వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 104 108699 571114 565939 2026-08-22T17:26:13Z రవిచంద్ర 146 అక్షర దోషము స్థిరం 571114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="రవిచంద్ర" />{{rh|19|మూఁడవ ప్రకరణము|}}</noinclude>తర్వాత అందఱును బియ్యమే కావలయునుగానీ నగలు వల దనిరి. ఇట్లు మాటల మీద మాటలు పెరిగి తిట్లకు మొదలు పెట్టిరి. వారి యజమాని, అందఱను సమాధానము చేయఁ బ్రయెత్నించెను గాని, ఎవరును అంగీకరింపలేదు. తుదకు తిట్లుపోయి కొట్లకు ప్రారంభించిరి. ఒకఁడు తనకు వచ్చిన నగలను మూట గట్టి యజమానిపై విసరివేసెను. యజమాని ఒకరి నిద్దఱను మర్ధించెను. తర్వాత, అందఱును జేరి యజమానుని గొట్టి గాయపఱచిరి. అధికారి, అన్నా హారములు లేనివాఁడై కృశించి యున్న వాఁ డగుట చేత దెబ్బలకు తాళలేక నేలకువ్రాలి ప్రాణము విడిచెను. అప్పుడొకఁడు దొంగలను జూచి, ‘మన మిదివఱకు కుక్కలనక్కలమాంసమును తింటిమి కదా. నేడు నరమాంసమును దిని బ్రతుకుదము రండు’ అనెను. వేఱొకఁడు ‘ఈముండాకొడుకును తప్పక తినవలసినదే’ యని చెప్పెను. అంత విశీర్ణ కృష్ణాకార ప్రేతమూర్తులు ‘కాళి, కంకాళి, జయకాళి’ యని యఱచుచు, కలకలధ్వని చేయుచు, చేతులు తట్టుచు, పటపట పండ్లుకొఱుకుచు, కాళికి ప్రీతియైన మాంసము లభించినదని చెప్పుచు మహానంద తాండవమాడు చుండిరి. వారిలో నొకఁడు దొంగలరాయని శరీరమును కాల్చుటకై చెత్తను పేర్చి చెకుముకు ఱాతితో నిప్పును కలుగఁ జేసి రగులఁ బెట్టెను. రగులుటకు ప్రారంభించిన కొలఁదిని, ఆవనమందలి మామిడి, పనస, ఖర్జూరము మొదలగు చెట్ల యొక్క శ్యామల పల్లవరాజి కొంచెము కొంచెముగా గోచర మగుచుండెను. ఒక్కోక చోట ఎండినగడ్డియు ఆకులు నిప్పంటుకొని వెల్తురు నిచ్చెను. ఒక్కొకచోట అంధకారము మఱింత యధికమా<noinclude><references/></noinclude> agzh9wtms16bz3ciy189vovf3zxww79 104 108702 571115 565944 2026-08-22T17:47:01Z రవిచంద్ర 146 అక్షర దోషము 571115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="రవిచంద్ర" />{{rh|22|ఆనందమఠము|}}</noinclude> ప్రగాఢము చేతను, కడుపునం దన్న రసము లేని సంకటము చేతను, కల్యాణిక్రమక్రమముగా బాహ్యజ్ఞానశూన్యురాలై అంతఃకరణశుద్ధివలన చైతన్య ముయురాలై అంతరిక్షమునం దేదో యొక దివ్యస్వరముచే పాడుచునున్న యొక గీతమును విన్నది. ఆగీత మెట్లన,—— {{left margin|5em}}<poem> హరే మురారే మధుకైటభారే గోపాల గోవిన్ద ముకున్ద శౌరే హరే మురారే మధు కైటభారే.</poem></div> కల్యాణి బాల్యమునుండి పురాణములయందు, దేవర్షి యగు నారదమునీంద్రుఁడు గగనమార్గమునందు వీణాపాణియై హరినామసంకీర్తనము చేయుచు ప్రపంచమంతయు సంచరించు నని విని యుండెను. ఆ భావమే యామె మనస్సునందు జాగరిత మగుచుండెను. ఆనారీరత్నము తనమనస్సులోనే, శుభ్ర శరీర శుభ్ర కేశ శుభ్రశ్మశ్రు శుభ్రవసన మహాశరీరములుగల నారద మునీంద్రుఁడే వీణాధరుఁడై, చంద్రాలోకమువలన ప్రదీప్తమైన నీలాకాశ మార్గమునందు ‘హరే మురారే మధు కైటభారే’ అని పాఁడుచున్నాఁ డని భావించి కొనియెను. క్రమక్రమముగా ఆగీతము అతిసమీపమున వినవచ్చుచున్నట్లుగా బోధమయ్యెను. మఱల దగ్గరగా ‘హరే మురారే మధు కైటభారే’ అను నట్లుండెను. తుదకు కల్యాణి తలమీఁదుగా నావనస్థలియే ప్రతిధ్వనితమై సంగీతమైనది. హరే మురారే మధు కైటభారే. అంత కల్యాణి కన్నులు మూసికొనియెను. ఆయర్ధస్ఫుటమైన వనాంధకారముచేత మిశ్రమైన చంద్రకిరణమునందు,<noinclude><references/></noinclude> qutg6kdb9il2831unwy8h8m6fz7t9ph 571116 571115 2026-08-22T17:48:23Z రవిచంద్ర 146 571116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="రవిచంద్ర" />{{rh|22|ఆనందమఠము|}}</noinclude> ప్రగాఢము చేతను, కడుపునం దన్న రసము లేని సంకటము చేతను, కల్యాణిక్రమక్రమముగా బాహ్యజ్ఞానశూన్యురాలై అంతఃకరణశుద్ధివలన చైతన్య ముయురాలై అంతరిక్షమునం దేదో యొక దివ్యస్వరముచే పాడుచునున్న యొక గీతమును విన్నది. ఆగీత మెట్లన,—— {{left margin|5em}}<poem> హరే మురారే మధుకైటభారే గోపాల గోవిన్ద ముకున్ద శౌరే హరే మురారే మధు కైటభారే.</poem></div> కల్యాణి బాల్యమునుండి పురాణములయందు, దేవర్షి యగు నారదమునీంద్రుఁడు గగనమార్గమునందు వీణాపాణియై హరినామసంకీర్తనము చేయుచు ప్రపంచమంతయు సంచరించు నని విని యుండెను. ఆ భావమే యామె మనస్సునందు జాగరిత మగుచుండెను. ఆనారీరత్నము తనమనస్సులోనే, శుభ్రశరీర శుభ్రకేశ శుభ్రశ్మశ్రు శుభ్రవసన మహాశరీరములుగల నారద మునీంద్రుఁడే వీణాధరుఁడై, చంద్రాలోకమువలన ప్రదీప్తమైన నీలాకాశ మార్గమునందు ‘హరే మురారే మధు కైటభారే’ అని పాఁడుచున్నాఁ డని భావించి కొనియెను. క్రమక్రమముగా ఆగీతము అతిసమీపమున వినవచ్చుచున్నట్లుగా బోధమయ్యెను. మఱల దగ్గరగా ‘హరే మురారే మధు కైటభారే’ అను నట్లుండెను. తుదకు కల్యాణి తలమీఁదుగా నావనస్థలియే ప్రతిధ్వనితమై సంగీతమైనది. హరే మురారే మధు కైటభారే. అంత కల్యాణి కన్నులు మూసికొనియెను. ఆయర్ధస్ఫుటమైన వనాంధకారముచేత మిశ్రమైన చంద్రకిరణమునందు,<noinclude><references/></noinclude> p9dujjsn98xymqx7im31ulz6ctq8mta 104 154740 571085 448552 2026-08-22T12:06:39Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాటయ వేమారెడ్డి}}</noinclude><section begin="684A" />భారత దేశములోని నటులన్నింటిని కాలువల ద్వారమున కలిపి సాగుకును, ప్రయాణ సౌకర్యమునకును ఉపయోగించవలెనని కాటన్ పెద్ద పథకమును తయారుచేసినాడు. 'బాదం' ఉపన్యాసములలో కాటన్ ఈ పథకమునుగురించి వెల్లడించగా, చాలమంది బ్రిటిషు ఇంజనీరులు రాజకీయవేత్తలు పరిహసించి త్రోసిపారవేసినారు. కాని కాటన్ మహాశయుడు ఈ ప్రణాళికను భారతదేశములో అమలు చేయించవలేనని జీవితాంతమువరకు ప్రయత్నించుచునే యుండెను. తరువాతికాలములో భారతదేశములోని వివిధ ప్రాంతములలో చెలరేగిన దారుణ క్షామములను చూచిన కాటన్, అప్పటి రాజప్రతినిధియైన కర్ణను ప్రభువు తన (కాటను) ప్రణాళికను అమలులో పెట్టియున్నచో క్షామబాధలు తప్పిపోయెడివి అని వ్రాసినాడు. కాటన్ కు 1861 లో 'సర్' అను బిరుదమును, 1866 లో కె. సి. యస్. ఐ. అను బిరుదమును భారత ప్రభుత్వము వారు ఇచ్చినారు. 1877 లో సర్ కాటన్ జన్మభూమికి చేరి, ఉడ్ కొట్ లొ నివాస మేర్పరచుకొన్నారు. సైన్యములో ఆయనకు జనరల్ హోదా ఉండేడిది. పదవి నుంచి విరమించిన తరువాత ఆయన వ్యవసాయములో నిమగ్నుడాయెను. వివిధ భాషల సభ్యసించుటయందు సర్ కాటన్ కు ఆసక్తి మెండు. ఆయన తమిళము, తెలుగు, ఉరుదు భాషలలో అవసర పదముల నన్నిటిని కోశములుగా వ్రాసికొనెడివాడు. దక్షిణభారతదేశపు భాషలలోను, హిందూస్థానీ భాషలోను సర్ కాటన్ చక్కగ మాటలాడ గలిగెడు వాడు. వార్ధక్యములో ఆయనకు చెవుడు వచ్చినది. ఏకైక కుమారుని అకాల మరణమువలన ఆయన చాల దుఃఖ పడెను. 1899 జులై 24 వ తేదీని ఆయన అనాయాసముగా మరణించివాడు. ఈ విధముగా 96 సంవత్సరములు సార్థకముగా జీవించిన సర్ అర్థరు థామస్ కాటన్ మహాశయుడు తన జీవితమంతయు లోకోపకారార్థమై గడిపి తన విద్యను, ఉవజ్ఞను, కృషిని నిర్మాణాత్మకముగా ఉపయోగించి దక్షిణభారత దేశములోని అసంఖ్యాక ప్రజల మన్ననలకు పాత్రుడయినాడు. గోదావరి, కృష్ణ, తుంగభద్ర, పెన్న నదీజలములచే పవిత్రమయిన తెలుగుదేశ మందలి ప్రజలకు సర్ కాటన్ చిరస్మరణీయు డయినాడు. ఆయన శిలా విగ్రహము ధవళేశ్వరము ఆనకట్టవద్ద ఈనాటికిని మనము చూడగలము. భౌతిక స్మారకచిహ్నమును మించి ఈ మహాశయుడు ఆంధ్రప్రజల హృదయసీమ లలో శాశ్వత స్థానమును సంపాదించుకొని యున్నాడు. {{right|మ. జి.}} <section end="684A" /> <section begin="684B" />'''కాటయ వేమారెడ్డి :''' '''కాటయ వేముని వంశము:''' కాటయ వేముని పూర్వులలో కాటయ యనుచానిని ముందుగా శాసనము పేర్కొన్నది. ఈ కాటయ మహాప్రతావశాలియై యున్నట్లు కీర్తింపబడినాడు, ఈతడు కాటయవేమునికి ముత్తాత. బహుశ ఈతడును కాకతీయుల కడ చమూపతియై యుండును. ఈతని కుమారుడు మారయ, ఈ మారయ పుత్రుడు కాటయ రెడ్డి. కొండవీటి రాజ్యమును స్థాపించి, క్రీ.శ. 1320-40 వరకు పాలించిన దేసటి ప్రోలయ వేమారెడ్డి తన కూతురుగు దొడ్డాంబికను ఈ కాటయ రెడ్డి కిచ్చి వివాహము గావించెను. ఈ దొడ్డాంబికా కాటయల పుత్రుడే సుప్రసిద్ధుడగు వేమయ. ఈ రెడ్డి వంశీయులలో వేమయ నామము గలవారు పెక్కురుండుటవలన స్పష్టముగా తెలియుటకు తండ్రి పేరు గలిపి యాతనిని కాటయ వేముడని వ్యవహరింతురు. కొండవీటి రాజ్యమును క్రీ.శ. 1350-'61 వరకు పరిపాలించిన అనపోతా రెడ్డి తన మేనల్లుడయిన ఈ కాటయవేమునకు తన కూతురైన దొడ్డాంబిక నిచ్చి పరిణయము గావించెను. కాటయ వేమునకు దొడ్డాంబికయే గాక మల్లాంబిక, తల్లాంబిక యను మరి యిరువురు భార్యలు కూడ నుండిరి. కాటయవేముడు వీరిలో దొడ్డాంబిక యందు కాటయ యను పుత్రుని, అనితల్లి యను పుత్తికను, తల్లాంబిక యందు కుమారగిరి యను కుమారుని బడసెను. మల్లాంబికకు సంతానమున్నట్లుగా తెలియరాలేదు. మల్లాంబిక కన్నెబోరాజను క్షత్రియుని కూతురు. ముక్కంటిరాజను వాని సోదరి. మల్ల సొనమ్మ యనియు నీమెకు పేరుగలదు. తల్లాంబిక తలిదండ్రు లెవరో స్పష్టముగా తెలియరాలేదు. విజయనగర రాజగు హరిహరరాయల కూతురీమె యై <section end="684B" /><noinclude><references/></noinclude> 59o8osi87swtwazcybelmvt7jv9zqg0 0 156445 571086 536850 2026-08-22T12:13:53Z Vjsuseela 1850 571086 wikitext text/x-wiki {{Header |title=గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6 |author=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య |section= [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] |previous= [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 6|సంచిక 6]] |next= [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8|సంచిక 8]] |year=1925 |notes={{center|9 సంచికలు}} }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.7 (1925).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7#విషయసూచిక| విషయసూచిక]]</center>== {{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/తృతీయ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ | 1. తృతీయ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ ]]}}.|3={{DJVU page link|167}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము | 2. అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము ]]}}.|3={{DJVU page link|171}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/భారత వర్షమునందలి ప్రాచీన సరస్వతీ భాండారములు| 3. భారతవర్షమునందలి ప్రాచీనసరస్వతీ భాండారములు]]}}.|3={{DJVU page link|173}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ వార్షికోత్సవము ధర్మవరము|4. శ్రీ సరస్వతీ నిలయ వార్షికోత్సవము ధర్మవరము]]}}.|3={{DJVU page link|176}}}} [[వర్గం:PD India]] [[వర్గం: గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] gtsam556sftzfkpqq98q2cizdvz0ik5 0 156468 571087 452639 2026-08-22T12:20:46Z Vjsuseela 1850 added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 571087 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6| సంపుటము 6]]|రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య|విభాగము=సంచిక 8|ముందరి=సంచిక 7|తదుపరి=సంచిక 9|వివరములు={{center|9 సంచికలు}}|సంవత్సరం=1925}}<pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.8 (1925).pdf" header="" from="1" to="1" fromsection="" tosection=""> </pages> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] bhorho0md4lgw4v5rbr2mogd9ldmqf5 571088 571087 2026-08-22T12:21:08Z Vjsuseela 1850 added [[Category:PD-old]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 571088 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6| సంపుటము 6]]|రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య|విభాగము=సంచిక 8|ముందరి=సంచిక 7|తదుపరి=సంచిక 9|వివరములు={{center|9 సంచికలు}}|సంవత్సరం=1925}}<pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.8 (1925).pdf" header="" from="1" to="1" fromsection="" tosection=""> </pages> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] [[వర్గం:PD-old]] k7riso1yezcmx1jqyotmvv8cv1kuvhc 571089 571088 2026-08-22T12:21:38Z Vjsuseela 1850 removed [[Category:PD-old]]; added [[Category:PD India]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 571089 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6| సంపుటము 6]]|రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య|విభాగము=సంచిక 8|ముందరి=సంచిక 7|తదుపరి=సంచిక 9|వివరములు={{center|9 సంచికలు}}|సంవత్సరం=1925}}<pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.8 (1925).pdf" header="" from="1" to="1" fromsection="" tosection=""> </pages> [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] [[వర్గం:PD India]] ssjy979l22lnco99fph2gyimfi2tolg 571093 571089 2026-08-22T12:41:48Z Vjsuseela 1850 571093 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు |శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6| సంపుటము 6]] |రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య |విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] |ముందరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 7|సంచిక 7]] |తదుపరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9|సంచిక 9]] |వివరములు={{center|9 సంచికలు}} |సంవత్సరం=1925 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.8 (1925).pdf" from=1 to=1/> ==<center> [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/గ్రంథాలయములు — జాతీయత|1. గ్రంథాలయములు — జాతీయత: ఆంధ్రరత్న దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యగారి అధ్యక్షకోపన్యాసము]]}}|3={{DJVU page link|183}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/జనార్దన కుడాల్కరు|2. జనార్దన కుడాల్కరు]]}}|3={{DJVU page link|188}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/వివిధ విషయములు|3. వివిధ విషయములు]]}}|3={{DJVU page link|190}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/గ్రంథాలయ వార్షికోత్సవము, మధిర|4. గ్రంథాలయ వార్షికోత్సవము, మధిర]]}}|3={{DJVU page link|192}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/నిజాంరాష్ట్రాంధ్ర గ్రంథాలయసభ, మధిర|5. నిజాంరాష్ట్రాంధ్ర గ్రంథాలయసభ, మధిర]]}}|3={{DJVU page link|192}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/భారతవర్ష మందలి ప్రాచీన సరస్వతీ భాండారములు|6. భారతవర్ష మందలి ప్రాచీన సరస్వతీ భాండారములు]]}}|3={{DJVU page link|197}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 8/శ్రీరామనామస్మరణ|7. శ్రీరామనామస్మరణ]]}}|3={{DJVU page link|200}}}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] [[వర్గం:PD India]] i509lrjj0jenrnzj0fmge57t7yel0x0 0 156474 571101 537138 2026-08-22T12:49:54Z Vjsuseela 1850 571101 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు |శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9]] |రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య |విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] |ముందరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8|సంచిక 8]] |తదుపరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 10|సంచిక 10]] |వివరములు={{center|9 సంచికలు}} |సంవత్సరం=1925 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.9 (1925).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/పల్నాటి వీరచరిత్ర (కీర్తనలు)|1. పల్నాటి వీరచరిత్ర (కీర్తనలు)]]}}|3={{DJVU page link|201}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/మైసూరునందు గ్రంథాలయోద్యమము|2. మైసూరునందు గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|205}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/పుదుక్కోట సంస్థానమందు గ్రంథాలయోద్యమము|3. పుదుక్కోట సంస్థానమందు గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|206}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/ఈ ప్రపంచమునందెల్ల గొప్ప గ్రంథము|4. ఈ ప్రపంచమునందెల్ల గొప్ప గ్రంథము]]}}|3={{DJVU page link|207}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/సరస్వతీమహలు గ్రంథాలయము, తంజావూరు|5. సరస్వతీమహలు గ్రంథాలయము, తంజావూరు]]}}|3={{DJVU page link|207}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/కాస్జీధంజీభాయి గ్రంథాలయము|6. కాస్జీధంజీభాయి గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|208}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/కార్నీజీ సహాయ సంఘము|7. కార్నీజీ సహాయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|209}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/ఈడుముదిరినవారికి విద్యాభివృద్ధిచేయు మార్గము|8. ఈడుముదిరినవారికి విద్యాభివృద్ధిచేయు మార్గము]]}}|3={{DJVU page link|211}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/కేంద్ర గ్రంథాలయము|9. కేంద్ర గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|214}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/గ్రంథ భాండాగారి|10. గ్రంథ భాండాగారి]]}}|3={{DJVU page link|216}}}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] b7lztjgw4sahhfy5cuxp2nugxdz9r41 571102 571101 2026-08-22T12:51:33Z Vjsuseela 1850 571102 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు |శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9]] |రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య |విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9#విషయసూచిక|విషయసూచిక]] |ముందరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8|సంచిక 8]] |తదుపరి= |వివరములు={{center|9 సంచికలు}} |సంవత్సరం=1925 }} <pages index="Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.6, No.9 (1925).pdf" from=1 to=1 /> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]</center>== {{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/పల్నాటి వీరచరిత్ర (కీర్తనలు)|1. పల్నాటి వీరచరిత్ర (కీర్తనలు)]]}}|3={{DJVU page link|201}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/మైసూరునందు గ్రంథాలయోద్యమము|2. మైసూరునందు గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|205}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/పుదుక్కోట సంస్థానమందు గ్రంథాలయోద్యమము|3. పుదుక్కోట సంస్థానమందు గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|206}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/ఈ ప్రపంచమునందెల్ల గొప్ప గ్రంథము|4. ఈ ప్రపంచమునందెల్ల గొప్ప గ్రంథము]]}}|3={{DJVU page link|207}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/సరస్వతీమహలు గ్రంథాలయము, తంజావూరు|5. సరస్వతీమహలు గ్రంథాలయము, తంజావూరు]]}}|3={{DJVU page link|207}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/కాస్జీధంజీభాయి గ్రంథాలయము|6. కాస్జీధంజీభాయి గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|208}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/కార్నీజీ సహాయ సంఘము|7. కార్నీజీ సహాయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|209}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/ఈడుముదిరినవారికి విద్యాభివృద్ధిచేయు మార్గము|8. ఈడుముదిరినవారికి విద్యాభివృద్ధిచేయు మార్గము]]}}|3={{DJVU page link|211}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/కేంద్ర గ్రంథాలయము|9. కేంద్ర గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|214}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9/గ్రంథ భాండాగారి|10. గ్రంథ భాండాగారి]]}}|3={{DJVU page link|216}}}} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] f8upcv8g6fv1ggou0mqct58ddfggpwf 106 214353 571141 560402 2026-08-23T02:27:45Z Rajasekhar1961 50 571141 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]] |అనువాదకులు=[[రచయిత:సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు |చిరునామా= |సంవత్సరం=1945 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=పై అట్ట 5=శీర్షిక 7to10=తొలిపలుకు 11=మలిపలుకు 757to759=-/> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} mf6vxdoiefrs4qk39n5f5ze9i1h8g3v 104 216568 571090 565498 2026-08-22T12:33:32Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>దనుజనాథుని గూల్ప తడవు సేయగరాదు । అమృతంబు విష మౌను ఆలస్యమైన॥ అని విష్ణుబాణంబు తనకేల సంధించి । పూని యుగ్రత వేసె దానవునిపైని॥ పుడమి గంపింపంగ పెనుమంట లెగయుచును । పావకుం డేతెంచుభంగి శర మేగె॥ బరువడిని శర మేగి సురవైరికంఠములు । హస్తములు దునుమాడె విచిత్రముగ॥ నూరుశిరములును యిస్నూరుకరములు దృంచి । తూణీరమును జేరె బాణ మవ్వేళ॥ తలలు వ్రాలినవెనుక తాటిబొందవిధాన । నింగిపొడవున దైత్యు నిలచియుండెనుగ॥ పరమేష్టి యిచ్చిన వరమహత్వంబునను । దానవుడు బడడాయె తక్షణంబునను॥ మరియు నెప్పటిరీతి కరములును శిరములును । అద్భుతంబుగ మొలచె నసురనాథునకు॥ కని జానకీదేవి కడువిచిత్రము నొంది । యిది యేమివింతరా యనుచు కోపమున॥ అర్థచంద్రాస్త్రంబు లవి వింట సంధించి । ఖండించె దానవునికరశిరంబులును॥ మరియు నెప్పటిరీతి కరశిరంబులు మొలచె । రాఘవులదేవి అద్భుతం బొదవె॥ ఇది యేమివిం తనుచు మది నెంచి జానకీ । మరియు క్రమ్మర నొక్కశరము దొడిగేసె॥ శిరకరంబులు దునిసి శిథిలమై మొండెమున । కరశిరంబులు మొలచె సురవైరి కపుడు॥ మరియు దనుజాధిపునికరశిరంబులు దునుమ । వెలయ కరశిరములును వెంటనే మొలచె॥ కనకకుండలములును ఘనకిరీటములతో । తలలన్ని మొలచెను దనుజవీరునకు॥ కరవాలముసలముద్గరప్రాసతోమరా । ద్యాయుధంబులతోడ హస్తములు మొలచె॥ సీతామహాదేవి చిత్ర మొందుచు చాల । బాణపరంపర ల్బరపిపరపుచును॥ కరశిరంబులు బట్టి ఖండించివ్రేయంగ । మరియు నెప్పటిరీతి కరశిరము లమరు॥ కరశిరంబులు తొల్లికంటె సుందరముగా । జనియించె జానకీసతి చిత్ర మొంద॥ విభ్రాంతురా లగుచు వెలది సీతాదేవి । దనుజురూపము గాంచి తలపోసె నిట్లు॥ తాకవో బాణములు దాకినను తృళ్లవో । కాక యిది యేమనుచు కొంత వెరగందు॥ వెరగంది యిది యేమివింతంచు బాణములు । తెరిపి లేకుండంగ డీకొల్పె నపుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> a7475dsdhk6jo7677eft92su527w3sk 104 216569 571122 565499 2026-08-22T22:11:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>ఎపుడు విల్లందుకొను నెపుడు శరములు దొడుగు । నెపుడు వేయును బాణ మెపు డెక్కుబెట్టు॥ ఎపుడు శిరములు దూలు నిపుడు క్రమ్మర మొలుచు । నేర్పాటు దెలియదని యెల్లదేవతులు॥ వినువీథి నాశ్చర్యమును బొంది చూడంగ । వారికై నేర్పరచ తరము గాదాయె॥ కొనలు రెండును గలిసి దనువు గనబడుచుండె । చంద్రపరివేషమో చక్రమో యనగ॥ తెగుతల లభ్రమున కెగయునట్టితలలు । బడుతలలెల్ల భూభారంబు గప్పె॥ కొన్ని గగనము కెగసె కొన్ని యంబుధి బడియె । కొన్ని కుప్పలరీతి కొండలై యుండె॥ చప్పున నెత్తురుచొప్పు గనరాకుండ । తలలు మొలచెను విచిత్రముగ దైత్యునకు॥ తల వంచి జానకీ తల యెత్తునంతట । మొలచు నద్భుతముగా తలలు చేతులును॥ రెప్పవిడినంతలో తప్పకుండగ దునుమ । నంతలోనే మొలచు నతివిచిత్రముగ॥ కరశిరంబులు వ్రాలి ధరణీతలం బెల్ల । నిండియుండెను కోట్లు కొండలవిధాన॥ శతకంఠుతలలెల్ల చాలకుప్పలరీతి । పోకలై పడియుండె భువియెల్ల నిండి॥ తలలు చేతులు వ్రాలి కులగిరులచందమున । కడువిచిత్రంబుగా గానబడుచుండె॥ తారాపధంబునకు తోరణముచందమున । మింటి కెగసినతలలు కంట గనబడును॥ మరియు రఘువరుదేవిశరము లుద్ధతి బూని । కరశిరంబులు గూల్చె గడియమాత్రమున॥ అవియు నెప్పటిరీతి నద్భుతంబుగ మొలచె । క్షణమాత్రమునను రాక్షసనాయకుసకు॥ తప్పకుండగ సీత తామరల దునుమంగ । వింత రంజిల్లగా వెంటనే మొలచె॥ మరిమరియు శిరములును కరములను ఖండించె । విసికి వేసరిబొందె వెలదిమహలక్ష్మి॥ విసికి వేసరి మరియు వెలది సీతాలక్ష్మి । తనమదిని విభ్రాంతి కొని యిట్టులనియె॥ కొండలపొడవుగా కోటానకోటుల । కరశరంబులు బట్టి ఘనత గూల్చితిని॥ ఈమహామండలం బెల్ల నిండి చెలం గె । లేదు తెరి పెచ్చోట లేశమాత్రంబు॥ సకలభూములు నిండె సాగరంబులు నిండె । లేదు తెరి పెచ్చోట లేశమాత్రంబు॥ ఎంత గూల్చిన దనుజు డిలపైని వ్రాలడు । దనుజుకరశిరము లిక దునుముఫల మేమి॥ తలలు కోట్లుగ దృంచితిని చాల వేసరితి । కరము లట్లుగ దృంచి మరి వేసరితిని॥</poem><noinclude><references/></noinclude> ikwafhjrvsk78mi4t6il3yo2b7t1vsb 104 216570 571125 565500 2026-08-22T22:27:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>బాణములు సరిపాయె దానవుడు దెగ డాయె । బ్రహ్మ యిచ్చినవరముబలము యెంతటిదొ॥ దానవుని బరిమార్ప తరము గా దిక నాకు । నగుబాటుపని వచ్చె జగతిలోపలను॥ తగుదునని పతిచేత ధనువుతూపులు బట్టి ! చెలరేగి యుద్ధంబు చేయబూనితిని॥ ఆడవారలబుద్ధు లల్పంబు లనుమాట । దాఖలా చేసితి ధరణి కింతటికి॥ అని ఖిన్నురా లగుచు తన కేమి దోచకను। చిత్తంబువికలమై శ్రీరాముదేవి॥ దానవుం డంతటను తరుముకొని బాణములు । వెలది జానకిపైని వేసె నుద్ధతిని॥ హనుమంతు తనవాల మడ్డంబుగా బెట్టి । దురుము జేసెను దైత్యుశరపరంపరలు॥ మరిమరియు దానవుడు తెరిపి లేకుండంగ । శరపరంపర గప్పె ధరణి గంపింప॥ తగుచరునివాలంబు దాకి గుండై పోయె । దనుజుబాణము లెల్ల తక్షణంబునను॥ సీతామహాదేవి పాతకుని రాక్షసుని । బరిమార్ప తనకు తరము గా దనెను॥ తనమదిని గుందుచును తనవపతిని గనుగొనుచు । ఖిన్నురా లగుచు తా నున్నసమయమున</poem> {{p|ac|fwb}}నారదమహాముని రామునియొద్దకు వచ్చుట</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf |Page = 168 |bSize = 600 |cWidth = 459 |cHeight = 324 |oTop = 443 |oLeft = 72 |Location = center |Description = }} <poem>హాకృష్ణ గోవింద ఆదినారాయణా । అని వీణ వాయించుకొనుచు నారదుడు॥ దివినుండి వేంచేసి దేవదేవు జూడ । కయ్యాలమునివరుడు ఘనవొన్నియుతుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 0sbiev6kudfl22o2f7d9oz2kafldk1r 104 216571 571126 565501 2026-08-22T23:00:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>బాగెన తననుదుట పట్టెవర్ధనమును । తులసిపూసలపేరు అలర కంఠమున॥ భాసిల్లు తనమేన పండువెన్నెల గాయ । జడలు తూగాడంగ జనుదెంచె నపుడు॥ పోషితయభ్రాత భువనంబులకు మాత । ఘనకార్యవిఖ్యాత కడుపుణ్య సీత॥ కనియు నారదమౌని కాంత సీతాపతికి । వందనంబులు జేసి ముందుగా నపుడు॥ తనపతికి మ్రొక్కేటిమునిపుంగవుని గాంచి । దండములు గావించె తరుణి సీతమ్మ॥ దండములు సమకొల్పి తాపసవర్యునకు । నర్ఘ్యపాద్యాదివిధులను పూజ జేసె॥ మునిపూజ కావించి ఘనుడు రఘునాయకుడు । అతనితోడుత నిట్టులనియె మోదమున॥ ఘనమౌనిచంద్ర యేకతమునను మీ రిందు । వచ్చితిరి శలవియ్యవలెను మీరాక॥ మీరాక గలుగుటలు మేలు సమకూడుటలు । జన్మపావన మబ్బు సన్మునీశ్వరుడ॥ ఎంతపుణ్యంబు మా కీవేళ మీపాద । కమలము ల్సేవింపగలిగె భాగ్యమున॥ ఏలోకముననుండి యిటకు వేంచేస్తిరో । భవదీయదర్శనము ప్రాప్తించె మాకు॥ మాతపంబులు పండె మాకోరికలు నిండె । కంటి మీపదదివ్యకంజాతయుగము॥ సేమమా మునివరులు సేమమా నిర్జరులు । సేమమా లోకములు సేమమా మౌని॥ అని రాఘవుడు బలుక హస్తములు జోడించి । ఇనకులాధిపునితో ననియె నారదుడు॥ అఖిలలోకాధార ఆదినారాయణా । నను జూచి యీరీతి గొనియాడదగును॥ అవనిభారము మాన్ప నవతరించినయట్టి । నారాయణుడ వీవు నను గన్నతండ్రి॥ జనులను రక్షింప మహి నుద్ధరింపంగ । జగతి బరగితి వీవు జానకీరమణ॥ నీపాదపద్మములు నెమ్మితో జూడంగ । ప్రతిదినము వచ్చెదము పద్మలోచనుడు॥ పదదర్శనముకంటె పని యేమి మాకికను । నీపాదదర్శనము నిత్యమంగళము॥ విశ్వనాథుడ వీవు విశ్వపాలుడ వీవు । విశ్వమయుడవు నీవు విష్ణుమూర్తివిగ॥ మావంటివారలకు పావనంబులు గలుగు । నిత్యమంగళ మబ్బు నీదర్శనమున॥ అనుచు నారదమౌని తనతోడ బలుకంగ । నతనితోడుత నిట్టులనియె రాఘవుడు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> spvoq9qntsf5lk4kf3j2hptefkzjib7 104 216572 571127 565502 2026-08-22T23:19:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పరమయోగీంద్ర నే భవదాజ్ఞ తలనుంచి । శతముఖహరణంబు సలుపంగ దలచి॥ సకలబలములతోడ జనుదెస్తి మిచ్చటికి । నఖిలబిలముల గూల్చె నసురనాయకుడు॥ అనుజుల కుశలవులనందరి బరిమార్చి । శూరుడై రాక్షసుడు సొంపు మీరుచును॥ రణ మొనర్చితి ధైర్యమున రాక్షసునితోడ । వాని గూల్పంగ నావశము గాదాయె॥ విలుబాణములు బూని వెలది సీతాదేవి । దనుజుదేహంబెల్ల దునియవేసెనుగ॥ వానికరశిరములును వసుధపై బడగూల్చె । కుప్పలై పడియుండె కోటానకోట్లు॥ పర్వతంబులపొడవు బడియుండె దానవుని । తలలు బాహువు లెల్ల ధరణి నిండుచును॥ ఎంత దునిమినగాని యెప్పటిచందమున । తలలు చేతులు మొలుచు దనుజవీరునకు॥ సీతామహాదేవిచేత రణభూమిలో । దనుజుండు గూలుసాధనము గనబడదు॥ దానవుడు గూలుటకు తగుసాధనం బేది । తెలుపవలె నా కిపుడు దివ్యమౌనీంద్ర॥ బాణములు వేయంగ మాని సీతాదేవి । ఖిన్నురాలై యుండె చిన్నబోవుచును॥</poem> {{p|ac|fwb}}నారదుడు రామునకు శతకంఠుని ప్రాణమర్మము జెప్పుట</p> <poem>అని రాఘవేశ్వరుడు మునితోడ బలుకంగ । నతిరహస్యంబుగా ననియె నారదుడు॥ ఓరాఘవేశ్వరా యీరాక్షసేశ్వరుడు । ద్రోణశైలము కేగి తొల్లికాలమున॥ సంజీవకరణులును శల్యకరణులు దెచ్చి । వీనినాభిని చాల బూనియుండెనుగ॥ ఆమహత్వమువలన నసురు కెప్పటివలెను । తలలు చేతులు మొలుచు తరము గాకుండ॥ తలలు దునిమినమాత్ర దనుజుండు తెగిపడడు । పొం డుపాయము గలదు పోరు డీవేళ॥ అసురునాభిని గొట్టు డాజ్ఞేయబాణములు । వడి నూర్లు బరుపవలె ప్రౌఢి మీరగను॥ ఆయౌషధము లెల్ల హతమారిపోవును । దనుజునకు బలహీనతనము సిద్దించు॥ దశకంఠురీతి యాతరువాత నూటతొ । మ్మిదిమార్లు కరశిరము లొదవు దనుజునకు॥ అవియు తొల్లిటిరీతి హతమార్ప దైత్యునకు । అటుమీదటను రావు హస్తములు తలలు॥ బ్రహ్మాస్త్రమున వాని బడగూల్పగావచ్చు । ఘోరరణరంగమున క్రూరరాక్షసుని॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 1y4ke73wms5nuv1h8u81hltcipxeg0a 104 216573 571131 565503 2026-08-23T01:01:52Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>నామాట నిజముగా నమ్ము నారాయణా । యీరహస్యం బెల్ల నీకు దెలిపితిని॥ అదిగాక శాప మాసన్నమైయున్న దిక । నీరాక్షసేశ్వరుకు నింతలోపలను॥ అదియెటన్న వినుండి యంత మీ కేర్పరతు । రాజరాజేంద్ర శ్రీరఘురామచంద్ర॥ ఈమధ్యదినములను యీదుష్టరాక్షసుడు । అఖిలదిక్కుల గెల్వ నరిగె నొకనాడు॥ అష్టదిక్కులు గెలిచి అమరాదిదేవతుల । దూరదేశంబునకు బారగా దరిమి॥</poem> {{p|ac|fwb}}నారదుడు శతముఖుని శాపవృత్తాంతము రామునకు యెరిగించుట</p> <poem>మరల వచ్చుచు కణ్వమానినాథునివనము । జొచ్చి నలుదిక్కులను శోధించి వెదకి॥ కణ్వమునికూతురిని గని చక్కదనమునకు । హాశ్చర్యమును బొంది అంతరంగమున॥ అతివతో వర్తింప నాత్మలో దలచుకొని । అంతకంతకు విభ్రమాయత్తు డగుచు॥ దనుజు డావిమలాంగి దరిజేరి యిట్లనియె । మునినాథునికుమారి మోహనాకారి॥ వనట నుండగ నేల ఘనవైభవము గల్గు । తూగుటుయ్యలయందు నూగరాదటవె॥ కందమూలములతో కష్టపడగా నేల । పొలతి భక్ష్యాన్నములు భుజియింపరాదె॥ సూన్యకంఠముచేత శోభిల్లగా నేల । వరరత్నభూషణావళు లుంచరాదె॥ నారచీరెలు గట్టి నటియింపగా నేల । పట్టుపీతాంబ్రములు గట్టరాదటవె॥ నేలపై శయనించి నీ వుండగానేల । హంసతూలికెపాన్పుపై నుండరాదె॥ ఏల నను జూడ విం కేల సందేహంబు । బాలికామణి నిన్ను బాసిపోలేను॥ అఖిలలోకంబులకు నధికారినై నేను । జలగుదును నాపేరు శతకంధరుండు॥ కైలాసమునకన్న కడువైభవము మీరి । వర్తిల్లు నాపురము వైభవంబునను॥ లంకాపురముకంటె పొంకమైన ప్రతాప । లంకాపురంబ నాలంకాపురంబు॥ ఏవీథి జూచినా హేమమయమై యుండు । రత్నజాలములతో రంజిల్లుచుండు॥ నాభాగ్యముకు సాటి నాకవాసుడు గాడు । నాతోడ వర్తించు నాళీకనయన॥</poem><noinclude><references/></noinclude> ja18okrh85hgobtoenulskqphr41ae6 571146 571131 2026-08-23T03:37:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>నామాట నిజముగా నమ్ము నారాయణా । యీరహస్యం బెల్ల నీకు దెలిపితిని॥ అదిగాక శాప మాసన్నమైయున్న దిక । నీరాక్షసేశ్వరుకు నింతలోపలను॥ అదియెటన్న వినుండి యంత మీ కేర్పరతు । రాజరాజేంద్ర శ్రీరఘురామచంద్ర॥ ఈమధ్యదినములను యీదుష్టరాక్షసుడు । అఖిలదిక్కుల గెల్వ నరిగె నొకనాడు॥ అష్టదిక్కులు గెలిచి అమరాదిదేవతుల । దూరదేశంబునకు బారగా దరిమి॥</poem> {{p|ac|fwb}}నారదుడు శతముఖుని శాపవృత్తాంతము రామునకు యెరిగించుట</p> <poem>మరల వచ్చుచు కణ్వమౌనినాథునివనము । జొచ్చి నలుదిక్కులను శోధించి వెదకి॥ కణ్వమునికూతురిని గని చక్కదనమునకు । హాశ్చర్యమును బొంది అంతరంగమున॥ అతివతో వర్తింప నాత్మలో దలచుకొని । అంతకంతకు విభ్రమాయత్తు డగుచు॥ దనుజు డావిమలాంగి దరిజేరి యిట్లనియె । మునినాథునికుమారి మోహనాకారి॥ వనట నుండగ నేల ఘనవైభవము గల్గు । తూగుటుయ్యలయందు నూగరాదటవె॥ కందమూలములతో కష్టపడగా నేల । పొలతి భక్ష్యాన్నములు భుజియింపరాదె॥ సూన్యకంఠముచేత శోభిల్లగా నేల । వరరత్నభూషణావళు లుంచరాదె॥ నారచీరెలు గట్టి నటియింపగా నేల । పట్టుపీతాంబ్రములు గట్టరాదటవె॥ నేలపై శయనించి నీ వుండగానేల । హంసతూలికెపాన్పుపై నుండరాదె॥ ఏల నను జూడ విం కేల సందేహంబు । బాలికామణి నిన్ను బాసిపోలేను॥ అఖిలలోకంబులకు నధికారినై నేను । జలగుదును నాపేరు శతకంధరుండు॥ కైలాసమునకన్న కడువైభవము మీరి । వర్తిల్లు నాపురము వైభవంబునను॥ లంకాపురముకంటె పొంకమైన ప్రతాప । లంకాపురంబ నాలంకాపురంబు॥ ఏవీథి జూచినా హేమమయమై యుండు । రత్నజాలములతో రంజిల్లుచుండు॥ నాభాగ్యముకు సాటి నాకవాసుడు గాడు । నాతోడ వర్తించు నాళీకనయన॥</poem><noinclude><references/></noinclude> pp39koz68w27vym46p01g09tixwma34 104 216574 571145 565504 2026-08-23T03:36:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>నాసతుల కందరికి నాయకంబుగ జేసి । పట్నంపుదేవిగా ప్రబలజేసెదను॥ ఏల తలపవు జూడ వేల కోమలి జాల । మేల మనకు తాళజాల నీవేళ॥ నావాక్య మాలించు నాపైని కరుణించు । నాతోడ వర్తించు న న్నాదరించు॥ అనుచు దగ్గిర రాగ దనుజుపై కోపించి । విమలాంగి యి ట్లనియె వెరవు బొందుచును॥ఓరిదనుజాధమా వొడలు మత్తతనొంది । దుర్వాక్యముల నేల తొడరి బల్కెదవు॥ పరసతీజనములకు పరులభాగ్యంబునకు । నాసించువారలకు నాయువులు గ్రుంగు॥ వరధర్మహాని యగు నరకంబు సిద్ధించు । సిరు లణంగును మిగులచేటు సమకూడు॥ మాతండ్రి కణ్వు డీమాట యిప్పుడు వింటె । కదసి నిను భస్మంబుగా శపించునుగ॥ పరనారి సీతపై భ్రమ జెంది రావణుడు । మడసిపోయినయట్టిమాట వినలేద॥ పొమ్ము వేగము మరలిపోర నీపురమునకు । కుటిలచిత్తుడ నీకు కూడ దీమాట॥ అని ధర్మశాస్త్రంబు గొనుచు చతురోపాయములు । ధర్మములు దెలుప ఖలుడు రాక్షసుడు॥ వేదతపసికివలెనె వెరపింతువా యనుచు । నని తమకమున గవిసె నాబాలపైని॥ పాపిష్టిదానవుడు బలిమి కౌగిట జేర్చి । బాల మొర్రో యనుచు పలువరించగను॥ బలిమి పైబడి మానభంగంబు గావించె । తాపసేంద్రునిబిడ్డ తహతహలు బొందె॥ బలుడు తననూరుమోముల చుంబనంబులను । గావించె మునిబాల గగ్గోలు పడియె॥ ముదిత విలపించంగ మదనకదనము సల్పె । కళ్లకావరమునను ఖలుడు రాక్షసుడు॥ ఆసతి కపుడు సద్యోగర్భమై మహా । వింతబాలు గనియె కొంతసేపటికి॥ బలురాక్షసునిమేనుభరముచే విమలాంగి । శిథిలమై యచ్చోట జీవంబు విడిచె॥ సమిధలనిమిత్తంబు కణ్వమునివరుడు । తాను క్రమ్మర వచ్చె త్వరితమార్గమున॥ వనములో సంచార మొనరించుచున్నట్టి । శతముఖుని బొడగాంచె సంయమీంద్రుండు! ఈదుష్టరాక్షసు డేతెంచి మునిబాధ । లేమి గావించెనో యనుచు భీతిలుచు। పర్ణశాలకు జేర పసిబాలకుడు కావు! కావంచు నేడ్వంగ గాంచి మునివరుడు॥ ఇది యేమివిం తనుచు నెంచి దగ్గిర రాగ । మానవతి విమలాంగి పీనుగై యుండె॥</poem><noinclude><references/></noinclude> p84t41ls36mgzxomb58qregbkxe5k2d 571148 571145 2026-08-23T04:11:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>నాసతుల కందరికి నాయకంబుగ జేసి । పట్నంపుదేవిగా ప్రబలజేసెదను॥ ఏల తలపవు జూడ వేల కోమలి జాల । మేల మనకు తాళజాల నీవేళ॥ నావాక్య మాలించు నాపైని కరుణించు । నాతోడ వర్తించు న న్నాదరించు॥ అనుచు దగ్గిర రాగ దనుజుపై కోపించి । విమలాంగి యి ట్లనియె వెరవు బొందుచును॥ ఓరిదనుజాధమా వొడలు మత్తతనొంది । దుర్వాక్యముల నేల తొడరి బల్కెదవు॥ పరసతీజనములకు పరులభాగ్యంబునకు । నాసించువారలకు నాయువులు గ్రుంగు॥ వరధర్మహాని యగు నరకంబు సిద్ధించు । సిరు లణంగును మిగులచేటు సమకూడు॥ మాతండ్రి కణ్వు డీమాట యిప్పుడు వింటె । కదసి నిను భస్మంబుగా శపించునుగ॥ పరనారి సీతపై భ్రమ జెంది రావణుడు । మడసిపోయినయట్టిమాట వినలేద॥ పొమ్ము వేగము మరలిపోర నీపురమునకు । కుటిలచిత్తుడ నీకు కూడ దీమాట॥ అని ధర్మశాస్త్రంబు గొనుచు చతురోపాయములు । ధర్మములు దెలుప ఖలుడు రాక్షసుడు॥ వేదతపసికివలెనె వెరపింతువా యనుచు । నని తమకమున గవిసె నాబాలపైని॥ పాపిష్టిదానవుడు బలిమి కౌగిట జేర్చి । బాల మొర్రో యనుచు పలువరించగను॥ బలిమి పైబడి మానభంగంబు గావించె । తాపసేంద్రునిబిడ్డ తహతహలు బొందె॥ బలుడు తననూరుమోముల చుంబనంబులను । గావించె మునిబాల గగ్గోలు పడియె॥ ముదిత విలపించంగ మదనకదనము సల్పె । కళ్లకావరమునను ఖలుడు రాక్షసుడు॥ ఆసతి కపుడు సద్యోగర్భమై మహా । వింతబాలు గనియె కొంతసేపటికి॥ బలురాక్షసునిమేనుభరముచే విమలాంగి । శిథిలమై యచ్చోట జీవంబు విడిచె॥ సమిధలనిమిత్తంబు కణ్వమునివరుడు । తాను క్రమ్మర వచ్చె త్వరితమార్గమున॥ వనములో సంచార మొనరించుచున్నట్టి । శతముఖుని బొడగాంచె సంయమీంద్రుండు! ఈదుష్టరాక్షసు డేతెంచి మునిబాధ । లేమి గావించెనో యనుచు భీతిలుచు। పర్ణశాలకు జేర పసిబాలకుడు కావు! కావంచు నేడ్వంగ గాంచి మునివరుడు॥ ఇది యేమివిం తనుచు నెంచి దగ్గిర రాగ । మానవతి విమలాంగి పీనుగై యుండె॥</poem><noinclude><references/></noinclude> g7uyd3pjcj552vi8ks5gevot4w2nu2j 104 216575 571147 565505 2026-08-23T04:10:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>కూతు నవలోకించి ఘోరముగ శోకించి । తనతపోమహిమ నంతయు దెలసి చూచి॥ కడుకోపమునను శతకంఠుదగ్గర కొచ్చి । ఓరి దుర్మార్గుడా యోరి పాపాత్మ॥ నావనములో జొచ్చి నాపెంపుకూతురిని । కదిసి బలిమిని బట్టి కటకటా యనగ॥ మానభంగము జేసి ప్రాణము ల్గొన్నావు । బలుడవై స్త్రీహత్య బలిమి చేసితివి॥ కొద్దిరోజులలోన క్రూరు డాయుద్ధమున । స్త్రీచేత దూలు నీశిరములన్నియును॥ శిరములన్నియు దూలి మరణ మొందెదవంచు । శాపంబు వడి నిచ్చె తాపసోత్తముడు॥ ఆశాపబల మిప్పు డనుకూలమై యున్న । దీఘోరరాక్షసుం డిపుడు కూలునుగ॥ తాపసునిశాపంబు చెప్పరా దెన్నటికి । నామాట నిజముగా నమ్ము రఘురామ॥ ఆదిపరంజ్యోతి ఆయమ్మ జానకీ । చేత దుర్మరణంబు జెందు నీవేళ॥ గాన నాలస్యంబు గాకుండ పురికొల్పు । తరుణి సీతాదేవి దనుజు బడగూల్చు॥ శలవిమ్ము దివికి నే జనియెదను క్రమ్మర । నని చెప్పి నారదుం డరిగె నవ్వేళ॥ మునివరుడు తనకు జెప్పినమాటలన్నియును । తనదేవితో జెప్పె ఘనుడు రఘువరుడు॥ శతముఖుడు దెగటారు సందేహ మిక లేదు । అని సీతతో చెప్పి యఖిలేశ్వరుండు॥ ప్రాణనాయకు డిట్లు పలుమారు దెలుపంగ । తరుణి సీతాదేవి ధైర్యమున వెలసె॥ శతముఖుడు గూలుటయ సకలముకు దెలియంగ । ఉత్పాతములు బుట్టె నొకవిచిత్రముగ॥ రాక్షసునిరథముపై రక్తవరషము గురిసె । నెలవునను వింతగా నిలిచె మేఘములు॥ అశ్వశాలలయందు ననలంబు లేబుట్టె । ఘోరముగ నక్కలును గూయజొచ్చెనుగ॥ పెనుగాలి దనుజుపై బెడిదంబుగా విసరె । తారకలు బెడిదముగ దనుజుపై బడియె॥ పిడుగు లురుములు వచ్చి బెడిదంబుగా బడియె । గుడ్లగూబలు వచ్చి కూయసాగెనుగ॥ కంకాదిఖగములును కాకులును గ్రద్దలును । అసురనాయకుమీద నాడదొణగెనుగ॥ ఇకను మరణంబు నీ కీవేళ దప్పదని । అక్కజంబుగ బలికె నాకాశవాణి॥ ప్రాణవల్లభునాజ్ఞ బూని సీతాదేవి । ధనువుతూపులు దాల్చె తనహస్తమునను॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 58155h9eznu4aggqj84wuoiwl6elb89 104 216576 571151 565506 2026-08-23T05:25:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>ఘనభుజాదండమున దనకార్ముకము బట్టి । గుణ మెక్కు గావించె ఘోరరావమున॥ బ్రహ్మాండభాండములు పగిలి బీటలు వారి । ఘోషించె వారధులు గూలె శైలములు॥</poem> {{p|ac|fwb}}సీత శతముఖుని శిరములు ఖండించుట</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf |Page = 174 |bSize = 600 |cWidth = 474 |cHeight = 335 |oTop = 197 |oLeft = 61 |Location = center |Description = }} <poem>తరుణి జానకి భయంకరము దీపింపంగ । నారిపై నుంకించె ఘోరబాణములు॥ కను లెర్రగా జేసి దనుజేశుపై వేసి । సింహనాదము జేసి సీతావధూటి॥ దానవునిబలురథము దగ్ధమై పడి గూలె । నశ్వసముదాయంబు లవనిపై గూలె॥ రథహయంబులు గూల్చి రాక్షసునిసూతుపై । చటులాస్త్రములు వేసె జానకీరమణి॥ చటులాస్త్రములు శోకి కటకటాయని నేల । నసురసారథి గూలె హరహరా యనుచు॥ అతివ సారథి గూల్చి అతివ క్రమ్మర దివ్య । బాణములు సంధించి బరువడిని వేసె॥ శర మేగి రాక్షసేశ్వరునిరథచక్రములు । కేతనంబుల గూల్చె భీతి నొందగను॥ బరువడిని కర్కశభల్లవిశిఖావళులు । గురిబట్టి రాక్షసేశ్వరునిపై నేసె॥ అవి దానవునిమేన నన్నిదిక్కుల నాటె । బలుమేన రక్తంబు జలజలను దొరగె॥</poem><noinclude><references/></noinclude> jqgzn2uuhkayyp8pptdf2etw6p2wswv 104 216577 571152 565507 2026-08-23T07:48:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పణతి సీతాదేవి పటుతరంబుగ బాణ । దనుజుఫాలము గిట్ట దా ముష్టి వేసె॥ ఫాలభాగము సోకి బలుడు తాసొమ్మసిలి । చంచలత్వము నొందుసమయంబునందు॥ ఖలుడు గూలుటకొరకు తెలియంగ నారద । మౌని చెప్పినరీతి మగువ తా నపుడు॥ ఆగ్నేయబాణంబు లంది దనుజునినాభి । గురిబట్టి వేసె నిర్బరముష్టి వెలయ॥ ఘృతము వేల్చిన యగ్నిగతి మంట లొలుకుచును । దనుజునాభీతలము దాకె బాణములు॥ సింహధాటీ జేసి సీతామహాదేవి । మరిమరియు ననలములశరవృష్టి గురిసె॥ ధీరతలు వెలయంగ తెరిపి లేకుండంగ ! సురవైరినాభిపై జొనిపె బాణములు॥ పొగలు మంటలు మింట భుగులుకొని బాణములు । దనుజునాభీతలము దాకె ఘోరముగ॥ ఆదనుజునాభితలమందు నున్నట్టియా । యౌషధంబులు నార్చె ననలబాణమున॥ తెరలి రాక్షసునాభిదివ్యౌషధములెల్ల । కాలి భస్మంబాయె ఘడియలోపలను॥ తిరిగి వేగము వచ్చి తరుణి సీతాదేవి । పొదిలోను దూరె నెమ్మదిగాను శరము॥ అవుషధములన్నియును హతమారిపోవుటకు। సంతోషమును బొంది జూనకీరమణి॥ అర్ధచంద్రాస్త్రంబు లవి వింట సంధించి । దనుజుకరశిరములెల్లను దూలనేసె॥ పరగ నెప్పటిరీతి బాహువులు శిరములును । దనుజేశునకు బుట్టె తక్షణంబునను॥ అవి యెప్పటిగ బుట్ట నంతలో దునుమాడె । అతివ సీతాదేవి యద్భుతంబుగను॥ బోటి తా నీరీతి నూటతొమ్మిదిమార్లు । తలలు చేతులు గూల్ఛె తప్పకుండగను॥ ఘనుడు మునివరుడు జెప్పిననిర్ణయంబుగా । బరిమార్చె రాక్షసునికరశిరంబులును॥ దానవుడు వెరగంది తత్తరంబును బొంది । జానకీదేవి గని చాలకోపమున॥ కను లెర్రగా జేసి ఘనశూల మందుకొని । విసరె జానకిపైని వీరముష్టిగను॥ ఘోరముగ ననలములు భోరునను మిన్నంట । జనుదెంచె శూలంబు జానకీపైకి॥ కని జానకీదేవి ఘనశర మొక టేసె । శూలంబు ఘడియలో చూర్ణమును జేసె॥ శూలంబు దూలుటకు చాలకోపం బొదవి । కడువడిని రాక్షసుడు గద ద్రిప్పి వైచె॥ చండప్రచండమై జనుదేరుగద గాంచి । చటులాస్త్ర మొకటేసె జానకీరమణ॥</poem><noinclude><references/></noinclude> kei4jcftjgwcu6grvu2lw42crmm7bu9 571153 571152 2026-08-23T07:49:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>పణతి సీతాదేవి పటుతరంబుగ బాణ । దనుజుఫాలము గిట్ట దా ముష్టి వేసె॥ ఫాలభాగము సోకి బలుడు తాసొమ్మసిలి । చంచలత్వము నొందుసమయంబునందు॥ ఖలుడు గూలుటకొరకు తెలియంగ నారద । మౌని చెప్పినరీతి మగువ తా నపుడు॥ ఆగ్నేయబాణంబు లంది దనుజునినాభి । గురిబట్టి వేసె నిర్బరముష్టి వెలయ॥ ఘృతము వేల్చిన యగ్నిగతి మంట లొలుకుచును । దనుజునాభీతలము దాకె బాణములు॥ సింహధాటీ జేసి సీతామహాదేవి । మరిమరియు ననలములశరవృష్టి గురిసె॥ ధీరతలు వెలయంగ తెరిపి లేకుండంగ ! సురవైరినాభిపై జొనిపె బాణములు॥ పొగలు మంటలు మింట భుగులుకొని బాణములు । దనుజునాభీతలము దాకె ఘోరముగ॥ ఆదనుజునాభితలమందు నున్నట్టియా । యౌషధంబులు నార్చె ననలబాణమున॥ తెరలి రాక్షసునాభిదివ్యౌషధములెల్ల । కాలి భస్మంబాయె ఘడియలోపలను॥ తిరిగి వేగము వచ్చి తరుణి సీతాదేవి । పొదిలోను దూరె నెమ్మదిగాను శరము॥ అవుషధములన్నియును హతమారిపోవుటకు। సంతోషమును బొంది జూనకీరమణి॥ అర్ధచంద్రాస్త్రంబు లవి వింట సంధించి । దనుజుకరశిరములెల్లను దూలనేసె॥ పరగ నెప్పటిరీతి బాహువులు శిరములును । దనుజేశునకు బుట్టె తక్షణంబునను॥ అవి యెప్పటిగ బుట్ట నంతలో దునుమాడె । అతివ సీతాదేవి యద్భుతంబుగను॥ బోటి తా నీరీతి నూటతొమ్మిదిమార్లు । తలలు చేతులు గూల్ఛె తప్పకుండగను॥ ఘనుడు మునివరుడు జెప్పిననిర్ణయంబుగా । బరిమార్చె రాక్షసునికరశిరంబులును॥ దానవుడు వెరగంది తత్తరంబును బొంది । జానకీదేవి గని చాలకోపమున॥ కను లెర్రగా జేసి ఘనశూల మందుకొని । విసరె జానకిపైని వీరముష్టిగను॥ ఘోరముగ ననలములు భోరునను మిన్నంట । జనుదెంచె శూలంబు జానకీపైకి॥ కని జానకీదేవి ఘనశర మొక టేసె । శూలంబు ఘడియలో చూర్ణమును జేసె॥ శూలంబు దూలుటకు చాలకోపం బొదవి । కడువడిని రాక్షసుడు గద ద్రిప్పి వైచె॥ చండప్రచండమై జనుదేరుగద గాంచి । చటులాస్త్ర మొకటేసె జానకీరమణ॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 8s3f17y0dmmojtuj9w91qlb9lv3yt0q 104 216578 571154 565508 2026-08-23T08:01:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>ఘనశర మేతెంచి గద దగ్ధముగ జేసె । సురవైరి వెరగంది చూచుచుండెనుగ॥ గద నుగ్గు గావుటకు మది వికలమును బొంది । తల్లి చెప్పినమాట తగ నిజం బనుచు॥ తనచావు సిద్ధమని ఘనుడు శతముఖుండు । యేపు మీరుచు బూనె నెల్లశస్త్రములు॥ భానుకిరణములవలె బాసిల్లుబాణములు । ధరణిసుతపై వేసె తెరిపి లేకుండ॥ రవిమండలము గానరాకుండగా వచ్చు । బాణములు బొడగాంచి జానకీరమణి॥ మేమజలధార లన మేలైనబాణములు । వేలకొలదిగ బరపె వెలది తా నపుడు॥ దానవునిబాణములు దగ్ధంబు గావించె । తివిరి శ్రీరఘురాముదేవిబాణములు॥ తనశరంబులు యిట్లు తునియలై పోవుటకు । చింతించి యొకకొంతసేపు దానవుడు॥ ప్రళయకాలమునాటి పెనుభూతమో కాక । ముజ్జగంబులు మ్రింగుమృత్యుదేవతయో॥ కాక నను గడతేర్చు కాలమృత్యువు నిజము । కాకున్న నిటు పోరగా నెవరితరము॥</poem> {{p|ac|fwb}}శతముఖుడు రాము నాక్షేపించుట</p> {{Css image crop |Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf |Page = 176 |bSize = 600 |cWidth = 432 |cHeight = 300 |oTop = 471 |oLeft = 81 |Location = center |Description = }} <poem>అని రాము బొడగాంచి అసురనాథుం డనియె । చేబాసురావరుడచాలు నీప్రజ్ఞ॥ కణగి నాతో నీవు గణము సేయగ లేక । భీతిల్లి మది బెంగబెట్టుకున్నావు॥</poem><noinclude><references/></noinclude> 2ylxt0xi1c8zhovsub1q1wo0cqn15m6 104 216579 571160 565509 2026-08-23T10:12:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>భయము నీ కుంటేను పారిపోవగరాద । కాయమని నను శరణు గైకొనగరాద॥ ఇంతపని జేసితిని వీరమార్గముచేత । వెలది కందిచ్చితివి విల్లుబాణములు॥ అపకీర్తభాజనం బాయె నీబ్రతుకెల్ల । యింత చాలనివాడ వేల వచ్చితివి॥ తగదు నీలాటినగుబాటుసంగతులు । నరనాథులందరును నవ్వరా నిన్ను॥ లలనలో పోరుటకు లజ్జించు నామనసు । నీ కేల మది లజ్జ లేకపోయెనుగ॥ తనువు లెవ్వరికి నిద్ధర శాశ్వతము గాదు । పౌరుషంబును లేని బ్రతు కేమిబ్రతుకు॥ పౌరుషహీనమై బ్రతికియుండుటకంటె । బండ గట్టుక నూతబడిన బాగౌను॥ పిరికితనమును బొంది పురుషు డెవ్వాడైన । నింతులకు విల్లమ్ము లివ్వడము గలదా॥ సంగరము జేయుమని సతివెనుక దూరేటి । పురుషు డెక్కడనైన భువిలోన గలడ॥ ప్రాణమున కాసించి హీనబుద్ధులు దలచి । భానుకులమునకెల్ల హాని దెచ్చితివి॥ తగదు నీ కీరీతి మగతనం బది గారు । వెలదిచే బాణములు విల్లందుకొనుము॥ విల్లుబాణము లంది వెలది వెనుకకు ద్రోచి । పోరు నాతో నీదుధీరత ల్వెలయ॥ కాదని +++వు రాక గనపడివచ్చె । తరుణి కందిచ్చితివి ధనువుబాణములు॥ వెలదిచే నికనైన విల్లుబాణము లంది । శౌర్యంబు దెచ్చుకొని సమరంబు సలుపు॥ అని రాక్షసుడు బలుక విని రాఘవేంద్రుండు । తనమోము చిరునవ్వు గొని యిట్టులనియె॥ దనుజాధమా వోరి వినరోరి జెప్పెదను । నిను బట్టి దునుమాడ యెంతపని మాకు॥ స్త్రీల నిస్సారంబు జేసి పరమేష్ఠిచే । కోరి వరములు నీవు గొన్నావు ముందు॥ నిస్సారమంతయును నీకు దాఖలపడగ । స్త్రీ ++++++++++++ జేయింతు నిన్ను॥ సీతామహాదేవిచేతి కందిచ్చితిని । ద+గంగ+++++++++++బాణములు॥ నిజముగా నిను గూల్చు నెలత సీతాదేవి । తరుణి +++++++++తప్పేది లేదు॥ వనితచే గూలుటకు వ్రాలు నీ కుండగా । నను నీవు పోరాడమని చెప్పదగునా॥ అదిగాక యీమధ్య అసురుడా నీ వేగి । కణ్వమహామౌని ఘనవనంబునను॥</poem><noinclude><references/></noinclude> tf52ah856k7eww7zp550pvbaqv79g8o 0 216623 571092 565602 2026-08-22T12:41:20Z Rajasekhar1961 50 571092 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = బి.ఎస్. రాములు | అనువాదం= | విభాగము = కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ | ముందరి = [[../కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=593 to=593 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=291 to=296 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 4my8iqpt97k78wyzwyoq33veaofl5uu 571094 571092 2026-08-22T12:43:19Z Rajasekhar1961 50 571094 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = బి. ఎస్. రాములు | అనువాదం= | విభాగము = కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ | ముందరి = [[../కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=593 to=593 /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=291 to=296 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 7els6jxgswbep6z8rcg8njdiv76n7bt 104 218425 571128 570938 2026-08-22T23:31:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude> <u>TANJORE SARASWATHI MAHAL SERIES No. 71.</u> {{p|ac|fs150}}HEMABJANAYIKA SVAYAMVARAMU</p> {{Css image crop |Image = హేమాబ్జనాయికా స్వయంవరము.djvu |Page = 2 |bSize = 600 |cWidth = 133 |cHeight = 127 |oTop = 379 |oLeft = 227 |Location = center |Description = }} {{c|BY}} {{p|ac|fs125}}MANNARUDEVA</p><noinclude><references/></noinclude> j1pixlvyqei0y9ecy94ghcuw8ini6jl 104 218426 571129 570940 2026-08-22T23:35:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><u>TANJORE SARASWATHI MAHAL SERIES No. 71</u>, {{p|ac|fs150}}HEMABJANAYIKA SVAYAMVARAMU</p> {{c|(YAKSHAGANA)}} {{c|BY}} {{p|ac|fs125}}MANNARUDEVA</p> {{c|''Son of''}} {{c|VIJAYARAGHAVA NAYAKA}} {{c|''King of Tanjore 1633-73: A. D.''}} {{c|EDITED WITH AN INTRODUCTION}} {{c|BY}} {{p|ac|fwb}}Sri V. SUNDARA SARMA</p> {{c|Pandit, Saraswathi Mahal Library, Tanjore.}} {{c|Published By}} {{c|<big>Sri S. GOPALAN, B.A.,B.L.,</big>}} {{c|Honorary Secretary for the Administrative Committee,}} {{c|T. M. S. S. M. LIBRARY, TANJORE.}} {{c|1956.}} {{right|Price Re. 1-8-0}}<noinclude><references/></noinclude> owr8lhud3snb3p0xd42lgrgtkgfbuzt 571130 571129 2026-08-22T23:37:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 571130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><u>TANJORE SARASWATHI MAHAL SERIES No. 71</u>, {{p|ac|fs150}}HEMABJANAYIKA SVAYAMVARAMU</p> {{c|(YAKSHAGANA)}} {{c|BY}} {{p|ac|fs125}}MANNARUDEVA</p> {{c|''Son of''}} {{c|VIJAYARAGHAVA NAYAKA}} {{c|''King of Tanjore 1633-73: A. D.''}} {{c|EDITED WITH AN INTRODUCTION}} {{c|BY}} {{p|ac|fwb}}Sri V. SUNDARA SARMA</p> {{c|''Pandit, Saraswathi Mahal Library, Tanjore.''}} {{c|Published By}} {{c|<big>Sri S. GOPALAN, B.A.,B.L.,</big>}} {{c|Honorary Secretary for the Administrative Committee,}} {{c|T. M. S. S. M. LIBRARY, TANJORE.}} {{c|1956}} {{right|Price Re. 1-8-0}}<noinclude><references/></noinclude> 110k19io1orb6l23nvuw4ptqbpamhpc 104 218481 571091 2026-08-22T12:39:44Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 593 |bSize = 600 |cWidth = 592 |cHeight = 730 |oTop = 2 |oLeft = 3 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> ak19ko39q5ihypvct7zrhr5eqtsewtn 102 218482 571095 2026-08-22T12:44:40Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with ' {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బి. ఎస్. రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లం...' 571095 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బి. ఎస్. రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. ]] (2017) # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] gus4gdjm4dle0yazb3wwv4xk5zlxdik 571096 571095 2026-08-22T12:45:04Z Rajasekhar1961 50 571096 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బి.ఎస్. రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. ]] (2017) # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] ryuuj1g4avms0apuya6s2z60jn092ni 571097 571096 2026-08-22T12:45:24Z Rajasekhar1961 50 571097 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బి.ఎస్.రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. ]] (2017) # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] 3b4xls6efzw430yhhtvi31r6mwulfze 571098 571097 2026-08-22T12:46:03Z Rajasekhar1961 50 571098 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = 1949 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బి.ఎస్.రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. ]] (2017) # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] l5y14almfplgjexnyervxwrtgdvb85t 571099 571098 2026-08-22T12:46:52Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 571099 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = 1949 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = బి.ఎస్.రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] 6lcprk8wblttcmfrx26t4r17wcypyeh 571100 571099 2026-08-22T12:49:11Z Rajasekhar1961 50 571100 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = |అసలుపేరు = బి. ఎస్. రాములు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = చ |పుట్టిన_యేడు = 1949 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ=B.S. Ramulu.jpg |వికీపీడియా_లంకె = బి.ఎస్.రాములు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} == రచనలు== # [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ]] (2017) [[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]] oo9k47hvycfztozy2als1bo05yeu21z 104 218483 571103 2026-08-22T12:59:46Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||10 పుణ్యస్మరణము, ప్రాయశ్చిత్తము}}</noinclude>నా మోహాంధుఁడ నగు భర్తను గాను; ఆమెకు శిక్షకుఁడను గాను; ఇచ్చ వచ్చుచో కస్తూరిబాయి న న్నిపుడు దండింపవచ్చును. మేము ఒండొండ భుక్త భోగులమగు మిత్రులము. మే మొండొండ నిర్లేపముగా నుండి జీవితము గడపుచున్నాము. కస్తూరిబాయి నా జబ్బులలో ప్రతిఫల మపేక్షింపక సేవ చేయున దాయెను. 1898 లో ఇది జరిగెను. అపుడు బ్రహ్మచర్యపాలన మన నించుకయు తెలియదు. పత్ని కేవలము సహధర్మిణి యనియు, సుఖదుఃఖసఖి యనియు నాఁటికి నే నెఱుఁగను. పత్ని యన భోగభాజనమనియు, మగని యాజ్ఞలను తలఁ దాల్చుటకే పుట్టిన దనియు నాఁటి నా తలఁపు. కాని 1901 నాఁటికి నాతలఁపులలో గంభీరమగు పరివర్తనము కలిగెను. 1906 నాఁటికి వాని పరిణామము పూర్ణమాయెను. కాని వానిమాట ముందు నేను నిర్వికారుఁడ నయినకొలఁదియు నాసంసారము శాంతమును, నిర్మలమును, సుఖయుతమును అగుచు వచ్చెను. నేఁటికిని అగుచుండె నని చెప్పనొప్పును. ఈపుణ్యస్మరణమువలన మేము ఆదర్శ దంపతుల మనిగాని, లేక నాధర్మపత్నియందు ఎట్టి దొసఁగును లేదని గాని, లేక మా యాదర్శము ఒకటియేయని గాని ఎవరును అనుకొనకుఁడు! కస్తూరిబాయికి వేఱుగా ఆదర్శము కలదా యనుచో, లేదు ; పాప మాయిల్లా లేమియు నెఱుఁగదు. నా యాచరణములలో చాలవట్టు ఆమెకు ఇంపుగావు. మే మెన్నఁడు నొండొండ వానిని గుఱించి చర్చింపము, చర్చించినను సారము కానిపింపదు. తఱిలో తలితండ్రులుగాని, నేనుగాని ఆమెను చదివింప లేదు. కాని హిందూ స్త్రీ లందఱలో కొలఁదిగనో గొప్పగనో<noinclude><references/> {{c|41}}</noinclude> 5pxd3swnqv1ixl5i770smr6vzf41q1i 104 218484 571104 2026-08-22T13:03:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>యుండు నొక మహాగుణ మీమెయందు అతిమాత్రముగా నున్నది. తలఁచియో తలఁపకయో, ఎఱిఁగియో యెఱుఁగకయో నాపాదముల ననుసరించుటలో తన జీవితము సార్థకమని యామె నమ్మిక. మరియు జీవితమును నిర్మలము జేసికొనఁ బూను నాపూనికల కామె యెన్నఁడును అడ్డు రాలేదు. మాయిరువురి బుద్ధిశక్తులలో భేద మున్నను పయి కారణమువలన మాజీవనము సంతుష్టమనియు, సుఖవంత మయిన దనియు, ఊర్ధ్వగామి యనియు నా యుద్దేశము.<noinclude><references/> {{c|42}}</noinclude> brfhyh7tl6r7xsx75lpaxitgsi3cm7u 104 218485 571105 2026-08-22T13:18:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}11</p> {{p|fs125}}ఆంగ్లేయులతో గాఢపరిచితి</p> {{Largeinitial|స}}త్యశోధనమును గుఱించిన యీకథ యేరీతిని వ్రాయఁబడుచున్నదో పాఠకులకు ఈప్రకరణముకడఁ జెప్పఁదగియున్నది. దీని నారంభించినపుడు ‘ఈపద్ధతిని వ్రాయుదును' అని ఒకపద్ధతిని నిరూపించుకొనలేదు. పుస్తకములుగాని, డయరీలుగాని వేఱు కాగితములు గాని ఉంచుకొని వానినిజూచి వీనిని వ్రాయుట లేదు. వ్రాఁతకుఁ గూర్చున్న నాఁడు నాయంతరాత్మ నన్నుఁ బ్రేరించినరీతి వ్రాయుచు వచ్చుచుంటిని. నాలోపల జరుగుచున్న క్రియాకలాప మంతయు నా యంతరాత్మచే ప్రేరితమని నిశ్చయముగా నొడువఁజాలను. కొలఁది వనిగాని, గొప్పవనిగాని చెప్పఁదగినవియు, ఏఁటేఁట నా చేయునవియునగు కార్యములను పరిశీలించినచో నని నాయంతరాత్మ ప్రేరించుటచే జరిగినవే యని చెప్పినచో అనుచిత మనుకొనను. నే నంతరాత్మ నెఱుఁగను లేదు, చూడను లేదు. భగవానునిపై ప్రపంచకమునకు అంతకునుగల నమ్మకము నాయది యని యనుకొందును. ఆనమ్మిక ఏరీతి నయినను ఆఁపరానిది. కావున దానిని నేను వట్టినమ్మిక యనుకొనను; మఱి అనుభవ మనుకొందును. దీనిని అనుభవమని రూపించుట ఒకరీతిగా సత్యమును దండించుటయే. కాని దీని శుద్ధస్వరూపమును దెలుపఁగల శబ్దము నాకడ లేదన్నచో ఇంచుమించు ఉచితతరమని అనుకొందును. అదృష్టమగు నీయంతరాత్మకు వశవర్తినై ఈకథను వ్రాయుచున్నానని నా నమ్మకము.<noinclude><references/> {{c|43}}</noinclude> q1isiusjhpn0gd3qmk05gbjln4oxr56 104 218486 571106 2026-08-22T13:30:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>వెనుకటిప్రకరణము వ్రాయమొదలిడి 'ఆంగ్లేయులతో పరిచితి' అని శీర్షిక మొదలువేసితిని. ఇటులు వ్రాయుచుండఁగా ఆవిషయమును వ్రాయుముందు 'పుణ్యస్మరణము'నుగుఱించి వ్రాయుట ఆవశ్యకమని గ్రహించితిని. అపుడు 'పుణ్యస్మరణము' అను ప్రకరణమును వ్రాసితిని. పిదప ముందటి శీర్షికను దీనికి మార్చితిని. ఈప్రకరణము మొదలిడఁగానే మరల నొక ధర్మసంకట మెదురాయె. ఆంగ్లేయుల పరిచితిని వ్రాయునపుడు వేనిని వేనిని వ్రాయను? వేనిని వేనిని వదలను? అనునది దొడ్డసందియము. వ్రాయవలసిన దానిని విడుచుచో సత్యమును కప్పిపుత్తునేమో యని యనుమానము. ఇంతియకాక ఈకథవ్రాయుటయు ఆవశ్యకము కాదనియు అనవచ్చును. ఇట్టి దశలో ఆవశ్యకము లేవో, అనావశ్యకము లేవో యేఱిచూచుట కడుఁ గఠినము. ఆత్మకథలు సంపూర్ణముగా ఇతిహాసములు కావనియు, మరియు వీనిని వ్రాయునపుడు చాలఁ జిక్కులు కలుగుననియు ఎపుడో చదివియుంటినిగాని దానియర్ధ మిపుడు చక్కగా బోధపడెను. సత్యశోధనములకు సంబంధించిన నాయీయాత్మకథయందు నాకు గుఱుతున్న దంతయు ఎక్కించుటలేదని నాకుఁ దెలియును. సత్యమును తెలుపవలయునెడ ఎన్నిమాటలు వ్రాయవలయునో, మఱి యేమాటలు వ్రాయఁదగదో యెవరు చెప్పఁగలరు? నాఒకతరఫున మాత్రమే గల సాక్ష్యమునకు న్యాయమందిరమున ఎంతకిమ్మతు ఉండగలదు? తీరికగలవాఁడెవఁడేని వెనుక వ్రాసిన ప్రకరణములలో క్రాసుపరీక్ష చేయఁదొడఁగినచో వీని కింకను మెఱుఁగు రావచ్చును. లేక మఱొక వ్యాఖ్యాత ఖండన దృష్టితో దీనినంతయు ఛిన్న భిన్న మొనరించి పొరపాటులను చూపి ఉప్పొంగవచ్చును.<noinclude><references/> {{c|44}}</noinclude> a568sqqzw91l95lnnv9pz45w5xr5rrg 104 218487 571107 2026-08-22T13:50:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||11 ఆంగ్లేయులతో గాఢపరిచితి}}</noinclude>ఇ వన్నియు నాలోచించి చూడఁగా ఈగ్రంథము నిఁక కట్టిపెట్టినచో బాగుండదా? యని అనిపించుచున్నది. కాని 'పూనిన పనిని తప్పని తోఁచినదాఁక విడనాడరాదు’ అను న్యాయము నాధారముగాఁ జేసికొని నాఆంతరాత్మ 'వలదు' అని చెప్పువఱకు వ్రాసికొనుచుఁబోవ నిశ్చయించితిని. వ్యాఖ్యాతల మెప్పునకు నేను దీని వ్రాయుటలేదు. సత్యశోధనలలో వ్రాయుటయు నొకశోధన యని వ్రాయుచున్నాను. ఇంతియ కాక నాతోడివారలకు దీనివలన కొంత యూఱట కలుగఁగలదనియు నొకయుద్దేశము. దీని యారంభము వారి సంతోషము కొఱకే. ఆనందస్వామియు, జయరామదాసును నన్ను వెంటాడనిచో నిది యారంభింపబడునది కాదేమో! ఈకారణమున దీనిని వ్రాయుటలో నేదేని దొసఁగున్నచో వారును ఈదొసఁగులో భాగస్వాములు. ఇఁక ప్రకృత మనుసరింతము. హిందూస్తానీ గుమాస్తాలును తదితరులును మాయింటిలో ఇంటివారితో పాటయిపోయి యున్నటులే ఇంగ్లీషువారును ఉండిపోఁ దొడఁగిరి. నాకడ నున్నవారిలో కొందఱ కిది యిష్టము కాదు. అయినను నేను వారిని పట్టుపట్టి ఉంచుకొంటిని. అందఱ యెడలను ఇట్టి పట్టు పట్టుట తెలివిగల పనియని తలఁపను. ఈబాంధవ్యముచే కొందఱ వలన చిక్కులు కలిగెను. ఈయెడ నాకు పశ్చాత్తాపము లేదు. చిక్కులు కలుగుచున్నను, చిక్కులు కలుగుచున్నటులు తెలియుచున్నను, ఇతరమిత్రులకు అసౌకర్యము సంభవించుచున్నను, ఈకష్టములు సైరింపఁబడుచునే యుండెను. నామతమును నేను మార్చుకొనలేదు, మరియు నామిత్రులు ఉదారతతో సైరించిరి. ఈనా క్రొత్తచుట్టఱికములు నామిత్రులకు కష్ట మనిపించినపుడు నేను వారిని మందలింప మానలేదు. ఏలయన ఆస్తికులు తమలో నున్న<noinclude><references/> {{c|45}}</noinclude> dvuigki5yb8u17d87gznrpdxfzzqmg8 104 218488 571108 2026-08-22T15:27:41Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ఈశ్వరుని అందఱలోపలను జూడఁ గోరుదురు. అటులగుటఁజేసి అందఱ యెడలను లేపము లేకుండ సంచరింపఁ గలశక్తిని సంపాదించుకొనవలయును. అట్టిశక్తి సంపాదింప నుపాయ మే మన్నచో అప్రయత్నముగా అట్టి యవకాశము లొదవినపుడు వానిని దూరగింపక క్రొత్తక్రొత్త చుట్టఱికములలో పడి రాగద్వేషములు లేకుండఁ జూచుకొనుటయే. ఈకారణమున బోయరుయుద్ధము ఆరంభమయిన తఱి మా యిల్లంతయు కిటకిట లాడుచున్నను ఇరువు రాంగ్లేయులకు తా వొసఁగితిని. వా రిరువురును దివ్యజ్ఞానసమాజమునవారు. వారిలో నొకరైన కిచనుగారిని గూర్చి ముం దెఱుఁగఁ గలరు. ఈమిత్రుల సహవాసమున నాభార్యను ఏడిపింపవలసివచ్చెను. నావలన ఆమె పలుమాఱులు దుఃఖింపవలసివచ్చెను. అడ్డమాఁకలు లేక తెరచాటు లేక తెల్లవారు మాలో కూడిమాడి యుండుట కిదియే తొలిసారి. నే నింగ్లాండునందు తెల్లవారియిండ్ల నివసించితిని. నేను వారి యాచార ప్రచారములు నేర్చితిని. అయినను పూఁటకూళ్లయింట నున్నటులే అచట నుంటిని. కాని యిపుడు మా యి ల్లట్టిది కాదు. నామిత్రులు నాకుటుంబములో నొకరు. వారును భారతీయాచారములు తెలిసికొనిరి. పోలికకు మాయిల్లు తెల్లవారి యిల్లేకాని లోపల ఆచారవ్యవహారము లన్నియు భారతీయులకు సంబంధించినవియే. వారి నుంచుకొనుట వలన మేము చాల ఇబ్బందుల కిర వైతిమని గుఱుతు. కాని ఆసజ్జను లిరువురును తమ యింట నున్నటులే యుండిరని చెప్పనగును. ఈ మాపరిచయములు డరబనులో కన్న జొహాన్సుబర్గులో ఎక్కువాయెను.<noinclude><references/> {{c|46}}</noinclude> aivi5ivacl2h8zc4wi4o0bw71k400j2 104 218489 571109 2026-08-22T15:40:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}12</p> {{p|fs125}}ఆంగ్లేయులతో పరిచితి</p> {{Largeinitial|జొ}}హాన్సుబర్గులో ఒకతూరి నాకడ నలుగురు హిందూస్తానీ గుమాస్తాలు ఉండిరి. వీరు నాకు గుమాస్తాలో, కుమారులో చెప్పుట కష్టము. ఈ నలువురితో నాపని తెమలదు. టైపింగు లేక పనికాదు. మాలో నాకే టైపింగు కొలఁదిగా తెలియును. నేను వారిలో నిరువురికి టైపింగు నేర్పితిని; కాని వారి కింగ్లీషులో శక్తికొలఁదియగుటచే వారి టైపింగు ఎన్నఁటికిని శుద్ధము కాలేదు. కావున వీరిలో నొకనిని లెక్కలపనిలో పెట్టఁదలఁచితిని. నా కిష్టుఁ డైన వాని నొకని నేటాలు నుండి పిలిపించుకొన వీలు లేదు; ఏలన సెలవు చీటి లేక భారతీయుఁడెవఁడును అటనుండి రా వీలులేదు. మరియు నేను నాపనికిఁగాను ఆఫీసరులను కృపాభిక్ష అడుగుటకు సంసిద్ధుఁడనయి యుండలేదు. ఈస్థితిలో నా కేమియు పాలు పోలేదు. ఎంత పని చేయుచున్నను ఇటు వకాలతు, అటు సార్వజనికకార్యములు; ఈ రెంటి బరువు తఱుగునటులు తోఁపలేదు. ఆఁడుది యగుఁగాక, మగవాఁ డగుఁగాక తెల్లగుమాస్తా కుదురుచో నాపని జరుగును. కాని నల్లవాని కడ తెల్లవాఁడు నౌకరీ చేయునా? అని భయము కలిగెను. అయినను ప్రయత్నము చేయఁదలఁచితిని. టైప్ రైటింగు ఏజెంటుతో నాకు పరిచయము కలదు. నే నతనిని కలిసికొని 'టైపు చేయఁగల తెల్లవాఁడు గాని, తెల్లదిగాని నల్లవానికడ పనిచేయుటకు ఆతంకము లేనిచో అట్టి వానినిఁగాని, అట్టి<noinclude><references/> {{c|47}}</noinclude> j58lgxzg3o7za0rn7eiovm396wc960r 104 218490 571110 2026-08-22T15:50:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>యామెనుగాని కుదిర్చి పెట్టుమ'ని అడిగితిని. దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో షార్టు-హాండుకాని, టైపు కాని చేయఁగలవారిలో పలువురు ఆఁడువారిలోనే దొరకుదురు. 'అట్టి యామెను మీకు కుదిర్చి పెట్టుదు'నని ఆ యేజెంటనెను. మిస్ డిక్ అనుకన్య యొకతె అతని చేఁజిక్కెను. ఆమెది స్కాట్లాండు. తెల్లవాఁడయిన సరియ, నల్లవాఁడయిన సరియ, ప్రామాణికుఁ డగుచో నతనికడఁ బనిచేయుట కామె కేయాపత్తియు లేదు. పనిలోఁ బ్రవేశించుట కామెకు తొందరగాఁగూడ నుండెను. ఆ యేజెంటామెను నాకడ కనిచెను. ఆమెను చూడఁగనే నాకు తృప్తి ఆయెను. 'మీకు నల్లవానికడ పనిచేయుట కాపత్తి యేమియు లేదా?' అని నే నడిగితిని. 'ఇసుమంతయు లేదు' అని యామె దృఢముగా ననెను. 'జీత మెంత కావలెను ?' 'పదియేడునర పౌనులు కావలె ననినచో అది మీ కెక్కువ అని అనిపింపదు కదా ?' 'నాకోరిన పనిని నెఱవేర్చుచో ఈజీత మించుకేని ఎక్కు డనిపింపదు. సరియ, పనిలో నెపుడు చేరుదురు?' 'వలయుచో నిపుడే చేరుదును.' 'నే నీమెను బడసి చాలఁ బ్రసన్నుఁడ నయితిని. మరియు అపుడే ఎదురుగా కూరుచుండఁబెట్టుకొని ఉత్తరములు వ్రాయింపఁ దొడఁగితిని.' ఈమె కేవలము నాగుమాస్తా కాదు. నాకూఁతురో, సోదరియో అనిపించుకొనెను. ఈమెపనిలో నెచటను వేలు పెట్టి చూపరాదు. ఒక<noinclude><references/> {{c|48}}</noinclude> egho8vsax9yb0tfyh6jh7t15l776so6 104 218491 571111 2026-08-22T16:04:54Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||12 ఆంగ్లేయులతో పరిచితి}}</noinclude>తూరి యీమె చేతిమీఁదుగా వేలకొలఁది పౌనులు ఇచ్చుటయు, పుచ్చుకొనుటయు జరిగెను. దాని లెక్కడొక్క లామెయే చూచుచుండెను. ఆమె నా సంపూర్ణవిశ్వాసమును సంపాదించుకొనెను. అది యటులుండె. ఆమెకు నేనుగూడ తన పరమరహస్యములను ఎఱిఁగింపఁ గలిగినంత విశ్వాసపాత్రుఁడ నయితి ననునది నా కొక గొప్పమాట. ఆమె తన జీవనసఖుని వరించుటలో నా సాయము కోరెను. కన్యాదానము చేయు సౌభాగ్యముగూడ నాకుఁ దక్కెను. మిస్ డిక్ మిసెస్ మేక్‌డోనల్డు అయినపిదప న న్నెడఁబాయవలసి వచ్చెను. అయినను వివాహానంతరమునఁగూడ అక్కఱ కలిగినపుడు నాకు సాయపడుచుండెడిది. పిదప ఆఫీసులో ఎల్లప్పుడు పనిచేయుటకు ఒక షార్టుహాండ్ రైటరు కావలసివచ్చెను. అందులకును ఒకతె కుదిరెను. ఆమెపేరు మిస్ శ్లేశిన్. మి, కేలన్ బేక్ ఈమెను నాకడ కనిచిపుచ్చెను. మి. కేలన్ బేక్ సంగతి ముందు రాఁగలదు. ఆమె అపుడు ట్రాన్సువాలులోని ఒక హైస్కూలులో ఆచార్యగా నుండెను. నాకడకు వచ్చినపు డామెకు సుమారు పదియే డేం డ్లుండును. ఆమెకడ కొన్ని విచిత్రచర్య లుండెడివి. మొదట మొదట నేనును మి. కేలన్ బేకును వానిని సైరింప లేకుంటిమి. ఆమె ఉద్యోగము చేయరాలేదు. అనుభవము సంపాదింప వచ్చెను. ఆమె రంగుతెగు లనుమాటయే యెఱుఁగదు. ఆమె కేవిషయమున నయినను శ్రద్ధలేదు. ఆమె యెవరినేని అవమానించుటలోఁ గూడ వెనుదీయదు. తన మనసులో అనుకొనినంతయు పైకి చెప్పుటలో ఆమె కించుకయు సందియము లేదు. ఆమె ఇట్టి స్వభావము కలదగుటచే నాకు తఱుచు చిక్కులు కలుగుచువచ్చెను. కాని ఈమె హృదయము శుద్ధము. కావున ఈ చిక్కులును విడిపోవుచుండెడివి. నాకంటె ఆమెకు ఆంగ్లభాషాజ్ఞానము హెచ్చు; మరియు నామె<noinclude><references/> {{c|49}}</noinclude> qh1etfpcbj6z9p08du6poqphzybk1xk 104 218492 571112 2026-08-22T16:17:35Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>యెడ నాకు నమ్మకము పెచ్చు. ఈకారణములచే ఆమె టైపు చేసిన పత్రము లన్నిఁటిపయినిని చూడకయే చేవ్రాలు చేయుచుండువాఁడను. ఆమె త్యాగమునకు పారము లేదు. చాలఁ గాల మామె నాకడ నెలకాఱు పౌనులే పుచ్చికొనెను. తుదకు పది పౌనులు. ఎక్కువ తీసికొను మని నేననఁగా 'నేను మీకడ జీతము తీసికొనుటకు రాలేదు. నాకు మీకడ పని చేయుట మంచి దని వచ్చితిని. నాకు మీ యాదర్శములు ప్రియమయినవి. దీనఁజేసి నేను మీకడ నుంటిని' అని యామె ముదలకించెను. ఒకసారి అక్కఱ కలిగి ఆమె నాకడ నలుబది పౌనులు పుచ్చికొనెను; అదియు అప్పుగా. నిరుడు ఋణవిముక్తి చేసికొనెను. ఆమెకు త్యాగ మెంతయో ధైర్యమంత. సౌభాగ్యవశమున నాకు పరిచయముగల స్త్రీలలో స్ఫటికమువలె పవిత్రయు, ధైర్యమున క్షత్రియునిగూడ సిగ్గిలఁజేయఁగలదియు నగు నీ బాలికవంటి యామెను మఱొకతెను జూడను. ఇపు డామె ప్రౌఢకుమారి. ఇప్పటి యామె మనస్థ్సితిని నే నెఱుఁగఁ గాని యెపుడేని ఈబాలిక గుఱుతు దవులుచో నది యొక పుణ్యస్మృతి యని అనుకొందు నను నీ విషయము చెప్పనిచో సత్యద్రోహి నగుదును. ఆమెకు పనుల పట్టున రేయుంబవళ్లు లేవు. నడిరేయి నేపని మీఁదనేని నేని ఒంటరిగాఁ బోవుతఱి వెంట తోడుగొని పొమ్మంటి నేని ఆమె కను లెర్ర జేసెడిది. గడ్డములు మీసములు వచ్చిన పలువురు హిందూస్తానీయు లామె నాదరదృష్టితోఁ జూచుచుండిరి. మరియు ఆమెమాట మన్నించుచుండిరి. మే మందఱమును చెఱసాలలో నున్నపుడు ధైర్యముగలవా రెవరును బయట లేనపుడు ఆమె యొక్కతెయే<noinclude><references/> {{c|50}}</noinclude> boqczuteb1e6os4x0i302w51u9h1y71 104 218493 571113 2026-08-22T16:25:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||12 ఆంగ్లేయులతో పరిచితి}}</noinclude>పోరాటము నంతయు సంబాళించుకొనెను. లక్షలకొలఁదిగా డబ్బు లెక్క యంతయును, ఉత్తరప్రత్యుత్తర వ్యవహారమంతయును, ఇండియన్ ఒపినియన్ పత్రికావ్యవహారమంతయును ఈమె ఒక్క చేతిమీఁదుగా నడవవలసిన స్థితి వచ్చెను. అయినను ఆమెకు అలపు సొలపు అనుమాట లేదు. మిస్ శ్లేశినును గుఱించి వ్రాయుటలో నాకు ఆఁగు టనుమాట లేదు. ఇఁక గోకలేగారి ప్రమాణపత్రమును జూపి యీ ప్రకరణమును ముగింతును. నాతో పనిచేసినవారి నందఱను గోకలేగా రెఱుఁగుదురు. వారిలో పలువురు ఆయనకు సంతోషపాత్రములు. అపుడపుడు గోకలేగారు నాకడ పనిచేయువారిని గుఱించి అభిప్రాయప్రదానము చేయుచుండెడివారు. నాకడ నున్న భారతీయులలోను, ఆంగ్లేయులలోను మిస్ శ్లేశినుకు మొదటిచో టొసఁగిరి. 'ఇంత త్యాగము, ఇంత పవిత్రత, ఇంత నిర్భయత ఇంత కుశలత కడుఁ గొలది మందిలోఁ గాంచితిని. నాయుద్దేశమున మీసహకారు లందఱలో మిస్ క్లేశిన్ చోటు మొట్టమొదట' అని గోకలేగా రనిరి.<noinclude><references/> {{c|51}}</noinclude> dfybgmh9c4olr3h6qox88yo7avyyqts 104 218494 571117 2026-08-22T21:09:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}13</p> {{p|fs125}}'ఇండియన్ ఒపినియన్'</p> {{Largeinitial|ఇం}}కను తెల్లవారిలో మఱికొందఱతోడ నయిన గాఢపరిచయమును గూర్చి చెప్పవలసియున్నది. కాని రెండు మూఁడు ముఖ్యవిషయములను ముందు తెలుపుట ఆవశ్యకము. ఒక పరిచితి నిచటఁ దెలుపుచున్నాను. ఒక డిక్కుతో నాపని దక్కలేదు. మి. రిచ్చిని గూర్చి వెనుకఁ దెలిపియుంటిని. వారితో నాకు సాక్షాత్తు పరిచయము కలదు. ఆతఁడొక వాణిజ్యాలయమునకు సంచాలకుఁడు. ఆపనిని వదలి నాతోఁ బనిచేయ నాతని రమ్మంటిని. ఆతఁడియ్యకొని నా ఆఫీసున పని చేయఁదొడఁగెను. దీన నాబలువుతగ్గెను. ఆ రోజులలో శ్రీమదనజిత్తుగారు 'ఇండియన్ ఒపినియన్‌' అను పత్రికను ప్రకటింపఁ దలఁచిరి. వారు నాసలహాను, సాయమును వేఁడిరి. ఇంతకు మున్నే వీరు ముద్రాయంత్రమును నడపుచుండిరి. కాన నేనును సమ్మతించితిని. 1904 సంవత్సరమున 'ఇండియన్ ఒపినియను' జన్మగ్రహణ మొనరించెను. మనసుఖలాలనాజరుగారు ప్రధమమున సంపాదకుఁడు. సత్యమునకు - మూలభారమునాపైఁబడెను. నాయదృష్టమున, చాలవఱకు నాకు దవ్వుననే యుండి పత్రసంచాలనము నడుచుచుండెను. మనసుఖలాలనాజరుగారు సంపాదనకార్యము నిర్వహింపఁజాలనివారు కారు. వారు దేశమున చాల పత్రికలలో వ్రాయుచుండిరి. కాని దక్షిణ-ఆఫ్రికాలోని కఠినవిషయములను నా కప్పగించెడువారు.<noinclude><references/> {{c|52}}</noinclude> 64r8nauwt6lu3sht90qa4ami2xnfmyl 104 218495 571118 2026-08-22T21:24:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||13 'ఇండియన్ ఒపినియన్'}}</noinclude>స్వతంత్రించి వ్రాయుదైర్యము వారికి చాలదు. నా వివేచకత్వమునందు వారికి చాల నమ్మకము. కావున ఆవశ్యకములగు విషయములను వ్రాయు బరువును నాపయి నిడుచుండెడివారు. ఇండియన్ ఒపినియన్ వారపత్రిక, నేఁటికిని. తొలు దొలుత గుజరాతీ, హిందీ, అఱవము, ఇంగ్లీషు భాషలలో బయలువెడలుచుండెడిది. అఱవము, హిందీ ఈరెండును నామమాత్రమునకని నాకుఁదోఁచెను. వీనివలన భారతీయులకు ఉపకారము కలుగదనియు నే నెఱిఁగికొంటిని. ఈనాలుగు విభాగములను ఉండుట జూటాగా కానిపించెను. కావున ఆరెంటిని ముగించి శాంతి నందితిని. ఈపత్రికకొఱకు నేను ధనముగూడ వెచ్చింపవలసివచ్చునని అనుకొనలేదు. నేను దీనికి ధనము వెచ్చింపనిచో నిఁక నది నడవదని కొలఁదిరోజులలోనే తెలిసిపోయెను. నేను దీనికి సంపాదకుఁడను గాకున్నను దీనివ్రాఁతలకు పూఁటకాపు నేనేయని నల్లవారికిని తెల్లవారికిని తెలిసిపోయెను. మొదట పత్రికను ప్రచురింపకుండ నుండుటయే లెస్సపని; ప్రచురింప మొదలిడిన తరువాత కొన్నాళ్లకు మానివేయుచో భారతీయసమాజమునకు సిగ్గుచేటు. మరియు దీన హానియు కలుగఁగల దని చాల భయ మాయెను. కావున దీనికి వెచ్చింప మొదలిడితిని. తుదకు నాకడ నున్న దెల్లయు వెచ్చింపఁబడెను నెలనెలకు డెబ్బది యయిదు పౌనులు దీనికిఁగాను వెచ్చించిన సమయమును కలదని గుఱుతు. కాని ఇంతకాలము దాటినతరువాత ఇపుడు 'ఈ పత్రిక భారతీయసమాజమునకు గొప్పసేవ చేసె'నని తలఁచుచున్నాను. దీనివలన సేకరింతమను నూహ కించిత్తును లేదు.<noinclude><references/> {{c|53}}</noinclude> 2to10dx2tjgcyzcgz5rwlvn4yeachqj 104 218496 571119 2026-08-22T21:37:44Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ఇది నాచేతిలో నున్నంతవఱకు దీనిలో ఏ కొంచెము మార్పు కలిగినను అది నాజీవితములోని మార్పునకు సూచకము. నేఁడు యంగు ఇండియా, నవజీవన పత్రికలు నాజీవితాంశములలోని కొన్నింటి కెటులు సారములో అటులే ఇండియన్ ఒపినియన్ కూడ సారమయి యుండెను. నేను ప్రతివారము నాయాత్మను ధారపోసి సత్యాగ్రహమును గుఱించి తెలుపఁ బ్రయత్నముచేసితిని. చెఱలో నున్న రోజులు కాక పదియేండ్ల వఱకు, అనఁగా 1914 వఱకు నావ్రాఁతలేని ఇండియన్ ఒపినియన్ పత్రిక ఒకటియేని లేదు. ఆపత్రికయందు ఆలోచింపక వ్రాసిన మాట గాని, తూఁకము లేని మాట గాని, వట్టి మెఱ మెచ్చుమాటగాని, అత్యుక్తి గాని ఉన్నదని గుఱుతు చాలదు. ఆపత్రిక నాసంయమమునకు తాలింఖానా. నాయుద్దేశము లెఱుఁగఁగోరు మిత్రులకు సాధనము. విమర్శకుల కిందు హవిస్సు తక్కువగా దొరకఁగలదు. ఇందలి వ్రాఁతలవలన విమర్శకులకు తమతమ కలములమీఁద అంకుశ ముంచుకొనవలసివచ్చెడి దని నే నెఱుఁగుదును. ఆపత్రిక లేనిచో సత్యాగ్రహ సమరము సాగెడిది కాదు. సత్యాగ్రహసంగ్రామముయొక్కయు, దక్షిణ-ఆఫ్రికాలోని భారతీయులయొక్కయు సత్యచరిత్రము నెఱుఁగుటకు పాఠకు లీపత్రికకొఱకు కనిపట్టుకొని యుండెడివారు. ఈపత్రికవలన నలుపు తెలుపు మొదలగు రంగులుకల మనుజుల స్వభావము నెఱుఁగఁ జాల వీలయినది. దీనివలన సంపాదకునకును పాఠకులకును నడుమ స్వచ్ఛమగు సంబంధమును కలుపఁ గోరితిని గాన లేకరులు తమతమ లోలోపలి విషయములను నాకడ వెల్లడించుచుండెడివారు. ఈలేఖలలో వాఁడియయినవియు, కటువులయినవియు, మధురములయినవియునుండెడివి. వీనిని చదివి, విచారించి, సారముపిండి ప్రత్యుత్తరించుట నా కొక పాఠ మాయెను. దీనివలన వారివారి ప్రసంగములను,<noinclude><references/> {{c|54}}</noinclude> nmovb0o6esttgp0p8hnneksdefk2a0r 104 218497 571120 2026-08-22T21:46:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||13 'ఇండియన్ ఒపినియన్'}}</noinclude>ఆలోచనలను చెవులతో వినుచున్నటులు నా కనుభూత మయ్యెడిది. దీనివలన నాకు సంపాదకుని పూచీ తెలిసినది. మఱియు దీనిమూలమున భారతీయులలో నాకు మంచి పలుకుబడి కలుగ మొదలిడెను. దాన జరుగఁబోవు సంగ్రామము సుశకమును సుశోభితమును, ప్రబలమును ఆయెను. ఈపత్రికను ప్రారంభించిన మొదటి నెలలోనే సమాచార పత్రికవలన ప్రజాసేవయే కర్తవ్యమని కనుఁగొంటిని. సమాచార పత్రిక ఒకమహాశక్తి. కాని అడ్డు లేని జలప్రవాహము గ్రామములను ముంచివయిచి పైరులను పాడుచేసినటులు అడ్డు లేని కలము గూడ సత్య నాశనము చేసివయిచును. కాన కలమునకు అంకుశము కావలయును. ఆయంకుశముకూడ బాహిర మగుచో నిరంకుశతకన్న పాడు. కావున లాభము కోరుచో నాయంకుశ మాంతరము కావలయును. ఈవిచారసరణిలో దోసమేమియు లేనిచో ప్రపంచమునం దెన్నిపత్రికలు చిరకాలము నిలువఁగలవు? మఱియు అక్కఱమాలిన పత్రికలను ఎవరు ప్రకటింప మానఁగలరు ? మఱియు ఎవరు ఇవి అక్కఱ మాలిన వని చెప్పఁగలరు ? మంచి చెడుగులు రెండును ఈ ప్రపంచమున ఒండొండ కలిసియే నడుచుచుండుట సత్యము. ఈరెంటిలో మంచిని ఏఱికొనుటయే మనుజుని పని.<noinclude><references/> {{c|55}}</noinclude> ekx74f1s5bcsl6582x6qr9vludql0rr 104 218498 571121 2026-08-22T21:57:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}14</p> {{p|fs125}}కూలీ లొకేషనా లేక మాలగూడెమా?</p> {{Largeinitial|హిం}}దూదేశములో నందఱ కంటె నెక్కువ సంఘసేవచేయు మాలలు మొదలగువారిని అంటరాని వారినిగా పరిగణించి వారిని ఊరివెలుపల నుంచుచున్నాము. వా రుండు చోటును మాలగూడె మందుము. ఆపే రుచ్చరించుటకును ఈసు గొందుము. ఈరీతిగానే ఏసుమతమువారి యూరోపునందును ఒక కాలమున యూదు లనఁబడువారు అంటరానివారుగా పరిగణింపఁబడిరి. వారి నివాసములు ప్రత్యేకింపఁబడెను. వానికి ఘేటో లని పేరు. ఈ తెఱఁగుననే దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో మన హిందువులు అంటరానివారుగా నెంచఁబడిరి. ఆండ్రూజుగారి త్యాగమును, శాస్త్రిగారి సమ్మోహనాస్త్రమును చేసిన పని మనల నంటరాని వారినిగా జేయింపక సభ్యులనుగాఁ జేయింపదా? చూడవలయును. యూదులు తామే ఈశ్వరులకు ఇష్టుల మసుకొని మిగిలినవారిని సృష్టిలో హేయులనుగా నెంచిరి. వారి యీ యపరాధమునకు దండన విచిత్రముగను, అనుచితముగను జరిగెను. ఇంచుమించు ఈరీతిగనే హిందువులును 'మేము సంస్కృతులము లేక ఆర్యులము' అని అనుకొనిరి. తమలోనే కొందఱను 'మీరు ప్రాకృతులు, అనార్యులు, అస్పృశ్యులు పొం'డనిరి. ఈపాపఫలము దక్షిణ-ఆఫ్రికా మొదలగు తావులందు విచిత్రముగాను, అనుచితముగాను పొడతెంచి, వీరినే గాక వీరిచుట్టపక్కములైన ముసలమానులను, పారసీకులను, వేయేల—వీరిరంగు<noinclude><references/> {{c|56}}</noinclude> lirqfgz0l2xroclg5ec6789mxyh59vi 104 218499 571123 2026-08-22T22:14:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||14 కూలీ లొకేషనా లేక మాలగూడెమా ?}}</noinclude>వారిని, వీరిదేశమువారిని వీరితోపాటు దుఃఖ మనుభవింపఁజేయుచున్నదనుకొందును. జొహాన్సుబర్గులోని కూలీలోకేషనునుగుఱించి ఈప్రకరణ మేల వ్రాయవలసియుండెనో పాఠకు లిపు డెఱుఁగ నోపుదురు. దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో మన హిందూస్తానీయులకు 'కూలీలు' అని ప్రసిద్ధి. భారతదేశమున కూలీవాఁ డనఁగా వెలగొని పనిచేయువాఁడు. కాని దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో 'కూలీ' అనుపదము మాలఁడు, మాదిగవాఁడు మొదలగు పదములవంటిదయి, ఆపదము లిచ్చు అర్థమునే బోధచేయున దయినది. దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో కూలీలను విడిగా నుంచు గూడెము పేరు కూలీలొకేషేన్. ఇట్టి లొకేష నొకటి జొహాన్సుబర్గులో కలదు. పెఱతావు లందును ఇట్టి లొకేషనులు కలవు. అచట నుండువారికి ఆ లొకేషనులయెడ అధికారముగాని, స్వామ్యము గాని లేదు. ఇఁక జోహాన్సుబర్గులో లొకేషనులు హిందూస్తానీయులు 99 ఏండ్లకు కౌలుతీసికొనిరి. ఇచట హిందూస్తానీయులకు కడు నిఱుకు. జనాఫా పెరుఁగుచున్నది కాని లొకేషనుమాత్రము గొఱ్ఱెతోఁక. మునిసిపాలిటీవారు మఱుఁగు దొడ్లను అఱగొఱగా బాగుచేయించుట దక్క వేఱుపను లేవియు చేయింప లేదు. వీనిపనియే ఇటులుండఁగా నిఁక బాటలమాట, దీపముల మాట చెప్పవలయునా? మఱియు మఱుఁగు దొడ్లనే, శుచిగా నుంచనపుడు మిగిలిన విషయముల శుచినిగుఱించి అడుగ నక్కఱలేదు. మఱియు నచట నున్న హిందూస్తానీయులకు నగర సంస్కారము గాని, ఆరోగ్యనియమము గాని తెలియదు. ఇట్టివారిని తిన్నగాఁ జూచు జరూరు ఆ మునిసిపాలిటీకి లేదు. అచట నివసించుచున్న హిందూస్తానీయులు అడవిలో మేడ మొలిపింపఁగలరేని, ధూళి నుండి ధాన్యమును పిండఁగలరేని వారియితిహాసము వేఱుగా నుండెడిది.<noinclude><references/> {{c|57}}</noinclude> q0tpq37596o93ymxmtdjtle8r37cfg1 104 218500 571124 2026-08-22T22:25:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ఇంత జనము తమదేశమును విడనాడి పరదేశమునందు తిరుగాడుచుండుట ప్రపంచమునం దెచటను కన్నదికాదు; విన్నది కాదు. సామాన్యముగా జనము ధనమునకుఁ గాని వర్తకమునకుఁ గాని పరదేశముల కేఁగుదురు. ఇండియానుండి దక్షిణ-ఆఫ్రికాకు వెళ్లినవారిలో ఎక్కువ మంది చదువు రానివారు, నిఱు పేదలు, దీనులు నగు కూలివారు. వీరికి సక్రమము రక్షణ మావశ్యకముకదా! వీరికి పిదప వాణిజ్యము చేయువారును, స్వతంత్రముగా జీవనము చేయుగలవారునుగూడ వెళ్లిరి. కాని వీరు వానికంటె కడుఁ గొలఁది మంది. మునిసిపాలిటీవారి క్షమింపరాని ఉపేక్షవలనను, భారతీయుల అజ్ఞానమువలననను ఈలొకేషను అనారోగ్యనిలయ మాయెను. మునిసిపాలిటీవారు సంస్కరణ ప్రయత్నములు సలుపక పైఁగా తమలోపమును లొకేషనువారి నెత్తిపైఁ బెట్టి లొకేషనును ఎత్తివేయఁదలపెట్టిరి. అందులకు శాసనసభవారి సమ్మతిని సంపాదించిరి. నేను జొహాన్సుబర్గులో నెలకొనిన నాఁటి కున్నస్థితిగతు లివి. అక్కడివారికి తమతమ నివేశనములపై హక్కు కలదు గాన వారి కేకొంచెమో ప్రతిఫలము ముట్టఁజేయవలసియుండును. ప్రతిఫలము లొసఁగుట కొక పంచాయతీని పెట్టిరి. మునిసిపాలిటీ యిచ్చు ప్రతిఫలము చాలదని నివేశనస్థలములు కలవారు అర్జీపెట్టుకొనుచో దానిని ఈపంచాయతీవారు విచారించి తీర్పు చెప్పుదురు. దానికి అందఱును సమ్మతింపవలసియుందురు. పంచాయతీవారు అర్జీలు పెట్టుకొనిన వారికి ఎక్కువ డబ్బీయవలయునని తీర్మానము చేయుదురేని ప్లీడరు ఫీజు మునిసిపాలిటీ భరింపవలసియుండును. చాల దావాలలో కౌలుదారులు నన్ను వకీలుగా పెట్టుకొనిరి. వీనివలన నేను డబ్బుకూడఁ బెట్టఁ దలఁప లేదు. 'మీరు గెలుచుచో<noinclude><references/> {{c|58}}</noinclude> q8lk6u5pk7tmqbaeb9x407k2zkhuqzw 106 218501 571132 2026-08-23T02:07:27Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 571132 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=అలంకారశాస్త్ర చరిత్రము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} rnxvkhyfdfqvbvddxhs3kpia8wbu2u1 571135 571132 2026-08-23T02:13:14Z Rajasekhar1961 50 571135 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=అలంకారశాస్త్ర చరిత్రము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 6=- 7=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 6e074vszu8fqbut6x0jtvflz7mia9is 571140 571135 2026-08-23T02:15:25Z Rajasekhar1961 50 571140 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=అలంకారశాస్త్ర చరిత్రము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:మేడేపల్లి వేంకటరమణాచార్యులు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="అట్ట" 2to4=- 5="ముఖచిత్రం" 6=- 7=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} s0ef3uo42hkwzd9gb4p3qtlwq0n4z6b 104 218502 571133 2026-08-23T02:12:18Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' అలంకార శాస్త్ర చరిత్రము ప్రథమ భాగము . శ్రీవిజయనగరం మహారాజావారి ఆంగ్లకళాశాలలో నాంధ్ర గీర్వాణ భాషాధ్యాపకుడు, మేడేపల్లి వెంకటరమణాచార్యుడు రచించినది. మొదటికూర్చు 100 ప్ర...' 571133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> అలంకార శాస్త్ర చరిత్రము ప్రథమ భాగము . శ్రీవిజయనగరం మహారాజావారి ఆంగ్లకళాశాలలో నాంధ్ర గీర్వాణ భాషాధ్యాపకుడు, మేడేపల్లి వెంకటరమణాచార్యుడు రచించినది. మొదటికూర్చు 100 ప్రతులు ఖరీదు 1 రూపాయి.<noinclude><references/></noinclude> pgcvag13lfbfmzmgp815jb4x1cicjxk 104 218503 571134 2026-08-23T02:12:32Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218504 571136 2026-08-23T02:13:37Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>Gollection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> d27kwxrk48tevh4a9rj48j4qca4wnxj 571137 571136 2026-08-23T02:13:53Z Rajasekhar1961 50 571137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218505 571138 2026-08-23T02:14:10Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218506 571139 2026-08-23T02:14:28Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 571139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 218507 571142 2026-08-23T02:29:48Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తొలిపలుకు వైయాకరణాలంకారిక శిరోమణి యగు శ్రీ సన్నిధానము సూర్యనా రాయణశాస్త్రులవారు సుప్రసిద్ధ కవిశిరోమణియుఁ బండి తాలంకారమునని యాంధ్రభాషాలోకమున నెల్ల వెల్లడియయిన విష యమ...' 571142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>తొలిపలుకు వైయాకరణాలంకారిక శిరోమణి యగు శ్రీ సన్నిధానము సూర్యనా రాయణశాస్త్రులవారు సుప్రసిద్ధ కవిశిరోమణియుఁ బండి తాలంకారమునని యాంధ్రభాషాలోకమున నెల్ల వెల్లడియయిన విష యమే గాని వేఱుగాదు. అనేక కవిపుంగవులచే నాస్వాదింపఁబడి, వారి శిరఃకంపమునకు హేతువయిన వీరి కవితా స్రవంతి వివిధ ఘట్ట ములలో వివిధసదస్సులలో వినుతి కెక్కినది. ఆంధ్రభాషాపండితుల కసులభమును, సంస్కృత వైయాకరణులచేతను సాధ్యమని తలంపఁ బడనిదియునునగు కొముదీస్థ సంస్కృత భాషా పద్ధతినంతను, తత్సము చంద్రికారూపమున వెలయించి యాంధ్రభాషకుఁ గొప్ప కొఱతను దీర్చి యాంధ్ర దేశమున శ్రీ శాస్త్రులవారు శాశ్వతమగు కీర్తిని ' గడించిరి. ఇట్టి వీరినిఁ గవిపండిత శిరోమణిగానే దేశ మెఱుంగును గానీ, యాలంకారికరత్నమని యెఱుంగదు, నేటి శ్రీ శాస్త్రులవారి యద్యమమున నయ్యదియు సిద్ధమయ్యెను. శ్రీ శాస్త్రులవారు తమ యసాధారణ పరిశ్రమకును, అపూర్వ వివరణశక్తికిని విహార రంగముగా గ్రహించిన యాధారము కావ్యా లంకార సంగ్రహము. ఇది యాంధ్రలోకమునఁ బ్రబంధ శిరోమణి యగు వసుచరిత్రము రచించి కీర్తిఁ గాంచిన రామరాజభూషణునితో నభిన్నుఁడనఁబడిన బట్టుమూర్తి చే వ్రాయఁబడి పఠన పాఠనములు నపార ప్రచారము నందినది. వివరణకర్త యగు శ్రీ శాస్త్రులవారు సుప్రసిద్ధులగు పండిత కవులని ముందే తెలిపితిని. ఇట్టి వీరి వివరణము నాకు నా తొలిపలుకు గాని పరిచయ వాక్యము గాని యెట్టిదనఁగా స్వతఃప్రకాశకునకు దివ్వెవంటిది. అయినను మితకార్యమని యెంచి, నేను వ్రాయఁబోవునది యెల్లరకు గీతార్థమే యైనను సార్థకము కాక తప్పదని భావించి, యిన్నార్యమున కంగీకరించితిని.<noinclude><references/></noinclude> 2r4xws6af0mebsyha2p8u13dvlc67p4 104 218508 571143 2026-08-23T02:31:55Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ప్రకృత విషయమయిన శ్రీ శాస్త్రులవారి వివరణమునకును, దన్మూలముయిన కావ్యాలంకార సంగ్రహమునకును దెనుఁగున నెట్టి ప్రసక్తిగలదో ముందు వివరించి, యా పనిని వాని సంబంధమును, సార్థకతను...' 571143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> ప్రకృత విషయమయిన శ్రీ శాస్త్రులవారి వివరణమునకును, దన్మూలముయిన కావ్యాలంకార సంగ్రహమునకును దెనుఁగున నెట్టి ప్రసక్తిగలదో ముందు వివరించి, యా పనిని వాని సంబంధమును, సార్థకతను గూర్చి విశదపఱ చెదను. తెనుఁగునఁ బదునొకండవ శతాబ్దమువఱకును, నుత్తమ గ్రంథ రచనయే లేదు. అంతకుఁ మొక వేయేండ్లు, ఆర్య నాగరకతాప్రవాహము సంస్కృత విజ్ఞా నామృతరూపమునఁ దెనుఁగునాటఁ బ్రవహించి, తెనుఁగు నేలలో నింకి యాంధ్ర సారస్వతరూపమున నన్నయనోట వెలువడినది, భార తము తెనుంగునఁ రచింపఁబడిననాఁటినుండియుఁ గవులకు విమర్శకు లకు, శాస్త్రజ్ఞులకు సంస్కృతభాషా ఖనినిఁ ద్రవ్వి రత్నములను దెచ్చి తెనుఁగువారి కర్పించుటయే కార్యమయినది, అట్టి రత్నజాతులలో నొక జాతిని వెదకి తెచ్చుటలోఁ బరిశ్రమ చేసి పేరెన్ని కఁగన్న వాఁడు బట్టుమూర్తి. సంస్కృతము నందలి యలంకారశాస్త్రము విశేష విమర్శయు, అపార విచారణయుఁ గలది. అందనేక ప్రతిభావంతు అనంతమయిన తమ శక్తి నుపయోగించి మార్గముల నేర్పఱచిరి, అందు ముఖ్యముగాఁ బ్రతాపరుద్రీయ కారుఁడయిన విద్యానాథునిఁ జాలవఱకును బట్టుమూర్తి యను సరించినట్లు స్పష్టము, భామహ, దండి, వామనాదుల స్వతంత్ర ప్రయత్నములచేఁ గ్రమక్రమ విశాస మును బొందిన యలంకార విమర్శ వృక్ష హను స్వప్రతిభా దోహద ముచే ఫలింపఁజేసినవాఁడు ఆనందవర్ధనుఁడు, అభినవగుప్తుని ‘లోచన' సాహాయ్యంబున సహృదయుల యాలోచనకు సుగమంబయిన యీ మార్గముననే రసగంగాధర కారుఁడయిన పండిత రాయలు తన ప్రతిభా వ్యుత్పత్యభ్యాసములచే నిరంతరాయముగ విపశ్చిద్వర్యు లాళ్ళ ర్యంబుగ నున ట్లనల్పకల్పనలఁ జూపించి మెప్పువడసెను. ఈ ప్రయత్నములనుఁ దెనుగున దేటపఱచు పరిశ్రమయే యల్పముగా నున్నది.<noinclude><references/></noinclude> bs7b713sqt0xhoizwhh7uk4ayrvoftb 104 218509 571144 2026-08-23T02:32:57Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఇది యిట్లుండ, సుమారొక శతాబ్దమునుండి, యఖిలభార తావనిని బాశ్చాత్య విజ్ఞాన ప్రవాహము వెల్లివిరిసి ప్రవహించు చున్నది. గంగా యమునా ప్రవాహములవలె నేఁ జీకీభూతము లయిన సంస్కృతాంగ్ల...' 571144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> ఇది యిట్లుండ, సుమారొక శతాబ్దమునుండి, యఖిలభార తావనిని బాశ్చాత్య విజ్ఞాన ప్రవాహము వెల్లివిరిసి ప్రవహించు చున్నది. గంగా యమునా ప్రవాహములవలె నేఁ జీకీభూతము లయిన సంస్కృతాంగ్లః జ్ఞానముల కలయికవలన బయలు దేరిన పి. వి. ఠాణె, ఎస్. కె. డే. మొదలయిన సంస్కృతాలంకారిక సిద్ధాంత విమర్శనాధుర్యుల గ్రంథరాజములును డజ్ఞులకుఁ బరిచి తము అయియున్నవి. ఇందలి విశేషములను దెలుఁగునకు నూచ మట్టుగాఁ దెచ్చినవారు లేరు, ఇట్టి సందర్భమున శ్రీ శాస్త్రులవారు పయి రెండు విజ్ఞాన స్రవాహములను దమలో నేకీభవింపఁ జేసికొని, జహ్ను మహర్షి విలె నీ వివరణ గంగాప్రవాహమును వెడలించి యాంధ్రుల కృతజ్ఞతకుఁ బాత్రులయిరి. ఇది యాలంకారిక విజ్ఞాన పిపాసువులు కమృతము . విచుర్శ మార్గ పరామర్శులకు జీవనము, పాఠక పాంథులకు నిరాఘాట మయిన సిద్ధాంత యాన శృంగాటకము. ఇట్టి సర్వంకషమయిన గ్రంధ మాంధ్రమున నింతకు మున్ను వెలువడి యుండ లేదు. మూలగ్రంథము పద్యబంధమగుటఁ గొన్ని ఱఁతలకు హేతు వైనది. అవసరములేని పదములు, గణ యతి ప్రాసాది నిర్బంధమున రాశ తప్పదు. అది శాస్త్ర గ్రంథములకు నిగళమే గాని యలం కారము గాదు, ఆపయిని లక్షణములు అతివ్యాప్తి, యవ్యాప్తి మొదలగు దోష ముల కాకరము లగుటకు హేతు నొకటి కలదు. తనకుముందున్న యాలంకారికుల సిద్ధాంతములన్ని యును, లును దత్కర్తకు గతార్థము కాకుండుటయే యయ్యది, తన తరు వాతివారి రచనలను దాను చూచుట యసంభవము. తన పూర్వుల రచనలు తాను బరిశీలించుట సాధ్య మేయయ్యును, నాఁటికిఁ బఠాన తరువాతివారి విచారణ పాఠనాదిక మున్ముందుకు ప్రచారమునన్ను | గలిగిన సదుపాయ రాహి<noinclude><references/></noinclude> 7534v22p7450qaqrxa7imrefl35m2n1 104 218510 571149 2026-08-23T04:38:18Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'త్యమున, నతనివలన జరిగినట్లుతోఁపదు. మొత్తము మీఁద గ్రంథము నందుమాత్ర మీ రెండును సంభవములు కాలేదని స్పష్టపడక తప్పదు. అట్టి లోపనులను బూరించుటకు శ్రీ శాస్త్రులవారి రచన యుపకరించ...' 571149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>త్యమున, నతనివలన జరిగినట్లుతోఁపదు. మొత్తము మీఁద గ్రంథము నందుమాత్ర మీ రెండును సంభవములు కాలేదని స్పష్టపడక తప్పదు. అట్టి లోపనులను బూరించుటకు శ్రీ శాస్త్రులవారి రచన యుపకరించునని నా 'విశ్వాసము, స్థలములయందు మూలము లోని దోషమును శ్రీ శాస్త్రులవారు నిరూపించియున్నారు. అంత మాత్రమున మూలమున వివరణకారునకు నిరాదరణ మని పాఠకులు తలంపు రాదు. ఆ గ్రంథమునకు వివరణము వ్రాయఁ బూనుటయే యిందలి శాస్త్రులవారి యాదరణమును నిరూపించుచున్నది. రసవిచారమునను, శబ్దశక్తి విషయమునను, ధ్వనిస్థాపనము నను, నాయక స్వరూప నిరూపణమునను, నొకటేల ? ణములను శాస్త్రిగారి వివరణము సర్వవిషయ సంభరితము, సంపూ ర్ణము. ఇట్టి వివరణమును వ్రాసి ప్రచురించినందుల కాంధ్రలోకము శ్రీ శాస్త్రులవారిపట్ల నెంతయు ఋణపడినదనుట విశేషోక్తి కాదు. గుంటూరు, 6-10-45 } ఇట్లు, విద్యా గంటి జోగిసోమయాజి, ఎమ్.ఏ., ఎల్.టి., సంస్కృతాంధ్ర భాషాధ్యాపకుఁడు (రీడరు) ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ కళాశాల.<noinclude><references/></noinclude> ncimcti9x4pq88gc4gfql7xm5o3gkt9 104 218511 571150 2026-08-23T04:49:32Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సాహసములతో తంజూవూరును శత్రుభయరహితముగం జేసె ననియు జరిత్రము చాటుచున్నది, పండితుడు కవియు నగు గోవిందడిక్షితు డీతని ప్రథానిగ నుండెను. రఘునాథునిక్ళలతులు : సంగీతనాహిత్యములలో...' 571150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>సాహసములతో తంజూవూరును శత్రుభయరహితముగం జేసె ననియు జరిత్రము చాటుచున్నది, పండితుడు కవియు నగు గోవిందడిక్షితు డీతని ప్రథానిగ నుండెను. రఘునాథునిక్ళలతులు : సంగీతనాహిత్యములలో న(ప్రైతినూన్యప్రతిభను గలిగిన రఘునాథు డనేక గ్రంథముల నిర్మించి విఖ్యాతుం డయ్యెను. "అచ్యుతనాయకాభ్యుదయ” మను ద్విపదకావ్యమును రచించి నాయకాభ్యుదయరచనలకు మార్గదర్శకుం డయ్యెను. <ref>ఈ మూడు గ్రంథములు ముద్రితములు - రామాయణము, వాల్మీకిచరిత్ర, ఈ రెండును ఆరయ్యథపాహిరత్య పరిషత్తు వారిచే ప్రచురింపయిడినవి. </ref>నలచరిత్ర, రామాయణము, వాల్మీకిచరిత్రము మొదలగు కృతు లీతనికృతులలో ముఖ్యములై నవి. ఇతని కృతులు కొన్ని లభ్యములు కాకపోవుట మన దురదృష్టమే. ఇతని పారిజాతాపహరణము, గజేంద్రమోక్షము, రుక్టిణీకృష్ణ వివాహాము జానకీపరిణయము మొదలగునవి దొరకని కృతులు. ఇదియుగాక అనేక సంస్కృతాంధ్రగ్రంథములకుం గృతిభర్తయై కవిపండితులం బోమీంచిన రసికుండు. రఘునాథనాయకుని యాస్థానకవులు: చేమకూర వెంకటకవి, కృష్ణాధ్వరి మొదలగువా రీతని యాస్థాన మందలి యుద్దండకవిశిఖామణులు. చేమకూర "వెంకటకవి “విజయవిలాస” మను రనవత్తర మగు ప్రబంధమును రచించి రఘునాథభూపాలుని కంకితముగావించెను. పై గ్రంథము టీకతోడ ముద్రితమైయున్నది. కృష్ణాధ్వరి నైషధపారిజాతీయ మను శ్లేషకావ్యమును విరచించి యద్దానికి రఘునాథనృపాలుని గృతిభర్హగా నొనరించెను. ఇయ్య దీ తంజావూరు<noinclude>{{rule}} <references/></noinclude> e1a2ud6t2jr44mw6aszpgdmxs0kaos9 104 218512 571155 2026-08-23T09:42:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||14 కూలీ లొకేషనా లేక మాలగూడెమా ?}}</noinclude>మునిసిపాలిటీవా రిచ్చు ఫీజుతో తృప్తిపడుదును. మీరుమాత్రము పట్టాకు పదిపౌను లిచ్చుచో చాలు' నని కౌలుదారులకు మొదటనే చెప్పితిని. ఈవచ్చిన డబ్బులో ఇంచుమించుగా సగము బీదల ఆసుపత్రికిఁ గాని, లేక అందఱ కుపయోగించు మఱియొక్క పనికిఁ గాని వినియోగింతునని చెప్పితిని. దీన వా రందఱును సహజముగానే సంతుష్టులయిరి. సుమారు 70 దావాలలో ఒకటి పోయెను. నాకు ఫీజు చాల ముట్టెను. ఆసమయమున ఇండియన్ ఒపినియన్ 'ఇమ్ము ఇ'మ్మని నానెత్తిపైఁ గూరుచుండెను. దీనికిఁగాను ఇంచుమించు 1600 పౌనులు ఈయవలసివచ్చెనని గుఱుతు. ఈదావాలలో ఇచ్చగించియే చాల శ్రమపడి పనిచేసితిని. క్లయంట్లు ఎప్పుడును మూఁగుచుండెడువారు. వీరిలో చాలమంది ఔత్తరాహులగు బిహారు, మొదలగు దేశములవారును, దాక్షిణాత్యులగు అఱవవారును, తెలుఁగువారును. వారు మొదట గిరిమిటియాలుగా వచ్చిరి. ఇపుడు ముక్తిఁబడసి స్వతంత్రముగా నున్నారు. వీరు తమ కష్టములను బాపుకొనుకొఱకు భారతీయవణిక్సంఘమునకు వేఱుగా తమ కొక సంఘమును నెలకొలుపుకొనిరి. వీరిలో చాలమందిసత్యసంధులు,ఉదారమతులు, సచ్చరిత్రులునగుభారతీయులు. దీనికి అధ్యక్షులు జేరామసింహులుగారు. అధ్యక్షులు గాకపోయినను అధ్యక్షులు తరువాత అధ్యక్షులంతవారు బదరీగారు. ఇపుడు వీ రిరువురును స్వర్గము చూఱగొనిరి. వీ రిరువురును నాకుఁ గడు సాయపడిరి. బదరీగారి పరిచితి నా కెక్కుడు. వీరు సత్యాగ్రహమునఁ జాలఁ బనిచేసిరి. నేను వీరి మూలమునను ఇటువంటి వారి మూలమునను<noinclude><references/> {{c|59}}</noinclude> kgr5piz70n0lata7ub2rfz62b8qswao 104 218513 571156 2026-08-23T09:48:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ఔత్తరేయులును, దాక్షిణాత్యులు నగు పలువురు భారతీయుల నెయ్యముఁ బడసితిని. నేను వీరికి కేవలము వకీలును గాను, మఱి సోదరుని వంటివాఁడ నయి యుంటిని; వీరి దుఃఖములలో పాలుగొంటిని. సేఠ్ అబ్దుల్లాగారు నన్ను గాంధీ యని పిలువ నిరాకరించివయిచిరి. మఱియు 'సాహెబు'అని న న్నని మన్నన గొన్నవాఁడెవఁడు ? కావున ఆయన మంచి పేరు వెదకి వెదకి 'భాయీ' అని సంబోధింపఁ దొడఁగెను. తుదవఱకు దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో నా కీ పేరు పోలేదు. మఱియు గిరిమిటు-ముక్తులగు భారతీయులు నన్ను భాయీ యని పిలిచినపుడు వీనులవిందుగా నుండెడిది.<noinclude><references/> {{c|60}}</noinclude> nvguby9ykad7vjxmg6eq77l8oo5m3dc 104 218514 571157 2026-08-23T09:59:41Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}15</p {{p|fs125}}మహామారి - 1</p> {{Largeinitial|ఈ}} లొకేషనును మునిసిపాలిటీవారు స్వాధీనపఱచికొనిరిగాని వెంటనే భారతీయుల నటనుండి వెడలఁగొట్టలేదు. ముందుగా వారి కనుకూలమగు వేఱొకతావు చూపుట ఆవశ్యకమాయెను. మునిసిపాలిటీ ఇంకను స్థలనిరూపణ మొనరింపలేదు. కావున భారతీయు లా 'ముఱికికొట్టు'లోనే ఉండవలసివచ్చెను. వెనుకటికంటె నిపు డొక భేదము వచ్చెను. భారతీయులు వెనుక హక్కుదారులు; ఇపుడు కౌలుదారులు. వెనుక లొకేషనులో కంపు కొంచెము తక్కువ, ఇపుడు మిగుల నెక్కువ. ఇంతకుముందు భారతీయులు హక్కుదారు లనుకొనుచుండిరి. కావున ఇచ్ఛాపూర్వకముగాఁ గాకున్నను భయముచే నయినను కొంచెము గాకపోయినఁ గొంచెముగా నయినను మునిసిపాలిటీవారు శుచిగా నుంచుచుండిరి. కాని యిపు డిఁక మునిసిపాలిటీకి భయమేడది? కౌలుదారులసంఖ్య పెరిఁగెను. దానితోపాటు అశౌచము, అవ్యవస్థయు పెచ్చు పెరిఁగెను. ఈస్థితులలో భారతీయులు సంకటపడుచుండఁగా వల్లమారి రోగము డబ్బాటు వచ్చిపడెను. అది వచ్చినచో చావు తప్పదు. అది ఊఁపిరితిత్తులను పట్టుకొనును. బొబ్బరోగముకంటె నది భయంకరము. అదృష్టవశమున ఈమారి లొకేషనులో పుట్టలేదు. ఒకబంగారుగనిలో పుట్టెను. జొహాన్సుబర్గు పరిసరములలో బంగారుగను లనేకములు కలవు. వానిలో పనిచేయువారిలో పలువురు నీగ్రోలు. వారి<noinclude><references/> {{c|61}}</noinclude> ctb0fzgpogag40nwmz2l3u3avs9ed8h 571158 571157 2026-08-23T09:59:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 571158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}15</p> {{p|fs125}}మహామారి - 1</p> {{Largeinitial|ఈ}} లొకేషనును మునిసిపాలిటీవారు స్వాధీనపఱచికొనిరిగాని వెంటనే భారతీయుల నటనుండి వెడలఁగొట్టలేదు. ముందుగా వారి కనుకూలమగు వేఱొకతావు చూపుట ఆవశ్యకమాయెను. మునిసిపాలిటీ ఇంకను స్థలనిరూపణ మొనరింపలేదు. కావున భారతీయు లా 'ముఱికికొట్టు'లోనే ఉండవలసివచ్చెను. వెనుకటికంటె నిపు డొక భేదము వచ్చెను. భారతీయులు వెనుక హక్కుదారులు; ఇపుడు కౌలుదారులు. వెనుక లొకేషనులో కంపు కొంచెము తక్కువ, ఇపుడు మిగుల నెక్కువ. ఇంతకుముందు భారతీయులు హక్కుదారు లనుకొనుచుండిరి. కావున ఇచ్ఛాపూర్వకముగాఁ గాకున్నను భయముచే నయినను కొంచెము గాకపోయినఁ గొంచెముగా నయినను మునిసిపాలిటీవారు శుచిగా నుంచుచుండిరి. కాని యిపు డిఁక మునిసిపాలిటీకి భయమేడది? కౌలుదారులసంఖ్య పెరిఁగెను. దానితోపాటు అశౌచము, అవ్యవస్థయు పెచ్చు పెరిఁగెను. ఈస్థితులలో భారతీయులు సంకటపడుచుండఁగా వల్లమారి రోగము డబ్బాటు వచ్చిపడెను. అది వచ్చినచో చావు తప్పదు. అది ఊఁపిరితిత్తులను పట్టుకొనును. బొబ్బరోగముకంటె నది భయంకరము. అదృష్టవశమున ఈమారి లొకేషనులో పుట్టలేదు. ఒకబంగారుగనిలో పుట్టెను. జొహాన్సుబర్గు పరిసరములలో బంగారుగను లనేకములు కలవు. వానిలో పనిచేయువారిలో పలువురు నీగ్రోలు. వారి<noinclude><references/> {{c|61}}</noinclude> dcdvj13eo1ms0fr17z3ky8ivn3ykibw 104 218515 571159 2026-08-23T10:11:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>పరిశుభ్రతకు కేవలము వారియజమానులగు తెల్లవారే పూఁటకాఁపులు. ఈగనులందు పలువురు హిందూస్తానీయులును పనిచేయుచుండిరి. వీరిలో 23రు ఈమారికి డబ్బాటు గుఱియయిరి. వా రీభయంకరావస్థను వెంటఁ బెట్టుకొని లొకేషనులోని తమతమ యిండ్లలోనికి వచ్చి పడిరి. ఆనాఁడు ఇండియన్ ఒపినియన్ పత్రికకు చందాదారులఁ జేర్పను, చందాలు వసూలుచేయను మదనజిత్తుగారు అచట తిరుగుచుండుట తటస్థించెను. ఆయనచాల ధీరుఁడు. ఈరోగులఁ జూడఁగనే అతని చిత్తము ద్రవించెను. పెన్సిలుతో నా కొక చీటివ్రాసెను. దానిభావ మిది : ఇచట వల్లమారి హఠాత్తుగా వచ్చిపడెను. మీరు వడిగావచ్చి కొంచెము సాయపడవలయును. రానిచో చాల ఆపద కలుగును. వెంటనే రావలయును. మదనజిత్తుగారు భయపడక ఎవరును లేని ఒకయింటి తాళము పగులఁగొట్టి అం దీరోగులను ప్రవేశపెట్టిరి. నేనును సైకి లెక్కి లొకేపను చొచ్చితిని. ప్రకృత స్థితిగతులు తెలుపుచు ఈయింటితాళము తీయవలసివచ్చినదని టౌనుక్లర్కుకు వార్త నంపితిని. డాక్తరు విలియమ్ గాడ్ ఫ్రేగారు జొహాన్సుబర్గులో వైద్యము చేయుచుండిరి. ఆయనకు కబురు వెళ్లఁగనే పరుగెత్తికొనివచ్చిరి. డాక్త రొకఁడును, పరిచారకు లిద్దఱును కుదిరిరి. రోగు లిరువది ముగ్గురు. కాని మేమో? ముగ్గురమే. వీరితో పని నెగ్గుట దుర్లభము. మది మంచిదగుచో సంకటసమయమున సేవకులును, సాధనములును తమంత వచ్చిపడునని నా కనుభవపూర్వమైన విశ్వాసము కలదు. నాఆఫీసులో కల్యాణదాసుగారు, మాణేకలాలుగారును, మఱి యిద్దఱు<noinclude><references/> {{c|62}}</noinclude> gjxl0hnn6ssy7zwyhg9gih38o7jw5ni 104 218516 571161 2026-08-23T10:26:18Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||15 మహామారి - 1}}</noinclude>హిందూస్తానీయులును గలరు. ఈయిరువురి పేరులయెడ నా కిపుడు గుఱుతు <ref>ఈ యిరువురిలో నొకరు గుణవంతరాయి దేశాయిగారు. చూ. ఇంగ్లీషు-ఆత్మకథ. 2 - వ సం. 89-వ పుట. అనువాదకుఁడు.</ref>తక్కువ. కల్యాణదాసుగారినివారి తండ్రియే తీసికొని వచ్చి నాకప్పగించెను. వీరివంటి పరోపకారులను, వీరివలె చెప్పినపనిని చెప్పినటులు చేయు సేవకులను అచట కడుఁ గొలఁదిమందిని జూచితిని. కల్యాణదాసుగా రపుడు బ్రహ్మచారు లయియుండుట సౌభాగ్యము. కావున వీరి నేపనికైనను బంపుటకు జంకువాఁడనుగాను. రెండవ వారు మాణికలాలుగారు నాకు జొహాన్సుబర్గులో దొరకిరి. అతఁడును బ్రహ్మచారి యనియే గుఱుతు. వీరు నలువురును నాకు గుమాప్తాలనుఁడు, సహచారుఁ లనుఁడు, కుమారు లనుఁడు. వీరి నలుగురిని ఇందు హోమము చేయ నిశ్చయించు కొంటిని. కల్యాణదాసు నడుగఁ బనియే లేదు. ఇఁక మిగిలిన మూవురి నడుగుటయే తడవు, తయారయి యుండిరి. 'మేమును మీతోడివారమే' యని క్లప్తముగను, మధురముగను వారిచ్చిన జవాబు. రిచ్‌గారి సంసారము దొడ్డ. అతఁడును మాతోపాటుఱుకుటకు తయారే కాని నే వల దంటి. అతని నీ యాపదలో పెట్టుటకు నేను తయారు కాలేదు. ధైర్యమును చాలలేదు. కావున నతఁడు పై పనులు సంబాళించుకొనుచుండెను. మేము సేవచేయు ఆరాత్రి చాల భయంకరము. నే నింతకు ముందు పలురోగుల కుపచారము చేసితిని గాని ఎన్నఁడును నల్లమారి రోగులకు ఉపచారము చేయుట పడలేదు. డాక్టరుగారి ధైర్యము మాభయమును బాపెను. ఉపచారము కడుఁ దక్కువ. మం దిచ్చుట,<noinclude><references/> {{c|63}}</noinclude> 515b2zdurqhypz1g2ot94eubg1zeqgm 104 218517 571162 2026-08-23T10:33:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ఓదార్చుట, మంచినీ ళ్లిచ్చుట, మకిల తుడుచుట — ఇంతకు వినా ఎక్కుడు పని లేదు. ఈనలుగురును ప్రాణము లొడ్డి సేవ చేసిరి. ఇట్టి వీరి సాహసమును, నిర్భయతను జూడఁగా నాయానందమునకు మేర లేకుండెను. డాక్తరు గాడ్ ఫ్రేగారి ధైర్యమును, మదనజిత్తుగారి ధైర్యమును దొడ్డవేకాని ఆనలువురు కుఱ్ఱలయు ధైర్యము చూచినచో ఆశ్చర్య మగును. ఆరాత్రి యెటులో కడచెను. ఆరేయి ఒకరోగినేని మేము పోఁగొట్టుకొనిన గుఱుతు లేదు. ఈయుదంత మంతయు ఎంత కరుణాజనకమో అంత మనోరంజకము ; విశేషించి నాదృష్టిలో ధార్మికము. కావున ఇంకను ఈ విషయమును గుఱించి విడిగా రెండు ప్రకరణములు వ్రాయవలసి వచ్చును.<noinclude><references/> {{c|64}}</noinclude> 1inzru9e82wj3hhpxmg284p1vyo7h8w 104 218518 571163 2026-08-23T10:43:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 571163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}16</p> {{p|fs125}}మహామారి - 2</p> {{Largeinitial|ఇ}}టు లింటితాళము పగులఁ గొట్టి రోగుల నందు ప్రవేశపెట్టి వారి కుపచారము చేయుచున్నందులకు టౌన్ క్లర్కు మాకు కృతజ్ఞత తెలుపుచు, 'ఇప్పటిలో వెంటనేసాయము చేయఁ గల సాధనములు మాకడ లే'వని దాఁచక ఒప్పుకొనుచు, 'మీకు వలయు సాయమును తప్పక తెలుపుఁడు; టవున్-కౌన్సిలు తనశక్తికొలఁది సాయపడును'అని చీటి వ్రాసెను. మునిసిపాలిటీవారు మేలుకొనిరి. పిదప తగిన ఉపాయములను జేయుటకు విలంబ మొనరింపలేదు. ఆమఱునాఁడు ఖాళీ గిడ్డంగులను మాకు స్వాధీనపఱిచి అందు రోగుల నందఱను ఉంచవచ్చునని తెలిపిరి. వారువానిని బాగుచేయించు పూచీని తమ నెత్తిపయి నిడుకొనలేదు. ప్రదేశ మంతయు చెత్తచెదారములతో నిండియుండెను. మేమే బాగుచేసికొంటిమి. ఉదారులగు భారతీయులు మంచములు మొదలగు వాని నిచ్చిరి. అది యంతయు నొక ఆసుపత్రి యయి పోయెను. మునిసిపాలిటీవా రొక నర్సును అనగా పరిచారికను పంపిరి. ఆమె బ్రాందిసీసాలను, మఱికొన్ని వస్తువులను దీసికొని వచ్చెను. డాక్టరు గాడ్ ఫ్రేగారు తొంటివలెనే పనిచేయుచుండిరి. మేము నర్సును రోగులను ముట్టుకొన నిచ్చుట లేదు. ఆమె వారిని తాఁకుటకు వెనుదీయునది కాదు. ఆమె దొడ్డయిల్లాలు. ఆమెకు<noinclude><references/> {{c|65}}</noinclude> a420nbtcqaotxwnyfi6jzhlnzux4t3a