {{Css image crop |Image = ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu |Page = 447 |bSize = 600 |cWidth = 476 |cHeight = 178 |oTop = 364 |oLeft = 7 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> rh1rosm6ztvci941nz4l5r0vits3920 571037 571036 2026-08-21T22:03:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ 571037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 335ominc9whgv4vkz45pv3s4k4b6r3q 104 218465 571050 2026-08-22T05:54:03Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|fs150|ac}}ఉపోద్ఘాతము</p> ఈ హేమాబ్జనాయికాస్వయంవరము తంజావూరు సరస్వతీ మహల్‌ గ్రంథాలయమునుండి వెలువడు ఆంధ్రగంథములలో నొకటి. ఆంధ్రసారస్వతజగత్తులో నగ్రగణ్యమైన స్థానము నాక్రమించి మ...' 571050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}ఉపోద్ఘాతము</p> ఈ హేమాబ్జనాయికాస్వయంవరము తంజావూరు సరస్వతీ మహల్‌ గ్రంథాలయమునుండి వెలువడు ఆంధ్రగంథములలో నొకటి. ఆంధ్రసారస్వతజగత్తులో నగ్రగణ్యమైన స్థానము నాక్రమించి మించిన దీ తంజావూరు. 16, 17-వ శతాబ్దములు రెండును నాంధ్రుల చరిత్రలో ప్రముఖస్థానము నాక్రమించినవి. సర్వతోముఖముగ నభివృద్ధింజెందిన ఆంధ్రవాజ్మయము నాంధ్రాభ్యుదయమును దశదిగంతములకు జూటిన కాల మది. రాజులు, మంత్రులు, గాయకులు, పండితులు, కవులు, కవయిత్రులు వారు వీరనక యెల్లవారును నేకోన్ముఖముగ నాంధ్రాభ్యున్నతికై పాటుపడి "సెభాన్‌ తంజావూరు” అనిపించుకొన్న మఱపురాని మధురాతిమధురమైన కాల మది. ప్రబంధములు, ద్విపద కావ్యములు, పదములు, యక్షగానములు మొదలగు నానావిధకావ్య నిర్మాణచాతుర్యములో ననవరత సారస్వత వ్యాసంగములతో విస్మయావహ మగు విఖ్యాతి నార్జించుకొన్న నాయకరాజుల యశోవైభవములు వేనోళ్ల బొగడండగినవి. వారి సారస్వతాభీమానమునకును సారస్వత తృష్ణకును మేరయే లేదు. బహుముఖ మగు నాటి సారస్వత వాహిని చోళసానూజ్యమునే తన సుధారసాతిశాయితరంగసందోహాములతో ముంచెత్పినది. ముఖ్యముగ రఘునాథనాయకుని కాలము (1614-1633) నతని కుమూరుం డగు విజయరాఘననాయకుని కాలము (1633-1673) ను బేర్కొనందగియున్న వి. రఘునాథనాయకుండు : ఇతండు విద్వత్కవి, సరసుండు మధురతమ కావ్యనిర్మాతయు జోదకుండునునై విఖ్యాతిగన్న వాండు. ఇతని కాలములో తంజూపుర పరిస్థితి చాల సంకటముగ నున్నట్లును రఘునాథుండు తన ధైర్యశౌర్య<noinclude><references/></noinclude> oyr6xmt6sczqb7fd0p4butelgf0tyo4 104 218466 571058 2026-08-22T09:46:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>పిదప ఈఠాణాలో కళంకము కొంచెము తగ్గెను. భారతీయులకు కొంచెము ధైర్యమును కలిగెను. దీన నాప్రతిష్ఠ హెచ్చెను. నా వకాలతుగూడ హెచ్చెను. లోకులు వెచ్చించు ధనము అంతయుఁ గాకపోయినను, కొంతవట్టు తగ్గెను. లంచగొండు లింకను చేతులు కొట్టుచునే యుండిరి గాని ఆ పనితో యోగ్యులకు తమ యోగ్యతను కాపాడుకొన కా లానిన దని చెప్పనగును. ఈయాఫీసరు లధములు; అయినను వారియెడల నా కిసుమంతయు దుర్భావము లేదు. ఇదియు వా రెఱుఁగుదురు. వారు చిక్కులో నుండఁగా సాయము చేయవలసిన అక్కఱ కలిగెను. చేసితిని. నే నెదిరింపనిచో జొహాన్సుబర్లు మున్సిపాలిటీలో వీరికి ఉద్యోగము దొరకును. వారి మిత్రుఁ డీవిషయమును నాతోఁ జెప్పెను. నేను వారికి ఉద్యోగమిప్పించి పాటుపడితిని. వారి కది దొరకెను. దీనివలన నన్నెఱిఁగిన తెల్లవారు నాయెడల నిశ్శంకముగా ప్రవర్తింపఁగలిగిరి. మఱియు ఈడిపార్టుమెంటువారితో నేను పలుమాఱులు తలపట్టుకొన్నను, ఎంత గట్టిగా మాటాడినను, వారు నాకు నెయ్యమును, తియ్యమును, చూపుచునే యుండిరి. ఇట్టి ప్రవర్తనము నా స్వభావములోఁ గలదని నాఁటికి నే నెఱుఁగను. ఇట్టిప్రవర్తనము సత్యాగ్రహమునకు కూఁకటివేరనియు, అహింసలో నొక అంగమనియు పిదప తెలిసికొంటిని. మనుజుఁడు వేఱు, వాని పని వేఱు. మంచిపనియెడ ఆదరము, చెడుపనియెడ తిరస్కారమును కలిగి తీరును. మంచిపని చేసినను, చెడుపని చేసినను, మనుజునియెడల ఆదరము గాని, దయ గాని చూపవల<noinclude><references/> {{c|36}}</noinclude> 1nl1mcnrqbbniux8g27mmwuoiernt0f 104 218467 571059 2026-08-22T09:52:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||9 బలముతో లడాయి}}</noinclude>యును. ఈమాట తెలిసికొనుట సులువు. కాని ఆచరించుటమాత్రము బలువు. ఈజగత్తునం దింత ద్వేషము ప్రబలుట కిదియ కారణము. సత్యమును శోధింప అహింసయే మూలము. అహింస యెంతవట్టు హస్తగతము కాదో సత్యముకూడ నంతవట్టు హస్తగతము కాదని ప్రతిక్షణమును నా కనుభవ మగుచున్నది. ఒక పనిని, ఒక ప్రణాళికను విరోధింపఁదగును కాని ఆపనిని, ఆప్రణాళికను నడుపువానితో విరోధము పెట్టుకొనుట యనఁగా తనతో తాను విరోధము పెట్టకొనుటయే. ఏలయనఁగా, - మన మందఱమును ఒక కుంచెచేతనే చేయఁబడితిమి. మన మందఱమును ఒక బ్రహ్మపుత్రులమే. మనుజునిలో అనంతములగు శక్తు లున్నవి; కావున మనము మనుజు ననాదరించుచోఁ గాని, తిరస్కరించుచోఁ గాని వాని శక్తులను, గుణములను తిరస్కరించినటులగును. మఱియు ఇటు లొనరించుట మనుజునకును, ప్రకారంతరముగా సమస్తజగత్తునకును హాని కలిగించిన దగును.<noinclude><references/> {{c|37}}</noinclude> 39xic7boaql8fdn3yk1xbsiu4dn2k9p 104 218468 571060 2026-08-22T10:06:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}10</p> {{p|fs125}}పుణ్యస్మరణము, ప్రాయశ్చిత్తము</p> {{Largeinitial|నా}}జీవితమున పలుమతముల వారితో, పలుజాతులవారితో పరిచయ మొదవఁజేయఁగల సంఘటనము లనేకములు జరుగుచు వచ్చెను. ఇట్టి యనుభవము లన్నింటిచే నాకు ఇంటికిని బయటికిని, దేశమునకును పరదేశమునకును, హిందువునకును ముసలమానునకును కిరస్తానికిని పారసీకునకును యూదునకును, భేదబుద్ధి యెన్నఁడును కలుగలేదు. నాహృదయ మిట్టిభేదము నెఱుఁగఁజాల దనియే చెప్పఁగలను. ఇయ్యది నాకొకగుణమని యనుకొనను. ఏలన, అహింస, బ్రహ్మచర్యము, అపరిగ్రహము లోనగు యమములను, నియమములను అలవాటులోఁ బెట్టుకొంటిని. నేఁటికిని వానియెడ నాప్రయత్నము కలదు. కాని ఆరీతిగా అభేదబుద్ధిని పెంపొందించుకొనుటకు నేను ప్రయత్నిముచేసిన గుఱుతు లేదు. డరబనులో నేను వకాలతు చేయుచుండఁగా నా గుమాస్తాలును నాయింటనే నివసించెడివారు. వారిలో హిందువులును, కిరస్తానులును గలరు. దేశమునుబట్టి చెప్పవలసివచ్చుచో గుజ్జరులును<ref>గుజరాతువారు. ఇది ఘూర్జరశబ్దభవము. అను.</ref> చెన్న పురివారును అని చెప్పవలసి వచ్చును. నేనెన్నఁడును వీరిని వేఱుగాఁ జూచిన యెఱుక లేదు. నాయాదరమునకు నాభార్య యెన్నఁడేని అడ్డువచ్చుచో నే నామెను ముదలకించుచుండెడువాఁడను. నాగుమాస్తాలలో నొకఁడు<noinclude><references/> {{c|38}}</noinclude> 9u3ntgoca8g89gvhe6islennt2rdmez 104 218469 571061 2026-08-22T10:21:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||10 పుణ్యస్మరణము, ప్రాయశ్చిత్తము}}</noinclude>క్రైస్తవుఁడు; ఇతని తలిదండ్రులు పంచములు. మా యిల్లు తెల్లవారి యిళ్లపద్ధతిని కట్టఁబడినది. ఈకారణమున గదులలో తూములులేవు - ఉండవలయుననియు నాయుద్దేశము కాదు - ఇదినామతము. దీనివలన గదులలో తూము లుండవలయు తావుల మూత్రమునకు వేఱుగా కుండలు ఉండెడివి. వీనిని బాగుచేయుపని మా ఆలుమగల యిరువురిదేకాని నౌకరులది కాదు. ఇంటివారితోపాటయిపోయిన గుమాస్తాలు మాత్రము తమంతఁ దామే శుద్ధిచేసికొనుచుండిరి. కాని యీక్రైస్తవుఁడు సరిక్రొత్త. ఇతనికుండను మేమే ఎత్తి బాగుపఱపవలయును. కస్తూరిబాయి కుండలనెత్తి బాగుచేసెడిదే కాని ఈ సోదరుని భాండమెత్తుట ఆమె కసహ్యమనిపించెను. దానితో మాయిరువురకును చెడెను. నేను ఎత్తివేయుటయు ఆమెకు మంచి దనిపింపలేదు. మఱియు తానెత్తుటకును కష్టమనిపించెను. అయినను, కన్నులనుండి ముత్తెముల బిందువులు రాల ఒకచేత కుండనెత్తికొని కెంపుచూపుతో ముదలకించుచు మెట్లుదిగు కస్తూరిబాయి నేఁటికిని నాకనుల వ్రేలును. నే నెంత ప్రేముడి గలవాఁడనో అంత ఘాతకుఁడ నగు పతిని. నే నామెకు శిక్షకుఁడ నని నాయూహ. కావున గ్రుడ్డిప్రేమకు వశుఁడనై ఆమె నిటులు రాచి ఱంపమునఁ బెట్టుచుంటిని. ఈకారణమున ఆమెయే ఆకుండను దీసికొని వెళ్లినను నాకు తుష్టి కలుగలేదు. నగుమోముతో దానిని దీసికొని పోవలయు నని నా కోరిక. దీనిగుఱించి నే నామెపైకి ఉఱుకులు పరుగులెత్తితిని. తుదకుత్తేజితుఁడనై ‘ఇదిగో, ఈ యల్లరి నాయింట సాగదు' అని అంటిని. ఈమాట బాణమువలె నాటెను.<noinclude><references/> {{c|39}}</noinclude> 5xghsl15q31n8pkr1luw8j4fadlp1x6 104 218470 571062 2026-08-22T10:33:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>'మీయిల్లు మీరే యుంచుకొనుఁడు ఇదె నేనేఁగితిని' అని యామెగట్టిగా ననెను. నే నపు డీశ్వరుని మఱచితిని. నాయెదలో దయ యనునది ఎండిపోయెను. నే నామె చేయి పట్టుకొంటిని. మెట్లకెదురుగనే ద్వారము కలదు. దీనయు, నబలయు నగు నామె చేయిపట్టుకొని ద్వారమువఱకు ఈడ్చుకొని పోయితిని. తలుపు సగము తెఱచితిని. కన్నులనుండి గంగాయమునలను ప్రవహింపఁ జేయుచు కస్తూరిబాయి యిటు లనెను. 'మీకు సిగ్గు లేకపోవుఁగాక ! నాకుఁ గలదు. కొంచెము సిగ్గు తెచ్చికొనుఁడు! నన్ను బయటికిఁ ద్రోయుచో నే నెక్కడికిఁ బోవుదును? పుట్టింటికిఁ బోద మన్న నాతలిదండ్రు లిచట లేరుగదా! మాది ఓర్పు గల స్త్రీజాతి. కావున మీరభస సైరింపనే వలయు. ఇఁకనైనను కొంచెము సిగ్గుగొని తలుపు మూయుఁడు! ఎవరేని మనల నిరువురిని జూచినచో నవ్వుకొని పోదురు!' నేను మొగ మింత చేసికొంటిని గాని లోలోన సిగ్గిలితిని. తలుపు మూసివేసితిని. నన్ను నాభార్య విడువఁ జాలనిచో నేనుమాత్ర మామెను విడువఁగలనా ? ఈరీతిగా మాలో మా కెన్నియో కయ్యములు వచ్చెను; కాని అన్నియు తుదకు మంగళముగనే పరిణమించెను. పత్నియే అద్భుతమగు తన యోర్పు బలమున ఎల్లప్పుడును విజయమందెను. నే నిపుడు తటస్థుఁడనై ఆవిషయములఁ జెప్పఁగలను; ఏలన ఆఘటన లన్నియు నాపూర్వయుగమునకు సంబంధించినవి. నేఁడు నే<noinclude><references/> {{40}}</noinclude> pu9lz17319bvmz33ll7ye0063i6sby6 571063 571062 2026-08-22T10:34:32Z శ్రీరామమూర్తి 1517 571063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>'మీయిల్లు మీరే యుంచుకొనుఁడు ఇదె నేనేఁగితిని' అని యామెగట్టిగా ననెను. నే నపు డీశ్వరుని మఱచితిని. నాయెదలో దయ యనునది ఎండిపోయెను. నే నామె చేయి పట్టుకొంటిని. మెట్లకెదురుగనే ద్వారము కలదు. దీనయు, నబలయు నగు నామె చేయిపట్టుకొని ద్వారమువఱకు ఈడ్చుకొని పోయితిని. తలుపు సగము తెఱచితిని. కన్నులనుండి గంగాయమునలను ప్రవహింపఁ జేయుచు కస్తూరిబాయి యిటు లనెను. 'మీకు సిగ్గు లేకపోవుఁగాక ! నాకుఁ గలదు. కొంచెము సిగ్గు తెచ్చికొనుఁడు! నన్ను బయటికిఁ ద్రోయుచో నే నెక్కడికిఁ బోవుదును? పుట్టింటికిఁ బోద మన్న నాతలిదండ్రు లిచట లేరుగదా! మాది ఓర్పు గల స్త్రీజాతి. కావున మీరభస సైరింపనే వలయు. ఇఁకనైనను కొంచెము సిగ్గుగొని తలుపు మూయుఁడు! ఎవరేని మనల నిరువురిని జూచినచో నవ్వుకొని పోదురు!' నేను మొగ మింత చేసికొంటిని గాని లోలోన సిగ్గిలితిని. తలుపు మూసివేసితిని. నన్ను నాభార్య విడువఁ జాలనిచో నేనుమాత్ర మామెను విడువఁగలనా ? ఈరీతిగా మాలో మా కెన్నియో కయ్యములు వచ్చెను; కాని అన్నియు తుదకు మంగళముగనే పరిణమించెను. పత్నియే అద్భుతమగు తన యోర్పు బలమున ఎల్లప్పుడును విజయమందెను. నే నిపుడు తటస్థుఁడనై ఆవిషయములఁ జెప్పఁగలను; ఏలన ఆఘటన లన్నియు నాపూర్వయుగమునకు సంబంధించినవి. నేఁడు నే<noinclude><references/> {{c|40}}</noinclude> oxjr1umke0t32jsswozjzsdd39022kz 106 218471 571070 2026-08-22T11:01:19Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 571070 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆరోగ్యశాస్త్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=సి. రామమూర్తి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1929 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ij666sjekn72k17xnb5i7tu1mx7etv1 571084 571070 2026-08-22T11:57:48Z Rajasekhar1961 50 571084 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆరోగ్యశాస్త్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=సి. రామమూర్తి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1929 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 23=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} gkjfar21asglclsc7h9yq8ka85rnejj 104 218472 571071 2026-08-22T11:01:45Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>SS PIR a Rando | te ath Setter Selenee | Ze 3 7495 | | Ke | CC-0. Jangamwadi Math ~ Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> 5wuo7utfk6srt9f7csn5wz26zvzt2i0 571072 571071 2026-08-22T11:02:05Z Rajasekhar1961 50 571072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218473 571073 2026-08-22T11:02:29Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218474 571074 2026-08-22T11:05:50Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆరోగ్యశాస్త్రము బోధనాభ్యసన పాఠశాలలలో తరిబీతుపొందు ఉపాధ్యాయులకును, ఉన్నతపాఠశాలలందు క్రింది ఫారముల విద్యార్థులకును ఉపయోగపడును విశాఖపట్టణము వైద్యకళాశాలయందు ఆరోగ్య క్...' 571074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఆరోగ్యశాస్త్రము బోధనాభ్యసన పాఠశాలలలో తరిబీతుపొందు ఉపాధ్యాయులకును, ఉన్నతపాఠశాలలందు క్రింది ఫారముల విద్యార్థులకును ఉపయోగపడును విశాఖపట్టణము వైద్యకళాశాలయందు ఆరోగ్య క్రిమిశాస్త్రముల పండితులగు సి. రామమూర్తి, బి.ఏ., ఎం.బి.బి.యస్., బి.యస్.యస్.సి. గారిచే ఆంగ్లభాషయందు రచియింపబడినది. ఆంధ్రీకరించినవారు చావలి సూర్యప్రకాశరావు, బి.ఏ., యల్.టి. కృష్ణాజిల్లా విద్యాశాఖాధికారి. యస్. రంగరావు, బి.ఏ., యల్.టి. స్కూళ్ల డిప్యూటీ ఇన్స్పెక్టరు, గుంటూరు. సచిత్రము మాకిలక్ అండు కంపెని, లిమిటెడ్ మదరాసు, బొంబాయి, కలకత్తా, లండను 1929 సర్వస్వామ్య సం॥లితము.) [వెల, ౧౨ అణాలు.<noinclude><references/></noinclude> imldwujvbav1976b4kb7eq4j01zm434 104 218475 571075 2026-08-22T11:07:03Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|''Copyright.''}} {{c|''First Edition, 1929.''}}<noinclude><references/></noinclude> d3gqltakdwnvnhtc3vb9uvd84rrhn1r 104 218476 571079 2026-08-22T11:52:17Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తొలిపలుకు అనసరవిషయములకు ప్రాముఖ్యతనిచ్చి యావశ్యక విషయములకు స్వస్తి చెప్పుచుండుట ప్రస్తుత విద్యావిధానములలో సాధారణ లోపముగ నున్నది. ఈ లోపము చేత పాఠశాలలనుండి బాలురును, కళ...' 571079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తొలిపలుకు అనసరవిషయములకు ప్రాముఖ్యతనిచ్చి యావశ్యక విషయములకు స్వస్తి చెప్పుచుండుట ప్రస్తుత విద్యావిధానములలో సాధారణ లోపముగ నున్నది. ఈ లోపము చేత పాఠశాలలనుండి బాలురును, కళాశాలలనుండి విద్యార్థులును జీవితాంశముల నెఱుంగక ఆరోగ్యజీవనమును గుఱించి సామాన్య విషయములఁ దెలిసికొనకయే వెలువడుచున్నారు. శరీరనిర్మాణమును గుఱించిన జ్ఞానమును సంపాదించుటయందును, దేహమును ఆరోగ్యస్థితియం దుంచుకొనుటలోను ప్రతి మానవునికి ఎక్కువ ఆసక్తియున్నను శరీరశాస్త్ర మును గమనించుటలేదు. ఆరోగ్యజీవితము విషయమై ఏమాత్రము శ్రద్ధ సహించుటలేదు. విద్యాశాలలలో నిట్టి విషయములకు ఏ అవకాశమును లేనప్పుడు శారీర ఆరోగ్యశాస్త్రజ్ఞానాభిలాషుల తృప్తిపఱచుటకు ఇట్టి పుస్తకముల కెక్కువ అన సరమేర్పడుచున్నది. కావున నే దీనికి తొలిపలుకు వ్రాయవలయునని గ్రంథ కర్తగారు నన్ను కోరినపుడు ఎక్కువ సంతసముతో నొప్పుకొంటిని. డాక్టరు రామమూర్తిగారిచే రచింపబడిన నీ చిన్ని పొత్తము శారీరిక, జంతు, క్రిమి, వ్యాధినిరోధము, తాత్కాలిక చికిత్స మొదలగు శాస్త్రములగుఱించి వ్రాయబడి నను విషయము గ్రాహ్యమగునట్లు బాగుగఁ బొందుపఱచఁబడినది. ఇయ్యది కళాశాల విద్యార్థులకేగాక, ప్రాథమిక పాఠశాలోపాధ్యా యులకును, సాంఘిక సేవకులకును, వీరికి వారికి నన నేల, ఆరోగ్య విషయము నెఱుంగగోరు ప్రతివానికి నెక్కువ యుపయోగపడునని నా నమ్మకము. డాక్టరు రామమూర్తిగారి ప్రయత్నము జయప్రదమై సువ్యా ప్తమగు గాక. చెన్న పట్టణము. (సంకము.) జె. హెచ్. రసల్, లెఫ్టెనెంటు కర్నలు, ఐ.యమ్.యస్. 1927-వ1 సం॥ మార్చి నెల నth Collection ఆరోగ్యశాఖాధికారి మదరాసు. igot<noinclude><references/></noinclude> 2o4m754dbxsdwbwadz3cxzrbepijqo0 104 218477 571080 2026-08-22T11:53:22Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Arogya Shastramu By C Ram Murti Telugu.djvu |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 599 |cHeight = 915 |oTop = 0 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> a83o14m9pe64tej3tyelbdscfqo25qx 104 218478 571081 2026-08-22T11:55:02Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' అంత్యసూచికను తయారుచేయుటయుదును, ముద్రితపత్రములను సరి చూచుటయందును, సహాయము చేసిన పెద్దలకు గ్రంథకర్త వందనము లర్పించ వలసియున్నది. ప్రతి యధ్యాయము నెంత క్లుప్తముగ నీయబడినదో...' 571081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" />vi ఉపోద్ఘాతము</noinclude> అంత్యసూచికను తయారుచేయుటయుదును, ముద్రితపత్రములను సరి చూచుటయందును, సహాయము చేసిన పెద్దలకు గ్రంథకర్త వందనము లర్పించ వలసియున్నది. ప్రతి యధ్యాయము నెంత క్లుప్తముగ నీయబడినదో గ్రంథకర్త యెఱుం గును గాని ఎక్కువ విషయములను ప్రారంభికుల కొఱకు క్లుప్తము చేయుటలో ముఖ్యవిషయములను వీలైనంతవఱకు వదలి వేయకుండుటయే వారి ప్రయ్నము. ఈ పొత్తమున శాస్త్రమంతయు చెప్పబడినదని గ్రంథకర్త తలంచుటలేదు. గ్రంథస్థములను స్వానుభవముతో సరిపోల్చి ప్రారంభకులకు కారీర ఆరోగ్య శాస్త్రము బోధకులు బోధించుటకు వలను పడునటుల ఈ పొత్తము తయారు చేయబడినది. ఆళయనిర్వహణమున కనువగు సూచనలను సవరణలను గ్రంథకర్త కృత జ్ఞతతో స్వీకశించును. విశాఖపట్టణము. 1927–వ సం|| మార్చి నెల 20-వ తేది. (సంతకము.) సి. రామమూర్తి<noinclude><references/></noinclude> ovma1i61y6xp044w49z7x2j56tovokw 104 218479 571082 2026-08-22T11:55:40Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218480 571083 2026-08-22T11:57:06Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఆరోగ్యశాస్త్రము I శరీర నిర్మాణము మానవశరీరము —ముఖ్యావయవముల ఏర్పాటు. పైకి కననదురీతిని శరీరనిర్మాణము, తల, మెడ, మొండె ము, కాళ్లు, చేతులని ప్రత్యేక భాగములుగ మానవశరీరము మన కగుపడ...' 571083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఆరోగ్యశాస్త్రము I శరీర నిర్మాణము మానవశరీరము —ముఖ్యావయవముల ఏర్పాటు. పైకి కననదురీతిని శరీరనిర్మాణము, తల, మెడ, మొండె ము, కాళ్లు, చేతులని ప్రత్యేక భాగములుగ మానవశరీరము మన కగుపడుచున్నది. (1-టన పటము చూడుము.) మెడయొద్ద తలయు, మొండెమును చేరియున్నవి. కాళ్లు, చేతులు మొండె మునకంటుకొని యున్నవి. చేతులు మొండెమునకు పై భాగ మునను, కాళ్లు మొండెమునకు క్రిందిభాగమునను అమరి యున్నవి. ఈ అవయవములు శరీరమునకు ఇరువైపుల ఒకే విధమున అమర్పబడినవి. మానవశరీరమున ముఖ్యమైన అంతరావయవముల నిర్మా ణము.—ఒక్కొక్క అవయవమునకు ప్రత్యేకముగా నొక్కొక్క విధి నిర్ణయింపబడియున్నది. మెదడు, వెన్ను పాము, ఊపిరి తిత్తులు, గుండెకాయ, జీర్ణాశయము, కాలేయము మొదలగు నవి అంతరావయనములు. ఎముకలతో నిర్మింపబడిన పెట్టెవలెనుండు పుజ్జెలో, మెదడు ఇమిడియున్నది. మొండెములో పైభాగమునకు ఎదురుఱోమ్మ లేక హృదయ కుహరము అని పేరు. క్రిందిభాగమును కడుపు లేక గర్భకుహర మందురు. 113 ) పటములు చూడుమ్ము హృదయకుహరము<noinclude><references/></noinclude> 185wdnm0kbkrbwcc02oxvou0cam2ss8