ఆంధ్ర రచయితలు/ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ఆంధ్ర రచయితలు/ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18160</id>
    <revision>
      <id>571374</id>
      <parentid>91885</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="949" sha1="klgyge5r9z4nhdjycvenhk7vuuaa4yx" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ఆంధ్ర రచయితలు]]
 | రచయిత = మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి
| అనువాదం=
 | విభాగము  =ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ
 | ముందరి = [[ఆంధ్ర రచయితలు/దాసు శ్రీరామకవి|దాసు శ్రీరామకవి]]
 | తదుపరి =[[ఆంధ్ర రచయితలు/పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహరావు|పానుగంటి లక్ష్మీనరసింహరావు]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1940
}}

&lt;pages index=&quot;AndhraRachaitaluVol1.djvu&quot; from=222 to=226 /&gt;

[[వర్గం:ఆంధ్ర రచయితలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>klgyge5r9z4nhdjycvenhk7vuuaa4yx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26196</id>
    <revision>
      <id>571371</id>
      <parentid>540007</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* సంచిక 1 */</comment>
      <origin>571371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27690" sha1="mbe66rddm0xpxmf9alkjntjsdto3v5q" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7]]
 | రచయిత =అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =సంపుటము 7
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6|సంపుటము 6]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 8|సంపుటము 8]]
 | వివరములు ={{center|12 సంచికలు}} 
|సంవత్సరం=జులై 1928
}}
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్రదేశ_గ్రంథాలయోద్యమము|1.  ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సూరి వేంకటనరసింహం|సూరి వేంకట నరసింహశాస్త్రి గారు]]}}|3=1}}
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము | 2. గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సుధీంద్రబోసు|డాక్టరు సుధీంద్రబోసుగారు]]}}|3=5}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు | 3. దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]]}}|3=8}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రామ గ్రంథాలయములు | 4.గ్రామ గ్రంథాలయములు]]}}|3=9}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ | 5. నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=10}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ | 6. కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=11}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది | 7. ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది]]}}|3=13}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము]]}}|3=15}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/రామమోహన గ్రంథాలయము | 9. రామమోహన గ్రంథాలయము]]}}|3=16}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/స్వవిషయము|10. స్వవిషయము]]}}|3=16}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2|సంచిక 2]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|1.గ్రంథములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట సూర్యనారాయణసాంఖ్యాయన శర్మ|ఆచంట సూర్యనారాయణ సాంఖ్యాయనశర్మగారు]]}}|3={{DJVU page link|17}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు  |2.  చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు ]]}}|3=17}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు |3. హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు ]]}}|3=21}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట |4. గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ|యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ గారు]]}}|3={{DJVU page link|22}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ|5. ౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ ]]}}|3={{DJVU page link|25}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3|సంచిక 3]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి|1. ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి]]}}|3={{DJVU page link|33}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు|2. మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|42}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము|3. సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|46}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|4. శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|47}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము|5. శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|48}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4|సంచిక 4]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ |1. అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/రత్న గ్రంధాలయము |1. రత్న గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/స్థానిక సంస్థలు |2. స్థానిక సంస్థలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత: సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి|సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి గారు]]}}|3={{DJVU page link|51}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము |3. పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము]]}}|3={{DJVU page link|56}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము |4. గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|60}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/ఆంధ్రోద్యమము |5. ఆంధ్రోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|62}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5|సంచిక 5]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ |1. అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/గ్రుడ్డి చదువరులు| 2. గ్రుడ్డి చదువరులు]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/తాత్కాలిక పాఠశాలలు| 3. తాత్కాలిక పాఠశాలలు]]}}|3={{DJVU page link|66}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.| 4. ' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.]]}}|3={{DJVU page link|70}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట| 5. నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట]]}}|3={{DJVU page link|74}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'విటికాన్' గ్రంథాలయము| 6. 'విటికాన్' గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|75}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'సహకార గ్రంథాలయము, కావలి| 7. సహకార గ్రంథాలయము, కావలి]]}}|3={{DJVU page link|80}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6|సంచిక 6]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/'హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయసభ  |1. హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయసభ ]]}}|3={{DJVU page link|81}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/గ్రంథాలయాలు నాడు నేడు| 2. గ్రంథాలయాలు నాడు నేడు]]}}|3={{DJVU page link|83}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, కల్యాణి| 3. ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, కల్యాణి]]}}|3={{DJVU page link|95}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/శ్రీ సహకార శారదా విద్యానిలయ పుస్తక భాండాగారము |7. శ్రీ సహకార శారదా విద్యానిలయ పుస్తక భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|96}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7|సంచిక 7]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/ ఆరవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ|1. ఆరవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ]]}}|3={{DJVU page link|97}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/శ్రీరామదాసాశ్రమము|2. శ్రీరామదాసాశ్రమము]]}}|3={{DJVU page link|103}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/ఈశ్వరపుస్తక భాండాగారము, కాకినాడ.|3. ఈశ్వరపుస్తక భాండాగారము, కాకినాడ]]}}|3={{DJVU page link|103}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/శ్రీరామ గ్రంథాలయము|4. శ్రీరామ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|104}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/నాల్గవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము|5. నాల్గవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము]]}}|3={{DJVU page link|105}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము|6.అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|106}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము, పొందూరు|7. గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము, పొందూరు]]}}|3={{DJVU page link|107}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/8. ఆంధ్రప్రబోధినీ గ్రంథాలయము, రాశీపురము|8. ఆంధ్రప్రబోధినీ గ్రంథాలయము, రాశీపురము]]}}|3={{DJVU page link|108}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/సారస్వత నికేతనము, వేటపాలెము|9. సారస్వత నికేతనము, వేటపాలెము]]}}|3={{DJVU page link|109}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8|సంచిక 8]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ఆంధ్ర గ్రంథాలయములకు పభ్రుత్వమువారు చేయవలసిన సహాయము|1. ఆంధ్ర గ్రంథాలయములకు పభ్రుత్వమువారు చేయవలసిన సహాయము]]}}|3={{DJVU page link|113}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ| 2. అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ]]}}|3={{DJVU page link|114}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ ఇంగ్లాండు దేశము, కేంద్ర గ్రంథాలయములు | 3. ఇంగ్లాండు దేశము, కేంద్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|119}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ శ్రీ దేశోద్ధారక ఆంధ్ర భాషానిలయము, కుక్కునూరు |4. శ్రీ దేశోద్ధారక ఆంధ్ర భాషానిలయము, కుక్కునూరు]]}}|3={{DJVU page link|120}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ గోపాలకృష్ణగ్రంథాలయము, పొందూరు|5. గోపాలకృష్ణగ్రంథాలయము, పొందూరు]]}}|3={{DJVU page link|121}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ హిందూయువ సంఘము, ఏలూరు|6. హిందూయువ సంఘము, ఏలూరు]]}}|3={{DJVU page link|123}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ పరబ్రహ్మాంధ్ర భాషానిలయము, భువనగిరి|7. పరబ్రహ్మాంధ్ర భాషానిలయము, భువనగిరి]]}}|3={{DJVU page link|125}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ శ్రీ స్వరాజ్య లక్ష్మీ పుస్తక భాండాగారము, బెజవాడ|8. శ్రీ స్వరాజ్య లక్ష్మీ పుస్తక భాండాగారము, బెజవాడ]]}}|3={{DJVU page link|126}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/శ్రీ లజపతి రాయి విద్యానిలయము, తుమ్మపూడి|9. శ్రీ లజపతి రాయి విద్యానిలయము, తుమ్మపూడి]]}}|3={{DJVU page link|126}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/శ్రీ శారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|10. శ్రీ శారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|127}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/గ్రంథస్వీకారము|11. గ్రంథస్వీకారము]]}}|3={{DJVU page link|128}}}}
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 9|సంచిక 9]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 9/రామమోహనధర్మపుస్తక భాండాగారము (బెజవాడ) | రామమోహనధర్మపుస్తక భాండాగారము (బెజవాడ) యొక్క పదునెనిమిదవ వార్షికోత్సవ సందర్భమున సంఘాధ్యక్షుని యుపన్యాసము, సహాయకార్యదర్శి నివేదిక. అధ్యక్షుకోపన్యాసము]]}}|3={{DJVU page link|129}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10|సంచిక 10]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/గ్రంథాలయాదర్శము.|1.  గ్రంథాలయాదర్శము]]}}|3={{DJVU page link|145}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/2. హెర్బరు హెూవరు|2. హెర్బరు హెూవరు.]]}}|3={{DJVU page link|149}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ శ్రీ వాణీవినోద గ్రంథాలయము, మద్రాసు|3. శ్రీ వాణీవినోద గ్రంథాలయము, మద్రాసు]]}}|3={{DJVU page link|151}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ ప్రశంసా పద్యములు|4. ప్రశంసా పద్యములు]]}}|3={{DJVU page link|152}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/మద్రాసు గ్రంథాలయ సంఘము|5. మద్రాసు గ్రంథాలయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|156}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/శ్రీ ఆంధ్రమహాజనసంఘము, మోల్మేకా (బర్మా)|6. శ్రీ ఆంధ్రమహాజనసంఘము, మోల్మేకా (బర్మా)]]}}|3={{DJVU page link|158}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయము, తిరుత్తణి. (చిత్తూరు జిల్లా)| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయము, తిరుత్తణి. (చిత్తూరు జిల్లా)]]}}|3={{DJVU page link|160}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ఉచితము|9. ఉచితము]]}}|3={{DJVU page link|160}}}}
== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12|సంచిక 11-12]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/బరోడా రాష్ట్ర గ్రంథాలయసభ|1. బరోడా రాష్ట్ర గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|161}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/గ్రంథాలయోద్యమము|2. గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|169}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమము|3. ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|173}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఆంధ్ర భారతీతీర్థ గ్రంథాలయసభ|4. ఆంధ్ర భారతీతీర్థ గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|176}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/రాయలసీమయందలి గ్రంథాలయములు|5. రాయలసీమయందలి గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|178}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/శ్రీరామచంద్ర బాలభక్త పుస్తక భాండాగారము|6. శ్రీరామచంద్ర బాలభక్త పుస్తక భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|179}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఈశ్వరపు స్తక భాండాగారము - కాకినాడ|7. ఈశ్వరపు స్తక భాండాగారము - కాకినాడ]]}}|3={{DJVU page link|181}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/శ్రీ రవీంద్ర పఠనమందిరము మడకశిర|8. శ్రీ రవీంద్ర పఠనమందిరము మడకశిర]]}}|3={{DJVU page link|182}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/సహకార శారదా విద్యానిలయ భాండాగారము|9. సహకారశారదా విద్యానిలయ భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|184}}}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>mbe66rddm0xpxmf9alkjntjsdto3v5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571380</id>
      <parentid>571371</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* సంచిక 2 */</comment>
      <origin>571380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27682" sha1="f90c4tyotjhms8d9knuify7e7c77svl" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7]]
 | రచయిత =అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =సంపుటము 7
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6|సంపుటము 6]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 8|సంపుటము 8]]
 | వివరములు ={{center|12 సంచికలు}} 
|సంవత్సరం=జులై 1928
}}
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్రదేశ_గ్రంథాలయోద్యమము|1.  ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సూరి వేంకటనరసింహం|సూరి వేంకట నరసింహశాస్త్రి గారు]]}}|3=1}}
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము | 2. గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సుధీంద్రబోసు|డాక్టరు సుధీంద్రబోసుగారు]]}}|3=5}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు | 3. దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]]}}|3=8}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రామ గ్రంథాలయములు | 4.గ్రామ గ్రంథాలయములు]]}}|3=9}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ | 5. నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=10}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ | 6. కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=11}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది | 7. ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది]]}}|3=13}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము]]}}|3=15}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/రామమోహన గ్రంథాలయము | 9. రామమోహన గ్రంథాలయము]]}}|3=16}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/స్వవిషయము|10. స్వవిషయము]]}}|3=16}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2|సంచిక 2]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|1.గ్రంథములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ|ఆచంట సూర్యనారాయణ సాంఖ్యాయనశర్మగారు]]}}|3={{DJVU page link|17}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు  |2.  చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు ]]}}|3=17}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు |3. హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు ]]}}|3=21}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట |4. గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ|యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ గారు]]}}|3={{DJVU page link|22}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ|5. ౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ ]]}}|3={{DJVU page link|25}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3|సంచిక 3]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి|1. ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి]]}}|3={{DJVU page link|33}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు|2. మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|42}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము|3. సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|46}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|4. శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|47}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము|5. శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|48}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4|సంచిక 4]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ |1. అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/రత్న గ్రంధాలయము |1. రత్న గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/స్థానిక సంస్థలు |2. స్థానిక సంస్థలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత: సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి|సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి గారు]]}}|3={{DJVU page link|51}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము |3. పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము]]}}|3={{DJVU page link|56}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము |4. గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|60}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/ఆంధ్రోద్యమము |5. ఆంధ్రోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|62}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5|సంచిక 5]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ |1. అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/గ్రుడ్డి చదువరులు| 2. గ్రుడ్డి చదువరులు]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/తాత్కాలిక పాఠశాలలు| 3. తాత్కాలిక పాఠశాలలు]]}}|3={{DJVU page link|66}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.| 4. ' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.]]}}|3={{DJVU page link|70}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట| 5. నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట]]}}|3={{DJVU page link|74}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'విటికాన్' గ్రంథాలయము| 6. 'విటికాన్' గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|75}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'సహకార గ్రంథాలయము, కావలి| 7. సహకార గ్రంథాలయము, కావలి]]}}|3={{DJVU page link|80}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6|సంచిక 6]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/'హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయసభ  |1. హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయసభ ]]}}|3={{DJVU page link|81}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/గ్రంథాలయాలు నాడు నేడు| 2. గ్రంథాలయాలు నాడు నేడు]]}}|3={{DJVU page link|83}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, కల్యాణి| 3. ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, కల్యాణి]]}}|3={{DJVU page link|95}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/శ్రీ సహకార శారదా విద్యానిలయ పుస్తక భాండాగారము |7. శ్రీ సహకార శారదా విద్యానిలయ పుస్తక భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|96}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7|సంచిక 7]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/ ఆరవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ|1. ఆరవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ]]}}|3={{DJVU page link|97}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/శ్రీరామదాసాశ్రమము|2. శ్రీరామదాసాశ్రమము]]}}|3={{DJVU page link|103}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/ఈశ్వరపుస్తక భాండాగారము, కాకినాడ.|3. ఈశ్వరపుస్తక భాండాగారము, కాకినాడ]]}}|3={{DJVU page link|103}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/శ్రీరామ గ్రంథాలయము|4. శ్రీరామ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|104}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/నాల్గవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము|5. నాల్గవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము]]}}|3={{DJVU page link|105}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము|6.అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|106}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము, పొందూరు|7. గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము, పొందూరు]]}}|3={{DJVU page link|107}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/8. ఆంధ్రప్రబోధినీ గ్రంథాలయము, రాశీపురము|8. ఆంధ్రప్రబోధినీ గ్రంథాలయము, రాశీపురము]]}}|3={{DJVU page link|108}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/సారస్వత నికేతనము, వేటపాలెము|9. సారస్వత నికేతనము, వేటపాలెము]]}}|3={{DJVU page link|109}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8|సంచిక 8]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ఆంధ్ర గ్రంథాలయములకు పభ్రుత్వమువారు చేయవలసిన సహాయము|1. ఆంధ్ర గ్రంథాలయములకు పభ్రుత్వమువారు చేయవలసిన సహాయము]]}}|3={{DJVU page link|113}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ| 2. అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ]]}}|3={{DJVU page link|114}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ ఇంగ్లాండు దేశము, కేంద్ర గ్రంథాలయములు | 3. ఇంగ్లాండు దేశము, కేంద్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|119}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ శ్రీ దేశోద్ధారక ఆంధ్ర భాషానిలయము, కుక్కునూరు |4. శ్రీ దేశోద్ధారక ఆంధ్ర భాషానిలయము, కుక్కునూరు]]}}|3={{DJVU page link|120}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ గోపాలకృష్ణగ్రంథాలయము, పొందూరు|5. గోపాలకృష్ణగ్రంథాలయము, పొందూరు]]}}|3={{DJVU page link|121}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ హిందూయువ సంఘము, ఏలూరు|6. హిందూయువ సంఘము, ఏలూరు]]}}|3={{DJVU page link|123}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ పరబ్రహ్మాంధ్ర భాషానిలయము, భువనగిరి|7. పరబ్రహ్మాంధ్ర భాషానిలయము, భువనగిరి]]}}|3={{DJVU page link|125}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ శ్రీ స్వరాజ్య లక్ష్మీ పుస్తక భాండాగారము, బెజవాడ|8. శ్రీ స్వరాజ్య లక్ష్మీ పుస్తక భాండాగారము, బెజవాడ]]}}|3={{DJVU page link|126}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/శ్రీ లజపతి రాయి విద్యానిలయము, తుమ్మపూడి|9. శ్రీ లజపతి రాయి విద్యానిలయము, తుమ్మపూడి]]}}|3={{DJVU page link|126}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/శ్రీ శారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|10. శ్రీ శారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|127}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/గ్రంథస్వీకారము|11. గ్రంథస్వీకారము]]}}|3={{DJVU page link|128}}}}
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 9|సంచిక 9]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 9/రామమోహనధర్మపుస్తక భాండాగారము (బెజవాడ) | రామమోహనధర్మపుస్తక భాండాగారము (బెజవాడ) యొక్క పదునెనిమిదవ వార్షికోత్సవ సందర్భమున సంఘాధ్యక్షుని యుపన్యాసము, సహాయకార్యదర్శి నివేదిక. అధ్యక్షుకోపన్యాసము]]}}|3={{DJVU page link|129}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10|సంచిక 10]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/గ్రంథాలయాదర్శము.|1.  గ్రంథాలయాదర్శము]]}}|3={{DJVU page link|145}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/2. హెర్బరు హెూవరు|2. హెర్బరు హెూవరు.]]}}|3={{DJVU page link|149}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ శ్రీ వాణీవినోద గ్రంథాలయము, మద్రాసు|3. శ్రీ వాణీవినోద గ్రంథాలయము, మద్రాసు]]}}|3={{DJVU page link|151}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ ప్రశంసా పద్యములు|4. ప్రశంసా పద్యములు]]}}|3={{DJVU page link|152}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/మద్రాసు గ్రంథాలయ సంఘము|5. మద్రాసు గ్రంథాలయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|156}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/శ్రీ ఆంధ్రమహాజనసంఘము, మోల్మేకా (బర్మా)|6. శ్రీ ఆంధ్రమహాజనసంఘము, మోల్మేకా (బర్మా)]]}}|3={{DJVU page link|158}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయము, తిరుత్తణి. (చిత్తూరు జిల్లా)| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయము, తిరుత్తణి. (చిత్తూరు జిల్లా)]]}}|3={{DJVU page link|160}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ఉచితము|9. ఉచితము]]}}|3={{DJVU page link|160}}}}
== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12|సంచిక 11-12]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/బరోడా రాష్ట్ర గ్రంథాలయసభ|1. బరోడా రాష్ట్ర గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|161}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/గ్రంథాలయోద్యమము|2. గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|169}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమము|3. ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|173}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఆంధ్ర భారతీతీర్థ గ్రంథాలయసభ|4. ఆంధ్ర భారతీతీర్థ గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|176}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/రాయలసీమయందలి గ్రంథాలయములు|5. రాయలసీమయందలి గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|178}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/శ్రీరామచంద్ర బాలభక్త పుస్తక భాండాగారము|6. శ్రీరామచంద్ర బాలభక్త పుస్తక భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|179}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఈశ్వరపు స్తక భాండాగారము - కాకినాడ|7. ఈశ్వరపు స్తక భాండాగారము - కాకినాడ]]}}|3={{DJVU page link|181}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/శ్రీ రవీంద్ర పఠనమందిరము మడకశిర|8. శ్రీ రవీంద్ర పఠనమందిరము మడకశిర]]}}|3={{DJVU page link|182}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/సహకార శారదా విద్యానిలయ భాండాగారము|9. సహకారశారదా విద్యానిలయ భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|184}}}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>f90c4tyotjhms8d9knuify7e7c77svl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571401</id>
      <parentid>571380</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* సంచిక 1 */</comment>
      <origin>571401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27683" sha1="huo00pkvf6bqq9ma06xtdko4b6kzfc4" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7]]
 | రచయిత =అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =సంపుటము 7
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6|సంపుటము 6]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 8|సంపుటము 8]]
 | వివరములు ={{center|12 సంచికలు}} 
|సంవత్సరం=జులై 1928
}}
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్రదేశ_గ్రంథాలయోద్యమము|1.  ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సూరి వేంకటనరసింహం|సూరి వేంకట నరసింహశాస్త్రి గారు]]}}|3=1}}
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము | 2. గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సుధీంద్ర బోసు|డాక్టరు సుధీంద్రబోసుగారు]]}}|3=5}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు | 3. దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]]}}|3=8}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రామ గ్రంథాలయములు | 4.గ్రామ గ్రంథాలయములు]]}}|3=9}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ | 5. నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=10}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ | 6. కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=11}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది | 7. ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది]]}}|3=13}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము]]}}|3=15}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/రామమోహన గ్రంథాలయము | 9. రామమోహన గ్రంథాలయము]]}}|3=16}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/స్వవిషయము|10. స్వవిషయము]]}}|3=16}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2|సంచిక 2]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|1.గ్రంథములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ|ఆచంట సూర్యనారాయణ సాంఖ్యాయనశర్మగారు]]}}|3={{DJVU page link|17}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు  |2.  చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు ]]}}|3=17}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు |3. హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు ]]}}|3=21}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట |4. గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ|యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ గారు]]}}|3={{DJVU page link|22}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ|5. ౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ ]]}}|3={{DJVU page link|25}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3|సంచిక 3]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి|1. ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి]]}}|3={{DJVU page link|33}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు|2. మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|42}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము|3. సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|46}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|4. శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|47}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము|5. శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|48}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4|సంచిక 4]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ |1. అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/రత్న గ్రంధాలయము |1. రత్న గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/స్థానిక సంస్థలు |2. స్థానిక సంస్థలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత: సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి|సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి గారు]]}}|3={{DJVU page link|51}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము |3. పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము]]}}|3={{DJVU page link|56}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము |4. గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|60}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/ఆంధ్రోద్యమము |5. ఆంధ్రోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|62}}}}

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5|సంచిక 5]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ |1. అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/గ్రుడ్డి చదువరులు| 2. గ్రుడ్డి చదువరులు]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/తాత్కాలిక పాఠశాలలు| 3. తాత్కాలిక పాఠశాలలు]]}}|3={{DJVU page link|66}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.| 4. ' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.]]}}|3={{DJVU page link|70}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట| 5. నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట]]}}|3={{DJVU page link|74}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'విటికాన్' గ్రంథాలయము| 6. 'విటికాన్' గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|75}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'సహకార గ్రంథాలయము, కావలి| 7. సహకార గ్రంథాలయము, కావలి]]}}|3={{DJVU page link|80}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6|సంచిక 6]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/'హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయసభ  |1. హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయసభ ]]}}|3={{DJVU page link|81}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/గ్రంథాలయాలు నాడు నేడు| 2. గ్రంథాలయాలు నాడు నేడు]]}}|3={{DJVU page link|83}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, కల్యాణి| 3. ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, కల్యాణి]]}}|3={{DJVU page link|95}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6/శ్రీ సహకార శారదా విద్యానిలయ పుస్తక భాండాగారము |7. శ్రీ సహకార శారదా విద్యానిలయ పుస్తక భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|96}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7|సంచిక 7]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/ ఆరవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ|1. ఆరవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ]]}}|3={{DJVU page link|97}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/శ్రీరామదాసాశ్రమము|2. శ్రీరామదాసాశ్రమము]]}}|3={{DJVU page link|103}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/ఈశ్వరపుస్తక భాండాగారము, కాకినాడ.|3. ఈశ్వరపుస్తక భాండాగారము, కాకినాడ]]}}|3={{DJVU page link|103}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/శ్రీరామ గ్రంథాలయము|4. శ్రీరామ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|104}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/నాల్గవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము|5. నాల్గవ అఖిలభారత గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము]]}}|3={{DJVU page link|105}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము|6.అఖిలభారత గ్రంథాలయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|106}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము, పొందూరు|7. గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము, పొందూరు]]}}|3={{DJVU page link|107}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/8. ఆంధ్రప్రబోధినీ గ్రంథాలయము, రాశీపురము|8. ఆంధ్రప్రబోధినీ గ్రంథాలయము, రాశీపురము]]}}|3={{DJVU page link|108}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 7/సారస్వత నికేతనము, వేటపాలెము|9. సారస్వత నికేతనము, వేటపాలెము]]}}|3={{DJVU page link|109}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8|సంచిక 8]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ఆంధ్ర గ్రంథాలయములకు పభ్రుత్వమువారు చేయవలసిన సహాయము|1. ఆంధ్ర గ్రంథాలయములకు పభ్రుత్వమువారు చేయవలసిన సహాయము]]}}|3={{DJVU page link|113}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ| 2. అఖిలభారత గ్రంథాలయ మహాసభ]]}}|3={{DJVU page link|114}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ ఇంగ్లాండు దేశము, కేంద్ర గ్రంథాలయములు | 3. ఇంగ్లాండు దేశము, కేంద్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|119}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ శ్రీ దేశోద్ధారక ఆంధ్ర భాషానిలయము, కుక్కునూరు |4. శ్రీ దేశోద్ధారక ఆంధ్ర భాషానిలయము, కుక్కునూరు]]}}|3={{DJVU page link|120}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ గోపాలకృష్ణగ్రంథాలయము, పొందూరు|5. గోపాలకృష్ణగ్రంథాలయము, పొందూరు]]}}|3={{DJVU page link|121}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ హిందూయువ సంఘము, ఏలూరు|6. హిందూయువ సంఘము, ఏలూరు]]}}|3={{DJVU page link|123}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ పరబ్రహ్మాంధ్ర భాషానిలయము, భువనగిరి|7. పరబ్రహ్మాంధ్ర భాషానిలయము, భువనగిరి]]}}|3={{DJVU page link|125}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/ శ్రీ స్వరాజ్య లక్ష్మీ పుస్తక భాండాగారము, బెజవాడ|8. శ్రీ స్వరాజ్య లక్ష్మీ పుస్తక భాండాగారము, బెజవాడ]]}}|3={{DJVU page link|126}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/శ్రీ లజపతి రాయి విద్యానిలయము, తుమ్మపూడి|9. శ్రీ లజపతి రాయి విద్యానిలయము, తుమ్మపూడి]]}}|3={{DJVU page link|126}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/శ్రీ శారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|10. శ్రీ శారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|127}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 8/గ్రంథస్వీకారము|11. గ్రంథస్వీకారము]]}}|3={{DJVU page link|128}}}}
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 9|సంచిక 9]]&lt;/center&gt;==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 9/రామమోహనధర్మపుస్తక భాండాగారము (బెజవాడ) | రామమోహనధర్మపుస్తక భాండాగారము (బెజవాడ) యొక్క పదునెనిమిదవ వార్షికోత్సవ సందర్భమున సంఘాధ్యక్షుని యుపన్యాసము, సహాయకార్యదర్శి నివేదిక. అధ్యక్షుకోపన్యాసము]]}}|3={{DJVU page link|129}}}}

== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10|సంచిక 10]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/గ్రంథాలయాదర్శము.|1.  గ్రంథాలయాదర్శము]]}}|3={{DJVU page link|145}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/2. హెర్బరు హెూవరు|2. హెర్బరు హెూవరు.]]}}|3={{DJVU page link|149}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ శ్రీ వాణీవినోద గ్రంథాలయము, మద్రాసు|3. శ్రీ వాణీవినోద గ్రంథాలయము, మద్రాసు]]}}|3={{DJVU page link|151}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ ప్రశంసా పద్యములు|4. ప్రశంసా పద్యములు]]}}|3={{DJVU page link|152}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/మద్రాసు గ్రంథాలయ సంఘము|5. మద్రాసు గ్రంథాలయ సంఘము]]}}|3={{DJVU page link|156}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/శ్రీ ఆంధ్రమహాజనసంఘము, మోల్మేకా (బర్మా)|6. శ్రీ ఆంధ్రమహాజనసంఘము, మోల్మేకా (బర్మా)]]}}|3={{DJVU page link|158}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయము, తిరుత్తణి. (చిత్తూరు జిల్లా)| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయము, తిరుత్తణి. (చిత్తూరు జిల్లా)]]}}|3={{DJVU page link|160}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 10/ఉచితము|9. ఉచితము]]}}|3={{DJVU page link|160}}}}
== &lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12|సంచిక 11-12]]&lt;/center&gt; ==
{{p|fs150|ac}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/బరోడా రాష్ట్ర గ్రంథాలయసభ|1. బరోడా రాష్ట్ర గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|161}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/గ్రంథాలయోద్యమము|2. గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|169}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమము|3. ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|173}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఆంధ్ర భారతీతీర్థ గ్రంథాలయసభ|4. ఆంధ్ర భారతీతీర్థ గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|176}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/రాయలసీమయందలి గ్రంథాలయములు|5. రాయలసీమయందలి గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|178}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/శ్రీరామచంద్ర బాలభక్త పుస్తక భాండాగారము|6. శ్రీరామచంద్ర బాలభక్త పుస్తక భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|179}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/ఈశ్వరపు స్తక భాండాగారము - కాకినాడ|7. ఈశ్వరపు స్తక భాండాగారము - కాకినాడ]]}}|3={{DJVU page link|181}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/శ్రీ రవీంద్ర పఠనమందిరము మడకశిర|8. శ్రీ రవీంద్ర పఠనమందిరము మడకశిర]]}}|3={{DJVU page link|182}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 11-12/సహకార శారదా విద్యానిలయ భాండాగారము|9. సహకారశారదా విద్యానిలయ భాండాగారము]]}}|3={{DJVU page link|184}}}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>huo00pkvf6bqq9ma06xtdko4b6kzfc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26198</id>
    <revision>
      <id>571355</id>
      <parentid>538283</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4360" sha1="3m7qev733hfsy0uco6c2dt9p365z1si" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]
 | రచయిత = అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 6/సంచిక 9|సంచిక 9]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2|సంచిక 2]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=&quot;3&quot; to=&quot;3&quot; header=&quot;&quot; fromsection=&quot;&quot; tosection=&quot;&quot;&gt;&lt;/pages&gt;

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt;==
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్రదేశ_గ్రంథాలయోద్యమము|1.  ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సూరి వేంకట నరసింహశాస్త్రి|సూరి వేంకట నరసింహశాస్త్రి గారు]]}}|3=1}}
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము | 2. గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:సుధీంద్రబోసు|డాక్టరు సుధీంద్రబోసుగారు]]}}|3=5}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు | 3. దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]]}}|3=8}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/గ్రామ గ్రంథాలయములు | 4.గ్రామ గ్రంథాలయములు]]}}|3=9}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ | 5. నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=10}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ | 6. కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ]]}}|3=11}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది | 7. ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది]]}}|3=13}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము| 8. శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము]]}}|3=15}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/రామమోహన గ్రంథాలయము | 9. రామమోహన గ్రంథాలయము]]}}|3=16}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_7/జూలై_1928/స్వవిషయము|10. స్వవిషయము]]}}|3=16}}

{{PD-India}}

[[వర్గం:UDC 021(051)]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>3m7qev733hfsy0uco6c2dt9p365z1si</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>26200</id>
    <revision>
      <id>571363</id>
      <parentid>230276</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2870" sha1="ph6pl7hpm1772wlccj4o33yz3gt3sqd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
==గ్రంథాలయ సర్వస్వము.==
}}
{{Center|
===సంపు. 7  బెజవాడ - జూలై 1928.     సంచిక 1.===
}}

{{Center|
==ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము.==
}}
{{Center|
{{p|fs125}}పూర్వచరిత్ర: కావలసిన అభివృద్ధి.&lt;/p&gt;
}}

ఆంధ్రోద్యమము యొక్క ----- నొప్పు ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమ పూర్వచరిత్రను సింహావలోకనముగ పరిశీలించినచో అందు కావలసిన యభివృద్ధికి సూచనలు గోచరించుటయే గాక మాతృదేశమును ప్రస్తుతకాలమున కలవరపెట్టుచున్న అనేక సమస్యలకు సమాధానము వచ్చుననుట నిశ్చయము.

ఈ యుద్యమము యొక్క పరమప్రాప్యము ప్రజల జ్ఞానాభివృద్ధి. ఈఫలప్రాప్తికొర కవలంబించవలసిన సాధనవిధానమును గూర్చి భేదాభిప్రాయము లుండుటకు తావులేదు. కావున ఇప్పుడు మనదేశమున పెచ్చుపెరిగిన కులకక్షలు, మతద్వేషములు, రాజకీయ పక్షముల ననుసరించి యుండెడి వైషమ్యములకును స్థానమీయక గ్రంథాలయముల పక్షమున ప్రథమదశయందు జరిగిన కృషియంతయు సర్వజన సమ్మతమై సర్వజన సహకారమును పొంది &quot;సర్వేజనాస్సుఖినోభవన్తు&quot; యను యార్యోక్తికి యుదాహరణమని చెప్పుటకు తగిన విధముగ ప్రవర్తించినది. అందుకే అప్పటి పల్లెటూరు గ్రంథాలయముల యందేమి, బస్తీ గ్రంథాలయముల యందేమి, వేరువేరు అంతరములు గలవారందరు ఏకత్ర సమావేశమై అన్యోన్యాభివృద్ధికి తోడ్పడుచుండిరి. అప్పటికాలము వేరు, ఇప్పటి దినములువేరు. అప్పుడు గ్రంథాల యోద్యమ మంతయు ప్రజాయత్తమైయుండి అందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ph6pl7hpm1772wlccj4o33yz3gt3sqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571367</id>
      <parentid>571363</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2697" sha1="1cbxptgs31jquyy3oyddc5knfg73xc1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
==ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము.==}}
{{Center|
{{p|fs125}}పూర్వచరిత్ర: కావలసిన అభివృద్ధి.&lt;/p&gt;}}

ఆంధ్రోద్యమము యొక్క ----- నొప్పు ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమ పూర్వచరిత్రను సింహావలోకనముగ పరిశీలించినచో అందు కావలసిన యభివృద్ధికి సూచనలు గోచరించుటయే గాక మాతృదేశమును ప్రస్తుతకాలమున కలవరపెట్టుచున్న అనేక సమస్యలకు సమాధానము వచ్చుననుట నిశ్చయము.

ఈ యుద్యమము యొక్క పరమప్రాప్యము ప్రజల జ్ఞానాభివృద్ధి. ఈఫలప్రాప్తికొర కవలంబించవలసిన సాధనవిధానమును గూర్చి భేదాభిప్రాయము లుండుటకు తావులేదు. కావున ఇప్పుడు మనదేశమున పెచ్చుపెరిగిన కులకక్షలు, మతద్వేషములు, రాజకీయ పక్షముల ననుసరించి యుండెడి వైషమ్యములకును స్థానమీయక గ్రంథాలయముల పక్షమున ప్రథమదశయందు జరిగిన కృషియంతయు సర్వజన సమ్మతమై సర్వజన సహకారమును పొంది &quot;సర్వేజనాస్సుఖినోభవన్తు&quot; యను యార్యోక్తికి యుదాహరణమని చెప్పుటకు తగిన విధముగ ప్రవర్తించినది. అందుకే అప్పటి పల్లెటూరు గ్రంథాలయముల యందేమి, బస్తీ గ్రంథాలయముల యందేమి, వేరువేరు అంతరములు గలవారందరు ఏకత్ర సమావేశమై అన్యోన్యాభివృద్ధికి తోడ్పడుచుండిరి. అప్పటికాలము వేరు, ఇప్పటి దినములువేరు. అప్పుడు గ్రంథాల యోద్యమ మంతయు ప్రజాయత్తమైయుండి అందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1cbxptgs31jquyy3oyddc5knfg73xc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571370</id>
      <parentid>571367</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2688" sha1="8s1vqwew2wi3rcfgz9coyw4x7t72g9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము&lt;/p&gt;
{{p|fs125|ac}}పూర్వచరిత్ర: కావలసిన అభివృద్ధి.&lt;/p&gt;
ఆంధ్రోద్యమము యొక్క ----- నొప్పు ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమ పూర్వచరిత్రను సింహావలోకనముగ పరిశీలించినచో అందు కావలసిన యభివృద్ధికి సూచనలు గోచరించుటయే గాక మాతృదేశమును ప్రస్తుతకాలమున కలవరపెట్టుచున్న అనేక సమస్యలకు సమాధానము వచ్చుననుట నిశ్చయము.

ఈ యుద్యమము యొక్క పరమప్రాప్యము ప్రజల జ్ఞానాభివృద్ధి. ఈఫలప్రాప్తికొర కవలంబించవలసిన సాధనవిధానమును గూర్చి భేదాభిప్రాయము లుండుటకు తావులేదు. కావున ఇప్పుడు మనదేశమున పెచ్చుపెరిగిన కులకక్షలు, మతద్వేషములు, రాజకీయ పక్షముల ననుసరించి యుండెడి వైషమ్యములకును స్థానమీయక గ్రంథాలయముల పక్షమున ప్రథమదశయందు జరిగిన కృషియంతయు సర్వజన సమ్మతమై సర్వజన సహకారమును పొంది &quot;సర్వేజనాస్సుఖినోభవన్తు&quot; యను యార్యోక్తికి యుదాహరణమని చెప్పుటకు తగిన విధముగ ప్రవర్తించినది. అందుకే అప్పటి పల్లెటూరు గ్రంథాలయముల యందేమి, బస్తీ గ్రంథాలయముల యందేమి, వేరువేరు అంతరములు గలవారందరు ఏకత్ర సమావేశమై అన్యోన్యాభివృద్ధికి తోడ్పడుచుండిరి. అప్పటికాలము వేరు, ఇప్పటి దినములువేరు. అప్పుడు గ్రంథాల యోద్యమ మంతయు ప్రజాయత్తమైయుండి అందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8s1vqwew2wi3rcfgz9coyw4x7t72g9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>26201</id>
    <revision>
      <id>571366</id>
      <parentid>453397</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3307" sha1="5y82hbiek3jbcld2q70t4iyph7kojl1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;9A&quot; /&gt;పడి యుండినచో పని తృప్తికరముగా జరుగదు. కాని అట్టి వార్షికవిరాళములు బంధకములై యుండగూడదు.
{{right|-సూరి వేంకట నరసింహశాస్త్రి}}
&lt;section end=&quot;9A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;9A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;9A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;9B&quot; /&gt;{{Center|
{{p|fs150}}గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము
{{p|fs100}}(డాక్టరు సుధీంద్రబోసుగారు)
}}
అమెరికా దేశమందు పట్టణములయందేగాక పల్లెలయందు గూడ కలిసి పదునెనిమిది వేల గ్రంథాలయములు గలవు. ఈగ్రంథాలయములు ప్రభుత్వము వారిచేతను, వ్యక్తులవలననుగూడ నిర్వహింపబడుచున్నవి. మనదేశమందు మసీదులు, చెర్చిలు, దేవాలయములు కలసి ఎన్నిగలవో, అమెరికా దేశమం దన్నిగ్రంథాలయములు గలవు. అందుచేత వానికొరకై ఖర్చుపడుద్రవ్యము అసంఖ్యాకమైయున్నది.

మనదేశమందు గ్రంథాలయముల యుపయోగము కొలదిజనులకుమాత్రమే ప్రత్యేకింపబడి యున్నది. అమెరికా దేశమందలి గ్రంథాలయోద్యమమును గూర్చి చదువుకొనుటకై, ఐరోపా దేశమునుండి అనేకమందిని పంపుచున్నారు. మనదేశమునుండి ఎంతమందిని పంపినారు? అమెరికాదేశమందలి గ్రంథాలయము జనులందరియొక్క యుపయోగము నిమిత్తమును ఏర్పడినది. అందుచేత నిరోధములేమియు లేకుండ ఆదేశమందలి గ్రంథాలయములు జనులందరికిని అందుబాటులో నుండును. మానవుని విజ్ఞానమునకు ఆవశ్యకములైన శాస్త్ర గ్రంథములు, చరిత్ర గ్రంథములు మొదలగు అన్ని శాఖల గ్రంథములును వానియందు దొరకును. చదువరికి కావలసిన సదుపాయము లన్నింటిని గ్రంథాలయములు చేయుచుండును.

ఆదేశ గ్రంథాలయము లన్నింటియందును చదువుకొనుటకు ప్రత్యేకగదు లుండును. పరిశోధన చేయువారు ప్రత్యేకముగా పరి
&lt;section end=&quot;9B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5y82hbiek3jbcld2q70t4iyph7kojl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26216</id>
    <revision>
      <id>571400</id>
      <parentid>453422</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1158" sha1="s4gdlzxwtdojn00l9085xee7sx8pd1p" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = సుధీంద్ర బోసు
| అనువాదం=
 | విభాగము  =గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము|ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయోద్యమము]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు|దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=9 fromsection=&quot;9B&quot; to=14 tosection=&quot;14A&quot;  /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>s4gdlzxwtdojn00l9085xee7sx8pd1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26217</id>
    <revision>
      <id>571382</id>
      <parentid>453421</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1175" sha1="m5i3wrlotc3han83pd1725myase48mz" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =దాసు త్రివిక్రమరావు గారు
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము|గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/గ్రామ గ్రంథాలయములు|గ్రామ గ్రంథాలయములు]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=14 fromsection=&quot;14B&quot; to=15 tosection=&quot;15A&quot;/&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>m5i3wrlotc3han83pd1725myase48mz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/గ్రామ గ్రంథాలయములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26218</id>
    <revision>
      <id>571383</id>
      <parentid>539770</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="7ca6f2ww2ugydfzu5pavrfxktrhbgf0" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =గ్రామ గ్రంథాలయములు
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/దాసు త్రివిక్రమరావు గారు|దాసు త్రివిక్రమరావు గారు]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ|నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=15 fromsection=&quot;15B&quot; to=16 tosection=&quot;16A&quot; /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>7ca6f2ww2ugydfzu5pavrfxktrhbgf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26220</id>
    <revision>
      <id>571411</id>
      <parentid>453426</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="4zd7ejukpx03xenzzqzmu16gn8gyhec" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ|నైజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది|ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=17 fromsection=&quot;17B&quot; to=19 tosection=&quot;19A&quot;/&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>4zd7ejukpx03xenzzqzmu16gn8gyhec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26221</id>
    <revision>
      <id>571408</id>
      <parentid>453428</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1093" sha1="3ehoczkey0vc6xfezckn3z0oj2mnsm8" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ|కళింగదేశ గ్రంథాలయ సభ]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము|శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=19 fromsection=&quot;19B&quot; to=21 tosection=&quot;21A&quot; /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>3ehoczkey0vc6xfezckn3z0oj2mnsm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26222</id>
    <revision>
      <id>571409</id>
      <parentid>539771</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="2x3wwwvxy222cbqtcmf8gzuspcep3yc" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది|ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సభ - దక్షిణాది]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/రామమోహన గ్రంథాలయము|రామమోహన గ్రంథాలయము]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=21 fromsection=&quot;21B&quot; to=22 tosection=&quot;22A&quot;/&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>2x3wwwvxy222cbqtcmf8gzuspcep3yc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/రామమోహన గ్రంథాలయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26223</id>
    <revision>
      <id>571414</id>
      <parentid>539772</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="08jqaoh2knrnmcwquwx3ce610ue5r4x" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =రామమోహన గ్రంథాలయము
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము|శ్రీ సరస్వతీ నిలయ గ్రంథాలయము]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/స్వవిషయము|స్వవిషయము]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=22 fromsection=&quot;22B&quot; to=22 tosection=&quot;22B&quot; /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>08jqaoh2knrnmcwquwx3ce610ue5r4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/స్వవిషయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26224</id>
    <revision>
      <id>571416</id>
      <parentid>453432</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="dhl65l8lxtk1fghyv2119cctbt5d5kn" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | రచయిత = 
| అనువాదం=
 | విభాగము  =స్వవిషయము
 | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/రామమోహన గ్రంథాలయము|రామమోహన గ్రంథాలయము]]
 | తదుపరి =[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf&quot; from=22 fromsection=&quot;22C&quot; to=22 /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>dhl65l8lxtk1fghyv2119cctbt5d5kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>35385</id>
    <revision>
      <id>571754</id>
      <parentid>203778</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:53:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571754</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="8yskdiyrg0zu5ldvuiaabpru4ryvay1" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులు స్వీయచరిత్ర]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమ భాగము
|రచయిత=[[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య|కొండా వెంకటప్పయ్య]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=6
|పురోగతి=T
|పుటలు=&lt;pagelist 
1to5=-
6=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
7=&quot;ప్రవి&quot;
8=&quot;తొలిపలుకు&quot;
9=-
10to11=&quot;విజ్ఞప్తి&quot;
12to13=&quot;విషయసూచి&quot;
14=1
29=&quot;బొమ్మ&quot;
30=16 31=- 32=17
97=- 98=- 99=82
183=- 184=dpl 185=166 187=&quot;బొమ్మ&quot; 188=168 189=-
190=169
254=239
258to262=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు={{పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/12}}
{{పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/13}}
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>8yskdiyrg0zu5ldvuiaabpru4ryvay1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571755</id>
      <parentid>571754</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571755</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="783" sha1="mvmhh2c0xgg4vpaidk2wdw07i68q6wc" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులు స్వీయచరిత్ర]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమ భాగము
|రచయిత=[[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య|కొండా వెంకటప్పయ్య]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=6
|పురోగతి=T
|పుటలు=&lt;pagelist 
1to5=-
6=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
7=&quot;ప్రవి&quot;
8=&quot;తొలిపలుకు&quot;
9=-
10to11=&quot;విజ్ఞప్తి&quot;
12to13=&quot;విషయసూచి&quot;
14=1
29=&quot;బొమ్మ&quot;
30=16 31=- 32=17
97=- 98=- 99=82
183to184=dpl 185=166 187=&quot;బొమ్మ&quot; 188=168 189=-
190=169
254=239
258to262=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు={{పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/12}}
{{పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/13}}
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>mvmhh2c0xgg4vpaidk2wdw07i68q6wc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571758</id>
      <parentid>571755</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:56:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571758</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="8ei9fejsx8d7r9976oqwhdw95v691ge" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులు స్వీయచరిత్ర]]
|భాష=te
|సంపుటి=ప్రథమ భాగము
|రచయిత=[[రచయిత:కొండా వెంకటప్పయ్య|కొండా వెంకటప్పయ్య]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=విజయవాడ
|సంవత్సరం=1952
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=6
|పురోగతి=T
|పుటలు=&lt;pagelist 
1to5=-
6=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
7=&quot;ప్రవి&quot;
8=&quot;తొలిపలుకు&quot;
9=-
10to11=&quot;విజ్ఞప్తి&quot;
12to13=&quot;విషయసూచి&quot;
14=1
29=&quot;బొమ్మ&quot;
30=16 31=- 32=17
97to98=dpl 99=82
183to184=dpl 185=166 187=&quot;బొమ్మ&quot; 188=168 189=-
190=169
254=239
258to262=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు={{పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/12}}
{{పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/13}}
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>8ei9fejsx8d7r9976oqwhdw95v691ge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/183</title>
    <ns>104</ns>
    <id>35472</id>
    <revision>
      <id>571756</id>
      <parentid>203601</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571756</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>35970</id>
    <revision>
      <id>571761</id>
      <parentid>231981</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571761</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>36129</id>
    <revision>
      <id>571759</id>
      <parentid>203590</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>36132</id>
    <revision>
      <id>571760</id>
      <parentid>203593</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571760</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>37325</id>
    <revision>
      <id>571364</id>
      <parentid>230278</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3865" sha1="to8k9f5bm915ftfx6nr2ldbl9mfrrxo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మనదేశపు ప్రజలలో చాలమంది ప్రైమరీ పాఠశాల చదువుతో చాలించెడువా రున్నారు. మరికొందరు లోవరుసెకండరీ చదువుతో చాలించుదురు వీ రందరు పెల్లెటూండ్లయందును, బస్తీలందును ఏదియో సామాన్యపు  వృత్తుల నవలంబించి జీవించువారై యున్నారు. వీరిలో పెక్కుమంది ధనములేనివారు. వీరికున్న కొద్దిచదువు అనర్థ హేతువుగా నున్నదిగాని లాభించుటలేదు. వీరికన్న ఎక్కువమంది విద్యాగంధ మేమియు లేనివారు. ఈ రెందుతరగతుల వారి జ్ఞానాభివృద్ధిని చేయగల ధర్మసంస్థలు స్థాపించుట ఆవశ్యకర్తవ్యము. ఈసంస్థలుఎవ్వి? వానిని నడుపగలవా రెవరు? వానికి సొమ్ము ఎచ్చటనుండి రాగలదు? అను ప్రశ్నలకు జవాబు నిర్ధారణ చేసికొనవలసియున్నది
{{center|
{{p|fs125}}ఈ సంస్థలు ఏవ్వి? యనునది మొదటిప్రశ్న.
}}
పల్లెటూండ్ల వెంటను బస్తీల వెంటను వెళ్ళి ప్రజల కవసరమగు యంశములనుగూర్చి వారికి తెలియు విధమున యుపన్యసించగల సంచార భొధకులుండుట మొదటి యవసరము. వీరి యుపన్యాసములకు సాధకముగా నుండుటకు చులకనభాషలో వ్రాసిన కరపత్రముల ప్రచురించుటయు, మ్యాజిక్కులాంతరు సహాయమును చేకూర్చుటయు అవశ్య కర్తవ్యము.

ఇట్టి ప్రయత్నము నీమధ్య మన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము వారు ఉద్యమించిరి గాని అది ఫలోన్ముఖమైనట్లు కనుపడదు. ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమ పక్షమున ఈపని ప్రారంభించి సాగించినచో మన ప్రజలయందు దట్టముగా వ్యాపించియున్న అజ్ఞానము నశించును. ప్రజల యజ్ఞానమునే యాధారము చూచుకొని వారివలన అన్యాయముగా ప్రాతినిధ్యమును సంపాదించు యుపద్రవము ఈమూలమున నిర్మూలము కాగలదు. ప్రజల యార్థికస్థితిని బాగుపర్చుకొను మార్గములు ఈమూలమున ప్రజల కలవడును. పరదేశముల స్థితిగతులును, అచ్చటి ప్రజలు అభివృద్ధి జందెడి సాధనములును ఈవిధానము ననుసరచి ప్రజలకు బోధించి ఆవిధముగ వారల నభివృద్ధికి దేవచ్చును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>to8k9f5bm915ftfx6nr2ldbl9mfrrxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandaalayasarvasvamu sanputi 7sanchika 1jul1928.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>37326</id>
    <revision>
      <id>571365</id>
      <parentid>230279</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3841" sha1="2o47ylydd0jfmyljrsib3kfg6zfw6ei" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nrgullapalli&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వెనుకటి తరగతివారికన్న కొంత విద్యాగంధము కల్గి తమంతట తాము విద్యాభివృద్ధి చేసికొనలేనివారు మరియొక తరగతివారు. వీరి యుపయోగము కొరకు తగిన కూడలి స్థానములందు తాత్కాలికపాఠశాలలు పెట్టవచ్చును. వీటిని ప్రతిదినము సామాన్య పాఠశాలలవలె నడుప నవసరములేదు. వారమునకు గంట మొదలు రెండు గంటలవర కుంచిన చాలును. ఆయాప్రాంతముల నుండు విద్యార్థుల యవసరములను బట్టియు అభిరుచులను బట్టియు బోధానాంశములను మార్చవచ్చును.

ఇక తమంతట తామే జ్ఞానాభివృద్ధి చేసికొన గలవారు మరియొక తరగతివారు. వీరల యుపయోగముకొరకు సంచార గ్రంథాలయ పేటికలును స్థాయి గ్రంథాలయములును స్థాపించవలసి యున్నది.
{{center|
{{p|fs125}}ఈ సంస్థలు నడుపువారెవరు?
}}
తాత్కాలికపు పాఠశాలలను నడుపుటకు ఆయాప్రాంతములందు స్థాపించబడియుండు సెకండరీ పాఠశాలలయందలి ఉపాధ్యాయులు మిక్కిలి యుపకరింతురు. సంచారోపన్యాసకులను పంపుటయు కరపత్రములను ప్రచురణచేయుటయు, తాత్కాలిక పాఠశాలలో జరుగు విద్యాభ్యాసమును తగుపద్ధతుల నడుచునట్లు చేయుటయు ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘముయొక్క విధిగా నుండవలెను. అందు కనుబంధముగ జిల్లాసంఘము లుండవలెను. సంచార గ్రంథాలయ పేటికలను స్థాపించి గ్రామములవెంట త్రిప్పుట లోకలు బోర్డుల మూలమునను మ్యూన్సిపాల్టీలవల్లను జరుపవచ్చును.

పూర్వమువలె కేవలము ప్రజలనుండి ఈసంస్థకు ద్రవ్యము చేకూరదు. మరియు అనధికారులు మాత్రమే నడుపు సంస్థకు నిరంతర కృషి యుండవలెనన్న కొన్ని కట్టుదిట్టము లుండవలెను తప్పక వచ్చెడి ద్రవ్యాదాయ ముండవలెను. స్థానిక ప్రభుత్వమునుండియి స్థానిక స్వపరిపాలనా సంఘములనుండియు వచ్చెడి వార్షికవిరాళములచే ఈ గ్రంథాలయసంస్థలు నడుపుట యవసరము. కేవలము అప్పుడప్పు డిచ్చు యథేచ్ఛాదానముల మీదనే ఈసంస్థలు ద్రవ్యముకొరకై యాధార&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2o47ylydd0jfmyljrsib3kfg6zfw6ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>37475</id>
    <revision>
      <id>571757</id>
      <parentid>203603</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571757</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85011</id>
    <revision>
      <id>571389</id>
      <parentid>309821</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5332" sha1="tn5cdnp7mbb9ezyra705ywbdbtv5i6i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||నరసభూపాలీయము|13}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నేరాజురత్నోపహారానుభవభూతి, రుద్రునెమ్ములదండరోఁతి మానె
నేరాజుకాంతనాగారారచనకేళి, భవునకు గిరు లెక్కుపాటు మానె&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జలధి దేవేరిఁ గావేరి జనులు సూడ, కుండ నాచ్ఛాదన మొనర్చునొఱపు మెఱయ
నుభయతటములఁ దరుపఙ్క్తు లునిచె నేనృ, పాలుఁ డతఁ డొప్పుఁ గలికాలచోళవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=35}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అతఁడు మహాదిగంతవిజయం బొనరించి సురాద్రియౌల ను
న్నతనిజమీనలాంఛన మొనర్చుటకై గిరిరాజుఁ ద్రిప్ప న
ప్రతిమతదీయదోర్యుగభరభ్రమితాచలశృంగసంగతా
మితజనరూఢి నేఁడును భ్రమించుఁ దదగ్రగతిన్ గ్రహావళుల్.&lt;/poem&gt;|ref=36}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీలఁ జెలువొందు నాకలికాలచోళ, కుంభినినాథుకులమున సంభవించె
ఘనఖనిక్షోణిరత్నంబు గలుగురీతి, భోగసౌభాగ్యసురరాజు పోచిరాజు.&lt;/poem&gt;|ref=37}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనకీర్తికబరవాహిని యీడుగామికి, నమ్మహానదితోడియమున సాక్షి
తనప్రతాపస్ఫూర్తి కినువేఁడి సరిగామి, కతనిబింబము దూఱునరులు సాక్షి
తనధైర్యమహిమకుఁ గనకాద్రి ప్రతిగామి, కచటఁ గాఁపున్నగోత్రాల సాక్షి
తనకాంతికి మృగాంకుఁ డెనగామి కతనితో, సరిపొత్తు మనుకర్మసాక్షి సాక్షి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గాఁగ విలసిల్లు ననుపమక్షాత్త్రధర్మ, పరత నృపపఙ్క్తి కితఁ డోజబంతి యనఁగ
రాజమృగరాజు వైభవరాజరాజు, భూరిసౌందర్యరతిరాజు పోచిరాజు.&lt;/poem&gt;|ref= 38}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆపోచిరాజువంశసు, ధాపారావారమునకుఁ దారాపతియై
యే పొందుఁ దిరుమలక్షో, ణీపాలుఁ డనంతకీర్తినిత్యోజ్జ్వలుఁడై.&lt;/poem&gt;|ref=39}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రక్షించినాఁడు హిరణ్యధారావృష్టిఁ, జతురార్థిసంఘాతచాతకముల
శిక్షించినాఁ డుగ్రకౌక్షేయపవిధారఁ, బ్రతిపక్షగిరిలక్షపక్షగరిమ
వీక్షించినాఁడు సద్విభవావహవివాహ, సదనంబుఁ గదనంబు సరియకాఁగఁ
బ్రోక్షించినాఁడు సంపూర్ణదయాధార, వితతావదాతపావృతులమీఁద&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నతఁడు రాజన్యమాత్రుఁడు యపరశిఖరి, చరమగహ్వరబంహిష్టజరఠతిమిర
పటలపాటనపటుమహాభాస్వరుండు, రాజకులహేళి తిరుమలరాయమౌళి.&lt;/poem&gt;|ref=40}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈరాజశిఖామణికిన్, ధీరాత్ములు తనయు లైరి తిప్పువిభుఁడు గం
భీరరుణాంభోరాశి య, పారకృపమూర్తి వల్లభక్షితిపతియున్.&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అందగ్రజుండు.&lt;/poem&gt;|ref=42}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనజయధ్వజమారుతములు వైరికిరీట, ఖచితసన్మణిదీపకళల మలుపఁ
దనశిలీముఖము లుద్ధతవిరోధిశిరోధి, జలశోణితరసాసవము లానఁ
దనతేజము లరాతిధరణీశమదవతీ, కబరికానిబిడాంధకార మడఁప
దనవాహినీప్రౌఢిదర్పితప్రతికూల, భూమిభృన్మదభేదమునఁ దలిర్ప&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tn5cdnp7mbb9ezyra705ywbdbtv5i6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>85309</id>
    <revision>
      <id>571397</id>
      <parentid>309818</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571397</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5119" sha1="lm0eyqtb7bxvyctkngnd64b9srlrajv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||నరసభూపాలీయము|15}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భూనుతశౌర్యుఁ డోబనృపపుంగవుఁ డుగ్రరణోర్విభీమబా
హానిశితాసిధార నవతాహితకోటియుదన్తహస్తము
ల్పూని హరింపఁ దద్గళితభూరిసమున్నతఖడ్గము ల్పర
స్థానము చేసిన ట్లమరు సారెకు వారికి నూర్థ్వయాత్రకున్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డోబళాంబయం ద, ప్రతిముని నోభనృపాలు రామమహీశున్
క్షితి గాంచె విద్యయం ద,ద్భుతధీనిధి వినయబోధములఁ గాంచుగతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తదనుజుఁడు వరదభూపతి, సుదతీమకరాంకుఁ డమరు సురపురవనితా
విదితవరదానచాతురి, గదిసిన యాత్మీయనామకము సార్థముగన్. &lt;/poem&gt;|ref=55}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తత్క్రమంబున. &lt;/poem&gt;|ref=56}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అవనినభోంతరం బాస్యరంధ్రము గాఁగ, ఘనపంక్తిమోము పైకప్పు గాఁగ
హిమశైలవింధ్యశైలములు కొమ్ములు గాఁగఁ, బూర్ణచంద్రుండు మూఁపురము గాఁగ
శరధులు నాలుగు గొరిజపట్టులు గాఁగ, నైలింపనది గంగడోలు గాఁగ
వాసుకి యాభీలవాలదండము గాఁగఁ, దారకల్ కింకిణీతతులు గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గరిమఁ జెన్నొందు బసవశంకరమహాంక, మాజి నేరాజశేఖరుం డావహించె
నతఁడు నిలువెల్ల మగఁటిమి యనఁగఁ బరఁగు, రామవిభుతిప్పశౌరి నిర్వారితారి.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బలధూతధూళిచేఁ బందిళ్లు సమకట్టి, యహితరక్తము కలయంపి చల్లి
వనయశోరుచివితాననితానములు గట్టి, వివిధవాద్యధ్వను ల్వెలయఁ జేసి
విమతాస్థిపటలచూర్ణముల ముగ్గులు పెట్టి, ద్విజపరంపరలకు విం దొనర్చి
దళితారికుంభిముక్తాఫలంబులసేస, చల్లి ప్రతాపాగ్ని సాక్షి గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మెఱయు నేరాజు విజయలక్ష్మీవివాహ, విదితసన్నాహుఁడై యతఁ డదురుగుండె
పిఱికికండయు లేనిగభీరఘోర, రణజయోత్సాహి పానెమరామవిభుఁడు. &lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అతని సహోదరుండు చతురంబుధివేష్టితభూధురంధరుం
డతులితశౌర్యభీకరభుజాగ్రుఁడు వేంకటరాజు వొల్చు నా
క్షితిపతి దానవాసనల ఖేచరశాఖిఁ దిరస్కరింపఁగా
వితతతదీయదుర్యశము విస్ఫుట మౌ నలిమండలాకృతిన్. &lt;/poem&gt;|ref=59}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈవంశకర్త యగుతి, ప్పాననిపాలునకుఁ గూరియనుజన్ముఁడు దా
నై వెలయు న్వల్లభధా, త్రీవల్లభుఁ డఖలరాజతేజోనిధియై. &lt;/poem&gt;|ref=60}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కమలాప్త కమలాప్త కమలాప్తసన్నిభుం, డేవిభుండు రుచి ప్రభావ దయల
గోరాజ గోరాజ గోరాజసంకాశుఁ, డేరాజు మతి భోగ గౌరవముల
హరిపుత్త్ర, హరిపుత్త్ర హరిపుత్త్ర సదృశుఁ డే, ధన్యుండు జయరూప దాసవిధుల
నాగారి నాగారి నాగారికల్పుఁ డే, మేటి ప్రాభవ వేగ పాటవముల&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lm0eyqtb7bxvyctkngnd64b9srlrajv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>92127</id>
    <revision>
      <id>571406</id>
      <parentid>309822</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:49:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571406</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4905" sha1="izbb49v5w02ckiyo8aokboe8s7ahsv4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||నరసభూపాలీయము|17}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నితనికరుణాంబురాశిసంభృతతరంగ, సంగతం బైనమనమున సంచరించి
శౌరి నారాయణుం డయ్యె జగతి ననుచు, సుకవులు నుతింతు రౌబళక్షోణివిభుని.&lt;/poem&gt;|ref=68}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తత్క్రమంబున.&lt;/poem&gt;|ref=69}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;చతురాననాధికశ్రుతిహితశీలుఁడై, విబుధాన్నదానప్రవీణుఁ డగుచు
వసుమతీభారధూర్వహుఁడై నృసింహతా, భ్రాజియై బలిశిరోరత్న మగుచు
నర్జునకరగర్వహరణసత్కీర్తియై, యతనుశాత్రవధర్మహారి యగుచుఁ
గామపాలాఖ్యుఁడై గరిమసర్వజ్ఞుఁడై, నరవరోచిత మైననడత యెఱిఁగి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;శౌరి బహురూపవిహరణశ్రమముఁ జెంద, లేక యన్నిగుణంబులు నేకమూర్తి
యంచు నిరవొందఁ జేసినయట్లు వొల్చు, మూర్తిక్తినిర్జితరతిరాజు మూర్తిరాజు.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చిరతరకీర్తి మూర్తినృపశేఖరుఁ డాహవదుర్మదారిభూ
పరులఁ గరాగ్రలోలకరవాలముఖమ్మున గ్రుచ్చి యెత్తుఁ ద
ద్వరశరణాభిలాషయుతవాసనలోకవివిలాసినీపరం
పరలకు వీరు వల్లభులు పట్టుఁ డటంచు నొసంగుకైవడిన్.&lt;/poem&gt;|ref=71}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;గురువనీపకుల కాదర మొప్పఁ గొం డని, యొసఁగియుఁ గొండని యొసఁగకుండు
నమితలావణ్యలీలావాప్తి వే మారుఁ, గినిసియు వేమారుఁ గినియకుండు
సత్కీర్తిచే సుధాకరదేవసరసుల, నాడియు సరసుల నాడకుండు
నరులపై నిశితసాయకపంక్తి చేపట్టి, విడిచియుఁ జేపట్టి విడువకుండు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఫణిపతికి నైన భారతీపతికి నైనఁ, బశుపతికి నైన నలబృహస్పతికి నైన
నవని నవలీలఁ బొగడంగ నలవిగాని, చరితములఁ బొల్చు నాసింగజనవిభుండు.&lt;/poem&gt;|ref=72}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చకచకమించు సింగనృపచంద్రునిశాక తకృపాణవల్లిలోఁ
బ్రకటవిరోధియూధరథభద్రగజాశ్వవరూథినీకదం
బకములు గాన వచ్చు సులభప్రతిబింబితమూర్తులై మహా
జికలితసాధ్వసోదయముచే నసిగర్భముఁ జొచ్చెనో యనన్.&lt;/poem&gt;|ref=73}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సుగుణాభిరాములై యెనయుమూర్తి,ఘనుఁడు సింగక్షితీంద్రుఁడుఁ దను భజింప
నెలమి భీమార్జునులు గొల్వ నింపు మీఱు, ధర్మసుతుమాడ్కిఁ దగునోబధరణివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=74}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనభుజాశౌర్యరాఘవుఁడు రాఘవదేవ, ధరణీశుఁ డేరాజు తాతతాత
నరనుతుఁ డైనపిన్నమరాజు సౌజన్య, ధన్యుఁ డేరాజన్యుతాతతండ్రి
యమితవైభవుఁ డైనయార్వీటిబుక్కభూ, తలనాథుఁ డేరాజు తండ్రితండ్రి
యసమానదానవిద్యాధురంధరుఁ డగు, రామరాజేంద్రుఁ డేరాజుతండ్రి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>izbb49v5w02ckiyo8aokboe8s7ahsv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120070</id>
    <revision>
      <id>571417</id>
      <parentid>376255</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5095" sha1="tfkhpoi5tup7xss1ecvnfedprw1zacx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||నరసభూపాలీయము|19}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యతఁడు కలియుగనవ్యరామావతార, చారుతాసార్థనామప్రదానుఁ డగుచు
వెలయు బ్రహ్మాండపేటికావితతకీర్తి, ధనుఁడు శ్రీరంగవిభురామధరణిధవుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=83}}  
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనభుజాదండకోదండ మఖండమై, యనువేలశరసృష్టి నాచరింపఁ
దనహేతి శతకోటిఘనధాళధళ్యమై, ప్రతిపక్షబలభిదాపటిమఁ నెఱప
దననిగ్రహంబు సజ్జనమనోహారియై, మంజుఘోషాశ్లేషమహిమఁ జెలగఁ
దనవైభవంబు సంతానసమగ్రమై, సురభిసంభృతగుణస్ఫురణఁ జెంద&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;రాజదేవేంద్రుఁ డితఁ డనఁ దేజరిల్లు, ననఘచాళుక్యనారాయణాంకవివిధ
బిరుదమన్నెవిభాళాదిబిరుదశాలి, ప్రాభవోపేంద్రుఁ డెఱతిమ్మపార్థివుండు.&lt;/poem&gt;|ref=84}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అసురారిరాణి నే నధివసించుట యెట్లు, బహువిధాసురవంశభవులయందు
సురలోకధేనుసోదరి నేను నిలుచు టె, ట్లకట గోఖాతపాతకులయందుఁ
త్రైలోక్యమాత నేఁ దగిలి యుండుట యెట్లు, త్రైలోక్యకంటకోద్ధతులయందు
దేవతారాధ్య నే దిరముగాఁ దగు టెట్లు, కడుదేవతాద్రోహకరులయందు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ననుచు యవనులఁ దెగడి త న్నాశ్రయించు, వారిసామ్రాజ్యలక్ష్మి నెవ్వాఁడు గొనియె
నాహవోగ్రబదరీసప్తాంగహరణుఁ, డతఁడు విలసిల్లు శ్రీవేంకటాద్రివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=85}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతికూలాదనిభృద్విభేదనకళాపారీణ మై సంగర
క్షితిలో వేంకటరాజశేఖరునికౌక్షేయంబు కృపాధిక
చ్యుతిఁ జెన్నొందఁ దదీయధారఁ బడి కా దోషాకరు ల్యావన
క్షితిపు ల్గాంచిరి నాకలోకవనితశృంగారసాంగత్యముల్.&lt;/poem&gt;|ref=86}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;బలధుర్యుం డగువేంకటేంద్రునిమహాబాహాబలాటోపవి
హ్వలుఁడై ము న్నతిధావనక్రియ సపాదాభిఖ్యుఁ డైనట్టియే
దులఖానుం డిదె నేఁడుఁ గ్రమ్మఱ సపాదుం డయ్యె నా నర్మిలిం
దలఁ దత్పాదము దాల్చె భీమరథిపొంతం గాన నిత్యోన్నతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=87}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;స్థిరసంగ్రామజయాభిరాముఁ డగునాశ్రీవేంకటక్ష్మావరుం
డరయ న్రాజశిఖావతంసుఁ డగుఁ దధ్యర బుర్విఁ గాకున్న నీ
ధరణీపాలకు లెల్ల మెచ్చఁగ సపాదక్షోణిభృత్ప్రాప్తి భా
సురదుర్గాధిపతిత్వవైభవభవస్ఫూర్తి న్విజృంభించునే.&lt;/poem&gt;|ref=88}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈ రాజమణులసోదరి, యై రాజిలు లక్కమాంబ యమృతాశనధా
త్రీరుహముల కైదింటికి, నారయఁ దోఁబుట్టు వగురమాంగనపగిదిన్.&lt;/poem&gt;|ref=89}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతి వచ్చు నన్నపూర్ణాదేవి భైక్షాన్న, మిడక సంయమి నలయింపకున్నఁ
బాటి సేయఁగ వచ్చు భాగిీరథి నభంబు, ముట్టి పెన్ ఱాఁగయై మురయకున్న&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfkhpoi5tup7xss1ecvnfedprw1zacx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120074</id>
    <revision>
      <id>571426</id>
      <parentid>376266</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571426</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5491" sha1="hqhg0nkaui9vc235jnxp5juqzyg1ind" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|20|కావ్యాలంకారసంగ్రహము|}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సరి వచ్చు భూకాంత సకల ప్రజాభార, పూర్ణాసహత్వంబుఁ బూనకున్న
రూపింపవచ్చు నరుంధతి నేప్రొద్దుఁ, దనయల్పభావంబు దాల్పకున్న&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిమ్మహాసాధ్వి కని జను లెల్లఁ బొగడ, నలరు నోబక్షితీశు నర్ధాంగలక్ష్మి
బాంధవాసనధుర్యవైకదంబ, లలిత సద్గుణనికురుంబ లక్కమాంబ.&lt;/poem&gt;|ref=90}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పొలోమికి నింద్రునకు మ, హాలలితాకృతి జయంతుఁ డాత్మజుఁ డైన
ట్లాలక్కమాంబ కోబనృ, పాలునకు నృసింహధరణిపతి జనియించెన్.&lt;/poem&gt;|ref=91}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కాశ్యపి తా నౌటఁ గశ్యపోద్భవుఁ డైన, కాకోదరస్వామిఁ గలయు టెట్టు
ధాత్రి యౌ తనపయోధారచేఁ బెరగినఁ, గమఠకులాధీశుఁ గవయు టెట్టు
తను ధేను వగువేళఁ దర్ణకం బగు ధరా, ధరశిరోమణిఁ గూడఁ దలఁచు టెట్టు
తనక యావిర్భవించినపంచనామహా, క్రోడంబుతోఁ గూడి యాడు టెట్టు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తగవు గా దంచు ఫణికూర్మధరణిధరన, రాదిభూదారముల మాని యవనికాంత
తనభుజాదండమున నుండఁ దనరుచుండు, సరసగుణహారి యోబయనరసశౌరి.&lt;/poem&gt;|ref=92}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డిల రామయతిమ్మ, క్షితిపతిసత్పుత్త్రుఁ డగుచుఁ జెలు వొందుగుణా
న్వితుఁ డగుతిరుమలధాత్రీ, పతితనయం దిరుమలాంబఁ బరిణయ మయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=93}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పొలు పగు నేసాధ్విభుజవల్లి రుక్మిణీ, సత్య యేగరితవాచావిశుద్ధి
జనకనందిని యేవిశాలాక్షిమతిరేఖ, భద్ర యేమగువ శోభనవినీతి
యససూయ యేకుటుంబిని దృష్టి సర్వమం, గళ యేశుభాంగనలలితరీతి
ధృతి సుదక్షిణ యేపతివ్రత కరుణసం, పత్కాంత యేయింతి భవ్యమూర్తి&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యట్టిగుణధన్యయై తనయాత్మయెల్ల, నఖిలపతిదేవతాసంగ్రహం బనంగ
నలరు నరవీరవల్లి తిమ్మావనీంద్ర, శరధనుందారవల్లి యై తిరుమలాంబ.&lt;/poem&gt;|ref=94}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆమగువయందు నరసంహభూమివిభుఁడు, రసికసారంగరాజు శ్రీరంగరాజుఁ
గనియె ననఘుని దేవకీకాంతయందు, ఘనుఁడు వసుదేవుఁ డచ్యుతుఁ గన్నపగిది.&lt;/poem&gt;|ref=95}}  
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డుభయవంశపావనుఁ, డితఁ డన బాలార్కవిజయహేనాకవిభా
నితతియు నమంమంద, స్మితచంద్రాతపము దాల్చు శ్రీరంజితుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=96}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనతఁ బెసాఁపనేర్చిన నాఁటనుండియు, శత్రులమీఁదఁ జేఁ జాప నేర్చె
ననయంబు నడుగువెట్టిననాఁటినుండియు, నరిశిరంబులమీఁద నడుగు వెట్టె
నవనీతము గ్రసించునాఁటనుండియు వైరి, కలయశోనవనీతముల గ్రసించె
ననపాంసుగతిఁ జెందునాఁటనుండియు ఖలా, భీలధాటీపాంసుకేళిఁ జెందె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిలువ నేర్చిననాటనుండియు విరోధి, నృపతిసేనాపతుల గెల్చి నిలువ నేర్చె
నరసవిభునసిరంగభూనాథవిభుఁడు, ప్రబలెఁ బ్రబలుచునున్నాఁడు ప్రబలగలఁడు&lt;/poem&gt;|ref=97}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hqhg0nkaui9vc235jnxp5juqzyg1ind</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120075</id>
    <revision>
      <id>571511</id>
      <parentid>376272</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571511</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4551" sha1="5i99407tmpc4bnjhluhcyxs8u6i94ua" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||నరసభూపాలీయము|21}}&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఈకుమారనారాయణుం గాంచిన రాజన్యపుంగవునకు.&lt;/poem&gt;|ref=98}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏతాదృశగుణమణికి ధ, రాతల పరిపూర్ణకీర్తిరమణికి జలధి
వ్రాతవృతధరణిభరణస, మాతతనిజభుజభుజంగమగ్రామణికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=99}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ధన్యునకుఁ దరణికులమూ, ర్ధన్యునకు నిజప్రధానిరస్తవదాన్యం
మన్యున కరాతినృపపర్జన్యనిబంధనవిశేషశతమన్యునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=100}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అజరగజరజతరజనికృ, దజతనుజద్యుకుజపురజిదభుజగగజభు
గ్వ్రజవిజయినిజయశోమయ, సుజననుతధ్వజున కధికశోభానిధికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=101}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గండరగండని కభినవ, మండలికాఖండమన్నెమార్తాండునకున్
జండప్రతాపపిహితా, జాండునకున్ లోభిమన్నియరగండనిన్.&lt;/poem&gt;|ref=102}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లక్కాంబానందనునకు, దిక్కాంతాచికురనికురదీపితకుసుమ
స్రక్కాంతదంతురయశో, ఢక్కానిధి కహితకరిఘటాభీమునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=103}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గాధేయగోత్రసవనధు, రాధేయున కఖిలసుకవిరాజికళాధా
రాధేయదానవిద్యా, రాధేయునకును ధరామరవిధేయునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=104}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గర్వితబరీదసేనా, సర్వస్వహరానివార్యశౌర్యునకు సమి
ద్ధూర్వహసపాదభయదా, ఖర్వమహావిజయభేరికాభాంకృతికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=105}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పీననమల్కాస్థాపన, మానితకరుణాప్రసంగమాంగళ్యునకున్
ధీనిధికి నృహరిచరణ, ధ్యానవిధానావధానధౌరేయునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=106}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తొరగంటి దుర్గరాజ్య, స్థిరసింహాసననివాసదీక్షానిధికిన్
వరయంత్రమత్స్యభేదన, బిరుదోద్దండునకు గండభేరుండునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=107}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతిదినకనకవసంతా, ర్జితకృతికాంతునకుఁ దురగరేవంతునకున్
గ్రతుపురనారాయణగృహ, వితతప్రాకారఘటనవిఖ్యాతునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=108}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అరుణారుణకరుణారస, పరిణామసమగ్రనయనపద్మాభునకున్
శరణాగతభరణాపర, నరసింహున కోబశౌరినరసింహునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=109}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన యిమ్మహాలంకారప్రబంధం
బునకు నాదికారణం బగునాయకగుణవ్రాతం బభివర్ణించెద.&lt;/poem&gt;|ref=110}}
{{p|ac|fwb}}నాయకగుణములు&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కులము మహాభాగ్యము ను, జ్జ్వలత యుదారత మహోవిశాలత ధర్మా
కలనయు వైదగ్ధియు నన, నిల నాయకగుణము లమరు నివి యేర్పఱుతున్.&lt;/poem&gt;|ref=111}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5i99407tmpc4bnjhluhcyxs8u6i94ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/687</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154743</id>
    <revision>
      <id>571334</id>
      <parentid>448555</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8498" sha1="qcbupxzvwsfa329ve2okud7jwlt3064" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh||కాటయ వేమారెడ్డి||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
'''కాటయవేముని విజయయాత్రలు (1336 - 1390)'''

'''1. పశ్చిమ దండయాత్ర:''' కొమరగిరి రాజ్యమునకు వచ్చులొగానే విజయనగరరాజు రెండవ హరిహరరాయలు రెడ్డిరాజ్యములోని పశ్చిమభాగముపై దాడివెడలి శ్రీశైల ప్రాంతము నాక్రమించుకొని యుండెను. త్రిపురాంతకము వినుకొండ దుర్గములను కూడ అతడు వశపరచుకొనెను. కాటయ వేముడు తన ప్రచండమైన వాహినితో వెడలి త్రిపురాంతకముకడ హరిహరరాయల సేనలను ముట్టడించెను. ఉభయ సేనలకును సంకుల సమరము జరిగెను. కాటయ వేముని ప్రతాపాగ్నికి హరిహరరాయలు నిలువ లేకపోయెను. అపజయము సిద్ధమని నిశ్చయము కాగనే యాతడు కాటయ వేమునితో సంధి చేసికొన గోరెను. కాటయ వేమయు రాజనీతిజ్ఞుడు కావున విజయనగరము వంటి పొరుగు రాజ్యములో దీర్ఘ వైరము తగదని ఆ రాజు తన మిత్రవర్గములో నుండుటయే శ్రేయమని సంధి కియ్యకొనెను. సంధిఫలితముగా శ్రీశైల ప్రాంతములో కొంత భాగము విజయనగర రాజుల వశముకాగా, తక్కిన భాగము త్రిపురాంతక దుర్గము, వినుకొండ దుర్గము ఆ పరిసరప్రాంత మంతయును తిరిగి కొండవీటి రాజ్యమున చేరెను. ఈ సందర్భముననే కాటయవేమునితో శాశ్వత మైత్రినికోరి హరిహరరాయలు తన పుత్రికను కాటయ వేముని పుత్రుడగు కాటయకిచ్చి పెండ్లి చేసెను.

'''2. తూర్పు దండయాత్ర :''' పశ్చిమ దండయాత్రలో విజయము పొందివచ్చిన యుత్సాహపు పొంగులోనే కాటయ వేముడు తూర్పు దండయాత్రకు బయలుదేరెను. అతడీ తడవ తనతో కొమరగిరి రెడ్డికుమారుడును, యువ రాజునగు రెండవ అనపోతా రెడ్డిని తీసికొని వెళ్ళెను. యుద్ధవిద్యలో యువరాజునకు ప్రత్యక్షానుభవ మొనగుటకే యాత డిట్లు చేసెను. ఈ తూర్పు దండయాత్ర చాల
ముఖ్యమైనది. వేరెన్నికగన్న చమూపతులెందరో ఇందు పాల్గొనిరి. మహావీరులైన అల్లాడ రెడ్డియు, అతని కుమారులు వేమారెడ్డి, వీరభద్రారెడ్డి, దొడ్డా రెడ్లే కాక వారి మంత్రులు అరయేటి లింగనమంత్రి వంటి వారుకూడ ఈ దండయాత్రకు నడుములు గట్టినారు. ఈ దండయాత్రలో కాలు పెట్టిన చోటెల్ల కాటయవేము నే జయలక్ష్మి వరించినది. . ఆహనవిద్యలో ఆరితేరిన కొండవీటి వీరసైన్యము ముందు  పగతురు నిలువలేక పోయిరి. నల్లేరుమీద బండివలె కాటయవేముని సేనలు పరదుర్గములపై ప్రాకిపోయినవి. మొల్లేటి దుర్గము, కిమ్మూరుకోట, కాటమ రేని కోట, బెండపూడి, వజ్రకూటము, రామగిరి, వీరకూటము, ఎలనుంచిలి, మూడఖండము, మన్నెసప్తమాడియలు, (గప్పకొండ - పాలకొండ - బొట్టునూరు-కళావెండి పురములుకూడ) పాండువ, మండువ, బారహదొంతి, జండుగునాడు, ఒడ్డాది, రంప మొదలగు దుర్గములను జయించెను. ఈ ప్రసిద్ధ దండయాత్ర వలన కళింగము, ఒడ్డెరాజ్య మంతయు, వంగదేశములో కూడ కొంత ప్రదేశము దాదాపు తూర్పు సముద్రతీర మంతయు కొండవీటి రాజ్యములో చేర్పబడినవి. విజయ భేరులు మ్రోయించి ఆంధ్రవీర సేనానులు పెక్కు చోట్ల విజయ స్తంభములు నిల్పినారు. కాశీఖండ, భీమఖండములలోను, కొన్ని శాసనములలోను అల్లాడ రెడ్డి, వేమారెడ్డి, వీరభద్రారెడ్డి, దొడ్డా రెడ్డి, లింగనమంత్రి మున్నగువారివని పర్ణింపబడిన విజయములు చాలవరకు కాటయవేముని నాయకత్వమున వెడలిన ఈ తూర్పు దండయాత్రకు సంబంధించినవే యని గుర్తింపబడినవి. తూర్పు దండయాత్ర ముగించుకొని అసంఖ్యేయములగు గజతురగాదులతోను, అపారమగు ధనముతోను, విజయలక్ష్మీ విలాసములతోను కాటయవేముడు కొండవీటికి తిరిగివచ్చి తన ప్రభువునకు ప్రమోదమును గూర్చెను. మహాశూరుడగు కాటయవేముసకు జగనొబ్బ గండ కేశాదిరాయ- ఆ నేయమండలక రగండ -అప్పయ- గొప్పయదిశాపట్ట- చెంచుమల చూరకార-రాయచే కోలుగండ- జగదగోపాల- పాండ్యరాయ గజ సింహ- సంగ్రామ ధనంజయ- పల్లపత్రినయన- వల్లభా దిత్య- జగరడపాల- కటక చూరకార మొదలైన బిరుదులు కలవు. ఇవి మణిభూషలై యా మహాశూరు నలంక
రించినవి.

కొమరగిరిరాజేంద్రుడు విజయము గొని వచ్చిన కాటయ వేముని, తక్కిన సేనాధిపతులను సముచితముగా సత్కరించెను. తూర్పు దేశమునకు రాజమహేంద్రవరమును ఉపరాజధానిగా జేసి, అచట తన కుమారుడైన అనపోతా రెడ్డిని రాజప్రతినిధిగా నియమించెను. లింగనమంత్రి సోదరుడగు అన్న మంత్రిని బెండపూడి దుర్గమున కధిపతిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qcbupxzvwsfa329ve2okud7jwlt3064</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571338</id>
      <parentid>571334</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>571338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8497" sha1="45ylush52lo6r0ig3tnrg5mx1vkcukq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కాటయ వేమారెడ్డి||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
'''కాటయవేముని విజయయాత్రలు (1336 - 1390)'''

'''1. పశ్చిమ దండయాత్ర:''' కొమరగిరి రాజ్యమునకు వచ్చులొగానే విజయనగరరాజు రెండవ హరిహరరాయలు రెడ్డిరాజ్యములోని పశ్చిమభాగముపై దాడివెడలి శ్రీశైల ప్రాంతము నాక్రమించుకొని యుండెను. త్రిపురాంతకము వినుకొండ దుర్గములను కూడ అతడు వశపరచుకొనెను. కాటయ వేముడు తన ప్రచండమైన వాహినితో వెడలి త్రిపురాంతకముకడ హరిహరరాయల సేనలను ముట్టడించెను. ఉభయ సేనలకును సంకుల సమరము జరిగెను. కాటయ వేముని ప్రతాపాగ్నికి హరిహరరాయలు నిలువ లేకపోయెను. అపజయము సిద్ధమని నిశ్చయము కాగనే యాతడు కాటయ వేమునితో సంధి చేసికొన గోరెను. కాటయ వేమయు రాజనీతిజ్ఞుడు కావున విజయనగరము వంటి పొరుగు రాజ్యములో దీర్ఘ వైరము తగదని ఆ రాజు తన మిత్రవర్గములో నుండుటయే శ్రేయమని సంధి కియ్యకొనెను. సంధిఫలితముగా శ్రీశైల ప్రాంతములో కొంత భాగము విజయనగర రాజుల వశముకాగా, తక్కిన భాగము త్రిపురాంతక దుర్గము, వినుకొండ దుర్గము ఆ పరిసరప్రాంత మంతయును తిరిగి కొండవీటి రాజ్యమున చేరెను. ఈ సందర్భముననే కాటయవేమునితో శాశ్వత మైత్రినికోరి హరిహరరాయలు తన పుత్రికను కాటయ వేముని పుత్రుడగు కాటయకిచ్చి పెండ్లి చేసెను.

'''2. తూర్పు దండయాత్ర :''' పశ్చిమ దండయాత్రలో విజయము పొందివచ్చిన యుత్సాహపు పొంగులోనే కాటయ వేముడు తూర్పు దండయాత్రకు బయలుదేరెను. అతడీ తడవ తనతో కొమరగిరి రెడ్డికుమారుడును, యువ రాజునగు రెండవ అనపోతా రెడ్డిని తీసికొని వెళ్ళెను. యుద్ధవిద్యలో యువరాజునకు ప్రత్యక్షానుభవ మొనగుటకే యాత డిట్లు చేసెను. ఈ తూర్పు దండయాత్ర చాల
ముఖ్యమైనది. వేరెన్నికగన్న చమూపతులెందరో ఇందు పాల్గొనిరి. మహావీరులైన అల్లాడ రెడ్డియు, అతని కుమారులు వేమారెడ్డి, వీరభద్రారెడ్డి, దొడ్డా రెడ్లే కాక వారి మంత్రులు అరయేటి లింగనమంత్రి వంటి వారుకూడ ఈ దండయాత్రకు నడుములు గట్టినారు. ఈ దండయాత్రలో కాలు పెట్టిన చోటెల్ల కాటయవేము నే జయలక్ష్మి వరించినది. . ఆహనవిద్యలో ఆరితేరిన కొండవీటి వీరసైన్యము ముందు  పగతురు నిలువలేక పోయిరి. నల్లేరుమీద బండివలె కాటయవేముని సేనలు పరదుర్గములపై ప్రాకిపోయినవి. మొల్లేటి దుర్గము, కిమ్మూరుకోట, కాటమ రేని కోట, బెండపూడి, వజ్రకూటము, రామగిరి, వీరకూటము, ఎలనుంచిలి, మూడఖండము, మన్నెసప్తమాడియలు, (గప్పకొండ - పాలకొండ - బొట్టునూరు-కళావెండి పురములుకూడ) పాండువ, మండువ, బారహదొంతి, జండుగునాడు, ఒడ్డాది, రంప మొదలగు దుర్గములను జయించెను. ఈ ప్రసిద్ధ దండయాత్ర వలన కళింగము, ఒడ్డెరాజ్య మంతయు, వంగదేశములో కూడ కొంత ప్రదేశము దాదాపు తూర్పు సముద్రతీర మంతయు కొండవీటి రాజ్యములో చేర్పబడినవి. విజయ భేరులు మ్రోయించి ఆంధ్రవీర సేనానులు పెక్కు చోట్ల విజయ స్తంభములు నిల్పినారు. కాశీఖండ, భీమఖండములలోను, కొన్ని శాసనములలోను అల్లాడ రెడ్డి, వేమారెడ్డి, వీరభద్రారెడ్డి, దొడ్డా రెడ్డి, లింగనమంత్రి మున్నగువారివని పర్ణింపబడిన విజయములు చాలవరకు కాటయవేముని నాయకత్వమున వెడలిన ఈ తూర్పు దండయాత్రకు సంబంధించినవే యని గుర్తింపబడినవి. తూర్పు దండయాత్ర ముగించుకొని అసంఖ్యేయములగు గజతురగాదులతోను, అపారమగు ధనముతోను, విజయలక్ష్మీ విలాసములతోను కాటయవేముడు కొండవీటికి తిరిగివచ్చి తన ప్రభువునకు ప్రమోదమును గూర్చెను. మహాశూరుడగు కాటయవేముసకు జగనొబ్బ గండ కేశాదిరాయ- ఆ నేయమండలక రగండ -అప్పయ- గొప్పయదిశాపట్ట- చెంచుమల చూరకార-రాయచే కోలుగండ- జగదగోపాల- పాండ్యరాయ గజ సింహ- సంగ్రామ ధనంజయ- పల్లపత్రినయన- వల్లభా దిత్య- జగరడపాల- కటక చూరకార మొదలైన బిరుదులు కలవు. ఇవి మణిభూషలై యా మహాశూరు నలంక
రించినవి.

కొమరగిరిరాజేంద్రుడు విజయము గొని వచ్చిన కాటయ వేముని, తక్కిన సేనాధిపతులను సముచితముగా సత్కరించెను. తూర్పు దేశమునకు రాజమహేంద్రవరమును ఉపరాజధానిగా జేసి, అచట తన కుమారుడైన అనపోతా రెడ్డిని రాజప్రతినిధిగా నియమించెను. లింగనమంత్రి సోదరుడగు అన్న మంత్రిని బెండపూడి దుర్గమున కధిపతిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>45ylush52lo6r0ig3tnrg5mx1vkcukq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/688</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154744</id>
    <revision>
      <id>571359</id>
      <parentid>448556</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8776" sha1="lyvai607onlhj47ayx2nteue7dr0dw4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨|కాటయ వేమారెడ్డి}}&lt;/noinclude&gt;
జేసెను. అల్లాడ రెడ్డి, అతని కుమారులు రాజమహేంద్ర పరమున రాజప్రతినిధికి సహాయులుగా నియుక్తులైరి. వీరుడగు అల్లాడ రెడ్డితో మరింత సన్నిహితసంబంధముగోరి కాటయ వేముడు తన పుత్రిక యగు అనితల్లిని అల్లాడ రెడ్డి రెండవ కుమారుడగు వీరభద్రారెడ్డి కిచ్చి పరిణయము గావించెను.

'''కాటయవేముని వాఙ్మయసేవ:''' కాటయ వేము డొక వంక విస్తృతమగు కొండవీటి సామ్రాజ్య నౌకకు కర్ణధారియై యెడుదొడుకులు లేకుండ దానిని నడుపుచుండియు, అందులోనే కొంత తీరికచేసికొని లేఖనీ వ్యాపారమును గూడ సాగించెను. కత్తి, కలములను సమానముగా బట్టి ప్రౌఢిమ జూపగల కవ్వడి యాతడు. సంస్కృత భాషలో ఆ వీరశిఖామణి మహా విద్వాంసుడు. అలంకార శాస్త్రత త్త్వవిదుడు. కావుననే మహాకవియగు కాళిదాసు రచించిన మాళవికాగ్ని మిత్రము, విక్రమోర్వశీయము, అభిజ్ఞాన శాకుంతలము నను నాటకత్రయమున కి విద్వ దగ్రేసరుడు వ్యాఖ్య రచించెను. అర్ధానికి వసంతరాజీయ
మనీ తన ప్రభువు పేరు పెట్టెను. కాళిదాస నాటకములకు గల వ్యాఖ్యలన్నింటిలోను కాటయవేముని వసంత రాజేయ వ్యాఖ్యయే కన్నాకుగా నున్నదని పలువురు విద్వాంసులు ప్రశంసించియున్నారు. ఈ వ్యాఖ్యకు విశేష వ్యాప్తి కలదు. కాళిదాస హృదయపు లోతులకు పోయి, యమూల్యములగు భావరత్నము లను వేలార్చి సహృదయానందమును సంధింపజాలియున్న వసంతరాజీయ వ్యాఖ్య కాటయ వేముని పాండితీ రసికతలకు తార్కాణము. కాళిదాసుని కావ్యములపై నున్న వ్యాఖ్యానములలో వ్యాఖ్యాతృ
చక్రవర్తి మల్లినాథసూరి సంజీవినీ వ్యాఖ్యకు జగత్ప్రసిద్ధి కలదు. ఆ కవీంద్రుని నాటక వ్యాఖ్యలలో కాటయ వేముని వసంత రాజీయ వ్యాఖ్య కంతటి ప్రతిష్ఠయు కలదు. ఉభయులును ఆంధ్రులగుట ఆంధ్రులకు గర్వ కారణము గదా! కాటయవేముడు స్వయముగా విద్వాంసుడు కావుననే పలువురు విద్వాంసుల కాశ్రయ మిచ్చి విద్యాపోషణము కావించెను. కాటయవేముడు తనకు హితవరులుగా బ్రాహ్మణ మంత్రులనే నియమించుకొనెను. ఈతని మంత్రివర్గములో నొకడు జతనము పెద్దయ. ఈతడు అప్పన కుమారుడు. ఈ పెద్దయమంత్రి తన యజమానుని క్షేమము కొరకు అమరావతీ క్షేత్రమున అమరేశ్వర స్వామి వారికి పూలతోటను వేయించి శాసనము వ్రాయించెను. విద్వాంసుల నాదరించెను. మహాదాతలలొ నొక్కడని పేరు గడించిన రాయని భాస్కరమంత్రి కాటయవేముని కడ మహోద్యోగియై యుండెను. భాస్కరమంత్రికే బాచడను వ్యవహారము చాటువులలో కన్పట్టును. ఈ కాటయ వేమ భాస్కర మంత్రులు కవులను పోషించి కీర్తిగాంచిరి. కవిసార్వభౌముడగు శ్రీనాథుడు బాల్యమున వీరిరువురినీ కొండవీటిలో సందర్శించి గౌరవింపబడియుండునని చారీత్రకులు తలంచుచున్నారు. ప్రసిద్ధమైన 'కాశికా విశ్వేశు గలిసె వీరారెడ్డి రత్నాంబరంబు లే రాయడిచ్చు' అనిన శ్రీనాథుని చాటువులో 'భాస్కరుడు మున్నె దేవుని పాలి కరిగే' నన్నది ఈ రాయని భాస్కరుని గురించియే యని విమర్శకులు చెప్పు చున్నారు. కాటయ వేమునికడ భాస్కర మంత్రి పసిడి గంటముతో వ్రాయుచుండెనని చాటువు కలదు. అది శ్రీనాథునిదే యని కొంద రభియపడినారు.

'''రాజమహేంద్రవర రాజ్యాధినేత కాటయవేముడు :'''కొమరగిరి రాజునకు ప్రతినిధిగా రాజమహేంద్రవర రాజ్యమును పరిపాలించుచుండిన యాతని యేకైక పుత్రుడు రెండవ యనపోతా రెడ్డి అకాలమరణము నొందుటవలన కొండవీటి రాజకీయములలో పెద్దమార్పు వచ్చినది. దెబ్బతిని కసిపట్టియున్న గజపతు లును, తక్తిన నరేంద్రులును ఎప్పుడదనుదొరకునా, కొండవీటిపై తిరుగు దెబ్బ యెప్పుడు తీయుదమా ! యని పొంచియుండిరి. ఇట్టి సమయములో అతి సమర్థుడు, విశ్వాసపాత్రుడు నైన రాజప్రతినిధి రాజు
మహేంద్రవరమున నియుక్తుడు కావలసిన యవసరము కలిగినది. సామ్రాజ్యములోని ఈ తూర్పు భాగము సురక్షితముగా నున్నగాని కొండవీటికి భద్రములేదు. ఆలోచింపగా ఈపదవి కన్ని విధములను తగినవాడు తనకు కుడి భుజమైన కాటయవేమనయే యని కొమరగిరికి తోచినది. అంతియేగాక 'తన్ను రాజుచేసి, శత్రువులు నణచి, రాజ్యమును విస్తరింపజేసి, కంటికి రెప్పవలె గాపాడుచున్న తన బావకు కాదు. తన రక్షకునకు తానేమి చేసెను? ఆతని ఋణ మీగుటెట్లు? ఇదియే సరియైన యదను'- అని యాలోచించుకొని కొమరగిరి భూపాలుడు కాటయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyvai607onlhj47ayx2nteue7dr0dw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571360</id>
      <parentid>571359</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>571360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8777" sha1="db5ekxvz2a0dbjo95n553x3fmyvfc4y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాటయ వేమారెడ్డి}}&lt;/noinclude&gt;
జేసెను. అల్లాడ రెడ్డి, అతని కుమారులు రాజమహేంద్ర పరమున రాజప్రతినిధికి సహాయులుగా నియుక్తులైరి. వీరుడగు అల్లాడ రెడ్డితో మరింత సన్నిహితసంబంధముగోరి కాటయ వేముడు తన పుత్రిక యగు అనితల్లిని అల్లాడ రెడ్డి రెండవ కుమారుడగు వీరభద్రారెడ్డి కిచ్చి పరిణయము గావించెను.

'''కాటయవేముని వాఙ్మయసేవ:''' కాటయ వేము డొక వంక విస్తృతమగు కొండవీటి సామ్రాజ్య నౌకకు కర్ణధారియై యెడుదొడుకులు లేకుండ దానిని నడుపుచుండియు, అందులోనే కొంత తీరికచేసికొని లేఖనీ వ్యాపారమును గూడ సాగించెను. కత్తి, కలములను సమానముగా బట్టి ప్రౌఢిమ జూపగల కవ్వడి యాతడు. సంస్కృత భాషలో ఆ వీరశిఖామణి మహా విద్వాంసుడు. అలంకార శాస్త్రత త్త్వవిదుడు. కావుననే మహాకవియగు కాళిదాసు రచించిన మాళవికాగ్ని మిత్రము, విక్రమోర్వశీయము, అభిజ్ఞాన శాకుంతలము నను నాటకత్రయమున కి విద్వ దగ్రేసరుడు వ్యాఖ్య రచించెను. అర్ధానికి వసంతరాజీయ
మనీ తన ప్రభువు పేరు పెట్టెను. కాళిదాస నాటకములకు గల వ్యాఖ్యలన్నింటిలోను కాటయవేముని వసంత రాజేయ వ్యాఖ్యయే కన్నాకుగా నున్నదని పలువురు విద్వాంసులు ప్రశంసించియున్నారు. ఈ వ్యాఖ్యకు విశేష వ్యాప్తి కలదు. కాళిదాస హృదయపు లోతులకు పోయి, యమూల్యములగు భావరత్నము లను వేలార్చి సహృదయానందమును సంధింపజాలియున్న వసంతరాజీయ వ్యాఖ్య కాటయ వేముని పాండితీ రసికతలకు తార్కాణము. కాళిదాసుని కావ్యములపై నున్న వ్యాఖ్యానములలో వ్యాఖ్యాతృ
చక్రవర్తి మల్లినాథసూరి సంజీవినీ వ్యాఖ్యకు జగత్ప్రసిద్ధి కలదు. ఆ కవీంద్రుని నాటక వ్యాఖ్యలలో కాటయ వేముని వసంత రాజీయ వ్యాఖ్య కంతటి ప్రతిష్ఠయు కలదు. ఉభయులును ఆంధ్రులగుట ఆంధ్రులకు గర్వ కారణము గదా! కాటయవేముడు స్వయముగా విద్వాంసుడు కావుననే పలువురు విద్వాంసుల కాశ్రయ మిచ్చి విద్యాపోషణము కావించెను. కాటయవేముడు తనకు హితవరులుగా బ్రాహ్మణ మంత్రులనే నియమించుకొనెను. ఈతని మంత్రివర్గములో నొకడు జతనము పెద్దయ. ఈతడు అప్పన కుమారుడు. ఈ పెద్దయమంత్రి తన యజమానుని క్షేమము కొరకు అమరావతీ క్షేత్రమున అమరేశ్వర స్వామి వారికి పూలతోటను వేయించి శాసనము వ్రాయించెను. విద్వాంసుల నాదరించెను. మహాదాతలలొ నొక్కడని పేరు గడించిన రాయని భాస్కరమంత్రి కాటయవేముని కడ మహోద్యోగియై యుండెను. భాస్కరమంత్రికే బాచడను వ్యవహారము చాటువులలో కన్పట్టును. ఈ కాటయ వేమ భాస్కర మంత్రులు కవులను పోషించి కీర్తిగాంచిరి. కవిసార్వభౌముడగు శ్రీనాథుడు బాల్యమున వీరిరువురినీ కొండవీటిలో సందర్శించి గౌరవింపబడియుండునని చారీత్రకులు తలంచుచున్నారు. ప్రసిద్ధమైన 'కాశికా విశ్వేశు గలిసె వీరారెడ్డి రత్నాంబరంబు లే రాయడిచ్చు' అనిన శ్రీనాథుని చాటువులో 'భాస్కరుడు మున్నె దేవుని పాలి కరిగే' నన్నది ఈ రాయని భాస్కరుని గురించియే యని విమర్శకులు చెప్పు చున్నారు. కాటయ వేమునికడ భాస్కర మంత్రి పసిడి గంటముతో వ్రాయుచుండెనని చాటువు కలదు. అది శ్రీనాథునిదే యని కొంద రభియపడినారు.

'''రాజమహేంద్రవర రాజ్యాధినేత కాటయవేముడు :'''కొమరగిరి రాజునకు ప్రతినిధిగా రాజమహేంద్రవర రాజ్యమును పరిపాలించుచుండిన యాతని యేకైక పుత్రుడు రెండవ యనపోతా రెడ్డి అకాలమరణము నొందుటవలన కొండవీటి రాజకీయములలో పెద్దమార్పు వచ్చినది. దెబ్బతిని కసిపట్టియున్న గజపతు లును, తక్తిన నరేంద్రులును ఎప్పుడదనుదొరకునా, కొండవీటిపై తిరుగు దెబ్బ యెప్పుడు తీయుదమా ! యని పొంచియుండిరి. ఇట్టి సమయములో అతి సమర్థుడు, విశ్వాసపాత్రుడు నైన రాజప్రతినిధి రాజు
మహేంద్రవరమున నియుక్తుడు కావలసిన యవసరము కలిగినది. సామ్రాజ్యములోని ఈ తూర్పు భాగము సురక్షితముగా నున్నగాని కొండవీటికి భద్రములేదు. ఆలోచింపగా ఈపదవి కన్ని విధములను తగినవాడు తనకు కుడి భుజమైన కాటయవేమనయే యని కొమరగిరికి తోచినది. అంతియేగాక 'తన్ను రాజుచేసి, శత్రువులు నణచి, రాజ్యమును విస్తరింపజేసి, కంటికి రెప్పవలె గాపాడుచున్న తన బావకు కాదు. తన రక్షకునకు తానేమి చేసెను? ఆతని ఋణ మీగుటెట్లు? ఇదియే సరియైన యదను'- అని యాలోచించుకొని కొమరగిరి భూపాలుడు కాటయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>db5ekxvz2a0dbjo95n553x3fmyvfc4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/689</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154745</id>
    <revision>
      <id>571369</id>
      <parentid>448557</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8484" sha1="lal0174ou501x6wlmdr458vd1sqrh2q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కాన్హోపాత్ర||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;689A&quot; /&gt;వేమునకు రాజమహేంద్రవర రాజ్యమును సర్వాధికారములతో నొసగి గౌరవించెను. భవిష్యత్తున కొండ వీటి రాజ్యవిచ్ఛిత్తికి కారణమైనను కొమరగిరి చూపిన యా యుదార బుద్ది అప్పటికి సముచితముగా నుండెను. కాటయ వేమునివంటి వీరునకు, స్వామిభక్తునకు తగిన యువదాన మిది. ఆరీతి కాటయ వేముడు రాజై క్రీ.శ. 1398 లో రాజమహేంద్రవరము వచ్చి ప్రభుత్వము నెరపసాగెను. కాటయ వేముడు తన ప్రభువు పేరును, తన పేరను అగ్రహారములు పెక్కింటిని విప్రులకు, దేవాలయములకు దానము చేసెను. అతని ప్రోత్సాహము వలననే 'గృహరాజు' సౌధమువంటి యద్భుత భవనము కొండవీటిలో లక్ష్మీకామేశ్వరి యమ్మవారి కొరకు నిర్మించబడినది. ఇది పుష్పక విమాన శాఖకు చెందిన మహా
దేవాలయము. అద్భుత శిల్ప లక్ష్మికి నిలయము.

'''కాటయవేముని శత్రువులు అతని చరమదశ :''' కాటయ వేముడు రాజమహేంద్రవరము చేరిన పిమ్మట కొలది కాలములోనే కొండవీటి రాజ్యములో కొమరగిరికి పెక్కు చిక్కులు తటస్థించెను. దేశమున పెద్ద కాటకము వచ్చెను. రాజు పన్నులు హెచ్చించెను. ప్రజలలో అశాంతి ప్రబలెను. ఈ యదను చూచుకొని కాటయ వేముడు లేనందున నిర్భయముగా కోమటి వేముడు విజృంభించి కొమరగిరిని పారద్రోలి కొండపటి రాజ్యము నాక్రమించి కాటయవేముని రాజ్యముపై కన్నువైచెను. కాటయవేముని ప్రబల శత్రువులలో కోమటి వేముడును, అన్నె దేవచోడుడును ముఖ్యులు. అన్నె దేవచోడుడు ప్రోలవరము రాజదానిగా భద్రాద్రి దిగువభాగమున గోదావరీతీర భూముల నేలువాడు. కోమటివేముడు తొలినుండియు కాటయ వేమునిపై అసూయ కల్గియుండెను. ఎట్లైన రాజమహేంద్రవర రాజ్యమును కొండవీటి రాజ్యములో కల్పుకొనవలెనని యాతడు ప్రయత్నించుచుండెను. ఇక అన్నె దేవచోడుడు
తాను మున్ను కోల్పోయిన తన రాజ్యభాగము నెవ్విధముననైన రాజమహేంద్రవర రాజ్యమునుండి తిరిగి
రాబట్టుకొనవలెనని భగీరథ యత్నము చేయసాగెను. శత్రుని శత్రువు మిత్రమన్న న్యాయముతో కోమటి
వేముడు - అన్నె దేవచోడుడు మిత్రులై కలిసి కాటయ వేముని రాజ్యముపై దండయాత్రలు సాగించిరి. ఈ యుద్ధములలో కొన్నింట కాటయవేముడు విజయమును బడసెను. కాని క్రీ. శ. 1416 దుర్ముఖి సంవత్సరమున జరిగిన మహాయుద్ధములో వీరాగ్రేసరుడైన కాటయవేముడు వీరస్వర్గ మలంకరించెను. రాజమహేంద్ర రాజ్యము శత్రురాజుల వశమాయెను. కాని యది వారిచేతులలో ఎంతోకాలము నిలువ లేదు. కాటయవేముని వియ్యంకుడును మహాశూరుడునగు అల్లాడ రెడ్డి శత్రువులను పారద్రోలేను. కాటయ వేముని రెండవకుమారుడు కొమరగిరి తండ్రి రాజ్యమును కొలదికాలము పాలించి చనిపోయెను. పిమ్మట కాటయవేముని కూతురైన అనితల్లి పేర ఆమె భర్త వీరభద్రా రెడ్డి రాజమహేంద్రవర రాజ్యమును
పాలించదొడగెను. ఆంధ్ర చరిత్రలో మహావీరుడుగా, పండితాఖండలుడుగా, పరిపాలనా దక్షుడుగా, ధార్మి
కుడుగా కాటను వేముడు వెలుగొంది శాశ్వతకీర్తిని గడించినాడు.
{{right|చె. రం.}}

&lt;section end=&quot;689A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;689B&quot; /&gt;'''కానోపాత్ర :'''

మంగళవేడు అను గ్రామమున శ్యామ అను కులీన వేశ్య ఒకతె కలదు. ఆమెకు కూతురై కాన్పోపాత్ర
జన్మించెను. ప్రాప్తయౌవస యగు నామె పడుపువృత్తిచే పొట్టపోసికొనుట హేయమని తలచినది.

కాంహొపాత్ర నిస్తులసౌందర్యవతి. తల్లి ఈమె సౌందర్య మూలమున గొప్ప ధనము నార్జింపవచ్చునని తలచుచుండెను. కాని కానోపాత్ర ఆ యూరిలో సమవయస్కయైన విదుషీమణిచే 'కావింపబడుచున్న శ్రీకృష్ణ విగ్రహా పూజను చూచెను. తానుకూడ ఒక కృష్ణ విగ్రహమును తెప్పించుకొని భక్తితో ఆ మూర్తిని పూజింపదోడగెను, ఏ శ్రీమంతునైనను చేబట్టి ధనమార్జించి సకలసంపదలతో తులతూగుచు సాటి వేశ్యల ననుకరింపుమని తల్లి ఆమెకు బోధించెను. కాని ఆమె, తల్లి యుపదేశమును &quot;పెడ చెవుల బెట్టెను, కుపితయై తల్లి ఆమెను ఇంటినుండి బహిష్కరింప యత్నించెను. అప్పుడు &quot;అనురూపుడగు వరుడు దొరకినచో అతనిని పెండ్లి చేసికొనెదను. లేనిచో పండరీపురమునకు పోయి అక్కడ పాండురంగ విఠలుని చరణదాసినై భజన చేయుచు కాలక్షేపము చేసెదను&quot; అని కాన్లో పాత్ర తన తల్లికి సమాధానము చెప్పెను.
&lt;section end=&quot;689B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lal0174ou501x6wlmdr458vd1sqrh2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/690</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154746</id>
    <revision>
      <id>571388</id>
      <parentid>448558</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7053" sha1="jeo2r4948cq2zt0ojhxymcahb7qcr7g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాపాలికము- కాపాలికులు}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;690A&quot; /&gt;బీదర్ నవాబు ఈమె గొప్ప చక్కదనమును గూర్చి విని ఈమెను ఎటులనైనను అనునయవాక్యముల రావించి తన హజారములో నుంచుకొనవలయునని తలచెను. తలచి తన సిపాయీలను పంపుచు &quot;కాంహొ పాత్ర సంతోషముగ పచ్చుట కంగీకరింపనిచో బలాత్కారముగ నామెను కొనితెం&quot; డని అతడు వారికి ఆనతిచ్చెను.

నవాబు యొక్క ఆజ్ఞప్రకారము సిపాయిలు కాంహొ పాత్ర యొద్ద కేగి అతని ఆజ్ఞను ఆమెకు నివేదించిరి.
పిడుగువంటి ఈ వార్తను విన్న కాంహొపాత్ర బెదరక సమయస్ఫూర్తితో &quot;దయచేసి ఒకసారి నన్ను పండరి
నాథుని దర్శనము చేసికొననిండు. స్వామిదర్శనము లభించిన వెంటనే నేను మీ వెంట వచ్చెదను&quot; అని సిపాయిలకు విన్నవించుకొనెను. అంతట వారు కనికరించి ఈమెను పండరినాథుని దేవాలయము నకు కొనిపోయిరి. అంత కాంహొపాత్ర విఠలుని మూర్తిని దర్శించి, భక్త్యావేశముతో లోక ప్రసిద్ధములైన 5 అభంగములను పాడెను. మరియు &quot;ఓ దేవా ! నేను నీ చరణదాసిని. ఈ దుర్మార్గులు నా శీల భంగమొనర్ప నిశ్చయించినారు. ఈ త్రిభువనమున నీవు తప్ప నా కొరుడు రక్షకుడు లేడు. కాన త్వరితముగ నన్ను నీలో ఐక్యము చేసికొని నాకు ముక్తినిమ్ము&quot; అని ప్రార్థించుచు ఆమె స్పృహతప్పి పడిపోయెను. ఆమె యందున్న జ్యోతి విఠలనాథుని జ్యోతిలో లీనమైపోయెను.  పిదప ఆమె అస్తులు స్వామివారి మందిర ప్రాంగణపు దక్షిణ భాగములో పూడ్చిపెట్టబడెను.
{{right|యం. రా. శా.}}
&lt;section end=&quot;690A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;690B&quot; /&gt;'''కాపాలికము - కాపాలికులు :'''

కపొల మనగా పుఱె. దానిని ధరించెడువారు కాపాలికులు. వారి సిద్ధాంతము కాపాలికము. కాపాల శబ్దమును, కాపాలిక శబ్దమును దాదాపు సమానార్థములేయని మానియర్ విలియమ్స్ తన నిఘంటువున తెలిపియున్నారు. (పే. 231) కాపాలికము శైవమతమునందలి యొక ఏక దేశభేదము. శైవాది భక్తి మతములన్నియు ఆర్యులు దక్షిణ దేశమునకు రాకపూర్వమే ఇచ్చట నుండెననియు, అవి యుత్తరము నకు వ్యాపించిన తర్వాత ఆర్యులు వానిని వైదికములుగా మార్చిరనియు హీరాను పండితుఁడు, గార్చె మొదలైన పాశ్చాత్య పరిశోధకుల సిద్దాంతము. శైవమత చిహ్నములు మొహంజో దారో త్రవ్వకములలో బయటపడినందున అచ్చటి నాగరికత ఆర్యుల దానికంటె ప్రాచీనమైనదనియు, అది దక్షిణము
నుండి అచ్చటికి వెడలినదనియు వారి యభిప్రాయము. ఇది ఇంకను పరీక్షింపవలసియే యున్నది. శ్వేతాశ్వతరోప నిషత్కాలము వరకును శివుడు ఆర్యులదైవము కాలేదని వారి ఆశ్రయము. వైదిక కాలమున శివుడు ఆటవికులగు ఆనార్యుల దైవముగా నుండెనని వారనుచున్నారు. శైవముమాత్రము ప్రాచీన మనుటలో నెట్టి విప్రతిపత్తియును లేదు. శాక్తమును సట్లే యనదగును. ఇవి రెండును పరస్పర సంబంధము కల్గియున్నవి. దక్షిణ దేశమున అవాదిగా 'శక్తి' యేదో యొక రూపమున ప్రతి గ్రామము నందును ఆరాధింపబడుచుండెను. పంచాయతన పూజలో శైవులు శివలింగమును, శాక్తులు దేవ
చక్రమును నడుమనుంచి పూజింతురు.

శివ పంచాయతన మీ క్రిందివిధముగా నుండును :
{{Css image crop
|Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf
|Page = 690
|bSize = 600
|cWidth = 270
|cHeight = 112
|oTop = 367
|oLeft = 290
|Location = center
|Description = 
}}

శైవము నీ విధముగా విభజింపవచ్చును;
:1. శుద్ధఖైవము.
:2. కాశ్మీరశైవము.
:8. దక్షిణదేశ శైవసిద్ధాంతము.
:4. మిశ్రశైవము.
:5. సామాన్య శైవము.
:6. వీరశైవము.

పై వాటిలో మొదటిదైన శుద్ధశైవమున ఈ క్రింది భేదములు కనబడుచున్నవి.
:1. పాశుపతము.
:2. కాపాలికము.
:3. కాలాముఖము.
:4. గోరక్షనాథము,
:5. రాసేశ్వరము.
&lt;section end=&quot;690B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jeo2r4948cq2zt0ojhxymcahb7qcr7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571391</id>
      <parentid>571388</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>571391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7053" sha1="l3xpic3jclwg2qy3rih9s0b7a51vg9n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాపాలికము- కాపాలికులు}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;690A&quot; /&gt;బీదర్ నవాబు ఈమె గొప్ప చక్కదనమును గూర్చి విని ఈమెను ఎటులనైనను అనునయవాక్యముల రావించి తన హజారములో నుంచుకొనవలయునని తలచెను. తలచి తన సిపాయీలను పంపుచు &quot;కాంహొ పాత్ర సంతోషముగ పచ్చుట కంగీకరింపనిచో బలాత్కారముగ నామెను కొనితెం&quot; డని అతడు వారికి ఆనతిచ్చెను.

నవాబు యొక్క ఆజ్ఞప్రకారము సిపాయిలు కాంహొ పాత్ర యొద్ద కేగి అతని ఆజ్ఞను ఆమెకు నివేదించిరి.
పిడుగువంటి ఈ వార్తను విన్న కాంహొపాత్ర బెదరక సమయస్ఫూర్తితో &quot;దయచేసి ఒకసారి నన్ను పండరి
నాథుని దర్శనము చేసికొననిండు. స్వామిదర్శనము లభించిన వెంటనే నేను మీ వెంట వచ్చెదను&quot; అని సిపాయిలకు విన్నవించుకొనెను. అంతట వారు కనికరించి ఈమెను పండరినాథుని దేవాలయము నకు కొనిపోయిరి. అంత కాంహొపాత్ర విఠలుని మూర్తిని దర్శించి, భక్త్యావేశముతో లోక ప్రసిద్ధములైన 5 అభంగములను పాడెను. మరియు &quot;ఓ దేవా ! నేను నీ చరణదాసిని. ఈ దుర్మార్గులు నా శీల భంగమొనర్ప నిశ్చయించినారు. ఈ త్రిభువనమున నీవు తప్ప నా కొరుడు రక్షకుడు లేడు. కాన త్వరితముగ నన్ను నీలో ఐక్యము చేసికొని నాకు ముక్తినిమ్ము&quot; అని ప్రార్థించుచు ఆమె స్పృహతప్పి పడిపోయెను. ఆమె యందున్న జ్యోతి విఠలనాథుని జ్యోతిలో లీనమైపోయెను.  పిదప ఆమె అస్తులు స్వామివారి మందిర ప్రాంగణపు దక్షిణ భాగములో పూడ్చిపెట్టబడెను.
{{right|యం. రా. శా.}}
&lt;section end=&quot;690A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;690B&quot; /&gt;'''కాపాలికము - కాపాలికులు :'''

కపొల మనగా పుఱె. దానిని ధరించెడువారు కాపాలికులు. వారి సిద్ధాంతము కాపాలికము. కాపాల శబ్దమును, కాపాలిక శబ్దమును దాదాపు సమానార్థములేయని మానియర్ విలియమ్స్ తన నిఘంటువున తెలిపియున్నారు. (పే. 231) కాపాలికము శైవమతమునందలి యొక ఏక దేశభేదము. శైవాది భక్తి మతములన్నియు ఆర్యులు దక్షిణ దేశమునకు రాకపూర్వమే ఇచ్చట నుండెననియు, అవి యుత్తరము నకు వ్యాపించిన తర్వాత ఆర్యులు వానిని వైదికములుగా మార్చిరనియు హీరాను పండితుఁడు, గార్చె మొదలైన పాశ్చాత్య పరిశోధకుల సిద్దాంతము. శైవమత చిహ్నములు మొహంజో దారో త్రవ్వకములలో బయటపడినందున అచ్చటి నాగరికత ఆర్యుల దానికంటె ప్రాచీనమైనదనియు, అది దక్షిణము
నుండి అచ్చటికి వెడలినదనియు వారి యభిప్రాయము. ఇది ఇంకను పరీక్షింపవలసియే యున్నది. శ్వేతాశ్వతరోప నిషత్కాలము వరకును శివుడు ఆర్యులదైవము కాలేదని వారి ఆశ్రయము. వైదిక కాలమున శివుడు ఆటవికులగు ఆనార్యుల దైవముగా నుండెనని వారనుచున్నారు. శైవముమాత్రము ప్రాచీన మనుటలో నెట్టి విప్రతిపత్తియును లేదు. శాక్తమును సట్లే యనదగును. ఇవి రెండును పరస్పర సంబంధము కల్గియున్నవి. దక్షిణ దేశమున అవాదిగా 'శక్తి' యేదో యొక రూపమున ప్రతి గ్రామము నందును ఆరాధింపబడుచుండెను. పంచాయతన పూజలో శైవులు శివలింగమును, శాక్తులు దేవ
చక్రమును నడుమనుంచి పూజింతురు.

శివ పంచాయతన మీ క్రిందివిధముగా నుండును :
{{Css image crop
|Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf
|Page = 690
|bSize = 600
|cWidth = 270
|cHeight = 112
|oTop = 367
|oLeft = 290
|Location = center
|Description = 
}}

శైవము నీ విధముగా విభజింపవచ్చును;
:1. శుద్ధఖైవము.
:2. కాశ్మీరశైవము.
:3. దక్షిణదేశ శైవసిద్ధాంతము.
:4. మిశ్రశైవము.
:5. సామాన్య శైవము.
:6. వీరశైవము.

పై వాటిలో మొదటిదైన శుద్ధశైవమున ఈ క్రింది భేదములు కనబడుచున్నవి.
:1. పాశుపతము.
:2. కాపాలికము.
:3. కాలాముఖము.
:4. గోరక్షనాథము,
:5. రాసేశ్వరము.
&lt;section end=&quot;690B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l3xpic3jclwg2qy3rih9s0b7a51vg9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/691</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154747</id>
    <revision>
      <id>571403</id>
      <parentid>448559</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571403</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8315" sha1="5ul8ij9epfpwlyncns3p1yupeb6dt5r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{ rh|{కాపాలికము - కాపాలికులు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
పైవి గాక గోళకీయమను మరియొక భేదము కలదు. ఈ సిద్ధాంతము వారు దక్షిణదేశమున 13, 14 శతాబ్ద
వ్యాపించిరి. ఈ సిద్ధాంతమునకు సంబంధించిన విశ్వేశ్వర శివాచార్యులను నొక మహనీయుడు కాకతీయ
గణపతిదేవ చక్రవర్తికి మతగురువైనట్లు మల్కాపుర శాసనము నందలి ఈ క్రింది శ్లోకము తెల్పుచున్నది.
&lt;poem&gt;
&quot;విద్యామంటప వర్తినం గణపతి క్ష్మాపాలదీక్షా గురుం |
శ్రీవిశ్వేశ్వర శంభు మీక్షితవతాం తేచక్షుషీ చక్షుషీ!&quot;&lt;/poem&gt;

పై మతములలో కాపాలిక మొకటి. పాశుపతము నుల్లేఖించినపుడు “లకులీశ పాశుపత&quot;మను దానిని గురించి చెప్పవలెను. లకుల మనగా “గద లేక దండము.&quot; ఈ పాశుపతమున శివుడు గదా దండధారిగా నిర్వచింపబడినాడు. అందుచే ఈ మతానుయాయులు దండమును ధరింతురు. పై పట్టికలోని మతముల కన్నింటికంటె లకులీశ పాశుపతము ప్రాచీనమనియు, దానిలో నుండియే మిగిలినవి ఉద్భవించిన వనియు భండార్కరు పండితుని అభిప్రాయము. లకులి యను నొక యాచార్యుడు క్రీ.శ.
మొదటి శతాబ్దమున నుండెననియు, అతడు &quot;పంచా ధ్యాయి&quot; అను మతగ్రంథ మొకటి రచించెననియు అతని పేర ఆ మతము &quot;లకులీశ &quot;మని నిర్వచింపబడెననియు దానినుండి మిగిలినవి యుద్భవించి నవనియు, మరి కొందరనుచున్నారు. ఉత్తర హిందూస్థానమున లకులీశ విగ్రహం మొకటి దొరకినదట! లకులీశ పాశుపత ప్రశంస మాధవాచార్యులవారు తన సర్వదర్శన సంగ్రహమున చేసి యున్నారు. పంచాధ్యాయిలోని విషయము లీ యైదు. 1 కార్యము, 2 కర్మ, 3 యోగము, 4 విధి, 5 దుఃఖాంతము. పైన పేర్కొనబడిన శైవమత భేదములకన్నిటికిని నీ యైదును సమానములు. కాని &quot;విధి&quot;(పూజాచారము) లో మాత్రము భేదములున్నవి. పూర్వోక్తములయిన యైదు శుద్ధ శైవమత భేదములలో కాపాలిక కాలా ముఖములు రెండును నొకటే అని కొందరును, భిన్నములని మరికొందరును అభిప్రాయ పడుచున్నారు. భగవద్రామానుజులు తన సూత్రభాష్య వ్యాఖ్యానములో చెప్పిన ధర్మములు (కపాలమును ధరించుట, శ్మశానమున సంచరించుట మొదలైనవి) రెండు మతములకును సమానము లని యెంచవలేను. మాధవాచార్యుల వారును, ఆనందగిరియు ఉజ్జయినీ నగరమున శ్రీ శంకరాచార్యుల వారు కాపాలికులతో వాదము చేసినట్లు తెల్పుచున్నారు. ఒకానొక కాలమున ఉజ్జయినీ నగర మీ మతానుయాయులకు ముఖ్యస్థానముగా నుండెను. దక్షిణమున శ్రీశైలము కూడ వీరికి గొప్ప యాత్రాస్థానమై యుండెను. ఉజ్జయిని నగరమున మహాకాళాలయ మున్నదను విషయమును కాళిదాసుడు తన మేఘ సందేశ కావ్యమున వచించెను. అచ్చట కాపాలికులు శివుని పూజించు నపుడు నరబలుల నర్పించి, మధుమాంసాదులను స్వామికి నివేదించుచుండిరట! ఒక కాలమున 'కాపాలికులు రాజస్థానమునుండి దక్షిణమున మైసూరు మండలము వరకు వ్యాపించినట్లు పరిశోధకులు తెల్పుచున్నారు. వీరి మతాచారము లీ క్రింది విధముగా వర్ణింపబడినవి.
&lt;poem&gt;
&quot;నరాస్థిమాలా కృతభూరీ భూషణః
      శ్మశాన వాసీ నృకపాల భోజనః |
పశ్యామి యోగాం జన శుద్ధ దర్శనః
      జగన్మిథో భిన్న మభిన్న మీశ్వరం &quot;&lt;/poem&gt;

వాచస్పత్యమున కాపాలిక శబ్దమునకీ క్రింది యర్థమీయబడినది. &quot;కపాలేన నృకపాలేన చరతి అభ్యవహారాదికం కరోతి&quot; శివుడు కపాలధారి. అందు భైక్షమును చరించు చుండును. శ్మశానమున నివసించును; భస్మమును ధరించును. అందుచే పరమమాహేశ్వరులగు వీరు పైన చెప్పిన
నాల్గుపనులను చేయుటలో నాశ్చర్యమేమి ? మరియు శివుడు భూతనాథుడు గాన వీరును భూతప్రేత పిశాచములతో సంబంధమును కల్గియుండిరి. వారినిగూర్చి ఈ క్రింది శ్లోకముకూడ చెప్పబడినది.
&lt;poem&gt;
&quot;మస్తిష్యాక్తపపాభిమారిత మహామాంసా౽ హుతీర్ణుహ్వతాం ౹
వహ్ని బ్రహ్మకపాల కల్పిత సురాపానేన నః పారణా ౹
సద్యః కృత్త కఠోరకంఠ విగళత్కీలాలధారోక్షితై ౹౹
అర్చ్యోనః పురుషోపహార బలిఖి ర్దేవో మహాభైరవః&quot;౹౹&lt;/poem&gt;

ఇంతకంటే భీభత్సమైన మత ముండునా ? ఒక గ్రంథమున నీ మతమొక యతిమార్గిక మతమని తెల్పబడినది. దీనితో పాటు &quot;పాశుపతమును, మహావ్రతమును&quot; కూడ ఈ అతిమార్గిక మతములలో చేర్చినారు. వీరికి వేదములు ప్రమాణములు కావు. వీరు ఆగమముల నంగీకరించిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ul8ij9epfpwlyncns3p1yupeb6dt5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/692</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154748</id>
    <revision>
      <id>571410</id>
      <parentid>448560</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571410</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8678" sha1="j7njggehql58ssa2nox57k6uphbtgh4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాపాలికము - కాపాలికులు}}&lt;/noinclude&gt;
కాని వీరికి తంత్రములయం దెక్కువ యభినివేశము.గురుపరంపరగా వచ్చు దీక్ష. వీరికి అతి ముఖ్యము. ఈ మతముల నీశ్వరత్వస్థుడైన రుద్రుడు భూలోకమున ప్రచారము చేసినందురు. వీరి దీక్షావిధానము చిత్రముగా నుండును. &quot;ఒక్కొక దిక్కున జండా నెగుర వేయుదురు. అనగా పతాకధ్వజము నెత్తుదురు. ఆధ్వజమునకున్న వస్త్ర మేవైపున కెగురునో యావైపుననే భిక్ష మెత్తవలెను. భైక్షాన్నమును మనుష్య కపాలమున నుంచి భుజింప వలెను.&quot; ఈ దీక్షా విధానము ప్రత్యేకము కాపాలికులకు వర్తించును.

శాక్తులలో వామ దక్షిణాచారములని రెండున్నవి. వాటిలో వామాచారమును కాపాలికు లవలంభించిరి.
దానికి పంచమకారములు ముఖ్యములు. (మద్యము, మాంసము, మత్స్యము, ముద్ర, మైథునము అనునవి.) కాపాలికులు కూడ వీటిని ముఖ్యములుగా గ్రహించిరి. ఉభయులకును తంత్రములు ప్రధానములు. ఈ తంత్రములు గణనాతీతములు. శైవశాక్తమతముల కత్యంత సన్నిహిత సంబంధ మున్నది. శైవులు శివతత్త్వమును పరముగా నెంతురు. కాని కేవల శివుడు శక్తి లేనిది సృష్ట్యాదులను చేయజాలడు గాన, శాక్తులకు శక్తి ముఖ్యము.&quot;శివశ్శక్త్యాయుక్తో యది భవతి శక్తః ప్రభవితుం&quot; అని
'సౌందర్యలహరి' యందు గలదు. ఉభయులకును మంత్ర, తంత్ర, ముద్రలు ఉపాధేయములు. ఉభయులకును విధానములు సమానములు. ఇవి నాల్గు - దేవాలయము లందు శివశక్తుల పూజ, లింగశ్రీచక్రాది ప్రతీకపూజ, సాధన (యోగసాధన), యంత్రమంత్రములు అనునవి ఉభయములును అణిమాది సిద్దులకొరకు యత్నింతురు. తంత్రములలో ఈ నాల్గు విధానముల ప్రశంస యెక్కువగా
నుండును. మంత్ర యంత్రములను పిశాచోచ్చాటనము నందును, శత్రువులకు హాని కలుగజేయుట యందును, జన వశీకరణమునందును ఉపయోగింతురు. కాపాలికులకును సాంఖ్య సిద్ధాంతమునందు నమ్మకము.

వీరు ప్రజల సంచారము సామాన్యము కాని స్థలము లందు నివసించుచుందురు. వారి సాధనము అట్టి స్థలములలో తప్ప జరుగవు. అట్లే మనుష్యులు లేని స్థలములలో పొంచియుండి యెప్పుడైన తప్పుత్రోవన పోవు మనుష్యులను ముఖ్యముగా స్త్రీలను, బాలకులను తప్పు త్రోవను పట్టించి యెత్తుకొని పోయి బలుల నర్పించి తమ దేవతలను తృప్తిపరచుచుందుకు. వీరి సాధన యంతయు నాముష్మిక మందుకంటే యైహికమునందు ఉపయుక్తమగుచుండును. వీరి కిట్టి యాచారములు ఆటవికులైన
యాదిమని వాసులనుండి వచ్చినపని చారిత్రికుల యభిప్రాయము. ఆటవికులిప్పటికిని అనేక స్థలములలో నరమాంస భక్షకులుగా నున్నారు. ఒక్క మన దేశమునందేగాక ప్రపంచమున నాటవికు లున్న యన్ని దేశములందిట్టి యాచారము కలదు. దైవమునకు నివేదించిన మద్య మాంసాదులను మిగిలినవాటిని ప్రసాదముగా భక్షింతురు. శీతోష్ణములకు లోబడక యెల్లప్పుడును కాషాయాంబరములను ధరించుచుందురు. ఒక్క గురువు శిష్యు లొక్క గుంపు చొప్పున నివసించుచుందురు. గురువు లేకపోయిన
తత్సంప్రదాయము వారందరు నొక్కచో నివసింతురు. ఒండొరులను తెలిసికొనుటకై వీరికి సంకేతము లుండును. బెంగాల్ దేశమున నీ తెగవారిప్పటికిని ఉన్నట్లు చెప్పుదురు. అప్పుడప్పుడు వీరి మోసములను పత్రికల ద్వారమున చదువుచుందుము. వీరు పగటియందుకంటే రాత్రులందు నెక్కువగా సంచరించుచుందురు. ఈ మతమున స్త్రీలుకూడ దీక్షను తీసికొనవచ్చును. రుద్రాక్షమాలలును,
యెముకల మాలలును వీరి కాభరణములని కొందరందురు. సిద్ధులను పొంది తమ కోరికలను తీర్చుకొనుటయే వీరికి లక్ష్యముగాన వీరి మత మధమమని చెప్పనగును. ఈ మతమును “అఘోర&quot; మతమని కూడ నందురు.

భవభూతి మహాకవి తన మాలతీ మాధవ ప్రకరణమున ఈ మతమునకు సంబంధించిన పాత్రలను ప్రవేశ పెట్టినాడు. భవభూతి క్రీ. శ. 8వ. శతాబ్దివాడు. ఆ నాటకమున అఘోర ఘంటుడను నొక కాపాలికుని, ఆయన శిష్యురాలగు కపాలకుండలను పాత్రలుగా సృష్టించెను. వీరిద్దరు తమ సాధనలవలన అణిమాది సిద్దులను పొంది కథానాయిక యగు మాలతిని చాముండీ దేవికి బలియివ్వ యత్నింతురు. ఈవిధముగా నా కాలమున నీ మతానుయాయులు విరివిగా నున్నట్లు స్పష్టమగుచున్నది. 10, 11 శతాబ్దుల నాటికి
కూడ వీరున్నట్లు దృష్టాంతములు కలవు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వచ్చి, నరబలి నిషిద్ధమై, దండనార్హమైన తరువాత వీరు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j7njggehql58ssa2nox57k6uphbtgh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>156890</id>
    <revision>
      <id>571439</id>
      <parentid>538423</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>571439</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3381" sha1="brxk3899m78u1vckyhgjey9mu8b4ged" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;6A&quot; /&gt;6. హుగ్లీ జిల్లా గ్రంథాలయ సంఘమునకు చేసిన గ్రంథాలయము లన్నియు, అవసరమైనప్పుడు పరస్పరము గ్రంథములను 
ఎరువిచ్చుకొనవలసిన దనికోరుచున్నారు.

7. ప్రతి గ్రంథాలయము కొందరు దేశ సేవకులను తయారు చేయవలసిన దనియు, పండితుడుగాని గ్రంథకర్తగాని కోరినప్పుడు
గ్రంథములను ఉచితముగా ఎరువిచ్చుట మూలముగాను ఇతర విధము గాను సహాయము చేయవలసిన దనియు ఈసభవారు 
తీర్మానించు చున్నారు.

8. హుగ్లీ జిల్లా యొక్క చారిత్రాత్మకమైనట్టియు, ఇతర విధమైనట్టియు చరిత్రను సమకూర్చవలసినదని గ్రంథాలయములను 
ఈసభవారు హెచ్చరించుచున్నారు.

9. గ్రథ భాండాగారికు లందరికిని కలిపి ఒక సంఘమును ఏర్పరచుటకును, అట్టి సంఘమును నిర్మించుటకు త్వరలో 
జిల్లాయందున్న గ్రంథ భాండాగారికు లందరిని ఒకచో జేర్చి, గ్రంథాలయ పాలనమునుగూర్చియు, విద్యార్థులందు సహకారమును గూర్చియు, గ్రంథ భాండాగారికులయందు సహకారమును గూర్చియు, గ్రంథాలయముల అభివృద్ధిని గూర్చియు చర్చించుటకు తీర్మానించడమైనది.
{{rule |6em }}

&lt;section end=&quot;6A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;6A&quot; /&gt;&lt;section end=&quot;6A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;6B&quot; /&gt;{{p|fs150|ac}}గ్రంథములగడువు — దాచియుంచుట&lt;/p&gt;
{{p|fs125|ac}}(యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణగారు)&lt;/p&gt;
చిన్న గ్రంథాలయమునకును పెద్దవానికిని గూడ చదువరులు
గ్రంథమును తమవద్ద నుంచుకొనగల గడువు దినముల గరిష్ఠ సంఖ్య యేర్ప
రుప వలసిన యావశ్యకతకలదు. ఈగడువు దినములు చదువరుల
యొక్క యు, గ్రంథములయొక్క యు స్వభావమునుబట్టి నిర్ణయింప
దగును. కొన్ని పొత్తములు మంచినీళ్ళ ప్రాయముగా చదువగలరు.
మరికొన్ని చిన్ని పొత్తము లైనను జాగ్రతగా చదివి విషయములను&lt;section end=&quot;6B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brxk3899m78u1vckyhgjey9mu8b4ged</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158152</id>
    <revision>
      <id>571432</id>
      <parentid>537900</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3106" sha1="97a5admjs5oareo3m2935sixm7usfkc" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2]]
 | రచయిత =  అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]   
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 1|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 3|సంచిక 3]]  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}

[[File:Coverpage Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928) (page 1 crop).jpg|center|500px]]

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt;== 
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|1.గ్రంథములు]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ|ఆచంట సూర్యనారాయణ సాంఖ్యాయనశర్మగారు]]}}|3={{DJVU page link|17}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు  |2.  చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు ]]}}|3=17}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు |3. హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు ]]}}|3=21}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట |4. గ్రంథములగడువు—దాచియుంచుట]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ|యాతగిరి లక్ష్మీ వేంకటరమణ గారు]]}}|3={{DJVU page link|22}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  2/౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ|5. ౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ ]]}}|3={{DJVU page link|25}}}}

{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>97a5admjs5oareo3m2935sixm7usfkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158155</id>
    <revision>
      <id>571459</id>
      <parentid>455779</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2843" sha1="hkzbel75y1m74fe7iwr15vdezkb8m09" xml:space="preserve">{{తలకట్టు|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7|సంపుటము 7 ]]|రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య|ముందరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2|సంచిక 2]]|తదుపరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4|సంచిక 4]]|సంవత్సరం=1928|categories=PD India|వివరములు=&lt;center&gt; 12 సంచికలు &lt;/center&gt;|విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.3 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;

==&lt;center&gt; [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 3#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt;==
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి|1. ప్రజాసామాన్యము యొక్క జ్ఞానాభివృద్ధి]]}}|3={{DJVU page link|33}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు|2. మిచిగాస్ రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు]]}}|3={{DJVU page link|42}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము|3. సోవియటు సమ్మేళన గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|46}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె|4. శ్రీశారదా పుస్తక భాండాగారము, నాగిరెడ్డిపల్లె]]}}|3={{DJVU page link|47}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  3/శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము|5. శ్రీ ఆంధ్రరత్న గోపాలకృష్ణ గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|48}}}}</text>
      <sha1>hkzbel75y1m74fe7iwr15vdezkb8m09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158184</id>
    <revision>
      <id>571473</id>
      <parentid>538080</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T07:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2902" sha1="arpxcks2kiqxhnrzt6sl2928jmkxhg0" xml:space="preserve">{{తలకట్టు|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]|రచయిత=అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య|విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]|ముందరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 3|సంచిక 3]]|తదుపరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5|సంచిక 5]]|వివరములు=&lt;center&gt;12 సంచికలు &lt;/center&gt;|సంవత్సరం=1928}}

&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.4 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;

==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt; ==
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ |1. అఖిల భారత గ్రంథాలయసభ]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/రత్న గ్రంధాలయము |1. రత్న గ్రంధాలయము]]}}|3={{DJVU page link|49}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/స్థానిక సంస్థలు |2. స్థానిక సంస్థలు]]}}...{{smaller|[[రచయిత: సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి|సూరి వేంకట నరసింహ శాస్త్రి గారు]]}}|3={{DJVU page link|51}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము |3. పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము]]}}|3={{DJVU page link|56}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము |4. గంజాం మండలము గ్రంథాలయోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|60}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక  4/ఆంధ్రోద్యమము |5. ఆంధ్రోద్యమము]]}}|3={{DJVU page link|62}}}}

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]
[[వర్గం:PD India]]</text>
      <sha1>arpxcks2kiqxhnrzt6sl2928jmkxhg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158211</id>
    <revision>
      <id>571512</id>
      <parentid>539515</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3273" sha1="mf3yqir1o7y1qa2vsa2w98paazahky3" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7|సంపుటము 7]]
 | రచయిత =  అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4|సంచిక 4]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 6|సంచిక 6]]
 | వివరములు = మొత్తం 12 సంచికలు &lt;/center&gt;
 | సంవత్సరం=1928
}}

&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.5 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
==&lt;center&gt;[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5#విషయసూచిక|విషయసూచిక]]&lt;/center&gt;==
{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ |1. అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/గ్రుడ్డి చదువరులు| 2. గ్రుడ్డి చదువరులు]]}}|3={{DJVU page link|65}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/తాత్కాలిక పాఠశాలలు| 3. తాత్కాలిక పాఠశాలలు]]}}|3={{DJVU page link|66}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.| 4. ' స్వీడను ' దేశమందు గ్రంథాలయోద్యమము.]]}}|3={{DJVU page link|70}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట| 5. నాగేశ్వరరాయ గ్రంథాలయము, నరసన్నపేట]]}}|3={{DJVU page link|74}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'విటికాన్' గ్రంథాలయము| 6. 'విటికాన్' గ్రంథాలయము]]}}|3={{DJVU page link|75}}}}{{Dotted TOC page listing|2={{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/'సహకార గ్రంథాలయము, కావలి| 7. సహకార గ్రంథాలయము, కావలి]]}}|3={{DJVU page link|80}}}}


{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]</text>
      <sha1>mf3yqir1o7y1qa2vsa2w98paazahky3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187874</id>
    <revision>
      <id>571287</id>
      <parentid>570615</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2170" sha1="kq6keggyo63949ixq3r0j0piomv6o6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;ననుజులు నావసిష్ఠాదిసంయములు
జనములు నెదురుగాఁ జనుదేరఁజూచి
యరదంబు డిగి రాముఁ డామునీంద్రులకు
ధరణిజయునుఁ దానుఁ దమ్ముఁడు మ్రొక్కి
తోడనే భరతశత్రుఘ్నులు తనకు
వేడుక మ్రొక్కిన విభుఁ డాదరించి
&lt;ref&gt;క. మునుపుఁ గైకకు మ్రొక్కి మోదంబుతోడఁ&lt;/ref&gt;మునుపుఁ గైకను భక్తి మ్రొక్కి యందంద
&lt;ref&gt;క. గొనియాడి వినయంబు కొనలెత్త బలికె.&lt;/ref&gt;కొనియాడి వినయంబుఁ గొనుచు నిట్లనియె.
&quot;&lt;ref&gt;క. జనని! లోకంబునఁ జర్చింప దుష్ట&lt;/ref&gt;జనని! లోకంబున జనియించి దుష్ట
జనశిక్షణము శిష్టజనరక్షణమును
నొప్పఁజేయుటగదా యుర్విపై నరుఁడు
భూపాలతిలకమై పుట్టినఫలము
కావున నీరెండు కడమ గాకుండఁ
గావింప మీయాజ్ఞఁ గలిగె నా కిపుడు
తల్లి! నీ వనుపంగఁ దాపసోత్తముల
నెల్లశరణ్యుల నేఁ గొల్వఁ గంటి
నంబ! నీకరుణమై యఖిలంబు మెచ్చ
నంబుధి బంధించి యతికీర్తిఁ గంటి
జనయిత్రి! నీకృప సకలరాక్షసుల
ననిఁ ద్రుంచి లోకుల కభయ మీఁ గంటి{{float right|40}}
నగణితచరితుండ నైతినే” ననుచుఁ
దగవుమాటలుఁ బల్కి తదనంతరంబు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kq6keggyo63949ixq3r0j0piomv6o6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187875</id>
    <revision>
      <id>571288</id>
      <parentid>570616</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="3zpeqsxa43r3u2d5yu22qpkwbg4rud4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;నాసుమిత్రకు మ్రొక్కి యతిభక్తితోడ
నాసంయములతోడ నపుడు దా వచ్చి
యరుదైన పతివియోగాగ్నిచేఁ గుంది
&lt;ref&gt;క. పరిలిప్తభూరేణుపటలాగ్ని యగుచు&lt;/ref&gt;పరిలిప్తభూరేణుపటలాంగి యగుచు
నెప్పుడు చూతునో యేఁబుత్రు ననుచుఁ
&lt;ref&gt;క. తప్పక యందంద తనత్రోవ వచ్చు&lt;/ref&gt;దప్పక యందంద తనువచ్చుత్రోవఁ
గనుఁగొను యతిపుణ్యకాంతామతల్లిఁ
దనుతరతనువల్లిఁ దమతల్లిఁ గాంచి
&lt;ref&gt;యడలేని భక్తితో&lt;/ref&gt;కడ లేనిభక్తితోఁ గడుసంతసమున
ముడివడ నందంద మ్రొక్కె, మ్రొక్కుటయుఁ
గన్నారఁ గనుఁగొని కడుఁబేదరాలు
పెన్నిధిఁ గన్నట్లు బ్రియ మందె జనని
చేకొని పట్టాభిషేకంబు నీకు
నోకుమారక! యింక నుచితమన్నట్లు
నందనుమీఁద నానందబాష్పంబు
చిందంగఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి మే నెల్లఁ
బ్రమదంబుతో నిజపాణిపద్మమునఁ
జమరి రాక్షసశరక్షతములఁ గాంచి{{float right|50}}
“అనఘ! రాఘవ! వసిష్ఠాదిసంయములు
ననుఁ జూచి 'నీప్రియనందను౦ డెందు
&lt;ref&gt;క. ననిభేద్యుఁ డక్లేశు&lt;/ref&gt;నవిభేద్యుఁడక్లేశుఁ డఖలేశుఁ&quot;డనుచు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zpeqsxa43r3u2d5yu22qpkwbg4rud4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187876</id>
    <revision>
      <id>571289</id>
      <parentid>570617</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571289</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="eryh7lqxzhflpkddymosbr0v7zym2k9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. వినుతించి&lt;/ref&gt;వివరించి పలికిరి విమలవాక్యముల
వివిధబాణక్షతావృతు నిన్ను జూచి
&lt;ref&gt;క. అది నేఁడు నమ్మికలై తోఁచె నాకు&lt;/ref&gt;యవి నేఁ డమోఘంబులై తోఁచె నాకు
నది గాక మరి నిన్ను నఖిలవేదార్థ
&lt;ref&gt;క. విదులును నిజముగా వివరింపలేరు&lt;/ref&gt;విదులు నీమహిమల వివరింపలేరు
&lt;ref&gt;అటులయ్యె&lt;/ref&gt;అటులయ్యు నీక్రియనన్న! నీమేనుఁ
జటులరాక్షసఋణచయ మెట్లు నాటె&quot;
నని శోకమునఁ బొంది యట వివేకించి
యనియె &lt;ref&gt;క. రామునితోడ&lt;/ref&gt;రాఘవుతోడ నపుడు కౌసల్య
&quot;&lt;ref&gt;క. శోకార్తయై&lt;/ref&gt;శోకార్తియై మీదుఁ జూడక యంటి
గాక యమ్మునుల వాక్యము లేల తప్పు
రావణాదుల &lt;ref&gt;క. సంగరములలో గెలిచి&lt;/ref&gt;సంగరంబున నోర్చి
నీవు వచ్చితి గాన నిజమయ్యె నేఁడు”
యని మోదమునుఁ బొందె నప్పుడే రామ
జనపతి యందంద జననికి మొక్కి
&lt;ref&gt;వినయవాక్యంబుల విలసిల్ల బంధు.
క. విమలవాక్యంబుల విలసిల్లు బంధు&lt;/ref&gt;వినయవాక్యంబులు విలసిల్ల బంధు
జనుల సేమంబును సకలంబు లడిగి{{float right|60}}&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eryh7lqxzhflpkddymosbr0v7zym2k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187878</id>
    <revision>
      <id>571290</id>
      <parentid>570619</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571290</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2023" sha1="sno42tq2zr9t9ezfk5ak7fwyhh6au4y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;నలఁతయుఁ బగయును నపమృత్యుభయముఁ
గలఁకయుఁ &lt;ref&gt;క. జాడ్యంబు&lt;/ref&gt;గలహంబు కపటవర్తనము{{float right|70}}
&lt;ref&gt;క. శోకంబు చెఱయునుఁ జోరనిగ్రహము&lt;/ref&gt;శోకంబు రుజయునుఁ జోరవిగ్రహము
లేకుండఁ &lt;ref&gt;క. జనుల&lt;/ref&gt;బ్రజలఁ బాలింపుచు నుండె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{p|ac|fwb}}వసంతాగమనము; సీతారాము లారామకేళికిఁ జనుట&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;అంతనంతయు నిండి &lt;ref&gt;క. యఖిలలోకులను&lt;/ref&gt;యఖిలలోకులకు
సంతోష మెసఁగ వసంతంబు వచ్చె
మునుపుఁ గోవిలపిండు మౌనంబు విడిచె
వనములకెల్ల జీవనము సొంపారెం
బొగరెంతయును నిండెఁ &lt;ref&gt;పువ్వుదూంపులకు&lt;/ref&gt;బూవుమాఁకులకు
మగలకు సతులకు మందటలుడిగ
విరహులతాపంబు వెగ్గలంబయ్యెఁ
దిరిగెఁ &lt;ref&gt;ప్రాయపుపువ్వుతీఁగెలకెల్ల&lt;/ref&gt;బ్రాయము పువ్వుతీఁగెల కెల్ల
నుడుగని ప్రాలేయ మూడనిఁబాడెఁ
&lt;ref&gt;క. తరలక&lt;/ref&gt;దడయక యేతెంచె దక్షిణానిలము.
&lt;ref&gt;క. ఆరామతోఁ గూడ నారామచంద్రుఁ&lt;/ref&gt;ఆరామవిభుఁ డంత నవనిజతోడ
&lt;ref&gt;క. డారామకేళికి ననురక్తిఁ గదలె&lt;/ref&gt;నారామకేళికి ననురక్తిఁ గదలె&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sno42tq2zr9t9ezfk5ak7fwyhh6au4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187879</id>
    <revision>
      <id>571291</id>
      <parentid>570620</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1947" sha1="fohyrmut2smg7ci27iy89rrqszpi0nb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;నప్పు డప్పురకాంత లంతరంగమున
ముప్పిరిగొను మోదములఁ జాలనొప్పి
&lt;ref&gt;పదిదెశలకు నిల బారెడి తెంటి&lt;/ref&gt;పదిదెసలకు నెగఁబారెడు తేఁటి
&lt;ref&gt;కొదమలు&lt;/ref&gt;కొదమలఁ దూలించు కుంతలంబులును
నొకరిచేపట్టు లేకున్న మార్కొన్న
ముకురజాలము నవ్వు ముద్దుమోములును{{float right|80}}
వలలఁ &lt;ref&gt;క. జిక్కినమీల వంచించు యొరుల&lt;/ref&gt;జిక్కెడి మీల వంచించి యొరుల
వలలఁ బెట్టఁగఁజాలు వాలుకన్నులునుఁ
జలపట్టి వాసన చాలనికనక
&lt;ref&gt;కళికలవివరింపుగల నాకలును&lt;/ref&gt;కళికల &lt;ref&gt;క. వసియింప&lt;/ref&gt;వివరింపఁగల నాసికలును
నొగిఁగూడి తలయూచు నోజ కంపించు
చిగురుటాకుల లేఁత సేయు మోవులును
&lt;ref&gt;క. జలజారి&lt;/ref&gt;జలజాక్షు విడువని సారసనాళ
కులమువైభవముఁ జేకొనిన హస్తములు
దెసలకెల్లను నోరుఁ దెఱచుచు నున్న
పసిఁడికుండల రాయు పసని పాలిండ్లు
తలఁకెడి లతలచందము విడంబించు
చెలువున నసియాడు శిథిలమధ్యములు
సారెసారెకు జాఱు సైకతావళులు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fohyrmut2smg7ci27iy89rrqszpi0nb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187880</id>
    <revision>
      <id>571292</id>
      <parentid>570621</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:25:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="mjwjp1prcer3s51neajqvqtq43ockyp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;నీరు లోపల నాఁగు నిజనితంబములు
కరికరంబుల గెల్చు కదళికాతరులఁ
బొరిఁ బొచ్చెములు సేయఁబూను పెందొడలు
&lt;ref&gt;శ్రీ నొంది వెడబాయు&lt;/ref&gt;శ్రీ నొంది యెడఁబాయు చెందమ్మివిరుల
&lt;ref&gt;పైనెత్తి&lt;/ref&gt;పై నొత్తి చనఁగోరు పదతలంబులును
వలఁతి నవ్వులు గఱివంక బొమ్మలును
నలసభావంబులు &lt;ref&gt;నంచెలినడలు&lt;/ref&gt;నంచెలనడలు{{float right|90}}
మెఱుఁగుచెక్కులు సుధామిళితవాక్యములు
మెఱయ సోయగములు మీరంగ వచ్చి
జనకజఁ గదిసి యాజగదేకమాతఁ
గొనియాడి తమనేర్పుకొలఁది నిట్లనిరి.
&quot;వెకలి తుమ్మెదలు నీవేణితో &lt;ref&gt;క. నొఱసి&lt;/ref&gt;నెఱసి
యొకదినం బొకచోట నుండరా దనుచుఁ
దలపోసి పగలు పద్మంబుల రేలు
కలువల వసియించి కాలంబుఁ గడపు
&lt;ref&gt;క. అనిశంబు తమ్ములకనుముంమందెమేళ&lt;/ref&gt;ననిశంబు తమ్ములఁ గను మందెమేల
&lt;ref&gt;క. మునదామెరలు కొంత మొగమెత్తెగాక&lt;/ref&gt;మునఁ దామరులు కొంత మోమెత్తగాక
&lt;ref&gt;క. వురుక నీకన్నుల నోడించి బయలు&lt;/ref&gt;యుఱక నీకన్నుల నుద్దించి బయలు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mjwjp1prcer3s51neajqvqtq43ockyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187881</id>
    <revision>
      <id>571293</id>
      <parentid>570622</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="2xqdj3zndy0kxnk91u3uqretgabsp8b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;మెఱయవచ్చునె మగమీలకు నెల్ల
నిటు దెలియఁగ లేక యిది బింబఫలము
&lt;ref&gt;క. వటఫలంబులు చెల్ల&lt;/ref&gt;వటఫలం బనుటెల్ల వర్ణన గాని,
మానిని! వినుము నీమధురాధరంబు
భానువంశునితపఃఫల మరయంగ,
శతపత్రనేత్రి! నీస్వరములతోడఁ
&lt;ref&gt;క. ప్రతి వత్తునని కూయఁ పాపంబువలన&lt;/ref&gt;బ్రతి వత్తునని కూయు పాపంబువలన
నాయాకుకొఱుఁకుల నాఱుమాసములు
వా యెత్తకుండ దైవము ముద్ర వెట్టె,{{float right|100}}
తలిరులతోడి లతావితానంబు
చెలువ! నీకరములఁ జెనయంగఁ దలఁచి
యవిరళశుభరేఖ నభినవకాంతి
దవులను వనసీమఁ దపముఁ గావించు,
&lt;ref&gt;క. కుంభికుంభములకుఁ గుదురు చేయుటకు&lt;/ref&gt;కుంభికుంభములకు గురువులై హేమ
&lt;ref&gt;క. కుంభంబునం దెల్ల కొండలై నిక్కె&lt;/ref&gt;కుంభంబులను మించి కొండలై నిక్కి
&lt;ref&gt;క. వ్రాలక మించు నీవలుఁదచన్నులకు&lt;/ref&gt;వాలకయుండు నీవలుఁదచన్నులకు
&lt;ref&gt;క. వ్రాలుచుండెడు జక్కువలు సాటి యగునే&lt;/ref&gt;వ్రాలుచుండెడి జక్కవలు సాటియగునె,
పరమాణుఖండంబుఁ &lt;ref&gt;క. బాఱంగ నూది&lt;/ref&gt;బాఱంగనెత్తి
నిరుపమగతి నొప్పు నీకౌనుతోడ&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2xqdj3zndy0kxnk91u3uqretgabsp8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187882</id>
    <revision>
      <id>571294</id>
      <parentid>570623</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2248" sha1="n5qnf2p5hilfrfzji3ao6kokltudkx0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. పోఁడిమి చెనకంగ వచ్చుయాకసము&lt;/ref&gt;వాఁడిమి దొరయంగ వచ్చి యాకసము
&lt;ref&gt;క. నేఁడును రూపుగా నేరక నిలిచె&lt;/ref&gt;నేడును రూపురానేరక నిలిచె,
&lt;ref&gt;క. మరుతేరి చక్రముల్&lt;/ref&gt;మరుతేరిచక్రంబు మగువ! నీపిరుఁదుఁ
&lt;ref&gt;క. పురుణించి యప్పుడు పుట్టువునందు&lt;/ref&gt;బురణించి యిప్పు డీపుట్టువునందుఁ
బఱచుజాడలఁ గట్టుపడిపాయ లేక
&lt;ref&gt;క. మొఱబెట్టు తన కెందు మురళించుపగిది&lt;/ref&gt;మొఱపెట్టుఁ దనకీడు ముదలించుకరణి,
&lt;ref&gt;కనుఁగొను శరధి వొక్కట మునిఁగియున్న&lt;/ref&gt;కనుకని శరధి నొక్కట గెల్చి యున్న
&lt;ref&gt;క. ఘనునియిల్లాలవు గాన నీతొడ&lt;/ref&gt;ఘనుని యిల్లాలవు గాన నీతొడలు
&lt;ref&gt;క. శ్రమముఁ బొందక రెండుశరధుల నోర్చి&lt;/ref&gt;శ్రమముఁ బొందక యుండి శరధుల గెల్చె
&lt;ref&gt;క. సమకూడె సహధర్మచారిణి యగుట&lt;/ref&gt;సమకూరె సహధర్మచారిణి వగుట,{{float right|110}}
&lt;ref&gt;క. శమకంబుమీఁదుమీంగాళ్లతో నొరయు&lt;/ref&gt;కమఠంబు నీదుమీఁగాళులతోడ
సమముగా నేరక చలియించి &lt;ref&gt;జాలి&lt;/ref&gt;జాఱి
తనకులంబునకెల్లఁ దలవంపు గాఁగఁ
జనియె నోరమణి! రసాతలంబునకు&quot;
ననియని పలుమాఱు నభినుతి సేయ
జనకజయునుఁ దాను జననాయకుండు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n5qnf2p5hilfrfzji3ao6kokltudkx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187883</id>
    <revision>
      <id>571295</id>
      <parentid>570626</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="ixc373yfh5kuoczwtrz9ty82gy5ez0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. ఫలతపుష్పితదివ్యపాటలీతరులఁ&lt;/ref&gt;ఫలితపుష్పితనిజపాదపలతలఁ
&lt;ref&gt;క. గలుగు నుద్యానంబుఁ గడువేడ్కఁ జొచ్చి&lt;/ref&gt;గలనిజోద్యానంబుఁ గడువేడ్కఁ జొచ్చె
నిరుమూడుఋతువులు నేకమై యచటఁ
జరియించెనంత నాజనపతిమహిమ
&lt;ref&gt;క. అప్పుడు రఘుపతి&lt;/ref&gt;నప్పుడు భూపతి యాతోఁట సొబగుఁ
జెప్ప నుద్యోగించి సీత కిట్లనియె.
&quot;తుమ్మెద తనకూర్చు తొయ్యలిఁ &lt;ref&gt;దార్చి&lt;/ref&gt;దాల్చి
&lt;ref&gt;తమ్మియింటికిఁ దెచ్చెఁ దమకించియనుచు&lt;/ref&gt;తమ్మి యింటికిఁ దెచ్చి తమకించి యపుడు
పలుమాఱు గండూష &lt;ref&gt;ఫలరసం బిచ్చి&lt;/ref&gt;ఫలరసం బిచ్చె,
చిలుకబోటికి నింపు చిలుకంగననుచుఁ
&lt;ref&gt;జిగురులం దములిచ్చె
క. జిగురులంచంబిచ్చె&lt;/ref&gt;జివురులంచము లిచ్చె జీవితేశ్వరుఁడు
&lt;ref&gt;జగరాంగకోయిల&lt;/ref&gt;జవరాంగకోయిల జవరాలి కనుచు
నొనరిక వలఁపు లొండొరులకుఁ జెప్పు
కొనులీల జక్కవ&lt;ref&gt;క. కొదములు గదిసి&lt;/ref&gt;కొమ్మలు గదిసి{{float right|120}}
సరసపల్లవరాగసామగ్రి మిగులఁ
జరియించుచందంబుఁ జైత్రాగమమునఁ&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixc373yfh5kuoczwtrz9ty82gy5ez0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187889</id>
    <revision>
      <id>571280</id>
      <parentid>506232</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1969" sha1="r8van9195cb9vh9ve27rcsm3fcb2brs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}జానకి గర్భమును ధరించుట; వర్షాగమనము&lt;/p&gt;
&lt;poem&gt;గొంతకాలమునకుఁ గోర్కెలు మీరఁ
జరముహూర్తంబున &lt;ref&gt;జలజనివాస, క. జనవిప్రవాస&lt;/ref&gt;జననిప్రవాస
కరమైన శ్రవణనక్షత్రాంతవేళ
హరివంశవర్ధనంబైన గర్భంబు
ధరియించె జానకి తదనంతరంబు,
మలయు రాయంచలు &lt;ref&gt;క. మానంబునకు&lt;/ref&gt;మానసంబునకు
వలుసలువోఁదమ్మివన్నియ చెదరఁ
&lt;ref&gt;పగళ్లు ఘనముగా పాంథవర్గంబు; క. పగళ్లు మనముగా బంధువర్గంబు&lt;/ref&gt;బగులఁగ ఘనముగాఁ బాంథవర్గంబు
&lt;ref&gt;పొగలఁ జాతకముల పుచ్చములు వీడ; క. పొగలు చాతకములు పుంజముల్ వీడ&lt;/ref&gt;పొగులు చాతకములు పొచ్చెముల్ వీడ
జలజబాంధవశాంతి &lt;ref&gt;క. చవుక పడంగ&lt;/ref&gt;చౌకపడంగ
&lt;ref&gt;క. మలయమారుతమును&lt;/ref&gt;మలయమారుతములు మందంబు గాఁగ
&lt;ref&gt;కొసరెడు నెమళ్లకుత్తుకలోని; క. కొసరెడు నెముళ్లకుత్తికెలోని&lt;/ref&gt;గొసరెడు నెమ్మిళ్లకుత్తుకలోని
కసటు&lt;ref&gt;క. బాయంగ&lt;/ref&gt;వాయఁగ వానకాలంబు వచ్చె.
ఆవేళ రఘుపతి యవనిజఁ జూచి
భావగర్భితముగాఁ బలికె నెయ్యమున&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r8van9195cb9vh9ve27rcsm3fcb2brs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571281</id>
      <parentid>571280</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1995" sha1="7xg8sz65j5got5dfsjj4hzdjby07iwg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}జానకి గర్భమును ధరించుట; వర్షాగమనము&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;గొంతకాలమునకుఁ గోర్కెలు మీరఁ
జరముహూర్తంబున &lt;ref&gt;జలజనివాస, క. జనవిప్రవాస&lt;/ref&gt;జననిప్రవాస
కరమైన శ్రవణనక్షత్రాంతవేళ
హరివంశవర్ధనంబైన గర్భంబు
ధరియించె జానకి తదనంతరంబు,
మలయు రాయంచలు &lt;ref&gt;క. మానంబునకు&lt;/ref&gt;మానసంబునకు
వలుసలువోఁదమ్మివన్నియ చెదరఁ
&lt;ref&gt;పగళ్లు ఘనముగా పాంథవర్గంబు; క. పగళ్లు మనముగా బంధువర్గంబు&lt;/ref&gt;బగులఁగ ఘనముగాఁ బాంథవర్గంబు
&lt;ref&gt;పొగలఁ జాతకముల పుచ్చములు వీడ; క. పొగలు చాతకములు పుంజముల్ వీడ&lt;/ref&gt;పొగులు చాతకములు పొచ్చెముల్ వీడ
జలజబాంధవశాంతి &lt;ref&gt;క. చవుక పడంగ&lt;/ref&gt;చౌకపడంగ
&lt;ref&gt;క. మలయమారుతమును&lt;/ref&gt;మలయమారుతములు మందంబు గాఁగ
&lt;ref&gt;కొసరెడు నెమళ్లకుత్తుకలోని; క. కొసరెడు నెముళ్లకుత్తికెలోని&lt;/ref&gt;గొసరెడు నెమ్మిళ్లకుత్తుకలోని
కసటు&lt;ref&gt;క. బాయంగ&lt;/ref&gt;వాయఁగ వానకాలంబు వచ్చె.
ఆవేళ రఘుపతి యవనిజఁ జూచి
భావగర్భితముగాఁ బలికె నెయ్యమున&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7xg8sz65j5got5dfsjj4hzdjby07iwg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571285</id>
      <parentid>571281</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="1xnuxnp3vham2838tl87envirux6tew" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}జానకి గర్భమును ధరించుట; వర్షాగమనము&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;గొంతకాలమునకుఁ గోర్కెలు మీరఁ{{float right|160}}
జరముహూర్తంబున &lt;ref&gt;జలజనివాస, క. జనవిప్రవాస&lt;/ref&gt;జననిప్రవాస
కరమైన శ్రవణనక్షత్రాంతవేళ
హరివంశవర్ధనంబైన గర్భంబు
ధరియించె జానకి తదనంతరంబు,
మలయు రాయంచలు &lt;ref&gt;క. మానంబునకు&lt;/ref&gt;మానసంబునకు
వలుసలువోఁదమ్మివన్నియ చెదరఁ
&lt;ref&gt;పగళ్లు ఘనముగా పాంథవర్గంబు; క. పగళ్లు మనముగా బంధువర్గంబు&lt;/ref&gt;బగులఁగ ఘనముగాఁ బాంథవర్గంబు
&lt;ref&gt;పొగలఁ జాతకముల పుచ్చములు వీడ; క. పొగలు చాతకములు పుంజముల్ వీడ&lt;/ref&gt;పొగులు చాతకములు పొచ్చెముల్ వీడ
జలజబాంధవశాంతి &lt;ref&gt;క. చవుక పడంగ&lt;/ref&gt;చౌకపడంగ
&lt;ref&gt;క. మలయమారుతమును&lt;/ref&gt;మలయమారుతములు మందంబు గాఁగ
&lt;ref&gt;కొసరెడు నెమళ్లకుత్తుకలోని; క. కొసరెడు నెముళ్లకుత్తికెలోని&lt;/ref&gt;గొసరెడు నెమ్మిళ్లకుత్తుకలోని
కసటు&lt;ref&gt;క. బాయంగ&lt;/ref&gt;వాయఁగ వానకాలంబు వచ్చె.
ఆవేళ రఘుపతి యవనిజఁ జూచి
భావగర్భితముగాఁ బలికె నెయ్యమున&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xnuxnp3vham2838tl87envirux6tew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187890</id>
    <revision>
      <id>571282</id>
      <parentid>506233</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="mwq9podyrgl58uqlru5mh5u7ovy4fmc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&quot;&lt;ref&gt;క. ఘననీజమంజులాగ్రము లయ్యె గిరులు&lt;/ref&gt;ఘననీలిమాంబుదాగ్రములయ్యె గిరులు
వినువీథి రుచులచే వెలితిగాదయ్యెఁ
గొలఁకు లదరి నీరుఁ గొనియె సైకతము
&lt;ref&gt;క. వెలసె నావార్తంబు&lt;/ref&gt;వెలసె నావర్తంబు నీచులు నెఱసెఁ
గైతకంబులు సితకాంతిఁ జూపట్టె
శీతాంశుమండలశ్రీ వింతయయ్యె”
నని వినోదింపుచు నతిలోకలీల
జనకజయునుఁ దాను జననాయకుండు
సంతతక్రీడలు &lt;ref&gt;క. సలుపుచుండ&lt;/ref&gt;సలుపుచునుండె
నంతఁ బంచమమాన మాసన్నమయ్యె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{p|ac|fwb}}శ్రీరాముండు దుస్స్వప్నముఁ గాంచుట&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. అనుపమశుభసుప్తుఁడై&lt;/ref&gt;అనుపమసుఖసుప్తుఁడై యొక్కనాఁడు
జనవల్లభుఁడు తనస్వప్నంబునందు
జడిఁగొన్న వగలచే సౌమిత్రిచేత
విడువంగఁబడి జాహ్నవీతీరభూమి
దిక్కు లేనిదివోలె తిరుగంగ సీత
&lt;ref&gt;నక్కలఁ గాంచి&lt;/ref&gt;నక్కలిఁ గాంచి దిగ్గన మేలుకొంచి
&lt;ref&gt;క. వెరఁగంది రోమాంచవికృతాంగుఁ డగుచు&lt;/ref&gt;వెఱఁగంది రోమాంచవివృతాంగుఁ డగుచు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mwq9podyrgl58uqlru5mh5u7ovy4fmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571283</id>
      <parentid>571282</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="noah6x3mi1ez80ei4j0c8yjyzu6hygr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&quot;&lt;ref&gt;క. ఘననీజమంజులాగ్రము లయ్యె గిరులు&lt;/ref&gt;ఘననీలిమాంబుదాగ్రములయ్యె గిరులు
వినువీథి రుచులచే వెలితిగాదయ్యెఁ
గొలఁకు లదరి నీరుఁ గొనియె సైకతము
&lt;ref&gt;క. వెలసె నావార్తంబు&lt;/ref&gt;వెలసె నావర్తంబు నీచులు నెఱసెఁ
గైతకంబులు సితకాంతిఁ జూపట్టె
శీతాంశుమండలశ్రీ వింతయయ్యె”
నని వినోదింపుచు నతిలోకలీల
జనకజయునుఁ దాను జననాయకుండు
సంతతక్రీడలు &lt;ref&gt;క. సలుపుచుండ&lt;/ref&gt;సలుపుచునుండె
నంతఁ బంచమమాస మాసన్నమయ్యె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{p|ac|fwb}}శ్రీరాముండు దుస్స్వప్నముఁ గాంచుట&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. అనుపమశుభసుప్తుఁడై&lt;/ref&gt;అనుపమసుఖసుప్తుఁడై యొక్కనాఁడు
జనవల్లభుఁడు తనస్వప్నంబునందు
జడిఁగొన్న వగలచే సౌమిత్రిచేత
విడువంగఁబడి జాహ్నవీతీరభూమి
దిక్కు లేనిదివోలె తిరుగంగ సీత
&lt;ref&gt;నక్కలఁ గాంచి&lt;/ref&gt;నక్కలిఁ గాంచి దిగ్గన మేలుకొంచి
&lt;ref&gt;క. వెరఁగంది రోమాంచవికృతాంగుఁ డగుచు&lt;/ref&gt;వెఱఁగంది రోమాంచవివృతాంగుఁ డగుచు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>noah6x3mi1ez80ei4j0c8yjyzu6hygr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571286</id>
      <parentid>571283</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2002" sha1="qej5lxnisinry0chmf7lkh5p8eq8mju" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&quot;&lt;ref&gt;క. ఘననీజమంజులాగ్రము లయ్యె గిరులు&lt;/ref&gt;ఘననీలిమాంబుదాగ్రములయ్యె గిరులు
వినువీథి రుచులచే వెలితిగాదయ్యెఁ
గొలఁకు లదరి నీరుఁ గొనియె సైకతము
&lt;ref&gt;క. వెలసె నావార్తంబు&lt;/ref&gt;వెలసె నావర్తంబు నీచులు నెఱసెఁ
గైతకంబులు సితకాంతిఁ జూపట్టె
శీతాంశుమండలశ్రీ వింతయయ్యె”{{float right|170}}
నని వినోదింపుచు నతిలోకలీల
జనకజయునుఁ దాను జననాయకుండు
సంతతక్రీడలు &lt;ref&gt;క. సలుపుచుండ&lt;/ref&gt;సలుపుచునుండె
నంతఁ బంచమమాస మాసన్నమయ్యె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{p|ac|fwb}}శ్రీరాముండు దుస్స్వప్నముఁ గాంచుట&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;క. అనుపమశుభసుప్తుఁడై&lt;/ref&gt;అనుపమసుఖసుప్తుఁడై యొక్కనాఁడు
జనవల్లభుఁడు తనస్వప్నంబునందు
జడిఁగొన్న వగలచే సౌమిత్రిచేత
విడువంగఁబడి జాహ్నవీతీరభూమి
దిక్కు లేనిదివోలె తిరుగంగ సీత
&lt;ref&gt;నక్కలఁ గాంచి&lt;/ref&gt;నక్కలిఁ గాంచి దిగ్గన మేలుకొంచి
&lt;ref&gt;క. వెరఁగంది రోమాంచవికృతాంగుఁ డగుచు&lt;/ref&gt;వెఱఁగంది రోమాంచవివృతాంగుఁ డగుచు&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qej5lxnisinry0chmf7lkh5p8eq8mju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187891</id>
    <revision>
      <id>571284</id>
      <parentid>506234</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="etqt5v1hj97pz90juf2j433l2mb4k35" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;మఱిఁ బ్రభాతమున నేమములెల్లఁ దీర్చి
చేరువనున్న వసిష్ఠమునీంద్రు
తో రాత్రిఁ గాంచిన దుస్స్వప్న మెల్ల
&lt;ref&gt;క. వినుపించి హస్తారవిందముల్ మొగిచి
ఖ. వినుపించె హస్తారవిందముల్ మోడ్చి&lt;/ref&gt;వినుపించె హస్తారవిందముల్ మొగిచి
&quot;యనఘాత్మ! మముఁ గావ నర్హుఁడ వీవు
నరసి దుస్స్వప్నజంబైన దోషంబుఁ
బరిహరింపఁగ నీకు భారంబు గాదె
&lt;ref&gt;యేకీడునో తండ్రి! యీగర్భమునకు
క. యేకీడు వచ్చునో యీగర్భమునకు&lt;/ref&gt;యేకీడు మూఁడునో యీగర్భమునకుఁ&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{p|ac|fwb}}శ్రీరాముండు వసిష్ఠుని యనుమతిని సీతకుఁ బుంసవనముఁ జేయించుట&lt;/p&gt;
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;ఖ. గాకున్న&lt;/ref&gt;గాకుండఁ బుణ్యలగ్నము విచారించి{{float right|180}}
వలయు సీతకుఁ బుంసవనము &lt;ref&gt;సేయించ&lt;/ref&gt;సేయింపఁ
&lt;ref&gt;క. తలఁపు దాయనుట నత్తపసి యిట్లనియె
ఖ. తలఁపుడా యన్ననుఁ దపసి యిట్లనియె&lt;/ref&gt;దలపుడా!&quot; యనుటయుఁ దపసి యిట్లనియె.
&quot;ప్రథమపక్షము కృష్ణపక్షంబుకంటెఁ
&lt;ref&gt;క. ప్రథితంబు నిజము శోభనకర్మములకు
ఖ. ప్రథితంబు శోభనకర్మములకును&lt;/ref&gt;బ్రథితంబు సకలశోభనకర్మములకు
&lt;ref&gt;క. నందు భరింపను నర్కవాసరము&lt;/ref&gt;నందునుఁ బరికింప నర్కవాసరము&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>etqt5v1hj97pz90juf2j433l2mb4k35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కుశలవోపాఖ్యానము (రామనార్య).pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>187892</id>
    <revision>
      <id>571475</id>
      <parentid>506235</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T07:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="lmtmn2v13plys8ciitdwm4xhxw2ncyn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;&lt;ref&gt;నందుఁ బుణ్యక్షేత్రమైన పుష్యమిని&lt;/ref&gt;నందుఁ బుణ్యక్షేత్రమందుఁ బుష్యమిని
సప్తమిఁ జేయంగఁ &lt;ref&gt;ఖ. దగు&lt;/ref&gt;జనుఁ బుంసవనము
సప్తాశ్వకులనాథ! &lt;ref&gt;జగతినందనకు&lt;/ref&gt;జనకనందనకు;
జగతిసురోత్తమ సంతర్పణంబుఁ
&lt;ref&gt;క. తగ నొనరింపు మందాఁక నీ వనిన&lt;/ref&gt;దగు నొనరింప నీవందాఁక” ననిన
నామాట విని &lt;ref&gt;క. రాముఁ డనుజన్ముఁ జూచి&lt;/ref&gt;రాముఁ డనుజునిఁ జూచి
&quot;సౌమిత్రి! మిథిలకుఁ జని యీతెఱంగు
జనకునితోడ విశ్వామిత్రుతోడ
వినుపించి వారల వెసఁ దెమ్ము లెమ్ము”
మనిన వేడుక మ్రొక్కి యతఁడు తేరెక్కి
చనియె, నిక్కడ రామచంద్రుండు ననుప
నరతోడఁ గూడిన యామడ &lt;ref&gt;వేళపు; క. యామడనిడుపు; ఖ. యామెడనెరుపు&lt;/ref&gt;నెరవు
&lt;ref&gt;క. కడు నున్నతంబైన కడువిచిత్రంబు; ఖ. గర మున్నతంబునుఁ గడువిచిత్రమును&lt;/ref&gt;కరయున్నతంబునుఁ గడు విచిత్రమునుఁ
గనక నానారత్న&lt;ref&gt;క. ఖచితంబులైన&lt;/ref&gt;ఖచితంబు నగుచు
ననుపమంబైన కల్యాణమంటపము{{float right|190}}
శిల్పవిజ్ఞానవిశేషకోవిదులు
కల్పించి రందఱుఁ గడు మెచ్చి పొగడ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lmtmn2v13plys8ciitdwm4xhxw2ncyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206071</id>
    <revision>
      <id>571376</id>
      <parentid>538795</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1281" sha1="r82ntnkdqiylzgatnrwuye4g1n7tk5q" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2]]
 | రచయిత =  ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|గ్రంథములు]]   
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు|చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు]]  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 onlysection=&quot;1A&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=16 to=16 onlysection=&quot;16B&quot;/&gt;
{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>r82ntnkdqiylzgatnrwuye4g1n7tk5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571377</id>
      <parentid>571376</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:పద్యములు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1326" sha1="kfqtx04q4dw52mtlr1zyuyttjby6f3l" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2]]
 | రచయిత =  ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|గ్రంథములు]]   
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు|చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు]]  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 onlysection=&quot;1A&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=16 to=16 onlysection=&quot;16B&quot;/&gt;
{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>kfqtx04q4dw52mtlr1zyuyttjby6f3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571378</id>
      <parentid>571377</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:పుస్తకము]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1371" sha1="st59wqtgeuu1g42aiag7brwf5scxzde" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2]]
 | రచయిత =  ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|గ్రంథములు]]   
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు|చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు]]  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 onlysection=&quot;1A&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=16 to=16 onlysection=&quot;16B&quot;/&gt;
{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]
[[వర్గం:పుస్తకము]]</text>
      <sha1>st59wqtgeuu1g42aiag7brwf5scxzde</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571379</id>
      <parentid>571378</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:పుస్తకము]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1326" sha1="kfqtx04q4dw52mtlr1zyuyttjby6f3l" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2]]
 | రచయిత =  ఆచంట వేంకటరాయ సాంఖ్యాయన శర్మ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/గ్రంథములు (పద్యములు)|గ్రంథములు]]   
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928|సంచిక 1]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు|చీనా దేశ శిలామయ విజ్ఞాన నిధులు]]  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=1 to=1 onlysection=&quot;1A&quot;/&gt;
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=16 to=16 onlysection=&quot;16B&quot;/&gt;
{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:పద్యములు]]</text>
      <sha1>kfqtx04q4dw52mtlr1zyuyttjby6f3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206073</id>
    <revision>
      <id>571442</id>
      <parentid>537921</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>571442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1274" sha1="9nw4batjnqtu7bgvmjvbgwny1kpuyd2" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2]]
 | రచయిత =  
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ|౧౨వ ఆంధ్ర దేశ గ్రంథాలయ మహా సభ]]   
 | ముందరి =  [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 2/హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు|హుగ్లీజిల్లా గ్రంథాలయ మహాసభ తీర్మానములు]]
 | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 3/గ్రంథములు|గ్రంథములు]]  
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం=1928
}}
&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.2 (1928).pdf&quot; from=5 to=6 tosection=&quot;6A&quot;/&gt;

{{PD-India}}
[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]</text>
      <sha1>9nw4batjnqtu7bgvmjvbgwny1kpuyd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4/పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206825</id>
    <revision>
      <id>571474</id>
      <parentid>539797</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T07:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:గ్రంథాలయాలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1135" sha1="guhefl35vkl50qfvk6tqr2pg4x6ulhv" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4|సంచిక 4]]
|రచయిత= 
|విభాగము=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4/పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము|పట్టణ గ్రంథాలయ కథనము]]
|ముందరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4/స్థానిక సంస్థలు|స్థానిక సంస్థలు]]
|తదుపరి=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 4/ ]]
|వివరములు=&lt;center&gt;12 సంచికలు &lt;/center&gt;|సంవత్సరం=1928}}

&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.4 (1928).pdf&quot; from=10 fromsection=&quot;10B&quot; to=14 tosection=&quot;14A&quot; /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:PD India]]
[[వర్గం:గ్రంథాలయాలు]]</text>
      <sha1>guhefl35vkl50qfvk6tqr2pg4x6ulhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/306</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209097</id>
    <revision>
      <id>571277</id>
      <parentid>569617</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5565" sha1="p0tfajdvfe7pbpas9klf2o0joyy1fsh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దీనివలన నీభూతములయందు సత్వగుణాంశవ్యష్టియు సత్త్వగుణాంశసమష్టియు రజోగుణాంశవ్యష్టియు రజోగుణాంశసమష్టియు నేర్పడునుకదా. ఇందు సప్తగుణాంశవ్యష్టి వలన శ్రోత్రత్వక్చక్షుర్జిహ్వాఘ్రాణంబు లను జ్ఞానేంద్రియము లైదును తమయధిదేవత లగు దిశలు వాయువు సూర్యుఁడు పుణ్యుడు ఆశ్వినులు అనువారలతోఁ గలసి క్రమముగ (అనఁగా “ఆకాశమునుండి శ్రోత్రము దిశలు&quot; అనువరుసగ జనించినవి. సత్త్వాంశసమష్టి వలన నంతఃకరణము జనించెను. అది యొక్కటి యయినను మనోబుద్ధి చిత్తాహంకారములను నాలుగు భేదములు కలిగి యున్నది కావునఁ జంద్రుఁడు బృహస్పతి జీవుఁడు రుద్రుఁడు అనువా రంతఃకరణమున కధిదేవతలు. ఈయధిదేవతలు కూడ నంతఃకరణముతోఁ గలసి సత్త్వాంశసమష్టివలననే జనించిరి. సంకల్పించునప్పుడు మనస్సనియు నిశ్చయించునప్పుడు బుద్ధి యనియు సంశయించునప్పుడు చిత్త మనియు నభిమానించునప్పు డహంకార మనియు నొక్కయంతఃకరణమునే వ్యవహరించుచున్నా రని తెలిసికొనుము. ఇంక రజోగుణాంశవ్యష్టి వలన వాక్పాణిపాదపాయూపస్థ లనుకర్మేంద్రియములును వాని కధిదేవత లగు అగ్ని యింద్రుఁడు విష్ణువు మృత్యుదేవితో చతుర్ముఖుఁ డనువారలును క్రమముగ జనించిరి. రజోగుణాంశసమష్టివలన ప్రాణవాయువు కలిగెను. అదియు వృత్తిభేదములవలన ప్రాణాపానవ్యానోదానసమానము అను నైదువిధములై యున్నది. కావున దానికిని వసిష్ఠుఁడు విశ్వకర్త విశ్వయోని అజుఁడు జయుఁడు నను నేవు రధిదేవతలు గలరు.” ప్రాణమునకు వసిష్ఠుఁడు అను మొదలగునది వారలక్రమము. (ఈయధిదేవతలు కూడ ప్రాణముతో కలసి రజోగుణాంశసమష్టివలననే జనించిరి. ఇట్లు జనించిన జ్ఞానేంద్రియము లైనను గర్మేంద్రియము లైదును బ్రాణము లైదును అంతఃకరణములు నాల్గును గలసి పందొమ్మిదియు సూక్ష్మశరీరమున కవయవములు. ఈసూక్ష్మశరీరము కూడ వృక్షవనములయట్లు ప్రత్యేకమై వ్యష్టి సూక్ష్మశరీర మనియు సముదాయరూపమై సమష్టిసూక్ష్మశరీర మనియుఁ జెప్పఁబడును. ఈసూక్ష్మశరీరమునకు స్వప్న మనస్థ అదియు సమష్టివ్యష్టిభేదములచే రెండువిధములై యుండును. అందు వ్యష్టిసూక్ష్మస్వప్నముల నభిమానించి ప్రాజ్ఞుఁడు ప్రాతిభాసికుం డనియు స్వప్నకల్పితుండనియు దైజసుఁ డనియుఁ బిలువఁబడుచున్నాఁడు. ఈశ్వరుఁడ నగు నేనును సమష్టిసూక్ష్మస్వప్నముల నభిమానించి హిరణ్యగర్భుఁ డనియు ప్రాణుఁడనియు సూత్రాత్మ యనియుఁ బిలువఁబడుచున్నాను. జీవు లందఱు బ్రహ్మవిష్ణ్వాదిరూపములతో సూక్ష్మశరీరవిశిష్టుఁడ నగు నన్నే యుపాసించుచున్నారు. ఓపార్వతీ ఇట్లు రాముఁడు సూక్ష్మసృష్టిని వివరించి స్థూలసృష్టినిఁ జెప్ప నిట్లని యుపక్రమించెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p0tfajdvfe7pbpas9klf2o0joyy1fsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/307</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209098</id>
    <revision>
      <id>571254</id>
      <parentid>546626</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="8l359pb9w1qpeumwvx2lh9mnwb5eyl2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 288 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 307
|bSize = 600
|cWidth = 572
|cHeight = 819
|oTop = 125
|oLeft = 16
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8l359pb9w1qpeumwvx2lh9mnwb5eyl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571278</id>
      <parentid>571254</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>571278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="2yysk8kn0kepp46bgs9vm02svegqcdu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 288 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 307
|bSize = 600
|cWidth = 572
|cHeight = 819
|oTop = 125
|oLeft = 16
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yysk8kn0kepp46bgs9vm02svegqcdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/308</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209099</id>
    <revision>
      <id>571263</id>
      <parentid>546627</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4326" sha1="bw1s11rss7rw2neuqus7gm7a4b40yz1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |289 }}&lt;/noinclude&gt;
{{Center|'''జీవసూక్ష్మ దేహతత్త్వాదులే యీశ్వరసూక్ష్మదేహతత్త్వములు.'''}}

{{Telugu poem|type= సీ.  |lines=&lt;poem&gt;
తతతమోగుణక భూతములనై దింటిని
      గ్రమమున రెండుభాగములఁ జేసి
తొలుతఁ బంచార్ధాంశములఁ బూని వేర్వేఱఁ
      దునియలు నాల్గుగా ననువు పఱచి
ముఖ్యార్థము లశేష భూతఖండ చతుష్ట
       యముల నొండొంటి నెయ్యమునఁ గూర్పఁ
బంచీకృతంబు లై పటుతర స్థూలంబు
      లై యభివ్యక్తంబు లయ్యె నొకట

తే. వాయునందన విను మింక వానివలన
    నఖిలజగములు నానాచరాచరములు
    బహువిధాన్నంబులును ఘటపటగృహాది
    సకలదృశ్యపదార్థము ల్సంభవించె.&lt;/poem&gt;| ref= 42}} 

టీ- వాయునందన = వాయుపుత్రుఁడా ! వినుము,తత... లైదింటన్ - తత = విస్తార
ములైన,తమోగుణక = మలినసత్త్వప్రధానయందలి తమోగుణాంశమువలనఁ బుట్టిన,
భూతములనైదింటిన్ &quot; పంచభూతములను (సత్త్వరజోగుణాంశములవలనఁ బుట్టినభూ
తములనుండి సూక్ష్మసృష్టి యయ్యెనని పైన చెప్పబడినది.) తమోగుణాంశమువలనఁ
బుట్టినభూతమువలన స్థూలనృష్టి కలిగిన విధము నిప్పుడు చెప్పుచున్నాఁడు. క్రమమునన్ =
వరుసగ, రెండుభాగములుచేసి = ఆ ఒక్క దానిని రెండుగా విభాగించి, తొలుతన్  =
మొట్టమొదట, పంచార్ధాంశములన్ = అయిదు భూతములయందు నొక్కొక్క అర్ధభా
గమును, పూని = గ్రహించి, 'వేర్వేఱన్ = ప్రత్యేకముగా, తునియలు నాల్గుగాన్ = నా
లుగుభాగములుగా (అనఁగా నాకాశ భూతమును రెండుగా), విభాగించి యందొక భా 
గమును అట్లేయుంచి రెండవభాగమును నాల్గుగా నొనర్పవలయును. ఇట్లే సర్వభూత
ములు గావింపవలెను. అనుపుపఱచి = చేసి; ముఖ్యార్థములన్ = అందే నిలుపఁబడియున్న
యర్ధ భాగములలో, శేషభూ... ములన్ - శేష = మిగిలిన (అనఁగా మన మేభూతమును
పంచీకరణము చేయదలంచితిమో దానికంటే నితరములగు) భూత = భూతముల యొక్క,
ఖండచతుష్టయములన్  = నాలుగు భాగములను (అనఁగా నొక్కొక్క భూతమునందలి
కొక్కొక్క యష్టమాంశమును) ఒండొంటి = ఒకదానితో నొకదానిని (అనంగా
ఆభూతమునందు నిలచియున్న సగము భాగము తక్కిన భూతములయందలి యష్టమాంక
ములు నాలుగు, వీని నన్నిఁటిని) నెయ్యమునన్ = చక్కగా, కూర్ప = చేర్పఁగా (ఆ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bw1s11rss7rw2neuqus7gm7a4b40yz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571279</id>
      <parentid>571263</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>571279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4360" sha1="j75tkf671ckamcld5f3mxeev8yasz9r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |289 }}&lt;/noinclude&gt;{{Center|'''జీవసూక్ష్మ దేహతత్త్వాదులే యీశ్వరసూక్ష్మదేహతత్త్వములు.'''}}
{{Telugu poem|type= సీ.|lines=&lt;poem&gt;తతతమోగుణకభూతముల నైదింటిని
          గ్రమమున రెండుభాగములఁ జేసి
తొలుతఁ బంచార్ధాంశములఁ బూని వేర్వేఱఁ
          దునియలు నాల్గుగా ననువు పఱచి
ముఖ్యార్థము లశేషభూతఖండచతుష్ట
           యముల నొండొంటి నెయ్యమునఁ గూర్పఁ
బంచీకృతంబు లై పటుతరస్థూలంబు
           లై యభివ్యక్తంబు లయ్యె నొకట&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వాయునందన విను మింక వానివలన
నఖిలజగములు నానాచరాచరములు
బహువిధాన్నంబులును ఘటపటగృహాది
సకలదృశ్యపదార్థము ల్సంభవించె.&lt;/poem&gt;|ref=42}} 
'''టీ'''. వాయునందన = వాయుపుత్రుఁడా! వినుము, తత...లైదింటన్ ― తత = విస్తారములైన, తమోగుణక = మలినసత్త్వప్రధానయందలి తమోగుణాంశమువలనఁ బుట్టిన, భూతముల నైదింటిన్ = పంచభూతములను (సత్త్వరజోగుణాంశములవలనఁ బుట్టినభూతములనుండి సూక్ష్మసృష్టి యయ్యెనని పైన చెప్పబడినది.) తమోగుణాంశమువలనఁబుట్టినభూతమువలన స్థూలనృష్టి కలిగిన విధము నిప్పుడు చెప్పుచున్నాఁడు. క్రమమునన్ = వరుసగ, రెండుభాగములుచేసి = ఆ ఒక్క దానిని రెండుగా విభాగించి, తొలుతన్ = మొట్టమొదట, పంచార్ధాంశములన్ = అయిదు భూతములయందు నొక్కొక్క అర్ధభాగమును, పూని = గ్రహించి, వేర్వేఱన్ = ప్రత్యేకముగా, తునియలు నాల్గుగాన్ = నాలుగుభాగములుగా (అనఁగా నాకాశభూతమును రెండుగా), విభాగించి యం దొకభాగమును అట్లేయుంచి రెండవభాగమును నాల్గుగా నొనర్పవలయును. ఇట్లే సర్వభూతములు గావింపవలెను. అనుపుపఱచి = చేసి; ముఖ్యార్థములన్ = అందే నిలుపఁబడియున్న యర్ధభాగములలో, శేషభూ...ములన్ ― శేష = మిగిలిన (అనఁగా మన మేభూతమును పంచీకరణము చేయదలంచితిమో దానికంటే నితరములగు) భూత = భూతములయొక్క, ఖండచతుష్టయములన్  = నాలుగు భాగములను (అనఁగా నొక్కొక్కభూతమునందలి కొక్కొక్కయష్టమాంశమును) ఒండొంటిౝ = ఒకదానితో నొకదానిని (అనఁగా ఆభూతమునందు నిలచియున్న సగము భాగము తక్కిన భూతములయందలి యష్టమాంకములు నాలుగు, వీని నన్నిఁటిని) నెయ్యమునన్ = చక్కగా, కూర్ప = చేర్పఁగా (అ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j75tkf671ckamcld5f3mxeev8yasz9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>214353</id>
    <revision>
      <id>571356</id>
      <parentid>571141</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571356</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="702" sha1="qyn22gn1ffnmr8ve74gqjkem4v7itjk" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి|సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=నిజాంరాష్ట్ర ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు
|చిరునామా=సికందరాబాదు
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=పై అట్ట
2to4=-
5=శీర్షిక
6=copyright
7to10=తొలిపలుకు
11=మేలిపలుకు
33to34=వి.సూ.
36=-
37=1
757to759=-/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>qyn22gn1ffnmr8ve74gqjkem4v7itjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571357</id>
      <parentid>571356</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T03:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571357</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="lrn9wywqghuli7ofwuuw1qc0nbz6axo" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి|సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=నిజాంరాష్ట్ర ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు
|చిరునామా=సికందరాబాదు
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=పై అట్ట
2to4=-
5=శీర్షిక
6=copyright
7to10=తొలిపలుకు
11to28=మలిపలుకు
29to32=మేలిపలుకు
33to34=వి.సూ.
36=-
37=1
757to759=-/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>lrn9wywqghuli7ofwuuw1qc0nbz6axo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571446</id>
      <parentid>571357</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571446</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="6ws9c6wcvmm4znlpw8ay5ve7esw8abg" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కావ్యాలంకార సంగ్రహము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుఁడు]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి|సన్నిధానం సూర్యనారాయణశాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=నిజాంరాష్ట్ర ఆంధ్రసారస్వతపరిషత్తు
|చిరునామా=సికందరాబాదు
|సంవత్సరం=1945
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=పై అట్ట
2to4=-
5=శీర్షిక
6=copyright
7to10=తొలిపలుకు
11to28=మలిపలుకు
29to32=మేలిపలుకు
33to34=వి.సూ.
36=-
37=1
757to760=-/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>6ws9c6wcvmm4znlpw8ay5ve7esw8abg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడియారం రామకృష్ణశర్మ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215247</id>
    <revision>
      <id>571251</id>
      <parentid>562091</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="740" sha1="4eilmbb9qlbsivgnh5bsng6c8gj0kg4" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు    
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = గడియారం రామకృష్ణశర్మ
 | ముందరి = [[../ గడ్డం రాంరెడ్డి /]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=594 to=594 onlysection=594D /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=178 to=181 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]</text>
      <sha1>4eilmbb9qlbsivgnh5bsng6c8gj0kg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>216398</id>
    <revision>
      <id>571276</id>
      <parentid>570629</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571276</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="8r6fj9i8zu0053u2rgcwdgxcwwm1skr" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి)|శతకంఠరామాయణము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:పసగాడ సన్యాసి|పసగాడ సన్యాసి]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కలగర్ల సరయ్య
|చిరునామా=చెన్నపురి
|సంవత్సరం=1899
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=V
|పుటలు=&lt;pagelist 
2=3
83=86
121=126
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>8r6fj9i8zu0053u2rgcwdgxcwwm1skr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/197</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216599</id>
    <revision>
      <id>571223</id>
      <parentid>565529</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571223</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3894" sha1="2ahdjg1jt9z8ikwcvcyg644pyahhwnl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;తాను దెచ్చినయట్టిగానుకలు దరినుంచి । పాదారవిందముల బడి మ్రొక్కులిడియె॥
పలుమారు మ్రొక్కులిడి బత్తిజొత్తిల్లంగ । బాలుండు వినుతించె బహువిధంబులను॥
శ్రీభానుకులసోమ సింధుగర్వవిరామ । సరససద్గుణధామ సంగ్రామభీమ॥
నీతత్వమహిమంబు నీమహాచరితంబు । వర్ణింప వశమౌనె వసుధ నెవ్వరికి॥
నీవు చిద్రూపమై నీవు పెంజీకటై । నీవు సమస్తమై నెగడుచుందువుగ॥
నిఖిలభువనంబులును నీకుక్షిలో నుండు । నీవు లోకంబులను నిండియుందువుగ॥
విశ్వంబునకు నీకు వేరు లేదేమియును । విశ్వసాక్షివి నీవు విశ్వమూర్తివిగ॥
నిను దలంచినవాడు నిను భజించినవాడు । ఫుణ్యుండు భవ్యుండు పుండరీకాక్ష॥
సర్వభువనంబులును సప్తసంద్రంబులును । గౌతమిజాహ్నవీకావేరినదులు॥
జంతుజాలంబులును శైలసంఘంబులును । పక్షిజాతంబులును పన్నగంబులును॥
గీర్వాణయక్షులును కిన్నరులు సిద్ధులును । అష్టదిక్పాలకులు అమరాదిసురులు॥
నరవానరులు నిశాచరవంశవర్గములు । నారదాదిమునీంద్రతాపసోత్తములు॥
సర్వప్రపంచములు సర్వమంత్రార్థములు । సకలభూతపిశాచసంఘాతములును॥
ద్వాదశాదిత్యులును తగయష్టవసువులును । జలజాతసంభవులు చంద్రభాస్కరులు॥
గ్రహతారకంబులును గగనంబు ధరణియును । సప్తమహారుషులు సకలజంతువులు॥
కొమరు మిగుల ననంతకోటిబ్రహ్మాండంబు । లన్ని నీకుక్షియం దమరియుండెనుగ॥
పరమయోగులయందు భక్తకోటులయందు । నెడబాయకుండేవు యేవేళ నీవు॥
అజ్ఞానబంధంబుల బాయగా లేక । నీమహాతత్వంబు నిజ మెరుంగరుగ॥
పరతత్వమార్గంబు పరికింపగా లేక । నిలలోను జన్మంబు లెత్తవలసెనుగ॥
మూఢజన్మము లెత్తి మోసబుద్ధులు దలచి । జీవకోటులు యముని జెందవలసెనుగ॥
మిమ్ము నెరిగినవాడు మిమ్ము గొలచినవాడు । యమునిపురి కెన్నటికి యేగబనిలేదు॥
అపరాధినైన నాయందు కృప జేసితిరి ! కనికరం బొదవి యోకమలలోచనుడ॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ahdjg1jt9z8ikwcvcyg644pyahhwnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/198</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216600</id>
    <revision>
      <id>571231</id>
      <parentid>565530</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4249" sha1="7nugmsh8xbgr36dt84j9yco3690b704" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;నాతపంబులు పండె నాకోరికలు నిండె । నీపాదదర్శనము నేడు ప్రాప్తించె॥
పరసు యినుమును సోకి బంగార మైనట్లు । పరమాత్మ నాజన్మ పావనంబయ్యె॥
ఎంతపుణ్యుండనో యెంతధన్యుండనో । కలిగె మీపదపద్మకరుణ నాయందు॥
నీవు మానవు డనుచు నిజ మెరుంగగ లేక । పలికి చెడిపోదు రిల పాపిష్టిజనులు॥
దుష్టులను దునుమాడ సిష్టులను కాపాడ । అవుతార మెత్తినావయ్య సర్వేశ॥
నీదుహృదయము బ్రహ్మ నీజిహ్వ భారతి । నీసత్యవాక్యములు నిఖిలవేదములు॥
నీశిరము గగనంబు నీరోష మనలుండు । నీనేత్రయుగ్మంబు యిందుభాస్కరులు॥
నీదుచూవులు దివము నీహస్తములు దిశలు । దనరంగ నీప్రసాదము సుధావార్ధి॥
పవనుడు శ్వాసంబు పదతలంబులు ధరణి । నీరోమసంఘములు నిర్జరావళులు॥
నీశయ్య శేషుండు నీసఖుం డీశ్వరుడు । నీమూర్తి భువనములు నీవె సర్వంబు॥
మచ్ఛమై యంబోధి జొచ్చి సోమకు దృంచి । పరమాత్మ వేదములు బ్రహ్మ కిచ్చితివి॥
కూర్మావతార మై కొండ వీపున దాల్చి । అమృత మిచ్చితి వీవు యమరకోటులకు॥
వారాహరూపంబు వరుసతో ధరియించి । కనకాక్షు జంపితివి కమలాక్ష నీవు॥
కంబమున నుదయించి కనకకశిపుని గూల్చి । ప్రహ్లాదు గాచితివి పరమాత్మ నీవు॥
అవని మూడడుగు లిమ్మని బలీంద్రుని వేడి । బలిని గెల్చితివోయి పరమాత్మ నీవు॥
పరశురాముండవై ధరణీశులను బట్టి । దురము జేసితివి యిరువదొకమారు॥
దశరథమహారాజతనయుడవై బుట్టి । దశకంఠు గూల్చితివి ధరణీశ నీవు॥
శరణు విభీషణున కభయం బొసగి । పరగ లంకారాజ్యపద విచ్చినావు॥
నాతండ్రి శతముఖుని నాతి సీతాదేవి । చేత గూల్పించితివి సిద్ధముగ నీవు॥
రిపునిపుత్రుడ నన్ను నపరాధ మెన్నకను । కఠిన ముంచక నన్ను కరుణ జూచితివి॥
నాపైని కరుణించి నన్ను రక్షించితివి । రాజ్యములకన్నిటికి రాజు జేసితివి॥
శతకంఠుసుతుడ నని సందేహముంచకను । రక్షించితివి నన్ను నక్షయంబుగను॥
కుమరునిగతి నన్ను కృప జూచి బ్రోచితివి । దీనరక్షకుడవై దేవసర్వేశ॥
నాతండ్రి క్రూరుడని తలపు నుంచకను । నన్ను రక్షించితివి నారాయణుండ॥&lt;/poem&gt;
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7nugmsh8xbgr36dt84j9yco3690b704</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/199</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216601</id>
    <revision>
      <id>571232</id>
      <parentid>565531</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2006" sha1="d1evvvzh2hkh73otyhm499qn4t388jc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అని వేయిసాష్టాంగములు సమర్పించంగ । నీలకేతుని జూచి విఫలవల్లభుడు॥
అతనిబుద్దికి మెచ్చి అత్యంతకృప జూచి । బాలు నక్కున జేర్చి....॥
........................................................॥
{{p|ac|fwb}}..........&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf
|Page = 199
|bSize = 600
|cWidth = 416
|cHeight = 376
|oTop = 214
|oLeft = 112
|Location = center
|Description = 
}}
&lt;poem&gt;నీలకేతుడ నీవు నిజమార్గశీలుడవు । సంతోషమయ్యె సద్గుణంబులకు॥
నీవు యోగ్యుడవ౦చు నిర్ణయించినమాట । తప్పకుండగ మాకు దాఖలాపడెను॥
జనకుడు గూలెనని సంశయార్ధంబేమి । నీబుద్ధి నుంచకుమి నీలకేతనుడ॥
దేవమౌనుల బాధ గావించు నేవేళ । కడుపాపచిత్తుండు కఠినమానసుడు॥
భూభార మణగుటకు పొరివుచ్చితిమి వాని । సకలలోకంబుల సంతోషమయ్యె॥
ఇసుకలో బంగార మెలమి బుట్టినరీతి । బురదలో పద్మంబు బుట్టుచందమున॥
ఆలచిప్పను ముత్తియంబు బుట్టినరీతి । మణికరపరాళ్లందు జనియించురీతి॥
కడుపాపకర్మకునిగర్భవాసమునందు । నీవు జన్మించితివి నీలకేతనుడ॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d1evvvzh2hkh73otyhm499qn4t388jc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571233</id>
      <parentid>571232</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2019" sha1="5v1r4il68itriq0llbm69s0i4qtan0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;అని వేయిసాష్టాంగములు సమర్పించంగ । నీలకేతుని జూచి విఫలవల్లభుడు॥
అతనిబుద్దికి మెచ్చి అత్యంతకృప జూచి । బాలు నక్కున జేర్చి....॥
........................................................॥&lt;/poem&gt;
{{p|ac|fwb}}..........&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf
|Page = 199
|bSize = 600
|cWidth = 416
|cHeight = 376
|oTop = 214
|oLeft = 112
|Location = center
|Description = 
}}
&lt;poem&gt;నీలకేతుడ నీవు నిజమార్గశీలుడవు । సంతోషమయ్యె సద్గుణంబులకు॥
నీవు యోగ్యుడవ౦చు నిర్ణయించినమాట । తప్పకుండగ మాకు దాఖలాపడెను॥
జనకుడు గూలెనని సంశయార్ధంబేమి । నీబుద్ధి నుంచకుమి నీలకేతనుడ॥
దేవమౌనుల బాధ గావించు నేవేళ । కడుపాపచిత్తుండు కఠినమానసుడు॥
భూభార మణగుటకు పొరివుచ్చితిమి వాని । సకలలోకంబుల సంతోషమయ్యె॥
ఇసుకలో బంగార మెలమి బుట్టినరీతి । బురదలో పద్మంబు బుట్టుచందమున॥
ఆలచిప్పను ముత్తియంబు బుట్టినరీతి । మణికరపరాళ్లందు జనియించురీతి॥
కడుపాపకర్మకునిగర్భవాసమునందు । నీవు జన్మించితివి నీలకేతనుడ॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v1r4il68itriq0llbm69s0i4qtan0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/200</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216602</id>
    <revision>
      <id>571257</id>
      <parentid>565532</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571257</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="c8k9j04u7zr74pun5gam8kcaxrwvg43" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;వానివంశముకెల్ల వన్నె నీవు దెచ్చితివి । తలపంగ  రాక్షసకులశిరోమణివి॥
అవ్విభీషణు బోలి యివ్వసుధను ప్రతాప । లంకాపురంబునకు రాజుై యుండి॥
చంద్రతారార్కముగ సర్వజనులును మెచ్చ । క్రమముగా రాజరిక మ్మేలుకొమ్ము॥
మము విలోకింపుచును మము భక్తి దలపుచును । వర్ధిల్లు మీలోకవైభవంబునను॥
అరయ నే దలపంగ నయ్యోధ్యపురి రమ్ము । ఆవిభీషణురీతి నాదరించెదను॥
కాంతామణీ చిత్రగంధి యనుమతముగా । నీవు వర్తించుమీ నీలకేతనుడ॥
నీతండ్రి శతముఖుడు నెలతమాటలు వినక । మాతోటి పోరాడి మహిని గూలెనుగ॥
కాంత ముందరి అనాగత మెరుంగును యామె । నీతికోవిదురాలు నీయవ్వగారు॥
అతిబుద్ధిశాలి నీయవ్వ జెప్పినరీతి । మసులుమీ కలనైన మారు చెప్పకుమీ॥
తల్లికంటే భువిని దైవంబు మరి లేదు । తల్లియాజ్ఞకు నీవు తప్పకను యుండు॥
పరిపాలనములోన పాపంబు లేకుండ । సత్యశీలుండవై జగ మేలుకొనుము॥
ధర్మమార్గములెల్ల తగ నీకు దెలుసును । నీతికోవిదుడవు నిర్మలుండవుగా॥
కొడుకులిద్దరు మాకు కొదువ మూడవవాడ । నీవుగా భావింతు మెపుడు మామదిని॥ దేవబ్రాహ్మణభక్తిభావమున మరువకను । దయతోడ గూడుకొని ధరణి పాలించు 
అరయ మార్కండేయుయాయువను వర్ధిల్లి । భోగభాగ్యంబులను భువిని వర్ధిల్లు॥
సంతోషమున నీవు జను నీపురంబునకు । జనకుండు కూలుటకు సంశయము పడకు॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదముల వర్తిల్లంగ । నేలుకో లోకంబు లెలమి బొందుచును॥
అని రాఘవేశ్వరుం డసురవల్లభుసుతుని । జనుమనుచు శలవిచ్చె సంతోషమునను॥
బాలకుడు రఘురాముపదయుగంబుల వ్రాలి । ముమ్మారు శలవంది మోదాత్ము డగుచు॥
పరమసంతోషసంభరితచిత్తు డగుచు । తనపురంబున కేగె దనుజేశసుతుడు॥
దశరథరాముండు దయజూచువిధ మెల్ల । తనయవ్వతో జెప్పి తనివి నొందుచును॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదములు దప్పకయుండ । నేలె తనరాజ్యంబు నీలకేతనుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c8k9j04u7zr74pun5gam8kcaxrwvg43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571258</id>
      <parentid>571257</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="pn203eihxhgwjetf02193g7u786zzfz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;వానివంశముకెల్ల వన్నె నీవు దెచ్చితివి । తలపంగ  రాక్షసకులశిరోమణివి॥
అవ్విభీషణు బోలి యివ్వసుధను ప్రతాప । లంకాపురంబునకు రాజువై యుండి॥
చంద్రతారార్కముగ సర్వజనులును మెచ్చ । క్రమముగా రాజరిక మ్మేలుకొమ్ము॥
మము విలోకింపుచును మము భక్తి దలపుచును । వర్ధిల్లు మీలోకవైభవంబునను॥
అరయ నే దలపంగ నయ్యోధ్యపురి రమ్ము । ఆవిభీషణురీతి నాదరించెదను॥
కాంతామణీ చిత్రగంధి యనుమతముగా । నీవు వర్తించుమీ నీలకేతనుడ॥
నీతండ్రి శతముఖుడు నెలతమాటలు వినక । మాతోటి పోరాడి మహిని గూలెనుగ॥
కాంత ముందరి అనాగత మెరుంగును యామె । నీతికోవిదురాలు నీయవ్వగారు॥
అతిబుద్ధిశాలి నీయవ్వ జెప్పినరీతి । మసులుమీ కలనైన మారు చెప్పకుమీ॥
తల్లికంటే భువిని దైవంబు మరి లేదు । తల్లియాజ్ఞకు నీవు తప్పకను యుండు॥
పరిపాలనములోన పాపంబు లేకుండ । సత్యశీలుండవై జగ మేలుకొనుము॥
ధర్మమార్గములెల్ల తగ నీకు దెలుసును । నీతికోవిదుడవు నిర్మలుండవుగా॥
కొడుకులిద్దరు మాకు కొదువ మూడవవాడ । నీవుగా భావింతు మెపుడు మామదిని॥ దేవబ్రాహ్మణభక్తిభావమున మరువకను । దయతోడ గూడుకొని ధరణి పాలించు 
అరయ మార్కండేయుయాయువను వర్ధిల్లి । భోగభాగ్యంబులను భువిని వర్ధిల్లు॥
సంతోషమున నీవు జను నీపురంబునకు । జనకుండు కూలుటకు సంశయము పడకు॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదముల వర్తిల్లంగ । నేలుకో లోకంబు లెలమి బొందుచును॥
అని రాఘవేశ్వరుం డసురవల్లభుసుతుని । జనుమనుచు శలవిచ్చె సంతోషమునను॥
బాలకుడు రఘురాముపదయుగంబుల వ్రాలి । ముమ్మారు శలవంది మోదాత్ము డగుచు॥
పరమసంతోషసంభరితచిత్తు డగుచు । తనపురంబున కేగె దనుజేశసుతుడు॥
దశరథరాముండు దయజూచువిధ మెల్ల । తనయవ్వతో జెప్పి తనివి నొందుచును॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదములు దప్పకయుండ । నేలె తనరాజ్యంబు నీలకేతనుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pn203eihxhgwjetf02193g7u786zzfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571259</id>
      <parentid>571258</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="ra5plr4yel6ynt11pblaol9lx65q2nh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;వానివంశముకెల్ల వన్నె నీవు దెచ్చితివి । తలపంగ  రాక్షసకులశిరోమణివి॥
అవ్విభీషణు బోలి యివ్వసుధను ప్రతాప । లంకాపురంబునకు రాజువై యుండి॥
చంద్రతారార్కముగ సర్వజనులును మెచ్చ । క్రమముగా రాజరిక మ్మేలుకొమ్ము॥
మము విలోకింపుచును మము భక్తి దలపుచును । వర్ధిల్లు మీలోకవైభవంబునను॥
అరయ నే దలపంగ నయ్యోధ్యపురి రమ్ము । ఆవిభీషణురీతి నాదరించెదను॥
కాంతామణీ చిత్రగంధి యనుమతముగా । నీవు వర్తించుమీ నీలకేతనుడ॥
నీతండ్రి శతముఖుడు నెలతమాటలు వినక । మాతోటి పోరాడి మహిని గూలెనుగ॥
కాంత ముందరి అనాగత మెరుంగును యామె । నీతికోవిదురాలు నీయవ్వగారు॥
అతిబుద్ధిశాలి నీయవ్వ జెప్పినరీతి । మసులుమీ కలనైన మారు చెప్పకుమీ॥
తల్లికంటే భువిని దైవంబు మరి లేదు । తల్లియాజ్ఞకు నీవు తప్పకను యుండు॥
పరిపాలనములోన పాపంబు లేకుండ । సత్యశీలుండవై జగ మేలుకొనుము॥
ధర్మమార్గములెల్ల తగ నీకు దెలుసును । నీతికోవిదుడవు నిర్మలుండవుగా॥
కొడుకులిద్దరు మాకు కొదువ మూడవవాడ । నీవుగా భావింతు మెపుడు మామదిని॥
దేవబ్రాహ్మణభక్తిభావమున మరువకను । దయతోడ గూడుకొని ధరణి పాలించు 
అరయ మార్కండేయుయాయువను వర్ధిల్లి । భోగభాగ్యంబులను భువిని వర్ధిల్లు॥
సంతోషమున నీవు జను నీపురంబునకు । జనకుండు కూలుటకు సంశయము పడకు॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదముల వర్తిల్లంగ । నేలుకో లోకంబు లెలమి బొందుచును॥
అని రాఘవేశ్వరుం డసురవల్లభుసుతుని । జనుమనుచు శలవిచ్చె సంతోషమునను॥
బాలకుడు రఘురాముపదయుగంబుల వ్రాలి । ముమ్మారు శలవంది మోదాత్ము డగుచు॥
పరమసంతోషసంభరితచిత్తు డగుచు । తనపురంబున కేగె దనుజేశసుతుడు॥
దశరథరాముండు దయజూచువిధ మెల్ల । తనయవ్వతో జెప్పి తనివి నొందుచును॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదములు దప్పకయుండ । నేలె తనరాజ్యంబు నీలకేతనుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ra5plr4yel6ynt11pblaol9lx65q2nh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571260</id>
      <parentid>571259</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3871" sha1="b0qt3vuhxb5wd8l2m8g5m46dhuaov7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;వానివంశముకెల్ల వన్నె నీవు దెచ్చితివి । తలపంగ  రాక్షసకులశిరోమణివి॥
అవ్విభీషణు బోలి యివ్వసుధను ప్రతాప । లంకాపురంబునకు రాజువై యుండి॥
చంద్రతారార్కముగ సర్వజనులును మెచ్చ । క్రమముగా రాజరిక మ్మేలుకొమ్ము॥
మము విలోకింపుచును మము భక్తి దలపుచును । వర్ధిల్లు మీలోకవైభవంబునను॥
అరయ నే దలపంగ నయ్యోధ్యపురి రమ్ము । ఆవిభీషణురీతి నాదరించెదను॥
కాంతామణీ చిత్రగంధి యనుమతముగా । నీవు వర్తించుమీ నీలకేతనుడ॥
నీతండ్రి శతముఖుడు నెలతమాటలు వినక । మాతోటి పోరాడి మహిని గూలెనుగ॥
కాంత ముందరి అనాగత మెరుంగును యామె । నీతికోవిదురాలు నీయవ్వగారు॥
అతిబుద్ధిశాలి నీయవ్వ జెప్పినరీతి । మసులుమీ కలనైన మారు చెప్పకుమీ॥
తల్లికంటే భువిని దైవంబు మరి లేదు । తల్లియాజ్ఞకు నీవు తప్పకను యుండు॥
పరిపాలనములోన పాపంబు లేకుండ । సత్యశీలుండవై జగ మేలుకొనుము॥
ధర్మమార్గములెల్ల తగ నీకు దెలుసును । నీతికోవిదుడవు నిర్మలుండవుగా॥
కొడుకులిద్దరు మాకు కొదువ మూడవవాడ । నీవుగా భావింతు మెపుడు మామదిని॥
దేవబ్రాహ్మణభక్తిభావమున మరువకను । దయతోడ గూడుకొని ధరణి పాలించు॥
అరయ మార్కండేయుయాయువను వర్ధిల్లి । భోగభాగ్యంబులను భువిని వర్ధిల్లు॥
సంతోషమున నీవు జను నీపురంబునకు । జనకుండు కూలుటకు సంశయము పడకు॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదముల వర్తిల్లంగ । నేలుకో లోకంబు లెలమి బొందుచును॥
అని రాఘవేశ్వరుం డసురవల్లభుసుతుని । జనుమనుచు శలవిచ్చె సంతోషమునను॥
బాలకుడు రఘురాముపదయుగంబుల వ్రాలి । ముమ్మారు శలవంది మోదాత్ము డగుచు॥
పరమసంతోషసంభరితచిత్తు డగుచు । తనపురంబున కేగె దనుజేశసుతుడు॥
దశరథరాముండు దయజూచువిధ మెల్ల । తనయవ్వతో జెప్పి తనివి నొందుచును॥
ధర్మంబు నాల్గుపాదములు దప్పకయుండ । నేలె తనరాజ్యంబు నీలకేతనుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b0qt3vuhxb5wd8l2m8g5m46dhuaov7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/201</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216603</id>
    <revision>
      <id>571262</id>
      <parentid>565533</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2065" sha1="rhk716qeovbz55dehdxleibly0a4kmj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;పురవాసులందరును పరమవేడుక నొంద । పుర మేలె రాక్షసునివరనందనుండు॥
శతకంఠుపుత్రు నీగతి సంతసిలజేసి । రఘురామచంద్రుండు మిగులవేడుకను॥
మనము సంతస మంది హనుమంతునిం బిలచి । ప్రేమతోడుత బలికె రామభూవరుడు॥&lt;/poem&gt;
{{p|ac|fwb}}ఆంజనేయునితోకచే సముద్రములు దాటుట&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf
|Page = 201
|bSize = 600
|cWidth = 252
|cHeight = 353
|oTop = 235
|oLeft = 178
|Location = center
|Description = 
}}
&lt;poem&gt;అంజనీనందనా అసమానవిక్రమ । శౌర్యధురంధరా జగదేకవీర॥
కార్యసఫలం బాయె కడుజయంబులు గలిగె । మనము వచ్చినపనులు మాట దక్కెనుగ॥
అఖిలలోకంబుల నానందకరమాయె । తేటతెల్లం బాయె సూటిమీరగను॥
తిరిగి మన మయ్యోధ్యపురమునకు జనవలెను । యిచ్చోట నుండుపను లేవు లే వికను॥
అనుచు శ్రీరఘువరుడు తనతోడ బలుకంగ । పరమసంతోషమున పవననందనుడు॥
భానుకులుడగు రాముపదములకు ప్రణమిల్లి । తనమహోన్నతరూపు దాల్చె హనుమంతు॥
కమలబంధుడు బొడ్డుఘంటయై విలసిల్లె । మొలపూస లగుచు చుక్కలు చుట్టు వెలసె॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rhk716qeovbz55dehdxleibly0a4kmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/202</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216604</id>
    <revision>
      <id>571264</id>
      <parentid>565534</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T18:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="9yyvgx7ndt9erm46h782ki0owpfuxru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;అఖిలలోకంబులకు నానంద ముప్పొంగ । పెరిగె బ్రహ్మాండములు పిక్కటిల్లగను॥
తనదీర్ఘవాలంబు నాల్గువారధులు । దాటిపోవగ బెంచె మేటిరూపన॥
వారధుల నాల్గిటిని వక్కమారే దాట । తనవాల మమరించె తరుచరవరుండు॥
నాల్గులక్షలయోజనములపొడవును గలిగి । నిలువు నూరామడై వెడలె వాలంబు॥
అట్లు వాలము బెంచి అంజనీనందనుడు । పంకజాక్షునితోడ పలికె మోదమున॥
సకలలోకేశ్వరా జానకీనాయకా । దీనసంరక్షణా దేవాధిదేవ॥
నాలుగుసంద్రములు నయముగా దాటంగ । బరపితిని వాలంబు భవదీయకృపను॥
సకలసేనలు మీరు సంతోష ముప్పొంగ । వాలంబుపై నడువవచ్చు రఘువర్య॥
సకలసేనలు మీరు జనినపిమ్మట నేను । వొక్కలఘువున దాటివత్తునని బలికె॥
భవదీయకృప నాకు ప్రాప్తమై యుండంగ । యీవారధులు దాట యెంతపని నాకు॥
మరిమరియు వారధులు మన కడ్డుగాకుండ । అంతటికి నావాల మమరించి తిపుడు॥
జగదేకనాయకా జనుదెండు మీ రనుచు । పలికె హనుమంతుండు పరమభక్తిగను॥
హనుమంతువాక్యముల కానందభరితుడై । శ్రీరామచంద్రుండు సీతతో ననియె॥
మగువరో హనుమంతుముహిమప్రభావంబు । కంటివా మన కిట్టిఘను డెందు గలడు॥
ఇత డజేయుం డగుచు నెల్లలోకంబులకు । యీశ్వరసమానుండు యీమహాత్ముండు॥
ఇతనిమహిమల నెంచ నెవ్వరితరమౌను । బలపరాక్రమశాలి భవ్యమా ననుడు॥
ఈసంగరాంబుధికి నిత డొక్కనావగా । మనకు సాహాయంబు గనపరుచుచుండు॥
పవనతనయుడువంటి బలపరాక్రమశాలి । యీరేడులోకముల నెంచి ననుగలడ॥
ఎన్నివిధములనైన నీమహాత్మునిరుణము । తెరువతో మన మికను దీర్పజాలముగ॥
వర్ధిల్లు మనుచు దీవన లీయవలె గాని । యేమి యిచ్చిన దీరు నీమహునిరుణము॥
అని కాంత చెయి కేల నమరించి ముందుగా । నడచె వాలముపైని నారాయణుండు॥
తోరంబుగా మ్రోగె తూర్యాదినాదములు । వనచరులు జయజయధ్వనులు జేసిరిగ॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9yyvgx7ndt9erm46h782ki0owpfuxru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/203</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216605</id>
    <revision>
      <id>571265</id>
      <parentid>565535</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T18:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3957" sha1="8xmmc2ce9bt82sc59r6hkjoupvnyktx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ఆరాఘవులవెనుక యాలక్ష్మణస్వామి । భరతశత్రుఘ్నులును బారుగా నడువ॥
లవకుశులును మరియు లావణ్య మొప్పంగ । విజయుడు విభీషణుడు వెనుక నడచిరిగ॥చప్పన్నదేశాధిజనవరులుయావత్తు । నడచిరా వెనుక నానందములు వెలయ॥
వానరభల్లూకమానవదానవ । బలములన్నియు వెంట బలసి నడచిరిగ॥
రథతురంగంబులును రాణించు గజములును । వేలసంఖ్యలు కోట్లు వెంట నడచెనుగ॥
చాలసంతోషమున శతకంఠుయుద్ధంబు । చెప్పుకొనుచును నడచె శ్రీరాముబలము॥
సౌమిత్రియును భరతశత్రుఘ్నముఖ్యులును । సీతయుద్ధపుమహిమ చెప్పుకొని నడచె॥
లవకుశాఖ్యులు తల్లిలాలిత్యమంతయును । బొగడుచును సంతసము బొంది నడచిరిగ॥
విజయుడు దేవారివీరులుయావత్తు । సీతయుద్ధము లెంచి చెప్పుకొని నడచె॥
అంగద సుగ్రీవ అలవిభీషణులెల్ల । సీతపరాక్రమము జెప్పుకొని నడచె॥
సీత గని నీవల్ల జెలగె ప్రఖ్యాతులని । కడువేడ్క రంజిల నడచె రాఘవుడు॥
సకలజనములు వెంట జనుదేర హనుమంతు । వాలంబుపై నడచె వనజలోచనుడు॥
వాలంబుపై నడచి వారధులు నాలుగును । దాటె నవలీలగా దాశరథు లపుడు॥
తమ్ములును పుత్రులును తనపౌత్రులును హితులు । తనవెంట నడువ దర్లె రఘువరుడు॥
సకలబలములు వెంట జనుదేర రాఘవులు । నయ మొప్పగా దాటె నాల్గువారధులు॥
సురదధిక్షీరఘృతశరధులన్నియు దాటి । వాలంబు దిగి నిలిచె వనజలోచనుడు॥
వనజలోచనుగూడి వచ్చి రాభరతాది । సోదరుల్ కుశలవసుతులు పౌత్రులును॥
సకలరాజన్యులును సకలదానవభటులు । భల్లూకవనచరబలములన్నియును॥
వాలంబు దిగివచ్చి వనజనాభునిచుట్టు । వేలాము దీర్చి రావీరులందరును॥
సకలసేనలమధ్య జానకీరమణుండు । చుక్కలలో చంద్రుసొబగుగా నుండె॥
తనతోకపై సేన తర్లిపోవుట జూచి । ఆనందుడై పొంగె నంజనీసుతుడు॥
అవలీల తనవాలమంత కూడగదీసి । తనలోను తనమహిమ దలచుకొని నవ్వి॥
అసమానబలశాలి అంబుధులు నాలుగును । వొక్కలఘువున దాట నూహించె నపుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xmmc2ce9bt82sc59r6hkjoupvnyktx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571266</id>
      <parentid>571265</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T18:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3958" sha1="7yyby8xwrdo5mm3pi340pnodup81pxm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ఆరాఘవులవెనుక యాలక్ష్మణస్వామి । భరతశత్రుఘ్నులును బారుగా నడువ॥
లవకుశులును మరియు లావణ్య మొప్పంగ । విజయుడు విభీషణుడు వెనుక నడచిరిగ॥
చప్పన్నదేశాధిజనవరులుయావత్తు । నడచిరా వెనుక నానందములు వెలయ॥
వానరభల్లూకమానవదానవ । బలములన్నియు వెంట బలసి నడచిరిగ॥
రథతురంగంబులును రాణించు గజములును । వేలసంఖ్యలు కోట్లు వెంట నడచెనుగ॥
చాలసంతోషమున శతకంఠుయుద్ధంబు । చెప్పుకొనుచును నడచె శ్రీరాముబలము॥
సౌమిత్రియును భరతశత్రుఘ్నముఖ్యులును । సీతయుద్ధపుమహిమ చెప్పుకొని నడచె॥
లవకుశాఖ్యులు తల్లిలాలిత్యమంతయును । బొగడుచును సంతసము బొంది నడచిరిగ॥
విజయుడు దేవారివీరులుయావత్తు । సీతయుద్ధము లెంచి చెప్పుకొని నడచె॥
అంగద సుగ్రీవ అలవిభీషణులెల్ల । సీతపరాక్రమము జెప్పుకొని నడచె॥
సీత గని నీవల్ల జెలగె ప్రఖ్యాతులని । కడువేడ్క రంజిల నడచె రాఘవుడు॥
సకలజనములు వెంట జనుదేర హనుమంతు । వాలంబుపై నడచె వనజలోచనుడు॥
వాలంబుపై నడచి వారధులు నాలుగును । దాటె నవలీలగా దాశరథు లపుడు॥
తమ్ములును పుత్రులును తనపౌత్రులును హితులు । తనవెంట నడువ దర్లె రఘువరుడు॥
సకలబలములు వెంట జనుదేర రాఘవులు । నయ మొప్పగా దాటె నాల్గువారధులు॥
సురదధిక్షీరఘృతశరధులన్నియు దాటి । వాలంబు దిగి నిలిచె వనజలోచనుడు॥
వనజలోచనుగూడి వచ్చి రాభరతాది । సోదరుల్ కుశలవసుతులు పౌత్రులును॥
సకలరాజన్యులును సకలదానవభటులు । భల్లూకవనచరబలములన్నియును॥
వాలంబు దిగివచ్చి వనజనాభునిచుట్టు । వేలాము దీర్చి రావీరులందరును॥
సకలసేనలమధ్య జానకీరమణుండు । చుక్కలలో చంద్రుసొబగుగా నుండె॥
తనతోకపై సేన తర్లిపోవుట జూచి । ఆనందుడై పొంగె నంజనీసుతుడు॥
అవలీల తనవాలమంత కూడగదీసి । తనలోను తనమహిమ దలచుకొని నవ్వి॥
అసమానబలశాలి అంబుధులు నాలుగును । వొక్కలఘువున దాట నూహించె నపుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7yyby8xwrdo5mm3pi340pnodup81pxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/204</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216606</id>
    <revision>
      <id>571267</id>
      <parentid>565536</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T18:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2635" sha1="eijm8ed56aske3ifqa7kw39iguqkl27" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ఆసమీపము గల్గునట్టిశైలం బెక్కి । అంబరము పొడవుగా హనుమంతు నిలచె॥
సరిపాదములు నిల్చి చాల తనమొగ మెత్తి । సింహనాదము జేసె శ్రీరాముబంటు॥
వాల మొయ్యన ద్రిప్పి వడిని మోము బిగించి । బాహు లొయ్యన నూపె పవననందనుడు॥
ఒడ లూపి లంఘించి వారధులు నాలుగును। మిడివింటమంటుండమీటుచందమున॥
లంఘించి హనుమంతు లావణ్యవంతుడై । నాకవాసులు మెచ్చ నాల్గువారధులు॥
సొరది రెక్కలు గలుగు సురపర్వతమురీతి । నెగసె నాలుగువార్ధు లేకముగ దాటె॥
చతురువారధు లొక్కక్షణములో లంఘించి । వచ్చి శ్రీరాములకు వందనము జేసి॥
వారధులు లంఘించి వచ్చి నిలచినయట్టి । అంజనీసుతు జూచె నారాఘవుండు॥
అలసటలు దీరంగ హనుమంత యొకచోట । గురుతరము మీరంగ గూర్చుండవయ్య॥
అని రామభూపాలు డనుజు లొప్పున గొల్వ । పదిలముగ గూర్చుండె భద్రపీఠమున॥
శతకంఠుపురినుంచి సాకేతనగరంబు । యినుకులాధీశ్వరుం డేతెంచె నపుడు॥&lt;/poem&gt; 
{{p|ac|fwb}}మునులు రాముని గాంచుట&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf
|Page = 204
|bSize = 600
|cWidth = 420
|cHeight = 246
|oTop = 523
|oLeft = 100
|Location = center
|Description = 
}}
&lt;poem&gt;అతని గనుగొన వచ్చి రఖిలమునివరులెల్ల । జడలు తూలాడంగ సన్నద్దు లగుచు॥
జనుదెంచుమునివరుల గని ప్రేమ రంజిల్ల । దండములు గావించె దాశరథు లపుడు॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eijm8ed56aske3ifqa7kw39iguqkl27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:శతకంఠరామాయణము (పసగాడసన్యాసి).pdf/205</title>
    <ns>104</ns>
    <id>216607</id>
    <revision>
      <id>571275</id>
      <parentid>565537</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T01:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3922" sha1="rkagw17pnmi8b0etywqtaejt52sllb6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;దండములు గావించ నిండు వేడుక నొంది । దీవనలు గావించి ధీరు లిట్లనిరి॥
అఖిలకంటకుడైన ఆరావణుని దృంచి । జగము సంతోషింపజేసితివి ముందు॥
ఇవుడు శతకంధరుని యింతి సీతాదేవి । చేత గూల్పించితివి శ్రీరామచంద్ర॥
కంటకులిద్దరును గడతేరె మాకెల్ల । సేమమై యున్న దీజగతిలోపలను॥
ఇంక మా కాపదలు యేకాలముకు లేవు । కంటకులిద్దరును మంట గలసిరిగ॥
అఖిలలోకంబులకు నానందకరమాయె । తేటతెల్లం బయ్యె దిక్కులన్నియును॥
కొదువ లే దిక మాకు సదయ మీధర్మమున । సకలబాధ లణంగె సంతోష మొదవె॥
అని రాఘవుని బొగడి ఆసీత బొడగాంచి । మునివరానీకములు ముదము నిట్లనిరి॥
ఓతల్లి జానకీ ఓలోకములమాత । ఘనత రక్షించితివి కమలాక్షి నీవు॥
దశరథరాముండు దశకంఠు దునుమాడె । శతకందరుని నీవు హతము జేసితివి॥
కడుదీక్షతో లోకకంటకులనిద్దరిని । సతిపతులు మీ రొక్కసరణి జంపితిరి॥
మీమహిమ దెల్పంగ మిము వర్ణింపంగ । అనలచతుర్ముఖబ్రహ్మకైన శక్యంబా॥
అఖిలమునిగణములకు నభయమిచ్చినయట్టి । మాట దక్కినదయ్యా మౌనీంద్రులార॥
శతకంఠుతో మేము సమరంబు జేయుటకు । అరుగుసమయమునందు అమరులందరును॥
క్షుధతృష్ణబాధలును బొదవి రాకుండంగ  వరము లిచ్చిరి నురలు యొక్కయేడాది॥
వరము నిన్నటితోటి వాయిదా కడతేరె । బలములకు యేడాది పరిపూర్ణ మయ్యె॥
ఎల్లబలముల కిష్టు డీవేళ క్షుద్బాధ । ఆరంభమై యున్నదయ్య మునులార॥
ఇష్టసిద్ధిగ సేన లెల్ల భక్షింపంగ । కామధేనువ వచ్చి గావించవలెను॥
తాపసోత్తములార దయజూడవలెనంచు । మరిమరియు పల్కె నామనుజనాథుండు॥
మనుజవరుం డాడుమాటలకు మునులెల్ల । సమ్మదంబును బొంది సంతోషపడిరి॥
సంతోషమును బొంది సకలమునివరు లప్పు । డమరావతీనగరు కరుగుదెంచిరిగ॥
స్వర్గలోకంబునకు జనినమునులను జూచి । పరమసంతోషమున పాకశాసనుడు॥
దండప్రణామములు నిండారగా జేసి ! అర్ఘ్యపాద్యాదివిధులను పూజ జేయ॥&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rkagw17pnmi8b0etywqtaejt52sllb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పొట్లపల్లి రామారావు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217583</id>
    <revision>
      <id>571243</id>
      <parentid>568143</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="772" sha1="gvlbxlbvdte1y0jp1iax7oxugvvupan" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  వి.ఆర్. విద్యార్థి
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = పొట్లపల్లి రామారావు
 | ముందరి = [[../ పేర్వారం జగన్నాథం/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=594 to=594 onlysection=594C /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=414 to=416 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>gvlbxlbvdte1y0jp1iax7oxugvvupan</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571244</id>
      <parentid>571243</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="773" sha1="19tp50d9db5sggeup4wq7ixt8umcl57" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  వి. ఆర్. విద్యార్థి
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = పొట్లపల్లి రామారావు
 | ముందరి = [[../ పేర్వారం జగన్నాథం/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=594 to=594 onlysection=594C /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=414 to=416 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>19tp50d9db5sggeup4wq7ixt8umcl57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571247</id>
      <parentid>571244</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="773" sha1="ovis7vvfk17h8tgefn5xl14erulyqzo" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  వి. ఆర్. విద్యార్థి
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = పొట్లపల్లి రామారావు
 | ముందరి = [[../ పేర్వారం జగన్నాథం/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=594 to=594 onlysection=594A /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=414 to=416 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>ovis7vvfk17h8tgefn5xl14erulyqzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. విద్యాసాగర్</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217591</id>
    <revision>
      <id>571248</id>
      <parentid>568162</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="771" sha1="3rt7vojzbt5hacofmfb02yl9y9dprtl" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  జె. విజయకుమార్ జీ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = ఆర్. విద్యాసాగర్
 | ముందరి = [[../ పులిజాల వెంకట రంగారావు/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=594 to=594 onlysection=594C /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=425 to=428 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>3rt7vojzbt5hacofmfb02yl9y9dprtl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రామానంద తీర్థ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217594</id>
    <revision>
      <id>571241</id>
      <parentid>568168</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="d0110wkkv981ai16hnms9qfhrm45hze" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  టి. గౌరీశంకర్
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = రామానంద తీర్థ
 | ముందరి = [[../ రాజన్ బాబు/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=594 to=594  onlysection=594B /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=436 to=439 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>d0110wkkv981ai16hnms9qfhrm45hze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:బక్సారు యుద్ధము.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>218542</id>
    <revision>
      <id>571216</id>
      <parentid>571209</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571216</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="fxydjaflgr41v81div83abwjy0nhg7v" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బక్సారు యుద్ధము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=[[రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>fxydjaflgr41v81div83abwjy0nhg7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571217</id>
      <parentid>571216</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571217</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="flwiy7b7rm7f4jzm4wj3twbfpoxwe66" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బక్సారు యుద్ధము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=[[రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>flwiy7b7rm7f4jzm4wj3twbfpoxwe66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571218</id>
      <parentid>571217</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571218</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="fxydjaflgr41v81div83abwjy0nhg7v" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బక్సారు యుద్ధము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=[[రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>fxydjaflgr41v81div83abwjy0nhg7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571219</id>
      <parentid>571218</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571219</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="10yt75z5r43ixhnxi0krjkw5giatoec" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బక్సారు యుద్ధము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=[[రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=-
2=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
3=&quot;ప్రవి&quot;
4to5=&quot;పీఠిక&quot;
6=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>10yt75z5r43ixhnxi0krjkw5giatoec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571225</id>
      <parentid>571219</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571225</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="tqzlcw48phq7ql115sfiu1dtt0e6222" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బక్సారు యుద్ధము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=[[రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము
|సంవత్సరం=1925
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=-
2=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
3=&quot;ప్రవి&quot;
4to5=&quot;పీఠిక&quot;
6=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>tqzlcw48phq7ql115sfiu1dtt0e6222</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571230</id>
      <parentid>571225</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571230</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="299" sha1="513vyhmc0c2904vmnjf7zqmhrzouoi8" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[బక్సారు యుద్ధము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=[[రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము
|సంవత్సరం=1925
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=2
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=-
2=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
3=&quot;ప్రవి&quot;
4to5=&quot;పీఠిక&quot;
6=1
96=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>513vyhmc0c2904vmnjf7zqmhrzouoi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:మొసలికంటి సంజీవరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>218544</id>
    <revision>
      <id>571220</id>
      <parentid>571211</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="758" sha1="ih9tvob4deramcqxwas6x30dw0vjxsy" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  మొసలికంటి సంజీవరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = మొసలికంటి సంజీవరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[బక్సారు యుద్ధము]]
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ లక్ష్మణ్ బాపూజీ]] (2017)


[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>ih9tvob4deramcqxwas6x30dw0vjxsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571221</id>
      <parentid>571220</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="ap3bt0wi40qln36zxkknv2lu4iofemc" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  మొసలికంటి సంజీవరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = మొసలికంటి సంజీవరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[బక్సారు యుద్ధము]]

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>ap3bt0wi40qln36zxkknv2lu4iofemc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571222</id>
      <parentid>571221</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="644" sha1="7lt8uw2ibk53gxmbau8ugnsiwx9q478" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  మొసలికంటి సంజీవరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 1895
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = మొసలికంటి సంజీవరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[బక్సారు యుద్ధము]]

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>7lt8uw2ibk53gxmbau8ugnsiwx9q478</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571224</id>
      <parentid>571222</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T12:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="l84y3a5gxdk8obuat6npenn1tpnrffv" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  మొసలికంటి సంజీవరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ
 |పుట్టిన_యేడు = 1895
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = మొసలికంటి సంజీవరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[బక్సారు యుద్ధము]] (1925)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>l84y3a5gxdk8obuat6npenn1tpnrffv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బక్సారు యుద్ధము.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218545</id>
    <revision>
      <id>571214</id>
      <timestamp>2026-08-24T12:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{p|fs150|ac}}పీఠిక&lt;/p&gt;  ఆంగ్లేయ సామ్రాజ్యము మనదేశమందు వ్యాప్తిగాంచిన విధమును గుఱించి గ్రంథక ర్త వ్రాయనుద్దేశించిన గ్రంథములలో “బక్సారు&quot; యుద్దమను నీపుస్తకము రెండవది. ఇందు &quot;ప్లాసీ”...'</comment>
      <origin>571214</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4680" sha1="25sn5e6f286pphcuuq277di7ugwa5n8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}పీఠిక&lt;/p&gt;

ఆంగ్లేయ సామ్రాజ్యము మనదేశమందు వ్యాప్తిగాంచిన విధమును గుఱించి గ్రంథక ర్త వ్రాయనుద్దేశించిన గ్రంథములలో “బక్సారు&quot; యుద్దమను నీపుస్తకము రెండవది. ఇందు &quot;ప్లాసీ” యుద్ధము మొదలు &quot;బక్సారు&quot; యుద్ధమువరకు జరిగిన
విషయములన్నియు సమగ్రమముగ వర్ణింపబడియున్నవి. ఈ రెండుయుద్ధములకు మధ్యజరిగిన చరిత్ర చాల ముఖ్యమైనది. ప్లాసీయుద్ధముమూలమున ఆంగ్లేయులకు రాజ్యసంపద లభించెను బక్సారుయుద్ధముమూలమున అది వారికి స్థిరపడెను. ఇట్లు  స్థిరపడుటకు పూర్వము మీర్జాఫరు మీర్కాసీం అను బంగాళా నవాబు లిద్దరు అధికారమునుండి ఇంగ్లీషువారిని తొలగించుట కనేక ప్రయత్నములు గావించిరి. మీర్జాఫరు చేసిన ప్రయత్నములన్నియు రహస్యములయినవి క్లయివు ఈ రహస్యకుట్రల నన్నిటిని తెలుసుకొని వాటివలన ప్రమాదము కలుగ కుండ ఆంగ్లేయుల అధికారమును కాపాడెను. మీర్కాసీం సైన్యములను తయారుచేసి బహిరంగముగ ఇంగ్లీషువారిపై యుద్ధము చేసెను. ఈ యుద్ధములో అతనికి అయోధ్యానవాబు షాఅలం చక్రవర్తియు సహాయము చేసిరి. కాని, ఇంగ్లీషు సేనానులు శక్తిసామర్ధ్యములు గలవారగుటచే నతనికి జయము రాకపోయెను, బక్సారు యుద్ధమందతడు సంపూర్ణమగు నపజయమును పొందుటచే బంగాళారాజ్య మాంగ్లేయులు వశము చేసుకొనగలిగిరి. అది మొదలు బంగాళమందు ఇంగ్లీషువారి నెదిరింప గలవా రెవ్వరు లేరైరి. అసమాన్యమగు ధనధాన్య సమృద్ధిగల నీరాష్ట్రము వారి స్వాధీనమైన కారణమున మనదేశములోని తక్కిన భాగములను కూడ సులభముగ జయింపగలిగిరి.

ఈ పైవిషయముల నన్నిటిని గ్రంథకర్త విపులముగ వివరించియున్నారు. వారి అభిప్రాయముల నన్నిటిని సహేతుకముగ నిరూపించిరి. మీర్కాసీమునకు ఇంగ్లీషు వారికిని జరిగిన యుద్ధములలో నిరుపక్షములవా రెట్లు ప్రవర్తించిరో, ఏ సందర్భములు ఇంగ్లీషువారి కనుకూలించినవో, మీర్కాసీమునకు ప్రతికూలించిన సందర్భము లేవియో గ్రంథమందు స్పష్టపరుపబడియున్నవి. గ్రంథకర్త యొక్క శైలి సరళముగను పటుత్వము గలిగియునున్నది. ఈపుస్తకము సామాన్యజనులకేగాక విశ్వవిద్యాలయ పరీక్షలకు చదువు విద్యార్థులకుగూడ ఉపయోగించగలదు.

:మహారాజాకాలేజి
:విజయనగరం
:18 - 3 - 25
{{right|మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>25sn5e6f286pphcuuq277di7ugwa5n8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బక్సారు యుద్ధము.djvu/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218546</id>
    <revision>
      <id>571215</id>
      <timestamp>2026-08-24T12:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Books Consulted ;   History of British India Mill and Wilson   Decisive Battles of India Malleaon   History of Hindustan Orme   India under the Early British Rule R. C. Dutt   British Dominios in India Sri A. Lyall   Empire in Asia Torren M, P,   The Oxford History of India VA. Smith   Essay on Clive Macanlay   Introduction to The Fifth Report of the Company   History of India P. EH. Robertg   India, Past and Present and Some Others   Sri Va...</comment>
      <origin>571215</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="540" sha1="go927hhud0mxccy60cci1tbadhfyg0x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Books Consulted ; 

History of British India Mill and Wilson 

Decisive Battles of India Malleaon 

History of Hindustan Orme 

India under the Early British Rule R. C. Dutt 

British Dominios in India Sri A. Lyall 

Empire in Asia Torren M, P, 

The Oxford History of India VA. Smith 

Essay on Clive Macanlay 

Introduction to The Fifth Report of the Company 

History of India P. EH. Robertg 

India, Past and Present and Some Others   Sri Valentine Chirol 


BATILE OF BUXAR: 

Approved by the Text Book Committee, 11-5-26.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>go927hhud0mxccy60cci1tbadhfyg0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బక్సారు యుద్ధము.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218547</id>
    <revision>
      <id>571226</id>
      <timestamp>2026-08-24T12:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571226</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బక్సారు యుద్ధము.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218548</id>
    <revision>
      <id>571227</id>
      <timestamp>2026-08-24T12:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="q4s5ruzvlwkra9f85bowcw3xsaskf0e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = బక్సారు యుద్ధము.djvu
|Page = 2
|bSize = 600
|cWidth = 598
|cHeight = 758
|oTop = 3
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q4s5ruzvlwkra9f85bowcw3xsaskf0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బక్సారు యుద్ధము.djvu/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218549</id>
    <revision>
      <id>571228</id>
      <timestamp>2026-08-24T12:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:బక్సారు యుద్ధము.djvu/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218550</id>
    <revision>
      <id>571229</id>
      <timestamp>2026-08-24T12:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' సరస్వతీ పవర్ ప్రెస్  రాజమహేంద్రవరము'</comment>
      <origin>571229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="4aydeskkv8zdit2wn2p0baht1t6xfrq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
సరస్వతీ పవర్ ప్రెస్

రాజమహేంద్రవరము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4aydeskkv8zdit2wn2p0baht1t6xfrq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218551</id>
    <revision>
      <id>571234</id>
      <timestamp>2026-08-24T13:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="gthayr4ybibr7a9ifmmq3vly59ut02j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;నాయభిప్రాయము లన్నియు తుదకు తలక్రిందు లయిపోవుట నిక్కము. తన నమ్మినవారితో నిసుమంతయు వాదింపక వారితో ననుకూలముగఁ బోవు మంచితనము పోలాకుగారిలోఁ గలదు. 'మీ కేజీవనము మేలి దని తోఁచునో నాకును దాననే సుఖము. నే నీ యాశ్రమమును వికసింపఁ జేయగల ననుకొందును. అయినను నే నచటికి వచ్చుచో మన యాదర్శములు త్వరగా ఫలించు నని మీ యభిప్రాయమగు నెడల నేనిదె వచ్చితిని' అని నాకు పోలాకుగారు వ్రాసిరి. నే నీయుత్తరమునకు సంతసించితిని. పోలాకుగారు ఫినిక్సును వీడి నాయాఫీసులో పని చూడఁ దొడఁగెను.

ఆసమయముననే స్కాచ్ థియాసఫి స్టొకఁడు నాకడ లా పరీక్షకు తయా రగుచుండెను. అతనినిగూడ పోలాకుగారి ననుకరింపు మంటిని. అతనిపేరు మేకిన్ టాయర్.

నే నిటులు ఫినిక్సు యొక్క ఆదర్శములను వడిగా సిద్ధింపఁజేయు శుభచింతలో నుంటిని. కాని దీనికి భిన్నమగు జీవనమునందు తగులుకొని ఒకనాఁటి కంటె మఱియొక నాఁడు లోఁతు లోఁతులకుఁ బోవుచుంటిని. దైవసంకల్ప మింకొకవిధముగా నుండనిచో నిరాడంబర జీవన మను నీమోహ జాలములోనే చిక్కుపడి యుందును.

నేనును, నా యాదర్శములును కల్పన కందని రీతిగా నెటులు సంరక్షింపఁ బడెనో తెలుపుటకు కొన్ని ప్రకరణములు పట్టును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|88}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gthayr4ybibr7a9ifmmq3vly59ut02j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218552</id>
    <revision>
      <id>571235</id>
      <timestamp>2026-08-24T13:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2849" sha1="oly3rhmvf46kkfn0dqw7k252cbhlefj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}22&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}రాముఁడే రక్షకుఁడు&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|దే}}శమునకు వడిగా వెళ్లఁగల నని కాని, వెళ్లి దేశమున సిరపడఁగల నని కాని ఆశ పెట్టుకొనలేదు. ఒకయేఁడాదిలో తిరిగి వత్తునని నాభార్యకు బాస యిచ్చితిని; ఏఁడాది గడిచెను గాని
మరలుమాట కాన రాలేదు. పిదప ఆలు బిడ్డలను రావించుకొన నిశ్చయించితిని.

బిడ్డలు వచ్చిరి. వారిలో రామదాసును ఉన్నాఁడు. ఓడలో నితనికి కెప్టెనుతో మిగుల చనవాయెను. ఇతఁడు కెప్టెనుతో నాడుకొనుచు చేయి విఱుగఁగొట్టుకొనెను. కెప్టెను కడు జాగ్రత్తతో ఓడ వైద్యునిచే కట్లుగిట్లు కట్టించెను. జొహాన్సుబర్గునకు వచ్చువఱకు నితనిచేయి బద్దలతో కట్టఁబడి రుమాలులో పొట్లముగా వ్రేలాడు చుండెను. స్టీమరులోని డాక్టరు చాల మంచి వాఁడు. ఇంటికి వెళ్లఁగనే మంచివైద్యునిచే కట్టు కట్టింపుమని అతఁడు చెప్పియుండెను.

అపుడు నాకు మృచ్చికిత్సపై చాల మురుపు. నా అనార్య వైద్యమునందు నమ్మకము గలవారిచే నేను మృజ్జలవైద్యమును చేయించుచునే యుంటిని. ఇఁకరామదాసునకు వేఱువైద్యమెటులు? అతనికి ఇంచుమించు ఎనిమిదేండ్లు. 'నేను నీగాయమునకు కట్టు కట్టెదను; నీకు భయము లేదు కదా' అని నేనతని నడిగితిని. అతఁడు నగుచు కట్టు మని నాకనుజ్ఞ యిడెను. అతనికి మంచిచెడుగు లేర్పఱించుకొనుశక్తి లేదు కాని కూరగాయల వైద్య మేదో మంచివైద్య మేదో తెలి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|89}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oly3rhmvf46kkfn0dqw7k252cbhlefj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218553</id>
    <revision>
      <id>571236</id>
      <timestamp>2026-08-24T13:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2971" sha1="1ldac7db5cy4ykl5ozgz4mit07semlk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;యును. ఇంతియకాక అతనికి మాయింటి వైద్యము తెలియును. నా యెడల నతనికి నమ్మకము కావున దీనివలన నితనికి కొంచెమేనియు బెదురుపుట్టలేదు.

నేను కట్టు విప్పితిని. అపుడు నాచేయి వడఁకుచుండెను. గుండెలు కొట్టుకొనుచుండెను. గాయము కడిగి మట్టి పట్టీ వయిచి వెనుకటివలె కట్టుకట్టితిని. ఈరీతిగా నెల గడచువఱకు గాయము మానిపోయెను. డాక్టరు కట్టుకట్టినను నెలకుఁగాని మానుపట్టదని స్టీమరు-వైద్యుఁడు చెప్పెను.

దీనిచే గృహవైద్యమునెడల నా నమ్మకమును, దానిని చేసి చూడవలయుననెడు సాహసమును వృద్ధిపొందెను. ఈపిదప నావైద్యశోధనకు విషయము లెక్కుడాయెను. గాయములు, జ్వరములు, అజీర్ణము, కామిల యీ మొదలగు రోగములు కల స్త్రీ పురుషులచే చేయించితిని. చాలవట్టు మేలు కలిగెను. కాని నాకు నేఁ డానాఁటి నమ్మకములేదు. ఇంతియకాక ఈప్రయోగములలో ఆపదగలదని అనుభవమయినది.

ఈప్రయోగముల నిచటఁ దెలుపుట అవి తప్పక పనిచేయుననుటకుఁ గాదు. ఇట్టి దేదియు తప్పక పని చేయునని నామతము కాదు. డాక్టరులును తమప్రయోగములగుఱించి అటులు తెలుపఁజాలరు. కావున వీనిని గూర్చి చెప్పు నాయుద్దేశ మిది : ఎవరీ క్రొత్త ప్రయోగములను చేయఁగోరుదురో వానిని తమమీఁదనే
ప్రయోగించుకొని చూడవలయును. ఇటు లొనరించినయెడలనే సత్యము వడిగా ప్రకాశమొందును. మరియు ఇట్టి ప్రయోగములను చేయువారికి ఈశ్వరుఁడే వైద్యుఁడై కాపాడును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|90}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ldac7db5cy4ykl5ozgz4mit07semlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218554</id>
    <revision>
      <id>571237</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571237</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3338" sha1="sg81nrs0cnjjvifl6ebnbllwf4w8kbq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||22 రాముఁడే రక్షకుఁడు}}&lt;/noinclude&gt;మృచ్చికిత్సలో నెట్టి చిక్కులు కలవో తెల్లవారి సాంగత్యములోను అట్టిచిక్కులు కలవు. ఈరెంటను ఒకటియే భేదము. ఈతుది చిక్కులను నేను లెక్కగొన లేదు.

పోలాకుగారిని నాకడకు రమ్మంటిని. అతఁడు వచ్చి నాయనుఁగుఁ దమ్మునివలె నుండఁజొచ్చెను. పోలాకుగారికి చాల దినములక్రిందనే ప్రధానము జరిగెను గాని వివాహ మింకను గాలేదు. ఉచితసమయమున వివాహము చేసికొందమని వా రిరువు రనుకొనిరి. కాని డబ్బు కూడఁ బెట్టుకొనినపిదప పోలాకుగారు పెండ్లి చేసికొన నెంచిరని నే ననుకొంటిని. నాకంటె వీరికి రస్కినుగ్రంథపఠనమననము లెక్కువ. కాని పాశ్చాత్యవాతావరణము నందు రస్కిను చెప్పిన చొప్పున జీవనమును సరిగా మార్చుకొనుట మిగుల కష్టపడినఁ గాని సమకూరదు. ఒకనాఁడు పోలాకుగారితో నే నిటు లంటిని: 'హృదయమున ప్రేమనాటుకొనిన పిదప కేవలము ద్రవ్యాభ్యాసముచే వియోగమును సహించు టుచితము కాదు. ఇటులగుచో నిఱు పేద లెన్నఁటికిని పెండ్లాడఁ
జాలరు. మరియు ఇపుడు మీరు నాకడనే యుంటిరికదా! కావున ఇంటిరొక్కమునకు వెతుకుకొన నక్కఱలేదు. మీ కుచితమని తోఁచుచో పెండ్లాడుఁడు.

పోలాకుగారి కెన్నఁడును ఒకమాటను రెండుమాఱులు చెప్పఁబని కలుగలేదు. వడిగా నామాట వీరికెక్కెను. పోలాకుగారికి కాఁబోవు నిల్లాలు సీమలో నుండెను. ఆమెకు ఉత్తరము పోయెను. ఆమె యియ్యకొనెను. ఒక నెలలోఁగా పెండ్లిఁజేసికొన జొహాన్సుబర్గు వచ్చెను.

పెండ్లికిఁ గొంచెమైనను ఖర్చు లేదు. మామూలు వస్త్రములే గాన వస్త్రములకును వ్యయము లేదు. మంత్రతంత్రములకును ఆవశ్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|91}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sg81nrs0cnjjvifl6ebnbllwf4w8kbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/594</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218555</id>
    <revision>
      <id>571238</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 594 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 359 |oTop = -3 |oLeft = 1 |Location = center |Description =  }}   {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 594 |bSize = 600 |cWidth = 299 |cHeight = 347 |oTop = 0 |oLeft = 301 |Location = center |Description =  }}   {{Css image crop |Image = తెలంగాణ...'</comment>
      <origin>571238</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="835" sha1="blulvy686nl27d99h56dorwg16ex0up" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 301
|cHeight = 359
|oTop = -3
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}


{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 299
|cHeight = 347
|oTop = 0
|oLeft = 301
|Location = center
|Description = 
}}


{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 300
|cHeight = 355
|oTop = 382
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}


{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 295
|cHeight = 353
|oTop = 385
|oLeft = 302
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>blulvy686nl27d99h56dorwg16ex0up</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571239</id>
      <parentid>571238</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1020" sha1="iz45lkbe1s7pwu339x3sb1c42o83rtq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;594A&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 301
|cHeight = 359
|oTop = -3
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;section end=&quot;594A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;594B&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 299
|cHeight = 347
|oTop = 0
|oLeft = 301
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;section end=&quot;594B&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;594C&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 300
|cHeight = 355
|oTop = 382
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;section end=&quot;594C&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;594D&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 295
|cHeight = 353
|oTop = 385
|oLeft = 302
|Location = center
|Description = 
}}
&lt;section end=&quot;594D&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iz45lkbe1s7pwu339x3sb1c42o83rtq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571240</id>
      <parentid>571239</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1020" sha1="ciwfdnb8i4ich6ssexlxbqqhh49rht6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;594A&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 301
|cHeight = 359
|oTop = -3
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;section end=&quot;594A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;594B&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 299
|cHeight = 347
|oTop = 0
|oLeft = 301
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;section end=&quot;594B&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;594C&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 300
|cHeight = 355
|oTop = 382
|oLeft = 1
|Location = center
|Description = 
}}

&lt;section end=&quot;594C&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;594D&quot; /&gt;{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 594
|bSize = 600
|cWidth = 295
|cHeight = 353
|oTop = 385
|oLeft = 302
|Location = center
|Description = 
}}
&lt;section end=&quot;594D&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ciwfdnb8i4ich6ssexlxbqqhh49rht6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218556</id>
    <revision>
      <id>571242</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="qp604fkb74io5m90cuuygiwt4entrbo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;కత లేదు. పోలాకుగారి యిల్లాలు క్రైస్తవి. పోలాకుగారుయూదులు. వా రిరువురికిని సామాన్యమయినది నీతిధర్మము.

ఈ వివాహసమయమున మనోరంజకమగు నొక ప్రసంగము జరిగెను. ట్రాన్సువాలులోని పెండ్లిండ్ల రిజిస్ట్రారు నల్లవారల పెండ్లిండ్లను రిజస్టరు చేయఁడు. నేను పెండ్లి పెద్దను. మేము కోరుచో పెండ్లి పెత్తనమున కొక తెల్లవాఁడు దొరకకపోఁడు గాని పోలాకుగారి కిష్టము లేదు. కావున మేము మూవురమే రిజిస్ట్రారు కడకు వెళ్లితిమి. ఈపెండ్లికి మధ్యస్థుఁ డొకనల్లవాఁడఁట ! పెండ్లి చేసికొనువారు తెల్లవారఁట! వారు తెల్లవారే యని రిజిస్ట్రారు ఎటులు నమ్మును? కావున 'నేను విచారించిన పిదపఁగాని రిజిస్టరుచేయ'నని అతఁ డనెను. మఱునాఁ డాదివారమునాఁడు కిసిమిసి పండుగ. పెండ్లి పనులన్నియు ఆయెను. పెండ్లి రిజిస్టరు చేయుట కీరీతిగా వాయిదాపడుట సహింప నశక్య మాయెను. నేను పెద్ద మేజిస్ట్రీటు నెఱుఁగుదును. అతఁ డీరిజిస్ట్రేషను డిపార్టుమెంటున కధికారి. నే నీ దంపతులను వెంట నిడికొని అతనిముందర హాజ రయితిని. ఆతఁడు నవ్వి చీటి వ్రాసి యిచ్చెను. పెండ్లి రిజిస్టరులో పడెను.

నేఁటివఱకు మాయింట నున్నవా రెల్లరును తెల్ల మగవారే. ఇపు డొక యపరిచితయగు నొక తెల్ల యామె మాయింట విడిసెను. నాకును వీరికిని విఱుపులు కలిగిన గుఱుతులేదు. పలుజాతులవారును,
పలుప్రకృతులు గలవారును వచ్చిపోవుచుండు నట్టిది మా యిల్లు. నా భార్య కింకను ఇట్టియెడ ననుభవము తక్కువ. అట్టియెడ వీరి కించుక కలియకపోవుచో నది యంత ఆశ్చర్యము కాదు. సజాతీయులచేతను,
విజాతీయులచేతను కలగూరగంప యగు మాయింట నేదేనిమాటపుట్టుచో నది సజాతీయకుటుంబములో పుట్టుదానికన్న నెక్కుడయి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|92}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qp604fkb74io5m90cuuygiwt4entrbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:వి. ఆర్. విద్యార్థి</title>
    <ns>102</ns>
    <id>218557</id>
    <revision>
      <id>571245</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు =  |అసలుపేరు =  వి. ఆర్. విద్యార్థి  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ  |పుట్టిన_యేడు =   |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=  |వికీపీడియా_లంకె = వి. ఆర్. విద్యార్థి  |వికీవ్యాఖ్య_లంకె =   |కా...'</comment>
      <origin>571245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="6ihcnptsw27xgtnkjvxnirt68caen5q" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  వి. ఆర్. విద్యార్థి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = వి. ఆర్. విద్యార్థి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[బక్సారు ]] (2017)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>6ihcnptsw27xgtnkjvxnirt68caen5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571246</id>
      <parentid>571245</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="706" sha1="ss8lx6ndqpotylc1to8adk6um7jsjir" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  వి. ఆర్. విద్యార్థి
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = వి. ఆర్. విద్యార్థి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పొట్లపల్లి రామారావు]] (2017)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>ss8lx6ndqpotylc1to8adk6um7jsjir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:జె. విజయకుమార్ జీ</title>
    <ns>102</ns>
    <id>218558</id>
    <revision>
      <id>571249</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు =  |అసలుపేరు =  జె. విజయకుమార్ జీ  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ  |పుట్టిన_యేడు =   |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=  |వికీపీడియా_లంకె = జె. విజయకుమార్ జీ  |వికీవ్యాఖ్య_లంకె =   |కామన...'</comment>
      <origin>571249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="674" sha1="8eq1bwvtpj1yb8i2x4mefsvcs85ko7z" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  జె. విజయకుమార్ జీ
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = జె. విజయకుమార్ జీ
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పొట్లపల్లి ]] (2017)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>8eq1bwvtpj1yb8i2x4mefsvcs85ko7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571250</id>
      <parentid>571249</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="sbr0x07eupumsramvpkb4trzz05rf45" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  జె. విజయకుమార్ జీ
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = జె. విజయకుమార్ జీ
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. విద్యాసాగర్]] (2017)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>sbr0x07eupumsramvpkb4trzz05rf45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>218559</id>
    <revision>
      <id>571252</id>
      <timestamp>2026-08-24T14:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు =  |అసలుపేరు =  గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ  |పుట్టిన_యేడు =   |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=  |వికీపీడియా_లంకె = గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు  |వి...'</comment>
      <origin>571252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="m1c4j7ht43fa91gvvmglyt3etnds1r3" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. ]] (2017)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>m1c4j7ht43fa91gvvmglyt3etnds1r3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571253</id>
      <parentid>571252</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="761" sha1="sxb66rprqi4nbj8ifmvruaq0w37okg0" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు =  గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ=
 |వికీపీడియా_లంకె = గన్నవరాజు గిరిజా మనోహర బాబు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

== రచనలు==
# [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడియారం రామకృష్ణశర్మ]] (2017)

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>sxb66rprqi4nbj8ifmvruaq0w37okg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218560</id>
    <revision>
      <id>571255</id>
      <timestamp>2026-08-24T16:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571255</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3221" sha1="7nkznxmvmpbbcndvo07l4cewr9fy5v2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||22 రాముఁడే రక్షకుఁడు}}&lt;/noinclude&gt;నది కాదని చెప్పవచ్చును. అదియు అతి సాధారణము. ఈ సజాతీయ-విజాతీయ భేదము మన మనోభ్రాంతి. వాస్తవమునకు మే మందఱము ఏకకుటుంబములోని వారము.

ఇఁక వెస్టుగారి వివాహముమాత్ర మిచట నేల చెప్పరాదు? ఈ సమయమున బ్రహ్మచర్యమును గుఱించి నా మనస్సు పరిపక్వము కాలేదు. కావున బ్రహ్మచారులగు మిత్రులకందఱకును పెండ్లిండ్లు చేయించుట నాపని. వెస్టుగారు తలిదండ్రులఁ జూడఁబోవ సమకట్టిరి. 'పెండ్లి చేసికొని మఱి రం' డని వీరికి నే సలహా ఇచ్చితిని. ఏలనఁగా ఫినిక్సున మే మందఱ మిండ్లు కట్టుకొంటిమి. మరియు మే మందఱమును కర్షకుల మయితిమి.  కావున పెండ్లి యనినఁ గాని వంశవృద్ధి యనినఁ గాని మాకు భయంకరము కాదు.

వెస్టుగారు లెస్టరులో నొక సుందరిని బెండ్లాడి వెంటఁ దీసికొని వచ్చెను. ఈమె తలిదండ్రులు మొదలగువారు లెస్టరులో చెప్పులు కుట్టు నొక పెద్ద ఫాక్టరీలో పనివారు. ఆమెకును అందు కొంత అనుభవము కలదు. ఈమెను నేను సుందరి యంటిని. ఏలయన నేను గుణారాధకుఁడను. మనుజులకు సత్యమయిన సౌందర్య మేది? గుణము. వెస్టుగారు తన యత్తగారిని గూడఁ దీసికొనివచ్చిరి. ఈ వృద్ధు నేఁటికిని జీవించియున్నది. ఈమె తన పూనికచేతను, ఎప్పుడును నవ్వుచుండు స్వభావము చేతను మాకు సిగ్గు కలిగించెడిది.

ఇటు తెల్ల మిత్రుల పెండ్లిండ్లు చేయించుచు, అటు నల్లమిత్రులను మీమీయాలుబిడ్డలను దీసికొని రండని ప్రోత్సహించు చుంటిని. అచట నయిదాఱు, హిందూస్తాని కుటుంబములు కాఁపురముండి పెం పొందఁ దొడఁగెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|93}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7nkznxmvmpbbcndvo07l4cewr9fy5v2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218561</id>
    <revision>
      <id>571256</id>
      <timestamp>2026-08-24T17:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571256</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2816" sha1="qojh8x6jpit6ryhp0580ryne2cdiy0a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}23&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}ఇంటి దెస&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|డ}}రబనులో నున్న యింటిలో కొంత మార్పు చేయవలసియున్నది. కాని అచట ఖర్చు ఎక్కువ. ఇపు డిపుడే మితవ్యయము మొదలాయెను. ఇఁక జొహాన్సుబర్గులో సర్వోదయ గ్రంథము ననుసరించి పరివర్తనము చేయవలసినది బోలెఁడు.

ఒక బారిస్టరు ఇంటిలో ఎంత ఖర్చు తగ్గింపవచ్చునో అంత ఖర్చును తగ్గించితిని. అయినను కుర్చీలు బెంచీలు మొదలగు కొంత సామగ్రి లేనిచో పనులు సాగవు. సత్య మగు నిరాడంబరజీవనము మనసునందు పెరిఁగెను. కొన్ని పనులు స్వయముగా చేసికొన పట్టుదలకలిగెను. పిల్లలనుగూడ ఆ రీతిగనే తయారు చేయ దొరకొంటిని.

బజారు రొట్టెను కొనుట మానితిని. కూనీ చెప్పిన రీతిగా పులియఁ బెట్టని గోదుమ పిండితో చేతి రొట్టెలు చేసికొనఁ దొడఁగితిమి. ఈరొట్టెలకు మిల్లులలో పిండి పనికి రాదు. చేతితో విసరిన పిండి ఆరోగ్యకరము.  వెలయు తక్కువ. కావున ఏడు పౌను లిచ్చి ఒక చేతిమరను కొంటిని. దీనిచక్రము కడు బలువు. త్రిప్పుట కొకనికి బలువు; ఇరువురికి సులువు. నేనును, పోలాకుగారును, బాలురును ముఖ్యముగా ఈ చక్రమును త్రిప్పుచుందుము. అపు డపుడు కస్తురబాయియు. తఱుచుగా ఆమెకు ఈసమయము వంటవేళ. మిసెస్ పోలాకుగారు ఇపుడు చక్రము త్రిప్పుటకు వచ్చుచుండిరి. ఈకసరతు పిల్లలకుఁ జాల మేలు. ఈపనినిగాని మఱియొక పనిని గాని నే నెపుడును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|94}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qojh8x6jpit6ryhp0580ryne2cdiy0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218562</id>
    <revision>
      <id>571261</id>
      <timestamp>2026-08-24T17:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="84blnndbcgh1je1sto5h77e5hlfpybf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||23 ఇంటి దెస}}&lt;/noinclude&gt;పిల్లల నెత్తిపైఁ బెట్టను. కాని వారది యొక ఆటగా చక్రమును ద్రిప్ప వచ్చుచుండిరి. అలసట కలుగఁగనే వారికి సెలవు. పిల్లలును ముందు చెప్పఁబోవు నింకకొందఱును నాతోపాటు పని చేయకుండ లేదు. నాకడ మొద్దబ్బాయులు లేకపోలేదుగాని, వారిలో పలువురు కడు నుల్లాసముతో పని చేసిరి. 'ఆబ్బో, అలసట అయినది' అని చెప్పువారు కొలఁదిమంది అని గుర్తు.

ఇంటి బాగుచేఁత కొకనౌకరు కలఁడు. అతఁడును మాకుటుంబములో నొకఁడుగా నుండెను. పిల్ల లెల్లరు నతనికి సాయము చేయుచుందురు. పాకీవాఁడు వచ్చి మలమును ఎత్తుకొనిపోవుచుండును. మఱుఁగు దొడ్డి కడుగుట, ముంగిలి మొదలగు వానిని కడుగుట ఈపనులను నౌకరు నెత్తిపై నిడక, అతఁడు చేయునని ఆశపెట్టుకొనక మే మే చేయుదుము. ఇట్టిపనులు మే మే చేసికొనుటవలన పిల్లలకు అలవాటును, పరిశ్రమయు కలిగెను. దీనికి ఫలముగా నాపిల్లలకు మలము నెత్తుటలో రోఁత పోయెను. మరియు ఆరోగ్యమును గుఱించిన సామాన్య నియమములను సులభముగ గ్రహింపఁగలిగిరి. జోహాన్సుబర్గులో సామాన్యముగా జబ్బనుమాటలేదు. ఎపుడేని వచ్చుచోపిల్లలు సేవ చేయుచుండువారు. వారి కీపనియన్న నుత్సాహముగూడ మెండు.

వీరికి నే నక్షరజ్ఞానము కలిగింపఁ బ్రయత్నము చేయలేదనఁజాలను గాని దానిని త్యాగము చేయించుటలో సంకోచింప లేదు. కావున నా కొమరులు నాపై నేరము మోపిరి; కొన్నిమాఱులు తమ అసంతుష్టినిగూడ కనఁబఱచిరి. ఈ యెడ కొలఁదిగా నా దోష మొప్పుకొందును. వీరి కక్షరజ్ఞానము కలిగింపవలయు నని నాకు
చాల కోరికయుండెను. ప్రయత్నముగూడఁ జేసితిని. కాని యిందుల కెప్పుడు నేదో యొకవిఘ్నము తగులుచునే వచ్చెను. ఇంతియకాక,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|95}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84blnndbcgh1je1sto5h77e5hlfpybf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218563</id>
    <revision>
      <id>571268</id>
      <timestamp>2026-08-24T21:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3564" sha1="n614d86rb0ryyfo0sp0quep7mma4oov" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;యింటికడ వీరి కెవరిచేతనేని చదువు చెప్పించు ప్రయత్నము జరుగలేదు. వీరిని నాతో నడిపించి ఆఫీసుకు తీసికొని పోవుచుంటిని. ఆఫీసు 54 మైళ్లదూరము. ఇది వారికిని నాకును ఖురళీకేళి &lt;ref&gt;కసరతు.&lt;/ref&gt;యయ్యెడిది. నడచుచు నడచుచు వీరికి చెప్పుచుంటిని. అదియును నాతోఁగూడ మఱియొక మిత్రుఁడు నడచి రాకున్నపుడే. వారు ఆఫీసులో క్లయంట్లతోడను గుమాస్తాలతోడను చనవుగా నుండెడివారు. నేను ఏదేని చెప్పుచో చదువుకొనెడివారు, ఇటు అటు తిరుగాడువారు. బజారునుండి యేదేని కావలయుచోఁ దెచ్చి పెట్టుచుండెడువారు. సర్వజ్యేష్ఠుఁడగు హరిలాలుగాక మిగిలినవా రెల్లరును ఈరీతిగనే పెంచఁబడిరి. హరిలాలు దేశమునందే యుండెను. నేను ప్రతిదినమును నియమముగా నొక గంటచొప్పున వీరికిఁ జదువు చెప్పుచు వచ్చినచో రావలసిన విద్య వీరికి వచ్చెడిది. నేనిటులు చేయఁజాలక పోయినందులకు నాకును నాకుమారులకుఁగూడ నీవిషయమయిన చింత ఉండనే యుండెను. హరిలాలు తన యసంతుష్టిని పలుమాఱులు నాకడనే చెప్పెను. పలువుర యెదుటఁగూడఁ బ్రకటించెను. మిగిలినవారు ఉదారతతోఁ జేకొని ఈదోష మనివార్య మని తలపోసి దీనిని సైరించిరి. దీనికిఁగాను నాహృదయమున పశ్చాత్తాపము లేదు; కాని యేమేని యున్నచో నది నే నాదర్శమగు తండ్రిని కాననియే. కాని లోకసేపకొఱకు వీరి యక్షరజ్ఞానము నాహుతి చేసితినని నాయభిప్రాయము. దీనికి మూలము అజ్ఞానమైన నగుఁగాక, `అది సద్భావపూర్ణమయినదని నే ననఁగలను. నేను వారి చరిత్రమును తిన్నగాఁ జూచుటలో సోమరిని కాలేదు. ఇది తలిదండ్రులకు అవశ్యకర్తవ్యమని నాతలఁపు. నే నింత ప్రయత్న మొనరించియున్నను నాకుమారుల జీవనమునం దేదేని దొసఁగు కలదేని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|96}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n614d86rb0ryyfo0sp0quep7mma4oov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218564</id>
    <revision>
      <id>571269</id>
      <timestamp>2026-08-24T21:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="02r1h7qu2d591hxjnnptogg52e28k0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||23 ఇంటి దెస}}&lt;/noinclude&gt;అది నాప్రయత్నలోపమువలన జరిగినది కాక మాదంపతుల దోషములకు ప్రతిబింబ మని నాయుద్దేశము.

బాలకులు తలిదండ్రుల రూపములకు మాత్రము కాక వారి గుణదోషములకుఁగూడ వారసు లగుదురు. చుట్టుప్రక్కల వాతావరణము వలన ననేక ప్రకారములగు మంచి గుణములుగాని, చెడుగుణములుగాని వారి కలవడుట నిక్క మే కాని ప్రధానగుణముమాత్రము తండ్రితాతల నుండి సంక్రమించును. ఇట్టి సంక్రామకదోషమునుండి తప్పుకొనఁ గలిగిన బాలకుల నే నెఱుఁగుదును. ఇది ఆత్మయొక్క మూల స్వభావము.
అది యీదోషముల బలి గొనును.

నాకుమారుల కింగ్లీషు చెప్పించు విషయమున నాకును పోలాకు గారికిని పలుమాఱులు తీవ్రముగా సంవాదము జరుగుచు వచ్చెను. భారతీయులగు తలిదండ్రులు తమబాలురకు బాల్యమునుండియు ఇంగ్లీషు చెప్పించి ఇంగ్లీషు మాటలాడుట యలవఱుతురేని వారు దేశమునకును, తమబిడ్డలకును ద్రోహము చేయువా రని మొదటినుండియు నాయభిప్రాయము. ఇట్టి బాలురు తమ జాతియొక్క ఆధ్యాత్మికసాంఘిక జ్ఞానమునకు వారసులు కాలేకపోవుటయేకాక తమ దేశమునకును, జగత్తునకుఁగూడ సేవ చేయుటకు సరియగు నర్హతను కోలుపోవుచున్నారనియు నా యభిప్రాయము. కావున ఎఱిఁగియెఱిఁగియే నేను నాకుమారులతో మాగుజరాతియే మాటలాడుచుంటిని. పోలాకుగారి కిది యిష్టము కాదు. 'మీరు వారి భవిష్యమును పాడుచేయుచున్నారు.
బాలురను పిన్న నాఁటనుండియు ఇంగ్లీషువంటి వ్యాప్తి చెందినభాషలో తరిఫీదు చేసినచో ఇప్పటి జీవనసంఘర్షణమునందు మిగిలినవారికంటె నగ్రేసరులు కాఁగలరు' అని పట్టుదలతోను, ప్రేమతోడను పోలాకు
గారు వాదించిరి. నా కీవాదము గొంతుక దిగ లేదు. తుదకు, నావాదమే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|97}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>02r1h7qu2d591hxjnnptogg52e28k0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218565</id>
    <revision>
      <id>571270</id>
      <timestamp>2026-08-24T21:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="lp8o9detx55ypmlghysb47miyk5ur4g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;వారికి నచ్చెనో, లేక నాబండపట్టును జూచి వారే వాదింప మానిరో నా కిపుడు గుర్తుచాలదు. ఇది 20 ఏండ్లక్రింది ముచ్చట. అప్పటి నా యుద్దేశము లనుభవముతోపాటు వృద్ధి జెందెను. నాబాలుర కక్షరజ్ఞానము సంపూర్ణముగా లేకున్నను మాతృభాషలో సామాన్యజ్ఞానము సహజముగానే సంప్రాప్త మాయెను. దీనివలన వీరికిని లాభము కలిగెను, దేశమునకును గలిగెను. వారిపుడు పరదేశులవలె నుండరు. వారికి సహజముగా రెండు భాషలు వచ్చెను. ఎక్కువమంది ఇంగ్లీషు మిత్రులతో సహవాసము ఉండుటచేతను, ఇంగ్లీషు ప్రధానభాషగా నున్న దేశమున నుండుటచేతను వారు సులభముగా ఇంగ్లీషు చదువను వ్రాయను నేర్చికొనిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|98}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lp8o9detx55ypmlghysb47miyk5ur4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/111</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218566</id>
    <revision>
      <id>571271</id>
      <timestamp>2026-08-24T21:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2785" sha1="s1q5wobk6mhbkgbyxcuipvx5so55g5b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}24&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}జులూ 'తిరుగుబాటు'&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|ఇ}}ల్లు కట్టుకొనిన పిదపఁగూడ స్థిరముగా నొకచోటున నుండఁగలుగుట నాయదృష్టములో వ్రాయఁబడియుండలేదు. జోహాన్సుబర్గులో మే మందఱము ప్రోగయి నివసింప మొదలిడితిమి. ఇంతలో తలవని తలంపుగా నొక ఘటన జరిగెను. నేటాలులో జులూలు తిరుగు బాటు చేసిరని సమాచారము వచ్చెను. జులూలయెడల నాకు ద్వేషము లేదు. వా రేభారతీయునకేని అపకారము చేసియుండలేదు.
తిరుగుబాటు నెడఁగూడ నాకు సందియమే. కాని ఆసమయమున ఇంగ్లీషు పరిపాలనము లోక కల్యాణమున కని నేను భావించుచుంటిని. నాకు దానియెడ దొడ్డభక్తి. దాని క్షయము నా కిష్టము కాదు. కావున బలమును ఉపయోగించుటలో నీతి యనియు, అనీతి యనియు విచారించుటలు న న్నడ్డగింపలేదు. నేటాలుకు ఏదేని ఆపద వచ్చినచో తన్ను రక్షించుకొనుటకు స్వయంసేవకసేన కలదు. ఆపత్సమయముల యందు ఇందు భారతీయులనుగూడఁ జేర్చికొందురు.

నాకు నేటాలుతో చాల సంబంధ ముండుటచే నేనును నొక నేటాలువాసి నని యనుకొనుచుంటిని. కావున 'అక్కఱ పట్టుచో గాయపడినవారికి పరిచర్య చేయుట కొక హిందూస్తానీ సేవకసేనను తీసికొనివచ్చుటకు తయారుగా నున్నా' నని గనర్నరుకు ఉత్తరము వ్రాసితిని. గవర్నరు వెంటనే యంగీకరించెను. ఇంత యనుకూలముగా, మరియు నింతవడిగా నుత్తరము వచ్చునని నే ననుకొనలేదు. నే నత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|99}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1q5wobk6mhbkgbyxcuipvx5so55g5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/112</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218567</id>
    <revision>
      <id>571272</id>
      <timestamp>2026-08-24T21:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3185" sha1="ox9sqy8b6ufftc77u23dxoxvbw416nk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;నికి ఉత్తరము వ్రాయక ముందే నా పనిని నేను చేసికొనియే యుంటిని. గవర్నరు నాప్రస్తావమును అంగీకరించినచో జొహాన్సుబర్గులోని సంసార మెత్తివేయఁ దలఁచితిని. పోలాకుగారు వేఱే యొకచిన్న యింటిని మాటాడుకొని యం దుందురు. కస్తురబాయి ఫినిక్సులో నుండును. కస్తురబాయియు నిందులకు సంపూర్ణముగా నంగీకరించెను. ఇట్టిపనులలో నామె నామాట కెన్నఁడు నెదురాడియున్న గుర్తు లేదు. గవర్నరుకడనుండి జాబు రాఁగనే ఇంటివాని కొకనెల నోటీసిచ్చితిని. కొంతసామాను ఫినిక్సు వెళ్లెను. కొంత పోలాకుగారికడ నుండెను.

డర్బను వెళ్లి నేను మనుష్యులను పోగుచేయ మొదలిడితిని. అందులకు పలువురతో పని లేదు. మే మిరువది నలుగురము తయారయితిమి. అందు నేను గాక నలుగురుఘూర్జరులు. మిగిలినవారు గిరిమిట్-
ముక్తులగు దాక్షిణాత్యులు. ఒకఁడు పఠాను.

ఛీఫ్ మెడికల్ ఆఫీసరు నన్ను టెంపొరరీ సార్జంటు మేజరును జేసెను. నాయిచ్చగించిన మఱి మువ్వురను సార్జంటులఁ జేసెను. మఱియొకనిని కార్పొరల్ చేసెను. సరకారువారే మాకు దుస్తు లిచ్చిరి. పనిచేయువారి గౌరవము రక్షింపఁబడు టొకటి, పనులు తేలికగా జరుగుట రెండు, ఇట్టి పదవు లొసంగుట రివాజగుట మూడు, దీనికి ప్రయోజనములు.

ఈ దళము ఆఱువారముల దాఁక సంతతము పనిచేసెను. 'తిరుగుబాటు'చేసిన తావున కే నరిగి చూచితిని. అచట తిరుగుబా టను మాటయే కాన రాదు. ఎదురుగా వచ్చు వాఁడే లేఁడు. దీనిని తిరుగు బా టనుటకుఁ గల కారణ మిది: క్రొత్తగా తమపై విధింపఁబడిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|100}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ox9sqy8b6ufftc77u23dxoxvbw416nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/113</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218568</id>
    <revision>
      <id>571273</id>
      <timestamp>2026-08-24T22:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="lxd2b9iu9u7eukpz4iou0urrwol4bqa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||24 జులూ 'తిరుగుబాటు'}}&lt;/noinclude&gt;పన్ను ఈయవలదని ఒక జులూసరదారు జులూలకుఁ జెప్పెను. ఆ పన్ను వసూలుచేయుట కొకసార్జం టచటికి వెళ్లెను. వానిని పట్టుకొని కొట్టిరి. ఇది జులూ తిరుగుబాటు. అయిన దాయెను; నా హృదయము జులూల దెస నుండెను. మేము ప్రధానకార్యాలయముకడ కరిగితిమి. జులూవారిని సేవింప మమ్ము నియమించిరి. దీన నాకు మఱికొంచె మానందము కలిగెను. ‘గాయపడిన ఈ జులూలకు తెల్లవారు సేవచేయుట కిష్టపడుటలేదు. నే నేకాకి నేమి చేయఁగలను? వీరి గాయములు క్రుళ్లినవి. మీరు వచ్చితిరి, మేలాయె. నిరపరాధులగు వీరి యెడల నీశ్వరునకుఁ గృపగలిగిఁ గావలయు' నని వైద్యాధికారి మాకు స్వాగత మొసఁగెను. ఇటుపై నతఁడు మాకు పట్టీలును, పురుగులను జంపు నీరును ఇచ్చి గాయపడినవారికడకు మమ్ముఁ గొంపోయెను. మమ్ముఁ జూడఁగనే వారికి ప్రాణములు లేచివచ్చెను. తెల్ల సోల్జరులు వారికిని మాకును నడుమ నున్న కటకటాలనుండి తొంగిచూచుచు, కట్టు కట్టవలదని మమ్ము నిషేధించుచు జులూలను బూతులు తిట్టెడివారు. ఆ తిట్లకు మేము చెవులలో వేళ్లు దోపుకొనెడివారము.

క్రమక్రమముగా నా కీ తెల్ల సిపాయులతో పరిచయ మాయెను. పిదప వారు మమ్ము నివారింప మానుకొనిరి. ఆ సేనలో 1896 సంవత్సరమున నాతో ఘోరముగా విరోధించిన కర్నల్ స్పార్క్‌స్ అను వారును, కర్నల్ వాయలీగారును గలరు. నే నీపనిలో నుండుటఁ జూచి వారు చకితు లయిరి. వారు నన్ను ప్రత్యేకముగా పిలిచి ధన్యవాదములు సలిపి జనరల్ మెకెంజీగారికడకుఁ గొంపోయి వారితో నాకుఁ బరిచయము కలిగించిరి.

వీ రందఱును అసలు సైనికు లని పాఠకులు తలఁపకుందురు గాక! కర్నల్ వాయలీగారు ప్లీడరు. కర్నల్ స్పార్క్‌ల్‌స్ గారు ఒక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|101}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lxd2b9iu9u7eukpz4iou0urrwol4bqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/114</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218569</id>
    <revision>
      <id>571274</id>
      <timestamp>2026-08-24T22:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3114" sha1="ifasgg6suzdb8ns3s5nhg2nrj14ailj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;కసాయిదుకాణమున కధిపతి. జనరల్ మెకెంజీ గారు నేటాలునందొక ప్రసిద్ధభూస్వామి, కర్షకుఁడును. వీ రెల్లరును స్వయంసేవకులే. స్వయంసేవకు లగుటకుఁ గాను సైనికశిక్షను, అనుభవమును వీరు సంపాదించిరి.

మే ముపచరించు రోగులు యుద్ధమున గాయపడినవారు కారు. అనుమానముచే వీరిలో నొక జట్టు చెఱసాలలోఁ బెట్టఁబడెను. జనరలుగారి యాజ్ఞవలన వీరు కొరడాలచేఁ కొట్టఁబడిరి. ఆ దెబ్బలవలన వీరికి గాయములాయెను. చూచువారు లేక పోవుటచే నవి కుళ్లి నీరుగాఱఁదొడఁగెను. ఇఁక రెండవ జట్టు. వీరు జులూ లయినను తెల్లవారికి మిత్రులు. మిత్రులని తెలియుటకు వీరికి చిహ్నము లున్నవి. ఉన్నను పొరపాటుచే తెల్ల సిపాయులు వీరిని కాల్చిరి.

ఇంతియ కాక తెల్లసిపాయులకు మందు తెచ్చుటయు, ఇచ్చుటయు నాపని. డాక్టరు బూత్ గారి చిన్న ఆసుపత్రిలో నొక సంవత్సరము నేను పని చేసియుండుట పాఠకులకు గుర్తుండియుండును కావున నా కీ పని తేలిక యయ్యెను. దీన నాకు పలువురు తెల్లవారితో పరిచయ మాయెను.

కాని యుద్ధస్థలమున కరిగిన సేన యొకచో నిలువదు. అక్కఱ గల చోటుల కెల్ల నది పరుగిడుచుండును. వీరిలో పలువురు ఆశ్వికులు.

మా పౌజుగూడ వారి వెనుక డోలీలతో బయలుదేఱెను. ఒకనాఁడు రెండు మూఁడు మాఱులు నలుబదిమైళ్ల వఱకు పోవలసివచ్చెను. మే మెచటి కేఁగినను భగవత్కార్యము. జులూమిత్రులు పొరపాటునఁ గాల్వఁబడిరి. వారిని డోలీలలో నెక్కించుకొని మోసికొని పోయి ఉపచారము చేయవలసియుండెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|102}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifasgg6suzdb8ns3s5nhg2nrj14ailj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218570</id>
    <revision>
      <id>571296</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాల కారసంగ్రహము (గం పాలీయము ) 035,100, 1 H5R C దరమ T లో వివరణకర్త: శిరో మణి-సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి. CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri'</comment>
      <origin>571296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="59vzuu7q4hc858i2ighabov2g4yu3u4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాల కారసంగ్రహము
(గం పాలీయము )
035,100, 1
H5R
C
దరమ
T
లో
వివరణకర్త:
శిరో మణి-సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>59vzuu7q4hc858i2ighabov2g4yu3u4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218571</id>
    <revision>
      <id>571297</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ని. రా.ఆం.పౌ, పరిషత్ప్రచురణము ౨. పండిత సాహిత్య ప్రచురణము ౧. కావ్యాలంకారసంగ్రహము ( న ర స భూపాలీయము) గ్రంథకర్త : రామరాజభూషణుఁడు వివరణ: శిరోమణి సూర్యనారాయణశాస్త్రి gotn काशी'</comment>
      <origin>571297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="pa8khlur6zixvq4j4mv8pql6q0nq76r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ని. రా.ఆం.పౌ, పరిషత్ప్రచురణము ౨.
పండిత సాహిత్య ప్రచురణము ౧.
కావ్యాలంకారసంగ్రహము
( న ర స భూపాలీయము)
గ్రంథకర్త :
రామరాజభూషణుఁడు
వివరణ:
శిరోమణి సూర్యనారాయణశాస్త్రి gotn
काशी&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pa8khlur6zixvq4j4mv8pql6q0nq76r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218572</id>
    <revision>
      <id>571298</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తొలి కూర్పు ప్రతులు Loo సర్వస్వామ్యసంక లితము 035, 1K00,1 H5 R Printed at Orient Press 6583 Market St., Secunderabad SRI JAGADGURU VISHWARADHYA JNANA SIMHASAN JNANAMANDIR LIBRARY Jangamawadi Math, Varanas Acc. No.23....... ప్రాప్తిస్థానము : శిరోమణి సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి 44 జ...'</comment>
      <origin>571298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="j7cydddixok8jmqmikfipyllqwrth79" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తొలి కూర్పు
ప్రతులు Loo
సర్వస్వామ్యసంక లితము
035, 1K00,1
H5 R
Printed at Orient Press
6583 Market St., Secunderabad
SRI JAGADGURU VISHWARADHYA
JNANA SIMHASAN JNANAMANDIR
LIBRARY
Jangamawadi Math, Varanas
Acc. No.23.......
ప్రాప్తిస్థానము :
శిరోమణి
సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి
44 జీరా
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digi MoL, కాగ్ (క్కడ.)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j7cydddixok8jmqmikfipyllqwrth79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218573</id>
    <revision>
      <id>571299</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మలిపలుకు శ్లో వ్యాసతు స తు గౌతమతు వ్యాకేంద్రతు యస్యనా స్తిసాహిత్యం తంప్రతి సంప్రతి కంప్రతి శిరో మమ తు తిరశ్చన పురశ్చన.. (జగన్నాధుఁడు) ఈగ్రంథమునకు గ్రంథకర్తసేసిన నామకరణము '...'</comment>
      <origin>571299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="7qpasd3x8y5g9w3erg9zhypkx98wc4b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మలిపలుకు
శ్లో వ్యాసతు స తు గౌతమతు వ్యాకేంద్రతు యస్యనా స్తిసాహిత్యం
తంప్రతి సంప్రతి కంప్రతి శిరో మమ తు తిరశ్చన పురశ్చన..
(జగన్నాధుఁడు)
ఈగ్రంథమునకు గ్రంథకర్తసేసిన నామకరణము ' కావ్యాలం
కారసంగ్రహము' అని, నరసభూపాలున కంకితమగుటచే నరసభూపా
లీయ మనియు లోకవ్యవహారము,
కావ్యమునందలి నాయికానాయకాదులు, రసభావాదులు,
అలంకారాదులు, మొదలగు విషయములను జర్చించుశాస్త్రమునకు
'ఆలంకారశాస్త్రము’అని సామాన్యవ్యవహారము. “శబ్దార యోర్యథా
వత్సహభా వేన విద్యా సాహిత్యవిద్యా అని రాజశేఖరుఁడు. పెక్షండ్రు
పండితులు తమ గ్రంథమును 'సాహిత్యపదానికితముగానే వ్యవహరిం
చిరి. (సాహిత్యదర్పణము, సాహిత్యరత్నాకరము, సాహిత్యచింతా
మణి, సాహిత్యసారము మొ.) కొందఱలంకార శబ్దము నేయుపయో
గించిరి, (భామహాలంకారము, రుద్రటాలంకారము, వాగ్భటాలంకా
రము మొ.) మఱికొందఱు 'కావ్య' శబ్దమునే వాడిరి, (కావ్య ప్రకా
శము, కావ్యాదర్శము, కావ్యమీమాంస, కావ్యానుశాసనము,
కావ్యాలోకము మొ.)
భాషకు ముఖ్యాంగములు రెండు. ముఖ్యాంగములనుటకన్న
ముఖ్యప్రాణములనుటయే లెస్స. ఒకటి బహిఃప్రాణము; రెండవది
యంతః ప్రాణము. అవి యేవన ౧. వ్యాకరణము, ౨. సాహిత్య
శాస్త్రము, మొదటిది శబ్దశుద్ధిని, రెండవది శబ్దార్థ రామణీయక మును
బోధించును, మన కిచ్చట రెండవదగు సాహిత్యశాస్త్రమును గుఱిం
యే ప్రసంగము. gamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7qpasd3x8y5g9w3erg9zhypkx98wc4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218574</id>
    <revision>
      <id>571300</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6 సంస్కృతమన నీ సాహిత్యశాస్త్రముననున్న ముద్రితాము. ద్రిత గ్రంథముల సంఖ్య త 29, అని 'కాణే' పండితుఁడు తన History of Sanskrit Poetics అను గ్రంథమునఁ దెలిపెను, ఇన్ని గ్రంథములు ప్రపంచముతో నే భాషయందున...'</comment>
      <origin>571300</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3484" sha1="7onizkiqukgupm1v2tzw8i7ujsv7xgj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;6
సంస్కృతమన నీ సాహిత్యశాస్త్రముననున్న ముద్రితాము.
ద్రిత గ్రంథముల సంఖ్య త 29, అని
'కాణే' పండితుఁడు తన
History of Sanskrit Poetics అను గ్రంథమునఁ దెలిపెను,
ఇన్ని గ్రంథములు ప్రపంచముతో నే భాషయందును సాహిత్యశాస్త్ర
మునఁ గాన రావనుట సత్యదూరము గాదు.
మిగిలిన శాస్త్రములవలెనే సంస్కృతమున నీ సాహిత్యశాస్త్రము
గూడఁ _ దర్క యుక్తి పరిష్కృతమై తదుపబృంహితమై యున్నది,
యదార్థమునకు హేతుబద్ధముగాని సిద్ధాంతమేదియు సిక తాకూపము
వలె నిలుపదుగదా ! కావునఁ బూర్వాచార్యులు తమ సిద్ధాంతస్థాప
నమునకుఁ దర్మశాస్త్రసాహాయ్య మపేక్షించిరి. కావుననే మన
భారతీయ శాస్త్రము లన్నియుఁ దర్క న్యాయములను నినుపపునాదులు
మీఁద నిర్మింపఁబడిన వజ్రపుకోటలు. ప్రత్యల్ప విషయము గూడ
హేతువాదబద్ధమై సామాన్యబుద్ధులకు గహనమై దుర్భేదమైయుం
డును. దేసి కేని లక్షణము సెప్పవలెనన్నచో నవ్యాప్తి, అతివ్యాప్తి,
అసంభ వాదిదోషరహితముగా నుండవలెను. అట్టి నిర్వచనము తార్కి
కునకే సాధ్యమగును. తర్క వాసన గిట్టనివారికిని, నది లేని వారికిని
నీశాస్త్రము తలదిమ్ము గలిగించును. కావుననే డాక్టరు కట్టమంచి
రామలింగా రెడ్డిగా రీ యలంకారశాస్త్రపఠనమువలనఁ 'జమురునష్టి యే
కాని కవితకుఁ బుష్టి లేదని కవి విత్వతత్వవిచారమునఁ బరిహసించిరి.
ఏదానినైన నామూలాగ్రముగా నభ్యసింపక యపహసించుట
హాస్యాస్పదముగా దా! అలంకారశాస్త్రమును సవహసింపఁగల పాండి
త్యము వారికున్న దేమో! నాకుఁ దెలియదు,
ఈ సాహిత్యశాస్త్రమునకుఁ బ్రమేయమేమి? ప్రమేయమనఁ
జర్చనీయమగువిషయము. [The subject which is to be discussed]
విద్యానాధుఁడు స్థూలము గా నీధముగా దెలిపియున్నాడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7onizkiqukgupm1v2tzw8i7ujsv7xgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218575</id>
    <revision>
      <id>571301</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 ఆలంకారమన నేమి ? అవి యెన్ని? వీని కన్నింటికినిఁ బరస్పర భేదమేమి ? కావ్యమన నేమి? దానిలోఁ బై నుదాహృతవిషయములలో దేనికిఁ బ్రాధాన్య ముండవలెను ? కావ్యశరీర మేటు ? కావ్యాత్మ . యేది? కావ్...'</comment>
      <origin>571301</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3460" sha1="cu66w8b9w6m646md3zybundzmnnxntp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8
ఆలంకారమన నేమి ? అవి యెన్ని? వీని కన్నింటికినిఁ బరస్పర
భేదమేమి ?
కావ్యమన నేమి? దానిలోఁ బై నుదాహృతవిషయములలో
దేనికిఁ బ్రాధాన్య ముండవలెను ? కావ్యశరీర మేటు ? కావ్యాత్మ .
యేది? కావ్యభేదము లెవ్వి? కావ్యప్రయోజనము లెవ్వి? కావ్య
శాస్త్రములకుఁ గల వైలక్షణ్య మేమి ? కవి యన నెవఁడు? అతని
సామగ్రి యేమి ? కావ్య సౌందర్యము చేసివలనఁ గలుగును? కావ్య
రసాస్వాద మెట్లు గలుగును? ఎట్టి కావ్య ముత్తమము ?
ఈ విషయములును వీనికి సంబంధించి బయలు వెడలుచున్న
యితర కావ్య సమస్యలను గూలంకషముగా హేతుబద్ధముగాఁ
బూర్వపక్షు, సిద్ధాంతపూర్వకముగా జల్లెడపట్టినట్లు సాహిజ్యశాస్త్రము
చర్చించును, అనఁగా నుత్తమకావ్యత్వసిద్ధికి వలసిన విషయము నెల్ల
మధించును. డాక్టరు రెడ్డిగారు దలంచిన ట్లీ శాస్త్రీ) మున్మత్తవలా
పమువంటిది గాదు,
నలు
అయితే యొక ప్రశ్న యుస్థితమగుచున్నది. ఈవిషయములను
జర్చించుట కిన్ని గ్రంథము లేలకావలయును? అని, నిజమే, లోకమున
నే శాస్త్రము గాని యొక్క నాఁడే పెరిగి పెద్దదిగాదు. ఒక రొక
సిద్ధాంతమును లేవదీయఁగా నది లోకమునఁ గొంతకాలము
గును, దాని శివగాహనము సేసికొనుటకుఁ గొంతకాలము పట్టును.
అప్పుడు దాని కనుకూలముగానో ప్రతికూలముగానో వాదములు
చెలరేఁగును' ఈవిధముగాఁ గ్రమక్రమముగా శాస్త్రము పెరుగును.
ఈక్రమమున నున సాహిత్యగ్రంథములలోఁ గొన్ని కొన్ని కొత్త
సిద్ధాంతములను స్థాపించినవి గలవు. భరతుని నాట్యశాస్త్రము,
భావహాలంకారము:, కావ్యాదర్శము, వామన కావ్యాలంకార సంగ్ర
హము, ధ్వన్యాలోకము (దీని వ్యాఖ్య-లోచనము,) వరో క్తి జీవితము,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cu66w8b9w6m646md3zybundzmnnxntp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218576</id>
    <revision>
      <id>571302</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '9 వ్యక్తివివేకము, ఔచిత్యవిచారచర్చ, అనునని నూతన సిద్ధాంతస్థాపక గ్రంథములు. అనఁగా నివి వాద గ్రంథములు. మిగిలినవానిలోఁ బెస్టు గ్రంథకు లీవాద గ్రంథ బృందముయొక్క సంగ్రహములే [Text books]...'</comment>
      <origin>571302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="4yzp5wrz3qveieocg31vxywo3z4p7yk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;9
వ్యక్తివివేకము, ఔచిత్యవిచారచర్చ, అనునని నూతన సిద్ధాంతస్థాపక
గ్రంథములు. అనఁగా నివి వాద గ్రంథములు. మిగిలినవానిలోఁ బెస్టు
గ్రంథకు లీవాద గ్రంథ బృందముయొక్క సంగ్రహములే [Text
books] వీనికి మరలఁ బెక్కు వ్యాఖ్యానములు. (ఒక కావ్యవకాశ
మునకే 2.9 వ్యాఖ్యలు గలవు). కొన్ని రూపకముంఁగుఱించియుఁ
కొన్ని రసముల గురించియుఁ, గొన్ని శబ్దవృత్తులను గూర్చియుఁ,
కొన్ని నాయికానాయకారులను హర్చియుఁ గొన్ని యలంకారముల
హయ రించెను. మొత్తము:మీఁద సంగ్రహగ్రంథము లే
సెక్కగలవు, ఆటఁ బూర్వసిద్ధాంతఖండన కూప నుగు కొంత
కొత్తఁదనము సిద్ధాంతములలో, విషయవిభాగాదులలోఁ గాన వచ్చు
చున్నను నన్నియుఁ గోడీకరణములే. ఒకదానికొకటి ప్రతిబింబ
ములే. పిష్ట పేషణ ప్ర్రాయము లే !
ఈ పరంపరలోఁ బ్రథను శతాబ్దినుండి తొమ్మిదవ శతాబ్ది
పఱకు ననఁగా భరతుఁడు దొట్టి యానందవర్ధనునిదాఁక బయలు వెడ
-లిన రస, అలంకార, గుణ, రీతి, ధ్వనిసిద్ధాంతములను గోడీకరించి
ప్రకరణ విభాగము సేసి తొలుదొల్త సంగ్రహరూపమున రచించిన
వాఁడు మమ్మలుఁడు, (క్రీ. శ. ౧:00) అదియే కావ్యప్రకాశము.
రమారమీ యీతని సమకాలికుఁడగు హేమచంద్రుఁడు (క్రీ.శ.
౧౦౮౮- ౧౧౭౨)గూడ న పద్ధతిగాఁ గావ్యాను శాసనమను మరొక
-సంగ్రహగ్రంథమును విరచించెను. తరువాత అంతకన్న విపులముగా
మరికొన్ని కావ్యవిషయములను గూడఁ జేర్చి విశ్వనాథ పంచాననుఁడు
(౧ర శతాబ్ది) సాహిత్యదర్పణమును రచించెను. దృశ్య శ్రవ్య కావ్య
విషయములను నా కాలమునకుఁ
జాల సమగ్రముగానే యతఁడు
సంగ్రహించెను. ఈతని సమకాలికుఁడే యనఁదగిన విద్యానాథుఁడు
ప్రతాపరుద్రీయమును విరచించెను. ప్రతాపరుద్రీయము సంగ్రహము
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4yzp5wrz3qveieocg31vxywo3z4p7yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218577</id>
    <revision>
      <id>571303</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 లలో సంగ్రహము, ఈ కావ్యాలంకార సంగ్రహ మా * ప్రతాప రుద్రీయమునకు సంగ్రహరూపమగు ననువాదమని చెప్పవచ్చును. వలన, నందలి నాటకప్రకరణ మిందు లేదు. శృంగారేతర రసప్రసం గములేదు. మిగిలిన ప్రక...'</comment>
      <origin>571303</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="9bjhjts6wwtnnpsbzn9u1am28qt4tgc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10
లలో సంగ్రహము, ఈ కావ్యాలంకార సంగ్రహ మా * ప్రతాప
రుద్రీయమునకు సంగ్రహరూపమగు ననువాదమని చెప్పవచ్చును.
వలన, నందలి నాటకప్రకరణ మిందు లేదు. శృంగారేతర రసప్రసం
గములేదు. మిగిలిన ప్రకరణములందుఁ గూడఁ గొంత కొంత విషయ
మును గ్రంథకర్త వదలి వేసెను.
ఈ సంగ్రహ గ్రంథములలో నాగ్భట కావ్యానుశాసనము,.
(౧3వ శతాబ్ది) హేమచంద్ర కావ్యానుశాసన వ్యాఖ్య, కేశన
మిశ్రుని (౧౬వ శతాబ్ది) అలంకార శేఖరము మొదలగు గ్రంథములలో
సాహిత్యదర్పణమునఁ జేరని, చేర్పఁదగిన, చేర్చినచో సమగ్రతను
గలిగించు కావ్యవిషయములు గొన్ని సేకరింపఁబడియున్నవి, సాహిత్య
దర్పణమునకుఁ బిమ్మట వెలువడిన యే యితర సంగ్రహగ్రంథము
నను నవి సంగ్రహింపఁబడ లేదు. కావున సంస్కృతమునఁగూడ
సాహిత్యదర్పణముకన్న సర్వకావ్యవిషయ సంపూర్ణమగు సంగ్రహ
గ్రంథము లేదనియే చెప్పవచ్చును.
మూ
* కొందిఱిది ప్రతాపరుద్రీయమునకుఁ బ్రతిబింబము గాదనియు, స్వతంత్ర
గ్రంథమే యనియును జెప్పుదురు. దీనికిఁ గారణము వారు చెప్పునదేమనఁగా బట్టు
కార్తికంఠోక్తితో నావిధము గాఁ దెలుపలేదని. ఇది పెద్ద కారణము గాదుగదా !
నాచేఁ దనగ్రంథము నామూలాగ్రముగా దిద్దించుకొన్న యొక పండితుఁ డాగ్రంధ
పీఠికలో బాపేరేతడవలేదు. అంతమాత్రమున నాతఁడు నాపాయ మపేక్షింపలే
దనియా యర్థము ? ఇంక సంస్కృతమున సుష్ఠు కృష్ణయజ్వర చితమగు నరసభూపాలీ
యము గలదని శ్రీ మానపల్లి రామకృష్ణకని గారు 1939 ఫిబ్రవరి భారతిలో వ్రాసిరి.
అంచు వారు సంస్కృతాంధ్ర నరసభూపాలీయములు రెండును బ్రతాపు దీయము -
నకుఁ బ్రతిబింబములేయని తెలిపిరి. సంస్కృత వరసభూపాలీయమున రేడుల్లా సములని
గలపఁట. అందా” లభించెనంట. ఆంధ్ర నరసభూపాలీయముకన్న సంస్కృత వరస
భూపాలీయము ముందు రచింపఁబడెనని శ్రీకవి గారు లిఖించిరి. అయిన నాంధ్ర
పరి సభూపాలీయము దాని కనువాద బుగాక రెండును ప్రతాపరుద్రీయ నకుఁ బ్రతి
బింబము లేదనియు .
Junganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9bjhjts6wwtnnpsbzn9u1am28qt4tgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218578</id>
    <revision>
      <id>571304</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '11 ఉన్న వానిలో సాహిత్యదర్పణమే మేలైనది. ప్రతాపరు యము నాంధ్రుఁదు రచించినాఁడనియు, ఆంధ్రప్రభువున కంకితమనియు, నాతని సంస్కృతక విత్వము రసవంతమైనదనియు హర్షింపవలసిన దే కాని విషయ ప...'</comment>
      <origin>571304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3553" sha1="dn8g0lhposjvf6bwnyf5qc22qv4untk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;11
ఉన్న వానిలో సాహిత్యదర్పణమే మేలైనది. ప్రతాపరు
యము నాంధ్రుఁదు రచించినాఁడనియు, ఆంధ్రప్రభువున కంకితమనియు,
నాతని సంస్కృతక విత్వము రసవంతమైనదనియు హర్షింపవలసిన దే
కాని విషయ పుష్టి లేక నిదాఘనదీపూరమువలె సన్నగిల్లియున్నది.
అది సంగ్రహములలో సంగ్రహమని తెలిపితినిగదా! అందు నాయికా
భేదములగు ధీరా, అధీరాది భేదములును, రసదోషములును, ఆర్థ
నిర్ణాయక సామగ్రియుఁ, గవిసమయములును, ముఖ్యములయిన కావ్య
భేదములును సంగ్రహింపఁబడవయ్యెను, ఈ విధముగా నీది యసమగ్ర
తమమగు గ్రంథము.
P
సంస్కృతముననే యిట్లుండ నాంధ్రాలంకార గ్రంథములను
సూర్చి నాయ నేల ? ఆంధ్రమునఁ గల యలంకార గ్రంథములు
ప్రాచీనార్వాచీనములు * ఆ౭.
* ౨౭. ఇం దొక్కదానియందును విషయ
(శ్రీమార్ ఈయుణ్ణి వీరరాఘవాచార్యులు ఎం. ఏ. గా రాంధ్ర ప్రతాపరుద్ర
యశోభూషణ పీఠికలో 8, 80, 80 పుటలలో నీ క్రిందిజాబితా నొసఁగిరి)
౧. అలంకార మంజరి (కేట్టులూరి వెంకటరాఘవయ్యంగారు.)
ఔచిత్యనిచార చర్చ (వేంకట రామకృష్ణ కవులు.)
3. కవికల్పలత (కల్లూరి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు గారు.)
శ. కవి కంఠాభరణము (వేంకట రామకృష్ణ కవులు.)
** కావ్య ప్రకాశము (కాండూరి నరసింహాచార్య శిరోమణి.)
౬, కాన్యమీమాంస (పంచాగ్నుల ఆదినారాయణశాస్త్రి గారు.)
8. కావ్యాదర్భము (అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారు.)
రా. కావ్యాలంకార చూడామణి (విన్నకోట పెద్దవ.)
F. కావ్యాలం కార సూత్రవృత్తి (వేదాల తిరు బెంగళాచార్యులు గారు.)
౧౦, సవలయానంద ప్రకాశిక (కటికనేని రామకవి.)
౧౧. సవలయానంద పొరము (బుణను వెంకటరమణయ్య గారు.)
౧౨. చంద్రాలోకము (అడిదం సూరకవి.)
(+0.93.
తాడూ నీ లక్ష్మీ శ్రీనరసింహరావు గారు.) 6 -52
CC-0. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dn8g0lhposjvf6bwnyf5qc22qv4untk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218579</id>
    <revision>
      <id>571305</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '12 సామగ్రి లేదు. సరిగదా ! మీఁదుమిక్కిలి కొన్ని ప్రాచీన గ్రంథ ములు దోషభూయిష్ఠములు, లక్ష్యములకును లక్షణములకును బొత్తు లేదు. లక్షణము లన్నియు నవ్యాప్త్యాది దోషజుష్టములే. వీనిక...'</comment>
      <origin>571305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="cm40lqf8k7q38rswqkn80vuhfgrnism" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;12
సామగ్రి లేదు. సరిగదా ! మీఁదుమిక్కిలి కొన్ని ప్రాచీన గ్రంథ
ములు దోషభూయిష్ఠములు, లక్ష్యములకును లక్షణములకును బొత్తు
లేదు. లక్షణము లన్నియు నవ్యాప్త్యాది దోషజుష్టములే. వీనికిఁ
దోడుగా నవపాఠములు. ఈ యున్న గ్రంథములలోఁ గావ్యాలం కార
చూడామణి, నరసభూపాలీయములు విశ్వవిద్యాలయ పరీక్షలకుఁ
బార్యములు. ఈ గ్రంథకర్తల కలంకారశాస్త్రమునఁ గూలంకషముగు
ప్రజ్ఞ లేదన్నట్లు వారి గ్రంథములే సాక్ష్యమిచ్చుచున్నవి. అట్టి గ్రంథ
ములవలన విద్యార్థుల కంతి యలంకారశాస్త్ర విజ్ఞానము లభించును ?
కావున నాంధ్రభాషలోఁ దుదికి సాహిత్యదర్పణమువంటి
నిర్దుష్టమగు సాహిత్య శాస్త్రగ్రంథమని చెప్పఁదగిన దేదియు లేదు.
అట్టి గ్ర థ మొకటి యవశ్యమైయున్నది. కీ॥ శే॥ వేదము మేకట
రాయశాస్త్రిగారి యాంధ్ర సాహిత్యదర్పణముకన్న సంస్కృత
సాహిత్యదర్పణమే విద్యార్థులకు సుబోధమని నా తలంపు, దీనిని
౧ర. చంద్రాలోకము (అక్కిరాజు ఉమాకాంత విద్యా శేఖరులు,)
౧౫. గంధ వహము (మంచెళ్ళ వాసుదేవకవి.)
౧౬. దశరూపకము (మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి గారు. )
౧౭. ధ్వని (ఆవ్వారి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు.)
౧౮. ధ్వన్యాలోకము (వేదాల తిరువేంగళాచార్యులవారు.)
౧౯. ఇందరాజ యశోభూషణము (కవి పేరు డెలియదు.)
౨౦. నరసభూపాలీయము (బట్టుమూర్తి.)
౨౧| ప్రతాపరుద్రీయము (గణపవరపు వేంకటకవి )
అ, రసగంగాధరము (జమ్ములమడక మాధవరామశర్మ గారు.)
అ3. రసమంజరి (గణవరపు వేంకటకవి.)
ర. &quot;
ox.
11
&quot;
(గుడిపాటి కోదండకవి.)
(తాదూరి లక్ష్మీనరసింహరావుగారు.)
(వేదము వేంకటరాయశాస్త్రిగారు.)
౨౭. ఆంధ్ర ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణము (చలమచర్ల రంగాచార్యలు గారు.)
Octo. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cm40lqf8k7q38rswqkn80vuhfgrnism</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218580</id>
    <revision>
      <id>571306</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '13 ఎం. ఏ. పరీక్షకుఁ జదువుచున్న నా కుమారునికిఁ బారము సెప్పఁ జాలక సంస్కృత సాహిత్యదర్పణమునే చెప్పి వైచితిని. నాకును నాతనికిని నదియే సుఖమనిపించెను. ఆంధ్రీకృత గ్రంథములు స్వతంత్...'</comment>
      <origin>571306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="o07oytjkylib1f2v8ircgj0s7a5x1gz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;13
ఎం. ఏ. పరీక్షకుఁ జదువుచున్న నా కుమారునికిఁ బారము సెప్పఁ
జాలక సంస్కృత సాహిత్యదర్పణమునే చెప్పి వైచితిని. నాకును
నాతనికిని నదియే సుఖమనిపించెను. ఆంధ్రీకృత గ్రంథములు స్వతంత్ర
గ్రంథములవలె కడుంగడు సులభములై యుండవలెను. లోకమున
సంస్కృత గ్రంథములను బాఠము సెప్పు పండితులును, నానిని గురు
ముఖమునఁ జదువుకొను విద్యార్థులును నుందురు, గురు సుఖమున
సర్వసంశయములు నివారింపఁబడుచుండును. ఈ యాంధీకృత గ్రంథ
ములను జెప్పునారును వారికడఁ జదువుకొనువారును నంటే. కాన
విద్యార్థులకు గుర్వపేక్ష లేక యే తెలిసికొనఁదగిన విధమున సంస్కృత
శాస్త్రగ్రంధముల ననువదింపవలెను. అంతేకాని యవి వివరణాంత
రా పేక్షమొలై యుండ రాదు. అట్లేని నవి &quot;Kuppuswami Ayyer made
difficult&quot; (కన్యాశుల్కము) అన్నట్లుండును. మొన్న మొన్న ప్రతాస
రుద్రీయ మాంధీకృతమైనది. దీని యసమగ్రతను మొదటనే తెలిపి
యుంటిని, ఇట్టియసంపూర్ణ గ్రంథముల యాంధ్రీకరణములవలన గ్రంథ
క ర్తలకులాభముండు నేమో? కాని విద్యార్థిలోకమునకు లాభ మావం
తయును నుండదనుట నిర్వివాదము, మరియు నా ప్రతాపరుద్రి మాను
వాదము సరిగా లేదు. ఒకశ్లోక మేనియును సరిగా ననూదితముగా లేదు.
వివరణము వివరణాంతరా పేక్ష మై యున్నది. మూలములోని ముద్రా
దోషములను గూడ సరియైన యాంధీకరణ మనిపించుకొనవలెనని
కాఁబోలు సంస్కరించుకొనక యట్లే యనువదించినారు. కవిత్వము
కాకరగాయపాకమునఁ బడినది. నవరస గంగాధరము (ముద్రితము)
ఆంధ్ర ధ్వన్యాలోకము (అముద్రితము) అనునవి గొప్ప శాస్త్ర వాద
గ్రంథములు, వాని నాఁధీ కరించిన నారును యుద్దం ఎలుగు పండితులు,
కాని యని ప్రారంభకుల కుద్దిష్టములుగావు. వానిని మొదలనే చదువఁ
బూనినచో వ్యాకరణ శాస్త్రమున సిద్ధాంత కొయుదిఁ జనఠక మహా
భాష్యము నారంభించినట్లుండును,
CC-0. Jangamwa Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o07oytjkylib1f2v8ircgj0s7a5x1gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218581</id>
    <revision>
      <id>571307</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14 ఈవిధముగా నే గ్రంథము గూడ సుబోధముగాఁ గానీ సంపూ ర్ణముగాఁ గానీ లేదు. కావున నిర్దుష్టములయిన లక్ష్యలక్షణములతో సాహిత్యదర్పణముకన్నను విషయసమృద్ధితో సర్వ సాహిత్య విషయ ములను గ్ర...'</comment>
      <origin>571307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="825729gdb4j505huqgi12natrr1lnci" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;14
ఈవిధముగా నే గ్రంథము గూడ సుబోధముగాఁ గానీ సంపూ
ర్ణముగాఁ గానీ లేదు. కావున నిర్దుష్టములయిన లక్ష్యలక్షణములతో
సాహిత్యదర్పణముకన్నను విషయసమృద్ధితో సర్వ సాహిత్య విషయ
ములను గ్రోడీకరించి యాంగ్ల సిద్ధాంతములను గూడ జతపఱచి
విద్యార్థులు స్వతంత్రముగాఁ దెలిసికొనఁదగినంత సులభముగా క
సంగ్రహ గ్రంథమును వ్రాసినచో భాషకుఁ జాల మేలబ్బును. అట్టిది
మిక్కిలి యవశ్యమై యున్నది,
కాని యీపనిని గావించువారెవరు? కానించినను
హర్షించునా
రెవరు ? దానిని లోక మెత యువయోగించుకొనును? క్రమించి
యట్టి గ్రంథమును వ్రాసి యెట్లో కష్టించి ముద్రించుకొని “విద్వా
సేవ విజానాతి విద్వజ్ఞాన పరిశ్రమం అనుకొని తమ కృషికి హర్షింతు
రని తహలా వ్యయమును భరించి యభిప్రాయార్థముంపఁగాఁ కొందఱు
దాము మహనీయులయినట్లును బంపినవా రల్సులయినట్లును భావించు
కొని యందిన ట్లైనను దమ గౌరవమునకు భంగమునచ్చునని కాఁబోలు
వ్రాయరు. తపాలాబిళ్ళలు పెట్టి జాబులు వ్రాసినను వానిని మ్రిుంగు
దురు కాని బ్రత్యుత్తరింపరు. పదవీ, వేతనాడులవలన లభించిన
పండితమ్మన్యత్వమును, నిర్లక్ష్యభాసమును వారిలో వేఱు దన్ని
యున్నవి, పండితులు గ్రంథములను బంపి తమ్ము గౌరవించినందులకుఁ
బ్రత్యుత్తరపూర్వకముగా వారిని గౌరవింపవలయునని తలంపరు.
చిలుక తన ముద్దునే కోరును; కాని యెదుటివాని ముద్దును గోరదఁట,
వారు సభల కగ్రాసనాధిపత్యమును వహించి బల్లగుద్దుచు శాస్త్ర
గ్రంథములు మన భాషకుఁ గావలెనని ఘోషింతురు,
వ్రాయరు, సోదర విద్వాంసులు వ్రాసిన వానినిఁ జూడరు. వారిని
గౌరవింపరు. ఈ విషయమంతయును నా యనుభవము !
నూతనముగా లక్ష్యలక్షణములను సృష్టించి వ్రాయుటకున్న.
దోషభూయిన
మేయైయున్నను గావ్యాలంకార సంగ్రహము ' నకు
CC-0. Jangamwad Math Collection. gitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>825729gdb4j505huqgi12natrr1lnci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218582</id>
    <revision>
      <id>571308</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16 గల సంగ్రహగ్రంథములను వ్రాయలేదు. కొందలేక విశావ్యము ను గుఱించియో విమృశించుచు నడుమ నడుమ శైలినిఁ గూర్చి యో నాయకునిఁగూర్చియో లేక రసమును గుఱించియో యలఁత్రిగాఁ దడపుచుఁ బోవుదుర...'</comment>
      <origin>571308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="4hf5w402gnglyt8ckdrwlr17rj46dxa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;16
గల సంగ్రహగ్రంథములను వ్రాయలేదు. కొందలేక విశావ్యము ను
గుఱించియో విమృశించుచు నడుమ నడుమ శైలినిఁ గూర్చి యో
నాయకునిఁగూర్చియో లేక రసమును గుఱించియో యలఁత్రిగాఁ
దడపుచుఁ బోవుదురు, అంతేకాని యింత కూలంకషముగా హేతు
వాడపురస్సరముగా శాస్త్రీయపద్ధతితోఁ (Scientific treatment) బ్రతి
విషయమును చర్చించుచు నెల్ల
నెల్ల విషయములను సంగ్రహముగా
నొకచో విద్యార్థుల కందుబాటుగా నుండు సాహిత్య గ్రంథములను విర
చింపరైరి. కావునఁ బాశ్చాత్త్యుల సిద్ధాంతము లన్నియు మనము
సంగ్రహముగా నొక్కచోఁ దెలిసికొనఁజాలము, నేను బెద్దల వలన
విన్నదానినిఁబట్టి పాశ్చాత్యసాహిత్యగ్రంథములలో శబ్దశక్తివిచా
రము, నాయికా నాయకు చర్చలు, రసభానాదివిచారము, గుణదోష
వి వేళము మొదల గునవి కానరావు. వారి సాహిత్యవిమర్శనము
పూఁత మెఱుఁగే,
“సర్వజ్ఞత్వము సాంబమూర్తిది ; మనుష్యప్రజ్ఞ యల్పంబు . .
అన్న ట్లేవ్వరును సర్వజ్ఞులు గారుగదా ! ఒకరిసాయ మొకరి క సేక్ష
ణీయము, ఆట్టియెడ వారు పరులవలన గ్రహించిన యల్ప సాహాయ్య
ముని కేనియుఁ గృతజ్ఞతనూవుట ధర్మము. ఒకరియొద్దనుండి సంత
కము సేయుటకై కలమునుగొని మరల నిచ్చునపుడు 'వందనము'
(thank you) అని చెప్పు కాలమిది. అట్టిచో సమూల్యమైన విజ్ఞాన
విషయములో సందేహములను బాఁప్రియ సూచనలను గావించియు
నుపకరించిన వారికిఁ గృతజ్ఞతను దెలుపుట ప్రథమనిధి. అట్లు సేయమి
కృతఘ్నత,
•
ఈగ్రంథమును వ్రాయు పట్ల నాకుఁ గలిగిన పెక్కు సంశయము
లను దీర్చి రుఁ దీర్పరాని సాహాయ్యమొనర్చిన, నా సాహిత్య
శాస్త్ర గురువులగు శ్రీమాన్ శిరోమణి వేదాల తిరు మేగళా
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hf5w402gnglyt8ckdrwlr17rj46dxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218583</id>
    <revision>
      <id>571309</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '17 చార్యుల వారికినిఁ, (గుంటూరు ఆంధ్ర క్రిష్టియన్ కాలేజీ సంస్కృత పండితులు) దాము సేకరించిన గేయ వాఙ్మయమునందలి కావ్య భేద ములను దయతో నాకొసఁగిన శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారిక...'</comment>
      <origin>571309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="pk9dc7bp8amrbs9ni9v57mrx5vcj3ml" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;17
చార్యుల వారికినిఁ, (గుంటూరు ఆంధ్ర క్రిష్టియన్ కాలేజీ సంస్కృత
పండితులు) దాము సేకరించిన గేయ వాఙ్మయమునందలి కావ్య భేద
ములను దయతో నాకొసఁగిన శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారికిని,
ఉదాహరణకావ్యమునుగుతించి వాయుపట్ల నాకు సంగీతశాస్త్ర విష
యమును దెలిపిన శ్రీ వుచ్చా సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారికిని, నీగ్రంథ
ముయొక్క వ్రాతప్రతిని నామూలాగ్రముగాఁ జూచి యామోద
మును వెల్లడించి నాకుఁ బ్రోత్సాహమొసంగిన మిత్రులగు స్త్రీ
- బిదురు వేంకట శేషయ్యగారికిని నా కృతజ్ఞతాపూర్వక వందనములు.
మరియుఁ బెక్కు సంస్కృత, ఆంధ్ర, ఆంగ్ల గ్రంథములను నే నీగ్రంథ
రచన కుపయోగించుకొంటిని. ఆగ్రంథకర్తలకును గృతజ్ఞుఁడను,
వివరణ పద్ధతి
ఇందుఁ బ్రతిపదార్థమును వ్రాయఁదలంపలేదు. పద్యములకుఁ
జాత్పర్యమును వ్రాసితిని. ప్రతిపదార్థము వ్రాసినచో నింక నిన్కు
-డియో ముమ్మడియో గ్రంథము పెరిగెడిది. నాందీ ప్రభృతి వంశ
చరిత్రాంతము గల పద్యములకును, ఆశ్వాసాంత పద్యములకును,
బంధ, గర్భ పద్యములకును దాత్పర్యములు గూడ వ్రాయలేదు. ఏలన
వాని యుపయోగ మల్పము. కాని యచట వలసిన సమన్వయరూప
మగు వివరణమును వ్రాసితిని.
ఈ కావ్యాలంకార సంగ్రహమునకు మూఁడు మాతృకలు
గలవు. అవి కాకినాడలో 'ఆంధ్రసాహిత్యపరిష' త్కార్యాలయమునఁ
గలవు, అందలి పాఠాంతరములను దెప్పించుకొని తదనుసారముగా
-మాతృకను సంస్కరించుకొంటిని.
దీనియందలి నాయక రస ప్రకరణములకు మాత్రమే కీ. శే.
వెల్లాల సదాశివశాస్త్రి
గారు. (జటప్రోలు సంస్థాన పండితులు-నిజాం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pk9dc7bp8amrbs9ni9v57mrx5vcj3ml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218584</id>
    <revision>
      <id>571310</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 రాష్ట్రము పూర్వ మొక వ్యాఖ్యను రచించిరి. వారు గ్రంథకర్త వేసిన దోషములనే విశేషించి చూపిరి. అందుఁ జేర్పఁదగిన విషయ ములు సేర్పలేదు. వింజమూరి కృష్ణమాచార్యుల వారును, శబ్దరత్నా...'</comment>
      <origin>571310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3894" sha1="cszm7s5wdc3j54xqwv70ro6jitzadwr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;18
రాష్ట్రము పూర్వ మొక వ్యాఖ్యను రచించిరి. వారు గ్రంథకర్త
వేసిన దోషములనే విశేషించి చూపిరి. అందుఁ జేర్పఁదగిన విషయ
ములు సేర్పలేదు. వింజమూరి కృష్ణమాచార్యుల వారును, శబ్దరత్నా
కరకర్త బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యుల వారును గలిసి ప్రచురిం
చిన యొక టుష్టీక గలదు. ఇవి రెండును నాకు విశేషించి యువ...
యోగపడలేదు. పాఠ భేదములను సవరించుకొనుటకు మాత్రమే యలఁ
తిగాఁ దోడ్పడినవి. వారికినిఁ గృతజ్ఞుఁడను,
ఇటీవల నామిత్రులగు విద్యాప్రవీణ శ్రీ బులను వేంకటరను
ణయ్యగారును (మద్రాసు) శిరోమణి శ్రీ తూములూరి శివరామకృష్ణ
శాస్త్రి B. O. L. గారును (మదనపల్లి కాలేజీ పండితులు) ఈ గ్రంథ
మునకు వివరణములు వ్రాసిరని తెలిసినది. అవి యింకను ముద్రిత
ములుగామి వానినిఁజూచు భాగ్యము గలుగలేదు. అవి ముద్రితము
-లయ్యెనేని నా గ్రంథమునఁగులు కొఱంతలు నానివలనఁ దీఱుననియు
విద్యార్థులకు మరింత మేలబ్బుననియును వానినిఁ గూడఁ ద్వరితముగా నే
వారు ముద్రింతురుగాత మనియు అభిలషించుచున్నాను.
'దృష్టం కిమపి లో కేఒస్మిన్ న నిర్దోషం న నిర్గుణం ' అని
కదా యభియుక్తోక్తి, కావున సుదార హృదయులగు విద్వాంసులు
దీనియందలి దోషములను సుహృద్భావముతోఁ దెలిపినచో సంస్క
రించుకొందునని సప్రశ్రయముగా మనవి సేయుచున్నాను,
గ్రంథకర్తృ చరిత్రము
ఈగ్రంథకర్తయగు బట్టుమూర్తి బాలకవిగా నుండియే శ్రీకృష్ణ
దేవరాయలవారి యష్టదిగ్గజములలో నొకఁడై క్రమశ్రమముగా
నతని యల్లుఁడగు అళియ రామ రాజునకు మేనల్లుఁడగు. '
* నరస రాజు
*
సంస్కృత సరి సభూపాలీయ కృతిపతి గొబ్బూరి నరసరాజు. ఇతఁడు
అయ్యలరాజు రామభద్రునిచే రామాభ్యుదయముఁ గూడ నాంధ్రమున సంకితము
గొనెను, ఆంధ్ర నరసభూపాలీయ కృతిపతి యగు నరసరాజును, గొబ్బూరి సరస ..
రాజును పిండి పెదతండ్రి కుమారుల వి
చెప్పుదురు.
CC-0. Jangamradi Math Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cszm7s5wdc3j54xqwv70ro6jitzadwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218585</id>
    <revision>
      <id>571311</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '19 నాశ్రయించి యాతని కీ కావ్యాలంకార సంగ్రహమును గృతి యిచ్చి యాతని యాశ్రయమువలననే రామరాజు సభకెక్కి రామ రాజభూషణ బిరుదమునొంది తల్లికోట యుద్ధములో రామరాజు కీర్తి శేషుఁడుకాఁగా న...'</comment>
      <origin>571311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="p2ns0e520eeghj79ute9oojvlpuj22u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;19
నాశ్రయించి యాతని కీ కావ్యాలంకార సంగ్రహమును గృతి
యిచ్చి యాతని యాశ్రయమువలననే రామరాజు సభకెక్కి రామ
రాజభూషణ బిరుదమునొంది తల్లికోట యుద్ధములో రామరాజు
కీర్తి శేషుఁడుకాఁగా నాతని తమ్ముఁడగు తిరుమల దేవరాయల నా
యించి వసుచరిత్ర మాతనికిఁ గృతియిచ్చి పిమ్మట శ్రీ రామచంద్రుని
కంకితముగా హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానమును గూడ రచించెననియు
క్రీ. శ. ౧౫౧ం మొదలు ౧ం వఱకాతఁడు జీవించెననియు నీతఁ
డల్లసాని పెద్దనకు శిష్యుఁడనియును సంగీతశాస్త్ర పండితుఁడును,
అపధానతంత్రాది చతుర్విధ కవితా ధురంధరుఁడనియు, బట్టుమూర్తి యు
రామరాజభూషణుఁడును భిన్నులా ? ఒక్క రా? అను వాదము”ను
ఖండించి యొక్క రేయనియును నీమొదలగు విషయములను శ్రీవజ్ఞు
చినసీతారామశాస్త్రిగారు వసుచరిత్ర విమర్శనము, హరిశ్చంద్ర
ఐలో సౌభ్యాస పీఠికలలోను, తంజనగరము తేవప్పెరుమాళ్ళయ్యగారు
వసు చరిత్ర పీఠికలోను, రావు బహద్దరు కందుకూరి వీరేశలింగము
మంతులుగారు ఆంధ్రకవుల చరిత్రలోను లిఖించిరి. అంతకన్న విస్త
రించి యిట వ్రాయ నక్కఱపట్టదు.
కృతిపతి చరిత్రము
9
ఈ నరసరాజు కౌశికగోత్రసంభవుఁడు. (గీ. వసుధఁ గౌశిక
గోత్ర పావనుఁడవైన నీకు తగుఁగాక. ఆ. ఆ వ.) ఇంటి పేర
తొరగంటివారు. (తొరగంటి నరసభూప !) ఇతని వంశపురుషుఁడు
పోచిరాజు. (పోచిరాజు నరిసేంద్రుఁడు.) విష్ణుభ క్తుఁడు (నారాయణ
చరణార్చన), తండ్రి ఓబుళుఁడు; తల్లి లక్కాంబ,
సామాన్యముగాఁ గృతికర్తలు కృతిభర్తల శౌర్య, ధైర్య,
సాహసౌదార్యములనుva మున్ను తట్టునట్లు వర్ణింతురు oth ప్లే యీతఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p2ns0e520eeghj79ute9oojvlpuj22u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218586</id>
    <revision>
      <id>571312</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 డును వర్ణించెను, కాని యీతని చరిత్రలో రెండంశములు విచిత్రము లయినవి గలవు. అవి యివి:- ౧. నరసభూసాలుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టివాఁడు. గీ, నరసభూభర్త మత్స్యయంత్రంబు నేయ, (ద్వి.ఆ. ౧౬ ప...'</comment>
      <origin>571312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="1nst7qs73i3nul5owbrrb6vj47iu7um" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;20
డును వర్ణించెను, కాని యీతని చరిత్రలో రెండంశములు విచిత్రము
లయినవి గలవు. అవి యివి:-
౧. నరసభూసాలుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టివాఁడు.
గీ, నరసభూభర్త మత్స్యయంత్రంబు నేయ, (ద్వి.ఆ. ౧౬ ప.)
మ. నలిలచ్ఛాయగుఱించి యంత్రకృత మత్స్యం బీ నృసింహక్షన
తలనాధాగ్రణియేయ...
(ద్వి. ఆ. .193 ప.)
గీ, యంత్రమీనంబుఁ దునుమాడినట్లుదునుము. (ద్వి. ఆ ౧౨రవ.)
నీ శర వేగములు లేవె? చలయం పాఠిన
శాసన ప్రౌఢికిఁ జనవుగాక.
౨. నదీప్ర్రవాహమును ద్రిప్పినాఁడు,
మీ వన్నె కెక్కిన దేవవాహిని సాటిగా
యేఱుల నిరవుకొల్పి,
నీ, ఆల యనది ప్రవాహములైన యేర్లనం
కలుదిద్దు టే వివేకంబు కలిమి !
నీ, సామర్థ్యములులేవె? సరిదన్యపథయాన
శాసనప్రౌఢికిఁ జనవుగాక .
(ర ఆ. ఒరప.)
ఈతనికి ధీరో త్తమగండ, గండరగండ, ఉభయరగండ, గండ
ఆ. × - ౧౬2 ప )
భేరుండ బిరుదములు గలవు.
ఈతఁడు దురుష్కుల నోడించి హిందూ రాజ్యము నిలి పెను.
నీ, అభిభూతఖానమల్కావిష్కృతాయతో
ధ్వాత సంతతి కాత్మ సంతసిల్లి. (ఆ ఆ. ౨౦ వ.)
చ. అయిదె వచ్చెవచ్చె నరసాధిపు దాడి యటంచుఁ బాళెముల్
బెదరి బరీదుఁ డేగు నెడ...
శా. మఫ్
(ఆ ఆ. ౧౨ ప.)
మందువ పండువా భయడదో ర్మాహాత్మ్య !
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized Metర ప.)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1nst7qs73i3nul5owbrrb6vj47iu7um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218587</id>
    <revision>
      <id>571313</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '21 శా. ...హిందూరాజ్య సంస్థాపనా! (4.983 3.) మరియు కటక దేశాధిపతి యగు అశ్వపతి కితఁడన్న భయము, కం. కటకాధిరాజహయపతిసేనా | భీకర ! (8 G. 2.) ఇతనికి భారవిక విత్వమునఁ బ్రీతి గలదు. భారవి కవిప్రౌఢా క్తి స...'</comment>
      <origin>571313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3678" sha1="5e4jpk0260g5qq3teolb54wvruffp53" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;21
శా. ...హిందూరాజ్య సంస్థాపనా!
(4.983 3.)
మరియు కటక దేశాధిపతి యగు అశ్వపతి కితఁడన్న భయము,
కం. కటకాధిరాజహయపతిసేనా | భీకర ! (8 G. 2.)
ఇతనికి భారవిక విత్వమునఁ బ్రీతి గలదు.
భారవి కవిప్రౌఢా క్తి సంచార !
(అ ఆ. ౧౭ర ప.)
మొదటినుండియు నాంధ్ర భాష కత్యవశ్యములును, బూర్వ
విద్వాంసులు స్పృశింపనివియు నగు గ్రంథములను వ్రాసి భాషలోని
కొఱఁతను యధాశక్తిఁ దీర్పవలెనని నా యభిలాష. &quot; ఆఁకలి
ఆకాశమంత; నోరు సూదిబెజ్జమంత&quot; అన్నట్లు నా కా? యాళ పెద్దది.
పాండిత్యము, అవకాశమును దక్కున. పైగా ననారోగ్యము. ఇచ్చటి
సారస్వత వాతావరణమా? ప్రతికూలము. *ఏలన నిచ్చటి పత్రిక లేమి?
పండితులేమి?ననగహములును నా యెడ వక్రించియున్నవి. ఇచ్చటి నా
సారస్వత జీవిత మేటి కెదురీ దుచున్నది. అట్లయ్యు సంస్కృత న్యా
రణ శృంఖలలనుండి యాంధ్రభారతినిఁ దప్పింప నుడుతభక్తితోఁ
దత్సమ చంద్రికను వ్రాసి యాంధ్ర వాణి కూడిగము సేసితిని. మరియు
జాతక కథాగుచ్ఛము (ఆ భాగములు) కీరసం దేశము, ద్వంద్వయుద్ధము,
ఖడ్గతిక్కన, గోవర్ధనాచార్య సప్తశతీసారము, ' వాసవదత్త, రేణుక
విజయము, అమృతకణములు, కావ్యాలంకారసంగ్రహ వివరణము
మొదలగువానిని రచించి యా జీవి కర్పించితిని. ఈ గ్రంథమునకు
బీజము నా హృదయమున 30 ఏండ్ల క్రిందనే పడెను. దీనిని సాధింపఁ
గల మహావిద్వాంసు లెందఱో యుండ 'నేను సాహసించుట తగదని
మిన్నకుంటిని. కానీ పెద్దలెవ్వరును దీనికిఁ బూనకుంట చే వ్రాయఁ
గడఁగితిని. వ్రాసిన పిమ్ములు : - తకులు వ్రాసిరని తెలిసియు, వ్రాసిన
దానినిఁ బ్రకటింప కేల యూరకుండు! రని నా మిత్రులు ప్రోత్స
హింప ముద్రింపఁగడంగితిని.
* ఈ వాక్యములకు వ్రాయవలసిన వ్యాఖ్య పెద్దది గలదు. కాగితపు కరవు
వలన దానిని విశ్రమింతును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5e4jpk0260g5qq3teolb54wvruffp53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218588</id>
    <revision>
      <id>571314</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '22 ట యొక మెత్తు, ముద్రణమగుట యొక యెత్తుగ దా ! అందును గాగితములు కాటకవుదినములలో మరింత కష్ట మని చెప్పఁబనిలేదు. దీనిని ముద్రింపఁదలఁచి సికింద్రాబాదా వణి కుంగవులలోఁ జిన్న యయ్యును...'</comment>
      <origin>571314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3770" sha1="peqpi5eud9pow8djsqgof7y64a2rcmz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;22
ట యొక మెత్తు, ముద్రణమగుట యొక
యెత్తుగ దా ! అందును గాగితములు కాటకవుదినములలో మరింత కష్ట
మని చెప్పఁబనిలేదు. దీనిని ముద్రింపఁదలఁచి సికింద్రాబాదా వణి
కుంగవులలోఁ జిన్న యయ్యును గుణముల చేఁ బెద్దయు దేవబ్రా
హ్మణ భక్తి సంపన్ను ఁడును, బండితాభిమానియు, నాకు మిత్రుఁడును
నగు మ రా.శ్రీ మరిపల్లి శంకరయ్యశ్రేష్ఠిగారితోఁ బ్రసంగింవఁగాఁ
బ్రప్రధమమున ఓం రూ॥ చందా వేసి మార్గముఁ జూపిరి. వారు
చందా వేసిన ముహూర్తబలమే యీ గ్రంథ ముద్రణమును నిర్విఘ్న
ముగాఁ గొనసాఁగించినది. పిమ్మట నీ విషయమును నివేదింపఁగా
దీని భారమును దమమీఁదికిఁ ద్రోసికొని స్వహస్తము చేతను బర
హస్తము చేతను దోడ్పాటుగా వించిన పరోపకార పారీణులగు శ్రీ బెన్దె
జగదీశ్వరయ్య శ్రేష్ఠిగారికిని, నా యీ గ్రంథమును గుఱించి విని దీని
చెట్లైన నుద్ధరింపఁ బ్రతిజ్ఞను బూని బళ్ళారి జిల్లా, ఆడవాని పట్టణమునఁ
బొరపక్షమున సభాముఖమున ౧౨ రూ॥ సమర్పించి సమ్మా
నించిన భాషాభిమాని, సరళస్వభావుఁడును, పరోపకార ధురంధరుఁ
దును నగు శ్రీ లోకనంది శంకరనారాయణ రావు, ఎం. ఏ., యల్.
యల్. బి., గారికిని నే నెంతయుఁ గృతజ్ఞుఁడను. ముఖ్యముగా వీరి
యా పెద్ద సాహాయ్యము లేనిచో నీ గ్రంథము వెలుఁగు చూచెడిది
గాదు. వీరికి నే నెంతయును ఋణపడియున్నాను. వీరికిని, నితర
దాతలకును నా కృతజ్ఞతను జూపుచు వీరి కాయు రారోగ్యైశ్వర్యము
లను బ్రసాదించి భగవంతుఁడు మనుచుఁగాతమని కోరుచున్నాను,
&quot;
మరియు దయతో నీగ్రంథమునకు “ తొలిపలుకు &quot; వ్రాసిన
శ్రీ గంటి జోగిసోమయాజులు, ఎం. ఏ., యల్. టి., విద్వార్,
( Telugu Reader, Andhra University ) వారికి నా నా కృతజ్ఞతా
పూర్వక వందనము లర్పించుచున్నాను.
సికింద్రాబాదా
26-11-45
బుధవిధేయుఁడు,
సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>peqpi5eud9pow8djsqgof7y64a2rcmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218589</id>
    <revision>
      <id>571315</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మేలిపలుకు శిరోమణి శ్రీ సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి గారు. సమకూర్చి రచించిన 'కావ్యాలంకార సంగ్రహ వివరణము ' ను 'నిజాం రాష్ట్ర - ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు' పక్షమునఁ బండిత సారస్...'</comment>
      <origin>571315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3559" sha1="pphxi9ww64dzibygpj19hiqq8gdco8y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మేలిపలుకు
శిరోమణి శ్రీ సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రి గారు.
సమకూర్చి రచించిన 'కావ్యాలంకార సంగ్రహ వివరణము ' ను
'నిజాం రాష్ట్ర - ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు' పక్షమునఁ బండిత
సారస్వత శాఖ క్రింద–ప్రకటించి, సాహిత్యరసికులకు నాంధ్రుల కందఁ
జేయఁగల్గినందులకు మే మెంతయు గర్వించుచున్నాము. శ్రీశాస్త్రి
గారు కవులు; సంస్కృతాంధ్రములయందుఁ బండితులు, కవులై 'జాతక
కథాగుచ్ఛము' మొ॥ కావ్యముల చేతను, పండితులై *'తత్సమ చంద్రిక,
' కావ్యాలంకార సంగ్రహ వివరణము' అను సద్గ్రంధముల చేతను
నింతవరకు నాంధ్ర సరస్వతిని నారాధించియున్నారు. వారి యితర
గ్రంథము లిదిపఱకే యాంధ్రలోకమునకు సమర్పితము లయియుండు
టచే, శాస్త్రిగారినిఁగూర్చి పరిచయ వాక్యములు వ్రాయుట దినకరుని
దివ్వెతో చూపించుటవంటి దే యగును,
-
ఈ గ్రంథమును బ్రకటించిన సంస్థ నిజాము రాష్ట్ర ఆంధ్ర
సారస్వత పరిషత్తు. ఇది నెలకొల్పఁబడి యిప్పటికి మూఁడు సంవత్స
రములై నది. మొట్టమొదట గ్రంథాలయోద్యమముతోఁబ్రారంభించి
కొంత కాలము సారస్వత సేవఁ గామించిన 'ఆంధ్రమహాసభ' క్రమక్రమ
ముగాఁ బూర్తి గా రాజకీయసంస్థగామాఱిపోవుట చేతను, రాష్ట్రమునఁ
గల గ్రంథాలయములు, సారస్వత సంస్థలును జఠనమందిరములుగనో,
ప్రకటనసంస్థలుగనో యుండుటవల్లను, రాష్ట్రీయులలో మాతృభాషాభి
మానమును, ఆంధ్ర సంస్కృతియం దభినివేశమును గల్గించుటకై రాజు
కీయములతోఁ బ్రత్యక్షముగఁగాని పరోక్షముగఁగాని యెట్టి సంబంధ
* సంస్కృత వ్యాకరణమునుండి యాంధ్రభాషకుఁ గావలసినంత పట్టు విషయ
ముద్ధరింపఁబడి వ్రాయఁబడిన మహాగ్రంథము. ఈ గ్రంథాంతమున దీనిని గుణించిన
ప్రకటన లేదు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pphxi9ww64dzibygpj19hiqq8gdco8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218590</id>
    <revision>
      <id>571316</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మును బెట్టుకొనక తీవ్రకృషి సాగించు మహా సారస్వత సంస్థ యొకటి యవసరమని యిది స్థాపింపఁబడినది. ఈ పరిషత్తు ప్రచార - పరీ-ప్రకటన-సంగ్రహశాఖల క్రిందఁ జుఱుకుగాఁ బని సేయుచున్నది. ప్రచా...'</comment>
      <origin>571316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3471" sha1="su8npm48vpkmcrwfd4lz2ezi6ijhdeu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మును బెట్టుకొనక తీవ్రకృషి సాగించు మహా సారస్వత సంస్థ
యొకటి యవసరమని యిది స్థాపింపఁబడినది. ఈ పరిషత్తు ప్రచార -
పరీ-ప్రకటన-సంగ్రహశాఖల క్రిందఁ జుఱుకుగాఁ బని సేయుచున్నది.
ప్రచార శాఖాకృషికి ఫలితముగా నిప్పుడు రాష్ట్రమున ౨౬ శాఖా
స్వఘములు జిల్లా గ్రామములలో నేర్పడి పరిషత్కార్యక్రమమును
నిర్వహించుచున్నవి. పరీక్షా శాఖ యిప్పటికి ప్రాథమిక - ప్రవేశ
పరీక్షలు జరిపి, రాష్ట్రీయులచే నిర్బంధముగాఁ గొన్ని గ్రంథములు
చదివించియు, ఉ త్తీర్ణులకు విజయపత్రముల నొసఁగియు, బహుమతుల
నిచ్చియు, భాషాభించినిఁ బెంపొందించుచున్నది. ఈయేఁడు ' ప్రారంభ
పరీక్ష' (Literacy Examination)ను, తర్వాత 'ఆంధ్ర సారస్వత
విశారద' మొ। పరీక్షలను యథావసరముగా జరువు నుద్దేశము.
కలదు.
ప్రకటన శాఖ బాలసారస్వతము, ప్రజాసారస్వతము, పండిత -
సారస్వతము' అని సారస్వతమును ముత్తెఱఁగులుగా గ్రహించి ప్రక
టింపఁదలఁచినది. తారణ వత్సరమున ప్రజాసారస్వత పక్షమున
'ఆంధ్రుల చరిత్ర'ను ప్రకటించినది; ఈ సంవత్సరము యువజన శిక్ష,
నక్షత్రమండలము, మొ॥ పుస్తకములను-౧౦౦ పుటలకు మించనివి.
ప్రకటింపఁబోవుచున్నది. శ్రీ శాస్త్రిగారి ' కావ్యాలం కారసంగ్రహ
వివరణము' పండిత సారస్వతమునందలి ప్రథమ పుష్పముగా నిప్పు.
డాంధ్రులకందఁ జేయఁబడుచున్నది. బాలసారస్వతపక్షమునఁ కొన్ని
పుస్తకములు సిద్ధమగుచున్నవి.
ఈ కావ్యాలంకారసంగ్రహవివరణము పేరికి వివరణగ్రంథ
మైనను, ఒకవిధముగా దీనిని 'సాహిత్య సర్వస్వం' మనవచ్చును. ఆంధ
దేశమున నిప్పటికిఁ బెక్కలంకారగ్రంథములు పుట్టకపోలేదు ; కాని
యవియన్నియను
వాదగ్రంధములో యై సాహిత్య విషయ
&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>su8npm48vpkmcrwfd4lz2ezi6ijhdeu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218591</id>
    <revision>
      <id>571317</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కవకాశ -ముల నా మూలాగ్రముగఁ దెలిసికొనుట మిచ్చునట్టివి కావు&quot; శ్రీ శాస్త్రిగారు సంస్కృత సాహిత్య శాస్త్రమునందలి సర్వవిషయ ములను సంగ్రహించి, కావ్యాలంకారసంగ్రహమునఁ బొందించి, య...'</comment>
      <origin>571317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3768" sha1="1hu2s1thm7kbqqod675wgxp6ix44ukl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కవకాశ
-ముల నా మూలాగ్రముగఁ దెలిసికొనుట మిచ్చునట్టివి కావు&quot;
శ్రీ శాస్త్రిగారు సంస్కృత సాహిత్య శాస్త్రమునందలి సర్వవిషయ
ములను సంగ్రహించి, కావ్యాలంకారసంగ్రహమునఁ బొందించి,
యిటు సాధారణముగాఁ గొఱుకుడుపడని కావ్యాలం కారసంగ్రహము
యొక్క య పయోగమును వృద్ధి చేయుటయేగాక, అట్టి సర్వసాహిత్య
సామగ్రినిఁగూడ నొసఁగి, తత్పారకుఁడు స్వయంవరనము చేత నే
పండితుఁ డగుటకు వీలు కల్పించినారు. ఈనాఁ డిట్టి ఘనకార్యము
-మతొక రెవ్వరు చేయకుండుట చేఁ, దత్ప్రథమ గౌరవము శాస్త్రిగారికే
లభించినదనవచ్చును. ఇది సాహిత్యశాస్త్రముమీఁద విమర్శగ్రంథము
గాకపోయినను, విషయము తెలిసినఁగాని విమర్శకుఁ దావు లభింపదు
గావున, నిట్టి విషయ సమగ్రమైన గ్రంథము ని. రా. ఆంధ్ర సార
స్వత పరిషత్తువారు మొట్ట మొదటఁ బ్రకటించి, సాహిత్య జిజ్ఞాసువుల
కెంతయో యుపకృతి చేసినా రనఁదగును. ఇట్లే, తర్వాత ఒక
సాహిత్యశాస్త్ర విమర్శగ్రంథమును గూడ - కావ్య కళాతత్త్వము -
అనుదానిని బ్రకటించి, రెండవ లోపమును బూరించుటకుఁ బూని
యున్నారు. శ్రీ శాస్త్రిగారి వివరణపద్ధతు లటు ప్రాచీనులకును,
నిటు ఆధునికులకును దృప్తినిఁ గల్పింపఁజాలినవై యున్నవి.
-
శ్రీ శాస్త్రిగా రీ గ్రంథమును బ్రారంభించి ముగించిన
పిదపఁ, బరిషత్తునకుఁ బూర్వాధ్యక్షులును, గౌరవ సభ్యులును నగు
శ్రీ లోకనంది శంకరనారాయణ రావుగారు తత్య్రాశస్త్యమును
గుర్తించి యట్టి గ్రంథము పరిషత్తు పక్షమునఁ బ్రకటింపవలయునని,
యందుల కంగీకరింపవలసినదిగా శ్రీ శాస్త్రిగారినిఁ బ్రార్థింపఁగా,
వారును దయతో సమ్మతించి, పరిషత్తు స్థాపకులలో నొకరైన
తమ కీ సండ్లపైఁ గల యభిమానమును బ్రకటించుటయేకాక, పరి
ల
వత్తునకుఁ జొన్ని ప్రతులు గూడు దానము
చేసి తమ యాదార్యమును
фа&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hu2s1thm7kbqqod675wgxp6ix44ukl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218592</id>
    <revision>
      <id>571318</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గనఁబఱిచిరి. ఈ సందర్భ‘మున గ్రంథ ముద్రణమునకై కొంద ఱుదారు లను బ్రోత్సహించి సాయపడి యట్టి పూనికవల్లఁ బండిత సారస్వత శాఖ నీ యుద్ధంథము చే భూమింపఁ జేసిన శ్రీ శంకరనా రాయణ రావు గారి...'</comment>
      <origin>571318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2122" sha1="bjy07upp6uew3jlss7t4gqq6ddsmulm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గనఁబఱిచిరి. ఈ సందర్భ‘మున గ్రంథ ముద్రణమునకై కొంద ఱుదారు
లను బ్రోత్సహించి సాయపడి యట్టి పూనికవల్లఁ బండిత సారస్వత
శాఖ నీ యుద్ధంథము చే భూమింపఁ జేసిన శ్రీ శంకరనా రాయణ రావు
గారికిని, సాయపడిన ధనదాతలకును మరొకనూఱు పరిషత్ఫక్షమున
ధన్యవాదము లర్పించుట నా విధి.
ఈ గ్రంథమును - సల్లగొండలో జరుగుచున్న పనిషత్తు తృతీయ
వార్షికోత్సవ సందర్భమున సమ్మానపూర్వకముగా బహిరంగ పఱుచు
గౌరవము పరిషత్తున కొడవుట యెంతయుఁ బ్రశంసనీయము. ఇంద్ర
ముం దీయుద్గ్రంధము విశ్వవిద్యాలయములలో ఁగూడఁ బార్యగ్రంథమై
ప్రభుత్వ విద్యా విధానమునందును దన కర్ష స్థానమును గల్పించు
కొని పరిషత్తున కలంకారప్రాయము కాఁగలదనియు, నీ గ్రంథమును
లోఁతుగాఁ బరిశీలించినవారు మా యభిప్రాయముతో నేకీభవింపఁ
గలరనియు, నమ్ముచున్నాను,
హైద్రాబాదు,
౧ర - ౧-౨-84
}
విధేయుఁడు,
బిదురు వేంకట శేషయ్య,
గౌరప కార్యదర్శి,
నిజాంరాష్ట్ర—ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjy07upp6uew3jlss7t4gqq6ddsmulm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218593</id>
    <revision>
      <id>571319</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విషయ సంగ్రహము ప్రథమాశ్వాసము నాంది (౧-౨ పుటలు) సుకవి ప్రశంస - కుకవి నింద (3). కృత్యవతరణిక (8.8) గ్రంథప్రస్తావిక (8) అలంకారశాస్త్ర ప్రమే యము (8) కృతిపతి వంశావతారిక (F-ఆర్) నాయక గుణములు (ఆ౮-...'</comment>
      <origin>571319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2953" sha1="sbxzir5mrzvu1cesfpzhwm0nwhj7wnh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విషయ సంగ్రహము
ప్రథమాశ్వాసము
నాంది (౧-౨ పుటలు) సుకవి ప్రశంస - కుకవి నింద (3).
కృత్యవతరణిక (8.8) గ్రంథప్రస్తావిక (8) అలంకారశాస్త్ర ప్రమే
యము (8) కృతిపతి వంశావతారిక (F-ఆర్) నాయక గుణములు
(ఆ౮-రం) నాయకస్వరూపము (రం-89),
ద్వితీయాశ్వాసము
ధీరోదాత్తాదులు (ర× - X౨) దక్షిణాదులు (×౨ - 2౬)
విటాదులు (౫౬-౫F) స్వీయాదులు (LO-L3) ముద్ధాదులు (13-
20) అష్టవిధ నాయికలు (22-5ర) ప్రవత్స్యత్పతికా చర్చ (ర-
రాణి) నాయి కాంగముల యువమానవస్తు సామగ్రి (UL-53) దూతి
కలు (UF) కావ్యస్వరూపము - కవి - కవి భేదములు - కావ్యశబ్ద
•
వ్యుత్పత్తులు - భరతుని కావ్యలక్షణము - భామహ-దండి-వామన-
ఆనందవర్ధన-అభినవగుప్త-మహిమభట్ట - కుంతక- క్షేమేంద్ర మతముల
చర్చ - మమ్మటాదుల కావ్యలక్షణ విమర్శ - ఆంగ్ల కావ్య లక్షణములు-
కావ్యప్రయోజనము-కావ్యానందము - కావ్య సామగ్రి- కావ్యసంవాడ
ములు (JF-౧౩౮) వాదశాదిశబ్దములు-వాచ్యాద్యర్థములు - అభి
ధాదివృత్తులు-అర్థని ర్ణాయక
సామగ్రి-వాచ్యల్యములకన్న వ్యంగ్యము
భిన్నము - స్ఫోటవాదము (౧౩౯ - ౧) కైశిక్యాది వృత్తులు
(౧౬౯-౧౭౬) రీతులు (౧౭౬-౧౭౭) పాఠములు (౧౭౭-౧౮౦)
శయ్య (౧౮ ౦-౧౮౧) వృత్తి, రీతి, పాఠ, శయ్యాదుల చర్చ (౧౮ ౧-
౧౮౭) కావ్యవి శేషములు : కావ్యముల యుత్తమత్వాది భేదములు—
అభిధా లక్షణామూల ధ్వనులు- శబ్దశక్తి, అర్థశ క్తి మూలధ్వనులు-
రసధ్వని-శుద్ధధ్వని భేదములు (వ౭-
ఆకిర) శాన్య భేదములు : మహా
Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbxzir5mrzvu1cesfpzhwm0nwhj7wnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218594</id>
    <revision>
      <id>571320</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యలక్షణముల మత భేదములు - నాయకుని వర్ణ్య సామగ్రి - కావ్య వస్తువు - కావ్యమునకును శాస్త్రమునకును గల భేదము - కావ్యము యొక్క ప్రఖ్యాతత్వాది భేదములు (ఆకర-ఆర౬) తద్ర ప్రబంధ ములు : పద...'</comment>
      <origin>571320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="quk6ghp2n48xfgpk22j6tmlnzbrb6la" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యలక్షణముల మత భేదములు - నాయకుని వర్ణ్య సామగ్రి - కావ్య
వస్తువు - కావ్యమునకును శాస్త్రమునకును గల భేదము - కావ్యము
యొక్క ప్రఖ్యాతత్వాది భేదములు (ఆకర-ఆర౬) తద్ర ప్రబంధ
ములు : పద్య కావ్య భేనములు - గద్య కావ్యధీనములు - కావ్యస్థ భాగ
ప్రవిభాగ వాచక నిర్వచనము - సూత్ర- వృత్తి - భాష్యాదిశి బ్దముల
నిర్వచనము (ఆర౬-౨౭౭),
తృతీయాశ్వాసము
-
మాయారసము-
రస లక్షణము - రస చర్చ - భట్టలో
ల్లటాదుల మతములు
(ఆ౭౯-౨౯౧) నవరసములు - శాంతరస చర్చ (ఆ308)
ప్రేయోరనము - వత్సలరసము - భక్తిరసము
శృంగారరసము-కరుణరసము-రససమీకరణవాదము (308-30L)
కావ్యమున శృంగార వీరములే యేల ప్రధానములు: (3 11-3౨0)
స్థాయిభావములు (3౨0 - 33 ) విభావాదులు (33 - 332)
సాత్త్విక భావములు (352-383) సంచారిభావములు (389-923)
శృంగార చేష్టలు (328-~౯ణి) దశావస్థలు (3-2-8ం3) విప్రలంభ
శృంగార భేదములు (రం3 - రణ3) శృంగారాది నవరసములయు
రసాభాసాదులు (రణర-రర్మ),
చతుర్థాశ్వాసము
పదదోషములు (రర ర ౨) పదాంశదోషములు (రక్ష 3 -
రLర) వాక్యదోషములు (రLశి-రూజ) అర్థదోషములు (రూట
ఓం౯) కవిసమయములు (ర౯ణ-రూర) రనదోషములు (Mor-
౫ ౨౧) పరస్పర విరుద్ధరసములు (1౨౧-౧5) గుణములు (1౨౯-
శర౮) శబ్దాలంకారములు (శిర౯-శి౬ర),
పంచనూ శ్వాసము
ఆలంకారములు - తద్దోషములు; గుణాలం కార భేదము - ఆంగ్లాలం
కారములు ( Malaina yath Collection, Digitized by eGangotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>quk6ghp2n48xfgpk22j6tmlnzbrb6la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218595</id>
    <revision>
      <id>571321</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఏతద్గ్రంథ ముద్రణమునకు సహాయపడిన దాతల పట్టిక సికింద్రాబాదా - హైద్రాబాదాలవారు, శ్రీ రాజా రామచంద్రారెడ్డి బహాదుర్ వారు (పాపన్న పేట సంస్థానము. ) శ్రీ రాజా సోమేశ్వరరావు బహాదుర్...'</comment>
      <origin>571321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2575" sha1="7e49mtifb9mygva4axilvi9u9mg1e2u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఏతద్గ్రంథ ముద్రణమునకు సహాయపడిన
దాతల పట్టిక
సికింద్రాబాదా - హైద్రాబాదాలవారు,
శ్రీ రాజా రామచంద్రారెడ్డి బహాదుర్ వారు
(పాపన్న పేట సంస్థానము. )
శ్రీ రాజా సోమేశ్వరరావు బహాదుర్ వారు
(దోమకొండ సంస్థానను.)
శ్రీ రాజా రామదేవరావు బహాదుర్ వారు
(వనపర్తి సంస్థానము
ద్వారా నొసఁగిరి.)
-
రు. ౧౫ం
300
300
శ్రీ గడ్డంపల్లి రామకృష్ణా రెడ్డి దేశముఖ్ గారి
శ్రీ ముస్త్యాల హనుమంత రావుగారు
(క్రీ. శే. వేంకట కృష్ణయ్య గారి పుత్రుఁడు.)
శ్రీ బెట్టె జగదీశ్వరయ్య శ్రేష్ఠిగారు
శ్రీ సిద్దు పెట్టి రాజేశ్వర రావు శ్రేష్ఠి గారు
శ్రీ మరిపల్లి శంకరయ్య శ్రేష్ఠి రు
శ్రీ జూలూరి జగదీశ్వరయ్య శ్రేష్ఠిగారు
శ్రీ శిర్నాం సత్యనారాయణ శ్రేష్ఠిగారు
శ్రీ గందె నరసిములు శ్రేష్ఠిగారు
శ్రీ మా సెట్టి హనుమయ్య గుప్తగారు
ఆదోని
శ్రీ తుంబళంగుత్తి లక్ష్మయ్య, యమ్. గోపాలరావుగారలు
శ్రీ అర్ధగిరి వీరా రెడ్డి గారు
...
శ్రీ కొత్తింటి శివరామ రెడ్డి గారు
శ్రీ అర్థగిరి తిమ్మా రెడ్డి గారు
...
...
500
000
Хо
Но
Хо
لاو
لاو
ملاو
ملای
940
(ఈ వలంగుకున శ్రీ లోకనంది శంకరనారాయణరావు, యం. ఏ., యల్ .
యల్ . D. గోరిద్వారా నిూరి రోట్టు తభయోరి
స్వత పరిషత్పక్షమన కొసఁగిరి.)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7e49mtifb9mygva4axilvi9u9mg1e2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218596</id>
    <revision>
      <id>571322</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218597</id>
    <revision>
      <id>571323</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీరస్తు కావ్యాలంకార సంగ్రహము నాంది లీలావతి దా సురోమణిసభా సింహాసనత్కౌన్తు భాజ వేలా ప్రతిబింబితాంగియయిన స్వే తొక్క తెల దాల్చినాఁ డౌలేయంచుఁ దలంచునో యని యకుందానందుఁ డై ల...'</comment>
      <origin>571323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="gmf1fv92pbon5eejuo717cpxgeu6mmj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీరస్తు
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నాంది
లీలావతి దా సురోమణిసభా సింహాసనత్కౌన్తు భాజ
వేలా ప్రతిబింబితాంగియయిన స్వే తొక్క తెల దాల్చినాఁ
డౌలేయంచుఁ దలంచునో యని యకుందానందుఁ డై లక్ష్మి నే
వేళం గౌఁగిటఁ జేర్చుశౌరి నరసోర్వీనాధునిం బ్రోవుతన్',
సీ. ఏలేము కడలిరా చలి యా బెఱిఁగించుఁ
గలితవళీ తరంగముల రంగు
ఏమానినీరత్న మిందుసోదరి యౌటఁ
బ్రకటించు మొగముపోలిక తెఱంగు
ఏతన్వి కందర్పుమాలి యా టెఱిఁగించుఁ
వీసాధ్వి
గరగృహీతాంభోద కాండకలన
దనుజారియిల్లా లవుటఁ దెల్పు
వెళ్లిన నీలాబ్జభిన్న యనగరిచు
3. యట్టి శ్రీదేవి సుకవివాగమృత రసము
సఖలభువనోన్నతము నైనయాబకేంద్ర
నరసవిభుమందిరం బాత్మశరణమనుచు,
నుండి యే కాలమును బాయకుండుఁగాత.
C
చ. పలుకులమ్మ 3 మ్మొగముఁ బార్వణచంద్రునిఁ గాఁ దలంచి యు
జ్జ్వలనిజభ ద్రవీఠజలజంబు నిమీలిత మానొ యంచు నే
ర్చలవడ భారతీవనిత నాత్మముఖంబులలోనె తాల్చుచుం
జెలఁగువిధాత యోబయనృసింహున కిచ్చుఁ జిరాయురున్నతుల్ ,
నీ, ఒకటి యతు రవిలాసోల్లాసమున మించ
నొకటి తాళ పౌడి నుల్లసిల్ల
నొక్కటి నారికేళోన్నతిఁ దాల్చ నో
CC-0. Jangan Me, గోప గుచ్ఛలన ధనరo tri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmf1fv92pbon5eejuo717cpxgeu6mmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571358</id>
      <parentid>571323</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2922" sha1="9cwmvw6rv7nt35kjzh53d4cegfs2zpx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac}}శ్రీరస్తు&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs150}}నరసభూపాలీయము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}కావ్యాలంకారసంగ్రహము&lt;/p&gt;

{{p|ac|fs125}}నాంది&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శ్రీలీలావతి దా నురోమణిసభాసింహాసనత్కౌస్తుభా
వేలాభాప్రతిబింబితాంగి యయిన న్వే ఱొక్కతం దాల్చినాఁ
డౌలే యంచుఁ దలంచునో యన యమందానందుఁడై లక్ష్మి నే
వేళం గౌఁగిటఁ జేర్చుశౌరి నరసోర్వీనాథునిం బ్రోచుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=1}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఏలేమ కడలిరాచూలి యౌ టెఱిఁగించుఁ
                    గలితవళీతరంగములరంగు
ఏమానినీరత్న మిందుసోదరి యౌటఁ
                    బ్రకటించుమొగముపోలికతెఱంగు
ఏతన్వి కందర్పుమాత యౌ టెఱిఁగించు
                    గరగృహీతాంభోజకాండకలన
ఏసాధ్వి దనుజారియిల్లా లవుటఁ దెల్పు
                    వలి వినీలాబ్జజిన్నయనగరిమ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యట్టి శ్రీదేవి సుకవివాగమృతదంబు, నఖిలభువనోన్నతము నైనయౌబళేంద్ర
నరసవిభుమందిరం బాత్మశరణ మనుచు, నుండి యేకాలమును బాయకుండుఁగాత.&lt;/poem&gt;|ref=2}}  
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పలుకులకొమ్మనెమ్మొగముఁ బార్వణచంద్రునిఁ గాఁ దలంచి యు
జ్జ్వలనిజభద్రపీఠజలజంబు నిమీలిత మౌనొ యంచు నే
ర్పలవడ భారతీవనిత నాత్మముఖంబులలోనె తాల్పుచుం
జెలఁగువిధాత యోబయనృసింహున కిచ్చుఁ జిరాయురున్నతుల్.&lt;/poem&gt;|ref=3}}  
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt; ఒకటి యక్షరవిలాసోల్లాసమున మించ
                    నొకటి తాళప్రౌఢి నుల్లసిల్ల
నొక్కటి నారికేళోన్నతిఁ దాల్ప నొ
                    క్కటి గోస్తనీగుచ్ఛకలనఁ దనర&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9cwmvw6rv7nt35kjzh53d4cegfs2zpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218598</id>
    <revision>
      <id>571324</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము నొకటి సువృత్తభావోన్మేష మొద నొ క్కటి వల్ల తుంబి వలనఁ జెలఁగ నొకటి భారవి శేషయుక్తిఁ బెం పొంద నొ క్కటి గిరీశమతాను కారి గాఁX .. తే, నసమసాహిత్య సంగీతరసముల నెడ...'</comment>
      <origin>571324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="ex5snq8akhng7ks7icy3cesw9vaxg32" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నొకటి సువృత్తభావోన్మేష మొద నొ
క్కటి వల్ల తుంబి వలనఁ జెలఁగ
నొకటి భారవి శేషయుక్తిఁ బెం పొంద నొ
క్కటి గిరీశమతాను కారి గాఁX
..
తే, నసమసాహిత్య సంగీతరసముల నెడు
: గుబ్బపాలిండ్లు గల్గువల్క ల వెలంది
సరసగుణహారు నోబయసరసధీకు
నవ్యకృతినాయకునిఁ గా నొనర్చుఁ గాత,
శా. “గంగం దాల్చితి వుత్తమాంగమున నన్ గైరోక కావించి త
ర్ధాంగీకా”రమనం “బురంధ్రి! నిను వామాంగంబునం దాల్పనే
శృంగారోన్నతిఁ జూడు&quot;మంచు గిరిజ శీర్షాపగా బింబిత
స్వాంగానందితఁ జేయుశంభుఁడు నృసింహాధీశ్వరుం బ్రోవుతన్, ౫
చ. అరుదుగ వామభాగలల నా కలనాచలనాత్ముఁ డైన యా
హరు గురుఁ గాంచి తానును దదాకృతి యాగతి నేకదంతుఁడై
తిరికరిణీగుణంబులు మొగంబునఁ దాల్చి జగంబు లేలునాం
తరకరుణాసనాథు గణనాథు మరుద్గణనాథుఁ గొల్చెడన్,
సీ. తన యాస్యగహ్వరంబుసకు ఖద్యోతజృం
భణము ఖద్యోతఙృంభణము గాఁగఁ
జనక రాంభోజాతమున కలగంధమా
దన మొక గంధమాదనము గాఁగఁ
... దన శౌర్యహర్యక్ష మునకు మైరావణ
స్ఫురణ మైరావణస్ఫురణ గాఁగఁ
దనవాలదంభోళి కెనయు ర్బురగోత్ర
గరిమ కర్బురగోత్రగరిమ గాఁగఁ
తే, వఱలు రామాన జన్మ జీవప్రదాన
థుర్యపర్యాయధాత మేదుర విరోధి
బలప యోధినిలంఘన పజలశ క్తి
నో బయనృసింహరూ భ ర్త గా Brothered by eGangotr
సుగు
Mas
2&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ex5snq8akhng7ks7icy3cesw9vaxg32</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571361</id>
      <parentid>571324</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2977" sha1="tv1s7flauj8y0yst28bovxpoekbde99" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నొకటి సువృత్తభావోన్మేష మొంద నొ, క్కటి పల్లకీతుంబికలనఁ జెలఁగ
నొకటి భారవిశేషయుక్తిఁ బెం పొంద నొ, క్కటి గిరీశమతానుకారి గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నసమసాహిత్యసంగీతరసము లనెడు
గుబ్బపాలిండ్లు దాల్చుపల్కులవెలంది
సరసగుణహారు నోబయనరసధీరు
నవ్యకృతనాయకునిఁ గా నొనర్చుఁగాత.&lt;/poem&gt;|ref=4}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;&quot;గంగం దాల్చితి వుత్తమాంగముననన్ గైకోలు గావించి త
ర్ధాంగీకా&quot;రమునం &quot;బురంధ్రి! నిను వామాంగంబునం దాల్పనే
శృంగారోన్నతిఁ జూడు మంచు గిరిజ న్శీర్షాపగాబింబిత
స్వాంగానందితఁ జేయుశంభుఁడు నసింహాధీశ్వరుం బ్రోవుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=5}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అరుదుగ వామభాగలలనాకలనాచలనాత్ముఁడైన యా
హరుగురుఁగాంచి తానును దదాకృతియౌగతి నేకదంతుఁడై
కరికరిణీగుణంబులు మొగంబునఁ దాల్చి జగంబు లేలు నాం
తరకరుణాసనాథు గణనాథు మరుద్గణనాథుఁ గొల్చెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=6}}  
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనయాస్యగహ్వరంబునకు ఖద్యోతజృం
                    భణము ఖద్యోతజృంభణము గాఁగ
దనకరాంభోజాతమున కలగంధమా
                    దన మొకగంధమాదనము గాఁగఁ
దనశౌర్యరహర్యక్షమునకు మైరావణ
                    స్ఫురణ మైరావణస్ఫురణ గాఁగఁ
దనవాలదంభోళి కెనయు కర్బురగోత్ర
                    గరిమ కర్బురగోత్రగరిమ గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నఱలు రామానుజన్మజీవప్రదాన
ధుర్యపర్యాయధాత మేదురవిరోధి
బలపయోధివిలంఘనప్రబలశక్తి
యోబయనృసింహభూభర్త కొసగుఁగాత.&lt;/poem&gt;|ref=7}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tv1s7flauj8y0yst28bovxpoekbde99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218599</id>
    <revision>
      <id>571325</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3. కావ్యాలంకార సంగ్రహము సుకవి ప్రశంస ఎవ్వాఁడు మొదలఁకు భారతి డించెఁ దగ భగీరధుఁ డభ్రతటినిఁ బోలె భ్రమరకీటన్యాయభాతి నేకవిరాజు వాగ్దేవి దాని యై నన్నె కెక్కెఁ బరవృత్తమలు నూని...'</comment>
      <origin>571325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="hz5yzzq1fe5g7t63tpbbsn4rdwvd6zl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3.
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సుకవి ప్రశంస
ఎవ్వాఁడు మొదలఁకు భారతి డించెఁ
దగ భగీరధుఁ డభ్రతటినిఁ బోలె
భ్రమరకీటన్యాయభాతి నేకవిరాజు
వాగ్దేవి దాని యై నన్నె కెక్కెఁ
బరవృత్తమలు నూని వాణీ యెవ్వానికై
వలచి నానా శ్లేషములకుఁ జిక్కె
3
నెవ్వాని నాఙ్మంత్ర మినుని ధాత్రికిఁ దెచ్చి
పేర్మితోఁ గరము లర్పించుకొనియె
తే. నట్టిమహిమాధికులఁ గొల్చి యఖిలమునివ
చ్కో నుసమశ క్తి భృతపురా ణార్థవితతు
లనుఁగుఁ దెనుఁగనుభవ్యదివ్యాంజనమునఁ
గనుఁగొనఁగఁ జేయునంధ్రసత్కవులఁ దలఁతు.
కుకవినింద
సీ,. ఏమహాత్ములు గల్గ భూమీశసభలలోఁ
గపులకు నధికవిఖ్యాతి గల్గె
నేకృతార్థులు గల్ల నెల్లపామరులకు
గణన మీరు ప్రబంధకములు గల్గె
నేవాణ్నిధులు గల్ల నిరవొందుర సికుల
కమితలీలావినోదములు గల్గె
నేప్రవీణులు గల్గ నిల నలంకృతికృతో
ద్యములకు దోషలక్ష్యములు గల్గె
తే, నేదయాళులు బుధవచో హేతిచకిత
విసరదపశబ్దభరణలాలసముఖాబ్బు
లట్టినిఖలో పకారధీ రాత్ములయిన
నకలక విధూర్వహులకు సంజలి యొనరు
gamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
F&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hz5yzzq1fe5g7t63tpbbsn4rdwvd6zl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571362</id>
      <parentid>571325</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="iguckmj1cz77l1x440o1gqwtmyrrkkk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}సుకవిప్రశంస&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఎవ్వాఁడు మొదలఁ దా నిలకు భారతి డించెఁ
                    దగ భగీరథుఁ డభ్రతటినిఁ బోలె
భ్రమరకీటన్యాయభాతి నేకవిరాజు
                    వాగ్దేవి దాన యై వన్నె కెక్కె
వారవృత్తములు మాని వాణి యెవ్వానికై
                    వలచి నానాశ్లేషములకుఁ జిక్కె
నెవ్వానివాఙ్మాత్ర మినుని ధాత్రికిఁ దెచ్చి
                    పేర్మితోఁ గరము లర్పించుకొనియె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నట్టిమహిమాధికులఁ గొల్చి యఖిలమునివ
చోనుపమశక్తిధృతపురాణార్థవితతు
లనుఁగుఁదెనుఁ గనుభవ్యదివ్యాంజనమునఁ
గనుఁగొనఁగఁ జేయునంధ్రసత్కవులఁ దలఁచి.&lt;/poem&gt;|ref=8}}
{{p|ac|fwb}}కుకవినింద&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఏమహాత్ములు గల్గ భూమీశసభలలోఁ
                    గవులకు నధికవిఖ్యాతి గల్గె
నేకృతార్థులు గల్గ నెల్లపామరులకు
                    గణన మీరుప్రబంధకములు గల్గె
నేవాఙ్నిధులు గల్గ నిరవొందురసికుల
                    కమితలీలావినోదములు గల్గె
నేప్రవీణుల గల్గ నిల నలంకృతికృతో
                    ద్యములకు దోషలక్ష్యములు గల్గె&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నేదయాళులు బుధవచోహేతిచకిత
విసరదపశబ్దభరణలాలసముఖాబ్జు
లట్టి నిఖిలోపకారధీరాత్ములయిన
సకలకవిధూర్వహులకు నంజలి యొనర్తు.&lt;/poem&gt;|ref=9}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iguckmj1cz77l1x440o1gqwtmyrrkkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218600</id>
    <revision>
      <id>571326</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము కృత్యవతరణిక వ, ఇవ్విధంబునఁ బ్రారిప్సితగ్రంథనిర్విఘ్న పరిసమాప్తి సంప్రదాయా విచ్ఛేదలక్ష ణ నిబంధనంబుగా నిఖలాభీష్టదేవతా సమస్కరణం బును, సుకవిబహూకరణం...'</comment>
      <origin>571326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="bdb0dyvtfoidy6kjs3hyqbu1u6o3o6a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కృత్యవతరణిక
వ, ఇవ్విధంబునఁ బ్రారిప్సితగ్రంథనిర్విఘ్న పరిసమాప్తి సంప్రదాయా
విచ్ఛేదలక్ష ణ నిబంధనంబుగా నిఖలాభీష్టదేవతా సమస్కరణం
బును, సుకవిబహూకరణంబును, గుకవినిరాకరణంబును గావించి,
యుదంచిత విరించి సంచిత ప్రపంచచరదభంగ బుధపుంగవహృదయం
గమంబును, గంభీరరససముజ్జృంభితక వితాంభోధితరణకరణ ప్ర
గుణోపకరణ పరిణతతరణి ప్రకాండంబు, న శేష గుణదోషవి శేష
దుర్వార నీర శ్రీ రవి వేచనోచిత ప్రశం సీతహంసాయమాన ప్రతిభాను
బంధంబునగునొక్క ప్రబంధంబు నిర్వర్తింపఁ బూనియున్న సమ
సీ, లలితారలంకకలాకలాపంబున
నేరాజు రేరాజు నేవగించు
భూభారభరణలీలాభిముఖ్యంబున
నేమేటి తామేటి నెగ్గులాడుఁ
బతుర భాషామనీషావి శేషావా ప్తి
నేభోగి యాభోగి నీసడించు
శరణాగతగ ణాతిభర ణాధిక గుణాప్తి
నేశౌరి యా శౌరి నేపు సూపు
తే. నతఁడు రిపురాడఖర్వగ ర్వాంధకార,
గంధఃర్గంధనాంభోజబంధుబంధు
బంధు రావార్య శౌర్యధురంధరుండు
సరసగుణహారుఁ డోబయనరసగుణుఁడు,
00
00
వ, వెండియుం బ్రచండభుజ దండ తాండవితమండలాగ్ర ఖండితా రాతి
మండలుండును, నఖఁడనవఖండ పృథ్వీమండల ధురాభరణపరా
భూతఖ_డపరశుశుఁడలుండును, సజాండకరండ చండిలయశఃపూర
కర్పూరహారుండును, సరస్వతీమనోభండార చౌర్య కారుండును,
సమరసమయసముజ్జృంభితజంభారిదో స్సంధసముత్తుభితదంభోళి
ధారాని దారిత మహాభీతశైలాది విదారవ గోలోహల లీలాహళ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bdb0dyvtfoidy6kjs3hyqbu1u6o3o6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571368</id>
      <parentid>571326</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="fta0rxyx09zffexunli5odoo76362gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}కృత్యవతరణిక&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇవ్విధంబునఁ బ్రారీప్సితగ్రంథనిర్విఘ్నపరిసమాప్తిసంప్రదాయా
విచ్ఛేదలక్షణనిబంధనంబు గా నిఖిలాభీష్టదేవతానమస్కరణం
బును, సుకవిబహూకరణంబును, గుకవినిరాకరణంబును గావించి,
యుదంచితవిరించిసంచితప్రపంచచరదభంగబుధపుంగవహృదయం
గమంబును, గంభీరరససముజ్జృంభితకవితాంభోధితరణకరణప్ర
గుణోపకరణపరిణతతరణిప్రకాండంబు, నశేషగుణదోషవిశేష
దుర్వారనీరక్షీరవివేచనోచితప్రశంసితహంసాయమానప్రతిమాన
బంధంబు నగు నొక్కప్రబంధంబు నివర్తింపఁ బూనియున్నసమ
యంబున.&lt;/poem&gt;|ref=10}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;లలితాకలంకకలాకలాపంబున
                    నేరాజు రేరాజు నేవగించి
భూభారభరణలీలాభిముఖ్యంబున
                    నేమేటి తామేటి నెగ్గులాడుఁ
జతురభాషామనీషావిశేషావాస్తి
                    నేభోగి యాభోగి నీసడించు
శరణాగతగణాతిభరణాధికగుణాప్తి
                    నేశౌరి యాశౌరి నేపు సూపు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నతఁడు రిపురాడఖర్వగర్వాంధకార
గంధనిర్గంధనాంభోజబంధుబంధు
బంధురావార్యశౌర్యధురంధరుండు
సరసగుణహారుఁ డోబయనరసవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=11}}  
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;వెండియు బ్రచండభుజాదండతాండవమండలాగ్రఖండితారాతి
మండలుండును నఖండనవఖండపృథ్వీమండలధురాధరణపరా
భూతఖండపరశుకుండలుండును
నజాండకరండపిచండిలయశఃపూర
కర్పూరహారుండును సరస్వతీమనోభండారచౌర్యకారుండును
సమరసమయసముజ్జృంభితజంభారిదోస్స్తంభసముత్తరభీత
దంభోళి
ధారావిదారితమహాభీలశైలాళివిసాలరవకోలాహలలీలాహళ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fta0rxyx09zffexunli5odoo76362gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218601</id>
    <revision>
      <id>571327</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము హళికాసమారంభ సుభగంభావుర గంభీర విజయభేరీ భయంకర భాంకారసంశరసముట్టంకితదిగ్విటం కుండును, వు దతర సురక్షోభ కరమదోన్మత్తదతోన్నతరతోవలో 2వతోదవిచక్షణా క్షీణ న...'</comment>
      <origin>571327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="mcwslaggjkf0kaw1bok6ovgqx13ro9r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
హళికాసమారంభ సుభగంభావుర గంభీర విజయభేరీ భయంకర
భాంకారసంశరసముట్టంకితదిగ్విటం కుండును, వు దతర సురక్షోభ
కరమదోన్మత్తదతోన్నతరతోవలో 2వతోదవిచక్షణా క్షీణ నృ
హర్యక్షరూక్ష వీక్షణోద్భవదాశుశుక్షణిమక్షణసముణ్ణి ప్త కీలాకరా
భావిచ్ఛిన్నాచ్ఛచ్ఛాయాచ్ఛటాపటిమ ఘటన పటు ప్రతాపవైభ
వుండును, నుభయరగండ, గండభేరుండాది బిరుదామందసందీపిత
ప్రాభవుండును, నసాధారణ మేథావధీరిత వేధో మేధోవబోధ
నిర్ని రోధమధుర మధుర సావధీరణ సమగ్ర శాస్త్రధన సుధీజన
గృహద్వార నిర్నిద్రభ ద్రవారణ ఘటానిక టకటకటాహతట పతద
నూన దానాంభోఝరీపరిమళ పరిలుబ్ధలబ్ధమోద మేదుర భృంగీ
తరంగితభంగీ ప్రసంగత ప్రసంగాంగీకృత నిరంతర దిగంతర
విశ్రాంతవిశ్రాణనజయానకుండును, గుళికసుతకులజలధి జైవాతృ
ఈంకును, నానావిధఖానాధిక సేవాంబునిధానానుపమానాహవమా..
నానుపమితా మోఘ వై ఖరీ పరీతబరీదన పాద సప్తాంగహరణుండును
భోజరాజవంశసంభవుండును, లక్షాంబా గర్భపావనుండును, బరమ
భాగవతసంభావనుండును, నోబభూపాలపు త్ప్రవరుండును, గడి
దుర్గ స్థాపనాచార్యుండును, సత్యభాషాహరిశ్చంద్రుండును, నగు
నృసింహతీంద్రుం డొక్కనాఁడు రుచిర రుచి శుచితా విశేష
దూషితోషర్బుధులు బుధులు, సరస్వతీవ్రవాహసంతతవిహారమహా
కవులు కవు, లజిహ్మజిహ్వారంగ నృత్యదుత్తుంగ గైర్వాణ వాణీ
ప్రాకృత శౌర్య సేన్యప భంశ పైశాచికమాగధులు మాగధులు,
నటనజితమహానటులునటులు, వరయావన సౌందర్యవసతులు సతులు,
నయవినయ సౌజన్యులు రాజస్యులు, అవధీరిత సుర రాజమంత్రులు
మంత్రులు, ప్రబలబలోద్భటులు భటులు, పురోహితులు, హితులు
పౌరాణికులు, వైణికులు, గాయకులు, గణకులు నాదిగాఁ గల
నిఖిల నియోగిజనంబులు బలసి కొలువ మణిమయాస్థాన మధ్య
భద్రాసనంబున సుధర్మాసీనుండగుతునాసీరు చందంబున నందంబు
గాఁ గొలువుండి యప్పుడు n Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mcwslaggjkf0kaw1bok6ovgqx13ro9r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571372</id>
      <parentid>571327</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571372</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3860" sha1="ghc68hx34fh68x6okq4ucxg0kp9kr6t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;హళికాసమారంభసుభగంభావుగంభీరవిజయభేరీభయంకర
భాంకారసంకలసముట్టంకితదిగ్విటకుండును నక్షుద్రతరసురక్షోభ
కరమదోన్మత్తదక్షోన్నతరక్షోవక్షో౽వక్షోదవిచక్షణాక్షీణనృ
హర్యక్షరూక్షవీక్షణీభవదాశుశుక్షణిక్షణసముత్క్షిప్తకీలాకరా
ళావిచ్ఛిన్నాచ్ఛచ్ఛాయాచ్ఛటాపటిమఘటనచటులప్రతాపవైభ
వుండును నుభయగండగండభేరుండాదిబిరుదామందసందీపిత
ప్రాభవుండును నసాధారణమేధావిదారితవేధోమేధోపబోధ
నిర్నిరోధమధురమధురసావధీరణసమగ్రవాగ్గ్రధనధనసుధీజన
గృహద్వారనిర్నిద్రభద్రవారణఘటావికటకటకటాహతటపతద
నూనదానాంభోఝరీపరిమళపరిలబ్ధిలుబ్ధలబ్ధామోదమేదురభృంగీ
తరంగితభంగీప్రసంగతప్రసంగాంగీకృతనిరంతరదిగంతర
విశ్రాంతవిశ్రాణనజయానకుండును గుశికసుతకులజలధిజైవాతృ
కుండును నానావిధఖానాధికసేనాంబువిధానానుపమానాహవమా
నానుపమితామోఘవైఖరీపరీతబరీదసపాదసప్తాంగహరణుండును భోజరాజవంశసంభవుండును లక్కాంబాగర్భపావనుండును బరమ
భాగవతసంభావనుండును నోబభూపాలపుత్త్రవరుండును గడి
దుర్గస్థాపనాచార్యుండును సత్యభాషాహరిశ్చంద్రుండును నగు నృసింహక్షితీంత్రుం డొక్కనాఁడు రుచిరరుచిశుచితావిశేష
దూషితోషర్బుధులు బుధులు సరస్వతీప్రవాహసంతతవిహరమాణమహా
కవులు కవు లజిహ్మజిహ్వారంగనృత్యదుత్తుంగగైర్వాణవాణీ
ప్రాకృతశౌరసేన్యపభ్రంశపైశాచికామాగధులు మాగధులు
నటనజితమహానటులు వరయౌవనసౌందర్యవసతులు సతులు
నయవినయసౌజన్యులు రాజన్యులు అవధీరితసురరాజమంత్రులు
మంత్రులు ప్రబలబలోద్భటులు భటులు పురోహితులు హితులు
పౌరాణికులు వైణికులు గాయకులు గణికులు నాదిగాఁ గల
నిఖిలనియోగిజనంబులు బలసి కొలువ మణిమయాస్థానమధ్య
భద్రాసనంబున సుధర్మాసీనుం డగుశునాసీరుచందంబున నందంబు
గాఁ గొలువుండి యప్పుడు.&lt;/poem&gt;|ref=12}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ghc68hx34fh68x6okq4ucxg0kp9kr6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218602</id>
    <revision>
      <id>571328</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము సీ, శత లేఖనీ పద్య సంధానధౌ రేయు ఘటి కాశతగ్రంథకరణధుర్యు నాశు ప్రబంధబంధాభిజ్ఞు నోష్ఠ్యని రోష్ఠ్యజ్ఞ నచలజి హె్వూ_క్తినిపుణుఁ దత్సమభాషావితానజ్ఞు బహుపద...'</comment>
      <origin>571328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2332" sha1="teasz84bz85rp907viylqun2a7vpdly" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సీ, శత లేఖనీ పద్య సంధానధౌ రేయు
ఘటి కాశతగ్రంథకరణధుర్యు
నాశు ప్రబంధబంధాభిజ్ఞు నోష్ఠ్యని
రోష్ఠ్యజ్ఞ నచలజి హె్వూ_క్తినిపుణుఁ
దత్సమభాషావితానజ్ఞు బహుపద్య
సాధిత వ్యస్తాక్ష రీధురీణు
నేక సంధోదిత శ్లోక భాషాశృత్య
చతురునోష్ఠ్యనిరోష్ఠ్య సంకరజ్ఞు
తే, నమితయను కాశునిధిఁ బ్రబంధాంఠ సింగ
రాజసుతతిమ్మరాజపుత్ర ప్రసిద్ధ
సరస వేంకటరాయభూషణసుపుత్రు
నను బుధవి ధేయు శుభమూర్తినామ ధేయు,
క. కనుఁగొని దయామరందము
కనుదమ్ముల వెడల నుచిత గౌరవలీలా
ఘనతరగభీర భాషల
ననియెన్న రసింహుఁ డభినవానందముతో,
సీ, బాణు వేగంబురు, భవభూతి సుకుమార
తయు, మాఘు శైత్యంబు, దండిసమత,
యలమయూరుసువర్ణకలన, చోరునియర్థ
సంగ్రహమ్ము, మురారిశయ్య నేర్పు,
సోము.ప్రసాదంబు, సోమయాజుల నియ
మంబు, భాస్కరునిసన్మార్గఘటన,
శ్రీనాథునిపదప్రసిద్ధధా రాశుద్ధి,
యరు రేశ్వరునిసహస్రముఖదృష్టి,
గాన ననేకవదన
సదనసంచార భేదంబు గడలుపటిచి
భారతీదేవి నీజిహ్వఁ బాదుకొనియె
మూర్తికవిచంద్ర విఖ్యాతకీర్తిస్తాంధ్ర !!
-C-0. Jangamwadi Neath Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>teasz84bz85rp907viylqun2a7vpdly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571373</id>
      <parentid>571328</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571373</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2637" sha1="63jzdqyh7bbee15q5fl32g56s8brcd9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శతలేఖినీపద్యసంధానధౌరేయు
                    ఘటికాశతగ్రంథకరణధుర్యు
నాశుప్రబంధబంధాభిజ్ఞు నోష్ఠ్యన
                    రోష్ఠ్యజ్ఞు నచలజిహ్వాక్తినిపుణుఁ
దత్సమభాషావితానజ్ఞు బహుపద్య
                    సాధితవ్యస్తాక్షరీధురీణు
నేకసంధోచితశ్లోకభాషాకృత్య
                    చతురు నోష్ఠ్యనిరోష్ఠ్యసంకరజ్ఞు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నమితయమకాశుధీప్రబంధాంకసింగ
రాజసుతతిమ్మరాజపుత్త్రప్రసిద్ధ
నరసవేంకటరాయభూషణసుపుత్త్రు
నను బుధవిధేయు శుభమూర్తినామధేయు.&lt;/poem&gt;|ref=13}}  
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కనుఁగొని దయామరందము
కనుఁదమ్ములఁ గ్రమ్మ నుచితగౌరవలీలా
ఘనతరగభీరభాషల
ననియె న్నరసింహుఁ డభినవానందముతోన్.&lt;/poem&gt;|ref=14}}  
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బాణు వేగంబును, భవభూతి సుకుమార
                    తయు, మాఘు శైత్యంబు, దండి సమత,
యల మయూరు సువర్ణకలన, చోరుని యర్థ
                    సంగ్రహమ్ము, మురారి శయ్యనేర్పు,
సోము ప్రసాదంబు, సోమయాజుల నియ
                    మంబు, భాస్కరుని సన్మార్గఘటన,
శ్రీనాథుని పదప్రసిద్ధ ధారాశుద్ధి
                    యమరేశ్వరుని సహస్రముఖదృష్టి,&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నీక కల దటుగాన ననేకవదన
సదనసంచారఖేదంబు సడలుపఱిచి
భారతీదేవి నీ జిహ్వఁ బాదుకొనియె
మూర్తికవిచంద్ర విఖ్యాతకీర్తిసాంద్ర.&lt;/poem&gt;|ref=15}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>63jzdqyh7bbee15q5fl32g56s8brcd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218603</id>
    <revision>
      <id>571329</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఉ. కావున నీయుదగ్రమతి గౌరవయోగ్యనిరూపణంబుగా నీ వొనరింపఁబూనిన యశమహాకవి వాఙ్మ యోప కా రావహ మైనకావ్యము మదంకితమై వెలయంగఁ జేయు ము ర్వీవలయప్రసిద్ధబుధ విన్మ...'</comment>
      <origin>571329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2469" sha1="hnm99xrqn65nj3xjrcpju6faic04m30" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఉ. కావున నీయుదగ్రమతి గౌరవయోగ్యనిరూపణంబుగా
నీ వొనరింపఁబూనిన యశమహాకవి వాఙ్మ యోప కా
రావహ మైనకావ్యము మదంకితమై వెలయంగఁ జేయు ము
ర్వీవలయప్రసిద్ధబుధ విన్మయ దానధురంధరఁ బుXE.
వ. అని సబహుమానంబుగాఁ గర్పూరతాఁబూఁ జాఁ బూనదాంబరా
భరణచ్ఛత్రచాన రాందోళి కాచతురంతయానా గ్రహారాది ప్రదా
నంబులు బహూకరించుటయ నేను నానందకందళిత తరంగితాంత
రంగుండ నై .
ప్రస్తావిక
సీ. నిజరూపమునకు వన్నియఁ దెచ్చు వేజొక్క
ద ధ్వని హీరకళిక లమర
ఛాయాంత రాలక్ష్యసహజ తేజము లై న
లక్షణా వై దూర్యలకు లలర
రతులతోఁ దులఁదూఁగు రసవిశేషములనిఁ
దనరి గారుత్మతములు బెజయ
గురుసువర్ణ గుణైకగుంభితస్థితిఁ దాల్చు
నాయకనాయకోన్నతులు సెలఁగ
తే, నిల నలంకారనికరంబు లిరువుకొలిపి
కమలభవ గేహినీపరిష్కరణకరణ
యోగ్యములుగా నొనర్చిన భాగ్యనిధుల
భామహాదుల ననిశంబు ప్రస్తుతించి,
శ. వారిప్రసాదమున నలం,
కారము, ధ్వని, లక్షణాధి కార ర సాలం
శారము నొనర్తు నాంధ్రవ,
చోరచనఁజమతియాభిశోభితమతి వై.
అలంకారశాస్త్రప్రమేయము
తే, అసదృశరసప్రధానశబ్దార్థములును,
రీతులును, వృత్తులు, నలంకృతులు iga too, Gangotri
ი&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnm99xrqn65nj3xjrcpju6faic04m30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571375</id>
      <parentid>571329</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571375</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2821" sha1="hro5shthajngwzmvnjpzehg1125go81" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;కావున నీయుదగ్ర మతిగౌరవయోగ్యనిరూపణంబుగా
నీ నొనరింపఁ బూనిన యనేకమహాకవివాఙ్మోపకా
రావహ మైనకావ్యము మదంకితమై వెలయంగఁజేయు ము
ర్వీవలయప్రసిద్ధబుధవిస్మయదానధురంధరంబుగన్.&lt;/poem&gt;|ref=16}}  
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని సబహుమానంబుగాఁ గర్పూరతాంబూలజాంబూనదాంబరా
భరణచ్ఛత్రచామరాందోళికాచతురంతయానాగ్రహారాదిప్రదా
నంబుల బహూకరించుటయు నేను నానందకందళితతరంగితాంత
రంగుండనై.&lt;/poem&gt;|ref=17}}  
{{p|ac|fwb}}గ్రంథప్రస్తావిక&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నిజరూపమునకు వన్నియ దెచ్చు వేఱొక్క
                    బెళుకొందు ధ్వని హీరకళిక లమర
ఛాయాంతరాలక్ష్యసహజతేజము లైన
                    లక్షణవైదూర్యలక్ష లలర
రతులతోఁ దులఁదూగు రమణీయరసవిశే
                    షములను గారుత్మతములు మెఱయ
గురుసువర్ణగుణైకగుంభితస్థితిఁ దాల్చు
                    నాయకనాయకోన్నతులు సెలఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిల నలంకారనికరంబు లిరవుకొలిపి
కమలభవగేహినీపరిష్కరణకరణ
యోగ్యములుగా నొనర్చినభాగ్యనిధుల
భామహాదుల ననిశంబు ప్రస్తుతించి.&lt;/poem&gt;|ref=18}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వారిప్రసాదమున నలం
కారము ధ్వని లక్షణాధికారరసాలం
కారము నొనర్చు నాంధ్రవ
చోరచనచమత్క్రియాభిశోభితమతినై.&lt;/poem&gt;|ref=19}}
{{p|ac|fwb}}అలంకారశాస్త్రప్రమేయము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt; అసదృశరసప్రధానశబ్దార్థములును
రీతులును వృత్తులును నలంకృతులు గుణము&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hro5shthajngwzmvnjpzehg1125go81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218604</id>
    <revision>
      <id>571330</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము లాది యగులక్షణంబుల నలరుఁ గావ్య ౨0 సరణి యందు రలంకారసారవిదులు, క, ఈ కావ్యలక్షణంబు నేకులు దొల్లింటి పెద్ద లేర్పఱిచిన ను శ్లోక నృపచరితనుతి దీ మోక్షాకలనయు...'</comment>
      <origin>571330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2381" sha1="kjiqzkf4xdop8jmoi91h0wfhovxtq65" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
లాది యగులక్షణంబుల నలరుఁ
గావ్య
౨0
సరణి యందు రలంకారసారవిదులు,
క, ఈ కావ్యలక్షణంబు
నేకులు దొల్లింటి పెద్ద లేర్పఱిచిన ను
శ్లోక నృపచరితనుతి దీ
మోక్షాకలనయు నభినవాంధ్రకవితయు నగుటr.
_9.3
ప. ఏతత్ప్రబంధబంధురావ్యాజ కావ్యాలాస లక్షణ కృతక్షణ ప్రసంగ
సంగ్రహణ నిర్వహణకృత్యంబుగ సత్యంబు నత్యంతకృతావ
క. బంధురతర ప్ర్రబఁధుల
బంధముల శనంతకీర్తిభాగ్యప్రదధౌ
రంధర్యగ్రంథిలము ప
సుంధర ననవద్వరమణసుగుణ_స్తవముల్.
సీ, రామాయణాదిః గ్రంథంబు లనవద్య
నేతృవర్ణనల వన్నియకు నెక్కె
వై శేషి కాదినానాశాస్త్రము ములు శివ
ప్రతిపాదనమున సన్నుతి వహించె
సంధ్యాదిమంత్రము ల్శశ్వదీశ్వరనామ
జపసాధనతననశ్వరము లయ్యెల
లకు లొండొంటికిఁ బ్రామిక్కులును బర
బ్రహ్మగోచరములై ప్రణుతిఁ గాంచె
తే నానినఁ గావ్యం బమేయనాయక వికస్వ
రస్వరూపనిరూపణ భాజి యగుట
వేఱ వివరింప నేల బంగారమునకుఁ
జటుల సౌరభ్యలహరి యబ్బుటయ కాదె!
శా, వేదంబుల్ నృపశాననంబులు; సుహృద్విజ్ఞాపనంబు లుర్పా
ణాదిగ్రంథము; లంగనా జన విలాసాలాపలీలాసమ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
93&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kjiqzkf4xdop8jmoi91h0wfhovxtq65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571381</id>
      <parentid>571330</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571381</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2668" sha1="8pc90zacbpqqhn1sk6pypxy506kjczd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;లాది యగులక్షణంబుల నలరుఁ గావ్య
సరణియందు రలంకారసారవిదులు.&lt;/poem&gt;|ref=20}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈకావ్యలక్షణంబు ల
నేకులు దొల్లింటిపెద్ద లేర్పఱిచిన సు
శ్లోకనృపచరితనుతి దీ
క్షాకలనయు నభినవాంధ్రకవితము నగుటన్.&lt;/poem&gt;|ref=21}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఏతత్ప్రబంధబధురావ్యాజకావ్యాలాపలక్షణకృతక్షణప్రసంగ
సంగ్రహణనిర్వహణకృత్యంబున నిత్యంబు నత్యంతకృతావ
సరుండనై.&lt;/poem&gt;|ref=22}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బంధురతరప్రబంధుల
బంధముల కనంతకీర్తిభాగ్యప్రదధౌ
రంధర్యగ్రంథిలము వ
సుంధర ననవద్యరమణసుగుణస్తనముల్.&lt;/poem&gt;|ref=23}}  
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రామాయణాదికగ్రంథంబు లనవద్య
                    నేతృవర్ణనల వన్నియకు నెక్కె
వైశేషికాదినానాశాస్త్రములు శివ
                    ప్రతిపాదనమున సన్నుతి వహించె
సంధ్యాదిమంత్రము ల్శశ్వదీశ్వరనామ
                    జపసాధనత ననశ్వరము లయ్యెఁ
బలుకు లొండొంటికిఁ బ్రామిన్కులును బర
                    బ్రహ్మగోచరముల ప్రణుతిఁ గాంచె&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt; ననినఁ గావ్యం బమేయనాయకవికస్వ
రస్వరూపనిరూపణభ్రాజి యగుట
నేర వివరింప నేల బంగారమునకుఁ
జటులసౌరభ్యలహరి యబ్బుటయు కాదె.&lt;/poem&gt;|ref=24}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;వేదంబుల్ నృపశాసనంబులు సుహృద్విజ్ఞాపనంబు ల్పురా
ణాదిగ్రంథము లంగనాజనవిలాసాలాపలీలాసమ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8pc90zacbpqqhn1sk6pypxy506kjczd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218605</id>
    <revision>
      <id>571331</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ప్రాదుర్భావము కావ్యములు కర్తవ్యోప దేశక్రియా వాద ప్రక్రియ నెన్నఁ; గావ్యమహిమ ల్వర్ణింపఁగా శక్యమే? అగి మ. పరమజ్ఞానల తాలవాలము; జగత్ప్ర ఖ్యాతి విఖ్యాతసా...'</comment>
      <origin>571331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="03qddzrrx9jpd8hk5uqnvae5rm3dg1c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ప్రాదుర్భావము కావ్యములు కర్తవ్యోప దేశక్రియా
వాద ప్రక్రియ నెన్నఁ; గావ్యమహిమ ల్వర్ణింపఁగా శక్యమే? అగి
మ. పరమజ్ఞానల తాలవాలము; జగత్ప్ర ఖ్యాతి విఖ్యాతసా
గర చంద్రోదయ; మిష్టసంఘటన రేఖా దివ్యధేనూ త్తమం;
బురుకార్పణ్యదళాని శాదినముఖం; బుద్వేలనిర్వాణ భ
వ్యరసాస్వాదర సాయనం; బనినఁ గావ్యం బెన్న సామాన్యమే! k
శ. కావున సేవంవిధసుగు
ణావాసం బైన కావ్య మలరును నవర
త్నా వేలహారపల్లిక
కై వడి ననవద్యనాయకభ్రాజితమై,
ఆ
మ. అని యూహించి మదీయసంఘటిత కావ్యాలం యాసంగ్రహం
బనఘం బై వెలుఁగొందకున్నె రవివంశాధీశ్వరుం డౌ నృసిం
హనృపాలాగ్రణికీ ర్తి వర్ణనము చే; నాళాంతవిశ్రాంత పా
వసమాఁ గావున నందు నాయగమహావంశంబు వర్ణించెదన్
కృతిపతి వంశావతారిక
సీ. శ్రీమించు పద్మినీ భామామణి కినుండు
నిరతసంసార వార్నిథికిఁ జరణి
త్రిజగతీసజ్జన శ్రేణికి మిత్రుండు
బహుతమో పనికి విభావసుండు
సమదమం దేహ దేహములకుఁ దపనుండు
చతు రాగమార్గ సంతతికి సవిత
సకలచోరపరంపరకు సహస్రకరుండు
వినతలో కవితానమునకు ద్యుమణి
తే, హరిహరవిరించి ముఖ దేవ తాను భావ
ఘనతరస్వర్ణ రాసు లొక్కటియ కాఁగఁ
గరఁగికూర్చినయపరంజికడ్డి యనఁగ
సూర్యుఁడిరవొందుఁ దేశ్లోని వారు కడుగుచు Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03qddzrrx9jpd8hk5uqnvae5rm3dg1c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571384</id>
      <parentid>571331</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2963" sha1="5kvmy3jnv59ar8dhy903xu4zuatqk7x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ప్రాదుర్బావము లౌర కావ్యములు కర్తవ్యోపదేశక్రియా
వాదప్రక్రియ లెన్నఁ గావ్యమహిమ ల్వర్ణింపఁగా శక్యమే.&lt;/poem&gt;|ref=25}}  
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;పరమజ్ఞానలతాలవాలము జగత్ప్రఖ్యాతవిఖ్యాతసా
గరచంద్రోదయ మిష్టసంఘటనరేఖాదివ్యధేనూత్తమం
బురుకార్పణ్యదశానిశాదినముఖం బుద్వేలనిర్వాణభ
వ్యరసాస్వాదరసాయనం బనినఁ గావ్యం బెన్న సామాన్యమే.&lt;/poem&gt;|ref=26}}  
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కావున నేవంవిధసుగు
ణావాసం బైన కావ్య మలరును నవర
త్నావేలహారవల్లిక
కైవడి ననవద్యనాయకభ్రాజితమై.&lt;/poem&gt;|ref=27}}  
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అని యూహించి మదీయసంఘటిత కావ్యాలంకారసంగ్రహం
బనఘంబై వెలుఁ గొందకున్నె రవివంశాధీశ్వరుండౌ నృసిం
హనృపాలాగ్రణికీర్తివర్ణనముచే నాశాంతవిశ్రాంతపా
వనమౌఁ గావున నందు నాయకమహావంశంబు వర్ణించెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=28}}
{{p|ac|fwb}}కృతిపతి వంశావతారిక&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీమించు పద్మినీభామామణి కినుండు
                    నిరతసంసారవార్నిధికిఁ దరణి
త్రిజగతీసజ్జనశ్రేణికి మిత్త్రుండు
                    బహుమతోవనికి విభావసుండు
సమదమందేహదేహములకుఁ దపనుండు
                    చతురాగమార్థసంతతికి సవిత
సకలచోరపరంపరకు సహస్రకరుండు
                    వినతలోకవితానమునకు ద్యుమణి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;హరిహరవిరించిముఖదేవతానుభావ
ఘనతస్వర్ణకారు లొక్కటియ కాఁగఁ
గరఁగి కూర్చిన యపరంజికడ్డి యనఁగ
సూర్యుఁ డిరవొందుఁ దేజో౽నివార్యుఁ డగుచు. &lt;/poem&gt;|ref=29}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5kvmy3jnv59ar8dhy903xu4zuatqk7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218606</id>
    <revision>
      <id>571332</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8 కావ్యాలంకార సంగ్రహము క. అతనికి వైవస్వతమను వతనికి నితాడ్వాకునృపతి యతనికిఁ గు క్షితిపతి యతఁడు వికుక్షిం బ్రతాపఖనిఁ గనియె నతఁడు బాణునిఁ గనియె. సీ, ఆవరణ్యుఁడతని కాయనముఁడు వ...'</comment>
      <origin>571332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2726" sha1="ivaeu4cvufdy6jq71uxgk9k17umwiuy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
క. అతనికి వైవస్వతమను
వతనికి నితాడ్వాకునృపతి యతనికిఁ గు
క్షితిపతి యతఁడు వికుక్షిం
బ్రతాపఖనిఁ గనియె నతఁడు బాణునిఁ గనియె.
సీ, ఆవరణ్యుఁడతని కాయనముఁడు వృధుఁ గాంచెఁ
బృథుఁడు త్రిశంకుధాత్రీంద్రుఁగనియె
నతనికి దుంథుమారాభిఖ్యుఁ డతనికి
మాంధాత యతఁడు సుసంధిఁ గాంచె
నతనికి ధ్రువసంధి యతనికి భరతుఁ
డాధన్యున శసితుఁ డాతనికి సగరుఁ
డనికి సమంజుఁ డతఁ డంశుమంతుని
గదిలీపుఁ డాతనినుపుత్తు
తే, డతఁడు గాంచె భగీరధు నాత్మవంశ
పావనుని నాతనికిఁ గకుత్థావ నీశుఁ
డతఁడు రఘుఁ గాంచెఁ గనియె నాక్షి తిత్త లైక
పతిసునాభాగు నతఁడు నాభాగుగాంచె.
చ. అతనికి నంబరీషుఁ డయుతాయువు తత్సుతుఁ డవ్వనుంధరా
పతి గనియె న్మహాత్ము ఋతువర్లు నతండును సత్యకాము
నా
30
ჰი
తత బలుఁ గాంచె నాతఁడు సుదాసునిఁ గాంచెఁ దదీయుఁ డ స్తికుం
డతనికి మూలకుం డతని కాశతసంఖ్యరథుండు వెండియు&quot;, 3_°
క. ఘనుఁ డతఁ డైలబి లేంద్రునిఁ
సీ.
గనియెం బృథుధర్మవిభునిఁ గనియె నతఁ డతం
డను విశ్వమహునిఁ గనియెం
గనియె స్ఖట్వాంగు నతఁడు గాంభీర్యనిధిగా '
ఛవ్యు తఁడు దీర్ఘ బాహునిఁగనియె నా
دلو
తఁడుగాంచె రఘువు నాతనికిఁగలిగెఁ
బురుషాదుఁ డతనికిఁ బొడమెఁ గల్మాషపా
ACCO Jangam శత్సుత్యుడు శంఖనుఁడు సుదర్శ
ద్యుడు
33&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ivaeu4cvufdy6jq71uxgk9k17umwiuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571385</id>
      <parentid>571332</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3066" sha1="o0yrfnz4zdi7938mmf8mojhdp6szsbf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతనికి వైవస్వతమను
వతనికి నిక్ష్వాకునృపతి యతనికిఁ గుక్షి
క్షితిపతి యతఁడు వికుక్షిం
బ్రతాపఖనిఁ గనియె నతఁడు బాణునిఁ గనియెన్.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అనరణ్యుఁ డతని కాయ నఘుఁడు పృథుఁ గాంచెఁ
                    బృథుఁడు త్రిశంకుధాత్రీంద్రు గనియె
నతనికి దుంధుమారాభిఖ్యుఁ డతనికి
                    మాంధాత యతఁడు సుసంధిఁ గాంచె
నతనికి ధ్రువసంధి యతనికి భరతుఁ డా
                    ధన్యున కసితుఁ డాతనికి సగరుఁ
డతనికి నసమంజుఁ డతఁ డంశుమంతునిఁ
                    దిలీపుఁ డాతని సుపుత్త్రుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;డతఁడు గాంచె భగీరథు నాత్మవంశ, పావనుని నాతనికిఁ గకుత్స్థావనీశుఁ
డతఁ డురముఁ గాంచెఁ గనియె నాక్షితితలైక, పతి సునాభాగు నతఁడు నాభాగు గాంచె. &lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అతనికి నంబరీషుఁ డయుతాయువు తత్సుతుఁ డవ్వసుంధరా
పతి గనియ న్మహాత్ము ఋతుపర్ణు నతండును సత్యకాము నా
తత బలుఁగాంచె నాతఁడు సుదాసునిఁ గాంచెఁ దదీయుఁ డస్తికుం
డతనికి మూలకుం డతని కాశితసంఖ్యరథుండు వెండియున్.&lt;/poem&gt;|ref=32}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఘనుఁ డతఁ డైలబిలేంద్రుని
గనియెం బృథుధర్మవిభునిఁ గనియె నతఁ డతం
డును విశ్వమహునిఁ గనియెం
గనియె నఖట్వాంగు నతఁడు గాంభీర్యనిధిన్.&lt;/poem&gt;|ref=33}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;భవ్యుఁ డాతఁడు దీర్ఘబాహునిఁ గనియె నా
                    తఁడు గాంచె రఘువు నాతనికిఁ గలిగెఁ
బురుషాదుఁ డతనికిఁ బొడమెఁ గల్మాషపా
                    దుఁడు తత్సుతుఁడు శంఖనుఁడు సుదర్శ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0yrfnz4zdi7938mmf8mojhdp6szsbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218607</id>
    <revision>
      <id>571333</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము నుఁడు దత్తనూజుఁ డాతఁడు గాంచె నగ్నివ ర్ణమహీశు నతఁడు శీఘ్రగునిఁబడ సె నతనికి మరుఁడు దదాత్మిజుఁడు శుకుఁ డా తని కంబరీషుఁ దాతనికి నహుషుఁ తేడతనికి యయాతి న...'</comment>
      <origin>571333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2553" sha1="h9ii9o38fuakrpcmvq35vog87heh339" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నుఁడు దత్తనూజుఁ డాతఁడు గాంచె నగ్నివ
ర్ణమహీశు నతఁడు శీఘ్రగునిఁబడ సె
నతనికి మరుఁడు దదాత్మిజుఁడు శుకుఁ డా
తని కంబరీషుఁ దాతనికి నహుషుఁ
తేడతనికి యయాతి నాభాగుఁ డతనికతని
కజుఁడు దశరథుఁ డతనికి నతనికొదవె
రామభద్రుఁడు దద్వంశ రత్నమయ్యె
సొరిది గలి వేళఁ గరికాల చోళవిభుఁడు.
సీ. ఏరాజు వివిధపుష్పా రాధనమున గం
నేరాజు
గాధరు తలమీఁది కొంచు మానె
దిన్యాన్న సారార్పణంబున
శితికంఠుమెడ నున్న చేఁదు నూనె
నేరాజురత్నో సహా రానుభవభూతి
రుద్ర మండరోఁత మానె
నేరాజు కాంచనాగా రారచన కేళి
భవునకు గిరు లెక్కు పాటు నూనె
తే. జలధి రిఁ గా వేరి జనులు నూడ
కుండ నాచ్ఛాదన మొనర్చునొఱపు 'మెజియ
శుభయతటములఁదరుప ఙ్కులుని చెనేనృ
పాలుఁ డతఁడొప్పుఁ గరికాల చోళవిభుఁడు.
చ, అతఁడు మహాదిగంత విజయం బొనరించి సురాద్రి యవ్వలం
దతనిజని నలాంఛన మొనర్చుటకై గిరిరాజుఁ ద్రిప్ప న
ప్రతిమతదీయదోర్యుగభరభమి తాచలశృంగ సంగ తా
మితజవరూఢి నేఁడును భ్రమించుఁ దదగ్రగతగ్రహావళుల్.
ఠే శ్రీలఁ జెలువొందు నాకరికాలచోళ
కుంభినీనాథుకులమున సంభవించె
బు గలుగు రీతి
ఘనఖనిషోణి రత్నంబు
సురరాజు సోచి
రా on Digitized by eGangotri
3
၀၀
38
32&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9ii9o38fuakrpcmvq35vog87heh339</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571386</id>
      <parentid>571333</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T04:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="82impol9kkan6j60j9vg52ixme2s6ui" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నుఁడు దత్తనూజుఁ డాతఁడు గాంచె నగ్నిప
                    ర్ణమహీశు నతఁడు శీఘ్రగునిఁ బడసె
నతనికి మరుఁడు దదాత్మజుఁడు శుకుఁ డా
                    తని కంబరీషుఁ డాతనికి నహుషుఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;డతనికి యయాతి నాబాగుఁ డతని కతని
కజుండు దశరథుఁ డతనికి నతని కొదవె
రామభద్రుఁడు దద్వంశరత్న మయ్యె
సొరిది గలివేళఁ గలికాలచోళవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=34}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఏరాజు వివిధపుష్పారాధనమున గం
                    గాధరునితలమీఁది కౌచు మానె
నేరాజు దివ్యాన్నసారార్పణంబున
                    శితికంఠు మెడ నున్న చేఁదు మానె
నేరాజురత్నోపహారానుభవభూతి
                    రుద్రునెమ్ములదండరోఁతి మానె
నేరాజుకాంతనాగారారచనకేళి
                    భవునకు గిరు లెక్కుపాటు మానె&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జలధి దేవేరిఁ గావేరి జనులు సూడ
కుండ నాచ్ఛాదన మొనర్చునొఱపు మెఱయ
నుభయతటములఁ దరుపఙ్క్తు లునిచె నేనృ
పాలుఁ డతఁ డొప్పుఁ గలికాలచోళవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=35}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అతఁడు మహాదిగంతవిజయం బొనరించి సురాద్రియౌల ను
న్నతనిజమీనలాంఛన మొనర్చుటకై గిరిరాజుఁ ద్రిప్ప న
ప్రతిమతదీయదోర్యుగభరభ్రమితాచలశృంగసంగతా
మితజనరూఢి నేఁడును భ్రమించుఁ దదగ్రగతిన్ గ్రహావళుల్.&lt;/poem&gt;|ref=36}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీలఁ జెలువొందు నాకలికాలచోళ
కుంభినినాథుకులమున సంభవించె
ఘనఖనిక్షోణిరత్నంబు గలుగురీతి
భోగసౌభాగ్యసురరాజు పోచిరాజు.&lt;/poem&gt;|ref=37}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>82impol9kkan6j60j9vg52ixme2s6ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218608</id>
    <revision>
      <id>571335</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము సీ, తనకీర్తికజరవాహిని యీడుగామికి నమ్మహానదితోడియమున సాక్షి తనప్రతాపస్ఫూర్తి కిను వేఁడి సరిగామి కతనిబింబము దూఱునరులు సాట తన ధైర్యమహిమకుఁ గనకాద్రి...'</comment>
      <origin>571335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2344" sha1="k733mdeegkius6c28i3l7zdjbc7m3yb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సీ, తనకీర్తికజరవాహిని యీడుగామికి
నమ్మహానదితోడియమున సాక్షి
తనప్రతాపస్ఫూర్తి కిను వేఁడి సరిగామి
కతనిబింబము దూఱునరులు సాట
తన ధైర్యమహిమకుఁ గనకాద్రి ప్రతిగామి
చటఁ గావున్న గోత్రారి సాక్షి
తన కాంతికి మృగాంకుఁ డెనగామి కతనితో
సరిపొత్తు మనుకర్మసాక్షి సాక్షి
తే, గాఁగ విలసిల్లుననుపమ త్ప్రధర్మ
పరత నృవప
కితఁ డొజ్జబంతి యనఁగ
రాజమృగరాజు వైభవరాజ రాజు
భూరి సౌందర్యరతిరాజు పోచిరాజు,
క, ఆపోచిరాజవంశను
ధాపారావారమునకుఁ దారాపతి యై
యే పొందుఁ దిరుమలక్షో
ణీపాలుఁ డనంతకీర్తినిత్యో
Sex
సీ, రక్షించినాఁడు హిరణ్య ధారావృష్టి
జతు రార్థిసంఘాతచాతకముల
శిక్షించినాఁ డుగ్రకాజేయపవిధారం
బ్రతిపక్ష గిరిలక్ష పక్ష గరిమ
వీక్షించినాఁడు సద్విభ నావహవివాహ
సదనంబుఁ గదనంబు సరియకాఁగఁ
బ్రోక్షించినాఁడు సంపూర్ణదయాధార
వితతాపదాతపావృతులమీఁద
తే, నతఁడు రాజన్యమాత్రుఁడె యవధిశిఖరి
చరమగహ్వరబంహిష్ఠ జరఠ తిమిర
పటల పాటనపటుమహా భాస్వరుండు.
రాజకుల
హేళి తిరుమలరాయమాళి.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
30°&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k733mdeegkius6c28i3l7zdjbc7m3yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571387</id>
      <parentid>571335</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2668" sha1="jpyi4hdjukp9r77ckntfkj3hl7y5ybx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనకీర్తికబరవాహిని యీడుగామికి
                    నమ్మహానదితోడియమున సాక్షి
తనప్రతాపస్ఫూర్తి కినువేఁడి సరిగామి
                    కతనిబింబము దూఱునరులు సాక్షి
తనధైర్యమహిమకుఁ గనకాద్రి ప్రతిగామి
                    కచటఁ గాఁపున్నగోత్రాల సాక్షి
తనకాంతికి మృగాంకుఁ డెనగామి కతనితో
                    సరిపొత్తు మనుకర్మసాక్షి సాక్షి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గాఁగ విలసిల్లు ననుపమక్షాత్త్రధర్మ
పరత నృపపఙ్క్తి కితఁ డోజబంతి యనఁగ
రాజమృగరాజు వైభవరాజరాజు
భూరిసౌందర్యరతిరాజు పోచిరాజు.&lt;/poem&gt;|ref= 38}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆపోచిరాజువంశసు
ధాపారావారమునకుఁ దారాపతియై
యే పొందుఁ దిరుమలక్షో
ణీపాలుఁ డనంతకీర్తినిత్యోజ్జ్వలుఁడై.&lt;/poem&gt;|ref=39}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రక్షించినాఁడు హిరణ్యధారావృష్టిఁ
                    జతురార్థిసంఘాతచాతకముల
శిక్షించినాఁ డుగ్రకౌక్షేయపవిధారఁ
                    బ్రతిపక్షగిరిలక్షపక్షగరిమ
వీక్షించినాఁడు సద్విభవావహవివాహ
                    సదనంబుఁ గదనంబు సరియకాఁగఁ
బ్రోక్షించినాఁడు సంపూర్ణదయాధార
                    వితతావదాతపావృతులమీఁద&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నతఁడు రాజన్యమాత్రుఁడు యపరశిఖరి
చరమగహ్వరబంహిష్టజరఠతిమిర
పటలపాటనపటుమహాభాస్వరుండు
రాజకులహేళి తిరుమలరాయమౌళి.&lt;/poem&gt;|ref=40}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jpyi4hdjukp9r77ckntfkj3hl7y5ybx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218609</id>
    <revision>
      <id>571336</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'క. ఆరాజశిఖామణికి కావ్యాలంకార సంగ్రహము ధీరాత్ములు తనయులైరి తిప్పవిభుఁడు గం భీరరణాంభోరాశి య పారకృపామూర్తి వల్లభ తిపతియున్. వ, అం దగ్రజుండు. సీ, తనజయధ్వజమారుతములు వై రికిరీ...'</comment>
      <origin>571336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2171" sha1="g5dfx3yxksk3yufyv3t5xswzcro9ho5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;క. ఆరాజశిఖామణికి
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ధీరాత్ములు తనయులైరి తిప్పవిభుఁడు గం
భీరరణాంభోరాశి య
పారకృపామూర్తి వల్లభ తిపతియున్.
వ, అం దగ్రజుండు.
సీ, తనజయధ్వజమారుతములు వై రికిరీట
ఖచితమణీదీప కళల మలుపఁ
దనశిలీముఖము లద్దతవిరోధిశిరోధి
జలజళోణితర సాసవము లానఁ
దన తేజము లరాతిధరణీశ మదవతీ
శబరి కానిబిడాంధ కార మడఁ ప
దన వాహినీ ప్రౌఢి దర్పితప్రతికూల
భూమిభృన్మద భేదమునఁ దలిర్చ
తే. రాజ మాంధాత యనఁ బొల్చురసికలోక
సతతసంరక్షణాస్తోక జాగరూక
నవనవానందహృల్లగ్న నందగోప
బాలకుం డై నతిప్పభూపాలకుండు,
తే. అతఁడు రామప్రభుని బా నెమాంబయందు
నౌబ శేంద్రునిల క్కాంబయందుఁ గనియె
జలజనయనుండు రుక్మిణీజాంబవతుల
యందుఁ బ్రద్యుమ్న సాంబుల నందినట్లు,
. వారలలోన ధురంధరుఁ
డై 'రామనృపాలుఁ డమరు సమరపురంధ్రీ
చారుకరగ్రహలీలా
కారణధారాగ్ర కుటిల కా షేయకుఁడై,
చ. హరిభజన ప్రవీణుఁ డగునాధరణీంద్రుఁడు బై చమాంబికం
బరిణయ మై తనూభవుల రాజ్ఞుల దిమ్మనృపాలు నో బభూ
Jah
03
ზი
ولا
క&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g5dfx3yxksk3yufyv3t5xswzcro9ho5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571390</id>
      <parentid>571336</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="0cbk7meiiobpcifrijny71038bs6z95" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈరాజశిఖామణికిన్
ధీరాత్ములు తనయు లైరి తిప్పువిభుఁడు గం
భీరరుణాంభోరాశి య
పారకృపమూర్తి వల్లభక్షితిపతియున్.&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అందగ్రజుండు.&lt;/poem&gt;|ref=42}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనజయధ్వజమారుతములు వైరికిరీట
                    ఖచితసన్మణిదీపకళల మలుపఁ
దనశిలీముఖము లుద్ధతవిరోధిశిరోధి
                    జలశోణితరసాసవము లానఁ
దనతేజము లరాతిధరణీశమదవతీ
                    కబరికానిబిడాంధకార మడఁప
దనవాహినీప్రౌఢిదర్పితప్రతికూల
                    భూమిభృన్మదభేదమునఁ దలిర్ప&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;రాజ మాంధాత యనఁ బొల్చు రసికలోక
సతతసంరక్షణాస్తోకజాగరూక
నవనవానందహృల్లగ్ననందగోప
బాలకుం డైనతిప్పభూపాలకుండు.&lt;/poem&gt;|ref=43}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆతడు రామప్రభుని బానెమాంబయందు
నౌబళేంద్రుని లక్కాంబయందుఁ గనియె
జలజనయనుండు రుక్తిణీజాంబవతుల
యందుఁ బ్రద్యుమ్న సాంబుల నందినట్లు.&lt;/poem&gt;|ref=44}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వారలలోన ధురంధరుఁ
డై రానునృపాలుఁ డమరు నమరపురంధ్రీ
చారుకరగ్రహలీలా
కారణదోరగ్రకుటిలకౌక్షేయకుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=45}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;హరిభజనప్రవీణుఁ డగునాధరణీంద్రుఁడు బైచమాంబికం
బరిణయమై తనూభవులఁ బ్రాజ్ఞులఁ దిమ్మనృపాలు నోబభూ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0cbk7meiiobpcifrijny71038bs6z95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218610</id>
    <revision>
      <id>571337</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము వరు వర దేంద్రుఁ దిప్పమహివల్ల భుఁ బా నెమరాజు వేంక టే శ్వరు నిలఁ జక్రవర్తి సదృశవథితాత్ములఁ గాంచె నార్వుర చ. అరయఁగ నమ్మహీవరుల కర్ర జుఁ డైతగు తిమ్మరాజు న...'</comment>
      <origin>571337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2618" sha1="lupdkttl5x4umy81gxg9eohn065i3tc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
వరు వర దేంద్రుఁ దిప్పమహివల్ల భుఁ బా నెమరాజు వేంక టే
శ్వరు నిలఁ జక్రవర్తి సదృశవథితాత్ములఁ గాంచె నార్వుర
చ. అరయఁగ నమ్మహీవరుల కర్ర జుఁ డైతగు తిమ్మరాజు ని
ర్భరతర ధాటి కాతురగ పాటన మూర్చిత యా ధరాతలో
దరికి నిరామయౌషధవిధానము నిర్జర వైద్యు
నరి గెడులీల సద్భుతసమగ్రరజోవజ మేఁగు నింగికి.
క. ధర నతఁడు రామనృపసో
దరి యగుకొండాంబయందుఁ దనయునిఁ గాంచెకో
సరనుతు నెఱ వేంకటవిభు
హరిసిరియండతనుఁ గన్నయాకృతి దోఁప.
ఠ. ఆ వేంకట భూపాలు మ
హావితరణమెన్నఁ జిత్రమర్థులకు నతం
డేవేళనొసఁగ నేర్చియు
నావలయాచకుల లేమియాపాదించెన్.
సీ. మిత్ర గేహములనమిత్త గేహమ్ములఁ
గనకసంఘాత మేఘనుఁడు నిల్సె
ధర్మాగమమున సిద్ధర్మాగమమున సి
ర్భరగుణారోప మేరా జొనర్చె
విగ్రహంబున భీమవిగ్రహంబున మహా
విషమాంబకత్వ మేవిభుఁడు దాల్చెఁ
గృతులయందును బలాకృతులయందును రాగ
భరిత వీక్షణ మేనృపాలుఁ డుని దె
తే. జగతి నేరాజు కువలయోత్సవ మొనర్చు
రాజుగావున ; సదసీయరక్ష చేతఁ
గోరి యన్వర్థ మగుఁజందగు ప్రదుర్గ;
'మతఁడు విలసిల్లు వేంకటలక్ష్ని తివరుండు.
తే, అతఁడు తిమ్మాంబయందు, దిమ్మావనీశుఁ
ఉన్నతిమ్మపభునిఁ గాంచె సీతయందు
Math Collection. Digitized by eGangotri
Be
రూ
87&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lupdkttl5x4umy81gxg9eohn065i3tc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571392</id>
      <parentid>571337</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2629" sha1="fs1bw25smnme6z88enrymb5gdzko935" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వరు వరదేంద్రుఁ దిప్పమహిల్లభుఁ బానెమరాజు వేంకటే
శ్వరు నిలఁ చక్రవర్తిసదృశప్రథితాతులఁ గాంచె నార్వురన్.&lt;/poem&gt;|ref=46}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అరయఁగ నమ్మహీవరుల కగ్రజుఁ డైతగు తిమ్మరాజు ని
ర్భరతరఛాటికాతురగపాటనమూర్ఛిత యౌ ధరాతలో
దరికి నిరామయౌషవిధానము నిర్జరవైద్యు వేఁడఁగా
నరిగెడులీల నద్భుతసమగ్రరజోవ్రజ మేఁగు నింగికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=47}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ధర నతఁడు రామనృపసో
దరి యగు కొండాంబయందుఁ దనయుని గాంచెన్
వరనుతు నెర వేంకటనిభు
హరిసిరియం దతనుఁ గన్నయాకృతి దోఁపన్. &lt;/poem&gt;|ref=48}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;మిత్త్రగేహముల నమిత్త్రగేహములఁ
                    గనకసంఘాత మేవిభుఁడు నిల్పె
ధరాగమమున సద్ధర్మాగమమున ని
                    ర్భగుణారోప మేరా జొనర్చె
విగ్రహంబున భీమవిగ్రహంబున మహా
                    విషమాంబకత్వ మేవిభుఁడు దాల్చెఁ
గృతులయందు నిఖిలాకృతులయందును రాగ
                    భరితవీక్షణ మేనృపాలుఁ డునిచె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;జగతి నే రాజు కువలయోత్సవ మొనర్చు
రాజు గావున నటు స్వీయరక్షచేతఁ
గోరి యన్వర్ణ మగుచంద్రగుప్తదుర్గ
మతఁడు విలసిల్లు వేంకటక్షితివరుండు.&lt;/poem&gt;|ref=49}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అతఁడు తిమ్మాంబయందుఁ దిమ్మావనీశుఁ
జిన్నతిమ్మప్రభునిఁ గాంచె సీతయందు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fs1bw25smnme6z88enrymb5gdzko935</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218611</id>
    <revision>
      <id>571339</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము రవికులో ద్ధారకుండైన రాఘ వుండు గరిమఁ గుశలవ వీరులఁ గన్న కరణి. క. ఈసంతతిఁ దగు తిమ్మ సుతామునకుఁ గూర్మి సహజన్ముఁ డనస్ భాసిల్లు నోబనృపతి శు నాసీరమహీజ వితరణ...'</comment>
      <origin>571339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="e8ni1bxitqii9hwq7odhadg2dt40zu7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
రవికులో ద్ధారకుండైన రాఘ వుండు
గరిమఁ గుశలవ వీరులఁ గన్న కరణి.
క. ఈసంతతిఁ దగు తిమ్మ
సుతామునకుఁ గూర్మి సహజన్ముఁ డనస్
భాసిల్లు నోబనృపతి శు
నాసీరమహీజ వితరణగుణాస్పదుఁ డై.
Ox
ولا
చ, సరసనఖ నూనభుజశాఖలఁ జెంది వచోమరందమా
ధురిఁ జెలు వొంది కీర్తి యనుతోరపువాసనఁ బొంది సొంపునం
బరఁగుదళంబులం బలి వండితకీరపరంపరాఫల
స్ఫురణ మొసంగు నోబనృపపుంగవుఁ డాశ్రిత పారిజాతమై. 13
ఉ. భూనుత శౌర్యుఁడో బనృపపుంగవుఁ డుగరణోర్వి భీమబా
హానిశితాసినార నన తాహితకోటియుద స్తహస్తము
ల్చూని హరింపఁ దద్దళిత భూరిసముద్గత ఖడ్గము ల్పర
స్థానము చేసిన మరు సారెకు వారికి నూర్ధ్వయాత్రకు . గర
క, అతఁ డోబలాంబయం ద
ప్రతిముని నోబళనృపాలు రామమహీశు
క్షితిఁ గాంచె విద్యయం
ద
ద్భుతధీనిధి వినయబోధములఁ గాంచుగతి.
క, తదనుజుఁడు పరదభూపతి
సుదతీమక రాంకుఁ డమరు సురపురవనితా
విది వరదాన చాతురి
గదిసిసయాత్మీయనామకము సార్థముగ.
వ. తత్య్రమంబున,
సీ, అవనీనభోంతరం బాస్యరంధ్రము గాఁగ
ఘనపం_క్తి మోము పైకప్పు గాఁగ
హిమశైలవింధ్య శైలములు కొమ్ములుగాఁగఁ
ях
ACC-0. Jangan
చంద్రుండు మూపురముగా రంగ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8ni1bxitqii9hwq7odhadg2dt40zu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571393</id>
      <parentid>571339</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2843" sha1="1mzamw5ho90eqa9fl1iw1wm9fkknln7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=lines=&lt;poem&gt;రవికులోద్దారకుండైన రాఘవుండు
గరిమఁ గుశలవవీరులఁ గన్న కరణి.&lt;/poem&gt;|ref=50}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈ సంతతిఁ దగు తిమ్మ
క్షాసుత్రామునకుఁ గూర్మి సహజన్ముఁ డనన్
భాసిల్లు నోబనృపతి శు
నాసీరమహీజవితరణగుణాస్పదుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=51}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;సరసనఖప్రసూనభుజశాఖలఁ జెంది వచోమరందమా
ధురిఁ జెలు వొంది కీర్తి యనుతోరపువాసనఁ బొంది సొంపునం
బరఁగుదళంబులం బ్రబలి పండితకీరపరంపరాఫల
స్ఫురణ మొసంగు నోబనృపపుంగవుఁ డాశ్రితపారిజాత మై.&lt;/poem&gt;|ref=52}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భూనుతశౌర్యుఁ డోబనృపపుంగవుఁ డుగ్రరణోర్విభీమబా
హానిశితాసిధార నవతాహితకోటియుదన్తహస్తము
ల్పూని హరింపఁ దద్గళితభూరిసమున్నతఖడ్గము ల్పర
స్థానము చేసిన ట్లమరు సారెకు వారికి నూర్థ్వయాత్రకున్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డోబళాంబయం ద
ప్రతిముని నోభనృపాలు రామమహీశున్
క్షితి గాంచె విద్యయం ద
ద్భుతధీనిధి వినయబోధములఁ గాంచుగతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తదనుజుఁడు వరదభూపతి
సుదతీమకరాంకుఁ డమరు సురపురవనితా
విదితవరదానచాతురి
గదిసిన యాత్మీయనామకము సార్థముగన్. &lt;/poem&gt;|ref=55}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తత్క్రమంబున. &lt;/poem&gt;|ref=56}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అవనినభోంతరం బాస్యరంధ్రము గాఁగ
                    ఘనపంక్తిమోము పైకప్పు గాఁగ
హిమశైలవింధ్యశైలములు కొమ్ములు గాఁగఁ
                    బూర్ణచంద్రుండు మూఁపురము గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1mzamw5ho90eqa9fl1iw1wm9fkknln7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571394</id>
      <parentid>571393</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2844" sha1="gi63uvabsi0melkwdh5hwu2bgz1bnpx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;రవికులోద్దారకుండైన రాఘవుండు
గరిమఁ గుశలవవీరులఁ గన్న కరణి.&lt;/poem&gt;|ref=50}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈ సంతతిఁ దగు తిమ్మ
క్షాసుత్రామునకుఁ గూర్మి సహజన్ముఁ డనన్
భాసిల్లు నోబనృపతి శు
నాసీరమహీజవితరణగుణాస్పదుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=51}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;సరసనఖప్రసూనభుజశాఖలఁ జెంది వచోమరందమా
ధురిఁ జెలు వొంది కీర్తి యనుతోరపువాసనఁ బొంది సొంపునం
బరఁగుదళంబులం బ్రబలి పండితకీరపరంపరాఫల
స్ఫురణ మొసంగు నోబనృపపుంగవుఁ డాశ్రితపారిజాత మై.&lt;/poem&gt;|ref=52}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భూనుతశౌర్యుఁ డోబనృపపుంగవుఁ డుగ్రరణోర్విభీమబా
హానిశితాసిధార నవతాహితకోటియుదన్తహస్తము
ల్పూని హరింపఁ దద్గళితభూరిసమున్నతఖడ్గము ల్పర
స్థానము చేసిన ట్లమరు సారెకు వారికి నూర్థ్వయాత్రకున్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డోబళాంబయం ద
ప్రతిముని నోభనృపాలు రామమహీశున్
క్షితి గాంచె విద్యయం ద
ద్భుతధీనిధి వినయబోధములఁ గాంచుగతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తదనుజుఁడు వరదభూపతి
సుదతీమకరాంకుఁ డమరు సురపురవనితా
విదితవరదానచాతురి
గదిసిన యాత్మీయనామకము సార్థముగన్. &lt;/poem&gt;|ref=55}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తత్క్రమంబున. &lt;/poem&gt;|ref=56}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అవనినభోంతరం బాస్యరంధ్రము గాఁగ
                    ఘనపంక్తిమోము పైకప్పు గాఁగ
హిమశైలవింధ్యశైలములు కొమ్ములు గాఁగఁ
                    బూర్ణచంద్రుండు మూఁపురము గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gi63uvabsi0melkwdh5hwu2bgz1bnpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218612</id>
    <revision>
      <id>571340</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము శరధులు నాలుగు గొరిజెపట్టులు గాఁగ శైలింపనది గంగడోలు గాఁగ వాసుకి యాభీల వాలదండము గాఁగఁ దారకల్ కింకిణీతతులు గాఁగ తే. గరిమఁ జెన్నొందు బసవశంకరమహాంక మాజి...'</comment>
      <origin>571340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2544" sha1="1egqxzbr5s8p8y4qima14oa4x2l1w5h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
శరధులు నాలుగు గొరిజెపట్టులు గాఁగ
శైలింపనది గంగడోలు గాఁగ
వాసుకి యాభీల వాలదండము గాఁగఁ
దారకల్ కింకిణీతతులు గాఁగ
తే. గరిమఁ జెన్నొందు బసవశంకరమహాంక
మాజి నేరాజ శేఖరుం దానహిం దె
నతఁడు నిలువెల్లమగఁటిమి యనఁగ బరఁ గు
రామవిభుతిప్పశౌరి నిర్వారి తారి.
నీ, బలధూతధూళి చేఁ బందిళ్ళు సకుకట్టి
యహితరక్తము కలయంపి చల్లి
సవయళోరుచిని తాసవితానములు గట్టి
వివిధ వాద్యధ్వను ల్వెలయఁ
విమతాస్థిపటల చూర్ణముల మ్రుగ్గులు పెట్టి
ద్విజపరంపరలకు విం దొనర్చి
దళితారికుంభిముక్తాఫలంబుల సేన
చల్లి ప్రతాపాగ్ని సాక్షి గాఁగ
తే, మెఱయు నేరాజు విజయలక్ష్మీ వివాహ
విదితసన్నాహుఁడై యతఁ డదురుచుండె
పిఱికికండయు లేని గభీరఘోర
ర.జయోత్సాహి పానెమరామవిభుఁడు.
జేసి
చ, అతనిని హెూదరుండు చతురంబుధి వేష్టిత భూధురంధరుం
డతులిత శౌర్యభీక ర భుజాగుఁడు వేంకటరాజు వొల్చు నా
క్షితిపతి దాన వాసనల ఖేచర శాఖఁ దిరస్కరింపఁగా
వితతతదీయదుర్యశము విస్ఫుట మా నలిమండలాకృతిన్.
క. ఈ వంశకర్త యగుతి
ప్పావని పాలునకుఁ గూర్మియనుజన్ముఁడు దా
నై వెలయు స్వల్లభధా
త్రీవల్లభుం డుల రాజ తేలోనిథి యైoigitized by eGangotri
X2&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1egqxzbr5s8p8y4qima14oa4x2l1w5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571395</id>
      <parentid>571340</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="d8p6iin8gxmxjkdreshpbwqygc4v3ud" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|liశరధులు నాలుగు గొరిజపట్టులు గాఁగ
                    నైలింపనది గంగడోలు గాఁగ
వాసుకి యాభీలవాలదండము గాఁగఁ
                    దారకల్ కింకిణీతతులు గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గరిమఁ జెన్నొందు బసవశంకరమహాంక
మాజి నేరాజశేఖరుం డావహించె
నతఁడు నిలువెల్ల మగఁటిమి యనఁగఁ బరఁగు
రామవిభుతిప్పశౌరి నిర్వారితారి.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బలధూతధూళిచేఁ బందిళ్లు సమకట్టి
                    యహితరక్తము కలయంపి చల్లి
వనయశోరుచివితాననితానములు గట్టి
                    వివిధవాద్యధ్వను ల్వెలయఁ జేసి
విమతాస్థిపటలచూర్ణముల ముగ్గులు పెట్టి
                    ద్విజపరంపరలకు విం దొనర్చి
దళితారికుంభిముక్తాఫలంబులసేస
                    చల్లి ప్రతాపాగ్ని సాక్షి గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మెఱయు నేరాజు విజయలక్ష్మీవివాహ
విదితసన్నాహుఁడై యతఁ డదురుగుండె
పిఱికికండయు లేనిగభీరఘోర
రణజయోత్సాహి పానెమరామవిభుఁడు. &lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అతని సహోదరుండు చతురంబుధివేష్టితభూధురంధరుం
డతులితశౌర్యభీకరభుజాగ్రుఁడు వేంకటరాజు వొల్చు నా
క్షితిపతి దానవాసనల ఖేచరశాఖిఁ దిరస్కరింపఁగా
వితతతదీయదుర్యశము విస్ఫుట మౌ నలిమండలాకృతిన్. &lt;/poem&gt;|ref=59}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈవంశకర్త యగుతి
ప్పాననిపాలునకుఁ గూరియనుజన్ముఁడు దా
నై వెలయు న్వల్లభధా
త్రీవల్లభుఁ డఖలరాజతేజోనిధియై. &lt;/poem&gt;|ref=60}}nes=&lt;poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d8p6iin8gxmxjkdreshpbwqygc4v3ud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571396</id>
      <parentid>571395</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="slkibq4ltafil9afygffeqycob03ya8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;శరధులు నాలుగు గొరిజపట్టులు గాఁగ
                    నైలింపనది గంగడోలు గాఁగ
వాసుకి యాభీలవాలదండము గాఁగఁ
                    దారకల్ కింకిణీతతులు గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;గరిమఁ జెన్నొందు బసవశంకరమహాంక
మాజి నేరాజశేఖరుం డావహించె
నతఁడు నిలువెల్ల మగఁటిమి యనఁగఁ బరఁగు
రామవిభుతిప్పశౌరి నిర్వారితారి.&lt;/poem&gt;|ref=57}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;బలధూతధూళిచేఁ బందిళ్లు సమకట్టి
                    యహితరక్తము కలయంపి చల్లి
వనయశోరుచివితాననితానములు గట్టి
                    వివిధవాద్యధ్వను ల్వెలయఁ జేసి
విమతాస్థిపటలచూర్ణముల ముగ్గులు పెట్టి
                    ద్విజపరంపరలకు విం దొనర్చి
దళితారికుంభిముక్తాఫలంబులసేస
                    చల్లి ప్రతాపాగ్ని సాక్షి గాఁగ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;మెఱయు నేరాజు విజయలక్ష్మీవివాహ
విదితసన్నాహుఁడై యతఁ డదురుగుండె
పిఱికికండయు లేనిగభీరఘోర
రణజయోత్సాహి పానెమరామవిభుఁడు. &lt;/poem&gt;|ref=58}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అతని సహోదరుండు చతురంబుధివేష్టితభూధురంధరుం
డతులితశౌర్యభీకరభుజాగ్రుఁడు వేంకటరాజు వొల్చు నా
క్షితిపతి దానవాసనల ఖేచరశాఖిఁ దిరస్కరింపఁగా
వితతతదీయదుర్యశము విస్ఫుట మౌ నలిమండలాకృతిన్. &lt;/poem&gt;|ref=59}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈవంశకర్త యగుతి
ప్పాననిపాలునకుఁ గూరియనుజన్ముఁడు దా
నై వెలయు న్వల్లభధా
త్రీవల్లభుఁ డఖలరాజతేజోనిధియై. &lt;/poem&gt;|ref=60}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slkibq4ltafil9afygffeqycob03ya8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218613</id>
    <revision>
      <id>571341</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము సీ, కనులా ప్త కమలా పళన్ని భుం డేవిభుండు రుచి ప్రభావ దయల గోరాజ గోరాజ గోరాజసంకాశుఁ హరిపుత్త్రి హరిపు డేరాజు మతి భోగ గౌరవముల హరిపుత్ర సదృశుఁడే ధన్యుండు...'</comment>
      <origin>571341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="31ejouylocf5pumproac8n09l550nl8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సీ, కనులా
ప్త కమలా పళన్ని
భుం
డేవిభుండు రుచి ప్రభావ దయల
గోరాజ గోరాజ గోరాజసంకాశుఁ
హరిపుత్త్రి హరిపు
డేరాజు మతి భోగ గౌరవముల
హరిపుత్ర సదృశుఁడే
ధన్యుండు జయరూప దానవిధుల
నాగారి నాగారి నాగారికల్పుఁ డే
మేటి ప్రాభవ వేగ పాటవముల
తే, నతఁడుసునిచారుఁడవి కారుఁడనముఁడలఘుఁ
డప్రమేయుఁడజయ్యుఁడతి ప్రతాపుఁ
డప్రతీపుఁ డనేక లో శాభినంద్య
చరితుఁ డింపొందు నల్లభ ్మవరుండు.
ఉ. వల్లభరాజ శౌర్యగుణవైభవ మెన్న విచిత్రమమ్మహీ
నల్లభువైరిరాజి వనవాటిక నుండి నిజాంబుజాస్య
త
Da
ŁO
స్వల్లభ! యంచుఁ బిల్వఁగ నవార్యత దృజ్జ్వలనామసంస్కృతిం
బెల్లు వడంకుఁ గాంతపయి ప్రేమము గొంత నెపంబు సేయుచున్, ౬౩
క. అతులప్రతాపుఁ డా భూ
3
పతిసోమ ల్దేవియందుఁ బ్రబలునిఁ దిమ్మ
క్షితిపాలునిఁ గాంచెం బరు
పతి పార్వతీయందు గుహునిఁ బడసినభంగిన్,
సీ, భోగి మట్టిన వానిఁ భోగిఁజుట్టిన వాని
భోగిఁ బట్టిన వానిఁ బోల నేర్చుఁ
దమ్మిఁ దాల్చిన వానిఁదమ్మి దొల్చినవానిఁ
దమ్మి మొల్చిన వానిఁ దారసించు
మృగమునుంచినవాని మృగముఁ ద్రుంచినవాని
మృగముఁబొంచిన వానిమీూజజాలుఁ
గొండ నెక్కినవానిఁ గొండఁ జెక్కిన వానిఁ
CC-0. Jangaగుర్కిన దానిం గోడన సేయు tri
£3&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>31ejouylocf5pumproac8n09l550nl8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571399</id>
      <parentid>571341</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571399</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2990" sha1="b69ew71lv5ajaxvnrm0lgz3j50ks34g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కమలాప్త కమలాప్త కమలాప్తసన్నిభుం
                    డేవిభుండు రుచి ప్రభావ దయల
గోరాజ గోరాజ గోరాజసంకాశుఁ
                    డేరాజు మతి భోగ గౌరవముల
హరిపుత్త్ర, హరిపుత్త్ర హరిపుత్త్ర సదృశుఁ డే
                    ధన్యుండు జయరూప దాసవిధుల
నాగారి నాగారి నాగారికల్పుఁ డే
                    మేటి ప్రాభవ వేగ పాటవముల&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నతఁడు సువిచారుఁ డవికారుఁ డనఘుఁ డలఘుఁ
డప్రమేయుఁ డజయ్యుఁ డతి ప్రతాపుఁ
డప్రతీపుఁ డనేకలోకాభివంద్య
చరితుఁ డింపొందు వల్లభక్ష్మావరుండు.&lt;/poem&gt;|ref=61}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వల్లభరాజశౌర్యగుణవైభవ మెన్న విచిత్ర మమ్మహీ
వల్లభువైరిరాజి వనవాటికనుండి నిజాంబుజాస్య త
న్వల్లభ యంచుఁ బిల్వఁగ నవార్యతదుజ్జ్వలనామసంస్మృతిం
బెల్లు వడంకుఁ గాంతపయిప్రేమము గొంతనెపంబు సేయుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతులప్రతాపుఁ డాభూ
పతి ప్రోల్దేవేరియందుఁ బ్రబలునిఁ దిమ్మ
క్షితిపాలునిఁ గాంచెం బశు
పతి పార్వతియందు గుహునిఁ బడసినభంగిన్. &lt;/poem&gt;|ref=63}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;భోగి మట్టినవానిఁ భోగి జుట్టినవాని
                    భోగిఁ బట్టినవానిఁ బోలనేర్చుఁ
దమ్మిఁ దాల్చినవానిఁ తమ్మి దొల్చినవానిఁ
                    దమ్మి మొల్చినవానిఁ దారసించు
మృగము నుంచినవాని మృగముఁ ద్రుంచినవాని
                    మృగముఁ బొంచినవాని మీఱజాలుఁ
గొండ నొక్కినవానిఁ గొండఁ జెక్కినవానిఁ
                    గొండఁ గ్రుక్కినవానిఁ గొదవ సేయు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b69ew71lv5ajaxvnrm0lgz3j50ks34g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218614</id>
    <revision>
      <id>571342</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8Q కావ్యాలంకార సంగ్రహము తే, భరణభూతిజన ప్రధాబాహుశక్తి మతిక ళాశౌర్యసత్యశుంభత్ప్రభావ భోగగాంభీర్యగుణములఁ బుడమి నేనృ పాలకులు సాటి యాతిమ్మపార్థివునకు? తే, అతఁడు గంగాంబయందౌబళ...'</comment>
      <origin>571342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="9tm990gzosxkgzi4774ibam4loywplu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8Q
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తే, భరణభూతిజన ప్రధాబాహుశక్తి
మతిక ళాశౌర్యసత్యశుంభత్ప్రభావ
భోగగాంభీర్యగుణములఁ బుడమి నేనృ
పాలకులు సాటి యాతిమ్మపార్థివునకు?
తే, అతఁడు గంగాంబయందౌబళావనీంద్రు
మూర్తి ఘను సింగవిభుఁ గాంచెఁ గీర్తి స్ధుల
సత్రి యనసూయయందు మున్నజ్జగర్భ
కమలనాభకపర్దులఁ గన్నయట్లు.
ఉ. వారలలో గభీరగుణ వారిధి వారిధి పంక్తిలో సుధా
వారిధి వోలె భూమిధర వర్గములోఁ గనకాద్రి వోలె దో
స్సారము బీరముం దిగువ
సద్విచార మా
చారము గల్గి పొల్చె బుధసన్నుతుఁ డౌబళరాజు ధన్యుఁ డై. ఓఓ.
శౌచము
సత్యము
నీ, అప్పుపా లైనశుభ్రాబ్దంబు రుచి యెంత?
మాటమోచినయంచ తేట యెంత?
నీళ్ళు మోచినభ వానీభర్తకలి మెంత?
బిలము దూఱిన శేషుబలిమి యెంత
తమ్ములతోఁ బోరు తా రేశుకళ యెంత?
తృణ మైనశరపుంజదీప్తి యెంత?
పండ్లిగిలించుకల్పక శాఖదళ మెంత?
విరిసినమల్లెల వీఁక యెంత?
తే. యనుచుఁ దనగీర్తి ధవళాబ్దహంసమదన
మధనవరభోగివిధుశ రామ ర్యవిటపి
ఒక చవిచికిమాలి కావితతిఁ దెగ్గడ
వసుధఁ బాలించు నోబభూవల్లభుండు,
సీ, ఇతని వైరులు వనప్రకతిలోఁ గాఁ పుడ
సస్వర్థ యై ధాత్రి యవని యయ్యె
నితఁ డంతదీపంబు లేల ముద్రాసము
_CC-0. Jangamwన్ని ద్రుండై జలధి సముద్రుఁడయ్యె
ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9tm990gzosxkgzi4774ibam4loywplu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571402</id>
      <parentid>571342</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571402</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2932" sha1="o8iosgw1cch36wooh2zoea6aa0lv1gi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;భరణభూతిజవప్రభాబాహుశక్తి
                    మతికళాశౌర్యసత్యశుంభత్ప్రభావ
భోగగాంభీర్యగుణములఁ బుడమి నేనృ
                    పాలకులు సాటి యాతిమ్మపార్థివునకు.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;అతఁడు గంగాంబయం దౌబళావనీంద్రు
మూర్తిఘను సింగనిభుఁ గాంచెఁ గీర్తినిధుల
నత్రి యనసూయయందు మున్నబ్జగర్భ
కమలనాథకపర్దులఁ గన్నయట్లు. &lt;/poem&gt;|ref=65}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వారలలో గభీరగుణవారిధి వారిధిపంక్తిలో సుధా
వారధి వోలె భూమిధనవర్గములోఁ గనకాద్రి వోలె దో
స్సారము బీరముం దెగువ సత్యము శౌచము సద్విచార మా
చారము గల్గి పొల్చె బుధసన్నుతుఁ డౌబళరాజు ధన్యుఁ డై. &lt;/poem&gt;|ref=66}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అప్పుపా లైనశుభ్రాబ్జంబు రుచి యెంత
                    మాటమోచినయంచతేట యెంత
నీళ్లు మోచినభవానీభర్తకలి మెంత
                    బిలము దూఱిన శేషుబలిమి యెంత
తమ్ములతోఁ బోరుతారేశుకళ యెంత
                    తృణ మైనశరపుంజదీర్తి యెంత
పండ్లిగిలించుకల్పకశాఖిదళ మెంత
                    విరిసినమల్లెలవీఁక యెంత&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యనుచుఁ దనగీర్తి ధవళాబ్జహంసమదన
మధనవరభోగివిధుశరామర్త్యవిటపి
వికచవిచికిలమాలికావితతిఁ దెగడ
వసుధఁ బాలించు నోబభూవల్లభుండు. &lt;/poem&gt;|ref=67}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇతనివైరులు వనప్రతతిలోఁ గాఁ పుండ
                    నన్వర్థ యై ధాత్రి యవని యయ్యె
నితఁ డంతరీపంబు లేల ముద్రాసము
                    న్నిద్రుఁడై జలధి సముద్రుఁ డయ్యె&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o8iosgw1cch36wooh2zoea6aa0lv1gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218615</id>
    <revision>
      <id>571343</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము నితనియాలము సూచి యెల్లవేల్పులు నిమే షము మాన ననిమేష సంజ్ఞం గనిరి యితనిసేనాధూళి హిమసేతువులు గప్ప గౌరీశుఁ డవుడంధ కారి యయ్యె తే, నితనికరుణాంబురాశిసంభృత...'</comment>
      <origin>571343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="hhz0hvqacgsmne872y0wir0rpnuckf6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నితనియాలము సూచి యెల్లవేల్పులు నిమే
షము మాన ననిమేష సంజ్ఞం గనిరి
యితనిసేనాధూళి హిమసేతువులు గప్ప
గౌరీశుఁ డవుడంధ కారి యయ్యె
తే, నితనికరుణాంబురాశిసంభృతతరంగ
సంగీతంబై నమనమున సంచరించు
శౌరి నారాయణుం డయ్యె జగతి ననుచు
సుకవులు నుతింతు రాజళక్షోణివిభుని,
వ. తత్య్రమంబున.
సీ, చతురాసనాధిక శ్రుతిహితశీలుఁ డై
విబుధాన్న దాన ప్రవీణుఁ డగుచు
వసుమతీ భారధూర్వహుఁ డై నృసింహతా
భ్రాజి యై బలిశిరోరత్నమగుచు
సర్జునకర గర్వహరణ సత్కీర్తి యై
యతను శాత్రవధర్మహారి యగుచుఁ
గామసాలాఖ్యుఁ డై గరిమ సర్వజ్ఞుఁ డై
నరవరోచిత మైననడత యెఱిఁగి
Lo
తే, శౌరి బహురూపవితరణశ్రమముఁ జెంద
లేక 'ఎన్ని గుణంబులు 'నేకమూ
యందు నిరవొందఁ జేసినయట్లు వొల్చు
మూర్తినిర్ణీతరతిరాజు మూర్తి రాజు.
చ, చిరతరకీర్తిమూర్తినృప శేఖరుఁ డాహనదుర్మదారిభూ
వరులఁ గ రాగ్రలోలకరవాలముఖమ్మున గ్రుచ్చి యెత్తుఁ ద
ద్వరవర ణాభిలాషయుత వాసవలోక విలాసినీపరం
వరలకు నీరు వల్లభులు పట్టుఁ డటంచు నొసంగుకై పడి,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
OF
LE
20
20&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hhz0hvqacgsmne872y0wir0rpnuckf6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571404</id>
      <parentid>571343</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571404</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2607" sha1="d3hjy3sq95e2u6j8rtylywuizt5j8i3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నితనియాలము చూచి యెల్లవేల్పులు నిమే
                    షము మాన ననిమేష సంజ్ఞఁ గనిరి
యితనిసేనాధూళి హిమసేతువులు గప్ప
                    గౌరీశుఁ డపు డంధకారి యయ్యె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నితనికరుణాంబురాశిసంభృతతరంగ
సంగతం బైనమనమున సంచరించి
శౌరి నారాయణుం డయ్యె జగతి ననుచు
సుకవులు నుతింతు రౌబళక్షోణివిభుని.&lt;/poem&gt;|ref=68}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తత్క్రమంబున.&lt;/poem&gt;|ref=69}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;చతురాననాధికశ్రుతిహితశీలుఁడై
                    విబుధాన్నదానప్రవీణుఁ డగుచు
వసుమతీభారధూర్వహుఁడై నృసింహతా
                    భ్రాజియై బలిశిరోరత్న మగుచు
నర్జునకరగర్వహరణసత్కీర్తియై
                    యతనుశాత్రవధర్మహారి యగుచుఁ
గామపాలాఖ్యుఁడై గరిమసర్వజ్ఞుఁడై
                    నరవరోచిత మైననడత యెఱిఁగి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;శౌరి బహురూపవిహరణశ్రమముఁ జెంద
లేక యన్నిగుణంబులు నేకమూర్తి
యంచు నిరవొందఁ జేసినయట్లు వొల్చు
మూర్తిక్తినిర్జితరతిరాజు మూర్తిరాజు.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చిరతరకీర్తి మూర్తినృపశేఖరుఁ డాహవదుర్మదారిభూ
పరులఁ గరాగ్రలోలకరవాలముఖమ్మున గ్రుచ్చి యెత్తుఁ ద
ద్వరశరణాభిలాషయుతవాసనలోకవివిలాసినీపరం
పరలకు వీరు వల్లభులు పట్టుఁ డటంచు నొసంగుకైవడిన్.&lt;/poem&gt;|ref=71}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d3hjy3sq95e2u6j8rtylywuizt5j8i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218616</id>
    <revision>
      <id>571344</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము సీ, గురువనీపకుల కాదర మొప్పఁ గొం డని యొసఁగియుఁ గొండని యొసఁగకుండు నమితలావణ్యలీలావా ప్తి వే మారుఁ గినిసియు వేమారు గినియకుండు వరకీర్తిచే సుధాకర దేవసరస...'</comment>
      <origin>571344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2583" sha1="qh5d7bxoqb3dqyqwu8fmbsv77kiomqw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సీ, గురువనీపకుల కాదర మొప్పఁ గొం డని
యొసఁగియుఁ గొండని యొసఁగకుండు
నమితలావణ్యలీలావా ప్తి వే మారుఁ
గినిసియు వేమారు గినియకుండు
వరకీర్తిచే సుధాకర దేవసరసుల
పై
నాడియు సరసుల నాడకుండు
పంక్తి చేపట్టి
విడిచియుఁ జేపట్టి విడువకుండు
తే. ఫణిపతికినైన భారతీపతికినైనఁ
పశుపతికినైన నలబృహస్పతికి నైన
నవని నవలీలఁ బొగడంగ నలవిగాని
చరితములఁ బొల్చు నాసింగజనవిభుండు.
2.
చ, చక చకమించు సింగనృపచంద్రుని శాతళ్ళ రణవల్లిలోఁ
బ్రకటవిరోధియూధరథ భద్రగ జాశ్వవరూధినీకడం
బఠములు గాన వచ్చు సులభ ప్రతిబి బితి మూర్తు లై
జికలితసాధ్వసోదయముచే నసిగర్భముఁ జొచ్చెనో యనవ్. 23
తే. ఇట్లు సుగుణాభిరాము లైయెనయుమూర్తి
ఘనుఁడు సింగ, తీంద్రుఁడుఁ దను భజింప
నెలమి భీమార్జునులు గొల్వ నింపుమీఱు
ధర్మసుతుమాడ్కి! దగునో బధరణివిభుఁడు,
సీ, ఘనభుజా శౌర్య రాఘవుఁడు రాఘపతిప్ప
ధరణీశుఁ డేరాజు జాత తాత
సరనుతుఁ డైనపిన్నమరాజు సౌజన్య
ధన్యుఁ జేరాజన్యు తాతతండ్రి
యమితవైభవుఁ డైనయార్వీటి బుక్క భూ
తలనాథుఁ డేరాజుతండ్రితండ్రి
యసమాన దానవిద్యాధురంధరుఁ డగు
రామరాజేంద్రుఁ డేరాజుతండ్రి
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
మహా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qh5d7bxoqb3dqyqwu8fmbsv77kiomqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571405</id>
      <parentid>571344</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571405</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2897" sha1="j6wuagarm7z57n0hrtrb0kpzf8tskci" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;గురువనీపకుల కాదర మొప్పఁ గొం డని
                    యొసఁగియుఁ గొండని యొసఁగకుండు
నమితలావణ్యలీలావాప్తి వే మారుఁ
                    గినిసియు వేమారుఁ గినియకుండు
సత్కీర్తిచే సుధాకరదేవసరసుల
                    నాడియు సరసుల నాడకుండు
నరులపై నిశితసాయకపంక్తి చేపట్టి
                    విడిచియుఁ జేపట్టి విడువకుండు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఫణిపతికి నైన భారతీపతికి నైనఁ
బశుపతికి నైన నలబృహస్పతికి నైన
నవని నవలీలఁ బొగడంగ నలవిగాని
చరితములఁ బొల్చు నాసింగజనవిభుండు.&lt;/poem&gt;|ref=72}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చకచకమించు సింగనృపచంద్రునిశాక తకృపాణవల్లిలోఁ
బ్రకటవిరోధియూధరథభద్రగజాశ్వవరూథినీకదం
బకములు గాన వచ్చు సులభప్రతిబింబితమూర్తులై మహా
జికలితసాధ్వసోదయముచే నసిగర్భముఁ జొచ్చెనో యనన్.&lt;/poem&gt;|ref=73}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు సుగుణాభిరాములై యెనయుమూర్తి
ఘనుఁడు సింగక్షితీంద్రుఁడుఁ దను భజింప
నెలమి భీమార్జునులు గొల్వ నింపు మీఱు
ధర్మసుతుమాడ్కిఁ దగునోబధరణివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=74}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనభుజాశౌర్యరాఘవుఁడు రాఘవదేవ
                    ధరణీశుఁ డేరాజు తాతతాత
నరనుతుఁ డైనపిన్నమరాజు సౌజన్య
                    ధన్యుఁ డేరాజన్యుతాతతండ్రి
యమితవైభవుఁ డైనయార్వీటిబుక్కభూ
                    తలనాథుఁ డేరాజు తండ్రితండ్రి
యసమానదానవిద్యాధురంధరుఁ డగు
                    రామరాజేంద్రుఁ డేరాజుతండ్రి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j6wuagarm7z57n0hrtrb0kpzf8tskci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218617</id>
    <revision>
      <id>571345</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము తే. • యట్టిసోమాన్వయాబ్ధిఖీ తాంశుఁ డనఁగ సమరు శ్రీరంగవిభుపుత్త్రియై చెలుగు లక్కమాంబను వరియించె లలితశీల నమ్మహాసాధ్విసోదరు లధిశయశులు, క, రోనక్షి తిపతి...'</comment>
      <origin>571345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="jlc51no3qjr4ecwev19a87rt68vct78" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తే.
• యట్టిసోమాన్వయాబ్ధిఖీ తాంశుఁ డనఁగ
సమరు శ్రీరంగవిభుపుత్త్రియై చెలుగు
లక్కమాంబను వరియించె లలితశీల
నమ్మహాసాధ్విసోదరు లధిశయశులు,
క, రోనక్షి తిపతి, తిమ్మమ
హీనాథుఁడు, రామనృపతి, యెఱితిమ్మధరా
జానియును, వేంకటేంద్రుఁడు,
భూనాయకతిలకు లగుచుఁ బొల్తురు ఘనులై.
స. అం దగ్రజుండు.
సీ, లాటీకుచాభోగపాటీర ఐంఠంబు
బోటీముఖాబ్జకర్పూరకలన
గౌళీన వీనాంక పాళీ షుకూలంబు
చోళీకుచాళీ ప్రసూన రాజి
యంగీ ము ఖాభంగ సంగీతవాణి శ
ళింగీవిలాస కేళీమరాళి
భోజీకరస్వచ్ఛ రాజీవ కాంతి శాం
భోజీ మహాహీరముకుర రేఖ
తే. దుంతలీకర్లమౌక్తికరుండలప్ర
కాశ మెవ్వానియభినవాకాశ దేశ
చంద్రికాయితనత్కీర్తిజాల మతఁడు
ప్రబలు శ్రీరంగ విభుకోనపార్థివుండు.
వ, తదనుజుండు.
శా. శ్రీరంగ ప్రభుతిమ్మ శౌరి భుజళా క్షేయంబుచే నాజుల
న్వీరారాతులఁ దుంప నాక్షి తిపతు ల్వే వేగ మార్తాండునిం
దూఱందూఱఁ దదీయమండలసముద్భూతవ ణ శ్రేణికి కా
నీరంధౌషధచూర్ణ భౌతిఁ దగు నెంతేఁ దచ్చము రేణువుల్,
వ. తతమంబున.hgamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
24
222
బా
2F
03&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlc51no3qjr4ecwev19a87rt68vct78</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571407</id>
      <parentid>571345</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T05:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571407</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2641" sha1="0a3a5ev66ry9nykhzcnraxkyxbis2ae" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యట్టి సోమాన్వయాబ్ధిశీతాంశుఁ డనఁగ
నమరు శ్రీరంగవిభుపుత్త్రియై చెలంగు
లక్కమాంబను వరియించె లలితశీల
నమ్మహాసాధ్విసోదరు లధికయశులు.&lt;/poem&gt;|ref=75}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కోనక్షితిపతితిమ్మమ
హీనాథుఁడు రామనృపతి యెఱతిమ్మధరా
జానియును వేంకటేంద్రుఁడు
భూనాయకతిలకు లగుచుఁ బొల్తురు ఘను లై.&lt;/poem&gt;|ref=76}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అం దగ్రజుండు.&lt;/poem&gt;|ref=77}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;లాటీకుచాభోగపాటీరపంకంబు
                    బోటిముఖాబ్జకర్పూరకలన
గౌళీనవీనాంకపాళీదుకూలంబు
                    చోశీకుచాళీప్రసూనరాజి
యంగీముఖాభంగసంగీతవాణి క
                    ళింగీవిలాసకేళీమరాళి
భోజీకరస్వచ్ఛరాజీవకాంతి కాం
                    బోజిమహాహీరముకురరేఖ&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కుంతలీకర్ణమౌక్తికకుండలప్ర
కాశ మెవ్వానియభినవాకాశదేశ
చంద్రికాయితసత్కీర్తిజాల మతఁడు
ప్రబలు శ్రీరంగవిభుకోనపార్థివుండు.&lt;/poem&gt;|ref=78}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తదనుజుండు.&lt;/poem&gt;|ref=79}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీరంగప్రభుతిమ్మశౌరిభుజఖౌక్షేయంబుచే నాజుల
న్వీరారాతులఁ ద్రుంప నాక్షితిపతు ల్వేవేగ మార్తాండునిం
దూఱందూఱఁ దదీయమండలసముద్భూతవ్రణశ్రేణికి
న్నీరంద్రౌషధచూర్ణభాతిఁ దగు నెంతేఁ దచ్చమూరేణువుల్.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;తత్క్రమంబున.&lt;/poem&gt;|ref=81}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0a3a5ev66ry9nykhzcnraxkyxbis2ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218618</id>
    <revision>
      <id>571346</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలం కార సంగ్రహము సీ, ఖలు సతి ద్రోహి సల్కయతిమ్మని హరించి • సకలకర్నాట దేశంబు నిలిపె నతుని వర్ధితునిఁ దత్సుతునిఁ బట్టముఁ గట్టి కుతుపనమల్కన క్షోణి నిలి పెం బదిలుఁ డై రాచ...'</comment>
      <origin>571346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2367" sha1="nrnuc7nsiflccfbd50ikbvi03fenbe2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలం కార సంగ్రహము
సీ, ఖలు సతి ద్రోహి సల్కయతిమ్మని హరించి •
సకలకర్నాట దేశంబు నిలిపె
నతుని వర్ధితునిఁ దత్సుతునిఁ బట్టముఁ గట్టి
కుతుపనమల్కన క్షోణి నిలి పెం
బదిలుఁ డై రాచూరుముదిగల్లుగప్పంబు
సేయఁ గాంచి సపాదసీను నిలపె
శరణన్న మల్క నిజాముని కభయం బొ
సంగి తదీయ రాజ్యంబు నిలి
తే. నవని యంతయు రామరాజ్యంబు నే సెం
డనగుణంబులు కవికల్చితములు గాఁగ
నలవియె రచింప సత్కావ్యములను వెలయ
భూమి నొక రాజమాత్రుఁడే రామవిభుఁడు.
నీ, ఖరదూషణా ఖర్వగర్వనిర్వాపణం.
బాజి నెవ్వానిసాయకనికాయ
మధిక తా రావ రాహం కార వారణో
ద్వేల మెవ్వనియశోవిమలశోభ
వివిధారికామినీవీఘటనాటోప మే
యవనీశురోపారుణాక్షి రేఖ
పౌలస్త్యనిరసన ప్రౌఢికూ ఢాకితం
బేరాజుచారిత్ర చారుభూతి
తే. యతఁడు కలియుగ నవ్య రామావతార
చారుతా సార్థనామప్రచారుఁ డగుచు
వెలయు బ్రహ్మాండ పేటి శావితతకీర్తి
ధనుఁడు శ్రీరంగవిభునామధరణిధవుఁడు,
సీ, తనభుజదండకోదండ మఖండమై
యను వేలశరవృష్టి నాచరింపఁ
దన హేతిశతకోటిఘనధాళధళ్యమై
ప్రతిపతగిరిభి దాపటిమఁ నెఱపఁ
CC-0. Jangamwadi Math Collection, Digitized by eGangotri
J-3&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nrnuc7nsiflccfbd50ikbvi03fenbe2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571412</id>
      <parentid>571346</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571412</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2653" sha1="c8r14m6pwvt9eayen4yw00errtpcouq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఖలు నతిద్రోహి సల్కయతిమ్మని హరించి
                    సకలకర్నాటదేశంబు నిలిపె
నతుని వర్దితునిఁ దత్సుతునిఁ బట్టముఁ గట్టి
                    కుతుపనమల్కన క్షోణి నిలిపె
బదిలుఁ డై రాచూరు ముదిగల్లుగప్పంబు
                    సేయఁ గాంచి సపాదసీమ నిలిపె
శరణన్న మల్కనిజాముని కభయం బొ
                    సంగి తదీయరాజ్యంబు నిలిపె&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నవని యంతయు రామరాజ్యంబు సేసె
దనగుణంబులు కవికల్పితములు గాఁగ
నలవియె రచింప సత్కావ్యములను వెలయ
భూమి నొకరాజమాత్రుఁ డే రామవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=82}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఖరదూషణాఖర్వగర్వనిర్వాపణం
                    బాజి నెవ్వానిసాయకనికాయ
మధికతారావరాహంకారవారణో
                    ద్వేల మెవ్వనియశోవిమలశోభ
వివిధారికామినీవిఘటసాటోప మే
                    యవనీశురోషారుణాక్షిరేఖ
పౌలస్త్యనిరసనప్రౌఢిమాఢౌకితం
                    బేరాజు చారిత్రచారుభూతి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యతఁడు కలియుగనవ్యరామావతార
చారుతాసార్థనామప్రదానుఁ డగుచు
వెలయు బ్రహ్మాండపేటికావితతకీర్తి
ధనుఁడు శ్రీరంగవిభురామధరణిధవుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=83}}  
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;తనభుజాదండకోదండ మఖండమై
                    యనువేలశరసృష్టి నాచరింపఁ
దనహేతి శతకోటిఘనధాళధళ్యమై
                    ప్రతిపక్షబలభిదాపటిమఁ నెఱప&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c8r14m6pwvt9eayen4yw00errtpcouq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218619</id>
    <revision>
      <id>571347</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము . దనవిగ్రహఁబు సజ్జనమనోహారియై మఁజుఘోషా శ్లేషముహిమఁ జెలఁగఁ దన వై భవంబు సంతానసమగ్రమై సురభిసంభృతి గుణస్ఫురణఁ జెంద 3 తే, రాజదేవేంద్రుఁ డితఁ డనఁ దేజరిల్లు...'</comment>
      <origin>571347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2874" sha1="gxezniga8qeqsggo51tn1rwj2atnvjv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము .
దనవిగ్రహఁబు సజ్జనమనోహారియై
మఁజుఘోషా శ్లేషముహిమఁ జెలఁగఁ
దన వై భవంబు సంతానసమగ్రమై
సురభిసంభృతి గుణస్ఫురణఁ జెంద
3
తే, రాజదేవేంద్రుఁ డితఁ డనఁ దేజరిల్లు
ననఘచాళుక్యనా రాయణాంక వివిధ
బిరుదము న్నె విభాశాది బిరుద శాలి
ప్రాభవో పేంద్రుఁ డెఱతిమ్మపార్థివుండు,
సీ. అసురారిరాణి నే నధివసించుట యెట్లు
బహువిధాసురవంశ భవులయందు
సురలోక ధేను సోదరి నేను నిలుచుటె
టకట గోఘాతపాతకులయందుఁ
త్రైలోక్యమాత నేఁ దగిలియుండుట యెట్లు
త్రైలోక్యకంటకోద్ధతులయందు
దేవతారాధ్య నేఁ దిరముగాఁ దగు ఔట్లు
కడు దేవతాద్రోహకరులయందు
తే, ననుచు యవనులఁ దెగడి తన్నాశ్రయింప
వచ్చు సామ్రాజ్యలక్ష్మీ నెవ్వాఁడు గొనియె
నాహవో గ్ర బరీదనప్తాంగహరణుఁ
ర
డతఁడు. విలసిల్లు శ్రీ వేంకటాద్రివిభుఁడు.
మ, ప్రతికూలావనిభృద్వి భావనకళాపారీణ మై సంగర
క్షితిలో వేంకటరాజ శేఖరునికౌ క్షయంబు కృష్ణాధిక
ద్యుతిఁ జెన్నొందఁ దదీయధారఁ బడి కా! దోషాశరు ల్యావన
క్షితిపు ల్గాంచిరి నాక లోకవనితా శృంగారసాంగత్యముల్, ట
మ, బలధుక్యుం డగు వేలక టేందు నిమహా బాహాబలాటోప వి
హ్వలుఁడై మున్నతిధావనక్రియ నపాదాభిఖ్యుఁ డై నట్టియే
దులఖానుం డిదె నేఁడు గ్రమ్మఱ సపాదుం డయ్యెనా నిర్మిలిం
దలఁ దత్పాదము, దాల్చె భీమరధి
పొంకం గాన నిత్యోన్నతిన్,
barganwad
కొ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gxezniga8qeqsggo51tn1rwj2atnvjv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571415</id>
      <parentid>571347</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571415</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3153" sha1="kyyf28zriqex8zyzqr23tbpk740nff1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;దననిగ్రహంబు సజ్జనమనోహారియై
                    మంజుఘోషాశ్లేషమహిమఁ జెలగఁ
దనవైభవంబు సంతానసమగ్రమై
                    సురభిసంభృతగుణస్ఫురణఁ జెంద&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;రాజదేవేంద్రుఁ డితఁ డనఁ దేజరిల్లు
ననఘచాళుక్యనారాయణాంకవివిధ
బిరుదమన్నెవిభాళాదిబిరుదశాలి
ప్రాభవోపేంద్రుఁ డెఱతిమ్మపార్థివుండు.&lt;/poem&gt;|ref=84}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అసురారిరాణి నే నధివసించుట యెట్లు
                    బహువిధాసురవంశభవులయందు
సురలోకధేనుసోదరి నేను నిలుచు టె
                    ట్లకట గోఖాతపాతకులయందుఁ
త్రైలోక్యమాత నేఁ దగిలి యుండుట యెట్లు
                    త్రైలోక్యకంటకోద్ధతులయందు
దేవతారాధ్య నే దిరముగాఁ దగు టెట్లు
                    కడుదేవతాద్రోహకరులయందు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ననుచు యవనులఁ దెగడి త న్నాశ్రయించు
వారిసామ్రాజ్యలక్ష్మి నెవ్వాఁడు గొనియె
నాహవోగ్రబదరీసప్తాంగహరణుఁ
డతఁడు విలసిల్లు శ్రీవేంకటాద్రివిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=85}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతికూలాదనిభృద్విభేదనకళాపారీణ మై సంగర
క్షితిలో వేంకటరాజశేఖరునికౌక్షేయంబు కృపాధిక
చ్యుతిఁ జెన్నొందఁ దదీయధారఁ బడి కా దోషాకరు ల్యావన
క్షితిపు ల్గాంచిరి నాకలోకవనితశృంగారసాంగత్యముల్.&lt;/poem&gt;|ref=86}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;బలధుర్యుం డగువేంకటేంద్రునిమహాబాహాబలాటోపవి
హ్వలుఁడై ము న్నతిధావనక్రియ సపాదాభిఖ్యుఁ డైనట్టియే
దులఖానుం డిదె నేఁడుఁ గ్రమ్మఱ సపాదుం డయ్యె నా నర్మిలిం
దలఁ దత్పాదము దాల్చె భీమరథిపొంతం గాన నిత్యోన్నతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=87}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kyyf28zriqex8zyzqr23tbpk740nff1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218620</id>
    <revision>
      <id>571348</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'لاه . కావ్యాలంకార సంగ్రహము మ. స్థిరసంగ్రామజయాభిరాముఁ డగునా శ్రీ వేంకట్మవరుం డరయరాజశిఖావతంనుఁ డగుఁ దథ్యం బుర్విఁ ; గా ళున్న నీ ధరణీపాలకు లెల్ల మెచ్చఁగ సపాదక్షోణిభృతా ప్రభా...'</comment>
      <origin>571348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2444" sha1="2gimbre5gngowe1drosaty5fc2g3xm0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;لاه
. కావ్యాలంకార సంగ్రహము
మ. స్థిరసంగ్రామజయాభిరాముఁ డగునా శ్రీ వేంకట్మవరుం
డరయరాజశిఖావతంనుఁ డగుఁ దథ్యం బుర్విఁ ; గా ళున్న నీ
ధరణీపాలకు లెల్ల మెచ్చఁగ సపాదక్షోణిభృతా ప్రభా
సురదుర్గాధిపతిత్వవై భవభవస్ఫూర్తి న్విజృంభించునే?
క. ఈ రాజమణుల సోదరి
యై రాజిలు లక్కమాంబ యమృతాశనాధా
తీరుహముల కై దింటికి
నారయఁ దోఁబుట్టు వగు రమాంగనపగిదిన్.
సీ, ప్రతివచ్చునన్నపూర్ణా దేవి భై డాన్న
మిడక సంయమి సెలయింప కున్నం
బాటి సేయఁగ వచ్చు భాగీరథి నభంబు
ముట్టి పెన్ తాఁగయై మొరయ కున్న
సరి వచ్చు భూకాంత సకలప్రజాభార
పూర్ణాసహత్వంబుఁ బూన కున్న
రూపింపవచ్చు నరుంధతి నేపొద్దుఁ
దసయల్చ భావఁబుఁ దాల్ప కున్న
తే. నిమ్మహాసాధ్వి కని జను లెల్లఁ బొగడ
నలరు నోబక్షితీశు నర్ధాంగలక్ష్మి
బాంధవావసధుర్యపై భవగడంబ
: లలితనద్గుణనికురంబ లక్కమాంబ,
క, పౌలోమికి నింద్రునకు మ
హాలలితాకృతి జయంతుఁ డాత్మజుఁడైన
లక్కమాంబ కోబనృ
పాలునకు నృసింహధరణివతి జనియించెస్,
సీ. కాశ్యపి తానాటఁ గశ్యపోద్భవుఁ డైన
కాళోదర స్వామిఁగలయు పెట్టు
ధాత్రి యా తనపయోధార చేఁ బెరిగిన
CC-0. Jangamwarmth
by
σσ
5F
FO
03&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gimbre5gngowe1drosaty5fc2g3xm0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571419</id>
      <parentid>571348</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2854" sha1="e13c6pny0lbbtizwzjz9bf4ni22hb9s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;స్థిరసంగ్రామజయాభిరాముఁ డగునాశ్రీవేంకటక్ష్మావరుం
డరయ న్రాజశిఖావతంసుఁ డగుఁ దధ్యర బుర్విఁ గాకున్న నీ
ధరణీపాలకు లెల్ల మెచ్చఁగ సపాదక్షోణిభృత్ప్రాప్తి భా
సురదుర్గాధిపతిత్వవైభవభవస్ఫూర్తి న్విజృంభించునే.&lt;/poem&gt;|ref=88}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈ రాజమణులసోదరి
యై రాజిలు లక్కమాంబ యమృతాశనధా
త్రీరుహముల కైదింటికి
నారయఁ దోఁబుట్టు వగురమాంగనపగిదిన్.&lt;/poem&gt;|ref=89}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతి వచ్చు నన్నపూర్ణాదేవి భైక్షాన్న
                    మిడక సంయమి నలయింపకున్నఁ
బాటి సేయఁగ వచ్చు భాగిీరథి నభంబు
                    ముట్టి పెన్ ఱాఁగయై మురయకున్న
సరి వచ్చు భూకాంత సకల ప్రజాభార
                    పూర్ణాసహత్వంబుఁ బూనకున్న
రూపింపవచ్చు నరుంధతి నేప్రొద్దుఁ
                    దనయల్పభావంబు దాల్పకున్న&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిమ్మహాసాధ్వి కని జను లెల్లఁ బొగడ
నలరు నోబక్షితీశు నర్ధాంగలక్ష్మి
బాంధవాసనధుర్యవైకదంబ
లలిత సద్గుణనికురుంబ లక్కమాంబ.&lt;/poem&gt;|ref=90}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పొలోమికి నింద్రునకు మ
హాలలితాకృతి జయంతుఁ డాత్మజుఁ డైన
ట్లాలక్కమాంబ కోబనృ
పాలునకు నృసింహధరణిపతి జనియించెన్.&lt;/poem&gt;|ref=91}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;కాశ్యపి తా నౌటఁ గశ్యపోద్భవుఁ డైన
                    కాకోదరస్వామిఁ గలయు టెట్టు
ధాత్రి యౌ తనపయోధారచేఁ బెరగినఁ
                    గమఠకులాధీశుఁ గవయు టెట్టు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e13c6pny0lbbtizwzjz9bf4ni22hb9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218621</id>
    <revision>
      <id>571349</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము తగ ధేను వగు వేళఁ దరకం బగుధరా ధరిశిరోమణిఁ గూడఁ దలఁచు పెట్టు తనక యావిర్భవించినవఁచనామహా క్రోడంబుతోఁగూడి యాడు పెట్టు' తే. తగవుగా దంచు ఫణికూర్మధరణిధరవ రా...'</comment>
      <origin>571349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2326" sha1="9lc5mvdjwg1hjh6nwq9w14q0ebv2ot4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తగ ధేను వగు వేళఁ దరకం బగుధరా
ధరిశిరోమణిఁ గూడఁ దలఁచు పెట్టు
తనక యావిర్భవించినవఁచనామహా
క్రోడంబుతోఁగూడి యాడు పెట్టు'
తే. తగవుగా దంచు ఫణికూర్మధరణిధరవ
రాదిభూదారముల మని యవని కాంత
తనభుజదండమున నుండఁ దనరుచుండు
సరసగుణహారి యోబయనరసశౌరి.
క, అతఁ డిల రామయతిమ్మ
క్షీతిపతిసత్పుత్తుఁ డగుచుఁ జైలు వొందుగుణా
న్వితుఁ డగుతిరుమలధాత్రీ
పరితనయం దిరుమలాంబఁ బరిణయ మయ్యెక్.
సీ, పొలు పగు నేసాధ్విభుజవల్లి రుక్మిణి;
సత్య యేగరిత వాచావిశుద్ధి;
జనన విశాలాక్షి మతి రేఖ;
భద్ర మగువ శోభనవినీతి;
యనసూయ రేకుటుంబిని దృష్టి; సర్వమం
గళ యేశుభాంగనలలితరీతి
ధృతి సుదక్షిణ యేపతివ్రత; కరుణ సం
పత్కాంత యేయింతి భవ్యమూర్తి
తే, యట్టిగుణధన్యయై తనయాత్మయెల్ల
నిఖిలపతి దేవతా సంగ్రహం బనంగ
నలరు నరవీరవల్లి తిమ్మాననీంద్ర
శరధిమందారపల్లియై తిరుమలాంబ.
తే. ఆమగువయందు నరసింహభూమివిభుఁడు
అసిక సారంగ రాజు శ్రీరంగరాజుఁ
గనియె ననఘుని దేవికీ కాంతియందు
ఘనుఁడు వసుదేవుఁ డచ్యుతు కున్న పుడిచిzed by e Gangotri
D
FL
F3
. 2&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9lc5mvdjwg1hjh6nwq9w14q0ebv2ot4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571423</id>
      <parentid>571349</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571423</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2655" sha1="nep2gptsa8aqlbrlo09kmk83pd8f94d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;తగ ధేను వగువేళఁ దర్ణకం బగు ధరా
                    ధరశిరోమణిఁ గూడఁ దలఁచు టెట్టు
తనక యావిర్భవించినపంచనామహా
                    క్రోడంబుతోఁ గూడి యాడు టెట్టు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;తగవు గా దంచు ఫణికూర్మధరణిధరన
రాదిభూదారముల మాని యవనికాంత
తనభుజాదండమున నుండఁ దనరుచుండు
సరసగుణహారి యోబయనరసశౌరి.&lt;/poem&gt;|ref=92}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డిల రామయతిమ్మ
క్షితిపతిసత్పుత్త్రుఁ డగుచుఁ జెలు వొందుగుణా
న్వితుఁ డగుతిరుమలధాత్రీ
పతితనయం దిరుమలాంబఁ బరిణయ మయ్యెన్.&lt;/poem&gt;|ref=93}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;పొలు పగు నేసాధ్విభుజవల్లి రుక్మిణీ
                    సత్య యేగరితవాచావిశుద్ధి
జనకనందిని యేవిశాలాక్షిమతిరేఖ
                    భద్ర యేమగువ శోభనవినీతి
యససూయ యేకుటుంబిని దృష్టి సర్వమం
                    గళ యేశుభాంగనలలితరీతి
ధృతి సుదక్షిణ యేపతివ్రత కరుణసం
                    పత్కాంత యేయింతి భవ్యమూర్తి&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యట్టిగుణధన్యయై తనయాత్మయెల్ల
నఖిలపతిదేవతాసంగ్రహం బనంగ
నలరు నరవీరవల్లి తిమ్మావనీంద్ర
శరధనుందారవల్లి యై తిరుమలాంబ.&lt;/poem&gt;|ref=94}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆమగువయందు నరసంహభూమివిభుఁడు
రసికసారంగరాజు శ్రీరంగరాజుఁ
గనియె ననఘుని దేవకీకాంతయందు
ఘనుఁడు వసుదేవుఁ డచ్యుతుఁ గన్నపగిది.&lt;/poem&gt;|ref=95}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nep2gptsa8aqlbrlo09kmk83pd8f94d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218622</id>
    <revision>
      <id>571350</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము క. అతఁ దుభయవంశ పావనుఁ డితఁ డన బాలార్క విజయ హేవాశవిభా వితతియు సమందమంద స్మితచంద్రాతవముఁ దాల్చు శ్రీరంజితుఁ డై. పీ, ఘనతఁ జేసాఁపనేర్చిన నాఁటనుండియు శత్ర...'</comment>
      <origin>571350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2245" sha1="r3dr6ih9s00thyaciqwx227ey1u20kb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
క. అతఁ దుభయవంశ పావనుఁ
డితఁ డన బాలార్క విజయ హేవాశవిభా
వితతియు సమందమంద
స్మితచంద్రాతవముఁ దాల్చు శ్రీరంజితుఁ డై.
పీ, ఘనతఁ జేసాఁపనేర్చిన నాఁటనుండియు
శత్రులమీఁద జేఁ జాఁవ నేర్చె
ననయంబు నడుగుపెట్టిననాఁటనుండియు
సరిశిరంబులమీఁదఁ నడుగుపెట్టె
నవనీతము గ్రహించునాఁటనుండియు వైరి
కలయలో నవనీతములు గ్రసించి
నవరసుగతిఁ జెందునాఁటనుండియు ఖలా
భీలధాటీ పాంసు కేళిఁ జెందె
తే. నిలువ నేర్చిననాఁటనుండియు విరోధి
నృపతి సేనాపతులు గెల్చి నిలువ నేర్చె
నరసవిభునిసిరంగభూనాధవిభుఁడు
ప్రబలెఁబబలుచునున్నాఁడు ప్రబలఁగలఁడు.
వ, ఈకుమారనారాయణుం గాంచిన రాజన్య పుంగవునకు,
క. ఏతాదృశగుణమణికి, ధ
రాత పరిపూర్ణకీర్తిరమణికి, జలధి
వ్రాతవృతధరణీభరణస
మాతతనిజభుజభుజంగమ గ్రామణికి.
క. ధన్యునకుఁ, దరణికులమూ
••ర్ధన్యునకు, నిజప్రధానిర స్తవదాన్య
మ్మన్యున, కరాఠినృవప
ర్జన్యనిబంధనవి శేషశతమన్యునకు
క. అజరగజరజత రజనికృ
- దజతను జదుకు పుర, జిదభుజ ర గరభు Digitized by eGangotn
Ft
بولی
ɲ00&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r3dr6ih9s00thyaciqwx227ey1u20kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571429</id>
      <parentid>571350</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571429</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2538" sha1="1sbiffgtu448t4a4blqy4n47l83qcir" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతఁ డుభయవంశపావనుఁ
డితఁ డన బాలార్కవిజయహేనాకవిభా
నితతియు నమంమంద
స్మితచంద్రాతపము దాల్చు శ్రీరంజితుఁ డై.&lt;/poem&gt;|ref=96}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనతఁ బెసాఁపనేర్చిన నాఁటనుండియు
                    శత్రులమీఁదఁ జేఁ జాప నేర్చె
ననయంబు నడుగువెట్టిననాఁటినుండియు
                    నరిశిరంబులమీఁద నడుగు వెట్టె
నవనీతము గ్రసించునాఁటనుండియు వైరి
                    కలయశోనవనీతముల గ్రసించె
ననపాంసుగతిఁ జెందునాఁటనుండియు ఖలా
                    భీలధాటీపాంసుకేళిఁ జెందె&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నిలువ నేర్చిననాటనుండియు విరోధి
నృపతిసేనాపతుల గెల్చి నిలువ నేర్చె
నరసవిభునసిరంగభూనాథవిభుఁడు
ప్రబలెఁ బ్రబలుచునున్నాఁడు ప్రబలగలఁడు&lt;/poem&gt;|ref=97}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఈకుమారనారాయణుం గాంచిన రాజన్యపుంగవునకు.&lt;/poem&gt;|ref=98}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఏతాదృశగుణమణికి ధ
రాతల పరిపూర్ణకీర్తిరమణికి జలధి
వ్రాతవృతధరణిభరణస
మాతతనిజభుజభుజంగమగ్రామణికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=99}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ధన్యునకుఁ దరణికులమూ
ర్ధన్యునకు నిజప్రధానిరస్తవదాన్యం
మన్యున కరాతినృపప
ర్జన్యనిబంధనవిశేషశతమన్యునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=100}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అజరగజరజతరజనికృ
దజతనుజద్యుకుజపురజిదభుజగగజభు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1sbiffgtu448t4a4blqy4n47l83qcir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218623</id>
    <revision>
      <id>571351</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము గజవిజయినిజయశోమయ సుజననుతధ్వజున, కధిఠ శోభానిధికి౯; శ. గండరగండని, కభినవ మండలి కాఖండమ న్నె మార్తాండునకున్', జండప్రతాపపిహి తా, జాండునకు లోభిమన్ని యరగండని...'</comment>
      <origin>571351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2037" sha1="3l97iihkdol3042hpgqqdqodkagr7lu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
గజవిజయినిజయశోమయ
సుజననుతధ్వజున, కధిఠ శోభానిధికి౯;
శ. గండరగండని, కభినవ
మండలి కాఖండమ న్నె మార్తాండునకున్',
జండప్రతాపపిహి తా,
జాండునకు లోభిమన్ని యరగండనికి;
శ. లక్కాంబానందను కు,
దిక్కాంతాచికురసికరదీపితకునును
స్రక్కాంతదంతురయశో
ఢక్కానిధి. కహితకరిఘటా భీమున;
శ. గాధేయగోత్రసవనథు
రాధేయున, కఖలసుకవి రాజకళాధా
రాధేయదాసవిద్యా
రాధేయునకును, ధరామరవి ధేయునకు.
శ. గర్వితబరీద సేనా
సర్వస్వహరాని వార్య శౌర్యునకు, సమీ.
దూర్వహనపాడభయదా
ఖర్వమహావిజయ భేరి కాభాంకృతికి ;
శ. సీననమల్కా స్థాపన
మానితకరుణా ప్రసంగమాంగళ్యునకున్,
ధీనిధికి, సృహరిచరణ
ధ్యానవిధానావధానధౌ రేయునకున్ ;
శ. తొరగంటి దుర్గరాజ్య
సిరసింహాసనని వాస దీనిధికి
వరయంత్రమత్స్యభేడన
బిరుదోద్దండునకు గండ భేరండు నకు.
శ. ప్రతిదినక నళవసం తా
ర్జితకృతి కాంతునకుఁ, దురగ రేవంతునకు,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
009
003
8
nor
202&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3l97iihkdol3042hpgqqdqodkagr7lu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571434</id>
      <parentid>571351</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:27:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571434</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="9c1g50pfrv9cyhpi2bztziea3i8kq5o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గ్వ్రజవిజయినిజయశోమయ
సుజననుతధ్వజున కధికశోభానిధికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=101}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గండరగండని కభినవ
మండలికాఖండమన్నెమార్తాండునకున్
జండప్రతాపపిహితా
జాండునకున్ లోభిమన్నియరగండనిన్.&lt;/poem&gt;|ref=102}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లక్కాంబానందనునకు
దిక్కాంతాచికురనికురదీపితకుసుమ
స్రక్కాంతదంతురయశో
ఢక్కానిధి కహితకరిఘటాభీమునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=103}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గాధేయగోత్రసవనధు
రాధేయున కఖిలసుకవిరాజికళాధా
రాధేయదానవిద్యా
రాధేయునకును ధరామరవిధేయునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=104}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గర్వితబరీదసేనా
సర్వస్వహరానివార్యశౌర్యునకు సమి
ద్ధూర్వహసపాదభయదా
ఖర్వమహావిజయభేరికాభాంకృతికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=105}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పీననమల్కాస్థాపన
మానితకరుణాప్రసంగమాంగళ్యునకున్
ధీనిధికి నృహరిచరణ
ధ్యానవిధానావధానధౌరేయునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=106}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తొరగంటి దుర్గరాజ్య
స్థిరసింహాసననివాసదీక్షానిధికిన్
వరయంత్రమత్స్యభేదన
బిరుదోద్దండునకు గండభేరుండునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=107}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతిదినకనకవసంతా
ర్జితకృతికాంతునకుఁ దురగరేవంతునకున్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9c1g50pfrv9cyhpi2bztziea3i8kq5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218624</id>
    <revision>
      <id>571352</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము గ్రతుపురనారాయణగృహ వితతప్రాకారఘటనవిఖ్యాతునకున్, శ. అరుణాకర కరుణారస పరిణామసమగ్ర నయనపద్మాభునకుస్, శరణాగత భరణా పర నరసింహున, కోబశౌరినర సింహునకున్ ; 500 008 వ...'</comment>
      <origin>571352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3442" sha1="iyui1vk03onh8p1n8v05mdn7twf5hew" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
గ్రతుపురనారాయణగృహ
వితతప్రాకారఘటనవిఖ్యాతునకున్,
శ. అరుణాకర కరుణారస
పరిణామసమగ్ర నయనపద్మాభునకుస్,
శరణాగత భరణా పర
నరసింహున, కోబశౌరినర సింహునకున్ ;
500
008
వ, అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన యిమ్మహా
లంకార ప్రబంధంబునకు నాది కారణం బగు నాయక గుణ వాతం
బభివర్ణిం చెద.
ప్రథ మా శ్వాస ము
థ
నాయక గుణములు
శ. కులము, మహాభాగ్యము, ను
జ్జ్వలత, యుదారత, ను హెూవిశాలత, ధర్మా
కలనయు, వైదగ్ధయు, నన
నిలనాయక గుణములతురు; నినియేర్పఱతు.
C.:0
000
ప్రతాపరుద్రీయ కర్త ఁరుగు విద్యానాధునివలెనే రామరాజభూషణుఁడును
మొట్టమొదట నాయకగుణములను గూర్చి వచించెను. విద్యానాధుఁడు “పూర్వల
యలం కారగ్రంధములు పెక్కున్నను దానా గ్రంథమును వ్రాయుటకుఁ గారణ
మిట్లు తెలిపెను. “పూర్వాలంకార గ్రంథములందు దేనియందును నామూలాగ్ర
ముగా నోకే నాయకుఁడు వర్ణింపఁబడలేదు. కాశ్యమహత్త్వము నాయకునిఁబట్టి
యుండును. కావున లోకో త్తరనాయకుఁ డగు ప్రతాపరుద్రుని నాయకునిగా పరి
యించి యీగ్రంధమును వ్రాయుచున్నాను. &quot; గ్రామ రాజభూషణుఁడును నిందలి
అర పద్యములచే నీ యాశయమునే తెలిపెను. వానిని మరల నిటనుదాహరింతును.
“కం. బంధురతర ప్రబంధులు | బంధమనుల కంతకీ భాగ్య పద ధా
రంధర్యగ్రంధిలము వసుంధర, ననవద్యరమణ సుగుణ స్తవముల్ .
ఆనవద్యుఁడుగు రమణుని (నాయకుని) సద్గుణ స్తవము (వర్ణనము) బంధురతర మైన
ప్రబంధుల మైన (మిక్కిలి సుందరములైన) బంధములకు (కావ్యబంధములకు)ఁ గీర్తి
భాగ్యము నిచ్చుటయందు సమర్థము. అనఁగా నాయకునిఁబట్టి కావ్యబంధములకుఁ
గీర్తివచ్చును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iyui1vk03onh8p1n8v05mdn7twf5hew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571441</id>
      <parentid>571352</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571441</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3611" sha1="29yk8ko6o4b8w1jnhqkjicg02on0cr8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గ్రతుపురనారాయణగృహ
వితతప్రాకారఘటనవిఖ్యాతునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=108}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అరుణారుణకరుణారస
పరిణామసమగ్రనయనపద్మాభునకున్
శరణాగతభరణాపర
నరసింహున కోబశౌరినరసింహునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=109}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన యిమ్మహా
లంకారప్రబంధంబునకు నాదికారణం బగునాయకగుణవ్రాతం
బభివర్ణించెద.&lt;/poem&gt;|ref=110}}
{{p|fs125|ac|fwb}}ప్రథమాశ్వాసము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}నాయకగుణములు&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కులము మహాభాగ్యము ను
జ్జ్వలత యుదారత మహోవిశాలత ధర్మా
కలనయు వైదగ్ధియు నన
నిల నాయకగుణము లమరు నివి యేర్పఱుతున్.&lt;/poem&gt;|ref=111}}
ప్రతాపరుద్రీయకర్త యగు విద్యానాథునివలెనే రామరాజభూషణుఁడును మొట్టమొదట నాయకగుణములను గూర్చి వచించెను. విద్యానాథుఁడు “పూర్వులయలంకారగ్రంథములు పెక్కున్నను దా నాగ్రంథమును వ్రాయుటకుఁ గారణ మిట్లు తెలిపెను. “పూర్వాలంకారగ్రంథములందు దేనియందును నామూలాగ్రముగా నొకేనాయకుఁడు వర్ణింపఁబడలేదు. కావ్యమహత్త్వము నాయకునిఁబట్టి యుండును. కావున లోకోత్తరనాయకుఁ డగు ప్రతాపరుద్రుని నాయకునిగా వరియించి యీగ్రంథమును వ్రాయుచున్నాను.&quot; రామరాజభూషణుఁడును నిందలి 13, 14 పద్యములచే నీ యాశయమునే తెలిపెను. వానిని మరల నిట నుదాహరింతును.
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;“క. బంధురతరప్రబంధుల | బంధముల కనంతకీర్తిభాగ్యప్రదధౌ
    రంధర్యగ్రంథిలము వసుంధర, ననవద్యరమణ సుగుణస్తవముల్.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
అనవద్యుఁడుగు రమణుని (నాయకుని) సద్గుణస్తవము (వర్ణనము) బంధురతర మైన ప్రబంధుల మైన (మిక్కిలి సుందరములైన) బంధములకుఁ (కావ్యబంధములకు) గీర్తిభాగ్యము నిచ్చుటయందు సమర్థము. అనఁగా నాయకునిఁబట్టి కావ్యబంధములకుఁ గీర్తి వచ్చును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29yk8ko6o4b8w1jnhqkjicg02on0cr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571444</id>
      <parentid>571441</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>571444</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3554" sha1="f8c5ofz5aic4g309nxx8u65nm6m2zqz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గ్రతుపురనారాయణగృహ
వితతప్రాకారఘటనవిఖ్యాతునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=108}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అరుణారుణకరుణారస
పరిణామసమగ్రనయనపద్మాభునకున్
శరణాగతభరణాపర
నరసింహున కోబశౌరినరసింహునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=109}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పం బూనిన యిమ్మహా
లంకారప్రబంధంబునకు నాదికారణం బగునాయకగుణవ్రాతం
బభివర్ణించెద.&lt;/poem&gt;|ref=110}}
{{p|fs125|ac|fwb}}ప్రథమాశ్వాసము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}నాయకగుణములు&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కులము మహాభాగ్యము ను
జ్జ్వలత యుదారత మహోవిశాలత ధర్మా
కలనయు వైదగ్ధియు నన
నిల నాయకగుణము లమరు నివి యేర్పఱుతున్.&lt;/poem&gt;|ref=111}}
ప్రతాపరుద్రీయకర్త యగు విద్యానాథునివలెనే రామరాజభూషణుఁడును మొట్టమొదట నాయకగుణములను గూర్చి వచించెను. విద్యానాథుఁడు “పూర్వులయలంకారగ్రంథములు పెక్కున్నను దా నాగ్రంథమును వ్రాయుటకుఁ గారణ మిట్లు తెలిపెను. “పూర్వాలంకారగ్రంథములందు దేనియందును నామూలాగ్రముగా నొకేనాయకుఁడు వర్ణింపఁబడలేదు. కావ్యమహత్త్వము నాయకునిఁబట్టి యుండును. కావున లోకోత్తరనాయకుఁ డగు ప్రతాపరుద్రుని నాయకునిగా వరియించి యీగ్రంథమును వ్రాయుచున్నాను.&quot; రామరాజభూషణుఁడును నిందలి 13, 14 పద్యములచే నీ యాశయమునే తెలిపెను. వానిని మరల నిట నుదాహరింతును.
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;“క. బంధురతరప్రబంధుల | బంధముల కనంతకీర్తిభాగ్యప్రదధౌ
    రంధర్యగ్రంథిలము వసుంధర, ననవద్యరమణ సుగుణస్తవముల్.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
అనవద్యుఁడుగు రమణుని (నాయకుని) సద్గుణస్తవము (వర్ణనము) బంధురతర మైన ప్రబంధుల మైన (మిక్కిలి సుందరములైన) బంధములకుఁ (కావ్యబంధములకు) గీర్తిభాగ్యము నిచ్చుటయందు సమర్థము. అనఁగా నాయకునిఁబట్టి కావ్యబంధములకుఁ గీర్తి వచ్చును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f8c5ofz5aic4g309nxx8u65nm6m2zqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218625</id>
    <revision>
      <id>571353</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర థ మా శ్వా స ము సీ. రామాయణాదిక గ్రంథంబులనవద్య, సత్యవర్ణనల వన్నియకు; వై శేషి కాది నానాశాస్త్రములు శివ, ప్రతిపాదనమున సన్నుతివహించె; సంధ్యాది మంత్రముల్ శశ్వదీశ్వర నామ, జపసా...'</comment>
      <origin>571353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4427" sha1="41olz76c71vhqn3iksmila97qccm8n6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర థ మా శ్వా స ము
సీ. రామాయణాదిక గ్రంథంబులనవద్య, సత్యవర్ణనల వన్నియకు;
వై శేషి కాది నానాశాస్త్రములు శివ, ప్రతిపాదనమున సన్నుతివహించె;
సంధ్యాది మంత్రముల్ శశ్వదీశ్వర నామ, జపసాధన తననశ్వర ములయ్యెఁ;
బలుకులొండొంటికిఁ బ్రామిస్కులును బర, బ్రహ్మగోచరములై ప్రణుఁతిఁగాంచె;
గీ. సనినఁ గావ్యం బమేయ నాయకవిక స్వ, ర స్వరూపనిరూపణ భ్రాజియగుట
వేఱవివరింప
నేల? బంగార మునకుఁ, జటుల సౌరభ్యలహరి యబ్బుటయకాదె?”
రామాయణాది గ్రంధములు నాయకునిఁబట్టియే ప్రసిద్ధి సహించినవి. వైశేషి
కాది శాస్త్రములు శివప్రతిపాదన మూలముననే వన్నెసహించెను.
మంత్రములు గూడ నీశ్వర నామజపమునకు సాధనము అగుట చేతనే సువిఖ్యాతము
అయ్యెను. వేదములు గూడఁ బగబ్రహ్మ వర్ణనాత్మకము అగుటచేతనే నిత్యములైనవి.
ఈ విధమున వేదశాస్త్రాదులకును మహాపురుష వర్ణనముననే గణ్యత సంభవించుచున్నది.
ఇఁకఁ గాప్యమును గూర్చి చెప్పనేల? కావ్యమున కుత్తమ నాయకుఁడు దొరకుట
బంగారమునకుఁ బరిమళమబ్బుటకదా !
మరియుఁ గావ్యమహిమ నీ క్రింది విధమునఁ జలిపి యున్నాఁడు.
&quot;శా. వేదంబుల్ నృవశాసనంబులు; సుహృద్విజ్ఞా పనంబుల్ పురా
ణాదిగ్రంథము; లంగ నాజన విలాసాలా ప లీలా సమ
ప్రాదుర్భావము లౌరి! కావ్యములు; కర్తవ్యోపదేశక్రియా
నాదప్రక్రియ నెన్నఁ; గావ్యముహిమల్ వర్ణింపఁగా శక్యమే?
సంధ్యాది
లోకమునకుఁ గుర్తవ్యోపదేశమున వేదములు ప్రభుసమ్మితములు; పురాణ
ములు సుహృత్సమ్మితములు; కావ్యములు కాంతా సమ్మితములు; కావునఁ గావ్య
మహిమ వర్ణింపసాధ్యము గాదు. మరియు,
సు. పరమజ్ఞానలతాలవాలము; జగత్ప్రఖ్యాతి విఖ్యాత సౌ
గరచంద్రోదయ; మిష్ట సంఘటన రేఖాది వ్యధీనూ త్తమం:
టరు కార్పణ్య దశాదిశాదినముఖం; బుద్వేల నిర్వాణ భ
వ్యరసాస్వాదరసాయనం; బనినఁ గావ్యంబెన్న సామాన్యమే?
కావ్యం యశ ఒకృతే ! వ్యవహారవిదే శివేతర క్షత్రయ
సద్యః పర నిర్వృతియే | శాంతా సమ్మితకయోపదేశయుజే.”
అను శ్లోకమున కిది యనువాదరూపము. కావ్యము జ్ఞాసలలీల కాలవాలము.
(వ్యవహార విదే) ప్రఖ్యాతి యను సాగరమునఁ జంద్రోదయము, (యశసే) ఇష్ట
* CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>41olz76c71vhqn3iksmila97qccm8n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218626</id>
    <revision>
      <id>571354</id>
      <timestamp>2026-08-25T03:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 కావ్యాలంకార సంగ్రహము సంఘటనమునఁ గామ ధేనువు. (ఆర్ధకృతే) కార్పణ్య దశాదిశాదినముఖము (శివేత రక్షతయే) ఉద్వేల నిర్వాణ భవ్యరసాస్వాదరసాయనము. (సద్యః పర నిర్వృతయే) కానఁ గావ్యమహిమ యసా...'</comment>
      <origin>571354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="9f0uo2d64yhw40nqe3gkrs25z6dzw02" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;30
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సంఘటనమునఁ గామ ధేనువు. (ఆర్ధకృతే) కార్పణ్య దశాదిశాదినముఖము (శివేత
రక్షతయే) ఉద్వేల నిర్వాణ భవ్యరసాస్వాదరసాయనము. (సద్యః పర నిర్వృతయే)
కానఁ గావ్యమహిమ యసామాన్యము.
శం. కావున సేవంవిధ నుగు, ణావాసం దైన కావ్యమలరును నవర
త్నావేలహారవల్లిక, కైవడి వనపద్యనాయక భ్రాజిత మై
ఇట్టి సుగుణముల కావాసమైన కావ్యము మహనీయుఁడగు నాయకునిఁబట్టి
నాయకమణిచే విరాజిల్లు నవరత్నహారమువలె జగజ్జేగీయ్యమానమై వెలయును.
మ. అని యూహించి మదీయ సంఘటిక కావ్యాలంక్రియా సంగ్రహు
బనమంబై వెఱుఁగొందకున్నెరఘువంశాధీశ్వరుండా నృసిం
హనృపాలాగ్రణికీ ర్తివర్ణనముచే నాకాంతవింత పా
వనమాఁ గావున నందుణాయక మహావంశంబు వర్ణించెదగా.
కావున నాకావ్యాలంకార సంగ్రహము సూర్యవంశ్యఁడగు నరసభూపా
లుని కీర్తివర్ణనముచే వెలుగొందకుండు నే ?
వర్ణించెద.”
కానఁ బవిత్రమగు నాతని వంశమును
ఈ గ్రంధమునకుఁ గావ్యాలంకార సంగ్రహమని పేరు. ఇది ప్రతాపరుద్రీయ
మున కనువాదముగాదు కాని ప్రతిబింబరూపము. అందుఁ బ్రతాపరుద్రుఁడు
చేయకుఁడు. ఇందు నరసభూ పాలుఁడు నాయకుఁడు, రామరాజభూషణుఁడు
ప్రతాపరుద్రీయమునే యొజ్జబంతిగా నిడుకొని కావ్యాలంకార సంగ్రహమును
విరచించెను. ఇందలి లక్షణములు ప్రతాపరుద్రీయము నుండియే గ్రహింపఁబడినవి.
లక్ష్యములు మాత్రము స్వతంత్రములు. కొన్ని యనువాదరూపములే కలవు.
కావ్యలక్షణములను గూర్చి తెలుపు శాస్త్రమున కలంకారశాస్త్రమునియు,
సాహిత్యశా స్త్రమనియు సంస్కృతమున నామములు గలవు. ప్రాచీనులగు భామహాది
పండితులు కావ్యమున కలంకారములే ప్రధానమని తలఁచి తమ గ్రంథములలో నధిక
భాగ మలంకారములను గూర్చియే చర్చించుటంబట్టియు భామహాలంకారము,
రుద్రటాలంకారము, కావ్యాలంకారసంగ్రహము (వామనకర్తృకము) అని పేళ్లు
పెట్టుకొనియుండుటంబట్టియు నీశా స్త్రమున కలంకారశాస్త్ర మని పేరు వచ్చినది.
లెస్సగా విచారింప సాహిత్యశాస్త్ర మను సేరే తగినది. ఏలనే సాహిత్యమన
&quot;శబ్దార్ధ యోగ్యథావత్సాహ భావేన విద్యా సాహిత్యవిద్యా (శబ్దార్థములను అన్యూ
న్యాతిరిక్తముగా సహభావముతో బవరిల్లఁజేయా
రాజశేఖరుఁడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9f0uo2d64yhw40nqe3gkrs25z6dzw02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:సుధీంద్ర బోసు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>218627</id>
    <revision>
      <id>571398</id>
      <timestamp>2026-08-25T05:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు = బోసు  |అసలుపేరు = సుధీంద్ర  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ   |పుట్టిన_యేడు = 1883  |గిట్టిన_యేడు = 1946  |బొమ్మ= Sudhindra Bose photo from The Hindusthanee Student.jpg  |వికీపీడియా_లంకె = సుధీంద్ర బోసు  |వికీవ్యాఖ్య_లం...'</comment>
      <origin>571398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="rmgi6fe5gj0w06pbpqo0x6r2840j5le" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = బోసు
 |అసలుపేరు = సుధీంద్ర
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = బ 
 |పుట్టిన_యేడు = 1883
 |గిట్టిన_యేడు = 1946
 |బొమ్మ= Sudhindra Bose photo from The Hindusthanee Student.jpg
 |వికీపీడియా_లంకె = సుధీంద్ర బోసు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
 |వివరణ = అమెరికాలో ఉపాధ్యాయుడు
}}

==రచనలు==
* [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/జూలై 1928/గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము|గ్రంథాలయముల పలుకుబడి - అమెరికా దేశము ]]

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచయితలు‎]]</text>
      <sha1>rmgi6fe5gj0w06pbpqo0x6r2840j5le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Aliya Rama Bhupaludu.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>218628</id>
    <revision>
      <id>571413</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>571413</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="1x3oc2vcvdubfvetxbx6xucxube4u0x" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=అలియరామభూపాలుడు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:టి. శివశంకరం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1932
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>1x3oc2vcvdubfvetxbx6xucxube4u0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571440</id>
      <parentid>571413</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571440</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="ingtycpik7z8hevmvlf5bugq5yfgu7r" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=అలియరామభూపాలుడు
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:టి. శివశంకరం]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1932
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>ingtycpik7z8hevmvlf5bugq5yfgu7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218629</id>
    <revision>
      <id>571418</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571418</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="oqj3e1xvoxwhcd3z1kwyqxdkgl1dbfr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
సర్వస్వామ్య సంకలితము.


చెన్నపురి :
ఆంధ్రపత్రికా ముద్రాలయమున
ముద్రితము
1932.


ప్రథమముద్రణము, వేయిప్రతులు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oqj3e1xvoxwhcd3z1kwyqxdkgl1dbfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218630</id>
    <revision>
      <id>571420</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:16:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' To   My Esteemed and Dear Friend   Mrs. I. J. PITT   of Cambridge.   `'</comment>
      <origin>571420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="py18rnv3yyncxt151wtol7yk82g2hxt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
To 

My Esteemed and Dear Friend 

Mrs. I. J. PITT 

of Cambridge. 

`&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>py18rnv3yyncxt151wtol7yk82g2hxt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571421</id>
      <parentid>571420</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="lraerft2ad6xmx2hi2y0za276oweosj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
To 

My Esteemed and Dear Friend 

Mrs. I. J. PITT 

of Cambridge.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lraerft2ad6xmx2hi2y0za276oweosj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218631</id>
    <revision>
      <id>571422</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571422</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218632</id>
    <revision>
      <id>571424</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'విన్నపము  విజయనగరసామ్రాజ్య చరిత్రము హిందూస్థాన చరిత్ర మునం దొక గంభీరఘట్టము. విజయనగర సామ్రా జ్యము రెండువందలసంవత్సరములు దక్షిణహిందూ స్థాన మునందు మహమ్మ దీయవిజృంభణమును ప్...'</comment>
      <origin>571424</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2013" sha1="kwmg2xxv9aboby8gdiem7rsedq4ljya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;విన్నపము

విజయనగరసామ్రాజ్య చరిత్రము హిందూస్థాన చరిత్ర
మునం దొక గంభీరఘట్టము. విజయనగర సామ్రా
జ్యము రెండువందలసంవత్సరములు దక్షిణహిందూ స్థాన
మునందు మహమ్మ దీయవిజృంభణమును ప్రతిఘటించిన
హిందూమహాసామ్రాజ్యము. విజయనగర సామ్రాజ్యము
వైదిక సంస్కారము నప్రతిహతముగను రెండువందల సంవ
త్సరములు రక్షించి, పోషించి ఆంధ్రక ర్ణాటక సంస్కారము
లకు హిందూసంస్కారసామ్రాజ్యమునందు గౌరవప్రతిష్ఠ
లను సమకూర్చినది. శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు, విద్యారణ్య
స్వాములు, పెద్దనామాత్యుడు, భట్టుమూర్తి, పింగళి
సూరనార్యుడు, మంత్రితిమ్మర్సు మొదలగు మహాను
భావులు విజయనగరసామ్రాజ్య మంతరించినను విజ్ఞానధీర
సామ్రాజ్యములందు పరంజ్యోతులవలెను ప్రకాశించు
చున్నారు. విజయనగరసామ్రాజ్యవిజృంభణ విలయోదంత
ములు పండిత పామరుల కాత్మోపలబ్ధికి సాధన భూతములు.
విజయనగర చరిత్రమునందు ప్రసిద్ధఘట్టమైన అళియ రామ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kwmg2xxv9aboby8gdiem7rsedq4ljya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218633</id>
    <revision>
      <id>571425</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571425</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218634</id>
    <revision>
      <id>571427</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571427</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218635</id>
    <revision>
      <id>571428</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571428</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:టి. శివశంకరం</title>
    <ns>102</ns>
    <id>218636</id>
    <revision>
      <id>571430</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు =  |అసలుపేరు = టి. శివశంకరం  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ   |పుట్టిన_యేడు =  |గిట్టిన_యేడు =  |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = టి. శివశంకరం  |వికీవ్యాఖ్య_లంకె =   |కామన్సు లంకె=   |వివరణ =  }}...'</comment>
      <origin>571430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="539" sha1="nrp6wcpwbolrhbkn1w91g7cn2twap8b" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు = టి. శివశంకరం
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ 
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = టి. శివశంకరం
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
 |వివరణ = 
}}

==రచనలు==
* [[అలియరామభూపాలుడు]] (1932)</text>
      <sha1>nrp6wcpwbolrhbkn1w91g7cn2twap8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571431</id>
      <parentid>571430</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>571431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="9fhlsiwtbqdugvettuaur67gikvaguz" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు = టి. శివశంకరం
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ 
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = టి. శివశంకరం
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
 |వివరణ = 
}}

==రచనలు==
* [[అలియరామభూపాలుడు]] (1932) {{small scan link|Aliya Rama Bhupaludu.djvu}}</text>
      <sha1>9fhlsiwtbqdugvettuaur67gikvaguz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571433</id>
      <parentid>571431</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:తెలుగు రచయితలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>571433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="gybsztly0cha729ayhnrh92n2x8o4xw" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు =
 |అసలుపేరు = టి. శివశంకరం
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = శ 
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = టి. శివశంకరం
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
 |వివరణ = 
}}

==రచనలు==
* [[అలియరామభూపాలుడు]] (1932) {{small scan link|Aliya Rama Bhupaludu.djvu}}

[[వర్గం:తెలుగు రచయితలు]]</text>
      <sha1>gybsztly0cha729ayhnrh92n2x8o4xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218637</id>
    <revision>
      <id>571435</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భూపాలుని చరిత్రమును రచియించిన శ్రీయుత టి. శివశంకరముగా రాంధ్రుల కృతజ్ఞతకు పాత్రులు.  ఇట్టి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రమునందు అళియ రామభూపాలుని చరిత్రోదంతము గంభీరవిషాదపూరిత...'</comment>
      <origin>571435</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2678" sha1="if8p7pc60xgm9osvkds721y42urwb65" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భూపాలుని చరిత్రమును రచియించిన శ్రీయుత టి. శివశంకరముగా రాంధ్రుల కృతజ్ఞతకు పాత్రులు.

ఇట్టి విజయనగర సామ్రాజ్య చరిత్రమునందు అళియ
రామభూపాలుని చరిత్రోదంతము గంభీరవిషాదపూరితో
దంతము. రామరాజు తన తొంబదియారవయేట కత్తిని
చేతబూని శత్రువులనడుమను పోరి వీరస్వర్గమును
బడసిన యుదంతము వీర చరిత్రమునందు గంభీరాధ్యా
యము. ఈవీ రాధ్యాయ మతిగంభీరమైనను ప్రలయ
బీజగర్భితము. వీరధర్మారాధనమును ఫలాపేక్షను గలిగి
నపుడు ధర్మచ్యుతిని బొందుచున్నది. గ్రంథకర్త గుణా
దర్శాధ్యాయమునందు ధర్మసందేహ నివృత్తిని జేయుటకు సమకట్టిన ప్రయత్నము సమయోచితమైనను
సార్థకము గా లేదు.

సదాశివుని చెరయం దుంచి తాను సింహాసనము నెక్కుట
యీభూపాలుని శీలమునకు కళంకముగ కన్పట్టునేమో. కాని యప్పటి
సమయసందర్భముల సమగ్రముగ సమీక్షించితిమేని యావిపర్యాసము
కేవలము సౌమ్రాజ్యసంగ్రహణార్థము కొరకే చేకొనబడెనతుట వ్యక్తమగును. తుంగభద్ర యొడ్డున నిల్చి తనయొక్క బాహుదండముచే
పైనుండి దిగివచ్చు తురకల నడ్డుకట్టి మరియొక దానిచే దక్షిణాపథము
నందలి తీర్థ క్షేత్రములు కభయదాన మొసగిన యారాజన్యుని వ్యక్తి
దృశ్య మొక్కటేసారి విభ్రమాశ్చర్యములు కలిగించునట్టిది. ఇట్టి క్షాత్ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>if8p7pc60xgm9osvkds721y42urwb65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218638</id>
    <revision>
      <id>571436</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సాహసములనడుమను హిందూ మహమ్మదీయసామరస్యమును ప్రజల మనసున పుట్టించి పోషించవలెనను కార్యదీక్ష ఆమహామహుడు తనలో పెంచుకొన్న దేశభక్తియొక్క సమగ్రత చూపును....... ........&quot;  అళియ రామరాజన్యుని...'</comment>
      <origin>571436</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="bgs2ngyj4bxg9d5x44ohchtpapts8xb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సాహసములనడుమను హిందూ మహమ్మదీయసామరస్యమును ప్రజల
మనసున పుట్టించి పోషించవలెనను కార్యదీక్ష ఆమహామహుడు
తనలో పెంచుకొన్న దేశభక్తియొక్క సమగ్రత చూపును.......
........&quot;

అళియ రామరాజన్యుని చరిత్రమునందు ఆమహామహుడు తనలో పెంచుకొన్న దేశభక్తియొక్క సమగ్రతను, హిందూమహమ్మదీయ సామరస్యసాధనమునను
పుట్టించి పోషింపబూనిన కార్యదీక్షను నిరూపించి నిర్ణయించుట దుర్లభము. సదాశివరాయల నిర్బంధము,
స్వీయ సామ్రాజ్యాధిపత్యస్వీకారము స్వామిభక్తికిని, సామ్రాజ్యసంయోగమునకును ప్రతికూలములై విజయనగర
సామ్రాజ్యవిలయమునకు వినియోగపడియుండును. వీరి
ప్రతాపములును కామపరములైనపుడు వీరధర్మారాధనమునకును, త్యాగపరము లైనపుడు ధర్మప్రతిష్ఠకు వినియోగపడగలవిధమును భీష్మునియుదంతము విశదము
చేయుచున్నది. గుణాదర్శాధ్యాయమునం దుదాహృత మైన ముఖపద్య మిట్టి ధర్మప్రతిష్ఠను హృద్యముగను
దెలుపుచున్నది. భీష్మునిస్వచ్ఛంద మరణము ధర్మప్రతిష్ఠకు పరమార్థము.

క. &quot;ఆశౌర్యం బాసత్త్వం, బాశీలం బాపరాక్రమాళీలత్వం,
బాశుద్ధ వ్రత మెందు న, నాశక
లని భీష్ముఁ బెద్ద నమ్మితిమిన దే,”&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bgs2ngyj4bxg9d5x44ohchtpapts8xb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/291</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218639</id>
    <revision>
      <id>571437</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571437</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Aliya Rama Bhupaludu.djvu/290</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218640</id>
    <revision>
      <id>571438</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571438</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>218641</id>
    <revision>
      <id>571443</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>571443</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="cp3hs0li26c4wezw702vesj2rkaozlt" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=జన్మశాసనము (సంతాన నిరోధము)
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>cp3hs0li26c4wezw702vesj2rkaozlt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571472</id>
      <parentid>571443</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T07:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>571472</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="3wkbhvq9dn2fm9q9f6ylm67j36yrhbp" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=జన్మశాసనము (సంతాన నిరోధము)
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=[[రచయిత:వేపా రామేశం]]
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>3wkbhvq9dn2fm9q9f6ylm67j36yrhbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/760</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218642</id>
    <revision>
      <id>571445</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571445</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218643</id>
    <revision>
      <id>571447</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' &quot;Some fifty years ago it was new. Its advocacy was attempted to be punished by the Criminal law. It startled and it shocked peo- ple, but to-day all that was left of the con- trovercy is this: will you take steps to with- hold from the poor the knowledge that is pos- sessed and practised by the rich ?&quot;  Unfortunately for India His Lordship's last observation while it is true of Europe and America is not true of india. Here the know- ledge i...</comment>
      <origin>571447</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1124" sha1="imjf6lv4ci6yxq47ppl40ahuqxy2da3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&quot;Some fifty years ago it was new. Its
advocacy was attempted to be punished by the
Criminal law. It startled and it shocked peo-
ple, but to-day all that was left of the con-
trovercy is this: will you take steps to with-
hold from the poor the knowledge that is pos-
sessed and practised by the rich ?&quot;

Unfortunately for India His Lordship's
last observation while it is true of Europe and
America is not true of india. Here the know-
ledge is possessed neither by the rich nor by
the poor. So far as the poor are concerned,
they suffer from the same evils relatively as in
other countries. They suffer from lack of quality
and abundance in quantity. As Mrs. Sanger
has observed in one of her books, the best
friend of the capitalist is the number of hungry
mouths in the wage earner's house.

That the opposition to birth control was
one of the greatest mistakes committed by Karl
Marx and his earliest followers is now practi-
cally recognised: and socialism by itself can
never solve the problems of humanity unless
associated with Birth control. My friend Dewan
Babadur T. Rangachariar on his return from&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>imjf6lv4ci6yxq47ppl40ahuqxy2da3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/752</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218644</id>
    <revision>
      <id>571448</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శుద్ధపక్త్రము అసాధువు. పొధువు. ౨౩ శ్రీరంగ విభునామ శ్రీరంగ విభురామ ?౯ సౌహార్థము సౌహార్దము శర శిక్షేయ ధీర x3 &quot; కానీ ఆరు... గాదు &quot; వఱకుఁ గల వాక్యము దొలఁగింపవలెను. XF మధ్యే మధ్యా కళాపగ...'</comment>
      <origin>571448</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1677" sha1="0p5dbga9z6oewq5c8286gvh5al850q2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శుద్ధపక్త్రము
అసాధువు.
పొధువు.
౨౩ శ్రీరంగ విభునామ
శ్రీరంగ విభురామ
?౯ సౌహార్థము
సౌహార్దము
శర శిక్షేయ
ధీర
x3
&quot; కానీ ఆరు... గాదు &quot; వఱకుఁ గల వాక్యము దొలఁగింపవలెను.
XF మధ్యే
మధ్యా
కళాపగల్భా
నియమి లేన
LG కళాగ్రల్భా
28 నియమి
౭౯ నిజాతీయళంబు
033 ప్రవృత్తిః
Qs.3 వర్ణ మ
౧౭x
చేసికొని
౧౭౯ నిన్నదియు నది నిన్నును
క్షిప
aaJ వితానార్థిక
అర కాని
నిజాతిశయంబు
ఓయిపాంథ!
ప్రవృత్తిః
ము
చేసికొని
నిన్నదియు దానిని నీవును
వితాచార్జిత
వాని
పంజికా
23
AF౬ వ్యక్తములయిన
#౯౮ బ్రహో
వ్యక్తమయిన
బ్రహ్మ
3CL స్థాయిభావములు నవిభావానుభావ స్థాయికావములును విభావాను భావ -
3రం చతుసమాద్ర
3x3 శారిత్య
J8X మోట్టాయిదర
కారిత్వ
వలపుల
మోట్టాయికము
3F2 చిన్నదియు నది Padi Math Collection భిన్న దియా దానిని దీవును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0p5dbga9z6oewq5c8286gvh5al850q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/753</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218645</id>
    <revision>
      <id>571449</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '౪౦౧ అలితం బైన శంక యాగంధ రామాయణుఁడు శంX విశేక ము &quot; X55 రవాః శోకము రకూ శత్రుశ్ఛిరా రజూ పద్యము నున్నట్టి ర౬?&quot; ద్రవ్య'మొసఁగగా బహుళము శ౭౨ నీకుపాయనిమిత్తుకా ౮౯౧ కృష్ణపక్షము * గూర్చి (౬...'</comment>
      <origin>571449</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1711" sha1="1bssn8m82rp3vcqhb1ndrzlyfv0j8pj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;౪౦౧ అలితం బైన
శంక యాగంధ రామాయణుఁడు
శంX విశేక ము
&quot;
X55
రవాః శోకము
రకూ శత్రుశ్ఛిరా
రజూ పద్యము నున్నట్టి
ర౬?&quot; ద్రవ్య'మొసఁగగా బహుళము
శ౭౨ నీకుపాయనిమిత్తుకా
౮౯౧ కృష్ణపక్షము
* గూర్చి
(౬౦ దాక్షిణ్యా...
X౬ పర్యయోక్తి
XLL నాధర్మ్యంబు
బలితం చైన
యాగం నరాయణుఁడు
శ్లోకము
శత్రుచ్ఛిదా
పద్యమున్న
బహుళముగా ద్రవ్య మొసఁగగా
నీకు మిత్తుడా
కృష్ణపక్షము
మార్చి
ESS
దాక్షిణ్యాపదవాద రైర
పర్యాయోక్తి
పాధర్మ్యంబు
X౬ూ అక్ష్యలక్ష్యములు
లక్ష్మలక్ష్యరూలు
ఓయ
x8x ఓయడా
౬౭ జాత్యస్వభావ
ఒక హింపలేమి
౬౧౩ గంధపుఁగొండ
౬3౦ _ యార్చుకొంచు
౬౭౭ సాధ్యము
సాధనము
&quot;
ఇంటి వెలయం
జాత్యధాన
సహింపలేమి
గందపుఁగొండ
యూర్చుకొంచు
సానము 'యత పకక్యదాలా
సాధ్యము, చాం' శ్లోకముక్రింద.
వెరియం
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bssn8m82rp3vcqhb1ndrzlyfv0j8pj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/754</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218646</id>
    <revision>
      <id>571450</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఈవివరణ రచనకు నాయుపయోగించుకొన్న గ్రంథము లివి ; ఈగ్రంథకర్తల కెంతేనియుఁ గృతజ్ఞుఁడను, సంస్కృతి గ్రంథములు ౧. వాట్యశాస్త్రము (ధరతుఁడు) ౨. భామహారం కారము (భామహుఁడు) 3. కావ్యాదర్శము (...'</comment>
      <origin>571450</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2612" sha1="c4vwpm2c39cmbbjp0e3h9p36ifxp2u2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈవివరణ రచనకు నాయుపయోగించుకొన్న గ్రంథము లివి ;
ఈగ్రంథకర్తల కెంతేనియుఁ గృతజ్ఞుఁడను,
సంస్కృతి గ్రంథములు
౧. వాట్యశాస్త్రము (ధరతుఁడు)
౨. భామహారం కారము (భామహుఁడు)
3. కావ్యాదర్శము (దండి)
శ. కావ్యాలంకార సూత్రవృత్తి (రామనుఁడు; కామధేనువ్యాఖ్య)
౫. ధ్వన్యాలోకము (ఆనంద పద్థనుఁడు)
౬. ధ్వన్యాలోకలోచనము (అభినవగుప్తుఁడు)
శి. వ్యక్తివివేకము (మహిసుభట్టు)
తా. ఔచిత్య విచారచర్చ (క్షేమే. ద్రుఁడు)
F. వక్రోక్తిజీవితము (కుంతకుఁడు)
౧౦. శృంగారప్రకాశము (భోజుఁడు)
౧౧. కావ్యమీమాంస (రాజ శేఖకుఁడు)
౧౨. భాపప్రకాశము (కార దాతనయుఁడు)
03. రసగంగాధరను (జగన్నాథుఁడు)
౧౮. కావ్యప్రకాశము (మమ్మటుఁడు; వామనాచార్య వ్యాఖ్య)
OX. సాహిత్యదర్పణము (విశ్వనాధుఁడు; రుచికవ్యాఖ్య. శివదత్త పండికుఁడు)
౧౬. ప్రతాపరుదీయము (విద్యానాధుఁడు)
౧84 కావ్యానుశాసనము (హేమచంద్రుఁడు)
1980
&quot;
(వాగ్భటుఁడు)
OF, అలంకార శేఖరము (1శవమిశ్రుడు)
౨౦. రసమంజరి (భ్రానుమిత్రుఁడు)
౨౦. దశరూపకము (ధనంజయుఁడు)
౨౨. కువలయానందము (అప్పయ్యదీక్షితులు)
ఎఆ3. అగ్ని పురాణము
ఆర. అలంకార
ర సర్వస్వము (రాజానక రుయ్యకుఁడు)
M. రుద్రటాలం. గౌరము
అంకారము (ర్కుడు) collection. Digitized by eGangotri
.ML. కావ్యాలం కార పౌరసంగ్రహము (ఉద్భటుఁడు)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c4vwpm2c39cmbbjp0e3h9p36ifxp2u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/755</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218647</id>
    <revision>
      <id>571451</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'అః. నువృత్తతిలకము (క్షేమేంద్రుఁడు) ఆూ. సరస్వతీ కంఠాభరణము (భోజుఁడు) _SF. శృంగారామృతలహరి (సామ్యరాజదీక్షితుఁడు) 30. అమరుకము (అమరుకకవి) ౩౧. తైత్తిరీయోపనిషత్తు 30. అలంకారికొస్తుభము (వి...'</comment>
      <origin>571451</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2635" sha1="fice225g6vpqoba05j6ppcnpctwxyii" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అః. నువృత్తతిలకము (క్షేమేంద్రుఁడు)
ఆూ. సరస్వతీ కంఠాభరణము (భోజుఁడు)
_SF. శృంగారామృతలహరి (సామ్యరాజదీక్షితుఁడు)
30. అమరుకము (అమరుకకవి)
౩౧. తైత్తిరీయోపనిషత్తు
30. అలంకారికొస్తుభము (విశ్వేశ్వర పండితుఁడు)
33. రఫతరంగిణి (భానుదత్తుఁడు)
౧. అప్పకవీయము (ఆప్పకవి)
ఆంధ్ర గ్రంథములు
౨. రసాభరణము (అనంతామాత్యుఁడు)
3. కావ్యాలంకారచూడామణి (విన్నకోట పెద్ద:)
8. ఆంధ్ర కావ్యాలం కారసూత్రవృత్తి (వేదాల తిరువేంగళాచార్యుల వారు)
౫. ఆంధకావ్యాదర్శము (అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్య స్త్రీ గారు)
B.
ఆంధ్రవిజ్ఞాన పర్వస్వము—అలంకార వ్యాసము (కొమఱ్ఱాజు లక్ష్మణరావు గారు)
౭. ఆంధ్ర కావ్యమీమాంస (పంచాగ్నుల ఆదినారాయణళా స్త్రీ గారు)
తా. సుగ్రీవ విజయము (పీఠిక - శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు)
F. నేటి కాలపు కవిత్వము (అక్కిరాజు ఉమాకాంతంగారు)
౧౦. త్రిపురాఁతకోదాహరణము (పీఠిక నిడదవోలు జి ఒకట రావు గారు)
౧౧. లక్షణదీపిక
1
ఆంగ్ల గ్రంథములు
Sanskrit Poetics (Two Volumes) by Dr. S. K. De
2 The theory of Rasa and Dwani by Dr. Sankaran
3 History of Sanskrit Poetics by Kane
+Studies in Dhwanyaloka by Pandit Subbarama Bhattar
5 Some Concepts of Alankara Sasura by Dr. Raghavan
6
Number of Rasas
7 What is the definition of Poetry? by Pandit D.T-Tatachar M.O.L.
8 Ascharyachudamani (Preface by S. Kuppuswamy Sastry I. E. S.)
9 Bhandarker Cammemoration Volume
10 History of Sanskrit literature by Dr. Keith
'ఓరియన్ ప్రెస్, 65:3 మార్కెట్ వీధి, శికింద్రాబాదు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fice225g6vpqoba05j6ppcnpctwxyii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218648</id>
    <revision>
      <id>571452</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'even this book we owe to the accidental circumstance that he is intimately acquaint. ed with the Bengali language. All the greater credit to him for the great enthusiasm with which he has undertaken and completed his task.  I do not think I need say much more about the contents of the book, but, in writing an introduction to a book of this kind, I am expected to make some remarks on the Birth control movement itself. As Lord Dawson of Penn h...</comment>
      <origin>571452</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1058" sha1="q4eymwscnznszfgev56xb2jtzvezznx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;even this book we owe to the accidental
circumstance that he is intimately acquaint.
ed with the Bengali language. All the greater
credit to him for the great enthusiasm with
which he has undertaken and completed his
task.

I do not think I need say much more about
the contents of the book, but, in writing an
introduction to a book of this kind, I am
expected to make some remarks on the Birth
control movement itself. As Lord Dawson of
Penn has observed, the movement has come to
stay whatever its objectors might say or
do. Lord Buckmaster in his now famous
speech in the House of Lords on the 28th of
April 1926 observed:

&quot;One of the strangest tyrannies of life is
this, that man everywhere seeks for rest and
everywhere he encounters change. One posi-
tion is no sooner occupied than it becomes
necessary to seek another, and in the continual
adaptation to the ever-changing conditions of
environment and life you find the only means
for development and growth.&quot;

He then adds that the question of Birth
control illustrates his statement.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q4eymwscnznszfgev56xb2jtzvezznx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/756</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218649</id>
    <revision>
      <id>571453</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571453</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/757</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218650</id>
    <revision>
      <id>571454</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571454</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/758</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218651</id>
    <revision>
      <id>571455</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571455</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/759</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218652</id>
    <revision>
      <id>571456</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571456</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ox6kksj4fpzynab6xttzzwla28huh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218653</id>
    <revision>
      <id>571457</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'section deals with the point of view of the mother's health. The second chapter deals with the physiology of reproduction. Chapters 3 to 7 deal with the various methods of Birth Con- trol, mechanicai, chemical and others. The eighth chapter deals with certain objections advanced by the opponents of Birth control and the nineth chapter gives a history of the Birth control movement. The most practical part of the book is that which deals with...</comment>
      <origin>571457</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="npq4cinbcyl4a8zzhqc0gpkpzu85r2r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;section deals with the point of view of the
mother's health. The second chapter deals with
the physiology of reproduction. Chapters 3 to
7 deal with the various methods of Birth Con-
trol, mechanicai, chemical and others. The
eighth chapter deals with certain objections
advanced by the opponents of Birth control and
the nineth chapter gives a history of the Birth
control movement. The most practical part
of the book is that which deals with the
methods of Birth control. Besides surgery and
sterilization it refers to such of them as
are mentioned in ancient Indian Tantric
and Ayurvedic treatises on which the
author naturally expresses his opinion with
some hesitancy and discusses those men-
tioned on recent scientific works which are
eminently practical and calculated to
prove extremely useful to every reader. Our
translator has done his work with great care
and ability. No doubt he suffers under the
disadvantage of learing to translate. There
are passages where I had wished that he had
written a book himself but unfortunately our
translator's reading on the subject is not very
wide. He is not well educated in English and&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npq4cinbcyl4a8zzhqc0gpkpzu85r2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218654</id>
    <revision>
      <id>571458</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' FOREWORD   BY  Hon'ble, Justice V. RAMESAM.  This book is a translation into Telugu, of a Bengali work by Dr. N. K. Basu on the sub- ject of Birth Control. It is entitled 'Janma Sasanam'. 'Janma' is birth. 'Sasanam' is a Sanskrit word with several shades of meaning. It means command, Inscription or limitation according to the context. Here the title means limitation of births. Our translator has also in- troduced an alternative heading whic...</comment>
      <origin>571458</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1047" sha1="8e0hvyrncl8lxx5dj0ywmjpa1quxzqj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
FOREWORD 

BY

Hon'ble, Justice V. RAMESAM.

This book is a translation into Telugu, of a
Bengali work by Dr. N. K. Basu on the sub-
ject of Birth Control. It is entitled 'Janma
Sasanam'. 'Janma' is birth. 'Sasanam' is a
Sanskrit word with several shades of meaning.
It means command, Inscription or limitation
according to the context. Here the title means
limitation of births. Our translator has also in-
troduced an alternative heading which is equally
appropriate, namely, 'Santhana Nirodham.'

The book is an exhaustive treatise on Birth
Control and is divided into nine chapters.
The first chapter discusses the motives for
birth control. It gives tables showing the
number of children which middle class famil-
ies can afford to have corresponding to certain
incomes. Illustrations are given in detail of
the way in which young men in the middle
class of average means gradually get into debt
and can never extricate themselves out of it.
The income and the ordinary needs of an
Indian household are also adverted to. Another&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8e0hvyrncl8lxx5dj0ywmjpa1quxzqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి:Watson2244</title>
    <ns>2</ns>
    <id>218655</id>
    <revision>
      <id>571460</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Watson2244</username>
        <id>7475</id>
      </contributor>
      <comment>Take My Online Course for Me: A Reliable Solution for Overwhelmed Students</comment>
      <origin>571460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7141" sha1="t9932tto5p58avys7c5axvo3ejz71bi" xml:space="preserve">Take My Online Nursing Class for Me: A Guide to Virtual Nursing Class Support
Online nursing education gives students the opportunity to study from different locations and manage coursework around their schedules. However, nursing programs can still be demanding. Students may need to complete readings, discussions, case studies, assignments, quizzes, simulations Importance of report writing in nursing, and exam preparation while managing work and personal responsibilities. This is why some students search for “Take my online nursing class for me.”

Although outsourcing graded coursework can conflict with academic-integrity requirements, students can access legitimate educational assistance that helps them understand difficult subjects and complete their own work. Virtual Nursing Class support can include tutoring, study guidance, writing feedback, research assistance, and exam preparation.

Why Virtual Nursing Education Can Be Challenging
Online nursing students need strong self-management skills. Without a traditional classroom environment, students are often responsible for keeping track of deadlines and creating their own study schedules.

Nursing subjects can also involve complex concepts such as pharmacology, pathophysiology, anatomy, health assessment, and evidence-based practice. Understanding these areas requires more than memorization.

When several assignments and assessments overlap, students may feel overwhelmed. Appropriate academic support can help them identify priorities and approach difficult coursework more systematically.

What Virtual Nursing Class Support Can Offer
A Virtual Nursing Class support service can focus on educational assistance rather than completing assessed work for the student.

Depending on the student's needs, support may include:

Nursing subject tutoring
Assignment instruction
Research guidance
Academic writing feedback
Proofreading
Citation assistance
Study planning
Practice-question preparation
This approach allows students to receive help while remaining actively involved in their education.

Get Help With Difficult Nursing Concepts
Nursing courses often require students to connect theoretical knowledge with practical situations. A student may understand a definition but struggle to apply it to a patient scenario.

A qualified tutor can explain difficult concepts step by step, provide practice examples, and help students identify gaps in their understanding.

This type of support is especially useful when students have already reviewed their course materials but still find a topic confusing.

Make Nursing Assignments More Manageable
Nursing assignments can take different forms, including case studies, reflective writing, research papers, care-planning exercises, and discussion activities.

Before beginning an assignment, students should carefully review the instructions and identify what they are expected to demonstrate. Creating an outline can then help organize the response.

Academic writing support can provide feedback on structure, clarity, evidence, and grammar while allowing students to produce their own final submission.

Strengthen Research Skills
Evidence-based nursing education frequently requires students to use scholarly research. Finding appropriate sources can be time-consuming, especially when students are unfamiliar with academic databases.

Research guidance can teach students how to develop search terms, evaluate sources, identify relevant evidence, and connect research findings to their arguments.

These skills are useful beyond a single course because nursing professionals may also need to evaluate evidence throughout their careers.

Prepare for Virtual Nursing Exams
Online exams can create pressure because students need to understand a large amount of material within a limited timeframe.

Instead of relying entirely on last-minute studying, students can create a structured revision schedule. Practice questions, concept maps, flashcards, and topic reviews can help reinforce learning.

Tutoring can also help students understand why an answer is correct and identify areas that require additional study.

Manage Your Nursing Course Schedule
Time management is particularly important in online programs. Students can begin each week by reviewing all upcoming deadlines and dividing larger projects into smaller tasks.

For example, a research assignment can be separated into research, source evaluation, outlining, drafting, revision Take my online nursing class for me, and proofreading.

Using academic support early can also prevent a small problem from becoming a major issue close to the deadline.

Understand Academic Integrity
The phrase “Take my online nursing class for me” may refer to services that offer to complete an entire course, participate in discussions, or take assessments on a student's behalf. Students should be cautious because such activities may violate their institution's academic-integrity policies.

Nursing education also has an important professional dimension. Students need to develop the knowledge and judgment required for future patient care.

Responsible academic assistance should therefore focus on tutoring, explanations, feedback, proofreading, and study support.

Choose Virtual Assistance Carefully
Students looking for Virtual Nursing Class support should consider what type of help they actually need.

Someone struggling with pharmacology may benefit from subject tutoring. A student who understands the material but struggles with writing may need editing or feedback. Another student may primarily need help creating a realistic study schedule.

Identifying the problem first can make academic support more targeted and useful.

Build Confidence Through Consistent Learning
The best academic assistance should help students become more independent over time. When students receive useful explanations and constructive feedback, they can apply those lessons to future assignments.

For example, learning how to structure a case study can make subsequent case studies easier. Understanding how to evaluate scholarly sources can improve future research projects.

This turns academic support into an opportunity for long-term skill development.

Conclusion
Online nursing programs can be challenging, particularly for students balancing several responsibilities. Searching for “Take my online nursing class for me” may indicate that a student needs additional support, but having someone complete an entire course is not a sustainable approach to nursing education.

Virtual Nursing Class support can provide a more responsible alternative through tutoring, research guidance, writing feedback, study planning, and exam preparation. By staying involved in their coursework and following academic-integrity requirements, students can receive meaningful assistance while continuing to develop the knowledge and professional skills required in nursing.

The ultimate goal should not simply be to finish an online course. It should be to understand the material, strengthen academic abilities, and become a more confident and capable nursing student.</text>
      <sha1>t9932tto5p58avys7c5axvo3ejz71bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Watson2244</title>
    <ns>3</ns>
    <id>218656</id>
    <revision>
      <id>571461</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Watson2244</username>
        <id>7475</id>
      </contributor>
      <comment>/* NURS FPX 4035 Assessment 4: A Fresh Approach to Effective Study Guidance */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>571461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8085" sha1="58jjj3yz60ax471edn6iagpa1ft6859" xml:space="preserve">== NURS FPX 4035 Assessment 4: A Fresh Approach to Effective Study Guidance ==

NURS FPX 4035 Assessment 4: A Fresh Approach to Effective Study Guidance
Getting Started With NURS FPX 4035 Assessment 4
NURS FPX 4035 Assessment 4 can be easier to manage when students approach it with a clear study plan rather than trying to complete every requirement at once. Nursing assessments often involve research, analysis, professional communication, and application of evidence-based concepts. Managing these elements effectively requires preparation and organization.

The first step is to understand exactly what the assessment asks you to accomplish. Read the instructions carefully NURS FPX 4035 Assessment 3, identify the required components, and review the grading criteria. This gives your preparation a clear direction and helps you focus your effort on the areas that matter most.

Create a Personalized Study Framework
A structured study framework can turn a complicated assignment into a series of manageable activities. Begin by dividing the assessment into its major sections. Write down what each section needs to accomplish and estimate how much time you may need for research, writing, and revision.

Avoid planning only for the writing stage. Research and proofreading also require time. Building these activities into your schedule can reduce last-minute pressure.

A simple framework might include topic analysis, source collection, outline development, first-draft writing, revision, and final review. Completing these stages separately allows you to concentrate on one objective at a time.

Clarify the Central Assessment Objective
Before gathering sources, determine the main issue or question addressed by NURS FPX 4035 Assessment 4. Understanding the purpose of the assignment helps you distinguish useful information from material that is interesting but irrelevant.

Ask yourself what the reader should understand by the end of your assessment. Then make each major section contribute to that goal.

This strategy keeps your writing focused and prevents unnecessary discussion. A clear central objective also makes it easier to select evidence because you know what kind of information you actually need.

Develop a Reliable Research Routine
Good academic preparation depends on credible research. Search for scholarly articles and reliable professional resources that directly relate to your topic.

Rather than collecting sources randomly, use targeted search terms based on the major concepts in your assessment. Once you find potentially useful material, evaluate its relevance, credibility, and currency.

Keep organized notes while researching. Record important findings alongside complete source information so that you can locate the material again when writing citations and references.

This habit can make the research process much more efficient and reduce confusion later.

Turn Research Into Meaningful Analysis
One common challenge in nursing coursework is moving from summarizing information to analyzing it. A strong assessment should not simply list what different sources say.

After presenting a research finding, explain what it means in relation to your topic. Consider whether the evidence supports your position, reveals a challenge, or suggests a particular approach.

You can also compare findings from different sources. If studies reach similar conclusions, explain the significance of that consistency. If they differ, consider possible reasons and discuss which evidence is most applicable.

This type of analysis demonstrates deeper understanding.

Connect Academic Concepts to Nursing Practice
The value of NURS FPX 4035 Assessment 4 extends beyond academic writing. Nursing professionals need to understand how evidence and professional concepts can influence real healthcare decisions.

When discussing an intervention, recommendation, or practice issue, consider its potential effect on patients and healthcare professionals. Think about practical factors such as communication, workflow, staff education, resources, and patient needs.

Connecting academic concepts to realistic nursing situations can make your discussion more relevant and demonstrate that you understand the practical importance of the topic.

Organize Your Ideas Before Writing
Writing becomes easier when your ideas are organized beforehand. Create a simple outline that identifies the main point of each section and the evidence you intend to use.

Each paragraph should generally focus on one central idea. Start with a topic sentence, introduce supporting evidence, explain its relevance, and connect the idea to the broader assessment.

Transitions can also improve readability. Words and phrases that show comparison, continuation, cause, or contrast help readers follow your reasoning from one section to another.

Make Time for Strategic Revision
A first draft should not be considered the final version. Once you have completed your initial writing, take time to review the assessment from a fresh perspective.

Look for sections that repeat the same idea or introduce information without explaining its significance. Check whether your evidence actually supports your claims and whether your recommendations are realistic.

You can also read individual paragraphs aloud. This technique may reveal awkward sentences, unnecessary wording NURS FPX 4035 Assessment 4, or unclear transitions that are easy to overlook when reading silently.

Follow Academic and Formatting Expectations
Presentation matters in academic work. Before submitting NURS FPX 4035 Assessment 4, review the required formatting and citation guidelines.

Make sure sources are cited where necessary and that the reference list corresponds with the citations used in the assessment. Check headings, spacing, page organization, and other required formatting elements.

Also proofread for spelling, grammar, punctuation, and professional tone. A final quality check can improve the overall clarity and credibility of your submission.

Use Study Guidance Without Losing Independence
Effective Study Guidance should help students become more organized and confident while encouraging them to understand the material themselves. Support can be useful for breaking down complicated instructions, brainstorming research directions, reviewing organization, or identifying areas that require further study.

However, students should always follow their institution's academic integrity requirements and make sure their submitted work accurately represents their own learning and understanding.

The most useful study support is therefore practical and educational. It should make the process clearer rather than simply providing shortcuts.

Finish With a Submission Checklist
Before submitting your assessment, compare your completed work against the official rubric and instructions. Confirm that each required section has been addressed and that your central argument remains consistent throughout the document.

Check your evidence, citations, formatting, grammar, and references one final time. This final review is particularly valuable because small omissions can be easier to identify after the entire assessment has been completed.

Final Thoughts on NURS FPX 4035 Assessment 4
Preparing for NURS FPX 4035 Assessment 4 becomes more manageable when students combine planning, research, analysis, writing, and revision into a structured process. Instead of waiting until the deadline approaches, establish a realistic study routine and work through the assessment in stages.

Strong Study Guidance is ultimately about developing better academic habits. By understanding the assessment objective, using credible evidence, connecting research to nursing practice, organizing ideas clearly, and reviewing the final work carefully, students can approach complex coursework with greater confidence and produce more focused academic writing. [[వాడుకరి:Watson2244|Watson2244]] ([[వాడుకరి చర్చ:Watson2244|చర్చ]]) 06:52, 25 ఆగస్టు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>58jjj3yz60ax471edn6iagpa1ft6859</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571465</id>
      <parentid>571461</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T06:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Watson2244</username>
        <id>7475</id>
      </contributor>
      <comment>/* Take My Online Nursing Class for Me: A Guide to Virtual Nursing Class Support */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>571465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15466" sha1="qvq5c5mgxxeamfr987dxajp3aqx95k0" xml:space="preserve">== NURS FPX 4035 Assessment 4: A Fresh Approach to Effective Study Guidance ==

NURS FPX 4035 Assessment 4: A Fresh Approach to Effective Study Guidance
Getting Started With NURS FPX 4035 Assessment 4
NURS FPX 4035 Assessment 4 can be easier to manage when students approach it with a clear study plan rather than trying to complete every requirement at once. Nursing assessments often involve research, analysis, professional communication, and application of evidence-based concepts. Managing these elements effectively requires preparation and organization.

The first step is to understand exactly what the assessment asks you to accomplish. Read the instructions carefully NURS FPX 4035 Assessment 3, identify the required components, and review the grading criteria. This gives your preparation a clear direction and helps you focus your effort on the areas that matter most.

Create a Personalized Study Framework
A structured study framework can turn a complicated assignment into a series of manageable activities. Begin by dividing the assessment into its major sections. Write down what each section needs to accomplish and estimate how much time you may need for research, writing, and revision.

Avoid planning only for the writing stage. Research and proofreading also require time. Building these activities into your schedule can reduce last-minute pressure.

A simple framework might include topic analysis, source collection, outline development, first-draft writing, revision, and final review. Completing these stages separately allows you to concentrate on one objective at a time.

Clarify the Central Assessment Objective
Before gathering sources, determine the main issue or question addressed by NURS FPX 4035 Assessment 4. Understanding the purpose of the assignment helps you distinguish useful information from material that is interesting but irrelevant.

Ask yourself what the reader should understand by the end of your assessment. Then make each major section contribute to that goal.

This strategy keeps your writing focused and prevents unnecessary discussion. A clear central objective also makes it easier to select evidence because you know what kind of information you actually need.

Develop a Reliable Research Routine
Good academic preparation depends on credible research. Search for scholarly articles and reliable professional resources that directly relate to your topic.

Rather than collecting sources randomly, use targeted search terms based on the major concepts in your assessment. Once you find potentially useful material, evaluate its relevance, credibility, and currency.

Keep organized notes while researching. Record important findings alongside complete source information so that you can locate the material again when writing citations and references.

This habit can make the research process much more efficient and reduce confusion later.

Turn Research Into Meaningful Analysis
One common challenge in nursing coursework is moving from summarizing information to analyzing it. A strong assessment should not simply list what different sources say.

After presenting a research finding, explain what it means in relation to your topic. Consider whether the evidence supports your position, reveals a challenge, or suggests a particular approach.

You can also compare findings from different sources. If studies reach similar conclusions, explain the significance of that consistency. If they differ, consider possible reasons and discuss which evidence is most applicable.

This type of analysis demonstrates deeper understanding.

Connect Academic Concepts to Nursing Practice
The value of NURS FPX 4035 Assessment 4 extends beyond academic writing. Nursing professionals need to understand how evidence and professional concepts can influence real healthcare decisions.

When discussing an intervention, recommendation, or practice issue, consider its potential effect on patients and healthcare professionals. Think about practical factors such as communication, workflow, staff education, resources, and patient needs.

Connecting academic concepts to realistic nursing situations can make your discussion more relevant and demonstrate that you understand the practical importance of the topic.

Organize Your Ideas Before Writing
Writing becomes easier when your ideas are organized beforehand. Create a simple outline that identifies the main point of each section and the evidence you intend to use.

Each paragraph should generally focus on one central idea. Start with a topic sentence, introduce supporting evidence, explain its relevance, and connect the idea to the broader assessment.

Transitions can also improve readability. Words and phrases that show comparison, continuation, cause, or contrast help readers follow your reasoning from one section to another.

Make Time for Strategic Revision
A first draft should not be considered the final version. Once you have completed your initial writing, take time to review the assessment from a fresh perspective.

Look for sections that repeat the same idea or introduce information without explaining its significance. Check whether your evidence actually supports your claims and whether your recommendations are realistic.

You can also read individual paragraphs aloud. This technique may reveal awkward sentences, unnecessary wording NURS FPX 4035 Assessment 4, or unclear transitions that are easy to overlook when reading silently.

Follow Academic and Formatting Expectations
Presentation matters in academic work. Before submitting NURS FPX 4035 Assessment 4, review the required formatting and citation guidelines.

Make sure sources are cited where necessary and that the reference list corresponds with the citations used in the assessment. Check headings, spacing, page organization, and other required formatting elements.

Also proofread for spelling, grammar, punctuation, and professional tone. A final quality check can improve the overall clarity and credibility of your submission.

Use Study Guidance Without Losing Independence
Effective Study Guidance should help students become more organized and confident while encouraging them to understand the material themselves. Support can be useful for breaking down complicated instructions, brainstorming research directions, reviewing organization, or identifying areas that require further study.

However, students should always follow their institution's academic integrity requirements and make sure their submitted work accurately represents their own learning and understanding.

The most useful study support is therefore practical and educational. It should make the process clearer rather than simply providing shortcuts.

Finish With a Submission Checklist
Before submitting your assessment, compare your completed work against the official rubric and instructions. Confirm that each required section has been addressed and that your central argument remains consistent throughout the document.

Check your evidence, citations, formatting, grammar, and references one final time. This final review is particularly valuable because small omissions can be easier to identify after the entire assessment has been completed.

Final Thoughts on NURS FPX 4035 Assessment 4
Preparing for NURS FPX 4035 Assessment 4 becomes more manageable when students combine planning, research, analysis, writing, and revision into a structured process. Instead of waiting until the deadline approaches, establish a realistic study routine and work through the assessment in stages.

Strong Study Guidance is ultimately about developing better academic habits. By understanding the assessment objective, using credible evidence, connecting research to nursing practice, organizing ideas clearly, and reviewing the final work carefully, students can approach complex coursework with greater confidence and produce more focused academic writing. [[వాడుకరి:Watson2244|Watson2244]] ([[వాడుకరి చర్చ:Watson2244|చర్చ]]) 06:52, 25 ఆగస్టు 2026 (UTC)

== Take My Online Nursing Class for Me: A Guide to Virtual Nursing Class Support ==

Take My Online Nursing Class for Me: A Guide to Virtual Nursing Class Support
Online nursing education gives students the opportunity to study from different locations and manage coursework around their schedules. However, nursing programs can still be demanding. Students may need to complete readings, discussions, case studies, assignments, quizzes, simulations Importance of report writing in nursing, and exam preparation while managing work and personal responsibilities. This is why some students search for “Take my online nursing class for me.”

Although outsourcing graded coursework can conflict with academic-integrity requirements, students can access legitimate educational assistance that helps them understand difficult subjects and complete their own work. Virtual Nursing Class support can include tutoring, study guidance, writing feedback, research assistance, and exam preparation.

Why Virtual Nursing Education Can Be Challenging
Online nursing students need strong self-management skills. Without a traditional classroom environment, students are often responsible for keeping track of deadlines and creating their own study schedules.

Nursing subjects can also involve complex concepts such as pharmacology, pathophysiology, anatomy, health assessment, and evidence-based practice. Understanding these areas requires more than memorization.

When several assignments and assessments overlap, students may feel overwhelmed. Appropriate academic support can help them identify priorities and approach difficult coursework more systematically.

What Virtual Nursing Class Support Can Offer
A Virtual Nursing Class support service can focus on educational assistance rather than completing assessed work for the student.

Depending on the student's needs, support may include:

Nursing subject tutoring
Assignment instruction
Research guidance
Academic writing feedback
Proofreading
Citation assistance
Study planning
Practice-question preparation
This approach allows students to receive help while remaining actively involved in their education.

Get Help With Difficult Nursing Concepts
Nursing courses often require students to connect theoretical knowledge with practical situations. A student may understand a definition but struggle to apply it to a patient scenario.

A qualified tutor can explain difficult concepts step by step, provide practice examples, and help students identify gaps in their understanding.

This type of support is especially useful when students have already reviewed their course materials but still find a topic confusing.

Make Nursing Assignments More Manageable
Nursing assignments can take different forms, including case studies, reflective writing, research papers, care-planning exercises, and discussion activities.

Before beginning an assignment, students should carefully review the instructions and identify what they are expected to demonstrate. Creating an outline can then help organize the response.

Academic writing support can provide feedback on structure, clarity, evidence, and grammar while allowing students to produce their own final submission.

Strengthen Research Skills
Evidence-based nursing education frequently requires students to use scholarly research. Finding appropriate sources can be time-consuming, especially when students are unfamiliar with academic databases.

Research guidance can teach students how to develop search terms, evaluate sources, identify relevant evidence, and connect research findings to their arguments.

These skills are useful beyond a single course because nursing professionals may also need to evaluate evidence throughout their careers.

Prepare for Virtual Nursing Exams
Online exams can create pressure because students need to understand a large amount of material within a limited timeframe.

Instead of relying entirely on last-minute studying, students can create a structured revision schedule. Practice questions, concept maps, flashcards, and topic reviews can help reinforce learning.

Tutoring can also help students understand why an answer is correct and identify areas that require additional study.

Manage Your Nursing Course Schedule
Time management is particularly important in online programs. Students can begin each week by reviewing all upcoming deadlines and dividing larger projects into smaller tasks.

For example, a research assignment can be separated into research, source evaluation, outlining, drafting, revision Take my online nursing class for me, and proofreading.

Using academic support early can also prevent a small problem from becoming a major issue close to the deadline.

Understand Academic Integrity
The phrase “Take my online nursing class for me” may refer to services that offer to complete an entire course, participate in discussions, or take assessments on a student's behalf. Students should be cautious because such activities may violate their institution's academic-integrity policies.

Nursing education also has an important professional dimension. Students need to develop the knowledge and judgment required for future patient care.

Responsible academic assistance should therefore focus on tutoring, explanations, feedback, proofreading, and study support.

Choose Virtual Assistance Carefully
Students looking for Virtual Nursing Class support should consider what type of help they actually need.

Someone struggling with pharmacology may benefit from subject tutoring. A student who understands the material but struggles with writing may need editing or feedback. Another student may primarily need help creating a realistic study schedule.

Identifying the problem first can make academic support more targeted and useful.

Build Confidence Through Consistent Learning
The best academic assistance should help students become more independent over time. When students receive useful explanations and constructive feedback, they can apply those lessons to future assignments.

For example, learning how to structure a case study can make subsequent case studies easier. Understanding how to evaluate scholarly sources can improve future research projects.

This turns academic support into an opportunity for long-term skill development.

Conclusion
Online nursing programs can be challenging, particularly for students balancing several responsibilities. Searching for “Take my online nursing class for me” may indicate that a student needs additional support, but having someone complete an entire course is not a sustainable approach to nursing education.

Virtual Nursing Class support can provide a more responsible alternative through tutoring, research guidance, writing feedback, study planning, and exam preparation. By staying involved in their coursework and following academic-integrity requirements, students can receive meaningful assistance while continuing to develop the knowledge and professional skills required in nursing.

The ultimate goal should not simply be to finish an online course. It should be to understand the material, strengthen academic abilities, and become a more confident and capable nursing student. [[వాడుకరి:Watson2244|Watson2244]] ([[వాడుకరి చర్చ:Watson2244|చర్చ]]) 06:54, 25 ఆగస్టు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qvq5c5mgxxeamfr987dxajp3aqx95k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218657</id>
    <revision>
      <id>571462</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571462</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218658</id>
    <revision>
      <id>571463</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571463</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218659</id>
    <revision>
      <id>571464</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>571464</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218660</id>
    <revision>
      <id>571466</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' {{rule}} PRINTED AT  THE ANDHRA GRANDHALAYA PRESS,  BEZWADA.  1928.  {{rule}}'</comment>
      <origin>571466</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="shqdr0vpyxcmdtd9gltw478ujbm5wux" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{rule}}
PRINTED AT 
THE ANDHRA GRANDHALAYA PRESS, 
BEZWADA. 
1928. 
{{rule}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shqdr0vpyxcmdtd9gltw478ujbm5wux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218661</id>
    <revision>
      <id>571467</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Australia was very fond of expediating in his. lectures, on the better economic conditions obtaining in that country, but he never drew the attention of his audiences to the true cause namely, with a population of one per square mile, the people of that country are practising birth control. (Vide pages 129 to 137 of Rut- ger's Eugenics and birth control refering to the Report of the Royal Commission on the decline of the birth rate and on in...</comment>
      <origin>571467</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="rmhplrehx7iq9ot38qo1f3geg5ldqbh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Australia was very fond of expediating in his.
lectures, on the better economic conditions
obtaining in that country, but he never drew
the attention of his audiences to the true cause
namely, with a population of one per square
mile, the people of that country are practising
birth control. (Vide pages 129 to 137 of Rut-
ger's Eugenics and birth control refering to the
Report of the Royal Commission on the decline
of the birth rate and on infant mortality in New
South Wales.) We in India have a doubie pro-
biem not only the problem of uplifting the mas-
ses but also that of educating the classes.
on this particular subject. For a vast country
like India, with a population of 320 millions.
the existence of two Malthusian leagues, one in
Calcutta and one in Bombay, scarcely counts,
and next to China, India is the country with
the highest birth rate in the world, Latterly
after the war, the problems of unemployment
in India have become every acute and for the
sane thinking man it is to the reckless breeding:
of the peoples that the antagonisms between
classes and Communities which are now very
prominent are to be attributed as the true cause...
The struggle for existence has become keener&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rmhplrehx7iq9ot38qo1f3geg5ldqbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218662</id>
    <revision>
      <id>571468</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'and instead of tracing the problem to its real sources leaders of political and other movements commit the fallacy of attributing them to wrong causes As Carr Saunders has obser- ved in his recent work on Population there is such a thing as optimum density for every -country in a particular stage of civilization. It is not meant that every country can support only a certain number in all times and in all stages of civilisation. Such a propos...</comment>
      <origin>571468</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1188" sha1="dw9gsji97d4v2ny50u76d1x8rbqhb56" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;and instead of tracing the problem to its real
sources leaders of political and other movements
commit the fallacy of attributing them to
wrong causes As Carr Saunders has obser-
ved in his recent work on Population there is
such a thing as optimum density for every
-country in a particular stage of civilization.
It is not meant that every country can support
only a certain number in all times and in all
stages of civilisation. Such a proposition is
certainly fallacious and Carr Saundars does not
commit the fallacy. What he points out is,
each country in a certain state of progress can
afford to sustain in comfort only a certain
number of persons. The question of optimum
density is a relative question and looked at
from that point of view. It absolutely seems to
me that the Madras Presidency is at present
incapable of sustaining a population of 299
per square mile. When we remember that the
Presidency consists of backward tracts like the
Agency portions of the Ganjam, Vizagapa
tam and Godavari Districts and the hilly
regions of Nellore and the Ceded districts, we
find the thickness of the population in parts is
really far higher than the average. In Tanjore&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dw9gsji97d4v2ny50u76d1x8rbqhb56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218663</id>
    <revision>
      <id>571469</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'it is 625, in South Arcot itis 550, in Malabar  itis 525. If we take the whale region consisting of Madras, 0910816904 Vellore, South  Arcot, Tanjore, Ramand, Madara, Tinnevelly  and Malbar, the average comes to 482 per  square mile exactly the same as ihat of Great  Britain. The question at once arises, Can the  Presidency of Madras inits present politica,  economic and industrial conditions, afford to  be on a par with Great Britain in the...</comment>
      <origin>571469</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1178" sha1="h9jyjvqlcj7nk621yx74nipxe6a109i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;it is 625, in South Arcot itis 550, in Malabar 
itis 525. If we take the whale region consisting of Madras, 0910816904 Vellore, South 
Arcot, Tanjore, Ramand, Madara, Tinnevelly 
and Malbar, the average comes to 482 per 
square mile exactly the same as ihat of Great 
Britain. The question at once arises, Can the 
Presidency of Madras inits present politica, 
economic and industrial conditions, afford to 
be on a par with Great Britain in the 
matter of population? Bot we must remember 
that Great Britain itself is somewhat exceptional. England end Waies has a population 
of 649 per square mile and that itself is unparallelied. Belgium and Saxony with larger 
density are smaller in area and there is no other 
civilised country with sucha large density of 
population. The United States of America 
has only 35 per square mile ; but we know that 
itis a new unopened and undeveloped country 
and can afford to have a larger population. 
But Denmark has only 204 per square mile. 
France has only 184 for square mile. Why 
should Southern India have 482 per square mile? 
When we look at the out put of the Univesities the number of graduates seeking employ-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9jyjvqlcj7nk621yx74nipxe6a109i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218664</id>
    <revision>
      <id>571470</id>
      <timestamp>2026-08-25T06:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ments often in vain and the enormous communal hatred which this is giving rise to, one can easily see that, at least as to the middle classes, the urgent problem in this presidency is, How to diminish the out-put?  Except where there is a bias birth control has legally never been opposed. It has received the approval of the highest scientific thinkers of the world. The bias against it is of two kinds (1) Imperialistic or military (2) theolog...</comment>
      <origin>571470</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="5xk20otz3xhh1kdk4on1e2do4a0hufb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ments often in vain and the enormous communal
hatred which this is giving rise to, one can
easily see that, at least as to the middle classes,
the urgent problem in this presidency is,
How to diminish the out-put?

Except where there is a bias birth control
has legally never been opposed. It has received the approval of the highest scientific thinkers of the world. The bias against it is of
two kinds (1) Imperialistic or military (2) theological. Where statemen are anxious to provide soldiers for ths next war they will be opposed
to birth control. The action of the French
Govt. in prohibiting Birth-Control propaganda
the speech of the Marquess of Salisbury in the
House of Lords illustrate this statement. But
it is only a few of the martial races of India
that need think of this aspect of the question.
The others have nothing to do with the defence
of India, nor is the question of the defence of
India so urgent as the next European war. The
second or theological bias is particularly emphsised in the case of the Catholics. To what
heights of bigotry can this bias go is illustrated
by the speech of Viscount Fitz Allan of Derwent in the House of Lords. Alongside the&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5xk20otz3xhh1kdk4on1e2do4a0hufb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Janma Shasanamu ( Santana Nirodhamu).djvu/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218665</id>
    <revision>
      <id>571471</id>
      <timestamp>2026-08-25T07:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'other speeches of the noble Lords what a sorry picture it presents can be seen only by those who peruse the report of the debate. The theological bias in a milder form with an appearance of a more judicious consideration (I say this with all deference to the Rev. Primate of England) is presented by the speech of the Archbishop of Canterbury. The hollowness of his reasoning was sufficently exposed by Lord Buckmaster who preceded him and by Lo...</comment>
      <origin>571471</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="9pcsigkeuh9qvg6vuyhhufuvhawb66b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;other speeches of the noble Lords what a
sorry picture it presents can be seen only by
those who peruse the report of the debate.
The theological bias in a milder form with
an appearance of a more judicious consideration (I say this with all deference to the
Rev. Primate of England) is presented by
the speech of the Archbishop of Canterbury.
The hollowness of his reasoning was sufficently
exposed by Lord Buckmaster who preceded
him and by Lord Balfour of Burleigh who
followed him. Where these two biases do not
exist there can be and ought to be no opposition
to Birth control. I need not take into account
the sentimental bias which is really due to
inertia and which the average mind always presents against any new problem. But this
dissipates after the smallest examination in the
light of reason and knowledge. In the hope that
this little book will spread such knowledge and
will make the Andhras poineers in the practice
of this new force in the uplift of human civilization, I commend this book to my Telugu
knowing fellow countrymen.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9pcsigkeuh9qvg6vuyhhufuvhawb66b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218666</id>
    <revision>
      <id>571476</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర థ మా శ్వాస ము ჰი 5 భౌమహాదులు “శబ్దాత్థాపహితా కావ్యం” (సహితములగు శబ్దార్థములు కావ్యము) అని చెప్పిరి. వ్యక్తివివేక టీకా కారుఁడు “సాహిత్యం తుల్యకక్షల్వేవ అన్యూనా నతిరిక్...'</comment>
      <origin>571476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5160" sha1="qrpxyxdk8vzqyhyh03t1t06yrlxrwhb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర థ మా శ్వాస ము
ჰი
5
భౌమహాదులు “శబ్దాత్థాపహితా కావ్యం” (సహితములగు శబ్దార్థములు కావ్యము)
అని చెప్పిరి. వ్యక్తివివేక టీకా కారుఁడు “సాహిత్యం తుల్యకక్షల్వేవ అన్యూనా
నతిరిక్తత్వం” (సాహిత్యమన శబ్దార్థములకు సమానమగు హక్కుగలిగి యొకటి
హెచ్చుగాఁ గాని యొకటి తచ్చు గాఁ గాని లేకుండుట) అని *వ్యాఖ్యానించేరు.
కాన సాహిత్యవిద్య యన శబ్దార్థరూపమగు కావ్యవిద్య యని తేలినది. ప్రాచీన
గ్రంథములలో సాహి క్యవిద్య యనియే పెక్కండు వ్యవహరించిరి. ఈ సాహిత్య
విమర్శకులకు నాలంకారికులనియే వ్యవహారము,
. ఈ సాహిత్యశాస్త్రమను పదమలంకార శాస్త్ర పర్యాయముగా క్రీ. శ.
౯౦౦ సంవత్సరములకుఁ బూర్వమే స్థిరపడియున్నట్లు కనఁబడుచున్నది. మిగిలిన
శాస్త్రముల కన్న
సాహిత్యశాస్త్ర మవశ్యపఠనీయమనియు దానినిఁ జదువని
వాఁ డెట్టి దిగ్దంతి వంటి పండితుఁడైవను వానినిఁ దాను గౌరవింపననియుఁ బండిత
రాయల వారీ క్రింది శ్లోకమును రచించిరి.
కా
వ్యాసతు సకు గౌతమకు వ్యాకేంద్రకు యస్య నాస్తి సాహిత్యం
తంప్రతి సంప్రతి కంప్రతి శిరోమమ తిరశ్చన పురశ్చన
తా. వ్యాసుఁడు గానిమ్ము; గౌతముఁడు గానిమ్ము; పకంజి గానిమ్ము ;
సాహిత్యశాస్త్రము రాని వాఁడెవ్వఁడయినను సరియే, వానికి శాశిరస్సు తిరస్క
రింపదు. పురస్కరింపదు. అనఁగా నానికీఁదగిన గౌరవమీయదు.
శా
మరియు నీ సాహిత్యశాస్త్రము వ్యాకరణ శాస్త్రమునకుఁ బరిశిష్టమనియుఁ బుచ్చ
భూతమనియుఁ గొందఱనిరి. ఏలన వైయాకరణులయొక్కయు నాలంకారికుల
యొక్కయు సిద్ధాంతము లొక్కటే. ఈ విషయము విపులముగా వామనాచార్య
ఝుల్కర్ పండితుఁడు కావ్య ప్రకాశ ప్రస్తావనలో వ్రాసెను. అట్టి సాహిత్య
శాస్త్రము నాంధ్ర భాషలో రచించిన రామరాజభూషణుఁ డభినందనీయుఁడు గదా!
మొదటి 'కులము, మహాభాగ్యము' అను పద్యమున నాయక గుణము లేఁడు
నిరూపింపఁబడినవి. నాయకుఁడన 'నయతివృత్తం ఫలం ప్రాప్నోతి (ఇతివృత్తము
నాశ్రయించుచు లేక నడిపించుచు ఫలమునుబొందువాఁడు) అను వ్యుత్పత్త్యర్ధము చేఁ
బ్రబంధవ్యాపి యగు ఫలమునుబొందువాఁడు. ప్రతాపరుద్రీయమునఁ గూడ నీయేఁడు
గుణములే చెప్పఁబడినవి. కానీకుదిని “ధార్మికత్వాదయోగుణా!&quot; అని చెప్పఁబడు
* సహితంర ససంయు క్తంత దేవసాహిత్యం” (రసయుక్తమైనదే సాహిత్యము) 6 హి లేన
నిరతిశయ పేమాస్పదేన ర సేనసహితం తదేవసాహిత్యం” (నిరతీళయ పేమాస్పదమైన
రసముతో గూడినదే సాహిత్యము) కనియునుగా ధనికులు వ్యుత్పత్తినిగి చెప్పుదురు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qrpxyxdk8vzqyhyh03t1t06yrlxrwhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218667</id>
    <revision>
      <id>571477</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '- కావ్యాలంకార సంగ్రహము టచే నాదిపదముచే మహామహిమత్వము, పాండిత్యము, మొదలగు గుణములు గూడ నీ జాబితాలోఁ జేర్పఁబడుచున్నవి. భట్టుమూర్తి 'ఆది' పదమును బ్రయోగింపమి నీ యేఁడే గుణములు చెప...'</comment>
      <origin>571477</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="c20q5u727pjosz78otcipxxsfacnxwf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
టచే నాదిపదముచే మహామహిమత్వము, పాండిత్యము, మొదలగు గుణములు గూడ
నీ జాబితాలోఁ జేర్పఁబడుచున్నవి. భట్టుమూర్తి 'ఆది' పదమును బ్రయోగింపమి
నీ యేఁడే గుణములు చెప్పినట్లయినది. సాహిత్యదర్పణమున
త్యాగీ, కృతీః కులీనః సుత్రి రూపయావనోత్సాహి
దక్షోఒపుర క్తలోక స్తే జోవైదగ్య శీలవాజానేతా.
తా. &quot;త్యాగము, కృతజ్ఞత, కులీనత్వము, సంశ్రీకత్వము ( మహాభాగ్యము)
రూపవత్త్వము, యౌవనము, ఉత్సాహము, (కార్యనిర్వహణ సామర్థ్యము) సర్వ
జనానురాగము, తేజము, వైదగ్ధ్యము, శీలము, అను గుణములు గలవాఁడు
వాఱకుఁడు” అని చెప్పఁబడి యున్నది. ఇందుఁ బండెండు గుణము లున్నవి..
దశరూపకమున నాయకలక్షణ మిట్లు చెప్పఁబడియున్న ది.
నేతా వినీతో మధుని స్త్యాగీదక్షః ప్రియంవదః
రక్తణోళ్ళుచిర్వాగ్మీ రూఢవంశః స్థిరోయువా
బుద్ధ్యుత్సాహస్మృతి ప్రజ్ఞా కళామానసమన్వితః
తూరోదృఢర్చలేజస్వీ శాస్త్ర చక్షుశ్చ ధార్మికః.
వినీకత్వము, మధురత్వము, (ప్రియదర్శనాత్వము) త్యాగము, దక్షత, ప్రియం
వేదశ్వము, జనానురాగము, శుచిశ్వరు, వాళ్కాశలము, ప్రసిద్ధ వంశ్యత్వము,
(కులీనత్వము) స్థిరత్వము, (వీరత్వము) యావనము, బుద్ధిమత్త్వము, ఉత్సాహము,
స్మృతిమత్త్వము, ప్రజ్ఞావత్త్వము, కలాపత్వము, మానము, శౌర్యము, దృఢత్వము
(పట్టుదల) తేజము, శాస్త్రవముర్వము, ధార్మికత్వము అను గుణములు గలవాఁడు
నాయకుఁడు,
కావ్య ముపదేశాత్మళముగా నుండవలయును. కానఁ గావ్యనాయకుఁడు తమ
ప్రకృతికుఁడై యుండవలయును. కాన ను పరివిరూపితగుణములు నాయకుని కుండ
వలయునని పెద్దలు నుడివిరి. ఇన్ని గుణములు సరిగా నొక్కతో సంఘటిల్లవు.
కొన్ని తక్కువగానున్నను నాయకునియందు దోషారోపణము సేయరాదు.
క. వీనికి లక్ష్యము లెల్లను
శ్రీనరసిం హేంద్రు పేరఁ జెప్పెద నెలమిన్
నానావిభక్తి సూచిత
నానావిధపద్య గుంభన సమగ్రముగాన్.
300
ఈ గ్రంథకర్త నరసభూపాలునిఁ గృతినాయకునిగా వరించి యాతని నామాంకి
రముగా లక్ష్యములను రు న . ath Collection. Digitized by eGangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c20q5u727pjosz78otcipxxsfacnxwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218668</id>
    <revision>
      <id>571478</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర ధ మా శ్వాస ము ౧. కులీనత 33 లక్షణపద్యమున (౧౧౧) 'కులము' అని కలదు. కులీత యనఁగా సర్కుల మునఁ బుట్టుట యని యర్థము. “మహాకులీశతా నాను కులే మహతి సంభావః” (గొప్పకులమున జన్మించుట మహాకులీవ...'</comment>
      <origin>571478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3216" sha1="5wff6qmxfyp7rcib8lsif0f78ondls7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర ధ మా శ్వాస ము
౧. కులీనత
33
లక్షణపద్యమున (౧౧౧) 'కులము' అని కలదు. కులీత యనఁగా సర్కుల
మునఁ బుట్టుట యని యర్థము. “మహాకులీశతా నాను కులే మహతి సంభావః”
(గొప్పకులమున జన్మించుట మహాకులీవత) అని ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణము. అనఁగాఁ
బ్రబంధ నాయకుఁ డు తమకులజాతుఁడై యుండవలెను. కావ్య ముపదేశాత్మకముగా
నుండవలెనని యాలంకారికుల యభిప్రాయమగుటచే నుత్తమ నాయక చరిత్రమే యువ
దేశార్హము. కావున నిటఁ గులీనత నాయకుని ప్రధనుగుణముగాఁ బేర్కొనఁబడినది.
నీ, ఏవంశమునఁ బ్బుఁ బావన శ్రుతిధర్మ
A.
మర్మకర్మథుఁడైన మనునృపాలుఁ.
దేవంశమునఁ బ్బు నింద్రాదులరుచంద
వంశమున
సత్యమాడిన హరిశ్చంద్రనృపతి
నిలఁతుర్దశలో
రక్షణక్షముఁడైన రావణారి
ఏవంశమునఁ బుట్టె నిహపరాద్భుతవుణ్య
చరితధుర్యుఁడు చోళ చక్రవర్తి
అట్టి యిందుగ్రహాది సేనాధిపత్య
సత్యయశుఁడైన భానువంశమునఁబుట్టి
పరుగు భూపాలసింహు నోబయనృసింహుఁ
దలఁపఁ గలికాలకలువంబు దొలఁగుటరు దె!
శ్రుతిధర్మ (పాఠాంతరము) స్మృతికర్మ.
తా. మనువు, హరిశ్చంద్రుఁడు, శ్రీరాముడు, చోరుఁడు మొదలగు మహా
రాజులు జన్మించిన సూర్యవంశమున నరసభూపాలుడును జన్మించెను. ఈ పద్య
మున నాయకుని 'కులీనత పేర్కొవఁబడినది.
౨. మహాభాగ్యము
“విశ్వంభరాధిపత్యం యత్తన్మహాభాగ్యముచ్యతే
మహాభాగ్యము) అని ప్రతాపరు స్త్రీయము.
(భూమండలాధిపత్యమే
మ. ప్రకటాభీల విరోధి సైన్యములఁ ద్రుంపఁజాలు నొక్కొక్క ``నే
నకుఁడే; వారణ వాజిశాలలు నము ద్వేరికి తీుద్రార్చితా
Jangamwadi Math Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5wff6qmxfyp7rcib8lsif0f78ondls7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218669</id>
    <revision>
      <id>571479</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రాజ్యాలంకార సంగ్రహము ధిక వేదండ హయాన్వితంబులు : భుజాదీప్తాంగదంబుర్వి; భా గ్యకళావైభవ మెన్న శక్యమె నృసింహత్మాతలస్వామికిన్ 1 ౧౧ర సమద్వైరి (పా) సహా వైరి తా. ఒక్కొక్క సేవకుఁడే భ...'</comment>
      <origin>571479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="4b2xqxxb2tgedphe2q6mplvrfn2mwta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రాజ్యాలంకార సంగ్రహము
ధిక వేదండ హయాన్వితంబులు : భుజాదీప్తాంగదంబుర్వి; భా
గ్యకళావైభవ మెన్న శక్యమె నృసింహత్మాతలస్వామికిన్ 1 ౧౧ర
సమద్వైరి (పా) సహా వైరి
తా. ఒక్కొక్క సేవకుఁడే భయంకర శతం సైన్యములఁ దంచును. గజాశ్వ
కాలలు లొంగిపోయిన శత్రురాజులిచ్చిన గళాశ్వములతో నిండియున్నవి. భూమి
భుజమాన సంగదప్రాయముగా నుండెను. నరసభూపాలుని భాగ్యమే భాగ్యము.
3. ఉజ్జ్వలత (ఔజ్జ్వల్యము)
&quot; రూపసంపన్న దేహత్వమౌజ్జ్వల్యం పరికీర్త్యతే” (స్ఫురద్రూపము గలిగి
యుండుట యాజ్జ్వల్యము) ప్ర॥రు లక్షణము.
మ. స్థిరసోమాస్వయదుగ్ధవార్ధి జనియించెన్ వేంకటాద్రీంద్ర భూ
వరచంద్రుండు; తదీయ సోదరి రనూ వామాక్ష్మి లక్కాంబయై
పర గెం; దద్వనితాశిరోమణికి నోబక్షోణి పాలేంద్రు శ్రీ
నరసింహాధిపుఁడై జనించె మరుఁ డౌన్నత్యంబు దీపింపఁగన్, ౧౧
ఓబతోణిపాలేందు శ్రీ (పా) ఓబక్షోణిపోపేద్రుకుడా.
తా. చంద్రవంశమను పాలసంద్రమున వేంకటాద్రిరాజును చంద్రుఁడును,
లక్కాంబయను అమ్మయు నన్నయుఁ జెల్లెలు నై జన్మించిరి. ఆ లక్కాంబకును నోబ
క్షోణిపాలునకును నరసభూపాలుఁ డను మన్మధుడుదయిం చెను.
ఈ పద్యమున లక్కాంబ యను లక్ష్మియందు నోబక్ష్మాపాలుఁ డము విష్ణు
యో_ర్తివలన నరసభూపాలుఁ డను మరుఁ డుదయించెనని చెప్పుటవలన నరసభూపా
లుఁడు సదనమోహనమూర్తి యని సారాంశము. ఇదియే యాజ్జ్వల్యము.
౪. ఔదార్యము (ఉదారత)
&quot;యద్విశ్రాణనతాచ్ఛీల్య మాచార్యం తన్ని గద్యతే” (దానశీలము గలిగి
యుండుటయే యాదార్యము) అని ప్ర॥ రు లక్షణము.
నీ, అల బలీంద్రునిచేత నడుగు పెట్టఁగ నేర్చి
ధారాధరము చేత నీరువోసి
కానీను చేఁ గంచుకముఁ బూనగా నేర్చి '
ల దధీచి నెముక బలిసి
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4b2xqxxb2tgedphe2q6mplvrfn2mwta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218670</id>
    <revision>
      <id>571480</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర థ మార్వా స వేరే శ్రీ రాంబురాశి త్రచ్చిన వెన్న నీ డేరి నై లింపగవి చన్నుఁ బాలఁ బెరిగి కల్పసాదప ఫలోత్కరముల చవిఁగాంచి వనజారి నెమ్మేన ననఁగి పెనఁగి గీ, ధరణిఁ బ్రోదివహించిన ద...'</comment>
      <origin>571480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="0gpas2ljjv7jttuiszxjg5agm699e03" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర థ మార్వా స వేరే
శ్రీ రాంబురాశి త్రచ్చిన వెన్న నీ డేరి
నై లింపగవి చన్నుఁ బాలఁ బెరిగి
కల్పసాదప ఫలోత్కరముల చవిఁగాంచి
వనజారి నెమ్మేన ననఁగి పెనఁగి
గీ, ధరణిఁ బ్రోదివహించిన దానకన్య
సకల యాచక బాంధవుల్ నన్ను తింప
నీకరగ్రహణావా ప్తినెఱ సె నౌరు !
సరసగుణహార ! ఓబయనరగధీర !
తచ్చిన (పా) డచ్చిన.
3
ook
తా. బలిచక్రవర్తివలన జనించి, మేఘుఁడు స్నానమాడింపఁగాఁ గర్ణుఁడు
శంచుకముఁ (చొక్కా) దొడుగఁగా, దధీచివలన నెముక బలియఁగా, క్షీరసముద్రుఁ
డొసఁగిన యమృతముచే వర్ధిల్లి, కామ ధేనువు చనుబాలఁ బెరిగి, కల్పవృక్షము పండ్ల
రసమును గ్రోలి, చంద్రుని శరీరమున నవఁగి పెనఁగి (చంద్రునిచే నెత్తుకొనఁబడి)
లోకమున వర్ధిల్లిన దానకన్య నీ పాణిగ్రహణము సేసెను.
ఇందుఁ బెద్దదాతలగు బలి, (వామనునికి మూడడుగులు దాన మొనర్చి
సర్వస్వమును గోలుపోయినవాఁడు) మేముఁడు, (ఆయా చితముగా వక్షోదకములిచ్చు
వాఁడు) కర్ణుఁడు, (సహజ కవచకుండలములను దాసమొనర్చినవాఁడు) దసచి,
(ప్ర్రాణత్యాగముసేసి నెన్నెముకను నింద్రునికి దానము సేసినవాఁడు) సముద్రుఁడు,
(తన యమృతమును దేవతల కోసఁగినవాఁడు) కామధేనువు, కల్పవృక్షము,
చంద్రుఁడు, (తన కళలను దేవతల కాహారముగా నిచ్చినవాఁడు) అనువారలచే
దానకన్య క్రమక్రమాభివృద్ధినిఁ బొంది తుదికి నీకేలు వట్టినది. అని చెప్పుటచే నీవు
మహోదారుఁడపని స్ఫుటమగుచున్నది.
కాని దాసకస్య నీ పాణిగ్రహణము నేసిన దనుటకన్న నరసభూపాలుఁడు
సేసిన దానములను గవి వర్ణించినచో లెస్సగా నుండెడిది. ప్రతాపరుద్రీయమున.
&quot; సమంతాదుద్భూ తైర్దిద్విరదమదగం ధైస్సు భయః
క్రియంతే యద్విద్వజ్ఞన మణిగృహ ప్రాంగణ భువః
తా. &quot;ప్రతాపరుద్రమహారాజుచే మొదట విద్వాంసుల గృహములు మణి
గృహములు గాఁ జేయఁబడినవి. పిమ్మట వారి ముంగిళ్లు కరిమదము చేఁ బరిమళవంఠి
ములుగా నొనర్పఁబడినవి. ” అని చెప్పఁబడినది. ఇచటఁ బ్రతాపరుద్రుని జాతృత్వము.
వ్యంగ్యముగా గోచరించునట్లు, నరసభూ పార్టీయ పద్యమునం లేదు.
Collection!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gpas2ljjv7jttuiszxjg5agm699e03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218671</id>
    <revision>
      <id>571481</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శావ్యాలంకార సంగ్రహము ౫. మహోపిశాలత (తేజస్విత) &quot;జగత్ప్రకాశకత్వం యత్తేజస్విత్వం తదుచ్యతే” (జగత్తును బ్రకాశింపఁ జేయుట తేజస్విత్వము) అని ప్ర॥ రు లక్షణము. సీ. బహుతరాశాభ్రాంతి బయ...'</comment>
      <origin>571481</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3683" sha1="gjdfl83y88cuy520be1skjv8ytjoovh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శావ్యాలంకార సంగ్రహము
౫. మహోపిశాలత (తేజస్విత)
&quot;జగత్ప్రకాశకత్వం యత్తేజస్విత్వం తదుచ్యతే” (జగత్తును బ్రకాశింపఁ
జేయుట తేజస్విత్వము) అని ప్ర॥ రు లక్షణము.
సీ. బహుతరాశాభ్రాంతి బయలువ్రాశకయున్నఁ
గువలయ ద్వేషంబుఁ గోరకున్న
మీటితమ్ముల విరిపోటు సేయక యున్న
- వారుణీస క్తికిఁ బాఱకున్న
జగతి నందునిఁ బగలో సర్పకయున్న
దోషాభిభూతుఁడై తొలఁగకున్న
ద్విజరాజ పరిభవోద్వృత్తి చేనుకున్న
సరసుల నింకింపఁజాలకున్న'
గీ. సాటియగు విశ్వవినుత శశ్వత్ప్రతాప
వైభవధ్వ స్త దుర్వార వై రివీరుఁ
'డైన యోజయనరసింహు సమితభువన
భవనభృత తేజమున శబ్దబాంధవుడు.
విరిపోటు (రూ) విరిబాటు; నారుణీసక్తికి (పా) వారుణాస క్తీకి,
తా. సూర్యుఁడు ఆశాభ్రాంతిచే (దిక్సంచారము ఆను దురాశచే) బయలో
ప్రాఁకకున్నచోఁ, గువలయ ద్వేషము (కలువలతో పగ యను భూమండల ద్వేషము)
వహింపకున్నచో, విజృంభించి తమ్ములను (పదములను సోదరులను) భేదింప
కున్నచో, వారుణీ (పడమటి దిక్కనుకు) సక్తుఁడై పరుగిడకున్నచో, జగతిలోని
యెల్లరికినిఁ దాను బగ లొనర్చకున్నచో (పగలు చేయుట యను పగ (వైరము)
&quot;సేయకున్నచో ననఁగా నెల్లరితో వైరసువహింపని) దోషాభిభూతులపై (రాత్రి
గోచరింపనివాఁడను దోషయుక్తుఁడై) తొలఁగనిచో, ద్విజరాజునకు (చంద్రునికను
బ్రాహ్మణునకు) సధిక పరాభనముఁ గూర్పనిచో, సరసులను (చెఱువులను రసికు
లను) నింకింపఁజాలనిచో, జతత్ప్రసిద్ధముగు స్థిరమైన ప్రతాప వైభవముచే శత్రు వీరుల
ధ్వంసముఁ గావించిన నరసభూపాలుని యమితమైన భువనభవనమున నిండిన తేజము
నాకు సాటి వచ్చును: ఆగఁగా సూర్యుఁడును నరసభూపాలుని తేజమునకు సాటిరాఁడని
సారాంశము, ఏలన సూర్యుఁడు ఆశా భ్రాంతిచే బయలుప్రాయును. నరసభూపాలుని
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gjdfl83y88cuy520be1skjv8ytjoovh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218672</id>
    <revision>
      <id>571482</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర ధ మా శ్వాస ము 38 తేజము దిక్కులకుఁ బ్రాఁకును. అతనికిఁ గువలయద్వేషము గలదు. దీనికిఁ గువల యానురాగము గలదు, అతఁడు తమ్ముల భేదించును. ఇది భేదింపదు. అతఁడు వారుణీ సక్తుఁడు. ఇది యట్లు...'</comment>
      <origin>571482</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4065" sha1="q96ycn2fr921ripkbxlpztkqbv6y8ds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర ధ మా శ్వాస ము
38
తేజము దిక్కులకుఁ బ్రాఁకును. అతనికిఁ గువలయద్వేషము గలదు. దీనికిఁ గువల
యానురాగము గలదు, అతఁడు తమ్ముల భేదించును. ఇది భేదింపదు. అతఁడు వారుణీ
సక్తుఁడు. ఇది యట్లుగాదు. అతఁ డెల్లరికినిఁ బగలు సేయును. ఇది హితము సేయును.
అతఁడు దోషాభిభూతుఁడు. ఇది గుణభూయిష్టము. అతఁడు ద్విజరాజపరాభవము
సేయును. ఇది ద్విజరాజహితముసేయును. అతఁడు సరసుల నింకించును. ఇది రంజిం
చును. ఈవిధముగా సూర్యునియందున్న యవగుణములు లేనిదై తేజము వెలుఁగు
చున్నది. (ఈ పద్యము వ్యతిరేకాలంకార దృష్టాంతముగాఁ గూడ నీయఁబడినది.)
౬. ధర్మాకలనము (ధార్మికత్వము)
“ధ ర్మైకాయ త్తచిత్తత్వం ధార్మికత్వముదీర్యతే” (ధర్మాభినివేశము, గలు
మనస్సు గలిగియుండుట ధార్మికత్వము) అని ప్ర॥ రు లక్షణము.
చ, పలుకుట సత్యవాసన, శసార విరోధిజ యోత్సవంబు, తా
నఁఘు యశోధనంబుకొఱ, కంబుధి వేష్టితభూ పరిగ్రహం,
బలరు నగణ్యపుణ్యచరితాచరణంబున; కాత్మజీవనం
బల సుజనావనంబుకొఱ; కార! నృసింహనృపాల మాళికి, అంతా.
తా. సరసభూపాలుడు సత్యమునకై భాషించును. యశోధనమునకై శత్రు
జయము సేయను. బ్రాహ్మణుల కxహారాదు లిచ్చి పుణ్యమార్జించుటకై గా
సముద్ర పరివేష్టితమగు భూమినిఁ బరిగ్రహించును. సుజవరక్షణార్థమై యాత్మజీవన
ముల నుపయోగించును. మనోవాక్కాయకర్మల నరసభూపాలుఁడు ధార్మికుఁడని
సారాంశము. ఇల్లపుడు ధర్మము నాచరించువాఁడే ధార్మికుఁ డనఁబడును. కానీ
(సకృత్కృతధర్మో నాధార్మిక' (ఎప్పుడో యొకప్పుడు ధర్మమాచరించినవాఁడు
ధార్మికుఁడు గాఁడు) అను నిర్వచనానుసార మితరులు ధార్మికులుగారు.
ఈపద్యము కాళిదాసమహాకవియొక్క &quot;త్యాగాయ సంభృతార్థానాం సత్యాయ
మితభాషిణాం | యశసే విజిగీషూణాం ప్రజాయై గృహమేధినాం' అనుదానికి
ఛాయారూపము,
3.
• వైదగ్ధ్యము
&quot;కృఠ్యవస్తువు చాతుర్యం వైద్యం తన్నిపద్యతే (చేయవలసిన కార్యము
లందు నేర్పుఁజూపుట వైవిధ్యము.)
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q96ycn2fr921ripkbxlpztkqbv6y8ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218673</id>
    <revision>
      <id>571483</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శావ్యాలంకార సంగ్రహము రా సీ, వసజారి కళలచేఁ దనివినొందించిన నిలఖేచరుఁడు ప్రాణమిత్తువనిన వందంబు తనదుజీవన మెల్ల నొసఁగిన నెమ్మేను శిబిశోసికొమ్మటన్న నీఁగిమ్రా నేసొమ్మ లిచ్చ...'</comment>
      <origin>571483</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3620" sha1="cfbzkmpec93mqoz736g6iyixs6payol" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శావ్యాలంకార సంగ్రహము
రా
సీ, వసజారి కళలచేఁ దనివినొందించిన
నిలఖేచరుఁడు ప్రాణమిత్తువనిన
వందంబు తనదుజీవన మెల్ల నొసఁగిన
నెమ్మేను శిబిశోసికొమ్మటన్న
నీఁగిమ్రా నేసొమ్మ లిచ్చిన సురమణి
- మిన్నందితలఁపులో మెలఁగుచున్నఁ
జేరిపాదము బలి శిరసావహించినఁ
బాథోధి' తానెంత భంగపడిన .
గీ, వారి నెవ్వారిఁ గాదని పసుధనౌర !
నిక్కముగఁ గీర్తి కామిని నీకె దక్కె
నీదు వైదుద్ధ్యగుణము వర్ణింపఁదర మె?
సరనుతాటోప! ఓబయనరసభూప!
తా. కీ ర్షికన్య చందుఁడు తన్నుఁ దనకళలచేఁ దృప్తినొందిం చెదనన్నను, వాయు
దేవుఁడు తనప్రాణము చ్చెదనన్నను, (వాయువు జగత్ప్రణుఁడు) మేముఁడు తన జీవ
నము (జలము) ధారవోయుడు నన్నను, శిబి తన మేను గోసియిచ్చెద నన్నను, గల్ప
వృక్షము పలసినసొమ్ములిచ్చెద నన్నను, జింతామణి తన చింతకి ముక్కలముగా మెలిఁ
గెద నన్నను, బలి తనపాదమును శిరసావహించెద నన్నను, సముద్రుఁడు దానెంత
భంగపడినను (ఆలలు గలది) వారి నొల్లక నిన్ను వరించెను. నీ వైదగ్ధ్యము వర్ణింప
నెవ్వరి తరము ?
ఇట నింతమైంది యిన్నివిధములఁ బ్రాధేయపడి ప్రార్థించినను వారినొల్లక
శ్రీ ర్తికన్యని సేవరించిందని చెప్పఁబడుటవలన నామె నిన్ను వరించునట్లు సిసికొన్న
నీ నేర్పువర్ణనీయ మ ని భావము. కానీ వెనుకటి పద్యమున నోదార్యమువలెనే యిచ్చ '
టను వైదగ్ధ్యము లెస్సగా గోచరించకున్నది. ప్రతాపరుద్రీయముననున్న యదా
హరణమును గనుఁడు.
శ్లో॥ చాతుర్యంకిమువర్ణ్యతే గుణని భోః శ్రీవీరరుద్రపభో
ర్య తాన్యోన్యవిరుద్ధయోరపి మహద్వాణ్ శ్రీయోర్దార్జవం
కించాభ్యాం సదృశోపచారలలితాం తత్తాదృశైరుత్సవైః
నిస్సాపత్న్యమిమాంభువం సనృపతిరశ్రేణి శాంజత్వరః
0. Janganwadi Mati Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cfbzkmpec93mqoz736g6iyixs6payol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218674</id>
    <revision>
      <id>571484</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర థ మా శ్వా స ము 3F తా. ప్రతాపరుద్రుని చాతుర్య మేమని వర్ణింతును ? ఏమనఁ బరస్పర విరుద్ధ స్వభావముగల లక్ష్మీ సరస్వతు లాతనియొద్ద సౌహార్ధముతో నున్నవి. మరియు వారితో పాటు భూదేవిని...'</comment>
      <origin>571484</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4247" sha1="evyy9pzbnr2ignnw3f1vjqs10c3eosh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర థ మా శ్వా స ము
3F
తా. ప్రతాపరుద్రుని చాతుర్య మేమని వర్ణింతును ? ఏమనఁ బరస్పర విరుద్ధ
స్వభావముగల లక్ష్మీ సరస్వతు లాతనియొద్ద సౌహార్ధముతో నున్నవి. మరియు వారితో
పాటు భూదేవినిఁగూడ సదృశో పచారములచే సుముఖురాలినిఁగా జేసికొని సవతి
పోరులు లేకుండ సంసారమును జక్క పెట్టుకొనుచున్నాఁడు.
ఇట సన్యోన్య విరుద్ధ యోః, సదృశో పచారలలితాం, నిస్సాపత్న్యం, మొదలగు
పదములు చాతుర్యమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. పై పద్యమున నిట్లు వ్యక్తము
సేయు పదములు లేవు. కావున నీ పద్యము లెస్సగాదు.
ప్రతాపరుద్రీయమున మహామహిమత్వము, పాండిత్యము, అను మరిరెండు
గుణములు వచింపఁబడినవి. వాని లక్షణలక్ష్యములు నిటఁ జూపుదును.
“తన్మహామహిమత్వం స్యాద్యావున దేవతాత్మశా” (దేవతా స్వరూపము
గలిగియుండుటయే మహామహిమత్వము) అని లక్షణము.
కౌసల్యాసీత్ప్రధమజననీ దేవకీ చద్వితీయా
విష్ణోర్మాతా తదను సుహితాముమ్మడాంబా తృతీయా
య స్త్రీతాయాం రఘుపతిరభూత్ ద్వాపరే శారి రాసీత్
త్రాతుంక్షోణీం సజయతికలౌ వీరరుద్రావతార :
శ్రీమహావిష్ణువు త్రేతాయుగమునఁ గౌసల్యయందు శ్రీరాముఁడై
పుట్టెను. ద్వాపరమున దేవకియందు శౌరియై పుట్టెను. కలియుగమున జగత్పాలన
మునకై ముహ్మడాంబయందు వీరరుద్రుఁడై జనించెను.
ఇటఁ బ్రతాపరుద్రునకు దేవతాత్మకత్వము చెప్పఁబడినది.
“సర్వవిద్యాధికత్వం యత్పాండిత్యం తదుదాహృతం” (ఎల్ల విద్యాలయం
దును నాధిక్యము వహించి యుండుట పాండిత్యము) అని లక్షణము.
గోష్ఠీభిః పరితోషయ బుధగణాతా షడ్దర్శనీ సీమభిః
సత్పారస్వకమార్గదర్శన చణైన్సూక్తాః కవీక్షా ప్రీణయ
సంగీతో పనిషద్రహ స్యపికనైరాతో ద్యయోగ్యక్ర మై
ర్ధిన్వజా సంసది వైణి కాజా విహరతే శ్రీకాకతీంద్రన్పపశి
కా.
షడ్దర్శనీ వేత్తలగు పండితులను శాస్త్ర ప్రసంగములచే సంతోష పడచుచు
Xవులను సత్కావ్యమార్గమును సూచించు సూక్తులచేఁ దనుపురు ( అతని సూక్తులే
కార్యమార్గము ననుసరించునని భావము) సంగీతోపనిషద్రహస్యమును సూచించు వివిధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>evyy9pzbnr2ignnw3f1vjqs10c3eosh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218675</id>
    <revision>
      <id>571485</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '४० కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇచటఁ బ్రభువునకు, సర్వవిద్యా ప్రపూర్ణశ్వరు వ్యక్తమగుచున్నది. క, అవయము నాయక సుగుణము లనేకములు గలవు; వాని నతివిస్తర భీ నీతి నిరూపింపఁగ; నిఁక ననుపమ నేతృ...'</comment>
      <origin>571485</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3586" sha1="4zzo79gnwhilmjq2pyjkhrf4cfiue2v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;४०
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇచటఁ బ్రభువునకు, సర్వవిద్యా ప్రపూర్ణశ్వరు వ్యక్తమగుచున్నది.
క, అవయము నాయక సుగుణము
లనేకములు గలవు; వాని నతివిస్తర భీ
నీతి నిరూపింపఁగ; నిఁక
ననుపమ నేతృస్వరూప మభివర్ణింతు.
నాయక గుణములు పెక్కులున్నవి. (వానిని దశరూక్షక సాహిత్య దర్పణ
కారులు నిరూపించిరి) ఆతి విస్తంభీతిచే వానిని నిరూపింపఁజాలను. ఇక నాయక
స్వరూపము నభివర్ణింతును.
కం, కీర్తిప్రతాపసుభగుం
నాయకస్వరూపము
డార్తావనుఁ, డఖిలగుణగణాధ్యుఁడు, బాహా
వర్తితభూభరుఁడై, పరి
కీర్తితుఁడగు భర్త కావ్యగీతప్రియుఁడై .
సుభగుఁడన శ్లో॥ సపత్నీపఖవంతాది చిహ్నం యస్య సదృశ్యతే
విస్మాగ్యమాణమా నేక్ష్య స్సుభగస్సో భిధీయతే
కా
3600
: • “సవతాలి నఖక్షత దంతక్షతాది చిహ్నములు లేనివాఁడును, ఈర్ష్యామాన
మను మరపింపఁజేయఁజాలినవాఁడును నగు నతఁడు సుభీగుఁడు&quot; అని భావప్రకాశ
మునఁ గలదు. ఇట నా యర్థము సరిపడదు. 'సుందరుఁడు' అను నా పచారి కార్థమునం
గ్రహింపవలెను. (కీర్తి పతాపములచే ముందరుఁడు) సుభగశబ్దభవమే సొంగు బ్దము.
లేక భాగమన నైశ్వర్యము (భగవంతుఁడు) గొప్ప యైశ్వగ్యముగలవాఁడు 'సుభగుఁడు”
అనియైనను జెప్పుకొనవచ్చును.
శా॥ కీర్తి పతాపరూపమగు మహైశ్వర్యముగలవాఁడు, ఆర్తులను రక్షించు
వాఁడు, అఖిలగుణములుగలవాఁడు, బాహువులపై భూభారము వహించువాఁడు,
కావ్యగీత ప్రియుఁడు నగువాఁడు నాయకుఁడు.
ఇంకుఁ దెఱుఁబడిక · పతాపము, భూభారవహనము, కావ్యగీతప్రియత్వము
మొదలగునవి పూర్వోక్త తేజస్విత్వ, మహాభార్య, ధార్మికత్వ, పాండిత్యాది గుణ
ములలో నే యంతర్భవించును. మరల నిచట నేలచెప్పెననఁ బ్రబంధనాయకుని
కీ గుణము అత్యవశ్యముల వియి లా పుటా ollection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4zzo79gnwhilmjq2pyjkhrf4cfiue2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218676</id>
    <revision>
      <id>571486</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర థ మా శ్వాస మ కీర్తిప్రతాప సుభగత్వము మ, అరిని ర్భేదనధుర్య! యోబయనృసింహ! సింహసత్త్వాఢ్య! సీ వరసత్కీర్తిమరాళ బాలిక భవద్వర్ధిష్ణు శౌర్య ప్రభా ధరితారుణ్యముఖాగ్రయై పరగుచుం...'</comment>
      <origin>571486</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3509" sha1="h8c31mrqq2x2qjxp350nxttzss4gsx7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర థ మా శ్వాస మ
కీర్తిప్రతాప సుభగత్వము
మ, అరిని ర్భేదనధుర్య! యోబయనృసింహ! సింహసత్త్వాఢ్య! సీ
వరసత్కీర్తిమరాళ బాలిక భవద్వర్ధిష్ణు శౌర్య ప్రభా
ధరితారుణ్యముఖాగ్రయై పరగుచుం బాల్నీరు సేకంబుగా
ధరఁగావించు సమస్తవిస్మయకళా దానప్రవీణోన్న . ౧
తా. ఓ నరసభూపాలా ! నీ కీర్తియను రాజహంసి నీ ప్రతాపమను నెల్లని
ముక్కుగలదై యాశ్చర్యకరముగా వీరక్షీరము లేకము చేయును.
హంసలు సరక్షీరములను వేఱుసరించును. ఈ రాజహంసి నీరక్షీరము శేకము వేయుట
చిత్రము. అనఁగా నీ కీర్తి నల్లనినీళ్ళరుగూడఁ జైల్లని పాలుగా గోచరింపఁజేయుచున్నా
దని భావము. ఇందుఁ గీర్తిప్రతాపములు రెండును వర్ణితములు.
లోక ములోని
యధార్థముగా నిందుఁ గీర్తియే వర్ణింపఁబడినది. కాని ప్రతాప వర్ణనములేదు.
ఏలనఁ చాల్నీరు నేకము చేయు కార్యము కీర్తిహంసిది కాని ప్రతాప కార్యము గాదుళజా|
ఆర్తావనత్వము
మ. ఒక ప్రహ్లాదునినార్తుఁ గాచితి; మదీయో త్యేక మేశాపన
ప్ర్రశటంబ్ నె? యటంచుఁదా బహుత రార్త త్రొణపారాయణో
త్సుకతన్ శ్రీనరసింహుఁడుర్వి నరసక్షోణీశుఁడై పుట్టెఁగా;
కొకభూపాలునకిట్టి యా ర్త భరణోద్యోగంబు వాటిల్లునే!
౧౨౩౩
తా. మున్నార్తుఁ డగు నొక ప్రహ్లాదునిఁ గాచితిని. ఒకయార్తునిఁ గాచుట
నా నాశక్తి? యని సృసింహమూర్తి పెక్కండార్తులను గాపాడ నరసభూపా '
లుఁడై యవతరించెను. కాకున్న నొక సామాన్యప్రభువున కొంతమందినిఁ గాపాడ
నెట్లు శక్య రుగును?
ఇందార్తావనత్వము వ్యక్తము. కాని యిందును కార్యరూపమున నార్తావనమః --
వర్ణింపఁబడినచో లెస్సగా నుండును.
గుణాఢ్యత్వము
అరయఁబయోధిఁ బాత్రమును, సంజన శైలముఁ గజ్జలంబుఁ,, ద
Jangam vat
fecun&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8c31mrqq2x2qjxp350nxttzss4gsx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218677</id>
    <revision>
      <id>571487</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమ గెరలి విరించి గేహిని లిఖించినఁ బారమునొందదార! మా వర్తననృపాల జూళి సుజనస్తుతసద్గుణ సంప్రదాయముల్, ౧.ఒక తౌ. సముద్రము సిరాబుడ్డి గాను, గాటుక కొండ సీరా గాను,...'</comment>
      <origin>571487</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3559" sha1="n7l4f7vk9227d0dzdlukinp7qmi3igo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
గెరలి విరించి గేహిని లిఖించినఁ బారమునొందదార! మా
వర్తననృపాల జూళి సుజనస్తుతసద్గుణ సంప్రదాయముల్, ౧.ఒక
తౌ. సముద్రము సిరాబుడ్డి గాను, గాటుక కొండ సీరా గాను, గల్పవృక్షశాఖ
కలముగాను, భూమినిఁ గాగితముగాను జేసి సరస్వతీదేవియే వ్రాసినను మానరసభూ
పాలుని గుణములు ముగియవు.
ఇందు గుణాఢ్యత్వము నిరూపింపఁబడినది. ఇందును కార్యరూపమున గుణ
ములు వర్ణింపఁబడినచో లెస్సగా నుండును.
భరణము
చ. విపులఫణాసహస్త్రమున వీఁక భరింపఁగ లేని మేదినిన్
.. నిపుణత బాహుపీఠమున నీల్పె నృసింహుఁ డటంచుఁ బన్నగా
ధిపతి నిరంతరాద్భుతమతిం దలలూఁచ జరావిపాండురుం
డెవుడు పురాణభోగి యని యెన్నుదురా భుజ గేంద్రునందఱున్ ,
తా. తన వేయి పడగలతో భరింపలేని భూమిని నరసభూపాలుఁడు బాహు
పీఠమున భరించెనని యాది శేషుఁ డాశ్చర్యమునఁ దలలూఁచఁగా లోకు ఆశ్చర్య.
మునఁ దలలూఁచినట్లు గ్రహింపఁజాలక యాతని మేని తెల్లఁదనమును గాంచి ముదు
సలితనమునఁ బాలిపోయినట్లు గ్రహించి యాతఁడు పురాతనుఁడైన భోగి యగుటను
ముసలితనమునఁ దలలూఁచినట్లు గ్రహింకురు.
ఇం దాది శేషుఁడు మోయలేని భూధారమును నరసభూపాలుఁడు వహించె
నని, చెప్పుటచే భూభరణము పేర్కొనఁబడినది.
కావ్యగీత ప్రియత్వము
ము: నరసింహుం డతిధీర వీరరససన్నాహంబు వాటించియుం
గరుణాళోమలుఁడై రమావిమల శృంగారాద్దుడై పొల్చుచా
తురి సాహిత్యజమర్మకర్మ కఠినోద్యోగాత్మకుండయ్యు నీ
ఐరసిం హేంద్రుఁడనూనగాన రససంధాన ప్రియుండెంతయు,
-- తా. నరసింహమూర్తి మిక్కిలి వీరరసము గలవాఁనయ్యఁ గృపాళువును,
లక్ష్మీదేవితోడి శృంగా
ఎతిగాక్షరసమున్న మునిగి తేలం చాందును నయినట్ల నది సభూపాలంఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n7l4f7vk9227d0dzdlukinp7qmi3igo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218678</id>
    <revision>
      <id>571488</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ప్ర ధ మా శ్వా స ము ४३ కావ్యసాహిత్యరహస్యములను దెలిసికొను కఠినకార్యమున వ్యాపృతుఁ డయ్యుము గీతరసకుతూహలుఁడై శోభిల్లును. ఇందుఁ గావ్యప్రియత్వమును గీతప్రియత్వమును బేర్కొనఁబడ...'</comment>
      <origin>571488</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3202" sha1="b5xtq2k5gexvam34uq1i46fb615r4o9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్ర ధ మా శ్వా స ము
४३
కావ్యసాహిత్యరహస్యములను దెలిసికొను కఠినకార్యమున వ్యాపృతుఁ డయ్యుము
గీతరసకుతూహలుఁడై శోభిల్లును.
ఇందుఁ గావ్యప్రియత్వమును గీతప్రియత్వమును బేర్కొనఁబడినది.
ఇటఁగూడ నీగుణములు కార్యరూపమున వర్ణింపఁబడినచో లెస్సగా నుండెడిది.
సరసభూపాలీయ, సాహిత్యదర్పణ, దశరూపకాది గ్రంథములందలి నాయక
లక్షణములను బరిశీలింపఁగా మహారాజే వాయకుఁడుగా నుండవలెనన్న నియమము
కానరాదు. సామాన్యుఁడైన మానవుఁడు గూడ నాయాగుణములు గలిగి ప్రబంధ
గాయకుఁడు గావచ్చును. మొత్తముమీఁద 'నాయక చరితముపదేశాత్మకము గా
నుండవలెను. &quot;కానఁ దత్తద్గుణములు గిలిగి యుండవలెను.
ఆశ్వాసాంతము
ను, అమరత్్మధరధీర! ధీరచిత కార్యారంభ! రంభాసమ
ప్రమదాభవ్యమనోను రాగఘటనా పాంచాల! పాంచాల గౌ
శము ఖోర్వీసుత శౌర్య! శౌర్యవనలీలాలోల! లోలాభవ
ద్రమణీయాగమధర్మ! ధర్మతనయ ప్రఖ్యాత సత్యవ్రతా! ఇ
కామశాస్త్రమునందలి దత్త, భద్ర, కూచిమార, పాంచాలి.
నాయకులలో నొకఁడు. లోల-- అభవత్ = లోలముగాని యనఁగా చంచలము
గాని లేక స్థిరమైన
పాంచాలుఁడు =
లోలాభవత్ అనురూపము దుష్టము. 'లోఆ శబ్దమునకు చ్వి పత్యయ ముగ్గు
జేర్పఁగా ‘లో^లీభవత్ ' అగును. లోలము గాని యనువర్ణమున ‘ఆలో లీభవత్'' అనే
రూపముండును. ఇది ముక్తపదగ్రస్థనుగుట చేఁ గని &quot;లోలాభవత్ &quot;2&quot; అనియే
ప్రయోగించెను.
కం. కుటిలారిభయడధాటీ
పటుపటహఢమన్ని నాథ పరిపాటితడి
క్తటపటలు! చటుల మేధా
పటిమపరాభూతభూతపతిమణిహారా !
మాలిని, ఆలఘునయవిహారా! హారనీహారతారా.
CC-0 Jangamwadi Math
5694&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5xtq2k5gexvam34uq1i46fb615r4o9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218679</id>
    <revision>
      <id>571489</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '88 కావ్యాలంకార సంగ్రహము · : జలధివరగభీరా! జైత్ర కేజేయధారా! లలితగుణవిహారా! లక్కమాంబా కుమారా! గద్యము ఇది శ్రీ హనుమత్ప్రసాదలబ్ధ కవితాసార, సారస్వతాలంకార, నిరంకుశ ప్రతిభాబంధుగ, ప్...'</comment>
      <origin>571489</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2355" sha1="bj45mznf3u1dr8st785yusk0pznmumb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;88
కావ్యాలంకార సంగ్రహము ·
: జలధివరగభీరా! జైత్ర కేజేయధారా!
లలితగుణవిహారా! లక్కమాంబా కుమారా!
గద్యము
ఇది శ్రీ హనుమత్ప్రసాదలబ్ధ కవితాసార, సారస్వతాలంకార, నిరంకుశ
ప్రతిభాబంధుగ, ప్రబంధ పఠన రచవాధురంధర, ప్రబంధాంక వేంకట
రామయ భూషణసుపుత్త్రి, తిమ్మ రాజపాత్ర, సకల భాషావిశేష
నిరుపమావధాన శారదా మూర్తి మూర్తి ప్రణీతంబైన కావ్యా
లంకార సంగ్రహం బను మహా ప్రబంధంబునందు
నుపోద్ఘాత ప్రకరణంబును, నాయక గుణవర్ణనంబును,
నాయక స్వరూప కథనంబు నెన్నది.
ప్రధమాశ్వాసము.
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
I. శ్రీరాజితసదన ! కళా
ద్వి తీయా శ్వాస ము
ధార ! నిరంతరార్థి దారిద్య్రహరా !!
నారాయణ చరణార్చన !
నారీజన తార తీశ ! నరసాధీశా!
గీ. అవధరింపుము లక్ష్ములక్ష్యముల నెల్ల
వనఘ! భవదీయ నామధేయాంకితముగ
బహువిభ క్తుల నొనరింతుఁ బద్యవిత
నిచట నాయక భేదంబు లెట్టు'లనిస.
శ, ధీరోదాత్తప్రముఖులు
ధీరోద్ధత, ధీరశాంత, ధీరలలితు లీ
ధారుణి నలువురు నాయకు;
లారయఁ దల్లక్షణంబు లభివర్ణింతు,
C
తెలియును.
う
తా. ధీరోదాత్తుఁడు, ధీరోద్ధతుఁడు, ధీరశాంతుఁడు, ధీరలలితుఁడు, అని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bj45mznf3u1dr8st785yusk0pznmumb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218680</id>
    <revision>
      <id>571490</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వి తీయా శ్వాస ము V. ధీరాత్ముం, డవికతనుండు, కరుణో ద్వేలుండు, సత్త్వాఢ్యుఁ డా ధీరోదాత్తుఁడు; శౌర్యదర్పకుహనాధీనుండు ధీరోద్ధతుం; డారూఢి సమధీప్రసన్నుఁడు ద్విజుఁడౌ ధీరశాంతుం...'</comment>
      <origin>571490</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3157" sha1="5tfs6uy3dt2afpzzkm579sgqq6b1iko" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వి తీయా శ్వాస ము
V. ధీరాత్ముం, డవికతనుండు, కరుణో ద్వేలుండు, సత్త్వాఢ్యుఁ డా
ధీరోదాత్తుఁడు; శౌర్యదర్పకుహనాధీనుండు ధీరోద్ధతుం;
డారూఢి సమధీప్రసన్నుఁడు ద్విజుఁడౌ ధీరశాంతుండు; వృ
త్రారింబోలినభోగి ధీరలలితుండై పొల్చు నిశ్చింతత.
శౌర్య (పా) కార్య; సమధీ(పా) శమధీ.
ధీరోదాత్త లక్షణము
శ
ధీరశ్చఆసౌ ఉదాత్తః ధీరోదాత్త అని విగ్రహము. ధీరత్వమును, సుదా
తత్వమును గలవాఁడు ధీరోదాత్తుఁడు. ధీరుఁ డనఁ దేశమును సహించువాఁడు.
ఉదాత్తుఁ డవ నాత్మను లేనివాఁడు. కృపారువు, హర్షశోకాదులచే నభిభూ
తుడు కానివాఁడును.
సాహిత్యదర్పణము నందలి లక్షణ మింతకన్న సమగ్రముగా నున్నది.
శ్లో. అవికట్టే పన్ క్షమావా సతిగంభీరో మహాసత్త్వః
ఛేయాన్ని గూఢమానో ధీరోదాత్తో దృఢవ్రతః కధితః.
శా. ఆత్మను లేనివాఁడు (అవికతనుఁడు) సహనముగలవాఁడు, (క్లేళ
సహిష్ణువు) గంభీరుఁడు, మహాసత్త్వుఁడు, గూఢమానము (కోపము) గలవాఁడు,
దృఢవ్రతుఁడు సగువాఁడు ధీరోదాత్తుఁడు.
ధీరోదాత్తుఁడు శృంగార నీరరసములందు నాయకుఁడు.
ధీరోద్ధత లక్షణము
ధీరశ అసౌ ఉద్ధతిః అని విగ్రహము, ధీరత్వమును సద్ధతత్వమునుగలవాఁడు,
ఉద్ధతుఁడనఁ గౌర్య, దర్పములును, మాయలమారితనమును గలవాఁడు.
సాహిత్యదర్పణ లక్షణమును గనుఁడు,
మాయాపరః ప్రచండశ్చపలో హంకార దర్శభూయిష్ట వి
ఆత్మమానికతో ధీర ధీరోద్ధతః శధితః.
శా. మాయలమారితనము, ప్రచండత, చాపల్యము, అహంకారము, దర్పము
ఆత్మభయును గలవాఁడు ధీరోద్ధతుఁడు.
CC-0. Jangamwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5tfs6uy3dt2afpzzkm579sgqq6b1iko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218681</id>
    <revision>
      <id>571491</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమణ ధీరశాంత (ధీరప్రశాంత) లక్షణము ధీరశ్చ అసౌ శాంతః అని విగ్రహము. సమధీ పసన్నుఁ డగు ద్విజుఁడు ధీరశాం తుఁడు- సమధీప్రసన్నుఁ డను పదమునకు నిష్కృష్టార్థము గోచరి...'</comment>
      <origin>571491</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4265" sha1="m2kjijqicufi3zrmqi1t79uufy9ky2s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమణ
ధీరశాంత (ధీరప్రశాంత) లక్షణము
ధీరశ్చ అసౌ శాంతః అని విగ్రహము. సమధీ పసన్నుఁ డగు ద్విజుఁడు ధీరశాం
తుఁడు- సమధీప్రసన్నుఁ డను పదమునకు నిష్కృష్టార్థము గోచరింపకున్నది. బహుళః
ధీరత్వమును శాంతత్వమును సమానముగాఁగలవాఁ డని కవి యభి
వేతార్థమైయుం
డును. `లేక “శమధీ పసన్నుఁడు' అను పాఠమైయుండును. ఆట్లేని శమముతో లేక
శాంతగుణముతోఁ గూడిన బుద్ధిచేఁ బ్రసన్నుఁ డయినవాఁడు. అనగా ఁ ధీరత్వమును
కాంతగుణముచేఁ గలిగిన మనఃప్రసన్నతయుఁ గలవా-ఁడని యర్థనుగును. ఇదియే
యుక్తమగు పాఠము.
సాహిత్యదర్పణ లక్షణమును గనుఁడు.
&quot;సామాన్యగు డైర్భూయాణా ద్విజేషు ధీర ప్రశాంత ఇత్యుక్త ”
నాయక సామాన్యగుణములు గల (కులము, మహాభాగ్యము, నెం॥) ద్విజుఁడు.
(బ్రాహ్మణ క్షత్రియ వైశ్యులలో నొకఁడు) ధీరశాంతుఁడు. దశరూపఠమున 'ద్విజా
ది' ఇతి విప్రపణిక్సచివాదీనాం ప్రకరణనేతౄణా ముపలక్షణం' ద్విజాదిక
మనఁగాఁ బ్రకరణనాయకులగు విప్రవణిక్సచివులు అని వ్యాఖ్యానము చేయఁబడినది .
“అమాత్య, విప్ర, వణిజామేశం కుర్యాత్చ నాయకం” (అమాత్య, విప్ర, వణిజులలో
నొకరిని నాయకునిఁ జేయవలెను.) అని భరతనాట్యశాస్త్రమునను గలదు. ఈ రెండు
గ్రంథములందును 'ద్విజ' శబ్దమునకు వ్యాఖ్యలో క్షత్రియశబ్దము గాక అమాత్య,
సచివ శబ్దములే వాడఁబడియున్నవి. అనఁగా మంత్రియైన క్షత్రియుఁడే గాయకుఁడై
యుండవలెనని తేలుచున్నది. అంతేకాని రాజైన క్షత్రియుఁడు నాయకుఁడు”గా
మృచ్ఛకటిక మను ప్రకరణమున బ్రాహ్మణుఁడును, మాలతీమాధవ xx
రణమున మంత్రిపుత్రుఁడును, పుష్పభూషిత ప్రకరణమున వణిజుఁడును నాయకుఁ
డుగా గ్రహింపఁబడిరి. వీరు స్థిరశాంతులు. లక్షణవాక్యమున అమాత్య, సచిన
పదములే యున్నను లక్ష్యమగు మాలతీమాధనాదులలో మంత్రిపుత్రుఁడే నాయకుఁ
డుగా నున్నాడు.
ధీరలలిత లక్షణము
నేనశ్చ అసౌ లలితః అని విగ్రహము, నిశ్చింతుఁడును, ఇంద్రునిఁ బోలిన
భోగి కాలియు నగువాఁడు ధీరలలితుఁడు.
సాహిత్యదర్పణ లక్షణమును గనుఁడు.
-0. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m2kjijqicufi3zrmqi1t79uufy9ky2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218682</id>
    <revision>
      <id>571492</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నిశ్చింతో మృదురనిశం కలాపరో ధీరలలికః స్యాత్. నిశ్చింతుఁడన శత్రువులను జయించి రాజ్యభారమును సమర్థులగు మంత్రుల మీఁద నుంచుటచే నెట్టివిచారమును లేనివాఁడు. కళలనఁగా లలితకళలు, నృ...'</comment>
      <origin>571492</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3287" sha1="nvapk1n43zhp5p386b5jwjug4azfby6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నిశ్చింతో మృదురనిశం కలాపరో ధీరలలికః స్యాత్.
నిశ్చింతుఁడన శత్రువులను జయించి రాజ్యభారమును సమర్థులగు మంత్రుల
మీఁద నుంచుటచే నెట్టివిచారమును లేనివాఁడు. కళలనఁగా లలితకళలు, నృత్యము,
గానము, చిత్రకళ, ద్యూతము, మొదలగునవి. వీనియందు నిరతుఁడును మృదుస్వభా
పము గలవాఁడును నగువాఁడు ధీరలలితుఁడు, ధీరస్వభావమురు లలితస్వభావమును
గలవాఁడు ధీరలలితుఁడు. ఆనఁగాఁ చౌరుషమువిడిచి స్త్రీలోలుఁడై యుండువాఁడు
శాఁడని భావము. ప్రతాపశాలియు భోగపరాయణుఁడును సగువాఁడే ధీరలలితుఁడు.
వత్సరాబాదు అట్టివారు.
ఈ పద్యమునందలి లక్షణ మేదియు సమగ్రముగాలేదు. నాలుగు లక్షణముల
నోకి పద్యములో బిగించుటచే నీ యవర్థము వచ్చినది. సాహిత్యదర్పణ లక్షణములు
సమగ్రములు,
ధీరోదాత్తు ఁడు
సీ, చలిచీమ నేనియుఁ జూఁద్రొక్కఁగాఁజూలఁ
జీరీతి గెల్చెనో వై రివరులఁ ?
గలనైన నిజవర్ణనలు సేయ వీనఁజాలఁ
డె ట్లందుకొనియెనో కృతిచయంబుఁ
జెలువొందు నాకార చేష్ట లెయ్యెడఁ గానఁ
జెట్లు నవ్వునో యాత్మహితులతోడఁ కీ.
బరుపాక్షరంబులు వలంగఁ డెక్కాలంబు
నెట్లు భర్జించెనో హీనమతులఁ ?
గీ, బరులఁ జేపట్టఁ; డెలమిఁ జేపట్టివిడువఁ
డలయఁ; డేమఱుఁ; డరినైన నవగుణంబు
లెన్నఁ డో'బయనరస ధాత్రీశతిలక
మరియు నరలోక భాగ ధేయంబుగాదె !
చాఁద్రొక్కఁగాఁజాలఁడు (పా) చావఁదొక్కఁగఁజూలఁడు;
చెలువొందు (పా) చెలువొంద; నవ్వునో (పా) నశ్వనో.
ఇందలి మొదటిపాదము చే సరసభూపాలుఁడు కరుణాళువనియు, ద్వితీయ
పాదముచే నవికతను తనియుల (ఆత్మను లేనివాడు) దృతీయ పొధుముచే గాంభీర్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nvapk1n43zhp5p386b5jwjug4azfby6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218683</id>
    <revision>
      <id>571493</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ముగలవాఁడనియుఁ జతుర్థముచే సత్త్వగుణసంపర్నుఁడనియు వ్యక్త రుగుచున్నది. కాఁబట్టి నరసభూపాలుఁడు ధీరోదాత్తుఁడు. ధీరోద్ధతుఁడు 1 మ బలవద్వైరిభి దామదాభిరతమ...'</comment>
      <origin>571493</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3979" sha1="3k5ko6dyr3vvsswa58h4n8ytq4rzx9b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ముగలవాఁడనియుఁ జతుర్థముచే సత్త్వగుణసంపర్నుఁడనియు వ్యక్త రుగుచున్నది.
కాఁబట్టి నరసభూపాలుఁడు ధీరోదాత్తుఁడు.
ధీరోద్ధతుఁడు
1
మ బలవద్వైరిభి దామదాభిరతమై, భవ్యప్రతాపోజ్జ్వల
జ్వలనజ్వాలజటాలమై, రణభయవ్యాసప్త తత్తన్మనో
జలజాంధంక రణప్రగల్భకుహనా సంపాదియైపొల్చుఁ దా
నిల ధీరోద్ధతవృత్తిమై నరసధాత్రీళోగ్ర ఖడ్గంబనిక్ .
వారి మానసములకుఁ
ఇట నరసభూపాలుని ఖడ్గము ధీరోద్ధతము. అది శత్రుబలములను ఛేదించు
మదము గలిగి ప్రతాపాగ్నికి జ్వాలారూపమై, యుద్ధభీతులగు
జీకట్లు గ్రమ్మించు మాయలమారితనము గలిగి వర్తించును.
ఇట ఖడ్గమునకు శౌర్యము, దర్పము, మాయలమారితనమును జెప్పఁబడినవి.
ఆచేతనమగు ఖడ్గము ధీరోద్ధతమనుటకన్న నరసభూపాలుని భటులు ధీరోద్ధతులుగా
వర్ణింపఁబడినచో యు_క్తముగా నుండెడిది. ఏలన శౌర్యాదులగు గుణములు చేతన
నగ్మములుగదా ! ఇక నిట నచేతనమగు ఖడ్గమునఁ జేతనత్వమారోపింపవలెను.
అనఁగా ఖడ్గమునందు శౌర్యాదిగుణములు స్వభావసిద్ధములు గాక కల్పితములగును.
ప్రతాపరుద్రీయోదాహరణమును గనుఁడు.
శ్లో. రే! రే ఘూర్జర! జర్జరో 2 నిసమరే; అంపాక! కింకంపసే
వంగ! త్వంగసి; కిం ముధాబలరజఃకాణోZసి కింకో ంకణ| -
హూణ! ప్రాణపరాయణోభవ! మహారాష్ట్రాపరాష్ట్రా
యోద్ధారోవయమిత్యరీ నభిభవంత్యంధ్రక్షమాభృద్భటా!
స్యమీ
ఓరీమూర్ఖరా! నీవు యుద్ధమున నలిగితివి; అంసాకుండా ! వణఁకుచుంటి
వేమీ? వంగదేశీయుఁడా పరుగిడుచుంటిని; కొంకణా! సైన్యమాళిచే ప్రొడ్డిబాణితివి.
హూణ! నీ ప్రాణములు గాపాడుకొమ్మ. మహారాష్ట్ర ! నీరాష్ట్ర మూఁడినది లెమ్ము !
మేమాంధ్ర భూపతియొక్క యుద్ధభటులము.
ఈపద్యమునఁ బ్రతాపరుద్రునిభటులు ధీరోద్ధతులుగా వర్ణింపఁబడిరి. వీరియం
చాత్మరామా, దర్పములు గనఁబడుచున్నవి. ఇవి యారోపితములు గార స్వభావసిద్ధ
ములు, కానీ నిదియే యదాహర/కారముction. Digitized by eGangotri' .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3k5ko6dyr3vvsswa58h4n8ytq4rzx9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218684</id>
    <revision>
      <id>571494</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ధీరశాంతుఁడు చ, ఇనకులధుర్యుఁడైన నరనేందుని చేతఁ బ్రతిష్ఠితంబు లౌ సనఘ మహాగ్రహారములయండలి భూసురకోటి మేటియై ఘనతర శాఖలంజెలఁగి కాంతశుకక్రమమై మెలంగు న య్యనిమి...'</comment>
      <origin>571494</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3828" sha1="95ooazwtya4a8kb7vr03hc61m3i7wve" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ధీరశాంతుఁడు
చ, ఇనకులధుర్యుఁడైన నరనేందుని చేతఁ బ్రతిష్ఠితంబు లౌ
సనఘ మహాగ్రహారములయండలి భూసురకోటి మేటియై
ఘనతర శాఖలంజెలఁగి కాంతశుకక్రమమై మెలంగు న
య్యనిమిషభూజ నాటిక్రియనాత్త శుచి ప్రసవాభిరామమై,
సర సేంద్రునిచేత (పా) - వర సేంద్రునిచెత ; శాంతకుక (పా) కాంతిశుళ;
చెలఁగి (పా) చెలంగు; క్రియనా త్తశుచి (పా) క్రియనా పరచి.
४८
తా. వరసభూపాలుని చేతఁ బ్రతిష్ఠింపఁబడిత యగ్రహారములందలి బ్రాహ్మణ
కోటి కల్పవృక్షవాటివలె గొప్ప గొప్ప శాఖలం గిలిగి (ఋగ్యజుశ్శాఖాదులు) శుళ
సంచారముగలిగి (రకమహర్షి ప్రోక్తమగు భాగవతకథాపరాయణతగలిగి) చచిత్రస
పముతో నభిరామమై (శుద్ధసంతానము గలిగి) యొప్పుచున్నది. కల్పవృక్ష పరముగా
వర్థము సుగమము.
ఇందుఁ బ్రశాంకు లగు బ్రాహ్మణులు వర్ణింపఁబడిరి. బ్రాహ్మణులు ధీర
శాంత నాయకులం.
మృచ్ఛకటికమునందు బ్రాహ్మణుఁ డగు చారుదత్తుఁడు ధీరశాంతుఁడు. ఒక
పద్యమున ధీరశాంత లక్షణమును జూపుట కష్టము. బ్రాహ్మణులు వర్ణింపఁబడిన
మాత్రమున ధీరశాంతులని భ్రమింపరాదు. వారిలో ధీరత్వ శాంతత్వములు రెండును
గనఁబడపలెను. చారుదత్తాదులందు ధీరత్వ శాంతత్వములు గలవు. కావునఁ
బ్రబంధములం దా యా ప్రకరణానుసారముగా ధీరత్వ శాంతత్వములను బ్రదర్శించు
బ్రాహ్మణాదులు ధీరశాంతులు. ఈ పద్యమున శాంతత్వమే కాని ధీరత్వము మృగ్యమా .
ధీరలలితుఁడు
ఉ, కుంతల గౌళ చోళ కురుమూర్జర హూణశకాది మేదినీ
శాంతులు సంతతంబు నిజగాఢ బలశ్రుతిమాత్రభీతు లై
యింతుల, రత్నహారముల, నెల్లధనంబుల నిచ్చి కొల్వ ని
శ్చింతతఁదాల్చు నోబయనృసింహుఁడు భోగకళాప్రవీణుఁడై తా
కా. కుంఠలాది నానాదేశ రాజులు తనబల ప్రతాపాదులు విని భీతులై కొలువఁగా
నరసభూపాలుఁడు (భోగము అనుభ వించ చుదించగా ప్రవీణుండై నిశ్చింతతో నుండెను,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>95ooazwtya4a8kb7vr03hc61m3i7wve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218685</id>
    <revision>
      <id>571495</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'хо కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇందు ధీరత్వయిన్నది. కాని అలికత్వము వ్యక్తముగాకున్నది. ఈ క్రింది పద్యమును గనుఁడు. పీ. ఒకసారి పీయూష మోఁకిలించఁగఁజేయు, గా గానంబు యొక తేపఁ గనువిందులకు...'</comment>
      <origin>571495</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4840" sha1="3k4sj04k2yppsuadhltyitfi5ruz74s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;хо
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇందు ధీరత్వయిన్నది. కాని అలికత్వము వ్యక్తముగాకున్నది. ఈ క్రింది
పద్యమును గనుఁడు.
పీ. ఒకసారి పీయూష మోఁకిలించఁగఁజేయు, గా గానంబు
యొక తేపఁ గనువిందులకు విందులొనరించుఁ, జిత్తర్వులకుఁబోసి జీవకళలు
ఒక తేప నొజ్జలకొజ్జయై వ ర్తిల్లు, ద్యూత ప్రసంగ వైదుష్యమందు
ఒకసారి మదపుటేవికల గొలకట్లు, వెంటఁ ద్రిప్పుచునుండు చేఁటలందు
గీ. ఒక్క పరి నృత్యకళయుడు; నొక్క కడవ, సరససల్లాపములయందుఁ జదురుసూపు
మోపి యాగంధరాయణు మూపురమున, రాజ్యభారంబునావత్స రాజవరుఁడు.
ఈ పద్యమునఁ గళాపరత్వము మాత్రమే కలదు. ఒక్క పద్యమున ధీరత్వ
లలితత్వములు ప్రదర్శించుట సులభముగాదు. కావున వత్సరాబాదులనే యుదాహ
రింపవలెను. వారికిఁ దత్తన్నాటకములందుఁ దత్తత్ప్రదేశములలో ధీరత్వ లలికత్వా
దులు గోచరించును. నా వ్రాసిన వాసవదత్తలో వత్సరాజుయొక్క ధీరత్వ &amp; లితత్వ
ములు లెస్సగాఁ బుష్టములై యున్నవి.
ధీరోదాత్త, ధీరోద్ధక, ధీరశాంత, ధీరలలిత పదముల నాల్గింటను 'ధీ53 పద
మున్నది. ఈ నల్వురికిని ధీరత్వము సాధారణగుణము. ఉదా త్తత్వాదు అసాధారణ
గుణములు. ధీరత్వమున ధైర్యము. ఇది వీరుని ధర్మము. కాఁబట్టి యుదాత్తాదులు
నలువురును వీరులుగాఁగూడ నుండవలయును. 'హేమచంద్రుఁడు కావ్యానుళా సన
మున నీ యభిప్రాయము నే తెలిపెను. ఏమన ధర్మ, యుద్ధ, వీర ప్రధానః ధీరోదాత్తః;
వీరిరౌద్రప్రధానః ధీరోద్ధతః ; వీరశృంగార ప్రధాఃః ధీరలలితః ; దానధర్మ వీర
ప్రధానః ధీరశాంతః” అని యెల్లకకును వీరత్వము సాధారణముగాఁ దెలిపినాఁడు.
. కొంవఱు ధీక్షఁడన సామాన్యమైన నాయకగుణములు (కులము, మహాభాగ్యము మొ||)
గలవాఁడని యర్థముచెప్పుదురు. ఆ పక్షమున నాయక సామాన్య గుణములు దాత్తాడు
అందఱకును ముఖ్యముగా నుండవలయును. వానితోపాటు విశేష గుణములగు
నుదాత్తత్వాకు లుండవలయుననియు నందురు. కానీ దీనికన్నఁ బైయర్థమే లెస్స.
భారతాది పురాణ గ్రంథములందు సుప్రసిద్ధముగా ధీరోదాత్తాదులుగానున్న
వారిని ధీరలలితాదులుగా మార్పరాదు. అనఁగా వీరరస నాయకులగు శ్రీరామ
యుధిష్ఠిరాదులను ధీరోద్ధతులు గానో ధీరలలితులు గానో చేయరాదు. శృంగార
రసాశ్రయులుగాఁ బ్రసిద్ధులగు ధీరలలితులు వత్సరాజాదులను వీరరసాశ్రయులగు
ధీరోదాత్తులు గా మాూర్వరాడు. ఇట్టిన రసభంగమగును @Garigotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3k4sj04k2yppsuadhltyitfi5ruz74s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218686</id>
    <revision>
      <id>571496</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వి తీ యా శ్వా స ము అవస్థాభేదమును బట్టి వత్స, వృషభ, మహోక్షాది భేదము లేర్పడినట్లే ధీరోదాత్తాది భేదములును నొక్క నాయకునికే చెప్పవచ్చును. అంతేకాని ధీరోదా త్తాది భేదములం జాతి...'</comment>
      <origin>571496</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4484" sha1="n3r93vdhba701knrf6ux6klj9pcjv9t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వి తీ యా శ్వా స ము
అవస్థాభేదమును బట్టి వత్స, వృషభ, మహోక్షాది భేదము లేర్పడినట్లే
ధీరోదాత్తాది భేదములును నొక్క నాయకునికే చెప్పవచ్చును. అంతేకాని ధీరోదా
త్తాది భేదములం జాతిగత భేదములు గావు. అనఁగా జాతిచే బ్రాహ్మణత్వాది ధర్మ
ములు నియతములయినట్లు ధీరోదాత్తత్వాదులును నవస్థాభేరములు గాని నియత
ధర్మములు గావు. ఒకే నాయకుఁ డొకప్పుడు ధీరోదాత్తుఁడు గా నొకప్పుడు ధీరోద్ధ
తుఁడుగా మరొకప్పుడు ధీరశాంతుఁడు గాఁగూడ నుండవచ్చును. కాని యీయవస్థా
భేదమును బ్రబంధమున నంగి నాయకునిలోఁ జూపరాదు. ఆంగనాయకునిలోఁ జూప
వచ్చును. ఎట్లనే మహావీర చరిత్రమున నంగినాయకుఁడు శ్రీరాముఁడు. అతఁడు
ధీరోదాత్తుడు. గ్రంథ సమాప్తి పర్యంతి మాతఁడు ధీరోదాత్తుఁడు గా నేయున్నాఁడు.
ఆంగనాయకుఁడగు పరశురాముఁ డవస్థాభేదముతో వర్ణింపఁబడియున్నాఁడు. ఎట్లన
మహావీర చరిత్రమునఁ నతఁడు రావణునిఁ గూర్చి
శ్లో॥ బ్రాహ్మణాతిక్రమత్యాగో భవతామేవభూతయే
జామదగ్న్యళ్ఛనోమిత్ర మన్యధా దుర్మ నాయతే.
(బ్రాహ్మణుజయెడ నపచారమును వదలివేయుట మీ మంచిది. అట్లయిన
యెడలఁ బరశురాముఁడు మీకు మిత్రుఁడుగా నుండఁగలఁడు) అని సందేశ నంపి
నపుడు ధీరోదాత్తుఁడుగా
శివధనుర్భంగమును గూర్చి విని రోషించి దృప్తుఁడై రామునిఁ గూర్చి వెద
కము వచ్చి
శ్లో॥ కైలాసోద్ధార సారత్రిభువనవిజయార్జిత్య నిష్ణాతదోష్ణః
పొల_ప్త్యస్యాపి హేలాపహృతంణమదో దర్దముః, కార్త వీర్యః :
యస్య బోధాత్కు తార ప్రవిఘటిత మహా స్కంధ బంధ స్థ వీయో .
దోశ్శాఖాదండషండస్త రురివరహితః కల్యకం దైఃపు రాజభూత్
&quot;
( కైలాసపర్వతమును బెల్లగించిన బలముచే ముల్లోకములను జయించిన రావ
ణుని మద మలవోక హరించిన కార్తవీర్యార్జునుఁ జివని కోపముచే గొడ్డు నఱకఁ
బడిన బహుశాఖలు గల వృక్షమువలె నయ్యెనో
సో౬యంత్రిస్సప్తవారా నవికలవిహిత క్షత్ప్రతం త సమారో
వీరః క్రౌంచస్య భేదాత్ కృతధరణితలా పూర్వ హంసా వ తార ః
జేతా హేరంబ భృంగి ప్రముఖగణచమూ చక్రిణస్తార కాలేజి 17)
స్త్వాంపృచ్ఛకా జామదగ్న్య స్స్వ గురుహః ధనుర్భంగు తో
CC-0. Jangamwadi Math CollectioninRARYangotri
SO DIR
Jangamawadi Math, Varanasi
ACC. NO. ED: 24&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n3r93vdhba701knrf6ux6klj9pcjv9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218687</id>
    <revision>
      <id>571497</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము (ఆముదగ్యుఁ డిఱువదొక్కమారు సకలక్షత్రియ మారణహోమమును జేసినవాఁడు, క్రౌంచపర్వతమును భేదించి మానససరస్సు నుండి భూమండలమునకు వచ్చుటకు హంసలకొక క్రొత్త మార్...'</comment>
      <origin>571497</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="jv5050vqr5a6r6z5abmydxfwxxnj84j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
(ఆముదగ్యుఁ డిఱువదొక్కమారు సకలక్షత్రియ మారణహోమమును
జేసినవాఁడు, క్రౌంచపర్వతమును భేదించి మానససరస్సు నుండి భూమండలమునకు
వచ్చుటకు హంసలకొక క్రొత్త మార్గమును రచించినవాఁడు, హేరంబభృంగి ప్రముఖులగు
గణ సైన్యములతో ఁగూడిన కుమారస్వామిని జయించినవాఁడు, తన గురుఁడైన శివుని
ధనుస్సును నిఱిచితివని విని రోషించి నిన్ను వెదకుచు వచ్చుచున్నాఁడు) అని
పలుకునపుడు ధీరోద్ధతుఁడుగా
శ్రీరామునితో యుద్ధముచేసి విజితుఁడై ప్రశాంతదర్పుఁడై
శ్లో॥ పుణ్యా బాహ్మణజాతి రవ్వయగుణ శ్లాఘ్యం చరిత్రంచ మే
యేనైకేన హృతాన్యమూని హరతా చైతన్యమాత్రాముపి
ఏకస్పన్న పి భూరిదో మగహనః స్సోయం త్వయా ప్రేయసా
వత్స| బ్రాహ్మణవత్సలేన శమికః క్షేమాయ దర్పామయః
(నా సమ్యజ్ఞాని లేశమును, బుణ్యవంతమగు నా బ్రాహ్మణవంశమును, &quot;నాపంళ
మర్యాదను, శ్లాఘ్యమగు చరిత్రమను, నిర్మూలించిన బహుదోషయుక్తమగు నాదర్బ
రూపమగు రోగమును బ్రాహ్మణ వత్సలంఁడవును నా ప్రియుఁడవును నగు నీవు
శమింపఁజేసితివి) అని వచించినపుడు ధీరశాంతుఁడు గాను వర్ణింపఁబడెను. అంగి కూత
'నాయకుని కిట్టి యవస్థాభేదముఁ జూపరాదు. ఏలన దానిచేఁ బ్రధానర సమునకు
భంగము గలుగును.
గీ, మఱియు శృంగారలీలాసమగ్ర యోగ్య
తానిశవిచక్షణులు దక్షి ణానుకూల
ధృష్టశతులనఁగాఁతు లభీష్టమతులు
గలరు తల్లక్షణంబులు దెలివిపరు.
3
దక్షిణుఁడు, అనుకూలుఁడు, ధృష్టుఁడు, శశుఁడు, అను పేరుల శృంగార
నాయకులు నలు తెఱఁగులు గానుందురు.
దక్షిణాదుల లక్షణములు
చ, చెలఁగు బహుప్రియా సదృశశీలుఁడు దక్షి ణుఁ; డొక్క కాంత నే
వలచి గుణాభిరాముఁడగు వాఁడనుకూలుఁడు; సాపరాధుఁడై
యలుగనివాఁడు ధృష్టుఁడు; ప్రియాశయమాత్రని వేద్యవి ప్రియుం
డలశఠుఁడండ్రు; వీరలకుదాహరణంబులు నిర్ణయిం చెదర్,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
CO&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jv5050vqr5a6r6z5abmydxfwxxnj84j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218688</id>
    <revision>
      <id>571498</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యా శ్వాస ము પ્ર తా. చెక్కండు నాయికలయందు సమాన ప్రీతిగలవాఁడు దక్షిణుఁడు. ఒక తె యందే ప్రీతిగలవాఁడనుకూలుడు. అపరాధ మొనర్చియుఁ గోపింపనివాడు ధృష్టుఁడు. ప్రియురాలికిమాత్రము దెలి...'</comment>
      <origin>571498</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3925" sha1="4x1afbfkr2m1cp19uy0439rbehyfxwt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యా శ్వాస ము
પ્ર
తా. చెక్కండు నాయికలయందు సమాన ప్రీతిగలవాఁడు దక్షిణుఁడు. ఒక తె
యందే ప్రీతిగలవాఁడనుకూలుడు. అపరాధ మొనర్చియుఁ గోపింపనివాడు ధృష్టుఁడు.
ప్రియురాలికిమాత్రము దెలియఁదగిన యప్రియముసేయువాఁడు శతుఁడు. అనఁగా
ఇతఁడు సేయునప్రియము ప్రియురాలికే కాని పరులకుఁ దెలియదు. పరుల కాలేఁడను
రక్తుఁడుగానే గోచరించును.
ఈ పై లక్షణములలో ధృష్టనాయక లక్షణను సమగ్రముగా నున్నది.
“ స్యక్తా&quot;గా గతభీ :ధృష్టః (స్పష్టముగా గోచరించిన యపరాధముగలవాఁడును నిర్భ
యుఁడు నగు నాఁడు ధృష్టుఁడు) అని ప్ర. రు. లక్షణము. నరసభూపాలీయ లక్షణ
వాక్యమున 'అలుగనివాఁడు' అని కలదు. అలుగనివాఁ డనఁగాఁ గోపింపనివాఁ
డని యర్థము. 'గతభీ' (అలంగనివాడు' అను పదములు సమానార్ధకములు గావు.
'ఆశుకొని' వాఁడనుటయుక్తము. అశుకసఁగా భయము, కానీ 'అళుకు' పదము
నిశేప్యముగానే కానీ ధాతువుగాఁ బ్రయుక్తముగాదు. సాహిత్యదర్పణ లక్షణ
మింతకన్న మేలైనది.
కృతాగాఆపి నిశ్శంక సర్జితో 2 పినలజ్జితః
దృష్టదోషో2పి మిధ్యావాక్కధితో ధృష్టనాయకః
తా. అపరాధియయ్య జంకుగొంకులు లేనివాఁడు. తర్జింపఁబడినను అజ్జించని
వాడు. దోష మగ పడుచున్నను గల్లలాడువాఁడు. అట్టివాఁడు ధృష్టుఁడు.
దక్షిణ
ఉ. సాగర మేఖలాసతికిఁ జారుభుజూపరిరంభమిచ్చె; వా
ణీ గగనావలగ్నకును నేర్పుమెయిల్ మొగమి చ్చె;
క్ష్మీగజరాజగామిని కమేయ భుజాంతరమిచ్చె; సంతత
త్యాగి నృసింహభూవిభుఁడె దక్షిణనాయకుఁ డెన్ని భంగులతో, ౧౧
పా. నాయకుఁ డెంచిచూడగ౯.
తా. భూదేవిని, పరస్వతిని, వీరలక్ష్మిని నరసభూపాలుఁడు సమానముగా
గౌరమించెనని చెప్పుట చేఁ బెక్కండ్రు నాయికలందు సమానముగా వర్తిల్లెను. కావున
దక్షిణ నాయకుఁడు.
అనుకూలుఁడు
చ, కణకము, లంబరంబులును, గ్రామము, లుజ్జ్వలదివ్యరత్న మం
డనములు, వాజివారణఘటల్, ఘనసార సుగంధసారముల్
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4x1afbfkr2m1cp19uy0439rbehyfxwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218689</id>
    <revision>
      <id>571499</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము నిజలిర కొలంది నొసంగుచు నోబభూవనం.. దనుఁడగు నారసింహుఁడిల దానర మాప్రియఁడయ్యె నెంతయుక్.. తా. నరసభూపాలు ఁ డడిగిన వెల్లఁ దెచ్చియిచ్చుచు దానలక్ష్మీప్రియుఁ...'</comment>
      <origin>571499</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="npxyhqoztnsfrhufv84p306ichz3qfb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నిజలిర కొలంది నొసంగుచు నోబభూవనం..
దనుఁడగు నారసింహుఁడిల దానర మాప్రియఁడయ్యె నెంతయుక్..
తా. నరసభూపాలు ఁ డడిగిన వెల్లఁ దెచ్చియిచ్చుచు దానలక్ష్మీప్రియుఁ
డయ్యెవనుటచే నతఁడు దానలక్ష్మి కనుకూలంఁడని వ్యక్తమగుచున్నది.
ధృష్టుఁడు
చ. ఉరముననున్న కుంకుమ మదుజ్జ్వలరోమక పాయ వీక్షణ
స్ఫురదరుణాఁ శుపు జమని బొంకితి; కన్గవ కెంపు భాగ్యబ్దం
ధురసహజగుణత్వమని నూల్కొ సనాడితి; వెట్లుదాఁ చె దీ
పరిమళవాసనాలహరి పర్వెడు మేను; నృసింహభూవరా !
దాఁచెదు (పా) బొంకెదు.
తా. ఓ నర సభూపాలా ! పర స్త్రీ సంభోగమున నంటిన నీ యురమునఁ గల
కుంకుమ మే?మని యడుగఁగా నాతోపారుణ క్షేత్రకాంతులని, బొంకితివి. నిద్రలేమి చే
నేర్పడిన నీ కంటి కెం పే” మని యడుగఁగా భాగ్యరేఖలని కల్లలాడితివి; కాని పరిమ
ళించు నీ శరీరము. ఇట్లు దాఁచెదవు ?
ఇట నరసభూపాలఁడు సేసిన యన్యాంగ నాభోగరూపమగు నపరాధము గోచ
రించుచున్నది. ఆపరాధము గప్పిపుచ్చుట కాలేఁడు గల్లలాడినాఁడు. ఇతఁడు
ధృష్టుఁడు. ఈ లక్ష్యమునఁ బ్రతాపరుద్రీయ లక్షణముగానీ సరసభూపాలీయ లక్ష్మ
ణముగానీ పట్టదు. సాహిత్యదర్పణ లక్షణము “దృష్టదోష్కోపి మిథ్యావాక్ ”
అనునది సరిపోవుచున్నది.
శఠుఁడు
చ. కనుఁగవఁ బాఱఁజూచెదవు కాని మనంబునఁజూడ; వుస్తులం
దని పెను కానిభావమునఁ దన్నవొకప్పుడు; నీప్రవీణతల్
పనుపడవిక; నీనటలు బచ్చెన నేఁతలు ఁ జాలుఁజాలు; నళా
- జెనగకు; కీర్తి కాంతయెనృసింహ! ప్రియాంగన నీ; కెఱుంగుదు....
తా. ఓనర సభూపాలా ! నీవు నన్నుఁ గన్నులతోఁ జూతువు. కాని
స్సుతోఁ జూడవు, మాటలతోఁ దృప్తిపఱతువు కాని క్రియలతోఁ గాదు. సీమాయ
లును గపటములును జాలును, నీకుఁ గీర్తికాంతయే ప్రియురాలు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npxyhqoztnsfrhufv84p306ichz3qfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218690</id>
    <revision>
      <id>571500</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస ము х ఇట నరసభూపాలుఁడు శరనాయకుఁడు. అతఁడు కనుగవచేఁ బాఱఁజూచు టచే, నుక్తులచేఁ దనుపుటచే, లోకు లికఁడీ మెను మించియున్నాఁ డనియే కలం కురు. కాని యీరహస్య మామెకేతెలియును....'</comment>
      <origin>571500</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="ps3jo00zax4kz9a4mcv8g0302gv5dj1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస ము
х
ఇట నరసభూపాలుఁడు శరనాయకుఁడు. అతఁడు కనుగవచేఁ బాఱఁజూచు
టచే, నుక్తులచేఁ దనుపుటచే, లోకు లికఁడీ మెను మించియున్నాఁ డనియే కలం
కురు. కాని యీరహస్య మామెకేతెలియును. కావునఁ బ్రియురాలికి చూత్రమే
తెలియు సస్త్రీయము సేయువాఁ డను లక్షణము పట్టినది .
రత్నాపళ్యాదులందు వత్స రాజామలే శృంగార నాయకులు? మొదట పర్య
రాజాదులు పరకాంతానురక్తులు గానండవలకు ననుకూల నాయకులు. పరకాంతాను
రాగము గలిగినపిమ్మట దక్షిణనాయకులు. కానీ యచ్చటచ్చట గూఢవిప్రియత్వము,
సాపరాధత్వము మొదలగునవి కానవచ్చుటచే ధృష్టత్వ శఠత్వములుగూడ గోచరించు
చున్నవని కదా! ప్రశ్న. నిజమే. ఆటనట నట్లు కానఁబడినను దత్త రూపక
సమాప్తి వఱకు జ్యేష్ఠురాలియం దనురాగమే వారు జూపుచుంటచే దక్షిణనాయకులే
యగుదురు. కాన దక్షి ణునియందుఁ గొలఁదిగా గూఢవిప్రియకారిత్వాదులు గాన
వచ్చుచున్నను బ్రధానముగా దాక్షిణ్యమే కానఁబడును. శఠాదులం దది మృగ్యమే.
వెనుకటి ధీరోదాత్త, ధీరోద్ధత, ధీరశాంత, ధీరలలికు లొక్కొక్కరును దక్షి
ణానుకూల ధృష్ట శఠభేదములచే నలందెఱఁగులై 'మొత్తము పదునాఱుతెఱఁగు లగు
దురు. ఎట్లవ దక్షిణధీరోదాత్తుఁడు, దక్షిణధీరోద్ధతుఁడు, దక్షిణధీరశాంతుఁడు,
దక్షిణధీరలలితుఁడు, ఆమకూల్య రోదాత్తుఁడు, అనుకూలధీరోద్ధతుఁడు, అనుకూలధీరి
శాంతుఁడు, అనుకూలధీరలలితుఁడు; ధృష్టధీరోదాత్తుఁడు, ధృష్టధీరోద్ధతుఁడు, ధృష్ట
ధీరశాంతుఁడు, ధృష్టధీరలలితుఁడు; శఠధీరోదాత్తుడు, శఠదీరోదకుఁడు, శఠధీర
శాంతుఁడు, శఠధీరలలితుఁడు&quot; అని. మఱియు నీపను నాఱుగురగు నాయకులును
నుత్తమ మధ్యమానము భేదములచే నలువదియెనిమిది విధముల నాయకు లగుదురు.
మఱియుఁ గామశాస్త్రమున నీ క్రింది విధమునఁ జెప్పఁబడినది..
శ్లో॥ పునశ్చతుర్థా కధితః కామశాస్త్రేషు జాతితః
దత్తోభద్రః కూచిమారః పాంచాల ఇతి సూరిభిః
పర్మినీ వల్లభోదిత్తో భద్రఃస్యాచ్చితిణీ ప్రియః
పాంచాలకూచిమారౌతు హస్తినీ శఁఖినీ ప్రియా ||
వెనుక నవస్థాభేవమునుబట్టి ధీరోదాత్తాది భేదములును దక్షిణాది భేదములును
వచింపఁబడినవి. ఇక జాతి భేదముఁబట్టియుఁ గొన్ని భేదములు గలవు. డత్తుఁడు,
భద్రుఁడు, కూచిమారుఁడు, పాంచాలుఁడు, అని కామశాస్త్రమున నాలుగు జాతుల
వాయకులు గలరు. దత్తుఁడు పద్మినీజాతి స్త్రీ ప్రియుఁడు; భద్రుఁడు . చిత్రిణీ
on&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ps3jo00zax4kz9a4mcv8g0302gv5dj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218691</id>
    <revision>
      <id>571501</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము మఱియు దివ్యులు, అదివ్యులు, దివ్యాదివ్యులు, అనియు జాతినిఁబట్టి నాయ కులు గలరు. శంకరాదులు దివ్యులు; అర్జునాదులు ఆదివ్యులు ; శ్రీకృష్ణాదులు దివ్యాదివ్యు...'</comment>
      <origin>571501</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3106" sha1="srfffx7dgalg65h8sf2faz99zmzmtku" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
మఱియు దివ్యులు, అదివ్యులు, దివ్యాదివ్యులు, అనియు జాతినిఁబట్టి నాయ
కులు గలరు. శంకరాదులు దివ్యులు; అర్జునాదులు ఆదివ్యులు ; శ్రీకృష్ణాదులు
దివ్యాదివ్యులు.
కావ్యములందు రాజైనాయీ నాయకు నెట్లువర్ణింపవలెనో తెలుపుదుము.
గాత్రము .
-
బాహువులు .
-
అత్యంత సీనత్వము, ఉచ్చక, దీర్ఘబాహుత్వము గ అదిగా నుండవలెను.
యుగ, అర్గళ, సర్ప, దండ, స్తంభ, గజకరములతో నుపమింపఁ
బడవలెను.
పక్షము — కవాట, శిలా పట్టములతో నుపమింపఁబడవలెను
అంసము - విపులముగా నున్నట్లు వర్ణింపవలెను
మధ్యము — కర్కశముగా
హృదయము
-
స్వచ్ఛముగా
&quot;
&quot;
ప్రతాపము — అర్క, అగ్ని వజ్రములతో నుపమింపఁదగును
-
కీర్తి — చంద్రాది శుభ్రపదార్థములతో
-
కరము -
&quot;
పద్మ, ఊర్థ్వరేఖాదులు గలదిగా వర్ణింపవలెను
పదములు - ఛత్ర, చామరాది రేఖలం
మ
కార్కళ్యము
&quot;
&quot;
హస్తి సింహముల గమనముతో మపమింపవలెను
-
భుజాదులలో నున్నట్లు వర్ణింపవలెను
కం. ప్రకటీకృతులగు నీ నా
యకులకు విటపీఠ మర్దులనఁ జేటవిదూ
షరులనఁగలరు ప్రియాకే
ళి కళా సంఘటనపటిమలీలాచార్యుల్ .
తా. పై నుదాహృతులగు నాయకులకుఁ బ్రియురాలి తోడి పొత్తుఁ గూర్చు
పేరులు విట, సీఠ మర్ద, చేట, విదూషకులు, అను నలువురు సహాయులు గలరు.
విటాదుల కిది సామాన్యలక్షణము. విశేషలక్షణములు క్రిందఁ జెప్పఁబడుచున్నవి.
విటాదుల లక్షణములు.
చ. వసుమతి నేక విద్యగలవాఁడు విటుండవఁ బొల్చు; నాయకో
ల్లసనముకన్న | గొ|| గుణలు ఇహీనుఁడు, పీఠ మద్దతుం;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>srfffx7dgalg65h8sf2faz99zmzmtku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218692</id>
    <revision>
      <id>571502</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము డసదృశ బాలికా సుఘటనాది రహస్యవిదుండు చేటకుం; డెసఁగు ఇజస్రహాస్యరస హేతువువాఁడు విదూషకుండన, Ot తా. విటుఁ డన నేక విద్యగలవాఁడు. &quot; ఏకవిద్యో విటః స్మృతః &quot; అను ప్రరు లక...'</comment>
      <origin>571502</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4168" sha1="mz1d20p409vrzas2iujjtpm14myb8e3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
డసదృశ బాలికా సుఘటనాది రహస్యవిదుండు చేటకుం;
డెసఁగు ఇజస్రహాస్యరస హేతువువాఁడు విదూషకుండన,
Ot
తా. విటుఁ డన నేక విద్యగలవాఁడు. &quot; ఏకవిద్యో విటః స్మృతః &quot; అను
ప్రరు లక్షణమున కిది యనువాదము. ఏకవిద్య యనఁగా సేమో యస్పష్టముగా
నన్నది. &quot;వేశ్యానాగరకయోః పరస్పరం సందేశం విటతికథయతీతి విటః విటశట్టే
ఇతి యశోధరః (వేశ్యానాగరకులకుఁ బరస్పరమును సందేశమును జెప్పువాఁడు) అని
నిర్వచనము గలదు. సాహిత్యదర్పణమున ఇటలక్షణ మిట్లు గలదు.
“ సంభోగహీన సంపద్విటస్తు ధూర్తః శ శైక దేశజ్ఞః
జేశోపచారకుళలో వాగ్మీమధురో బహుమతో గోస్యాం”
సంభోగమునకుఁ జాలని సంపదగలవాఁడు. అనఁగా పట్టి యసమర్ధుఁడును,
జూదరియు, నృత్యాది కళలలో సేకదేశ మెఱిగినవాఁడును, వేశకరణమున (వేశ్యా
నాగరకుల సమకూర్చు కార్యమున) నిపుణుఁడును, మాటకారియు, గోష్ఠియందు
(వయస్యసమాజమందు) బహుమానితుఁడు మనగువాఁడు విటుఁడు, ఈ కాలమున నిట్టి
వానినిఁ దార్పుకాఁడందురు.
పీఠమర్దుఁడు : స్వార్ధమున వికల్పముగా 63 ప్రత్యయము వచ్చినచోఁ
భీఠమర్దకుఁడు అను రూపమునునుండును. ఇతఁడు నాయకుని కన్నాఁ గొన్ని గుణ
ములు దక్కుపగలవాఁడై యుండును. సాహిత్యదర్పణమున నీలక్షణమిట్లుగలదు.
“దూరానువర్తి ని స్యాత్తస్య పాసంగి కేతివృత్తేకు
కించి తద్గుణహీనః సహాయ ఏవాస్యపీఠ మర్దాఖ్య:”
ఆధి కారి కేతివృత్త
మునందలి ప్రాసంగి కేతివృత్త మునకు
నాయకుఁడును,
బ్రధాననాయకుని కన్నఁ గొంచెము దక్కవవాఁడుతునగువాఁడు పీఠముద్దుఁడు. ప్రతాప
రుద్రీయమునందు వలెనే నరసభూపాలీయమునఁ చీత మద్దునికి మిగిలిన మువ్వురితో
'సమానముగాఁ బ్రియా సంఘటకత్వము చెప్పఁబడినది. ఇది దోషము. సాహిత్య
దర్పణమున పీఠవర్ధలక్షణము “దూరానువర్తిని ” ఇత్యాదికముగాఁ బ్రత్యేకముగా
నిర్వచించి 'ఆధశృంగార సహాయాః
శృంగా రే౬ స్యసహాయా విట చేట విదూష కాద్యాః స్యుః
భక్తానర్మసునిపుణాః కుపిత వధూమానభంజనా శళ్ళుద్ధాః
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mz1d20p409vrzas2iujjtpm14myb8e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218693</id>
    <revision>
      <id>571503</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమా అని శృంగారరససహాయులుగా విట, చేట, విదూషకాదులనే గ్రంధకర్త పేర్కొనెను, మరియు 'శృంగారామృతలహరి'లో నిట్లుగలేదు. “యద్యస్యేలే పీఠమర్దళ్ళృంగారే సచివఃకుపితవధ...'</comment>
      <origin>571503</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4897" sha1="e8uvvl5zpu7ps76wsj0lhv6jut082ho" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమా
అని శృంగారరససహాయులుగా విట, చేట, విదూషకాదులనే గ్రంధకర్త
పేర్కొనెను, మరియు 'శృంగారామృతలహరి'లో నిట్లుగలేదు.
“యద్యస్యేలే పీఠమర్దళ్ళృంగారే సచివఃకుపితవధూ ప్రసాధక శ్చేత్యుక్తం
కైశ్చిత్ | తత్సరా స్తం” (పీఠమద్దుఁడు శృంగార సచివుఁడనియుఁ గుపిత వధూమాన
భంజకుఁడనియుఁ గొండఱు నుడివిరి. అది తప్పు)
రామాయణమునందలి సుగ్రీవుఁడు, పీఠ మర్ధుఁడు. ఇతఁడు వీరరస నాయకుఁ
డగు శ్రీరామునికి సహాయఁడు. ప్రియా సంఘటకుఁడు గాఁడు. ఇట్టి వానిని విటా
దులతోఁ జేర్పిరాదు. ప్రధానవాయకుని కన్నఁగొంచెము తక్కువ గుణములుగల
వాడని చెప్పఁబడుటచే నితఁడును గొంతవఱకు వీరరసాశ్రయుఁడేయగును. మరియు
నితఁడు ప్రాసంగికేతి వృత్తమునకు గాయకుఁడగుట చే నితనికిఁ బ్రత్యేక ప్రయోజనము
గూడఁగలదు. సుగ్రీవునికి భార్యారాజ్య పాప్తులు ప్రయోజనము. మాలతీమాధవ
మున మకరందుఁడు పీఠమర్ధుఁడు. అతనికి మదయంతీలాభముగలదు. మిగిలిన
విటాదుల కొట్టి ప్రయోజనములు గానరావు. ఒకానొకచోళృంగారరసమునఁ గీత.
మర్దుఁడు విదూషకాదులతోపాటు నాయకానుకూలమున సహాయుఁడుగా వచ్చును.
వీర రసముని ఇట్లు గాదు. కానఁ బీఠ మర్దల క్షణముఁ బ్రత్యేకముగానేఁ చెప్పవలెను.
చేటుఁడు:—శామనీ'కాముకులను సమకూర్చురహస్య మెఱిఁగినవాఁడు.
విదూషకుఁడు:—ఇతఁడు హాస్యగాఁడు. ఇతడు గలహాసక్తుఁడు గాఁగూడ
వర్ణింపఁబడును. ఇకఁడు సంస్కృత నాటకములలో స్వనామముతోడనే' ('మైత్రే
యుఁడు-వసంతకుఁడు) వ్యవహరింపఁ డుటయుఁ గలదు. కొన్నియెడలఁ గేవల
విదూషక పదము చేతినే వ్యవహరింపఁబడును. ఇతఁడు సామాన్యముగా వేషభాషలచే
హాస్యముఁ బుట్టించుచున్నను రూపకములలోఁ దిండిపోతుగా జగడాలమారిగా
వ్యవహరింపఁబడును.
సాహిత్యదర్పణమునందలి 'శృంగా రేZ స్యసహాయాః” అను లక్షణ శ్లోకమున
‘భక్తానర్మ సునిపుణాః కుపిత కధూమానభంజనాళ్ళుద్ధాః అని కలదు. ఇందు వీరు
మువ్వురును శుద్ధులని చెప్పఁబడినది. శుద్ధులఁ ఁబరదార సాంగత్యము లేనివారని
యర్థము. వీరు నాయికలను నాయకులకుఁ గూర్చు వారే కానీ యా నాయికా సాం
గత్యము లేని వారిని యర్థము. కావుననే వీరిని నాయకులు విశ్వసింతురు.
సంస్కృత నాటకములలోఁ బీఠ మర్దునకును విటునకును వ్రాయికముగా
సంస్కృత భాష యుపయోగింపఁబడుటయుఁ (నా 7 నందమునఁ విటుఁడు ప్రాకృతము
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8uvvl5zpu7ps76wsj0lhv6jut082ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218694</id>
    <revision>
      <id>571504</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ME మాటలాడును. భాపప్రకాశమునఁ బ్రాకృతభాషి యనిఁ చెప్పఁబడినది.) చేట విదూష కులకుఁ బ్రాకృత ముపయోగింపఁబడుటయుఁ జూడఁ చీర మర్ద విటు లు లు తమపాత్ప్ర అనియుఁ జేటవిదూషక...'</comment>
      <origin>571504</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4623" sha1="0nq0m3thuk9l2848sr85vlk0td0nv59" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ME
మాటలాడును. భాపప్రకాశమునఁ బ్రాకృతభాషి యనిఁ చెప్పఁబడినది.) చేట విదూష
కులకుఁ బ్రాకృత ముపయోగింపఁబడుటయుఁ జూడఁ చీర మర్ద విటు లు లు తమపాత్ప్ర
అనియుఁ జేటవిదూషకులు నీచపాత్రలనియును దెలియుచున్నది. చేటవిదూషకులలో
విదూషకుఁడు బ్రాహ్మణుఁడును రాజావలంబముగలవాఁడును నగుటచేఁ గొంచెము
మిన్న. చేటుఁ డధముఁడు. సాహిత్యదర్పణమున
ఉత్తమాః పీఠమర్గాద్యాః (ఆద్యశల్దారా మంత్రి పురోహితాదయః) మధ్యే
నిటనిదూషకా | తధా శకారచేటాద్యా అధమాః పరికీర్తితాః (ఆద్య
శబ్దాత్ తాఁబూలిక గాంధికాదయః.)
పీఠ మర్ద, మంత్రి పురోహితాదు లుత్తములు; విటవిదూషకులు మధ్య
ములు; శకార, చేట, తాంబూలిక, గాంధికాదు లధములు. దీనినిఁబట్టియుఁ బీగ
ముద్దునిఁ దక్కినవారితోఁ గలుపుట యయుక్తము. వీరుగాక మాలాకార, రజక,
తాంబూలిక, గాంధిక ప్రభృతులును నటనట శృంగార సహాయులుగా నుందురు.
మరియు నంతఃపురమునఁ బరిచారకులు వామన, పండ, కిరాత, మ్లేచ్ఛ, ఆభీర,
శకార, కుల్జాదులును గలరు. వామనాదులు రత్నావళిలో గానవత్తురు. శకారుఁ
దున్మత్తుఁడును మూర్ఖుఁడునుగా నుండును. ఇతఁడు అని యుంపుడుకత్తె తమ్ముఁడు.
కాన రాజు బావమఱఁది. ఇకఁడు మృచ్ఛకటికమునఁ జక్కఁగాఁ బ్రదర్శింపఁబడి
యున్నాఁడు.
మఱియు రాజగు నాయకునకు సర్థ (కార్య) చింతనమున మంత్రియు,
దండమున (దుష్టనిగ్రహ కార్యము) సుహృత్, కుమార, ఆటవిక, సామంత సైని
కాదులును, ధర్మకార్యాచరణమున ఋత్విక్కులు, పురోహితులు, బ్రహ్మవేత్తలు,
తాపసులును సహాయులు.
మరియు రాజు స్వాయ త్తసిద్ధి, సచివాయ త్తసిద్ధి, ఉభయాయ త్తసిద్ధియు నని
ముత్తెఱఁగులుగా నుండును. స్వాయత్తసిద్ధి యనఁ దన యాయత్తమైన కార్యసిద్ధిగల
వాడు. అనఁగాఁ కార్యసిద్ధి పట్లఁ బరసాహాయ్య మపేక్షింపక తానే వ్యవహరించు
వాఁడు. శ్రీరాముఁడు మొదలగువారు స్వాయత్తసిద్ధులు. సచివాయత్త సిద్ధి యనఁ
కార్యభార మంతయు మంత్రులపై మోఁసియుంచినవాఁడు. ఇతఁడు నిశ్చింతుఁడు.
చంద్రగుప్త (ముద్రారాక్షసమున) వత్సరాజుదులు సచివాయత్త సిద్ధులు. ఉభయా
యత్తసిద్ధి యనఁగా రాజమంత్రు లిరువురిమీఁదను కార్యసిద్ధి యాధారపడి
యుండును. యుధిష్ఠిరాదులు భయ్యయ శృసిద్ధులు • Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0nq0m3thuk9l2848sr85vlk0td0nv59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218695</id>
    <revision>
      <id>571505</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'AO కావ్యాలంకార సంగ్రహము స్వీయాదుల లక్షణములు క. ఈమతమున స్వీయాన్యా సామాన్యలనంగఁగలరుసతు; లందుఁ ద్రపా సామగ్రీ, శీలార్జప కోమలకమనీయ, స్వీయ, గుణములఁ జెలఁగున్, తా. లజ్జాసామగ్రియు, ఋ...'</comment>
      <origin>571505</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="b096sjgo8jxksu0epwllod4j6wngtxe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;AO
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
స్వీయాదుల లక్షణములు
క. ఈమతమున స్వీయాన్యా
సామాన్యలనంగఁగలరుసతు; లందుఁ ద్రపా
సామగ్రీ, శీలార్జప
కోమలకమనీయ, స్వీయ, గుణములఁ జెలఁగున్,
తా. లజ్జాసామగ్రియు, ఋజుశీలము అనఁగాఁ బాతిప్రత్యమును గలిగి కోమ
లత్వముఁ గమనీయత్వమును గలది 'స్వీయా' నాయిక, అగ్నిసాక్షిగా వివాహమాడిన
యుక్తమురాలగు భార్య స్వీయ.
కం. అన్యయనఁగ నవ్యోఢయుఁ
గన్యయు; సామాన్యయనఁగ గణికామణి; యీ
మాన్యల కుదాహరణముల
నన్యాదృశ విశదఫణితి నా పాదింతు,
తా. కశ్యయ, వ్యోఢయు, నని యవ్యస్త్రీ లేక పరకీయ యిఱు దెఱఁగులు.
కన్యయన వివాహముగాని పడుచు. ఆన్యోడయనఁ బరుని వివాహమాడిన స్త్రీ..
సామాన్యయనఁగా వేశ్య, ఇది సర్వసాధారణ స్త్రీ. వీరి కుదాహరణములు దెలుపుదును.
స్వీయ
చ. అమృతమువంటిసద్గుణము, సంచితచంద్రకళావిలాస భా
-వము, శివగోత్రభూతియు నవారణఁ దాల్చి యశఃపురంధి తాఁ
గమలవనీహితాస్వయశిఖామణియైన నృసింహ మేదినీ
రమణున కేకపత్నియన రంజిలు లోకములెల్ల మెచ్చఁగ.
తా. అమృతముపలెఁ పరిశుద్ధమగు గుణమును, చంద్రకళవలె స్వచ్ఛమైన భావ
మును, (ఈరెంటివలన నాభ్యంతరమగు శుద్ధి గోచరించును) శివగోత్రభూతియును
( కైలాసముయొక్క యైశ్వర్యమువంటి యైశ్వద్యము అనఁగాఁ దెల్లఁదనమును శుభ
వంశక్రమమును, (దీనివలన బాహ్యశుద్ధి గోచరించును) వహించిన కీర్తికాంత సూర్య
వంకశ్రేష్ఠుఁడగు నరసింహభూపాలున కేకపత్నియయి రాజిలుచున్నది.
ఇటఁ గీర్తికాంత బాహ్యాభ్యంతరములయందు మిక్కిలి
స్వీయ
పరిశుద్ధుగా లైయుంట
1 CC-0. Jangamandi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b096sjgo8jxksu0epwllod4j6wngtxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218696</id>
    <revision>
      <id>571506</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస ము అన్యోఢ (పరకీయ) నీ, పారసీక క్షమాపతులు చొప్పడఁగించి నేర్పుమీ జఁగ మోహనిద్ర వుచ్చి యవన సేనాధినాయకుల దోః స్తంభనం భరితవ్ర తావదీపంబు లడఁచి అభిభూతమానమల్కావిష్క...'</comment>
      <origin>571506</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3598" sha1="pfwgmwpna04xax9dh0pm7qgofhp04pz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస ము
అన్యోఢ (పరకీయ)
నీ, పారసీక క్షమాపతులు చొప్పడఁగించి
నేర్పుమీ జఁగ మోహనిద్ర వుచ్చి
యవన సేనాధినాయకుల దోః
స్తంభనం
భరితవ్ర తావదీపంబు లడఁచి
అభిభూతమానమల్కావిష్కృతాయనో.
ధ్వాంతసంతతి శాత్మసంతసిల్లి
సమద ముష్కర తురుష్క ప్రాప్త
నడుగు మోఁపఁగనీక యరుగుదెంచి
గీ. ప్రాజ్య సామ్రాజ్య యగు వారి రాజ్యలక్ష్మి
శదనసం కేతమున జార కాంత యగుచు
సంచితస్ఫూర్తి నిన్ను వరించె నౌరు !
వైరి గజసింహ! ఓబయ నారసింహ !
O
0
తా. పారసీక రాజుల రాజ్యలక్ష్మి యా ప్రభులను నిద్రపుచ్చి, వారి సేశా
నాయకుల ప్రతాపదీపము లార్చి, వారి సైన్యములోని భానుల యొక్క యప
ఆశప్పరు జీఁకటినిఁ గాంచి సంతసించి వారి సైనికులయిన తురుష్కులు వసించు
ప్రదేశమున నడుగుమోఁపక వచ్చి యుద్ధరంగ మను సంకేతస్థలమున నిన్ను వరించు
చున్నది. ఇటఁ బారనీక రాజ్యలక్ష్మి యన్యోఢ..
సాహిత్యదర్పణమున “యాత్రాది నిరతాన్యోథా కులటా గళితతోపా” అని
యన్యోఢకు లక్షణము వచింపఁబడినది. యాత్ర యనఁగా' నేదో నెపముతో నటు
నిటు తిరుగుట; ఆదిశబ్దము చేఁ దలవాఁకిట నిలుచుట, కిటికీలోనుండి తొంగిచూచుట
మొదలగు పనులు; వీని యందాసక్తురాలును సిగ్గుకు వదలినిదియు నగు అంకుటాలు.
మ. మగఁడా! ఊర్చినఁ బ్రేవులెంచు; సవతుల్ మచ్చిత్త ముంద్రవ్వి చూ;
త్రగు నాయత్త గయాళి; పట్టుఁబని; యేరాండా? దృగంతంబులం
దగ భేదింతురు; నిష్ఫలంబు శ్రమ; కన్సన్నల్ వృధా! పొమ్మి
నగలాఁడా! యిదే దౌలనుండియె సమోవాశంబు నర్పించెదక్షా.
ఇట నతఁడు నా మగఁడనియుఁ నీవు నా పగలాఁడ వనియుఁ దెఱపుటచే నీవు &quot;
నా ప్రియుఁడవని వ్యంగ్యము. దీనివలన నీ యువతికిఁ బగనాయక విషయకమగు
రతి గోచరించుచున్నది.
CC Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfwgmwpna04xax9dh0pm7qgofhp04pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218697</id>
    <revision>
      <id>571507</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము కన్య శా, ఆజా నేయము నెక్కి యోబయనృసింహస్వామి వాహ్యాళి నోజంగాంచన సౌధవీధికఁ దదీయోల్లాసముంజూచి యా లేజోవిభ్రమ ధన్యకన్య మదనా ర్తింజెంది ప్రాసాదపా ళీజాగ్...'</comment>
      <origin>571507</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="cvko6uekz6i5q09p8ah9non54v8hv5u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కన్య
శా, ఆజా నేయము నెక్కి యోబయనృసింహస్వామి వాహ్యాళి
నోజంగాంచన సౌధవీధికఁ దదీయోల్లాసముంజూచి యా
లేజోవిభ్రమ ధన్యకన్య మదనా ర్తింజెంది ప్రాసాదపా
ళీజాగ్రన్మణిపుత్తి కానియతిఁ దాల్చెందత స్వాంత యై,
ס
65
తా. నరసభూపాలుఁడు గుఱ్ఱమెక్కి స్వారిరాఁగా బంగారు మిద్దె
పైనిఁ
గూర్చుండి యఠేని యందయఁ గాంచి యొక కన్య మదనపరవశయై ప్రాసాదము
వందున్న మణిపుత్త్రిక వలెనే నిశ్చేష్టురాలై నిలిచెను .
ఇట నొక కన్య నరసభూపాలుని మోహించినది. ఇట్లు పరకీయద్వివిధ.
కానీ యీ పద్యమునఁ గద్యాలక్షణము లెవ్వియుఁగాన వచ్చుటలేదు. సాహిత్య
దర్పణమున “క న్యాత్వజాతో పయమాసలజ్జా వయౌవనా” (వివాహము కానట్టియు
లజ్జాయాపనములు గలిగినదియునగు నది కన్య) అని లక్షణము చెప్పఁబడినది. ఈపె
తండ్రి మొదలగు వారిస్వాధీనముని నుంటచేఁ బరకీయ లేక అ
కం. ఏరీతివారు బొందిన
సామాన్య
నారీతిఁ దదీయ రాగమందెడు నౌరా!
వారాంగన; యదిసా
త్కారపుఁబటికంపు బొమ్మ కాఁబోలుఁ జుమీ !
8.
ఈవారాంగన సాక్షాత్కరించిన స్ఫటికపు బొమ్మయై యుండును.
స్ఫటికము తన సమీపమున నున్న వస్తువులను దశలోఁ బ్రతిబింబించుకొనఁజేయును.
అనఁగా వానిని లోఁగొనును. ఆష్లే తన్ను డాసిన వారి నెల్లర్లను దాను లోఁగొనును.
సాహిత్యదర్పణమున సామాన్యలక్షణ మట్లున్నది.
అధీరా కళాగల్భా వేశ్యా సామాన్యనాయికా?.
తా. ధీరురాలనఁజతురురాలు. కళలనఁబరప్రకారణము సేయుటకై నేర్చిన
నృత్యగీతాదులు. వీనియందు నేర్పగలది. వేశ్యయనఁ జక్కని వేషమును ధరించు
నది. మరియు
“నిర్గుణానపినద్వేష్టి వరజ్యతి గుణివ్వ పి
విత్త
మాత్రం సమాక్య సా||రాగం దర్శయే దృష్టి By Gangotri
Collection Digitiz&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvko6uekz6i5q09p8ah9non54v8hv5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218698</id>
    <revision>
      <id>571508</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీ యా శ్వా స ము 'కామమంగీకృతమపి పరిక్షిణధనం నరం నూత్రానిష్కా సయేదేషా పునస్సంధాన కాంక్షయా తస్కరాః పండకామరాః సుఖప్రాప్తధనాస్తధా లింగినళ్ళన్న కామాద్యా అస్యాః ప్రాయేణవ...'</comment>
      <origin>571508</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="d1t1cnjscrkogvork8yxg5yobi90kwy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీ యా శ్వా స ము
'కామమంగీకృతమపి పరిక్షిణధనం నరం
నూత్రానిష్కా
సయేదేషా పునస్సంధాన కాంక్షయా
తస్కరాః పండకామరాః సుఖప్రాప్తధనాస్తధా
లింగినళ్ళన్న కామాద్యా అస్యాః ప్రాయేణవల్లభాః
ఏషాపి మద నాయ త్తా క్వాపి సత్యాను రాగిణీ
రక్తాయాంవావిర క్తాయాం రతమస్యాం సుదుర్లభం”
5.
తా. గుణహీనులను ద్వేషింపదు. గుణవంతులను బ్రేమింపదు. కేవలము
ధనమును జూచి పైకనురాగముఁ జూపును. అట్లు ప్రేమతోఁ జూచియును నతఁడు
ధనహీనుఁడు కాఁగానే తనమీఁది ప్రేమతో వెచ్చట దేనిఁ దిరిగి మరల ధనమును
గొనివచ్చునని తన నూతచే, నిల్లు వెడలించును. దొంగలు, పండకులు, (వాయ్వగ్ని
దోషమువలన నెవని వృషణములు నశించునోవాఁడు పండకుఁడు) మూర్ఖులు, సంఖ
ప్ర్రాప్తధనులు, బ్రహ్మచారులు, భగ్న కాములు (రహస్యముగాఁ గామించువారు) ను
సీసామాన్యకుఁ బ్రియులు. ఈ వేశ్యయు మదనాయత్తురాలై యొకానొకచో సత్యాను
రాగమును బంటించును. ఈ పె రక్తురా లైనను, అపర క్తురాలైనను దీనిరతము
సుదుర్లభము. (సీలనఁ బహుపురుష గామిని యగుటచే రోగాల పుట్టయైయుండు నీపె
సురతము ప్రతిబంధక భూయిష్ఠము)
మరియు &quot;రిప్లైవత్వప్రహసనే నైషా దివ్యనృపాశయే” (ప్రహసనవర్జితమైన
ప్రకరణాదులలో నీ వేశ్య యనురక్తురాలుగానే యుండును. ప్రహసనమున నఫరక్తి
గానే యుండును. అపరక్త గానున్న నే హాస్య హేతువగును. దివ్యనృపాశయ మగు
నాటకమున దీనిని నాయికగాఁ జేయరాదు.
మృచ్ఛకటికమున వసంతసేన యను సామాన్యనాయిక అనురక్తురాలు. ఆటక
మేళళప్రహసనమున మదనమంజరి యపరక్తురాలు.
ఈ స్వీయా, పరశీయా, సామాన్యనాయిక లొక్కొక్క తెయు, అన్యసంభోగ
దుఃఖిత, వక్రోక్తి గర్విత, మానవతి యని మువ్విధము అగును. ఏతల్లక్షణ లక్ష్యము
లకు రసమంజరినిఁ జూడుఁడు. గ్రంథ విస్తర్భతిచే నిందుదాహరింపఁబడ లేదు.
కం. ఈమగువల కాద్యయు, ము
ధౌ, మధ్యా, ప్రౌఢలనఁగఁ దగునవ్యనయో
వ్యామిశ్రిత యోగ్యములగు
నామములు; తదీయలక్షణము లేర్పఱతుక్.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
دف&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d1t1cnjscrkogvork8yxg5yobi90kwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218699</id>
    <revision>
      <id>571509</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'హన్యాలంకార సంగ్రహము తా. పైగుదాహృకలను మువ్వురిలో స్వీయ, ముద్ధా, మధ్యా, పౌథా భేవ ములఁ బరగును. వీరి నామములు నూతనవయస్సంబంధము వలన నేర్పడినవి. ప్రౌఢకుఁ బ్రగల్భయనియు నామాంతరము. చ....'</comment>
      <origin>571509</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4015" sha1="2v44261liouzaw4xoe0fcoox4nwgbst" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;హన్యాలంకార సంగ్రహము
తా. పైగుదాహృకలను మువ్వురిలో స్వీయ, ముద్ధా, మధ్యా, పౌథా భేవ
ములఁ బరగును. వీరి నామములు నూతనవయస్సంబంధము వలన నేర్పడినవి. ప్రౌఢకుఁ
బ్రగల్భయనియు నామాంతరము.
చ. నవసవ రామయావససనాథయు, సల్పరతంబు గల్గు న
య్యువతియెముద్ధ; మధ్య సదృశోదిత యౌవన కామయై రతాం
తవివశయా ల తాంగి; సతతపధితోల్బణ కామయౌవనో
త్సవ, సుర తాడి మోహమును దాల్చు తిలోదరి ప్రౌఢతానగు౯.
పా. ప్రౌఢయైకగుడా.
తా. నూరేసనుగు కామమును (సంభోగేచ్ఛ) యౌవనమును గలదియు, సెల్ప
రతము గలిగినదియు నగునది ముగ్ధ. యా వనమును, గామమును, సమానముగాఁ గల
దియు రతాంతమున వివశురాలును నగువది మధ్య. మిక్కిలి కామమును యౌవన
మును గలిగి రతియొక్క యారంభమందే మోహముగలది ప్రౌఢ. ఇందలి లక్షణ
మెయ్యదియు నిస్సందిగ్ధముగా లేదు. ప్రతాపరుద్రీయమునందలి
ఉదయద్యౌపనా ముద్ధా లజ్జావిజిత మన్మధా
లజ్జా మన్మథమధ్యస్థా మధ్య మోదితీయాననా
స్మరమందీకృత వ్రీడా ప్రౌఢా సంపూర్ణయావనా
(ఉదయించుచున్న యౌవనముగలదియు, మదనాభిలాషను (సంభోగేచ్ఛను)
జయించిన సిగ్గుగలదియు నగు స్త్రీ ముగ్ధ; ఉదయించిన యౌవనముగలదియా, అజ్జ
యును మదనాభిలాషమును సమానముగాఁగల స్త్రీ మధ్య; సంపూర్ణముగా వికసించిన
యౌవనముగలదియు, లజ్జను బోఁద్రోలిన మదనాభిలాషము గలదియు నగు స్త్రీ
ప్రౌఢ.) అను లక్షణము నరసభూపాలీ లక్షణముకన్నఁ గొంత బాగుగానే
యున్నది. ఏలన' నీ లక్షణములలో ఉదయద్యౌవనా, ఉదితయావనా, సంపూర్ణ
యావనా, పదములు సార్ధకములు . చాల ముఖ్యములు మనవి. స॥ భూలక్షణము
లలో నిట్టి యర్థములు స్పష్టముగాలేవు. కానీ సా|| లక్షణము సమగ్రముగానున్నది.
ప్రథమా పతీర్ణయానన మదనవికారా రతా నామా
కథితామృదుశ్చమానే సమధికలజ్జాపతీ యుద్ధా॥
తా. క్రొత్తగా దిగిన యనఁగా సంకురించిన యౌవనమును, మదనవి-కారమును
గలదియు, రతీయందుఁ గొంచెము ప్రతికూలతఁ జూపునదియు, మృదువైన ప్రణయ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2v44261liouzaw4xoe0fcoox4nwgbst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218700</id>
    <revision>
      <id>571510</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '19 ద్వితీయాశ్వాసము కోపముగలదియు, మిక్కిలి లజ్జగలదియు నగు స్త్రీ మద్ధ. ఇందు 'ంతా వామా' 'మృదుశ్చమానే' అను లక్షణవిశేషము ప్ర॥ రు లక్షణమున లేదు. ముగ్ధ .శా, ఆలాపంబున కు త్తరంబొసఁగ దాయ...'</comment>
      <origin>571510</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3351" sha1="6j6zekqlp3g2zqj3l79tehq0frnt520" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;19
ద్వితీయాశ్వాసము
కోపముగలదియు, మిక్కిలి లజ్జగలదియు నగు స్త్రీ మద్ధ. ఇందు 'ంతా వామా'
'మృదుశ్చమానే' అను లక్షణవిశేషము ప్ర॥ రు లక్షణమున లేదు.
ముగ్ధ
.శా, ఆలాపంబున కు త్తరంబొసఁగ దాయాసంబునంగా; తా
నాలోకింపదు; పాటలాధరమరందాస్వాద సమ్మర్ద ముం
దాళంజాలదు; కౌఁగిలీయదు తను తాపంబు చల్లాజిఁగా
నేలజ్జావతి; తద్రతంబు దయితాభీష్టంబు గాకుండు నే?
తనూతాపంబు (పా) మనస్తాపంబు.
సరసభూపాలీయ లక్షణ మగు 'నవనవ కామయావన సనాథయు' ననునది
యీ లక్ష్యమున సమగ్వయింపదు. 'అల్పరతంబుగలది' యనుటకన్న 'రతావామా '
(రతియందుఁ బ్రతిక అతఁజూపుది) అనుటయే మంచి లక్షణము. అంతా వామా'
అను లక్షణమున పద్యము లక్ష్యము గాఁగలదు. సాహిత్యదర్పణమున “౧. ప్రథ
మానతీర్ణ యాసనముగలది, ఆ ప్రథమావతీర్ణ మదనవికారముగలది. 3. రతివామ,
ర. మాసమృదుపు, ౫. లజ్జాపతి యనువాని కన్నింటికినిఁ బ్రత్యేకోదాహరణము
లియఁబడినవి. ఎట్లక
౧. ప్రథమావతీర్ధ యావనముగల స్త్రీ
చ. నెలఁతినితంబములో నడిమి నిండుతనంబు హరించె; బొమ్ములం
గల క్ర్శినుంబులాఁగుకొనెఁ గౌను; గ్రహించెను రోమపల్లి క
న్నుల ఋజువర్త నంబును; మనోజుఁడు గద్దెకు రాఁగఁ గొత్త గా
బలిమిని దోఁచుకొన్నటులు వర్తిలె నొండొరులం దదంగముల్.
౨. ప్రథమావతీర్ణ మదనవి కారముగల స్త్రీ
చ. అడుగిడు మెల్లమెల్లభుని; గంతిపురంబును వీడి రాదెటుల్ ;
దుడుకున నవ్వఁబోదు; మదిలో నిముసంబునఁగొన్న సిగ్గునం
Xడబిడఁబొందుఁ; బల్కునొకకా పగభీరిమ, కొద్ది వక్రిమం
బడర; నిజస్త్రీయంగుఱిచి యాడు చెలింగను నెత్తి భూపటికా.
3. రతిపాను యగు స్త్రీ
Collection.gitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6j6zekqlp3g2zqj3l79tehq0frnt520</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.5 (1928).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218701</id>
    <revision>
      <id>571513</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '&lt;section begin=&quot;3A&quot; /&gt;{{p|fs150|ac}}అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ&lt;/p&gt; ఆరవ అఖిలభారత ధర్మగ్రంథాలయ సభను జరుపుటకు కల కత్తానగరమున గొప్ప ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. డాక్టరు రవీంద్ర నాథఠాళూరుగారు ఆహ్వాన సంఘాధ్య...'</comment>
      <origin>571513</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="4vd4he1o6mlbrum3v47p61gxww4k2dk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;3A&quot; /&gt;{{p|fs150|ac}}అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ&lt;/p&gt;
ఆరవ అఖిలభారత ధర్మగ్రంథాలయ సభను జరుపుటకు కల
కత్తానగరమున గొప్ప ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. డాక్టరు రవీంద్ర
నాథఠాళూరుగారు ఆహ్వాన సంఘాధ్యక్షులుగా ఏర్పడినారు. : ఇంకను
సుప్రసిద్ధు లనేకులు ఉపాధ్యక్షులుగాను, కార్యదర్శులుగాను ఏర్పడి
యున్నారు.
ఇదివరలో సభను కొన్ని గంటలలోనే ముగింపు జేయుచుండి 3.
ఈ సంవత్సర మటులగాక రెండుదినములు చేయుటకు. ఆహ్వానసంఘము
వారు నిర్ణయించిరి. మద్రాసు, కాకినాడలయందు జరిగిన సభలతో
మాత్రమ ప్రదర్శనముగూడ జరిగింది. తిరిగి ఈవత్సరము ప్ర్రదర్శనము
కూడ జరుపుటకు ఏర్పాటులు జరుగుచున్నవి.
కాంగ్రెసు హడావిడికి పూర్వమే, డిశంబరు నెల 24, 25 వ
తేదీలయందు ఈసభను జేయుటకు ఏర్పరచిరి. ఆంధ్ర దేశమునుండి
పలువురు ఏతెంచి సభను జయప్రదము చేయుదురని కోరుచున్నాను.
&lt;section end=&quot;3A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;3B&quot; /&gt;{{p|fs150|ac}}గ్రుడ్డి చదువరులు&lt;/p&gt;
మన దేశమందు నివసించు జనులలో సత్రములు ఉన్న వారిలో
కూడ నూటికి యేతొమ్మిదిమంది మాత్రమో చదువగలరు. ఈతొమ్మిది
మందిలో వ్రాలుమాత్రము చేయగలవారుకూడ నున్నారు.&lt;section end=&quot;3B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vd4he1o6mlbrum3v47p61gxww4k2dk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218702</id>
    <revision>
      <id>571514</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ii కావ్యాలంకార సంగ్రహము ర. మానమృదు పగు స్త్రీ సాపత్యుః ప్రథమా పరాధసమయే సఖ్యోపదేశం వినా నోజానాతి సవిభ్రమాంగవలనా వక్త్రశక్తి సంసూచనం స్వచ్ఛ రచ్ఛకపోలమూ అగళి తైః పర్యస్త నేత...'</comment>
      <origin>571514</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3398" sha1="qf9eo3qg90qz8kkpu134uo93e33dgxy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ii
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ర. మానమృదు పగు స్త్రీ
సాపత్యుః ప్రథమా పరాధసమయే సఖ్యోపదేశం వినా
నోజానాతి సవిభ్రమాంగవలనా వక్త్రశక్తి సంసూచనం
స్వచ్ఛ రచ్ఛకపోలమూ అగళి తైః పర్యస్త నేతో త్సలా
బాలా `కేవలమేవ రోఁతి లంకల్లోలాల కైరుభిః.
తొలిసారి ప్రియుఁ డపరాధ మొనర్చినను సనియొక్క యుపదేశములేక
యంగములను ముడుచుకొని వెనుదిరిగి పరుండుట, వక్రొత్తులు పలుకుట, మొదలగు
పను లెఱుఁగదు. కేవలము బాప్పములు పిడుచుచు విలపించును.
౫. సమధిక లజ్జాపతి యగు స్త్రీ
చ. అడుగిడు మెల్ల మెల్లభువి (పై పద్యము)
సమధిక లజ్ఞావతి యనుట చేత నే రతియందుఁ బ్రతికూలం రాలని చెప్పఁబడియే
యున్నది. మరల రతివానత్వ మేలు చెప్పవలసివచ్చెనని శంకించుకొని విచ్ఛిత్తి
విశేషము సౌందర్య విశేషము) చెప్పితిమని సమాధానించెను.
ఈ ముద్ధ అజ్ఞాశయానన, జ్ఞాతీయౌవన, నెవోఢ, విస్రబ్ధనవోఢ, అనియు
భేదములు గలది. (చూ. రసమంజరి).
మధ్య
ఉ. మానిత వైఖరిక్ మణితమంత్రములం, గ బరీవినిర్గళ
త్సూనములం బ్రసూనశరశూరునిఁ బూజలొనర్చి తా రతి
మానిని యొప్పె నప్పు డసమాన మనోజంబుజవీధి నాతని
ధ్యానము సేయుకై వడి ర తాంత నితాంత నిమీలితాక్షియై, ౨౬
తా. మణిత మంత్రముల చేతను, గబరినుండి జాఱుచున్న పూలతోడను
నాయపతి మన్మధపూజసేసి వివశురాలై యాతనిని ధ్యానము సేయుచున్న గీతినుండెను.
ఇందు రతాంత వివశురాలగు మధ్య వర్ణింపఁబడినది.
సాహిత్య దర్పణమున మధ్యాలక్షణ మిట్లుగలదు.
సుధ్యా విచితీసుకతా ప్రరూఢస్మరయౌవనా
ఈషత్ప్రగల్భనచనా మధ్యమవ్రీడతో మతౌ
తా. విచిత్రమగు సరితము గలదియుఁ, బ్రరూఢమైన మదని వికారమును,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qf9eo3qg90qz8kkpu134uo93e33dgxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/103</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218703</id>
    <revision>
      <id>571515</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము వాక్కులు గలదియు, మధ్యమ అజ్ఞయనఁగా నన్యూనావధికమగు అజ్ఞగలదియు నగు స్త్రీ మధ్య. ‘విచిత్రసురత' యనుట కీ క్రింది దుదాహరణము ఆ.వె. చియ్యఁబట్టియుంటఁ గొయ్యలి ప్రియు...'</comment>
      <origin>571515</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3970" sha1="b88hrq6rzlp9odg6gqmba9ku85jxub4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
వాక్కులు గలదియు, మధ్యమ అజ్ఞయనఁగా నన్యూనావధికమగు అజ్ఞగలదియు నగు
స్త్రీ మధ్య.
‘విచిత్రసురత' యనుట కీ క్రింది దుదాహరణము
ఆ.వె. చియ్యఁబట్టియుంటఁ గొయ్యలి ప్రియుడి రతులఁజూ వింత చతురిమంబు
శివ్యవృత్తి సంతఁ జెప్పించుకొన్నట్లు / పావురాలు మణితఫణితిఁ గఱచె.
లక్షణమున ‘మధ్యము వీడితా (లజ్జా మన్మధ మధ్యస్థా) అను పదముముఖ్యము .
నరసభూపాలీయ లక్షణమున నిది స్ఫుటముగాలేదు. రతాంత వివశత్వమనుల క్షణము
దశరూపకమున మాత్రమే (మోహాంతనురత క్షమా) కనఁబడుచున్నది. ప్రౌఢ రతాది
వివశత్వముగొనును. మధ్య రతాంతమున వివశత్వముగొనును. ముగ్ధ రతియందుఁ
భ్రాతికూల్యము వహించునది కాన రతియందు వివశత్వముగొనదు.
మ। నటదుత్తుంగపయోధరంబు, జితమందా క్షక్రియోదార, మ
స్ఫుట వాగంకుర, మక్షి కోణనివసత్పు ప్పేషుదర్భంబు, సం
ఘటి తాలింగన వామనీకృతకుచాగ్ర ప్రౌఢ రోమాంచమై
విటుఁజొక్కించెఁ బ్రఫుల్ల పద్మనయనా ఏ రాయితంబై: తయుర్ .2
తా, నాట్యమాడుచున్న యెత్తైవకుచములు గలదియు, సిగ్గును జయించినదియు,
నస్ఫుటమగు వాక్కులు గలదియు, నక్షికోణమున వసించుచున్న మదనదర్పము గల
దియు, నాలింగనముచే కొత్తఁబడిన కుచములపైని రోమాంచముగలదియు నగు నా
తరుణి పురుషాయితమున విటునిఁ జొక్కించెను.
ఇందు (విటుఁజొక్కించె వనుట దోషము. ఏలన ముద్ధా, మధ్యా, ప్రాధా
, భేదములు స్వీయకుఁ గా! స్వీయ శ్రీకార్జపకోమలయని పేర్కొనఁబడినది. అనఁగాఁ
బతివ్రతయని భావముగదా! అట్టి పతివ్రత విటుఁజొక్కించె ననుట దోషముగదా !
ఇక నీ పద్యమున స్మరాంధురాలయి లజ్జతఁబోఁ ద్రోలి పురుషాయితే మొనర్చుచున్న
స్త్రీ వర్ణింపఁబడినది. రతాది మోహమును దాల్చు తలోదరి ప్రౌఢ' అను నరసభూపా
లీయ లక్షణమున కిది లక్ష్యముగాలేదు.
సాహిత్య దర్పణము ల క్షణ ముత్తమమయినది.
&quot;స్మరాం గాఢతారుణ్యా సమస్త రతివిదా
భావోను కాదుగా, గౌరి, నాయed angotri..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b88hrq6rzlp9odg6gqmba9ku85jxub4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5/అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>218704</id>
    <revision>
      <id>571516</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు |శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5|సంచిక 5]] |రచయిత= |విభాగము=[[../అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ//]] |ముందరి= |తదుపరి= |వివరములు=&lt;center&gt;12 సంచికలు &lt;/center&gt;|సంవత్సరం=1928}}  &lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7,...'</comment>
      <origin>571516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="628" sha1="sv43kzwxqpqwraq34xd5q0tusop0od7" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
|శీర్షిక=[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 7/సంచిక 5|సంచిక 5]]
|రచయిత=
|విభాగము=[[../అఖిలభారత గ్రంథాలయ సభ//]]
|ముందరి=
|తదుపరి=
|వివరములు=&lt;center&gt;12 సంచికలు &lt;/center&gt;|సంవత్సరం=1928}}

&lt;pages index=&quot;Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.7, No.5 (1928).pdf&quot; from=3 to=3 onlysection=&quot;3A&quot; /&gt;

[[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము-రచనలు]]
[[వర్గం:PD India]]</text>
      <sha1>sv43kzwxqpqwraq34xd5q0tusop0od7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/104</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218705</id>
    <revision>
      <id>571517</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము, స్మరాంధురాలును, సంపూర్ణ యౌవనముగ ఆదియు, నెల్ల యనులోమనిలో మాది సురలేబంధ భేదములయందును బ్రవీణురాలును, ఉన్నతములయిన శృంగార చేష్టలు గలదియు, సల్ప అజ్జగలది...'</comment>
      <origin>571517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3950" sha1="pn2etg9ip20qacfu13z6x5jck9mh57g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము,
స్మరాంధురాలును, సంపూర్ణ యౌవనముగ ఆదియు, నెల్ల యనులోమనిలో
మాది సురలేబంధ భేదములయందును బ్రవీణురాలును, ఉన్నతములయిన శృంగార
చేష్టలు గలదియు, సల్ప అజ్జగలదియు, నాయకుని వశీకరించు కొన్నదియు నగు స్త్రీ
ప్రగల్భ లేక ప్రౌఢ,
౧. స్మరాంధ యనఁగాఁ గామముచే యుక్తాయుక్త సమయాసమయ విజ్
కము లేనిది.
I
కం. సతి యెంతధన్యురాలవె | రతికడుమం బ్రియునితోడ రమణీయకథా
శతము పచింతువు; నాకో | స్మృతివోవుఁ బ్రియుండు నీవి స్పృశియింపఁగరాజా,
ఒక యువతి మరియొక యువతితోఁ దాను సురతసమయమునందే ప్రియునితో
ముచ్చటలాడుచు నుందునని చెప్పినది. అప్పు డా రెండవయువతి &quot;ఓసీ నీ వెంత
ధన్యురాలవే| రతి సమయముననే ముచ్చటలాడుదువు. నా ప్రియుఁడు నా నీవి స్పృశి
యింపఁ రాఁగానే నాకు స్మృతియే పోవును” అన్నది. మొదటిది మధ్యానాయిక.
దానికి రతాంతమున వివశత్వముగలంగును. రతి మొదలఁ గాని నడుమఁ గాని వివశత్వము .
లేదు. ఇది ప్రౌఢ. రతాదియందే నివశత్వమునుగొన్నది. 'ఎంత ధన్యురాలవెళ్లి .
అనునది పరిహాసోక్తి. నీకు రతినడు మఁ గూడ వివశత్వము గలుగలేదు. నాకు రతాది
యందే కలిగినది. కావున రతియందు నా *ుఁ గలిగినంత యానందము నీకు లేదు.
'నీవధన్యురాలవు. నేనే ధన్యురాలను' అని నిష్కృష్టార్థము. రత్యారంభమున నే
యంధురాలయినది (వివశురాలు) కాన స్మరాంధ.
౨. సంపూర్ణ యావన
అత్యున్నత స్తన మురో, నయ నే సుదీర్ఘ
పశ్రేభువా పతితీరాం, వచనం తత్కోపి,
మధ్యే ధికం తను; రనూనగురుర్ని తంబో;
మందాగతిః; కిమపిచాద్భుత యావనాయాః.
,
తా. పూర్ణయాననముగల యా యువతిలో మ్మెత్తైన స్తనములుగలది; నేత్రము
అతివిశాలములు; కనుబొమ్మలు వంకరలు దిరిగియున్నవి; వాక్కు అంతకన్నాను
వంకర లై యున్నవి; నడుము మిక్కిలియు సన్నగిల్లింది; పిఱుఁదులు మఱింత పెద్ద
విగా నున్నవి సక్షమందగించినది. ఇందు యా వనధర్మ ముఖ్యంంగానఁబడు చున్నవి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pn2etg9ip20qacfu13z6x5jck9mh57g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/105</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218706</id>
    <revision>
      <id>571518</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస ను 3. సమస్త రతవిధ క్వచిత్తాంబూలాక్త ః క్వచిదిగురు పంకాంక మలినః క్వచిచ్ఛూకోద్గారీ క్వచిదపిచ సాల కక పదః పలీభంగాభోగై రలక పలితై తీర్లకుసుమైః క్రియాస్సర్వావస్...'</comment>
      <origin>571518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3378" sha1="1ot3duolj1dqjamhiaaldnwdyqwb751" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస ను
3. సమస్త రతవిధ
క్వచిత్తాంబూలాక్త ః క్వచిదిగురు పంకాంక మలినః
క్వచిచ్ఛూకోద్గారీ క్వచిదపిచ సాల కక పదః
పలీభంగాభోగై రలక పలితై తీర్లకుసుమైః
క్రియాస్సర్వావస్థం కథయతి రతం ప్రచ్ఛదపటః.
పరుపుదుప్పట మొకచోఁ దాంబూల రాగరంజితమై, యొకతోఁ గాలాగరు
పంకమలినమై, యొకచోఁ జూర్ణముగలిగినదై యొకచో అతుకతోఁగూడిన పాద
ముద్రలు గలదై యొకచో వళుల చిహ్నములుగల, యొకచో ముంగురులనుండి
రాలిన పువ్వులుగల డై తరుణీయొక్క నా నాసురతావస్థలను బాటుచున్నది; క్రమముగా
మార్జారబంధము, ధేను బంధము, స్వాభావిక సురతము, ఉత్తానబంధము, సురతవిశే
షము, పురుషాయితీము అనుసురతములను బరుపు దుప్పటము తెలుపుచున్నది. ఇందు
సమస్తరతలో విదత్వము నాయికకు స్పష్టము.
౪. భావోన్నత
మధురవచ నైస్స భూధం గైః కృతాంగుళితర్జనైః
రభాసరచి తై రంగన్యాపై ర్మహోత్సవబంధుభిః
అసకృదసకృత్యాధార స్ఫారైరపాంగ విలోకిపై
స్త్రీభువనజయే సా పంచేషోః కరోతి సహాయం
మధురాలా పములచే, భ్రూభంగములచే, అంగుళితర్జవములచే, రభసాచరితము
లంను, మహోత్సవము గలిగించునవియు నగు సంగ వ్యాసములచేఁ, బునః పునర్విరచిత
ములగు కటాక్షములచే నాతరుణి మన్మధునికిఁ ద్రిభువనవిజయమున సాయపడుచు
న్నది. ఇందు నాయికకు శృంగార చేష్టల యొక్క సమున్నతి స్పష్టరు.
౫. స్వల్పవ్రీడ
కం. సతియెంత ధన్యురాలవె ?
సమధికలజ్జాపతి ముద్ధానాయిక; మధ్యములజావతి మధ్యానాయిక, అల్ప
లజ్జాపతి ప్రౌఢానాయిక; ఆష్లే రతాదియందే వివశత్వమును గొనునది ప్రౌఢ; రతాంత
మున వివశత్వమునుగొనున హఖాయ | మంచంనివిశత్వములేనిది ముగ్ధ.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ot3duolj1dqjamhiaaldnwdyqwb751</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/106</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218707</id>
    <revision>
      <id>571519</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '10 కావ్యాలంకార సంగ్రహము 2. ఆకాంత నాయిక చ, “చెదిరిన ముంగురుల్ సరిగఁ జేర్పుము చెల్వాఁడు బొట్టు దిద్దుమీ! నుదుట విలాసి! కూర్పుము చనుంగ్ వందెస్సిన పుజాపరుల్ హృదయసఖుఁడ | యంచు వచియ...'</comment>
      <origin>571519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="gm6n42y3xl3krngwqqmx1k0fgbujypt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;10
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
2. ఆకాంత నాయిక
చ, “చెదిరిన ముంగురుల్ సరిగఁ జేర్పుము చెల్వాఁడు బొట్టు దిద్దుమీ!
నుదుట విలాసి! కూర్పుము చనుంగ్ వందెస్సిన పుజాపరుల్
హృదయసఖుఁడ | యంచు వచియించి రతాంతమునందు వాని తొఁ
కుదలకొడల్ గుర్పొడువఁ గోమలి క్రమ్మఱఁండె మోహమున్ .
-ఇట బాయిక రాతివివశురాలై తనప్రియుని వశీకరించుకొని వానిచే నాయ
పనులు చేయించుకొనుచున్నది.
అనంతామాత్యుఁడు తనరసాభరణమునఁ బ్రాఢను రెండు విధములుగా విభజించెను.
౧. ప్రగల్భ. . ప్రౌఢ
౧. ప్రగల్భ యనఁ బూర్ణయావనము గలది
మ. పొదుపైనృత్తానితంబ మొప్పఁగఁ, గురంబుల్ కొవ్వి యొడొంటితో
గడియం, గుంకుమపం: రేఖ నొసలంగన్పట్టఁ బ్రద్యుమ్ను ను
న్నదభద్రేభముభాంగి బింకమునఁ దన్మందస్మితాలోక సం
బొదపం గృష్ణుఁజూచె నిందుముఖ ప్రేమోత్సాహముప్పొంగఁగళా.
౨. ప్రౌఢయనఁ బురుషాయితే ప్రవీణకగలది.
మ. దర నమస్తన భారముక్తా, విమల వక్త స్ఫూర్తియుణా రంజితా,
ధరబింబంబును, భూత్పాటన సౌందర్యంబు, మత్సంగగా
ఢగతాసక్తి యు, నూర్థ్వ సంగమ నిరూఢత్వంబునం గల్గు సం·
బురుహామోదిని చూచెఁ గృష్ణున తాంభోభృత్సరుశ్యామునిజా.
ఈ రెం డుదాహరణములలో మొదటి దానిలోఁ బూర్ణయాపనముగల యువ
తియు,
రెండవ దానిలోఁ బురుషాయిత మొనర్చునట్టి యువతియుఁ జేర్కొనఁబడిరి.
మరియు 'లో' అను మరియొక నాయికను గూడ నతఁ డుదాహరించెను.
సుందరముగాకున్నను జూపునును.
ఆది
కం. ప్రియములు పలికినఁజాలును, వయమున నొక్కింత చూచినం జాలును; స
న్నయచాలుఁగరాంబుజముల, రయమున మిన్నందు 'లోల రతిసౌఖ్యమున,
'లోల'యన నొకింతవయస్సు మళ్ళినది. అనఁగా యావనము సడలివార్ధ
కమున నడుగిడుచున్న నన్న అట్టి దానికి రని
శ్రీకలందు జూర్తి శ్రీ నజిల్లా పదొలఁగదు,
direction&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gm6n42y3xl3krngwqqmx1k0fgbujypt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/107</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218708</id>
    <revision>
      <id>571520</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసమ 20 పూర్వమునందున్నంత గానుండదు. కాన దానినిఁ బ్రియుఁడు పలుకరించినను గటా ర వీక్షణముల నలరించినను, చేసన్న అఁజేసి పిలిచినను దానికి రక్త్యావందము గలుగును . లోలాస్వ...'</comment>
      <origin>571520</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3711" sha1="d9afw0kreve1l2drpdf7b7hv5ad01s8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసమ
20
పూర్వమునందున్నంత గానుండదు. కాన దానినిఁ బ్రియుఁడు పలుకరించినను గటా ర
వీక్షణముల నలరించినను, చేసన్న అఁజేసి పిలిచినను దానికి రక్త్యావందము గలుగును .
లోలాస్వరూపము
మ. ఆలఘుశ్రోణియు, అంబమాన పృధుఘోరాకారము, నాభిజీ
ర్ఘకచంబుజడా, ఘట సదృక్ష స్థూలతుందంబు నై
Tex
పలుమాఱు న్నిడు దీఁగెనవ్వు సగుచుజ రాహాగ్రముల్ సాచి చి
ట్టణ వెట్టుక్&quot; విటుమోము పైజరఠ; కష్టంబిద్దియ వేశ్యయే ?
చ. కనుఁగొని నవ్వునాదరము గల్గినయట్టుల; వంతిః స్థలం
నవసియంప వామకరపుష్కర సంజ్ఞయొనర్చు; మిన్న
వసుదల పెట్టుహాస్యవచనంబులు; యాదవరాజు పాలిక్
మనిచనులోలకి ప్రీతియగునా? కడివోయిన పుష్ప మెయ్యెడ గా.
శం ధీర, యధీరయు, ధీరా
ధీరయునగు నందుమధ్య; ధీరాధీరా,
ధీ రాధీ రాహ్వయముల
ధారుణిఁబ్రౌఢయుఁ జెలంగుఁ దల్లక్షణముల్,
తా. స్వీయా, మధ్యా, ప్రౌఢానాయికలలో మధ్యయుఁ బ్రౌఢయు, ధీర,
ఆధీర, ధీరాధీర, అనుభేదములు వహింతురు. స్వీయా భేదములు లేవు. వాని లక్షణము
లీ క్రిందఁ జూపఁబడును.
ధీరాయనఁగా ధీరత్వముగలది. దేనివిషయమున ధీరత్వమనినచో మాన
విషయమున, అనఁగా భర్త సాపరాధుఁడైనపుడు ప్రియురాలాతని పైనిఁ బ్రణయ
కోపము వహించును. ఆ ప్రణయకోపమును ధీరురా లోక విధముగను, ఆధీరురా
లొక విధముగను, ధీరాధీరురా లోక విధముగను గనఁబంచును. &quot;ఈ ప్రణ
కోపము గూడ లఘువు, మధ్యమము, గురువు, అని మువ్విధములు . అన్యస్త్రీదర్శ
నాదులవలనఁ బుట్టినది అఘుకోకుము. గోత్రస్ధలనాదులవలనఁ గలిగినది మధ్యమ
కోపము. ఆపరస్త్రీ సంగమమువలనఁ గలిగినది గురులోపము. మరియు స్వల్ప ప్రయ
త్నముచేఁ దొలఁగింపఁదగినది అముకోసము కష్టప్రయత్నముచేఁ దొలఁగింపఁదగినది .
మధ్యమకోపము. కష్టతర ప్రయత్నముచేఁ దొలఁగింపఁదగినది గురుకోపము. అనఁగాఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d9afw0kreve1l2drpdf7b7hv5ad01s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/108</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218709</id>
    <revision>
      <id>571521</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలం కార సంగ్రహమ దగినది మధ్యమకోపము, గణపాతభూషణ సమర్పణా మలచేఁ దొలఁగింపఁదగినది గురుకోపము.” అని శృంగాలామృతలహరిలోఁ గలకు. మధ్యాధీరా-మధ్యా-అధీకా, మధ్యా-ధీరాధీరా లక్షణములు త...'</comment>
      <origin>571521</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="8nigkd3zrifhp6h7z9ssxkdx3za5s7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలం కార సంగ్రహమ
దగినది మధ్యమకోపము, గణపాతభూషణ సమర్పణా మలచేఁ దొలఁగింపఁదగినది
గురుకోపము.” అని శృంగాలామృతలహరిలోఁ గలకు.
మధ్యాధీరా-మధ్యా-అధీకా, మధ్యా-ధీరాధీరా లక్షణములు
తప్పుగల భర్తమ్రోల సోత్ప్రతఫణితి
గేరడములాడ సతి మధ్య ధీర; పాత్రు
పరుషవచన యధీర; బాష్పకుటిల
హరివచన ధీరాధీర యనఁగఁ జెలఁగు,
తా. భర్త యపరాధ మురింపఁగా నెత్తిపొడుపు మాటలతోఁ బరిహసించునది
మధ్యాధీర; న్నీటితోఁ జరుషవచనములాడునది మధ్యా-అధీర; కన్నీటితోఁ గుటిల
పచపములాడుపది మధ్యాధీ రాధిక.
ఇందు మధ్యా ఆధీర 'సాశ్రుశురుషనచన' యనియు, మధ్యాధీరాధిక 'బాప్ప
కుటిలహారివచని' యనియు లక్షణము నిర్వచింపఁబడినది. ఈ రెంటికిని వర్థభేదము
గానరాదు. కాన నీ లక్షణయులు సరిపడవు. సాహిత్యదర్పణమున..
శ్లో॥ ప్రియంసోతాసవక్రోక్త్యా మధ్యాధీరా భవేద్రుషా
ధీరాధీరాతురుది తై రధీరా పరుషో క్తిభిః
అని లక్షణముగలదు. మధ్యాధీరాధీర రుదితప్రధానములగు పరుషోక్తుల చేతను,
మధ్యా-అధీర పరుషోక్తులచేతను భర్తయెడలఁ గోపమును జూపును. ఆనుల శిక్షణ
భేదము యుక్తమైనది. సాహిత్యదర్పణ వ్యాఖ్యానమగు రుచిరి యం దీ శ్లోకమున
శ్రీ క్రింది వ్యాఖ్య వ్రాయఁబడియున్నది.
“ఆశ్రమధ్యధీరా ఉపహాసేన వక్రోక్త్యావా కోపంవ్యనక్తి। ఆత్మవ ఆస్యాః
నెఫర్ షో క్తిర్న వారుదితత్వం ఆధీరా మధ్యారుష్టా సతీ పరుషోక్త్యా కోపంవ్యనక్తి;
అత ఏవ ఆస్యాః అధీరత్వం ధీరాధీరాతుమ ధ్యారుష్టా సతీరుదిత ప్రధాన్వైణోభిః
జోపంవ్యసక్తి | 1 ఆత ఏవ ఆస్యాః తదుభయాంతరాళావస్థాత్వం” ఇటి మధ్యధీర
వక్రోక్తిచేఁగానీ పరిహాసము చేఁగానీ కోపమును జూపును. ఈమెకుఁ బరుషోక్తు లు గానీ
రుధికములు గానీ యుండవు మధ్యా-అధీర పరుష వచనముల చేతఁ గోపముఁజూపును.
కావుననే యామె యధీర. మధ్యా-ధీరాధీర రుదిత ప్రధానములగు వచనములతో,
- గోపమును వెల్లడించును. కావుననే యీమెకు భయాంతరాళావస్థ.
. ఇందు మధ్యా-అధీరకుఁ బరుషోక్తియే కానీ రుదితము చెప్పఁబడలేదు. కాన
నరసభూపాలీయ
-తీయ 'సాకు పరువవ్వనను లక్ష్మణము, దుష్టము &amp;Gangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8nigkd3zrifhp6h7z9ssxkdx3za5s7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/109</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218710</id>
    <revision>
      <id>571522</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస ము శని శబ్దముతో సమాసముచేసి “నా శ్రుపరుషవచన&quot; అన “అశ్రువులు లేని పుషవచనములు గలది” అని యర్థము చేసికొన్నచో 'నా' పాఠము గానరాదు. గీ, కాంతుఁడపరాధియైన నాకారగు ప్తిఁ...'</comment>
      <origin>571522</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3392" sha1="lmrz7qoasyo6qsh4drf006jf0jrh5td" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస ము
శని శబ్దముతో సమాసముచేసి “నా శ్రుపరుషవచన&quot; అన “అశ్రువులు లేని
పుషవచనములు గలది” అని యర్థము చేసికొన్నచో
'నా' పాఠము గానరాదు.
గీ, కాంతుఁడపరాధియైన నాకారగు ప్తిఁ
బరగి రతివేళ నలయించుఁబౌఢ ధీర;
తాడనోగ్రయధీర; యుదగ కుటిల
ఫణితి యుభయాఖ్య; వీరి నేర్పఱతు వరుస.
సరిపడవచ్చును. కాని
30
తా. ప్రియుఁ దపరాధమువేసినపు డాకారగోపనమునేసి రతివేళ నలయించు
సది ప్రౌఢాధీర; ప్రౌఢా-అధీర తన్నులు తన్నున; ప్రౌఢా ధీరాధీర మిక్కిలి వంకర
మాటలచే భేదపఱచును.
ఇందలి ప్రౌఢాధీగాలక్షణములో శరతి వేళ నలయించు' వనఁగా రతివేళ భర్తకు
నలపట గలిగించునది అని యర్థమగుచున్నది. సాహిత్యదర్పణమున
ప్ర్రగల్భాయదిధీరాస్యాత్ | ఛన్నకో పాకృతిస్త దా
ఉదాస్తే సురతే తత్ర దర్శయంత్యాదరాజాబహిః
ప్రొధాధీర కోపాకారమును గనఁఱపక పై కాదరమును జూపుచు సురతముప
సుదాసీను రాలై యుండును. అనఁగా రతినొసఁగక యలయించు నని యర్థము.
స్త్రీయుఁడు రతికొఱకుఁ దహతహలాడును. ఆమె ! తినొసఁగదు.
మధ్యా, ప్రౌఢానాయికలకు ధీరాది భేదములు సువాని లక్షణములును సూత్ర వే
చెప్పఁబడినవి. ఇటఁ గ్రమముగా లక్ష్యములు చూపఁబడుచున్నవి.
మధ్యా - ధీర
ఉ, మోమున ఘర్మశీకరసమూహము గానఁ గనయ్యె; నిప్పుడా
రామవిహార కేళిని భరంపడినాఁడవా? నన్నుఁ బాసి యీ
ㅎ మదనాస్త్రయాతముల వేఁగితొ నీయుర మెల్లఁ దర
స్తోమము సోఁకియున్నయది చొప్పడఁ గాంతి! యెఱుంగఁ జెప్పుమా!
వేఁగితొ (పా) వేఁగితొ ని
రాత్రి పరశాంతతో భోగించి వచ్చిన ప్రియునిపైఁ గోధించి మధ్యా-ధీరా
చున్న 'టలో విహ
నాయిక పలుగనున్న దినీ వెంగను చెమ్మటలు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lmrz7qoasyo6qsh4drf006jf0jrh5td</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/110</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218711</id>
    <revision>
      <id>571523</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలం కార సంగ్రహము రించి యలసితిలోని సన్నుఁబాని మదనబాణముల వేఁగితివా? ఏమో! నీయునిమం తయు గాయపడియున్నది. ఇట సోత్ప్రసఫణితి (ఎత్తిపొడుపుమాటలు) గోచరించుచున్నది. మధ్యా - అధీర ళ...'</comment>
      <origin>571523</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3401" sha1="2nk65ok4dawvz0go13acjie3f7xnjoq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలం కార సంగ్రహము
రించి యలసితిలోని సన్నుఁబాని మదనబాణముల వేఁగితివా? ఏమో! నీయునిమం
తయు గాయపడియున్నది.
ఇట సోత్ప్రసఫణితి (ఎత్తిపొడుపుమాటలు) గోచరించుచున్నది.
మధ్యా - అధీర
ళా, చాలుంజాలఁఁ బిసాళి చేఁతలు; పదార్జాతంబుపై మాటికిస్
వ్రాలంబోకు; భవత్రియాన ఖవిమిశ్రంబైన నీవు మీ
నీలస్థాపిత కుట్టినంబొఱసినన్ వేధించులే లెమ్ము; నీ
బాలాసంగమ సౌఖ్యవైభవము సూపన్ వచ్చి తే యిచ్చటన్'! 3_9
బాలా సంగవ (పా) బాలా సంగత.
తా. అన్య కాంతా సంభోగ మొనర్చి పాపరాధుఁడైన ప్రియునితో మధ్యా-
ధీర యనుచున్నది. &quot;నీవిడంబనలు చాలులెమ్ము నాయడుగులపై వ్రాలకుము.
నీ ప్రియురాలిగోరొత్తులచే గాయపడిన నీ వక్షని రాతినేలకుఁ దాఁకినచో వేధిం
చును. నీబాలా సంగము సౌఖ్యము నాకుఁ జూపవచ్చితివా 2
&quot;ఇట బరువవచనములు గాననగును. లక్షణమున 'సాశ్రుపరుషవచన' అని
వొడినియుఁ గవి సాత్రుత్వము లక్ష్యమునఁ జూపలేదు. సాశ్రుత్వము దుష్టమనియును
మధ్యా-ధీ ధీర
చ, పలుకవటంచు సేమిటికిఁ బాములఁ బెట్టెదు? శాంత | నీపయిం
దెలియఁగఁ దప్పు లేమికినిఁ నిన్న నఁజాలక యూరకుండి
బలుమఱు సాపరాధుగతిఁ బల్కెద; నెన్నఁడుఁ దప్పు నీయెడం
గలుగునె? యంచు నించెఁ దెలిగన్ను లనీరు లతాంగి యంతటr.
తా. ఒక యువతి సాపరాధుఁడగు ప్రియునితోఁ బలుకుచున్నది. “నన్ను
మాటలాడవేమని తప్పులు పట్టుచున్నావు. నీపయిఁ దప్పులేదని నిన్నేమియు ననఁ
జాలక యూరకుంటిని. అయినను నీవే సాపరాధునివలెఁ బలుకుచుంటివి. తప్పులు
మాయందుండును. కాని నీయెడఁ దప్పుండునే ?&quot; అని యాపె తెలిగన్నుల నీరు
ఇటు రాష్ట్ర కుటిల వచనములు గల వుgitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2nk65ok4dawvz0go13acjie3f7xnjoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/111</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218712</id>
    <revision>
      <id>571524</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము చ, హితమతి ధూర్తభ ర్త కెదు రేగెడు నేర్పున నేకపీఠ సం గతి హరియించి, పల్కుటయుఁ గ్రక్కున నెచ్చెలి కూడిగంబులం జతురత నేర్పుచందమునఁ జాఱఁగఁద్రోచి, యతిప్రగల్భయా సత...'</comment>
      <origin>571524</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="ifycqiaspqjpspwi5fdmu9xuaj29aug" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
చ, హితమతి ధూర్తభ ర్త కెదు రేగెడు నేర్పున నేకపీఠ సం
గతి హరియించి, పల్కుటయుఁ గ్రక్కున నెచ్చెలి కూడిగంబులం
జతురత నేర్పుచందమునఁ జాఱఁగఁద్రోచి, యతిప్రగల్భయా
సతి యుపచార గౌరవము సల్సెడునట్లువహించుఁ గోపముగా తిర
తా. సాపరాధుఁడై ధూర్తుఁడైన పతి తన కూర్చుండిన పీఠ ముననే కూర్చుండు
పని తలంచి వాని కెదురేగునెపమున లేచి దానినిఁ దప్పించెను. అతఁడు పలుక
&quot;రింపఁగా వెచ్చెలి కూడిగములు గఱపుచున్న చందమున సమాధానము నీయక
తప్పించెను. ఈ విధముగాఁ బ్రౌధీర తన కోపమును నిర్వహించెను.
ఇటఁ బ్రియురాలు తన కోపమును గోపనముసేసి రతి నొసఁగళ ప్రియుని
నలయించుచున్నది.
ప్రౌఢా-అధీర
చ. వరునిఁ గృతాపరాధుని నవారణ వారణయాన యీ సునం
గెరలి భుజాగుణంబున బిగించి వతంసిత సారసంబున
గరము దమింపగాఁదొడఁగెఁ; గాంతుని సాంత్వన శీతలో
తర నిజపతప్త మృత ధారకవారణ వారిధారగాన్,
3
తా. సావరాధుఁడగు ప్రియునిఁ బ్రియురా లీసు చేఁ దనకరపాళము చేబిగించి
కట్టి యాతని సాంత్వసశీతలోక్తులు దనకోపాగ్ని కాజ్యధారలు కాఁగాఁ గర్ణావతంస
ముగాఁ గొన్న తామరపువ్వుచేఁ గొట్టుచుండెను.
ఇటఁ బ్రియురాలు ప్రియునిఁ దాడనము సేయుచున్నది. కానఁబ్రౌఢా-అధీర.
ప్రౌఢా దీ ధీర
చ, బొనుముడిపాటు, జం కెనయుఁ బూని పురంధులు సాపరాధులౌ
రమణులు వేఁడుకొన్న ననురాగముదాల్చుదు; రట్లుగాదు మ
త్రమ; మపరాధలేశమును దాల్పని నీవిపు డెంత మొక్కినం
దెమలదు. కాంతి బొండడు మదీయ మనం బింగ, జాలం బ్రార్ధనల్ ,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifycqiaspqjpspwi5fdmu9xuaj29aug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/112</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218713</id>
    <revision>
      <id>571525</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము పొ| మత్కమము కృపార్ద్రతక్షా మదినిఁ దాల్పని. తా. సాపరాధుఁ డగు ప్రియునిఁ బ్రియురాండు బొమముడిపాటు, జం వయ, వహించియుఁ దమ్ము చేఁడుకొనఁగా క్షమించి యసురాగము వ...'</comment>
      <origin>571525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3053" sha1="lns3w8sooih65mpnxiid1e1uwis8pmt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
పొ| మత్కమము కృపార్ద్రతక్షా మదినిఁ దాల్పని.
తా. సాపరాధుఁ డగు ప్రియునిఁ బ్రియురాండు బొమముడిపాటు, జం
వయ, వహించియుఁ దమ్ము చేఁడుకొనఁగా క్షమించి యసురాగము వహింతురు.
శాక్రమ మిదిగాదు; నిరపరాధివగు నీ వెంటే మొక్కినను నాకు శాంతిగలుగదు. నీ
ప్ర్రార్థనలు
ఇటఁ బ్రియురాలు కుటిలవచనములచే దూషించుచున్నది. '
కం. ధారుణి మధ్యయుఁ బ్రౌఢయు
ధీ రాధీ రాది భేద దీపిత లై వే
ర్వేరను జ్యేష్ఠ కనిష్ఠయు
నైరంజిలి ద్వాదశాఖ్య లగుదురు వరుసన్,
ధీరాధీరాఠీభేద (పా) ధీరాధీ కాది నామ
32
తా. మధ్యా, ప్రౌఢలు ధీరా, అధీకా, ధీరాధీరాది భేదములచే నిట్లాఱు
విధము అగుదురు, ఆయార్వురును జ్యేష్ఠ కనిష్టాభేదములచే మొత్తము పండ్రెండు -
గురగుదురు,
కం, కాపున స్వీయ త్రయోదశ
భావంబువహించు; నన్యవఱగు ద్వివిధమై;
యీవారాంగన యేకవి
ధావహ; యనఁగాఁ బదార్వురు సుదతుల్
35
తా. స్వీయా నాయిక యీ పై విధమునఁ ఐదుమూఁడు విధములనుండును. ఇఁక
సస్య లేక పరకీయ ఆన్యోధా, కన్యా భేదములచే ద్వివిధ. సామాన్య యేకవిధయే.
ఇట్లు పదార్వురు నాయికలు,
ఒక్కొక్కచో నొకేనాయికయందు ధీరత్వ-ఆధీరత్వాదులకును, ముద్ధేశ్వ
ప్రగల్భాత్వాదులకును సాంకర్యము గానవచ్చుచున్నది.
“సఖలువయమముష్య దానయోగ్యః పిబతిచ పాతీచ యాఒసకా రహస్త్వాం
విట] విటపమముం దదస్వతస్యై భవతీయత స్పవృశోశ్చిరాయయోగః
తపకితన! కిమాహి తైర్వృధానః శ్రీ తిరుహపల్లవ పుష్పకర్ణపూరై&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lns3w8sooih65mpnxiid1e1uwis8pmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/113</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218714</id>
    <revision>
      <id>571526</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ముహురుపహనీతా మివాళినా డైర్వితరసి నః కలికాం కిమర్థ మేనాం వసతిముపగ లేన ధామ్నిక స్యాః శఠ! కలిరేషమహాంసయాఒద్య ద త్త ఇతి ఇదితపతీ రుపా జనక స్ఫుటిక కునోరము పక్ష్...'</comment>
      <origin>571526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3846" sha1="ijmgs89f2mfe0dzfkyrzifqscf6y626" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ముహురుపహనీతా మివాళినా డైర్వితరసి నః కలికాం కిమర్థ మేనాం
వసతిముపగ లేన ధామ్నిక స్యాః శఠ! కలిరేషమహాంసయాఒద్య ద త్త
ఇతి ఇదితపతీ రుపా జనక స్ఫుటిక కునోరము పక్ష్మ కేస రేణ
శ్రపణనియమి తే ' కాంతమన్యా సమయనితాంబురుహేణ రక్షుషాచ,”
పరనాయి కారతుఁడగు నాయకునితో నాయికో యనుచున్నది.
“శ్రీవిటుఁడా ! ఈ విటపము (దిగురాకు) నకు మేము యోగ్యులముగాము.
ఎవరె నిన్ను రహస్యముగాఁ దాగుకో రక్షించునో దానికే యిమ్ము. నీవు విటుఁడవు.
అది విటప. (విటం పిబతి పాతినా) విటపము విటపకే తగును. దానిచే సదృశవస్తు
సంయోగము సిద్ధించును.”
&quot;ఓ ధూర్తుఁడా! వృధగా మాకు నీ చెట్ల చిగుళ్ళరు బువ్వులను గర్ణపూరముగా
నేల పెట్టెదవు ? జగద్విదితములైన నీ యప్రియ వచనములచే నా చెవులు నిండియే
యున్నవి. మరలఁ గరపూరములేల? అశి నాదములచే నుపహసించుచున్నట్లున్న
యీ కలికను ( మొగ్గరు) నాణేల యిత్తువు? ఓ శకుఁడా | దానియింటికి వెళ్ళిన నీవు
నాకుఁ బెద్ద కలిని (జగడమును) దెచ్చి పెట్టితిని. ”
అని పలికి యలుకతోఁ దన చెలియందున్న స్ఫటిక మనోహః పక్షమ్మ సర
మగు నీలోత్పలములతోడను జూపుతోడను గొట్టెను.
ఈ నాయిక పక్షోక్తులనుబట్టి మధ్యాధీరయుఁ, బరువ వచనములనుబట్టి
మధ్యా-అధీరయుఁ, గర్ణోత్పల తాడనముచే ప్రౌఢా-అధీరయు సగుచున్నది.
ఈవిధమున నటనట సాంకర్యమును గలదు.
గీ, మఱియు శృంగార శంభుసంభావితాష్ట
తనువులస నీమృగాక్షులు వినుతిఁ గాంతు
రష్టవిధ భేదములు వీరి యాహ్వయములు
లక్షణము లేర్పఱిం చెద లలిత ఫణితి.
BF
తా, శృంగారరస మగు శంభుని యష్టమూర్తుల ట్లీ నాయకు లపస్థాభేదముచే
నెనిమిది భేదములు వహింతురు.
నీ, పరుఁడు కై వసమైన వనిత స్వాధీనభ
ర్తృగ; ప్రియాగమ వేళ గృహముఁడనువు
సవరించు నింతి వాసకసజ్జ; పరిరాక
తడవుండ నుత్కంఠ దాల్చు వింతి
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by bangotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ijmgs89f2mfe0dzfkyrzifqscf6y626</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/114</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218715</id>
    <revision>
      <id>571527</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '8. కావ్యాలంకార సంగ్రహము.. విర హెూత్క; సంకేతమరసి నాథుఁడు లేమి వెన నా ర్తయాకాంత విప్రలబ్ధ విభుఁ డన్య సరిఁ బొంది వేళువ రాఁ గుండు నబల ఖండిత; యల్క నధిపుఁ దెగడి గీ. అనుశయముఁ జెందుసత...'</comment>
      <origin>571527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3974" sha1="i9aycuqght9iswi3dux2bi70av4kibp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;8.
కావ్యాలంకార సంగ్రహము..
విర హెూత్క; సంకేతమరసి నాథుఁడు లేమి
వెన నా ర్తయాకాంత విప్రలబ్ధ
విభుఁ డన్య సరిఁ బొంది వేళువ రాఁ గుండు
నబల ఖండిత; యల్క నధిపుఁ దెగడి
గీ. అనుశయముఁ జెందుసతి కలహాంతరిత; ని
జేశుఁడు వి దేశగతుఁడైనఁ గృళతఁ దాల్చు
సతిన ప్రోషితపతిక; కాంతాభిసరణ
శీల యభిసారికాఖ్యయై చెలువు మెఱియు,
తా. భర్త తన యధీనుఁడైయున్న యువతి స్వాధీనభర్తృక లేక స్వాధీనపతిక .
(స్వాధీనః భర్తా పతిర్వా యస్యాః సా స్వాధీనభర్తృకా పతికావా) పరస్త్రీలను
గాంక్షింపక తన యందే యనురక్తుఁడైన పతి గలది.
భర్త వచ్చు సమయమునకుఁ దన్ను గృహమును నలంకరించుకొని సిద్ధముగా
నున్నది వాసకసజ్జ లేక వాసకసజ్జిక, 'వాసకం వాసస్థానం సజ్జయతీతి ''వాసకసజ్జా'
ఆనియు ‘వాస”కే సజ్జాదృశముడనా ' అనియు 'స్త్రీణాం వారస్తువారిక అను నుక్తినిఁ
బట్టి వాసకోవాపరః, ఆద్యమే ప్రియవాసక ఇతి నిశ్చిత్య యానురత సామగ్రీం
పజ్జీకరోతి సావాసకసజ్జా ఆనియను వ్యుత్పత్యర్థములు గలవు.
పతి చెప్పినవేళకు రాక యాలస్యముసేయఁగా మిక్కిలి తహతహపాటు
గొనునది విరహోత్కంఠిక లేక విరహోత్క.
సంకేతస్థలమునఁదరప్రియుఁడు లేకుంటను గాంచి యార్తి వహించునదివి ప్రలబ్ధ.
ప్రియుఁడు పరశాంతతో రేయి గడపి యుదయమున కింటికి రాఁగాఁ
• గుండునది ఖండిత.
కోపగించి భర్తను దూషించి వెడలఁగొట్టి యాతఁడు చన్న పిదపఁ బశ్చాత్తాప
పడునది కలహాంతరిత. (కలహీన అంతరితా వ్యవహితా అర్థాత్ ప్రాణనాథతః.)
=
తన ప్రియుఁడు పరదేశగతుఁడైనపుడు కృశించునది ప్రోషితభర్తృక. లేక
ప్రోషిత పలిక, (ప్రోషితః భర్తా పతిర్వా). ప్ర--ఉషితుఁడు - పోషితుఁడు =
ప్రవాసస్థుఁడు. అట్టివాఁడు పతిగాఁ గలది.
ప్రియుని వద్దకుఁ దావే
స్వయము గాఁ బోవునదియుఁ బ్రియునిఁ దనయొద్దకు
రప్పించుకొనునదియు నగు యువతి యభిసారిక. (అభిసవతి, అభిసారయతీ
త్యభిసారికా). -
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i9aycuqght9iswi3dux2bi70av4kibp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218716</id>
    <revision>
      <id>571528</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'S యా శ్వా స ము కం. ఈరీతిఁజెలఁగు నతిశృం గారక ళాకలిత నాయికామణులకు వే ర్వేర నుదాహరణంబులు భూరి మధురనచన రచనములు నేర్పఱతున్. స్వాధీనపతిక ఉ. శ్రీనిధియోబభూవరు నృసింహుఁడు దైవసమై చె...'</comment>
      <origin>571528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2895" sha1="6tnd3chygtyxvufzhhnj6uuec6wp11o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;S
యా శ్వా స ము
కం. ఈరీతిఁజెలఁగు నతిశృం
గారక ళాకలిత నాయికామణులకు వే
ర్వేర నుదాహరణంబులు
భూరి మధురనచన రచనములు నేర్పఱతున్.
స్వాధీనపతిక
ఉ. శ్రీనిధియోబభూవరు నృసింహుఁడు దైవసమై చెలంగఁగా
భూనుత వై భవస్ఫురణఁబొల్చు యశోజలజాక్షి నిత్యస
మ్మానితశీలయై ధవునిమన్నననౌ దలయెక్కినట్టి, వై
మానిక వాహినిను నమందని జాతీయశంబు పేర్మినిన్ ,
ర
తా. యశస్కాంత తనపతియగు నరసభూపాలుఁడు దనకధీనుఁడై వర్తింపఁగా
మహావైభవముతో నొప్పుచుఁ దనభర్తృసమ్మాననఁ బొంది యాతని నెత్తి కెక్కి
కూర్చున్న గంగానదిని నవ్వుచున్నది.
ఇటఁ గీర్తికాంత స్వాధీన పతిక .
వాసకసజ్జిక
చ, యవనచమూసమూహముల నాజిజయించి యుదగ్రదిగ్ధయో
త్సవవిభవాభిరాముఁడయి సారెకు నోబయనారసింహ భూ
ధవుఁడరు దెంచులగ్నమునఁ దత్పురలక్ష్మి విభూషితోల్లస
ద్భవనవి శేషయై మృగమద ద్రవ వాసనఁదాల్చు నిచ్చలున్,
అరుదెంచు లగ్నమున (పా) ఆరుదేర మోదమున
తా. నరసభూపాలుఁడు యవనసేవలు జయించి రాఁగాఁ బురలక్ష్మి గృహ
మలంకరించికొని కస్తూరి వాసనలు వహించి యుండెను. పురలక్ష్మి వాసకసజ్జిక.
విరహోత్కంఠిత
ఉ. నెచ్చెలులీనృసింహధరణీవరుఁ దెచ్చెదమంచుఁబోయి రా
రిచ్చటి; కీవునుంగరుణయించుక లేక లరంప గుంపులం
గుచ్చెద వేల? మత్రియునిఁ గూర్పుము మన్మధ! నీకు మద్విభుం
దెచ్చుటకై యొగం గౌడు మదీయం ఉగా ములు జయాస్త్రముల్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6tnd3chygtyxvufzhhnj6uuec6wp11o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218717</id>
    <revision>
      <id>571529</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '56 #వ్యాలంకార సంగ్రహమా తా. నరసభూపాలునిఁ గొనివచ్చెదమని నా చెలికత్తెరిగి యింకను రా రైరి. ఓ మన్మథా! నీవు నియఁడవై పుష్పబాణములతో నన్ను బాధించుచున్నావు. నాకటాక్షములను జయాస్త్రము...'</comment>
      <origin>571529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3602" sha1="tuwle9i3tyqdfgknbexbak387hhtrex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;56
#వ్యాలంకార సంగ్రహమా
తా. నరసభూపాలునిఁ గొనివచ్చెదమని నా చెలికత్తెరిగి యింకను రా రైరి.
ఓ మన్మథా! నీవు నియఁడవై పుష్పబాణములతో నన్ను బాధించుచున్నావు.
నాకటాక్షములను జయాస్త్రములు నీకొసఁగుదను. నాస్త్రీయుని జయించికొని వచ్చి
వాకుఁ గూర్పుము.
ఈనాయిక విరి హోత్కంఠిత,
విప్ర్రలబ్ధ
ఎయఁగ నీ నివాసమున కేనరు దెంచెదనంచు నావయిం
గనుఁగొన ఒక్కపుంబ్రియము గల్గినవాఁడునుబో లెఁబల్కి యీ
మనికికి రాళలెక్కినను మా నెదుగార; మదీయ దృష్టికిం
బనుపడి మోలనున్న గతి మాయలు సేయఁగ నేల భర్త
కు, రశి
కమఁగొని నిక్కపుస్ (పా) మనముగ ఇంతయన్
కునుకపడిమోలనున్న గతిమాయలు సేయ (పా) బొనుపడి మోలనున్న గతి బూ' మెలు నీయ
తా. నా ప్రియుఁడఙ నరసభూపాలుఁడు “నీ నివాసమునకు (సంకేతమునకు)
నేనే వచ్చెదనని నామీఁద నిజమైన ప్రేమయున్నట్లు పలికి రాకమానెను. మానిన
మానుఁగాక, ఎదుటనున్నట్లుగా నా దృష్టికగపడుచు మాయలం పన్న నేల P
ఇట నాయిక సంకేత స్థానమునకు వచ్చి భర్త నరసి లేకుంటచే వంచితయైనది.
ఖండిత
చ. నృపులకు నెల్లవారల భరించుట యోగ్యముగాన నేటి రే
అపరిమితోత్సవంబునఁ బ్రియాసదనంబున కేగి యేగి యా
నెపమున మద్గృహంబునకు నీవరు దేరఁ బ్రభాతమయ్యెఁగా;
కిపుడు నృసింహ ! నీపయి నొకించుక వంచన లే దెఱుంగుదు.
నీపయి (పా) నాపయి; కాకిపుడు (పా) నేఁడిపుడు.
ఓ నర సభూపాలుఁడా! రాజు అందటిని సమానముగా భరింపవలెను. శాస
నేఁటిరాత్రి ప్రియురాండ్ర గృహము లన్నియుఁ జుట్టపెట్టుచుఁ దెల్లవాఱుసరిక
నా గృహమునకు వచ్చితివి. అంతియే కానీ నీ పెట్టి పంచనయు నెఱుఁగవు.
ఇటఁ బ్రియుఁ డన్యకాంశతోఁ గ్రీడించిరా గా నది కని పెట్టి సోత్ప్రసముగా
నాయిక పలుకుచున్న amwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tuwle9i3tyqdfgknbexbak387hhtrex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218718</id>
    <revision>
      <id>571530</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ii OS యా శ్వాస ము కలహాంతరిత ఉ, ఆనఁగరాని కోపమున నప్పుడు కాంతుని ధిక్కరించుచో మానదురాగ్రహగ్రహము మానుపలే కపుడెందుఁబోయెనో యాననవింటివంట యిపు డేఁపఁ కొడం గె; భ విష్యదర్థముల్ గానని...'</comment>
      <origin>571530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3486" sha1="34dsjsyxh5gcqm7f99vyyeio47gszzb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ii
OS యా శ్వాస ము
కలహాంతరిత
ఉ, ఆనఁగరాని కోపమున నప్పుడు కాంతుని ధిక్కరించుచో
మానదురాగ్రహగ్రహము మానుపలే కపుడెందుఁబోయెనో
యాననవింటివంట యిపు డేఁపఁ కొడం గె; భ విష్యదర్థముల్
గానని నామనంబునకుఁ గావలె నిట్టి విషాద వేదనల్ ,
σο
తా. పట్టరానికోపమునఁ బ్రియుని ధిక్కరించినపు డా మన్మధుఁ జెందుఁ
బోయెనో? ఇప్పుడు వాఁడు నన్ను బాధింపఁదొడఁగేను. భవిష్యదర్థమును గ్రహింపక
వర్తించిన నాకిట్టి ప్రాయశ్చిత్తము గావసినదే |
ఇట నాయిక కలహించి ప్రియుని ధిక్కరించి వెడలనడంచి పశ్చాత్తాపపడం
చున్నది. కాలహాంతరిత.
ప్రోషితభర్తృక
.! ఓ భూవరు నృసింహ ! భవద్రిపు భాను శాననాం
తరమున కేగి యందు నిజనాధునిఁ గానక మన్మథార్తయై
నరుని సరోజన స్త్రమున వ్రాయునెడంగరముల్ దెమర్పఁగా
సరయ నిజాంగకంబె పగయ కుయ్యెనటంచుఁ
దలంచు దైవముక్
తా. ఓ నరసభూపాలా ! నీ శత్రుని భార్య భర్తతో నడవికిఁబోయి యతఁడట
నుండి యా మెకుఁ దలంపక పారిపోఁగాఁ దన భర్తను గానక మద నారియై ప్రియుని
బద్మపత్త్రిమున వ్రాయునపుడు నేతులు సమర్పఁగాఁ దనయవయవములే తనకు శత్రువు
అయ్యెవని దైవమును దలంచును. ఇట శత్రు కాంత ప్రోషిత భర్తృక.
అభిసారిక
ఉ, నాఁతి! మదింబ్రియాభిసరణంబొనరింపఁ దలందెదీవు; చం
దాతపసాంద్ర దీధితులజాండ కటాహమునిండఁ బర్వఁగా
నీతలఁ పెట్లుగూడు; రమణీ! వలె నేనొక వన్నె కాఁగ ము
కాతతులుం బ్రసూనములు దాల్చు; మలందుము గంధసార మున్,
నిండఁబరఁగా (పా) నిండిపర్వంగా; వలెనేనొక (పా) పలతేనొక .
రమణీ! వెన్నెల బ్రహ్మాండమంతయును గా యుచుండఁగా నీవు ప్రియుని
నభిపరింపఁబోవు gelngamwad పెట్టు పీడించుని నీకో
CC-0.
సిద్ధింపవలెనన్న ముక్తా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>34dsjsyxh5gcqm7f99vyyeio47gszzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/118</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218719</id>
    <revision>
      <id>571531</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమా హారములు, పూలు, మంచిగంధమును ధరింపుము. వీని ధరించుటవలన నావెన్నె లలో నీవు గనఁబడకుందువని నిష్కృష్టార్థము. ఇట శాయిక ప్రియునిఁ గూర్చి యభిసరించుచున్నది. కా...'</comment>
      <origin>571531</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4069" sha1="sgz0c7vsd8lvj7prkb9ssmo4416ox09" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమా
హారములు, పూలు, మంచిగంధమును ధరింపుము. వీని ధరించుటవలన నావెన్నె
లలో నీవు గనఁబడకుందువని నిష్కృష్టార్థము.
ఇట శాయిక ప్రియునిఁ గూర్చి యభిసరించుచున్నది. కాన నభిసారిక.
ఈయిభిసారిక జ్యోత్స్నాభిసారిక, తమోఒ భిసారిక, దివసాభిసారిక యని
ఋత్తెఱఁగుల నుండును,
జ్యోత్స్నాభిసారిక తెల్లని దువ్వలువలు, తెల్లని పువ్వులు, తెల్లనిగఁధమును,
తెల్లని ముత్యాలహారములను ధరించి యుసరించును. ఏలనఁ దల్లని వెన్నెలలో నీ
తెల్లని వస్తువుల కాంతులు గెలిసిపోయి యీ నాయిక పరులకు గోచరింపదు. తమోడి
భిసారిక చీకటిలోఁ బరులకుఁ దాను గనరాకుంటకై నల్లవిదువ్వలువలు, నల్లని కలు
పలు మొదలగునవి ధరించి యభివరించును. దివసాభిసారికయనఁగాఁ బగటిపూట
నింటివారెల్లరును గార్యాంతర మగ్నులై యెందేనరు.ఁ గాఁ గపటముగా నింటనుండి
ప్రియునిఁ దనకడకు రప్పించుకొనునది.
జ్యోత్స్నా భిసారిక
గీ. హల్లెదండలు గైసేనీ, మలయజంబుఁ | బూనియొడలికిఁ, దొడిపట్టు పుట్టములను
బండు వెన్నెల నడి రేలఁ' బరువులిడుచుఁ గానఁబడదయ్యె నభిసారికాజనంబు.
తమో౬భిసారిక లేక తమిభిసారిక
శ్లో. నాంబుజైంకుమా
దైరుపమేయం | స్వైరిణీజనవిలో
చనయుగ్మం
నోదయే దినకరస్య నవేందోః | శేవలే తమసి తస్య వికాసః
కా. ఱంకుటాండ్ర కనుదోయి తామర రేకులతోఁ గాని కలువ రేకులతో గాని
పోల్పరాదు. ఏలనన సూర్యోదయము చేఁగాని' చంద్రోదయముచేఁగాని నిక
సింపవు. కేవలము చీఁకటిలోనే వికసించును.
దినసాభిసారిక
తల్లీ నామధిపస్య పంకజదృశాం పర్వోత్సవామంత్రణే
జాతే సద్మజ మిధఃకృత మహోత్సాహం పురః ప్రస్థితాః
సవ్యాజం స్థితయోర్విహస్య గతయోశుృద్ధాంత మతాంత రే
యూనోస్స్విన్న కపోలియోర్విజయతే కోడె ప్యేష కంఠగ్రహః
తా. ఒకానొక పల్లెదొర భార్యలు పున్నమ పండుగ కై యూరివారి నెల్లర్లను
బిలిపింపఁగా నింటివారందఱును మహోత్సాహముతో ముందు తరలిరి. ఈలో పల
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sgz0c7vsd8lvj7prkb9ssmo4416ox09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218720</id>
    <revision>
      <id>571532</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము తాకి సేదో మిషపెట్టుకొని నవ్వుచు నాఁగి యంతఃపురమును జొచ్చి చెమర్చు చెక్కిళ్లుగల యౌవనవంతులయొక్క కంఠా లింగనము పక్షోత్కర్షముగ వర్తిల్లుచున్నది. ఇట నభిసారి...'</comment>
      <origin>571532</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4401" sha1="pvo7a667fxowmwpzl73n4f497i8hz2v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
తాకి
సేదో మిషపెట్టుకొని నవ్వుచు నాఁగి యంతఃపురమును జొచ్చి చెమర్చు చెక్కిళ్లుగల
యౌవనవంతులయొక్క కంఠా లింగనము పక్షోత్కర్షముగ వర్తిల్లుచున్నది.
ఇట నభిసారికానాయిక స్వీయయేనిఁ బరకీయయేనిఁ గావచ్చును. వేళ్ళ
(సామాన్య) యభిసారిక యగుచో నెట్టి వేషము ధరించుచునన్నచో నీ క్రింది లక్ష
ణము సాహిత్యదర్పణమునఁ గలదు.
విచిత్రోజ్జ్వల వేషాతు రణన్నూపు- మేఖలా
ప్రమోదస్మేరవదనా స్యాద్వేశ్యాధిపరేన్యది.
తా. విచిత్రమైన యజ్జ్వలమైన నేషముగలదియు, ముళంముళ మ్రోఁగుతున్న
యొడ్డాణముగలదియుఁ, బ్రమోదస్మేరవదనయు నయి వేశ్యయభిసరించును.
ఈ సామాన్యనాయిక అభిసారికయైనపు డుజ్జ్వలాభిసారికయనియుఁ జెప్పఁ
'బడును. అనఁగా దీనిశేష ముజ్జ్వలము. పరులు చూతురన్న జంకుగొంకు లాయువతి
కుండవు. చారుదత్తు నభిసరింపఁబోవు వసంతసేన యుజ్జ్వలాభిసారిక.
లోలచ్చేలచమత్కృతి, ప్రవిలసత్కాంచీలతాఝంకృతి,
న్యంచత్కంచుక బంధబంధుగపఅద్వణో జకుంభోన్నతి,
స్ఫూరద్దీధితి, విస్ఫురద్ధతి, చలచ్చామికరాలంకృతి,
క్రీడాకుంజగృహం ప్రయాతి కృతిన: కస్యాని వారాంగనా.
తా. చీర హొయలు గాఁ గదులు చుండఁగా మొలనూలు ఝళంముగమని
ధ్వనించుచుండఁగా, అవిక ముడి చేతఁగూడ వంద ముగా స్తనముల యున్నతి గోచరించు
ముండఁగా, &quot;మేని కాంతి వ్యాపించుచుండఁగాఁ జక్కని నడకలతో బంగారునగలు
ధరించి యొక వారాంగన యొకానొక ధన్యునియొక్క క్రీడా కుంజమునకుఁ
జనుచున్నది.
వెనుకటి స్వీయా, పరికీయాభిసారికాదుల యభిసరణము గుప్తము. ఇది
బహిరంగము, కావున నిది యుజ్జ్వలాభిసారిక.
ఈ పై నుదాహర్తింపఁబడిన యష్టవిధ నాయికలు గాక 'ప్రవత్స్యత్పతిశా
ఆనతొమ్మిదవ నాయికయుఁ గలదని రసమంజరీ కర్త తెలుపుచున్నాఁడు.
&quot;అగ్రిమక్షణమున భర్త దేశాంతం గమనమునకు సన్నద్ధుఁడై యుండఁగా నా యవతి
ప్రవత్స్యత్పతిక” ఈ ప్రవత్స్యత్పతిక ప్రోషితభర్దృశా, విప్రలబ్ధి, విరహోక్కండ
అందంతర్భావమును వహింపదు. ఏలన నీమె భర్త సన్నిధియందే యున్నాఁడు.
వారి భర్త దూర స్థుఁ డైయుండును. కలహాంతరితయందును శంకర్భవింపదు. ఈ పెుఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvo7a667fxowmwpzl73n4f497i8hz2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/120</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218721</id>
    <revision>
      <id>571533</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '४ కావ్యాలంకార సంగ్రహము . బ్రియునితోఁ గలహములేదు. మఱియు నీపె పతి నవమానపఱపదు. కలహాంతరిత ప్రియునితోఁ గలహించి యిల్లు వెడలించును. ఖండితయందుఁగూడ సంతర్భావమును వహింపదు. అన్య స్త్...'</comment>
      <origin>571533</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4945" sha1="a5qy718x5pqvbnkrj7e6ehkhmogri19" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;४
కావ్యాలంకార సంగ్రహము .
బ్రియునితోఁ గలహములేదు. మఱియు నీపె పతి నవమానపఱపదు. కలహాంతరిత
ప్రియునితోఁ గలహించి యిల్లు వెడలించును. ఖండితయందుఁగూడ సంతర్భావమును
వహింపదు. అన్య స్త్రీ సంభోగచిహ్నితుఁడై పతియా పెకడకు రాఁడు. వాసకసజ్జిక
యందుఁగూడ సంతర్భవింపదు. ఈ పెకు వారనియమము గానీ సామగ్రీసజ్జీకరణము
గాని లేదు. ఈమె స్వాధీనపతికయందును సంతర్భవింపదు. ఆగ్రిమ క్షణముననే
యీ పెకు విరహము సంభవించుచున్నది. స్వాధీనపతికకు విరహము సంభవింప నే
సంభవింపదు. సంభవించినచో నామె స్వాధీనపతిక యెట్లగురు? అభిసారిక లో C
జేరదు, ఏలన నభిసరణము లేదు. కావునఁ బ్రవత్స్యత్పతిక యను తొమ్మిదవ
నాయిశను బ్రత్యేకముగా సంగీకరింపవలయును. దీనిలక్షణమిది. “ఎవతె భర్త
యగ్రిమ క్షణమున దేశాంతరమునకుఁబోవునో యామె ప్రవత్స్యత్పతిక” ఈ పె చేష్టలు
కాకువచనము, కాతర ప్రేక్షణములు (బెవరుచూపులు) గమనవిఘ్నప్రదర్శనము,
నిర్వేదము, సంతాపము, సమ్మోహము, నిశ్వాసము, బాష్పము మొదలగునవి.
ప్రస్థానం వలయైకృతం, ప్రియసభైర సైరజ
సం గతం
ధృత్యా నక్షణమాసితం, వ్యవసితంచితేన గంతుంపురః
యాతుం నిశ్చితచేతని ప్రియతమే సర్వైస్సరం ప్రస్థితం
గంతవ్యేసతి జీవిత| ప్రియసుహృశ్యార్ధః కిముత్సృజ్య లేని
ప్రియుఁడు ప్రయాణాభిముఖుఁడు కాఁగానే నా కంకణములు పయన మొనర్చి
నబి. నా నెచ్చెలులగు బాష్పములు నిరంతరముగాఁబోయినవి. ధృతిని ముస మేనియ
బాఁగదాయెరు. మనస్సుముందు గాఁ బోవఁదల పెట్టెను. ఇట్లన్నియుఁ బ్రియునితో
సమానముగా బయలు దేరినవి. ఓ జీవితమా నీవును నవశ్యముగా వెడలవలసి
యండఁగా నీ సత్సంఘాతమును (వలయాదులను) నేలవదలెదవు? అనఁగా
వారిని వెంబడించి నీవును బొమ్ము; వెనుకఁబడకుము .
ఇందలి నాయి¥యొక్క పతి యగ్రిమక్షణమున దేశాంతరగమనమును మ
చున్నాడు. కాన నాయిక ప్రవత్స్యత్పతిక.
కానీ శృంగారామృతలహరీ కారుఁడీ మతము నిట్లు విమృశించెను.
“నను ప్రస్థానం వలయైః కృతం” ఇత్యాది మహాకవి ప్రయోగాను సా రేణ
&quot;ప్రవత్స్యత్పతికా నవమీనాయికా భవితుమర్హ తీతిచేన్నై వంటి యోజనళతం యోజ
నాదికమివ ఆల్పముత్ప్రేక్షితం విప్రలంభజనక త్వేవ సజాతీయ భేదమవగణయ్యస్వ
తంత్య్రచ్చెన మహర్షిణా ఐక్యనిపక్షణాత్ | తదుక్తం | &quot;ప్రవత్స్యత్పతి కావ్య త్రై
వాంతర్భవతి తత్త్వÁgth laచ వ రాసో రామస్వా వచ్ఛిన్నదే కotnవి భాగోత్తర దేశ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a5qy718x5pqvbnkrj7e6ehkhmogri19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/121</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218722</id>
    <revision>
      <id>571534</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వి తీ ర శ్వాస ము σκ సంయోగానుకూలం కర్మ ! ఇతూత్తం దేశ సంయోగ ఏవ మార్గం గచ్ఛతః ఉత్తర దేశ సంయోగాభావే2పి ప్రవాసత్వానా కల్పనాపత్తేః | తథాన తాదృశకర్మణః ప్రవత్స్యత్యపిసత్వావ్యక్త...'</comment>
      <origin>571534</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4053" sha1="4v0mgj63u6tcccfquvjaso6o00yswb9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వి తీ ర శ్వాస ము
σκ
సంయోగానుకూలం కర్మ ! ఇతూత్తం దేశ సంయోగ ఏవ మార్గం గచ్ఛతః ఉత్తర
దేశ సంయోగాభావే2పి ప్రవాసత్వానా కల్పనాపత్తేః | తథాన తాదృశకర్మణః
ప్రవత్స్యత్యపిసత్వావ్యక్త ఏవ ప్రోషి తేనెంతర్భావః ” (‘ప్రస్థానంవలయైఃకృతం
అను మహాకవి వాక్యము నానుపరించి ప్రవత్స్యత్పతిక యను తొమ్మిదవ నాయిక
యున్నదని చెప్పవచ్చునందు మేని నట్లుగాడు. విప్రజంభమున యోజన శతమునకును
యోజనమునకును భేదము గానరాదు. అనఁగా విరహావస్థాకాలమున యోజకళత
సంతాపజనక యోజనము గూడ నంతే సంతాపజనకము. కాన మహర్షి
యీ స్వల్పభేదమును (ప్రోసితుఁడు - ప్రవాసమునకు వెళ్ళినవాఁడు; ప్రవత్స్యత్ :
ప్రవాసమునకుఁ బోవుచున్నవాఁడు; ప్రోషిత భర్తృకకును బ్రవత్స్యత్పతికకును
విప్రలంభము సమానమే. ప్రవాసము దటస్థించుటయే సంతాపజనకము. అది భూర
మైనను భావియైన నొక్కజ) పరిగిణింపక ప్రవత్స్యత్పతిశయు నిందేఁ (ప్రోషిత
భర్తృక ) యంతర్భవించునని చెప్పెను. ప్రవాసమన దూర దేశమున నుంటయే కాదు.
దూరదేశమునకుఁ బ్రయాణసన్నాహ మొనర్చుటయుఁ బ్రవాసమే. ప్రవాసానుకూల
మగు వ్యాపారముగూడఁ బ్రవాసమే. కానిచో దూరదేశమును జేరకముందు మార్గ
మునఁ బ్రయాణము చేయుచున్న కాలమునఁ బ్రవాసము లేకపోవలసి వచ్చునుగదా !
కావున దూరి దేశమునకుఁ జేయుచున్న ప్రయాణ సన్నాహము గూడఁ బ్రవాసమే
యగును. కాన నిది ప్రోషితభర్తృక యందే యంతర్భవించును.
శం. ఈ యెనిమిది భేదంబులఁ
బ్రేయసులు పద్వారుఱుం బ్రభిన్నాత్మిక లై
యాతి నిలనూటిరు
వైయెనిమిది భేదములను పరలుదురుడగళా,
కం. ఇల నీసంఖ్యలఁదగు సతు
లలయుత్తమ మధ్యమాధమాభిఖ్యలఁ జె
న్నలరఁగ మున్నూ పెనుబది
నలువురు నాయికలటండు సవరసరసికుల్.
మన్నూ పెనుబది (పా) మున్నూ పెనబది
తా. వెనుక ముప్పదియెనిమిదవ పద్యమున గణింపఁబడిన పరాఱు నాయి:
లలో నొక్కొక్కతెయు స్వాధీనపతికాద్యష్ట భేదములచే ౧ మంది నాయిక
లగుదురు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4v0mgj63u6tcccfquvjaso6o00yswb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/122</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218723</id>
    <revision>
      <id>571535</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:33:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఎట్లన ముగ్ధాస్వాధీనపతికా, మధ్యాస్వాధీనపతికా (ధీకా, అధీరా, ధీరాధీరా జ్యేష్ఠా, కనిష్ఠ,) ప్రౌఢాస్వాధ్వీపతికా (ధీరా, అధీగా, ధీగాధీరా, జ్యేష్ఠా, కనిష్ఠా) పరక...'</comment>
      <origin>571535</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4376" sha1="oaaa8a5mqmgwj73hs0rshqn1ilvn6qb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఎట్లన ముగ్ధాస్వాధీనపతికా, మధ్యాస్వాధీనపతికా (ధీకా, అధీరా, ధీరాధీరా
జ్యేష్ఠా, కనిష్ఠ,) ప్రౌఢాస్వాధ్వీపతికా (ధీరా, అధీగా, ధీగాధీరా, జ్యేష్ఠా, కనిష్ఠా)
పరకీయా స్వాధీనపతికా, సామా న్యాస్వాధీనపతికా మొ॥ ॥ ఇట్లే ముగ్గా ప్రోషితభర్దృశా
మొదలగు భేదము లూహింపవలెను.
ముద్దకుఁ బ్రజ్ఞాసామగ్రి లేమిచే ధీరా, అధరా, ధీరాధిరాదిభేదములు లేని
విధమున నష్టవిధత్వముగూడ యుక్తముగాదు, అయినను బ్రాచీనులు లేఖనము ననుస
రించి యీ భేదములు చూపఁబడినవి.
ఇటఁ దెలుపఁబడిన నాయికాభేద మవస్థాభేదమును బట్టియే కానీ జాతిభేద
ముచే నేర్పడినది కాదు, జాతిభేదమును గ్రహించినచో నానంత్యము సంభవించును.
ఆందుఁ బద్మినీ, చిత్రిణీ, శంఖినీ, హస్తినీ భేదములు ముఖ్యములు . లక్షణలక్ష్య
ములు గామశాస్త్రమువలనఁ జలియవలెను.
పరికీయలగు గన్యకా, అన్యోఢలు ప్రియసంకితమునకుఁ బూర్వము మింహో
త్కంఠిక అగుదురు. పిమ్మట విదూషకాదులచేఁ బ్రియుని నభిసరించుచు నభిసారిక
అగుదురు. సం కేరస్థానమును కొంది నాయకుఁడు కానరామిచ్చే విప్రలబ్ధ లగుదురు.
కాన విరహోత్కంత, అభిసారిక, విప్రలబ్ధయుఁ బరకీయయొక్క యవస్థాంతర
ములేయని యొకరనిరి. ఇది పొరపాటు, స్వీయా విరహోత్కంఠిత, స్వీయాభిసారికా
స్వీయానిప్ర్రల ఔది భేదములను బ్రాచీను లంగీకరించిరి.
నాయికను దదవయవములను నేయే వస్తువులతోఁ బోల్పఁదగునో యిటఁ
దెలు పుదుము.
స్త్రీని_చంద్రకళా, సరోజమాలా, శిరీష, విద్యుత్, తారా, కనకలతా, రత్న
శలాకా, దమనకయష్టి(దవనపుకొమ్మ) కాంచనయష్టులతో నుపమింపవచ్చును.
తనుద్యుతిని—గోరోచనా, స్వర్ణ, విద్యుత్, చంపక, కనకేరికీ ప్రభృతులతో,
కచములను...తమస్సు, శైవాలము, మేఘము, బర్హిపింఛము, భ్రమగములు, చామ
రములు, యమునాతీరంగములు, నీలరత్నములు, నీలాబ్జములు, ధూపము,
ధూమము మొ॥ వానితో
వేణిని—సర్ప, ఆసి, భృంగావళి, దండము (వేణీదండము) మొ|| వానితో
ధమ్మిల్లమును. రాహువు మొ|| వానితో
సీమంతమును——మార్గము, దండము మొ|| వానితో
అలాటమును — చంద . పేను పట్టికలు, మొ వానితో,
CC- Jangamwadi Matito ollection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oaaa8a5mqmgwj73hs0rshqn1ilvn6qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/123</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218724</id>
    <revision>
      <id>571536</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస ము కనుబొమ్మలను పల్లీ, స్మరచాప, తరంగ, భృంగాళీ, సర్సీ, కృపాణక, పల్ల పములు మొ|| వానితో. శపోలమున—చంద్ర, ఆదర్శములు మొ|| వానితో ముఖమును—చంద్ర, పద్మ, దర్పణములతో ' నాసికను.....'</comment>
      <origin>571536</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3597" sha1="i73s3sj54nfkr1ag75e2uq8y3g6vh5a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస ము
కనుబొమ్మలను పల్లీ, స్మరచాప, తరంగ, భృంగాళీ, సర్సీ, కృపాణక, పల్ల
పములు మొ|| వానితో.
శపోలమున—చంద్ర, ఆదర్శములు మొ|| వానితో
ముఖమును—చంద్ర, పద్మ, దర్పణములతో
' నాసికను.....అలప్రసూనము, సంపెంగ మొగ్గ, మన్మధమాణీరములు, వంశము (నాసా
పంకము) పాటలీపుష్పము 'వె వానితో
కంఠమును ... శంఖము వెం॥ వానితో
నేత్రములను... మృగ నేతి, పద్మ, కుముద, ఝవ, ఖంజన, చకోరి క్షేత్ర, శత కాళి,
మన్మధ బాణములు వెం]] వానితో
అధరమున ---ప్రవాళము, బింబము, బంధకము (మంకెనపువ్వు) జషాపుష్పము,
పల్లవము '2o|| వానితో
దంతములను.....ముక్తా, మాణిక్య, నారంగ బీజ, దాడిమ బీజ, కుందకోరికములం
'మొ|| వానితో
వాక్కులను... మధురములైన హంస, కుళ, ఒక, శారికా, వేణు, వీణానాదములు
'మొ] వానితో
బాహువులను విద్యుల్లతలు, మృణాళములు, వల్లరులు 'ము|| దానితో
కరములను—పద్మము, పల్లవము, విద్రుమము మొ వానితో
శఖములను.—_చంద్రకళలు, కుందకోరకములు, తారలు మొ|| వానితో
స్తవములను — పూగములు (పోశలు) తమిమొగ్గలు, బిల్వఫలములు, తాటి కాయలు,
పూగుత్తులు, కరికుంభములు, కొండలు, కుండణ, చక్రములు, దబ్బ పండ్లు,
దానిమ్మ పండ్లు మొ|| వానితో
శాభిని.—పాతాళము, ఆవర్తము, హ్రదము, కూపము, పదము బెం॥ వానితో
పరులను——పాశములు, తెరంగములు, సోపానములు, నిచ్చెన వెం|| | వానితో
వృక్షములను కాంచనపట్టము మొ॥ వానితో
నడుమును ము
మష్టి గ్రాహ్యము గా
నడుము, మొ|| వానితో
గా సూదిమొన, శూన్యము, అణువు, తేది, సింహపు
జఘనమును పులినము మొ వానితో
నితంబమును..సీఠము, తపనీయశిల, చక్రము, భూమి మొ|| వానితో
ఊరువున —— శరిహస్తము, కదళీకాండము, కరిభము (మణికట్టు మొదలుకొని చిటి
కెన వేలు పలుకునుండు చేతి, వెనుకటి భాగము) మొ|| వానితో
Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i73s3sj54nfkr1ag75e2uq8y3g6vh5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/124</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218725</id>
    <revision>
      <id>571537</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-0.0 కావ్యాలంకార సంగ్రహము చరణమును....పల్లవ, పద్మ, స్థల పద్మ, ప్రవాళములం మొ వానితో అంగుష్ఠనఖమును పూర్ణచంద్రుఁడు మొ|| వానితో గమనమును గజగమనము, హంసగమనము మొ|| వానితో కటాక్షములను— యము...'</comment>
      <origin>571537</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3541" sha1="pywz5ss5m9sehm6litjbrhy9weh3ugr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-0.0
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
చరణమును....పల్లవ, పద్మ, స్థల పద్మ, ప్రవాళములం మొ వానితో
అంగుష్ఠనఖమును పూర్ణచంద్రుఁడు మొ|| వానితో
గమనమును గజగమనము, హంసగమనము మొ|| వానితో
కటాక్షములను— యమునా తిరంగములు, భృంగావళి, విషము, అమృతము 'మొ॥
వానితో
హాసమును—వెన్నెల, చందురుఁడు, పుష్పము, పీయూషము, సేనము, కైరవము
మొ వానితో
శ్వాసమును_పరిమళముతో
సూపురధ్వనిని....హంస, సారస, ధ్వములంతోను నుపమించవచ్చును.
శరీర పదవయవ గుణవిశేషములను దెలుపుదుము
శరీరముపకు _ సౌందర్యము, మార్దవము, అతికోమలత, కాంతి, ఔజ్జ్వల్యము, అబ
లత్వము మొదలగునని వర్ణ్యములు
కేళములకు దీర్ఘత్వము, కాటిల్యము, మృదుత్వము, సాంద్రత్వము, నీలత్వమును
వర్ణ్యములు
కపోలమునకు స్వచ్ఛత వర్ణ్యము
కంఠమునకు.—దీర్ఘత్వము, త్రిరేఖత్వము వర్ణ్యములు
నేత్రములకు స్నిగ్ధత, విశాలత, లోలత, ఆపొంగదీర్ఘత, నీలత, ప్రాంతి లేహ్
త్యము, శ్వేతత్వము, నిబిడపక్ష్మతయు వర్ణ్యములు
అధరమునక—అత్యంత మాధుర్యము, ఉచ్ఛూసత్వము, రక్తి మయు వర్ణ్యములు
దంతములకు—తెలుపు; ఎఱుపు; 30 సంఖ్య గలిగియుండుట, ఆతిదీప్తత వర్ణ్యములు
వాక్కులకు—మాధుర్యము, స్పష్టత, మృదుతయు వర్జ్యములు
భుజములకు సమత్వము వర్ధ్యము
కరములకు అమృదుత్వము, శీతత్వము, శోణత్వమును వర్ధ్యములు
స్తనములు శ్యామాశ్రిత్వము, ఔన్నత్యము, విస్తారము, (బలుపు) దృఢత్వము,
పాండుత్వము పర్ణ్యములం
రోమాళికి--మార్దవము, సౌక్ష్మ్యము, శ్యామత, నాభి వేళము వర్ణ్యములం
జంఘలకు—వృత్తానుపూర్వత్వము, (మెలికలు తిరిగి యుండుట) కాంతి, ఆనతిదీర్ఘ,
తయు వర్ణ్యములు
నిశ్వాసమును..ఆశ్యాంశమందతఖ రైత్యము, ఆతీసుతుంధి త్వమును వర్ణ్యములు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pywz5ss5m9sehm6litjbrhy9weh3ugr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/125</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218726</id>
    <revision>
      <id>571538</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '712 ద్వితీయా శ్వాస మా దూతికలు దూత్యస్సభీ సటీ దాసీ, ధాత్రేయీ ప్రతివేశినీ బాలా ప్రప్రజితా కారూః శిల్పి న్యాద్యాస్వయంతో థా సఖురాలు, నటి, దాసి, దాది, పొరుగుననున్నది, ఇంటిలోని చిన...'</comment>
      <origin>571538</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="9qi1l732vyqgm6vhnwpj1rpu502aql3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;712
ద్వితీయా శ్వాస మా
దూతికలు
దూత్యస్సభీ సటీ దాసీ, ధాత్రేయీ ప్రతివేశినీ
బాలా ప్రప్రజితా కారూః శిల్పి న్యాద్యాస్వయంతో థా
సఖురాలు, నటి, దాసి, దాది, పొరుగుననున్నది, ఇంటిలోని చిన్నపిల్ల,
యోగిని, చాకలి మొదలైనది, చిత్రకర్మ నేయునది, వీరు దూతికలుగా నుందురు.
-- ఆదిశబ్దముచేఁ దాంబూలిక స్త్రీ (తాంబూలములమ్ము స్త్రీ) గాంధిక స్త్రీ (పరిమళ ద్రవ్య
ములనమ్ము స్త్రీ), పాచక స్త్రీ (పంటకత్తె) గాయక స్త్రీ (గానము నేర్పు స్త్రీ) మొదలగు
వారుగూడ దూతికలు, మరియు స్వయముగానే నాయిక దూతి గావ్యవహరించుటయుఁ
దు. ఎట్ల
గీ. కటికరాలు దక్కఁ గనరావుకంటికీ | పల్లెకొంపలందు బాటసారికి
మనపయోధరములు గనుఁగొని నిలువంగఁ దలఁచి లేని వేఁడు నిలిచిపొమ్ము !
ఇట నాయికయే బాటసారితో స్వయముగా దౌత్యము చేయుచున్నది. మిగి
- లినవాని కూడాహరణము లూ లూహ్యములు.
. కావ్యస్వరూపము
-గే, ఇంకఁ గావ్యస్వరూపంబు నేర్పఱింతు
విగతదోషంబులును, గుణాన్వితము, అధిక
లసదలం కార భావో పలక్ష్మి తములు
నైనశబ్దార్థములు రావ్యమునఁ జెలంగు.
తా. కావ్యస్వరూపమనఁ గావ్యశరీరిలక్షణము. దోషరహితములును, గుణ
-సహితములును, అలంకారయుక్తములు జగు శబ్దార్థములు కావ్యశరీరము.
కావ్యలక్షణము చెప్పఁబడినది. ఈ లక్షణవివేచనము విపులముగా ముందు
చేయుదుము. ఇట ముందు కనియనదెవఁడు? కావ్యమననేమి? అను విషయము అలఁతి
- గాడి దడపుదము.
ప్రప్రథమమున &quot;క నిర్మనీషీ పరిభూః స్వయంభూ:&quot; అని కవిశబ్దము పర
-మాత్మపరముగా వైదికమంత్రములందుఁ గానవచ్చుచున్నది. క్రమముగా నాపదము
పరమాత్మయొక్క సాక్షాత్కారమును బొందిన 'ఋషి' పరముగా వ్యవహారమునకు
వచ్చినది. సాక్షాద్రష్టులయిన వైదికఋషులు శవులు. వారికావ్యము లు పనిషత్తులు,
-ఆద్యులగు వైదికకవులును, లౌకికులగు నాల్మీకివ్యాసాదులును ఋషులగుటచేతను.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qi1l732vyqgm6vhnwpj1rpu502aql3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/126</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218727</id>
    <revision>
      <id>571539</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'FO కావ్యాలంకార సంగ్రహమ వారు దివ్యదృష్టితో లోకరహస్య మెఱిఁగిన వారగుటచేతను వారి కావ్యములు లోకోత్తర వర్ణ నాత్మకము లగుటచేతను “నానృషి కురుతే కావ్యం” (ఋషి గాని వాఁడు కావ్యమును...'</comment>
      <origin>571539</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4103" sha1="ibjy1j6qc3ddx6nh4e7cle0f41rz65g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;FO
కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
వారు దివ్యదృష్టితో లోకరహస్య మెఱిఁగిన వారగుటచేతను వారి కావ్యములు
లోకోత్తర వర్ణ నాత్మకము లగుటచేతను “నానృషి కురుతే కావ్యం” (ఋషి గాని
వాఁడు కావ్యమును రచింపఁజాలఁడు) కవయఃకాంతదర్శినః (కవులు దివ్యదృష్టి
గలవారు) అను లోకోక్తులు గలిగినవి. కావుననే యప్పకవి
శం. ఇమ్మహిని మునులచే వెల। సెమ్మును కావ్యములు “ నానృషి కురుతే కా
వ్య”మ్మనుపచనార్థంపు! సమ్మతిఁ; గలివేళ సుకవిజనులే మౌనుల్
I
అనివచించెను. కాని కేవలము ఋషి కావ్యమును రచింపఁజాలఁడు. హేమ
చంద్రుఁడు భట్టతౌతుని శ్లోకములను మూఁడింటి నీ విషయమున సంగ్రహించెను.
“ నానృషిః కవిరిత్యుక్త మృషిశ్చకిల దర్శనాత్
విచిత్రభావధర్మాంశ తత్త్వ పఖ్యాదర్శనం
సర్వదర్శనాదేవ శాస్త్రేషు పఠితఃకవి
దర్శశాద్వర్ణ వాచ్చాధ రూఢా లోకే కవితతిః
తథాహి దర్శనే స్వచ్ఛేనిత్యేస్యాదిక పేరు నే
నోదితా కవితా లోకే యావజ్జాతా నవర్ణణా.”
ఋషి గానివాఁడు కవిగాఁ డని చెప్పుదురు. ఋషియనఁగా ద్రష్ట. దర్శన
మన విచిత్రమయిన వస్తువులయొక్క ధర్మాంశముల నెఱుఁగుట (దీనికి ప్రతిభయని
పేరు) అట్టి దర్శనము గలిగిన వానినే శాస్త్రములు కవియని పేర్కొను
చున్నవి. కానీ లోకమున దర్శనము, వర్ణనమునను నీ రెంటివలనను గవియని ప్రసిద్ధి
వహించును. వాల్మీకి మొదట ద్రష్టయైనను వర్ణనము (రామాయణ
(రామాయణరచనము) చేయ
వేఱకుఁ గవిగా గణింపఁబడఁడయ్యెను. దీనివలన ద్రష్టయై వర్ణనా నిపుణుఁడు గావల
యును; ఈయభిప్రాయమునే భామహుఁడిట్లు తెలిపెను.
ప్రజ్ఞ్యానవనవోన్మేషూలినీ ప్రతిభా మతా
తదను ప్రాణనాల్టీ వేద్వర్ణ నానిపుణః కవిః
తా. నవనవోన్మేషశాలిని యగు ప్రజ్ఞ ప్రతిభ యనఁబడును. దాని కాక్రి
తుఁడై వర్ణనము సేయువాఁడు కవి,
ఆనందవర్ధనుఁడు.
“ఆపారే కావ్యసంసారే కవిరేప ప్రజాపతిః
యధాస్మైరోచతే విశ్వం తథేదం పరివర్తతే
శృంగారీ చేక్కవిః కాబ్యే జాతం రసమయం జగత్
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ibjy1j6qc3ddx6nh4e7cle0f41rz65g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/127</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218728</id>
    <revision>
      <id>571540</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వా సము సమీప వీతరాగ శ్చేత్ నీర సం జాతమేవ తత్ భావానచేతవానపి చేతనవచ్చేత నాన ప్య చేతనవత్ వ్యవహారం సుకవికావ్యే స్వతంత్రతయా.” FO తా. అపారమైన కావ్య ప్రపంచమునకుఁ గవియే బ...'</comment>
      <origin>571540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4944" sha1="teanr4blkwugu2n8aeuteypzjqu91sz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వా సము
సమీప వీతరాగ శ్చేత్ నీర
సం జాతమేవ తత్
భావానచేతవానపి చేతనవచ్చేత నాన ప్య చేతనవత్
వ్యవహారం సుకవికావ్యే స్వతంత్రతయా.”
FO
తా. అపారమైన కావ్య ప్రపంచమునకుఁ గవియే బ్రహ్మ. అనఁగా సృష్టికర్త.
అతఁడు తన యిచ్ఛానుసారముగా లోకమును మార్చును. అతఁడు శృంగారియగుచో,
లోకమును శృంగారమయమొనర్చును. అతఁడు విరాగియగుచో నీర సముఁ గావించును.
ఆచేతవస్తువులను జేతనవస్తువులుగాఁ జేతనవస్తువుల సచేతనవస్తువులనుగా స్వతంత్య్ర
తతోఁ గని వ్యవహరించును” అనియును గనిఁ గూర్చి దెలిపెను. భామహానందవర్భ
నుల యుక్తుల కేకవాశ్యతను గల్పించినచోఁ &quot;బ్రతిభావంతుఁడైన కవి కావ్యప్రపం
చమును సృజించు బ్రహ్మ” అని తేలును. ప్రతిభావంతుఁడేకదా లోకమును రస
మయము గాఁ గానీ నీరసముగాఁ గానీ చేయఁగల దిట్ట! కావుననే “కావ్యం ఈ జాతు
జాయేత క స్యచిత్ప్రతిభావత:” (ఒకానొక ప్రతిభావంతునివలననే యట్టి కావ్య ముద
యించును” అను వాచోయుక్తియు నేర్పడినది. కావునఁ గవి యనఁ గాంతదర్శియై
ప్రతిభావంతుఁడై వర్ణవానిపుణుఁడగువాఁడు.
“కవనీయం కావ్యం” (వర్ణింపఁదగినది) అనిలోచన కారుఁడు; &quot;కవయతీతి
కవిః తస్యకర్మ కావ్యం” (వర్ణించువాఁడు కవి. అతని కర్మకావ్యము) అని విద్యా
ధరుఁడు. 66ళాతి శబ్దాయతే విమృళతి రసభావాకా” ఇతి కవిః తస్య కర్మ కావ్యం”
(రసభాసములను విమర్శించువాఁడు కవి. వాని కర్మికావ్యము) అని భట్టగోపా
లుఁడు. “లోకోత్తరవర్ణ దాని పుణక వికర్మ కావ్యం ” (లోకోత్తరవర్ణనా నిపుణుఁ
డగు కవియొక్క కర్మకావ్యము) అని మమ్మటుఁడు. ఇవన్నియుఁ గవికర్మను
దెలుపుచున్నను నిందుఁ గవిలక్షణ మిమిడియే యున్నది. వీనిలోని “లోకోత్తర
వర్ణ నానిపుణ కవికర్మ కావ్యం” ఆరుదానినిఁబట్టి లోకోత్తరవర్ణ
నానిపుణుఁడే కవి
యని సారాంశము. మిగిలిన వ్యుత్పత్తులకుఁ గూడ నిదియే యభిప్రాయమైనను నింత
విస్పష్టముగా లేవు. కావున నట్టి లోకోత్తర వర్ణనా నిపుణత్వము ప్రతిభా లభ్యము.
ప్రతిభ దేవతానుగ్రహ సంపాద్యము . దేవతానుగ్రహము తపస్సంపాద్యము. తపస్సు
ఋషి కర్మ. కావుననే “ నానృషిః కురుతే కావ్యం&quot; &quot;కవయః కాంతదర్శిన 12
అను లోకోక్తు లేర్పడినవి. అట్టి ఋషికల్పుఁడే మహాకవి. మహాకవి యన పెట్టి
వాఁడో యింకను ముందు వివేచింతుము. ఇంకా పప్పకవీయమునఁ జేర్కొనఁబడిన
సప్తవిధ కవులను జూపుడుము,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>teanr4blkwugu2n8aeuteypzjqu91sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/128</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218729</id>
    <revision>
      <id>571541</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'FJ కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఆ.వె. వినుతిగాంతురిల వివేకి, వాచక, కాచి | కార్థ, శిల్పి, భూషణార్థు, అనఁగ మార్దవానుగత సమాహ్వయుఁడును నాఁ ఁ|గవు లం సప్త నామకములతోడ . “తా. వివేకి, వాచకుఁడు, కా...'</comment>
      <origin>571541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4707" sha1="2x5zk71sca9prxb2sqwudjn0den6mz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;FJ
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఆ.వె. వినుతిగాంతురిల వివేకి, వాచక, కాచి | కార్థ, శిల్పి, భూషణార్థు, అనఁగ
మార్దవానుగత సమాహ్వయుఁడును నాఁ ఁ|గవు లం సప్త నామకములతోడ .
“తా. వివేకి, వాచకుఁడు, కాచికుఁడు, ఆర్థికుఁడు, శిల్పి, భూషణార్ధి, మార్దవం
కవి అని కవులు సప్త విధముగా నుందురు.
పీ. గణ వర్ణ శబ్దార్థగుణదోషనికరంబుఁ బరికించికూర్చుఁ గబ్బము వివేకి
బహుతీరానుప్రాస పదబంధనియమంబు | వదలకకృతిసేయు వాచకుండు
మృదుమధురోక్తుల వెదకి కావ్యంబెల్ల । రచియించుఁ బదపడి రౌచికుండు
మితశబ్దములలోన నతివిపులార్థంబు | నిమిడించునర్థాఖ్య నెసఁగువతఁడు
గీ. సెప్పుయమకంబు సెప్పట్ల శిల్పకుండు; | పొందుపఱచునలంకృతుల్ భూషణార్థి ;
సరళపద విసరణముగను జూపు రసమెందు మార్దవస్ఫుటకరుండు.
అని వివేకి ప్రభృతులకు లక్షణము. చెప్పఁబడినది. ఇందు కాచిక, ఆర్థిక,
మార్దవకవులు మాత్రమే కవులు. మిగిలినవారు కవిబ్రువులే. పూర్వకవులలో నన్నయ --
భట్టు రాచికుఁడు; తిక్కన ఆర్థికుఁడు; ఎఱ్ఱాప్రెగడ మార్దవకవి.
భట్టుమూర్తి సర సభూపాలీయములో సంస్కృతాంధ్ర కవులలోఁ బూర్వుల
కే యే గుణములు ప్రత్యేకించి కలవో వానినిఁ బేర్కొనియున్నాడు. చూడుఁడు.
సీ. బాణు వేగంబును భవభూతి సుకుమార, తయు మాఘుళైత్యంబు దండి సమత
అలమయూరు సువర్ణకలన చోరుని యర్థ, సంగ్రహమ్ము మురారి కయ్య నేర్చు
సోము ప్రసాదంబు సోమయాజులు నియ, తుంబు భాస్కరుని సన్మార్గఘ టన
శ్రీనాధునిపద ప్రసిద్ధ ధారాశుద్ధి, యమరేశ్వరుని సహస్ర ముఖ సృష్టి
గీ. నీక కల. దటుగాన ననేక వదన, సదనసంచార భేదంబు సడలం పఱచి
భారతీదేవి నీజిహ్వఁ బాదుకొనియె, మూర్తికవిచంద్ర విఖ్యాతకీర్తిసాంద్ర F
మరియు &quot;ఉపమా కాళిదాసస్య భారచే రర్థగౌరవం!
1
దండినః పదలాలిత్యం మాఘే సంతి త్రయోగుణా : ” ఆనియుఁ గలదు,
ఇఁగఁ గావ్యమీమాంసలో నీక్రింది విభాగము చేయఁబడియున్నది.
“శాస్త్రకవి, కావ్యకవి, ఉభయకవి, వారిలో నుత్తరోత్తరుఁడు శ్రేష్ఠుఁడు”-
. ఉభయకవినే విద్వత్కవియందురు. &quot;విద్వత్కవయఃకవయః సేవలకవయస్తు కేవలం
కపయ్య” అను వాచోయుక్తియుఁ గలదు. అనఁగాఁ బ్రతిభావ్యుత్పత్తులు రెండును
గలవాఁడే విద్వత్కవి. అట్టివాఁడే లోగో త్తరవర్ణనా నిపుణుఁడు. కావున నే
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2x5zk71sca9prxb2sqwudjn0den6mz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218730</id>
    <revision>
      <id>571542</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ఆ.వె. గురువులఘువుఁజేసి కుంచించికుంచించి లఘువు గురువుఁజేసి లాగిలాగి కవితఁజెప్పు”ట్టి కవిగులా మునుబట్టి | ముక్కు ఁగోయవలయుఁ దొక్కి పట్టి. ఇట్టివారు కవులుగ...'</comment>
      <origin>571542</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4385" sha1="siil8s4zrkskugbjj9vuzq4uyo1o547" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ఆ.వె. గురువులఘువుఁజేసి కుంచించికుంచించి లఘువు గురువుఁజేసి లాగిలాగి
కవితఁజెప్పు”ట్టి కవిగులా మునుబట్టి | ముక్కు ఁగోయవలయుఁ దొక్కి పట్టి.
ఇట్టివారు కవులుగారు, మరియు
న స శబ్దిన సన్యాయో న సావిద్యాన సాకళా
జాయ తేయన్న కావ్యాంగమహోభారో మహాకొక వేః
3
తా. కావ్యాంగముగాని శబ్దముగాని న్యాయముగాని విద్యగాని కళగాని
లేదు. కవిపైఁ జాల భారము గలదు. అనియు నుంటవలనఁ గవి సాధింపవలసిన
విద్యాసామగ్రి యనఁగా వ్యుత్పత్తి చాలఁ గలదు. కావున విద్వత్కవులే కవులు;
మిగిలినవారు కపులే.
&quot;నాశవిత్వ మధర్మాయ మృతయే దండనాయ చ
కుకవిత్వం పురస్సాక్షాస్మృతిమా హుర్మనీషిణ
కవి కాకపోవుటవలన నెట్టి యధర్మము లేక పాపమును సంభవింపదు. కవి
కాకపోవుటవలన మనుష్యుఁడు చచ్చిపోడు. రాజాదులవలన దండనము రాదు.
కాని కుకవియగుట కేవలము మరణమే. ” అను నాచోయు క్తివలనను వ్యుత్పన్నుఁడై
విద్వత్కవి కావలెనని యూహింపఁబడుచున్నది. అట్టి ప్రతిభావ్యుత్పత్తులు రెండును
గలవాఁడే లోకోత్తర వర్ణనా నిపుణుఁడు. ఇక నా ప్రతిభ కారయిత్రి, భావయిత్రి
యిఱుదెఱఁగులుగా నుండునని కావ్యమీమాంసా కర్త తెలుపుచున్నాఁడు.
కవిచేఁ గావ్యమును వ్రాయించుకక్తి కారయితీ). పాఠకునిచే గావ్యార్థమును
భావింపఁజేయుశక్తి భావయిత్రి. కాఁబట్టి కవికివలెనే పాఠకునికినిఁ బ్రతిభయుండ
వలెను. లేకున్నచోఁ వి భావమును గ్రహింపలేకపోవును. ప్రతిభా తారతమ్యమును
బట్టియే కవులలో నప్పకవి తెలిపిన భేదము లేర్పడును.
యని
ఇకఁ గాప్యలక్షణమును వివేచింతము. కావ్యలక్షణమును దెలిసికొనుటకు
ముందు “సంస్కృతి భాషలో నలంకార గ్రంథము అసంఖ్యాకములుగా నున్నవికదా!
ఎందులు కొన్ని పుట్టినవి? మరేభేదములు గలవారి&quot; ఈ మొదలగు విషయములను
జరి8 స్వరూపదృష్టితోఁ దెలిసికొనవలయును. అట్లయినయెడలనే క్షుణ్ణముగా నది
యవగతము కాఁగలదు.
భరత మతము
రమారమి రెండువేల సంవత్సరములనాఁడే భారతుఁ డను మహర్షి నాట్య
శాస్త్ర మను గ్రంథమును రచించెను. ఆదియే సాహిత్యశాస్త్రమునఁ బ్రప్రథమ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>siil8s4zrkskugbjj9vuzq4uyo1o547</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218731</id>
    <revision>
      <id>571543</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము గ్రంథపా. ఆ గ్రంధము కేవలము రూపకమును గుణించియుఁ దద్విభేదములను గుఱిం చియు సమగ్రముగాఁ జర్చించును. భరతుని దృష్టిలోఁ గావ్యమున నాట కాదులే. నాటకములకు రూపకమ...'</comment>
      <origin>571543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5131" sha1="qp3hfrxyjaab57aurpeljf6u8ock15f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
గ్రంథపా. ఆ గ్రంధము కేవలము రూపకమును గుణించియుఁ దద్విభేదములను గుఱిం
చియు సమగ్రముగాఁ జర్చించును. భరతుని దృష్టిలోఁ గావ్యమున నాట కాదులే.
నాటకములకు రూపకములనియు నామాంతరము, రామాది రూపములను ధరించి..
నటులు నటింతురు; కాన రూపకములం. &quot; తద్రూపారోపాత్తు రూపకం ” అని
సాహిత్యదర్పణము, రామాది రూపములను నటులు ధరించి నటింతురు. కాన రూప
కమలు. భరతుఁడు రూపకమునకు రసము ప్రధానమనెను. కావ్యసౌందర్యము దేవి -
వలసఁ గలుగునో యది కావ్యమునఁ బ్రధానము. భరతుఁడు రూపశమన రసము
వలసనే యా సౌందర్యము గలుగునని తలంచెను. ఆ రస మెట్లు నిర్వహింపఁబడ
వలయునో యా గ్రంధము సమగ్రముగాఁ జర్చించెను. భరతుఁడు గూడ రూపకము
అందు రసము ప్రధానముగా నుండవలయునన్న సిద్ధాంతమును స్వాపజ్ఞముగాఁ దెలుప
లేదు. అతనికిఁ బూర్వుఁడగు నందికేశ్వరుఁ డీ సిద్ధాంతమును లేవఁదీయఁగా భరతుఁ
డా సిద్ధాంతము ననుసరించి తాను జెప్పినట్లు భరతుఁ డుదాహరించిన రెండు శ్లోక'
ములఁబట్టి తెలియఁగలదు. కానీ భరతుఁడు రసప్రాధాన్యవాది. ఈతని మతమునఁ
గావ్యశరీర మితివృత్త మే. “ఇతివృత్తం తు కావ్యస్య శరీరం పరికీర్తితం&quot; కావ్య :
శరీర మితివృత్తము. దీని సౌందర్య హేతువు రసము.
భామహ మతము
భరతునిఁ బిమ్మట నైదవశతాబ్దిలో భామహుఁడను నాలంకారికుఁడు శ్రవ్య,
కావ్యచర్చను సాగించి &quot;శబ్దార్థాసహితా కావ్యం” కావ్యమునకు శబ్దార్థములం
శరీరమనియు స్త్రీపురుషాదుల శరీర సౌందర్యమును నలంకారములు (నగలు) పెంపొం
దించు విధమునఁ గావ్యశరీరమునుగూడ వక్రోక్త్యాద్యలంకారములు పెంపొందించు..
ననియుఁ గావునఁ గావ్యమునకు ఫలంకారములు ప్రధానమనియు నిర్వచించెను....
అనఁగా నలంకారములవలనఁ గార్యసౌందర్యము గలుగునని నిర్ణయించెను.
ఇతరాలంకారికు లెల్లరును సమ్మతించిన స్వభావోక్తి నీతఁడంగీకరింపలేదు..
స్వభావవిరుద్ధముగా ననఁగా వికటముగాఁ బలికినపుడే యానందము గలుగుననియు..
నావికటో క్తియే వక్రోక్తి యనియు నలంకారములెల్ల వక్రోక్తులేయనియు నాతని సిద్ధాం..
తము, ఈయు ద్దేశముతోడనే క్రమ, సూక్ష్మ, దేశాద్యలం కారముల నాతఁ డంగీక.
రింపఁడయ్యె. ఈతఁడు దండివామును అంగీకరించిన రీతినంగీకరింపలేదు. కావ్య...
సౌందర్యాధాయకమైన వక్రోక్తియున్నచో నేరీతియైన నుపాదేయమేయనియు నది..
లేనిచో నేరీతియైన ననుపాయమేయనియుఁ గాన వైదర్భీ. గాడీ, భేదములనవసర.
మనియు నాతని యభిప్రాయము.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qp3hfrxyjaab57aurpeljf6u8ock15f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218732</id>
    <revision>
      <id>571544</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసమ EX భరతుఁడు దృశ్యకావ్యమునకు రసము ప్రధానమని యంగీకరించుటచే భామ -హుఁడు శ్రవ్యకావ్యమునకు నలంకారమే ప్రధానమని తలఁచెను. మరియు రసమును గూడ రసవదలం కార మను పేరితో నలం...'</comment>
      <origin>571544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="hi3y36qngmpdnq06m4l06mk0i2y4sam" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసమ
EX
భరతుఁడు దృశ్యకావ్యమునకు రసము ప్రధానమని యంగీకరించుటచే భామ
-హుఁడు శ్రవ్యకావ్యమునకు నలంకారమే ప్రధానమని తలఁచెను. మరియు రసమును
గూడ రసవదలం కార మను పేరితో నలంకారముగానే పరిగణించెను. ఈతఁ డలం
కారప్రాధాన్యవాది. ఈతని గ్రంథము భామహాలంకారము.
దండి మతము
ఆఱవశతాబ్దివాఁ డగు దండి కావ్యసిద్ధాంతము నిట్లు ప్రతిపాదించెను. 'శరీరం
తావదిష్టార్ధ వ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ (రమణీయార్థభూషితమగు పదసంఘాతము
కావ్యశరీరము.) శరీరముయొక్క బాహ్యసౌందర్యమును బెంచునవి యలంకారము
లైనను, అంతస్సౌందర్యమును బెంచి ప్రాధాన్యమును వహింపఁజేయునవి శౌర్యాది గుణ
ములే. స్త్రీ పురుషులకు లోకమునఁ బాధాన్యమును లేక సౌందర్యమును గూర్చుని
గుణము లేకదా! కావున సళ్లే కావ్యశరీర మునకును గుణములే ప్రధానములు. గుణముల
తరువాతి వలంకారములు. (ఈ గుణములలోఁ గొన్నింటిలో వైదర్భీరీతియుఁ గొన్నిం
టితో గౌడీరీతియు నేర్పడునని యాతఁడు వచించెను. *కొందఱు దండి భామహ
మతానుసారియై యలంకారమార్గమునకుఁ చెందినవాఁ డనియుఁ, గొండఱు గుణమార్గ
-స్థాపకుఁ డనియు వచింతురు. గుణమతస్థాపకుఁ డనుటయే యుక్తి సహముగా నున్నది.
ఈతఁడు గుణప్రాధాన్యవాది. గుణములవలనఁ గావ్యసౌందర్యము గలుగునని యితఁడు
- నిరూపించెను. ఈతని గ్రంధము కావ్యాదర్శము.
ఈపఁడును గావ్యమున రసప్రాధాన్యము నంగీకరింపలేదు. ఈతఁడుగూడ రప
మును రసపదలంకారముగానే పరిగణించెను. ఈ యిరువు రాలంకారికులంను వరు
Dandin's Kavyadarsa is to some extent an exponent of The Riti
School of poetics and partly of the Alankara School. P. V. Kane
The next important name after Bhamaha is that of Dandin. He
is exponent of the Guna School which holds that the beautiful collo-
cation of words and ideas is the chief feature of the poetry. The ten
gunas are the life of the best poetic style called the Vaidarbhi; and
the Alankaras which Bhamaha regarded as the soul of the poetry are
treated by Dandin as mere embellishments of poetic language-
DR. Sankaran.
If, on the basis of Dandin's formulation of Gunas, one says that
he belongs to The Guna School, one can as well say that Dandin
belongs to The Riti School. Really Dandin belongs to the Alankara
School, much more than Bhamaha.
DR. V. Raghavan.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hi3y36qngmpdnq06m4l06mk0i2y4sam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218733</id>
    <revision>
      <id>571545</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'FL కావ్యాలంకార సంగ్రహమ నగాఁ గావ్యకర ముయొక్క బాహ్య సౌందర్యమును, అంతస్సౌందర్యమునుగుఱించియే చర్చించిరి. కాని శరీరమున శాత్మవలెఁ గావ్యశరీరమున కాత్మ గలదా? యని లోఁకుగా విచారింప...'</comment>
      <origin>571545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4773" sha1="e9dafpek8r1qio7iye0wph1igcn0psz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;FL
కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
నగాఁ గావ్యకర ముయొక్క బాహ్య సౌందర్యమును, అంతస్సౌందర్యమునుగుఱించియే
చర్చించిరి. కాని శరీరమున శాత్మవలెఁ గావ్యశరీరమున కాత్మ గలదా? యని
లోఁకుగా విచారింప రైరి. వారికిఁ గావ్యాత్మను గుణించి తట్టనేలేదు. భామహుని
మతమున శబ్దార్ధములు రెండును గలిసియే కావ్యము. దండిమతమున రమణీయార్థ
భూషితమగు శబ్దమే కావ్యము.
వామన మతము
తరువాతఁ దొమ్మిదవ శతాబ్ది వాఁ దగు వామనుఁడు గావ్యాత్మను గూర్చి
విచారణ సాగించి 'రీతిరాత్మా కావ్యస్య' అను సిద్ధాంతమును వచించెను. శరీరమున
కాత్మవలెనే కావ్యశరీరమునకును నాత్మ యుండుననియు వది లియనియు నాతని
సిద్ధాంతము. కొతి కావ్యాత్మ యని చెప్పి భామహుని యలంకార సిద్ధాంతమును,
దండి గుణసిద్ధాంతమును దనరీతితో సమన్వయించెను. ఎట్లనఁగాఁ గావ్యాత్మ కీతి;
రీతి గుణములచే నేర్పడును; ఆలంకారములు కావ్యసౌందర్యమును వృద్ధిచేయును;”
ఈతని మతమునఁ గావ్యశరీరమన శబ్దార్థభయమే. అనఁగా నితఁడు దండిమతమును
స్వీకరింపక భామహ మతానుసారముగాఁ గావ్యశరీరమును నిర్ణయించెను. ఈతఁడు
రీతి ప్రాధాన్యవాది. ఇకఁడు కావ్యసౌందర్యము ‘రీతి వలన సిద్ధించునని నిశ్చయించెను.
శరీరమున కాత్మవలెనే కావ్యశరీరమున కాత్మ యున్నఁ గాని యలంకారాదులు
శోభా హేతువులు కావు. కాన నాత్మ ప్రధానము. అది రీతి. ఈ రీతియే యలంకా
రాదులకును శోభా హేతువు. కాన రీతియే యాత్మ యని యతని వాదము. ఇతని
గ్రంధము కావ్యాలంకార సంగ్రహము.
ఆనందవర్ధన మతము
వామనుని యనంతరమునఁ గొలఁది కాలములోనే యానందవర్ధనుఁ డను
చాలంకారికుఁడు సాహిత్యక్షేత్రమునకు వచ్చెను. ఆయన ధ్వన్యాలోక మను గ్రంధ
మును రచించెను. ఆయన యొక క్రొత్త సిద్ధాంతమును లేవఁదీనెను. ఆయన సిద్ధాంత
మిది. “కావ్యశరీరమున కాత్మ ధ్వని; అది వస్త్వలంకార రసరూపము. అనఁగా-
వస్తుధ్వని;అలంకారధ్వని; రసధ్వని; అని మువ్విధములు . ఈమూటిలో వస్త్వలంకార
ధ్వనులకన్న రసధ్వని సర్వశర్ము. అయినను వస్త్యలంకారధ్వను అధమములు గావు.
కాప్యమున కలంకారములు ముఖ్యాంగము గావు. ఏలన. శరీరమునం దాత్మ
యున్నచో నలం కారములు శోభా హేతువులగును. అట్లే కావ్యశరీరమున కాత్మ
యగు ధ్వని యున్నచో నలంకారములు గూడ శోభా హేతువు లగును.
ఆ ధ్వని
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e9dafpek8r1qio7iye0wph1igcn0psz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218734</id>
    <revision>
      <id>571546</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 ద్వితీయాశ్వాసమ FZ అనంగా లేకున్నచో నాయలంకారములు శోభా హేతువులు కాఁజాలవు. కానఁట్టియలంకార ములే గ్రాహ్యములు. అనఁగా ధ్వర్యుపస్కారకములగు నలంకారములే యలంకార ములు. అప్పుడే యలంకా...'</comment>
      <origin>571546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4801" sha1="hqbuwekzgju1upnej3i8n1r5r1t8mjd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;18
ద్వితీయాశ్వాసమ
FZ
అనంగా
లేకున్నచో నాయలంకారములు శోభా హేతువులు కాఁజాలవు. కానఁట్టియలంకార
ములే గ్రాహ్యములు. అనఁగా ధ్వర్యుపస్కారకములగు నలంకారములే యలంకార
ములు. అప్పుడే యలంకారశబ్దము సార్థకమగును. గుణములు ర రసధర్మములు.
గుణములకును రసమునకును నవినాభావ సంబంధము గలకు. అలంకారములు లేకున్నను.
రస ముండవచ్చును. కాని గుణములు లేకున్నచో రస ముండదు. గుణము లాత్మ
ధర్మము అయినట్లే కావ్యమునను గుణము లాత్మభూతమగు రసధర్మములే. అలంకా
రము లాత్మధర్మములుగాక శరీరధర్మము లగును. కాఁబట్టి యలంకారములవలెనే
గుణములును గావ్యాత్మయగు ధ్వని కంగములే. మరియు వామనఁడు నుడివినట్లు రీతి
కావాత్మగాదు, రీతియన గుణసంకలనరూపమేకదా! ఈ ప్రీతియుఁ దత్త్వదస ధ్వన్యుప
స్కారకముగా నసమాస, ఆల్పసమాస, దీర్ఘ సమాసగా నుండును. ఇదియు సంగ
భూతమే. ధ్వనియే యంగి. ఈ విధముగా నలంకారములు, గుణములు, రీతులును ధ్వన్యు
పస్కారకములుగా నవఁగా ధ్వనికిఁ దోడ్పడునవిగానే యుండవలయును. అప్పుడే
యా నామములును సార్థకములగును.
భామహ, దండి, వామన, ఆనందవర్ధనులు గ్రమముగా నొకరికున్న నొకరు
కావ్యమార్గమును (కావ్యాత్మను) నిర్ణయించుటలో నొక్కొక్క మెట్టు ముందులకు
సాఁగిరి. ఆనందవర్ధనుఁడు ముఖ్యముగా రెండు విషయములను దన గ్రంథమున స్పష్ట
పఱచెను. అతఁడు క్రొత్తగా ధ్వనిసిద్ధాంతమును స్థాపించెను. ప్రాచీనుల, అలంకార,
గుణ, రీతి, సిద్ధాంతములను హేతువాద పురస్సరముగాఁ దన ధ్వని సిద్ధాంతమున
కంగములుగా సమన్వయించెను. మరియు భరతుని రూపకరససిద్ధాంతమునే గ్రహించి '
దానినిఁ గాప్యమునఁ బ్రతిష్ఠించెను. దాని నున్నదున్నట్లుగాఁ బ్రతిష్ఠింపక యందలి
దోషములను బరిహరించి సముచిత విధమునఁ బ్రతిష్ఠించెను. కావున ధ్వని సంప్రదా
యము రససంప్రదాయము యొక్క పెంపుదలయే. అనఁగా రసముతో పాటు
ప స్వలంకారమ ములకుఁ గూడఁ బ్రాధాన్య మిచ్చుచున్నది. కాస దాని పెంపు
మాత్రమే యగును.
ఆనందవర్ధనుఁడు గుణరీతివాదులగు దండి వామనులగూర్చి వారికిఁ గావ్య
తత్త్వమస్ఫుట స్ఫురిత మై లేక స్ఫురిత ప్రసుప్తకల్పమై యున్నదనియు, దానిని
వ్యాఖ్యానించి నిర్వచింపఁజాలక రీతినిఁ బ్రవ రిల్లఁ జేసిరనియుఁ జెప్పెను,
“అస్ఫుటస్ఫురితం కావ్యత త్త్వమేతద్యశోదితం
Collection Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hqbuwekzgju1upnej3i8n1r5r1t8mjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218735</id>
    <revision>
      <id>571547</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలం కార సంగ్రహము దండి అనఁగాఁ గావ్యతత్త్వము భామహునికి బొత్తుగాఁ దెలియనేలేదు. వామనులకు నస్ఫుటముగా స్ఫురించినది; అనఁగాఁ గొంత తెలిసియుఁ గొంత తెలియ శయు నున్నదని యభిప్ర...'</comment>
      <origin>571547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5222" sha1="21so74c0aps18cc5pbtzdhhdqcnwmze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలం కార సంగ్రహము
దండి
అనఁగాఁ గావ్యతత్త్వము భామహునికి బొత్తుగాఁ దెలియనేలేదు.
వామనులకు నస్ఫుటముగా స్ఫురించినది; అనఁగాఁ గొంత తెలిసియుఁ గొంత తెలియ
శయు నున్నదని యభిప్రాయము.
ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వని ప్రాధాన్యవాది. లోకమున శరీరమునకు జీవితమున్న
యెడలనే యలంకారాదులు సౌందర్య హేతువు లగును. కాన నలంకారాకులకన్న
జీవితము ప్రధానము. అట్లే కావ్యశరీరమునకుఁ త్రివిధమగుధ్వనియు జీవితము అనఁగా
నాత్మ. ఆదియే ప్రధానమని యితని మతము. పూర్వాలంకారికులు కావ్య సౌందర్య
హేతువులను మాత్రమే నిరూపించిరి. ఇకఁడు మరికొంత లోతునకుఁబోయి కావ్య
జీవితమును నిరూపించెను. రీతియే కావ్యాత్మ లేక కావ్యజీవిత మను మతము నీతఁడు
నిరసించెను. ఈ భేదమును గమనింపవలెను.
కా
ఆనందవర్ధనునిమతమునఁ గావ్యశరీర మేమి? అను ప్రశ్నగలదు. ధ్వన్యాలోక
మునఁ గావ్యశ రీ5 మును గూర్చి యెచ్చటను దెలుపఁబడలేదు. వామన కావ్యాలంకార
సంగ్రహ వ్యాఖ్యాత యగు గోపేంద్ర
తిప్పభూపాలుఁడు తన కామధేను వ్యాఖ్యలో
&quot; క్రితిధ్వని వాదయోస్తు ఇయాజభేదః| తత్ప్రప్రథమే తిరాత్మా కావ్యస్య తద్వ్యవ
హార ప్రయోజకా గుణాః | చరిమేతు ధ్వని రాత్మా! | సమీప తద్వ్యవహారప్రయోజక
ఇత్యుభయతాప్యాత్మనిష్టా ఏవ గుణాః | శ
శబ్దార్థయుగళం శరీరం | తన్నిష్ణా ఆలం
కారా ఇలిచ సర్వమవిశిష్టం | అని వ్రాసిన వ్రాఁతనుబట్టి భామహ వామనుల
వలెనే యీతఁడును శబ్దార్ణోభయమే కావ్యశరీర మని గ్రహించినట్లు మన
| మూహింపఁగలము.
కొందఱు ధ్వన్యాలోకకర్త కావ్యలక్షణమును నన్వయ ముఖమునఁ (సూటిగా)
దెలుపలేదనియు వ్యతిరేకముఖమునఁ దెలిపెననియు నీక్రింది పంక్తులను జూపుదురు.
ఎట్లన “గ్రహీ చారుత్వాతిశయ విశిష్టార్థ ప్రకాశనలక్షణే ప్రయోజసేకర్త
వ్య
యదిశబ్దప్య ఆముఖ్యతా తదాతస్యప్రయోగే దుష్టతైవస్యాల్; నదైవం”
దీనినిఁబట్టి యానందవర్ధనుని మతమున శబ్దార్ణోభయము కావ్యశరీరము గాక
చారు త్వాతీశయ విశిష్టార్థప్రకాశకమగు శబ్ద విశేషమే కావ్యమనియు దీనియభిప్రాయ
మునే జగన్నాధుఁడు “రమణీయార్థప్రతిపాదక శబ్దఃకావ్యం&quot; అని తేల్చి ప్రతిపా
దించె ననియుఁ జెప్పుదురు. ఆమ్లాని నానంద వర్ధన జగన్నాధు లిరువురును దండి మత
మునే పునఃప్రతిష్ఠఁ జేసిరని యూహింపవచ్చును. ప్రాచీనాలంకారికులలో దండ్యా
నందవర్ధన జగన్నాధులు శబ్దవిశేషమే కావ్యశరీర మని నిర్ణయించిరి. మిగిలిన యెల్ల
రును శబ్దార్థయుగళము కావ్యశరీరమని నిర్ణయించిరి.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>21so74c0aps18cc5pbtzdhhdqcnwmze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218736</id>
    <revision>
      <id>571548</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము FF ఆనందవర్ధనుని ధ్వని సిద్ధాంతమునే తరువాతివా రెల్లరును శిరసావహించి స్వీక రించిరి. భరతుని రససిద్ధాంతమును రూపకమునకు మాత్రమే సమన్వయించి శ్రవ్య, కావ్యమునకు...'</comment>
      <origin>571548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4874" sha1="f3avqlyddvo880ejdgkr9y4djix8ctt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
FF
ఆనందవర్ధనుని ధ్వని సిద్ధాంతమునే తరువాతివా రెల్లరును శిరసావహించి స్వీక
రించిరి. భరతుని రససిద్ధాంతమును రూపకమునకు మాత్రమే సమన్వయించి శ్రవ్య,
కావ్యమునకు దానినిఁ బూర్వాలంకారికులు వెలివెట్టిరి. ఆనందవర్ధనుఁ డార ససిద్ధాం
తమును దృశ్య శవ్యోభయసాధారణమని నిర్వచించి రూపకమునకువలెనే శ్రవ్య కా
వ్యమునకును రసమే ప్రధాన మని యుద్ధోషించెను. మరియు నాభరతుని రససిద్ధాంత
మును గొలఁదిగా నీక్రింది విధమున సవరించెను. “రసము వాచ్యరూపముగాఁ గాక
వ్యంగ్యరూపముగా నుండవలయును. మరియు రసభంజకములయిన దోషములను విడ
నాడవలయును. (రసదోషములు ముందు దెలియును) రసవ్యంగ్యమువలెనే వస్త్వలం
కార్యములు గూడ గ్రాహ్యములే, పూర్వాలంకారికు లుదాహరించినట్లు రసమలం
కారములోఁ (రసవదలంకారము) జేరదు. రసము కావ్యజీవితము. ఆత్మగా నుండఁ
దగినదాని నలంకారముగాఁ బరిగణించుట యనుచితము ”
ఆనందవర్ధనునికిఁ బ్రాచీనులగు నాలంకారికులెవ్వరును నింత లెస్సగా విచా
రింపరైరి. ఇన్నాళ్ళకు మరల భరతుని రససిద్ధాంతము నిర్దుష్టముగా స హేతుకముగా
నానంద వర్ధనుని చేఁ బునరుద్ధరింపఁబడెను. ఈ సిద్ధాంతమునే అభినవగుప్త, మమ్మట,
జగన్నాథాదులను సర్వాలంకారికులును గ్రహించిరి.
అభినవగు ప్త మతము
ఆనందవర్ధనుని పిమ్మట నభినవగుప్తుఁఁ డను నొకయాలంకారికుఁడు సాహిత్య
రంగమునకు వచ్చెను. ఆయన యానందుని ధ్వనిసిద్ధాంతము నంగీకరించి యాతని
ధ్వన్యాలోకమునకు 'లోచనము' అను వ్యాఖ్యానమును వ్రాసెను. ఎల్లవిషయముల
యందును నభినవగుప్తు డానందవర్ధనుని సిద్ధాంతమును సమ్మతించెను. కాని యొక విశే
షము గలదు. ఆనందవర్ధనుఁడు వస్త్వలంకారరసధ్వనులు మూఁటిని సమానముగానే
పరిగణించెను. కొన్నియెడల రసధ్వని పై నాతఁడును నూఁతము సూపెను. చూపి
నను వస్త్వలంకార ధ్వనులకుఁ గూడఁ బ్రత్యేకత్వము నంగీకరించెను. అభినవ
గుప్తు డట్లుఁ గాక వస్వలంకార ధ్వనులమీఁదళన్న రసధ్వనిమీఁదినే యధికాభిమా
నమును బ్రకటించెను. ఆతని వాక్యము లివి:
“రసేనైవ సర్వంజీవతికావ్యం; నహి రసమాన్యం కావ్యం కించిదస్తి | రస
ఏప వస్తుతః ఆత్మా ; వస్త్వలం కార ధ్వనీ కు సర్వభా రసంప్రతి పర్యవస్యే తే
(రసముచేతనే కావ్యము జీవించును. రసకూన్యమును కావ్యముండదు. (ఉండరాదు)
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f3avqlyddvo880ejdgkr9y4djix8ctt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218737</id>
    <revision>
      <id>571549</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'oooo 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము మువ్విధములగు ధ్వనులలో రసధ్వనియే కావ్యాత్మ. వస్త్వలంకారధ్వనులు గూడ రసపర్యవసాయులు గావలయును” ఈ నా సిద్ధాంతమే విశ్వనాధునిచే &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్య...'</comment>
      <origin>571549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="2yzpmz96igmg2enxw5yfwwe93e1fgjq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;oooo
'కావ్యాలంకార సంగ్రహము
మువ్విధములగు ధ్వనులలో రసధ్వనియే కావ్యాత్మ. వస్త్వలంకారధ్వనులు గూడ
రసపర్యవసాయులు గావలయును”
ఈ నా
సిద్ధాంతమే విశ్వనాధునిచే &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం&quot; ఆను కావ్య
లక్షణమను ' లేవఁదీయించినది. విశ్వనాథుని మతము ముందు వివరింపఁబడును.
అభినవగుప్తునివలెనే రేఁడును రసస్పర్శలేని వస్త్వఅంకార ధ్వనులు లేవనియే
యభిప్రాయపడెను. ఇతని మతమునఁ గావ్యశరీరము ధ్వని కారగృహీతమగు శబ్దమే.
మహిమభట్ట మతము
అభినవగుప్తుని పిమ్మట నీ ధ్వని సిద్ధాంతమును మహిమభట్టను పండితుఁడు
ఖండించెను. ఆతఁడు ధ్వన్యాలోకమునకు ఖండనముగా వ్యక్తివివేక మను గ్రంధమును
విరచించెను. ఆతఁడు తన ప్రతిజ్ఞ నిట్లు మొదటనే చెప్పికొనెను.
శ్లో. అనుమా నే; తర్భావం సర్వస్యాపి ధ్వనేః ప్రకాశయితుం
వ్యక్తివివేగం కురుతే
మహిమా పరాం వాచం
తా. ఎల్లవిధములగు ధ్వనులను ననుమానమునందే యంతర్భవింపఁ జేయుటకై
మహీమభట్టు వాగ్దేవికి నమస్కరించి వ్యక్తివివేక గ్రంధమును రచించుచున్నాఁడు.
మహీసుభట్టు తన గ్రంథమున నానందవర్ధనుని 'వ్యంజనా
వృత్తి' యక్కఱ -
లేదనియు, నాతని ధ్వను అన్నియు వెనుమానములోనే అంతర్భవించుననియు సిద్ధాంత
మొనర్చెను. అభిధా, లక్షణా, వృత్తులే తక్క వ్యంజ వావృత్తి యక్కఱ లేదనియు ఁ
దత్కల్పన మనవసరమనియు నాతని వాదము. లక్షణావృత్తి నీతఁ డనుమానము
లోనే గణించెను. కావున నానందవర్ధనుఁ డిచ్చిన ధ్వన్యుదాహరణముల నన్నింటిని
ననుమానములో నే యంతర్భవింపఁజేసెను. ఈ యనుమానము ధూమాగ్న్యనుమానము
వంటిదిగాదనియు నిది విలక్షణమనియు #దీనినిఁ గావ్యానుమితియందురనియు నిర్వ
* ధ్వన్యాలోకకర్త
“అర్థసహృదయ శ్లామ్యః కావ్యాత్మా యో వ్యవస్థితః
వాచ్య పతీయమా నాఖ్యాతస్యభేదావుభౌస్మృతా
అని యర్థము వాచ్యము, వ్యంగ్యమునని చెప్పఁగా మహిమభట్టు
&quot;ఆర్థోZపిద్వివిధోవాచ్యోను మేయశ్చ | తతశబ్దవ్యాపార విషయో వాచ్యః
సవీవ ముఖ్య ఉచ్యతే | తక ఏవ తదనుమితాద్వా లింగభూతా వ్యర్థాంతరమను
మీయతే సోఒనమేయఃసచత్రివిధః | వస్తుమాత్ర మలంకార రసాదయ శ్చేతికి
శత్ర ఆద్యౌవాచ్యావని సంభవతః | అన్యస్వనమేయ ఏవేతిన వ్యతే
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yzpmz96igmg2enxw5yfwwe93e1fgjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218738</id>
    <revision>
      <id>571550</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వా 'స మో 000 చించెను. కాని యీకఁడు కావ్యమున రస ప్రాధాన్యము నంగీకరించెను. “కావ్య స్యాత్మనిసంజ్ఞని రసాదిరూసే నకస్యచిద్విమతి”. (కావ్యమున కాత్మరసాదిరూపము -అనుటలో విప్...'</comment>
      <origin>571550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5265" sha1="262hdkhs4aurhuo0rmq25y4zr6gjeg1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వా 'స మో
000
చించెను. కాని యీకఁడు కావ్యమున రస ప్రాధాన్యము నంగీకరించెను. “కావ్య
స్యాత్మనిసంజ్ఞని రసాదిరూసే నకస్యచిద్విమతి”. (కావ్యమున కాత్మరసాదిరూపము
-అనుటలో విప్రతిపత్తిలేదు.) అని వచించెను. కేవలము వ్యంజనావృత్తి కల్పన
మనవసరమని యీతని వాదము. ఈతని మతమునఁ గావ్యశరీరము శబ్దార్ణోభయమే..
కానీ యీతని వాదము నిలువలేదు. మర్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాదులగు
మహాపండితు లెల్లరును నీవాకమును దుత్తునియలుగా ఖండించి యానంద వర్ధమని
సిద్ధాంతమునే యనఁగాఁ బ్రత్యేకముగా వ్యంజ నా వృత్తి నంగీకరింపవలసియే యున్న
దని నిర్ణయించిరి. జగన్నాధుని రసగంగాధరము సూక్ష్మముగా విచారింప ధ్వన్యా
--లోకమునకు వ్యాఖ్యాపరూ పరుగు గ్రంథమే యనవచ్చును.
కుంతక మతము
అభినవగుప్తుని కాలమందే కుంతకుఁ డను నొక యాలంకారకుఁ డుండెరు.
ఆతఁడు ధ్వనిమతమునకుఁ బ్రతికూలముగా నొక క్రొత్త సిద్ధాంతమును బ్రతిష్ఠించెను.
ఆతని సిద్ధాంతము లివ్వి:- 'సకోక్తిః కావ్యజీవితం' (పకోక్తియే కావ్యమునకు
జీవితము) ఆనందవర్ధనఁడు ధ్వని కావ్యాత్మ యనెను. ఇతఁడు వక్రోక్తియే కావ్య
జీవిత మనెను. భామహుని వక్రోక్తినే యీతఁడు విశేషముగాఁ బెంచెను. భామ
హుఁడు స్వభావోక్తికిఁ బ్రతిద్వంద్విగా పక్తి యను నలంకారమును గ్రహిం
చెను. వక్రోక్తి యనఁగా స్వభావవిరుద్ధమగు లోకోత్తర వైచి త్యముగల యలంకా
(ఆర్థము వాచ్యము, అను మేయమునినిద
నినిద్వివిధము. శబ్దవ్యాపార విషయము
వాచ్యము. ఆదియే ముఖ్యార్థము. దానినుండియే లేక లింగభూతముగు దాని యనుమా
సమునుండియే కాని యేయ ర్థాంతర మనుమా నింపఁబడునో యది యనుమేయము.
ఆయను మేయము వస్త్వలంకార రసములని మూఁడువిధములు. అందు వస్త్వలంకార
ములు వాచ్యములు గూడ నగును. రసాదులు మాత్ర మహామేయమే) అని తెలిపెను.
ఈమతము క్రొత్త ది కాదు. ధ్వన్యాలోకకర్త “ఆస్త్యభిసంధా నావస రే వ్యంజ
శత్వంశబ్దానాం గమకత్వం తచ్చలింగత్వం, ఆతశ్చ వ్యంగ్య ప్రతీతిర్లింగి ప్రతితి రే చేతి
-లింగలింగిభావ ఏవ తేషాం వ్యంగ్యవ్యంజక భావో నా పరిశీకశ్చిత్ ' అని యుద్ఘాటించి
దానికి “నిపునరయం పరమార్థః యత్ వ్యంజకత్వం లింగత్వమేవ సర్వత్రా వ్యంగ్య
ప్రతీతిశ్చలింగి ప్రతీతి రేవతి...... తస్మాత్ లింగిస్త్రతీతి లేవ సర్వత్రా వ్యంగ్య ప్రతీతి
ప్రతి సశక్యతేవక్తుం&quot; అని సమాధానము చెప్పియేయున్నాఁడు. మహిమభట్టా వాద
ముసే మిక్కిలియుఁ బెంచి వ్యంజనావృత్తి ననుమానములోనే యంతర్భనింపఁజేసెను.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>262hdkhs4aurhuo0rmq25y4zr6gjeg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218739</id>
    <revision>
      <id>571551</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '909 కావ్యాలంకార సంగ్రహమ రము. కుంతకుఁ శ్రీ భామహుని వక్రోక్తినే మరికొంత సాగించి &quot;శవివ్యాపార వక్త్రత్రయే పర్త్లో)క్తి యనెను. ఈకని వ్యాపార వక్త్రర నాకఁ డాఱు విధనాలుగా విభాగించ...'</comment>
      <origin>571551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4340" sha1="6m610i2sbp0ibxe1b7168qlz3pxskvq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;909
కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
రము. కుంతకుఁ శ్రీ భామహుని వక్రోక్తినే మరికొంత సాగించి &quot;శవివ్యాపార
వక్త్రత్రయే పర్త్లో)క్తి యనెను. ఈకని వ్యాపార వక్త్రర నాకఁ డాఱు విధనాలుగా
విభాగించెను. ఆప్రకారము లివి :-
శ్లో॥ కవివ్యాపార వశత్వ ప్రకారా స్పభవంతి షట్'
ప్రత్యేకం బహవో భేదాస్తేషాం విచ్ఛిత్తి శోభివః
వర్ణ విన్యాసవః త్వం, పదపూర్వార్థ వక్త్రతా,
వక్త్రతాయాః పరోవ్యక్తి ప్రకారం ప్రత్యయాశ్రయః,
వాక్యస్య వక్త్రభావో౬న్యో, భిద్యతే యస్సహస్రధా
యత్రాలంకార వర్గో సౌ సర్వో స్యంతర్భ విష్యతి
వక్త్రభావః ప్రకరణే ప్ర్రబుధే ఒప్యస్తి యాదృశః
ఉచ్యతే సహజాహార్య సౌకుమార్య మనోహరః”
౧. వర్ణ విన్యాసవక్రతా శబ్ధాలంకార విచారము)
౨. పదపూర్వార్థపక్రతా (పదపూర్వార్థమన సుబంక తిఙ్ఞంతరూపక మగు
పదముయొక్క పూర్వభాగము. ఆదియే ప్రాతిపదికము గాని ధాతువుగాని యగును.
ఇది బహుభేదములు గలిగియున్నది. రూఢి వైచిత్ర్యవకతా, పర్యాయపకతా, ఉప
చారపకతా, విశేషణనకతా, సంవృతివక్త్రతా, వృత్తి వైచిత్ర్యవకతా, (కృత్త
ద్ధిత సమాసైకశేష సన్నంత వృత్తులు) భావ వైచి తవకతా, లింగ వైచిత్ర్యపకతా,
కర్తంతరవిచిరతా, క్రియా వైచి త్యవకతా, కాల వైచిత్ర్యపకతా, కారక వైచి
త్ర్యవక్త్రతా, సంఖ్యా వైచిత్ర్యవకతా, పురుష వైచిత్ర్యవక్రతా, ఉపగ్రహ
వక్త్రతా; అనునవి దీని భేదములు . ( వీని వివరణమును వక్రోక్తిజీవితమునందే చూడ
వలెను. ఇందుపచార వక్త్రతలో సమస్త ధ్వని భేదములును గ్రహింపఁబడినవి. (ఉప
చారవక్త్రతాది భిస్సచుస్తో ధ్వని ప్రపంచః స్వీకృతః)
3. ప్రత్యయవక్రతా(కృత్తద్ధిత ప్రత్యయ సంయోగముచేఁ గలిగినచాపత్వము)
ర. వాక్యపకతా (అర్థాలంకార విచారము)
×. పకరణచకతా (రసాననుకూలముగా నున్న కధావస్తువును రసోచిత
ముగా మార్చుట (శాకుంతలమున దుర్వాసుని ప్రవేశాదులు)
1. ప్రబంధ వక్త్ర తా (ఒకరసములో నున్న కధా భాగమును మరొక రసప్రధా
నముగా మార్చుట (శాంతరసప్రధానమగు భారతకధను వీరరసప్రధాననుగు నాటక-
ముగా మార్చఁబడినది. – వేణీ సంహారము)
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6m610i2sbp0ibxe1b7168qlz3pxskvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218740</id>
    <revision>
      <id>571552</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస వి 003 కానీ యీమనముగూడ నిలువలేదు. ఈమతము గూడ నలంకారశాఖయే. మహిమభట్టు కావ్యానుమితిసిద్ధాంతమును, గుంతకుని వక్రోక్తిసిద్ధాంతమును, వారి తరువాత నాసిద్ధాంతములను బో...'</comment>
      <origin>571552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="6ah3dploekzs8i2r5ln0pyb7fmnqgpi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస వి
003
కానీ యీమనముగూడ నిలువలేదు. ఈమతము గూడ నలంకారశాఖయే.
మహిమభట్టు కావ్యానుమితిసిద్ధాంతమును, గుంతకుని వక్రోక్తిసిద్ధాంతమును, వారి
తరువాత నాసిద్ధాంతములను బోషించువారులేమి నశించి నామమా శ్రముగా నిలిచి
పోయినవి. కుంతకుని మతమున శబ్దార్ణోభయమే కావ్యశరీరము .
క్షేమేంద్ర మతము
కుంతీకుని యనంతరమును క్షేమేంద్రుఁ డను నొక పండితుఁ డొక నూతన సిద్ధాం
తమును లేవఁదీసెను. అది యిది
ఔచిత్యస్య చమత్కార కారిణళ్చారుచర్వణే
రసజీవిత భూతస్యనిచారం కురుతే ఒధునా
కావ్యస్యా అమలంకారం కిం మిథ్యాగుణి తైర్లుణ:
యస్య జీవితమాచిత్యం విచింత్యాఒపిన దృశ్యతే
అలంకారాస్వలంకారా గుణావీన గుణాస్సదా
ఔచిత్యం రససిద్ధస్య స్థిరం కావ్యస్య జీవితం
(రసమునకు - జీవిత భూతమును, జమత్కార కారియు గు నాచిత్యమును గూర్చి
-విచారణ సేయుదుము. కావ్యమునకు జీవితభూతమైన యాచిత్యము లేకున్న చో
నలంకారములేల? గుణములేల? అలంకారము అలంకారములే. అనఁగా బాహ్య
శోభాహేతువులు. కాని జీవితము గాదు. అట్లే గుణములును శుక తపస్సత్యశీలాదుల
వలెనే గుణములే. అనఁగా నవియు జీవితము గావు. కాన రసవంతమగు కావ్యమునకు
జీవితభూక మాచిత్యమే.)
మరియు ముచిత స్థానమున నుంచినపుడే యలంకారము అలంకారములగును.
ఔచిత్యము వీడనపుడే గుణములు గుణములగును. దేని కేది తగునో యది యుచితము.
ఉచితముయొక్క భావమే యాచిత్యము. ఈ యాచిత్యము పదమున, వాక్యమునఁ,
బ్రబంధమున, గుణమున, అలంకారమున, రసమునఁ, గ్రియయందుఁ, గారకమున,
లింగమున, వచనమున, విశేషణము, ఉపసమున, నిపాతమునఁ, గాలమున, దేశ
మునఁ, గులమున, ప్రతిమునఁ, దత్త్వమున, సత్త్వమువ, అభిప్రాయమున, స్వభావ
మున, సారసంగ్రహమునఁ, బ్రతిభయందు, అవస్థయందు, విచారమున, శామమున,
ఆశీస్సున నుండునని సిద్ధాంతించెను. అతఁడు వీని కన్నింటికిని నుదాహరణములను
గూడఁ జూపెను.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ah3dploekzs8i2r5ln0pyb7fmnqgpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218741</id>
    <revision>
      <id>571553</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కాహ్యిలంకార సంగ్రహము ఆంగ్ల సాహిత్యమునఁ గూడ నీ యాచిత్య చర్చ గలదు. ఔచిత్యమున కాంగ్లమున Decorum అందురు. అది పదములు, వృత్తములు మొదలగువానిలో * నుండునని క్షేమేంద్రునివలెనే తదాలు కార...'</comment>
      <origin>571553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="4i2mbpisgrsqotl6v0yzq4rcpdt1c5z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కాహ్యిలంకార సంగ్రహము
ఆంగ్ల సాహిత్యమునఁ గూడ నీ యాచిత్య చర్చ గలదు. ఔచిత్యమున
కాంగ్లమున Decorum అందురు. అది పదములు, వృత్తములు మొదలగువానిలో *
నుండునని క్షేమేంద్రునివలెనే తదాలు కారికులును వచించిరి.
ఈతఁడు ధ్వని కారుని
ఆనాచిత్యా దృతే నాన్య ద్రసభంగస్య కారణం |
| పసిద్ధాచిత్యబంధన్తు) సస్యోపనిషత్పరా |
అనాదిత్యముకన్న రసభంగమునకుఁ గారణము లేదు. చక్కని యాచిత్యము -
గల కావ్యము రసోపనిషత్తే. అనుకారికార్థమును గ్రహించి దానినిఁ బెంచి
యీ సిద్ధాంతమును బ్రతిష్ఠించెను.
ధ్వనికారుఁడు గూడ నీ “అనాచిత్యాదృ” అను నభిప్రాయమును దండి.
యొద్దనుండి గ్రహించినట్లున్నది. దండి
“కామం సర్వో౬ ప్యలం కారో రసమ ర్థే నిపించతి |
తథాప్య గ్రామ్యతైవైనం భారం వహతిభూయసా |
సర్వవిధములగు ననఁగా శబ్దగత, అర్థగత, ఉభయగత, అలంకారములును రస -
స్ఫోరకము లగును. అందు సందేహము లేదు. అయినను నగ్రామ్యత్వమే యనఁగా-
ననౌచిత్యరాహిత్యమే (ఔచిత్యవత్వము) యీ భారమునంతను వహించుచున్నది.
ఆని నుడివెను. అనౌచిత్య రాహిత్యమే రసస్ఫోరక మనుటచే వనౌచిత్య సత్త్వము .
రసభంజక మని కేలుచున్నది.
ధ్వని కారుఁడు కావ్యాత్మ ధ్వని యవఁగా నీతఁ డౌచిత్యమని నిర్వచించెను.
ఈతఁడు ధ్వని మతీమును ఖండింపనులేదు. పోషింపనులేదు. కాని ధ్వని మతమున కిద్ది
విరుద్ధముమాత్రము కాదు.
భరత, భామహ, దండి, వామన, ఆనందవర్ధన అభిననగుప్త, మహిమభట్ట,
కుంతక, క్షేమేంద్రు లలంకారశాస్త్రముని స్వతంత్య్ర సిద్ధాతములను స్థాపించిరి.
ఆనందవర్ధనునితోడనే కావ్యమార్గము నిర్ణీతమైనది. దీనినే యీ వద్భేదముతో నభి.
నవగుప్తుఁ డంగీకరించెను. మహిమభట్టాదుల సిద్ధాంతము లెవ్వియును నిలువలేదు. .
మమ్మట, విశ్వశాథ, జగన్నాథ, విద్యాధర, విద్యానాథాదులీయా కంద వర్ధనుని
సిద్ధాంతమునే పోషించిరి. కాని రుద్రటాదులను కొంద అలంకారమార్గమునే పట్టు.
కొని వేలాడుచు గ్రంథములను వ్రాయుచువచ్చిరి. కాని వీనికి మమ్మట, విశ్వ:::
నాధ, జగన్నాథాదుల గ్రంథములకుఁ గల ప్రశస్తి లేదు. కావున నానంద వర్ధనుని..
ధ్వని సిద్ధాంతమే సర్వ శ్రేష్ఠమగు సిద్ధాంతము.
CC-0. Jangamadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4i2mbpisgrsqotl6v0yzq4rcpdt1c5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/141</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218742</id>
    <revision>
      <id>571554</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '14 ద్వితీయాశ్వా ఇన్నివిధములగు సిద్ధాంతము లేల బయలుదేరినవని ప్రశ్న వచ్చుచున్నది. వీరికందఱకును గావ్యము నాస్వాదించునపుడు రుచిభేదము గోచరించినదా? అన్నచో గాదు. కావ్యాస్వానమున...'</comment>
      <origin>571554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4795" sha1="eeh3j2aby1846tkov95l81xobefizql" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;14
ద్వితీయాశ్వా
ఇన్నివిధములగు సిద్ధాంతము లేల బయలుదేరినవని ప్రశ్న వచ్చుచున్నది.
వీరికందఱకును గావ్యము నాస్వాదించునపుడు రుచిభేదము గోచరించినదా? అన్నచో
గాదు. కావ్యాస్వానమున భేదములేదు. ఎల్లరకును జక్కెర మధురముగా నుండున
స్లెల్లరకును గావ్యాస్వాదమున మతభేదము లేదు. కాని తామనుభవించిన యాస్వా
దమును వాక్కులతోఁ బ్రకటింపవలసినపుడు మతభేదమాలు బయలుదేరినవి. ఒకరు
తమకుఁ గలిగిన కావ్యరుచి యలంకారములవలన ననిరి. మరొకరు గుణములవలన
పనిరి. వేటొకరు రీతివలన వనిరి. ఇంకొకరు ధ్వని వలన ననిరి. ఇట్లే కొంత కాదులును
వచించిరి. ఈ కారణమువలననే మతభేదములు వెలువడినవి.
ఈ క్రింది కావ్యలక్షణములను తెలిసికొనుటకు ముందీ తెలిపిన విషయమును
లెస్సగాఁ దెలిసికొనవలసి యున్నది. ఇటఁ గావ్యలక్షణ మనఁ గావ్యశరీరలక్షణ
మనియుఁ గావ్యాత్మనుగుఱించిన విచారము గాదనియు గ్రహించవలెను. కావ్యాత్మను
గుణించిన విచారము ముందు చేయఁబడియున్నది.
౧. ఇష్టార్థవ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం (దండి).
౨. తదదోషా సగుణావనలంకృతీ పునఃశ్వాపి (మమ్మటుఁడు).
3. వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం (విశ్వనాథుఁడు).
ర. రమణీయార్థ ప్రతిపాదకశబ్దః కావ్యం (జగన్నాథుఁడు).
కావ్యలక్షణములు * పెక్కులు గలవు. అందు నుపప్రసిద్ధములయిన నాలుగు
లక్షణములను మాత్ర మిచ్చటఁ జూపుచున్నాను. ఇందు మొదటిలక్షణమున కర్థమిది.
*&quot;శబార్ఖా సహితా కావ్యం&quot; అని భామహుఁడు. “గుణాలంకారయుక్తార్థా
కావ్యమని వామన మలేము. “ ఆదోషా సగుణా వనలంకృతీ పునిః శ్వాపి” అని
మమ్మటమలేము. ప్రభాకరమతము గూడ నిదియే. “నిర్దోషం గుణాలంకార రసవత్
వాక్యం కావ్యం” అని భోజమతము. “గుణాలంకార రీతి రసోపేతః సాధుశబ్దార్థ
సందర్భః కావ్య”మని వాగ్భటముతము. “నిర్దోషం గుణాలంకార రీతివృత్తిమత్
వాక్యం కావ్యం” అని పీయూషవర్ష మతము. “‘రసాదిమద్వాక్యం కావ్యం&quot; అని
శార్ధోదనిమతము. &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం” అని విశ్వనాథమతము. “ఇష్టార్థ
వ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం” అని దండిమతము. &quot;రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దః
కావ్యం&quot; అని జగన్నాధమతము. “రసాలంకారయుక్తం సుఖవిశేషపాధనం వా
కావ్యం” అని కేశవమిశ్ర మతము. (దీనిని వామనాచార్య ఝల్కర్ పండితుఁడు
కావ్యప్రకాశ ప్రస్తావనలో జూపెను)
CC- Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eeh3j2aby1846tkov95l81xobefizql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/142</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218743</id>
    <revision>
      <id>571555</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'COLL కావ్యాలంకార సంగ్ర హనూ ౧. “ఇష్టార్థ వ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం. ” అనఁగా మనోహరముగు నర్ధముతో నలంకృతమైన పదసముదాయము ' కావ్యము' అని యర్థము. ఈ కావ్య శరీర మునకు శోభా హేతువులు గుణమ...'</comment>
      <origin>571555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4733" sha1="fb5pl99vuqjmdryibq1uqewvjey6dkg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;COLL
కావ్యాలంకార సంగ్ర హనూ
౧. “ఇష్టార్థ వ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం. ” అనఁగా మనోహరముగు
నర్ధముతో నలంకృతమైన పదసముదాయము ' కావ్యము' అని యర్థము. ఈ కావ్య
శరీర మునకు శోభా హేతువులు గుణములనియు,
&quot;గ్రదల్పమపి నోపేక్ష్యం కావ్యే దుష్టం కథంచన |
స్యాద్వపుస్సుందరమపి శ్విత్రేణైకేన దుర్భగం”
(కావ్యమున నల్పనుగు దోషమునుగూడ ను పేక్షింపరాదు. శరీర మెంత
యందముగానున్నను నొక్కచో బొల్లి (శ్వేతకుష్ఠము) యున్నచో నెంతో యస
హ్యముగాఁ గనఁబడును) అని యల్పదోషము గూడఁ గావ్యమున నుండరాదనియును
వచించెను. విశ్వనాథ, జగన్నాథాకులయొక్క లక్షణములను బట్టి రసాపకర్షకములు
గాని దోషములు దోషములు గావనియు సర్వధా దోషస్పర్శలేని కావ్య ముండద
నియు మనము తెలిసికొనఁగలము. కావున దండి కావ్యకోషములఁ గూర్చి చేసిన
సిద్ధాంతము దారుణమునక తప్పదు.
౨. తదదోషా సగుణావనలంకృతీ పునః క్వాట్: దోష రహితములును,
గుణసహితములును, అలంకారయుక్తములు నగు శబ్దార్థయుగళము కావ్యళరీరము.
'అసలంకృతీ పునః క్వా2 పి' అనుదానికి వ్యాఖ్యాత &quot;యత్సర్వత్ర సాలంకారా
క్వచిత్తు స్ఫుటాలంకార నిరహేఒపి న కావ్యత్వహాని” (ఎల్లెడలను శబ్దార్థము లం
పాలంకారములుగా నే యుండవలెను. ఒకానొకచో నలంకారములు స్ఫుటముగా
లేకున్నను గావ్యము గాకపోదు.) అని వ్యాఖ్యానించెను. ఈ కావ్యశరీరమునకు
ధ్వని లేక వ్యంగ్యమే యాత్మ. వ్యంగ్య ప్రాధాన్యమును బట్టి కావ్య ముత్తమమనియు,
వ్యంగ్యా ప్రాధాన్యమునుబట్టి మధ్యమమనియు, నవ్యంగ్యమగునది యధమమనియుఁ
దెలిపెను. ఈతఁ డానందవర్ధనుని ధ్వనిసిద్ధాంతమును బోషించినవాఁడే. ఈ కావ్య
అక్షణమునే ప్రతాపరుద్రీయకారుఁడును స్వీకరించెను. ప్రతాపరుద్రీయమునకు
సర్వథా 'సకలు ' గానున్న నరసభూపాలీయమునందును నీలక్షణమే స్వీకరింపఁబడినది.
3. 6వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం' అనఁగా రసస్వరూపము గల వాక్యము
(మహావాక్యము లేక వాక్యసమూహము) కావ్యము.' అని యర్థము. విశ్వనాథుఁ
డీ లక్షణమును వచించి మమ్మట లక్షణము నీవిధముగా విమృశించెను. “లక్షణ
వాశ్యమున 'ఆదోషా' అని యుండరాదు. ఏలన దోషరహితములగు శబ్దార్ధములు
కావ్యమున్నచో లోకములో నే కావ్యముగూడ యత్కించిద్దోష స్పర్శ లేక యుండ నే
యుందకు. చూడుఁడు,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fb5pl99vuqjmdryibq1uqewvjey6dkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/143</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218744</id>
    <revision>
      <id>571556</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస మీ శ్లో. న్యక్కారోఒ హ్యయ మేవ మే యదరయ స్త్వత్కావ్యసౌ తాపస స్సో వ్యత్రైవ నిహంతి రాక్షసకులం జీవత్యహో రావణః ధిక్ ధిక్ శక్రజితం; ప్రబోధితపతా కిం కుంభక సేన స్వర్గ...'</comment>
      <origin>571556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5024" sha1="5fufotxbap9q1yhe6qzru01g1v0f13n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస మీ
శ్లో. న్యక్కారోఒ హ్యయ మేవ మే యదరయ స్త్వత్కావ్యసౌ తాపస
స్సో వ్యత్రైవ నిహంతి రాక్షసకులం జీవత్యహో రావణః
ధిక్ ధిక్ శక్రజితం; ప్రబోధితపతా కిం కుంభక సేన
స్వర్గ గ్రామటికా నిలుంఠన భుజోచ్ఛూనైః కిమేభిర్భు టై:
ఇవి రావణుని పలుకులు :- నాకు శత్రువులు గలరని చెప్పుటయే పెద్ద
యవమానము. అందును నా శత్రువు తాపసుఁడఁట; ఆతఁడును మా రాక్షసకులము
నిచ్చటనే యనఁగా నాయెదుటనే త్రుంచునఁట; అక్కటా! రావణుఁ డింకను
బ్రదికియేయున్నాఁడు. చావలేదే? ఇదియే సంభవించినచో నింద్రజిత్పరాశ్రమ
మేల? నిద్రమేల్కొన్న కుంభకర్ణుని ప్రతాపము కాల్పనే స్వర్ణ మను పల్లెను
గొల్లఁబెట్టి వృధగా బలిసిన నా బాహువులేల?
ఈ శ్లోకమున 'అవిమృష్ట విధేయాంశమను దోషము రెండు తావులందుఁగలదు.
అవిమృష్టవిధేయాంశమన న్యాయముగా ననువాద్యాంశము (కర్తృభూతము) ముందు
చెప్పి విధేయాంశమును (క్రియాభూకము విధేయ విశేషణము) బీమ్మటఁ జెప్పవలనే
యుండఁగా నట్లు చెప్పక విధేయాంశమును ముందు జెప్పి యనువాద్యాంశమును
బిమ్మటఁజెప్పుట. “అనువాద్యమును క్ష్వేద నవిధేయముదీరయేత్&quot; (అనువాదమును
జెప్పక విధేయమును జెప్పరాక) అని న్యాయము. ఆవిమృష్టః ప్రాధాన్యేన
అనిర్దిష్టః విధేయాంశః &quot;' అనఁగా విధేయ విశేషణము వాక్యమునఁ బ్రాధాన్యము.
వహింపవలసియుండఁగా దాని నట్లు వ్యవహరింపకుండుట. ఎట్లన “వాఁడు పండి
తుఁడు” అను వాక్యములో 'పండితుఁడు' అను పదము విధేయవిశేషణము. వాక్య
మున దానికిఁ బ్రాధాన్యముండును. 'పండితుఁడు వాఁడు' అన్నచో ఇవికృష్టవిధే
యాంశదోష మగును, అట్లే 'నక్కా రొహ్యయమేవ' అను చోట నీ దోషముగలదు.
“అయ మేపన్యక్కార” (ఇదియే యవమానము) ఆనుచోట 'ఆయమేవ' అనునది
యనువాద్యాంశము. 'నక్కార' అనునది విధేయాంశము శ్లోకమున న్యక్కార
వదము మొదటఁ బ్రయోగింపఁబడినది. కాన నవిమృష్ట విధేయాంశదోవ దూషిత
మైన దీ శ్లోకము. మరియు “వృథోచ్ఛూనై&quot; అనుచోటఁ గూడ నీదోషమే కలదు.
'ఉచ్ఛూవత వ్యర్థమని యర్ధము. ఇట నహవాద్యాంశ మైన యుచ్చూపతయు, విధే
యాంశ మైన సైయర్ధ్యమును, శ్లోకమున మొదటి పాదమునందువలెనే వెనుక ముందులఁ
బడిఁని, మొదటిది వాక్యదోషము. రెండవది పదదోషము. &quot;:
&quot; వృధా న్యార్థ భంగముఁ
గావిం చెడు వార లెవ్వరొ యెఱుంగకాశక్యమే యేరికికా&quot; అనుచోఁగూడ నీ దోషమే
కలదు. ఈ శ్లోకము దోషదూషితమైనది. కావునఁ గావ్యము కాకపోవలసిచ్చును.
-CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5fufotxbap9q1yhe6qzru01g1v0f13n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/144</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218745</id>
    <revision>
      <id>571557</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '500 కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఈ శ్లోకము ధ్వని ప్రాధాన్యమునుబట్టి యుత్తమ కావ్యముగా ధ్వనికాయుఁ దంగీక రించెను. ఇందలి ధ్వనియిది :—'మే యదరయ్య' అమనెడ 'ఆర్య' అను బహు వచనమువలన “నాకు నొక శత...'</comment>
      <origin>571557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5561" sha1="fif42eh97ccado0sfisqueswyn0k2c6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;500
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఈ శ్లోకము ధ్వని ప్రాధాన్యమునుబట్టి యుత్తమ కావ్యముగా ధ్వనికాయుఁ దంగీక
రించెను. ఇందలి ధ్వనియిది :—'మే యదరయ్య' అమనెడ 'ఆర్య' అను బహు
వచనమువలన “నాకు నొక శత్రు వున్నాఁడనుటయే యవమానము. పెక్కండు
గూడ నున్నారన్నచో నా యవమానమునకు మేక యుండునా? ” అను నర్థము వ్యజ్య
మాన మగుచున్నది. ‘తాపసు పదమువలన &quot;ఆ శత్రువు పౌరుష కథాహీనుఁడైన
తపస్వీ”యన్నచో “నా యవమాన మింతింతని కొడువరాదు” అను నర్థము వ్యక్త
మగును. 'శతాఒపి' యందలి ' ఆపి' శబ్దముచే 'మిక్కిలి యసంభవ'మను ఇర్థము
వ్యక్తమగును. 'ఆడ్రైవ' అనుచో 'ఏవ' శబ్దమువలన “ఇచ్చటనే నా కన్నుల
యెక్కుటనే” అను నర్థము వ్యక్తమగును. 'రాక్షసకులం' అను పదమువలన ఒక్క
రాక్షసునిఁ గాను 'సర్వకులమును నిర్మూలించును' అను వర్థము వ్యక్తమగును
'నిహంతి' పదమువలన “వచ్చి జయించుట గాదు; నిశ్శేషముగా వధించును” అను
నర్థము వ్యక్తమగును. “జీవత్యహో రావణః” ఆనుచో 'రావణ' పదిమువలన “విశ్వ
విజయము సేరినవాడను నర్థాంతర సంక్రమితవాచ్యధ్వని వ్యక్తమగును. 'ధికాధికా
అను ని పాతనము లింద్రుని జయించిన యింద్రజిత్తుయొక్క పరాక్రమమును గూర్చి
నిందను వ్యక్తముసేయును. “స్వర్గ గ్రామటికా” పదము నందలి 6క వర్ణము చే
స్వర్గము నందలి నిర్లక్ష్యభావము వ్యక్తమగును. భుజై' అను బహువచనము చే
“నిరువది చేతులును భారమాత్రమే' యని వ్యక్తమగును. ఈ విధముగా సాధారణ
ముగా నిందలి పదము లన్నియు రావణుని యవమానమును' వ్య క్తీకరించుచున్నవి.
అనఁగా వాచ్యము గాఁ గాక వ్యంగ్యముగాఁ దోఁపఁజేయుచున్నవి. కాన నీశ్లోక ముత్తమ
కావ్యము. కావున ‘ఆదోషా పదమువలనఁ గావ్యలక్షణమవ్యాప్తిదోష జుష్టమైనది.
(అవ్యాప్తియంగా అక్షణము గొన్ని చోట్లఁ బట్టకుండుట; అతివ్యాప్తియన గాఁ
బట్టరాని చోట్ల లక్షణము పట్టుట. అసంభవమనఁగా బొత్తుగా నాలక్షణము దేని
యందును బట్టకుండుట. లక్షణమవ్యాప్త్యతి వ్యాప్త్య సంభవాదిదోషవర్జిత మైయుండ
వలయును) మరియు రసాపకర్ష కాదోషాః (రసమును దగ్గించునవి దోషములు) ఆను
టచే రసమును దగ్గింపకున్నచో దోషములు కాఁజాలవు. “న్యక్కారో హ్యయ .
మేవ'' అను శ్లోకమందలి యవిమృష్టవిధేయాంశదోషము లందలి రసమును దగ్గించుట
లేదు. కావున నీ దోషము దోషమేగాదు. దోషరహితములగు శబ్దారములే కావ్య
మని చెప్పినచో ధ్వని ప్రాధాన్యమునుబట్టి యుత్తమ కావ్యము శాఁదగిన కావ్యము
కావ్యమే కాకపోవును, కావున “ ఆదోషా” పదము కావ్యలక్షణమున నుండరాదు.
మరియు 'సగుణా' అను పదముగూడ వ్యర్థమే.. ఏలనఁ గావ్యమునకు రస మాత్మ
భూతమని చెప్పఁబడియున్నది. గుణములు లేకున్న రస ముండదు. రస మున్నచో
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fif42eh97ccado0sfisqueswyn0k2c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/145</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218746</id>
    <revision>
      <id>571558</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస ము గణము లుండును. గుణములు రసధర్మములు. అట్టిచో గుణములకును రసమునకును నవినాభావసంబంధము గలదు. కావున 'సగుణా' పదము కావ్య లక్షణమున ననవ శ్యము. మరియు 'సాలంకారా పదమును వ్...'</comment>
      <origin>571558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5061" sha1="1i1hyhdsnex4uppc1l37c2hhluk8ndo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస ము
గణము లుండును. గుణములు రసధర్మములు. అట్టిచో గుణములకును రసమునకును
నవినాభావసంబంధము గలదు. కావున 'సగుణా' పదము కావ్య లక్షణమున ననవ
శ్యము. మరియు 'సాలంకారా పదమును వ్యర్థమే. అలంకారములు లేకున్నను
కావ్యము రసవంతముగా నుండవచ్చును. గుణములు రసధర్మములయిన ట్లలం కార
ములు రసధర్మముల
ములం గావు. కావున నలంకారములు గావ్యమునకు ముఖ్యాంగములు
గావు. సాలంకారా' పదము: గూడ వ్యర్థమే.
ఇట్లు మమ్మటని కావ్యలక్షణమును ఖండించి విశ్వనాథుఁడు &quot;వాక్యం రసా
త్మకం కావ్యం” అను లక్షణమును వచించెను. రసస్వరూపముగల వాక్యము (మహా
వాక్యము) కావ్యమని దీనియర్థము. అభినవగుప్తుని సిద్ధాంతమే విశ్వనాథునిఁ బే రేఁ
పించి యీ లక్షణమును జెప్పించినది. అభినవగుప్తుఁడు దనలో చవమున “రసేనైప
సర్వం జీవతి కావ్యం; నహి రసహశ్యం కావ్యం కించిదస్తి; రసవీవవస్తుతః ఆత్మా;
వస్త్వలంకారధ్వనీతు సర్వధారసం ప్రతిపర్యవస్యేలే” (రసము చేతనే కావ్యము
జీవించును. రసగూన్యరుగు కావ్యముండదు. మువ్విధములగు ధ్వనులలో రసధ్వనియే
కావ్యాత్మ, వస్త్వలంకారధ్వనులు గూడ రసపర్యవసాయులు గావలయును) అని
నిర్వచిం చెను. ఈ రసధ్వనియే కావ్యాత్మ యను అభినవగుప్తుని సిద్ధాంతమును
సర్వధా విశ్వనాధుని &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం” అను సిద్ధాంతమును బోలి
-యున్నది. పోలియుంటయేకాదు ఆదియే యిదియని నిరాటంకముగా జెప్ప
జూడుఁడు,
శ్లో|| శుశ్రూరత్ప్ర నిమజ్జతి అత్రామహం దివసకం ప్రలోకయ |
3
మా పథిక! రాత్ర్యంధ| శయ్యాయామావయో ర్మాం !!
గీ. ఇచటమాయ త్త పండు; నేనిటఁ బరుందుఁ, బగటనే లెస్సకని గుర్తుపట్టుకొనుము
రేయి చీఁకటి గానక యోయపాంధ పడకుమా! మాకు మంచాలపైనిఁ దప్పి.
ప
ఇట “మా యత్తప్రక్కలోఁ బడకుము. నా ప్రక్కలోఁ ఐడుము.” అను
వస్తువ్యంగ్యము గలదు. విశ్వనాథుఁడు వస్త్వలంకార ధ్వనులకుఁ బ్రత్యేకత్వము
సంగీకరింపనివాఁడగుట నిట్టి వస్తువ్యంగ్యము గల పద్యములందును రసాభాసాది
మూలముని నే కావ్యత్వమును స్థాపించెను. (ఉపనాయకరతి రసాభాసమని ముందు
దెలియును.) అనఁగా నా వాక్యమున వస్తువ్యంగ్యముంటచే నుత్తమ కావ్యము గాదు.
మణి రసాభాసముంట చేతనే యుత్తమ కావ్యమైనది.” అని సిద్ధాంతించెను. కావ
నభినవగుప్తునివలెనే యీతఁడును వస్త్వలంకారధ్వనులను రసపర్యవసాయులుగానే
-యుండవలెనని విశ్వసించెను. రసాభాసము రసమగునా ?
యని
CC-0. ngamwadi Math Collection. Digitized by eGangotn
శంకించుకొని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1i1hyhdsnex4uppc1l37c2hhluk8ndo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/146</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218747</id>
    <revision>
      <id>571559</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '. 930 కావ్యాలంకార సంగ్రహమ “రస్యతే ఆస్యాద్యతే ఇతి రవ” అను రవశబ్ద వ్యుత్పత్తిరిఁబట్టి భావము, భావా • భాసము, రసము, రసాభాసము, మొదలయినవన్నియు రసశబ్ద వాచ్యములే యని వచించెను. పిమ్మటఁ...'</comment>
      <origin>571559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4727" sha1="tav33i8imjrecui4x42aydczerv05ia" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;.
930
కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
“రస్యతే ఆస్యాద్యతే ఇతి రవ” అను రవశబ్ద వ్యుత్పత్తిరిఁబట్టి భావము, భావా
• భాసము, రసము, రసాభాసము, మొదలయినవన్నియు రసశబ్ద వాచ్యములే యని
వచించెను. పిమ్మటఁ దన “
న &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం&quot; అను సిద్ధాంతమును .
సమర్ధించుటకై కొన్ని గ్రంథములనుండి కావ్యలక్షణములను జూపెను. అవి యివి:-
“వా య్యేదన్ధ్య పనా నేఒపి రస ఏవాత జీవితం&quot; (అగ్నిపురాణము.)
ఎంత వాశ్చమత్కారమున్నను (అలంకార చమత్కార మున్నను) గావ్యము
నకు రసమే జీవితము.)
&quot;కావ్యస్యాత్మని సంగిని రసాదిరూపే న కస్యచిద్విమతి” (మహిమభట్టు) .
రసాదులే కావ్యమున కాత్మయనుటలో నెవరికిని భిన్నాభిప్రాయములేదు..
“నహి, కచేరితివృత్తమాత్ర నిర్వాహేణ ఆత్మ పదలాభాః ఇతిహాసాదేవ.
కత్సిద్ధే!' (ధ్వన్యాలోకము)
కేవల మితివృత్తమును నిర్వహించినమాత్రమునఁ గవి కానేరడు. ఆ పని...
నితిహాపాదులే చేయుచున్నవి. కావ్యమున రసనిర్వాహముచేతనే కవియగును.
ఇట్లు స్వసిద్ధాంతా చకూలములయిన యితర విద్వాంసుల సిద్ధాంతముల నుదా
హరించి వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం' అనుటచేఁ బ్రబంధములోని కొన్ని నీరస
పద్యములకఁ గావ్యత్వము లేకపోవలసివచ్చును. అట్టియెడ రసవత్పద్యములనుబట్టి
కావ్యత్వమును, నీరసపద్యములనుబట్టి య కావ్యత్వమును నొక కావ్యమందే సంభా
వించి యది కావ్యముగాని యకావ్యముగాని కాకపోవలసివచ్చునని యశంకించు
కొని రసవత్పద్యములలో నున్న కొన్ని నీరసపదములకును బద్యరసముచే రసవత్వము
గలుగువిధమునఁ బ్రబంధర సముచే నీరసపద్యములకును రసవత్వము కలుగునని సమా
ధానించెను. ఇట్లు విషయవిచారణ చేసి 'వాశ్యం రసాత్మకం కావ్యం' అను సిద్ధాంత...
మును ధ్రువపఱ చెరు.
ర. రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దః కావ్యం” అనగాఁ రమణీయమగు నర్థమును
డెలుపు శబ్దము కావ్యము అని యర్థము. రమణీయార్థ మనఁగా నేయర్థమును దిరిగి ..
తిరిగి భావించుటచే లోకోత్త రాహ్లాదము గలుగునో యది రమణీయార్థము,
ఆలోకోత్త రాహ్లాదమున కే చమత్కారమనియు నామాంతరము. కావున రమణీయార్థ
మనఁగాఁ జమత్కారము గలిగించు నర్థమని సారాంశము. “నీకుఁ బుత్తుఁ డుద
యించినాఁడు” అను వాక్యములోఁ జమత్కారము గానరాదు.
చమత్కారము లేకున్నచో నిది కావ్యమే కాఁజాలదు. ఎట్లన,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tav33i8imjrecui4x42aydczerv05ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/147</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218748</id>
    <revision>
      <id>571560</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము కిం కవే స్తేన కావ్యేన కిం కాండేవ ధనుష్మతః పరస్య హృదయే లగ్నం న ధూనయతి యచ్ఛిరః. 000 తా. హృదయమున నెయ్యది లగ్నమై తలను గంపింపఁజేయదో కవియొక్క యా కావ్య మేల? ఆ ధానుష్క...'</comment>
      <origin>571560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4956" sha1="olum79k0gmfasz5a65xt1xclibu38vs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
కిం కవే స్తేన కావ్యేన కిం కాండేవ ధనుష్మతః
పరస్య హృదయే లగ్నం న ధూనయతి యచ్ఛిరః.
000
తా. హృదయమున నెయ్యది లగ్నమై తలను గంపింపఁజేయదో కవియొక్క
యా కావ్య మేల? ఆ ధానుష్కుని బాణమేల? అన్నారు పెద్దలు. కానఁ గావ్య
మునఁ జమత్కారమున్న నే పరుఁడు తల నాడించును.
కనుక “చమత్కారవత్త్వం కావ్యత్వం&quot; అనఁగాఁ జమత్కారము గలిగియుం
-టయే కావ్యముని నిష్కృష్టార్థము. ఈచమత్కార మెట్లుగలుగు నన్న వస్త్యలంకార
రసాది ధ్వనులవలన నేర్పడువని యభిప్రాయము .
.
ఇట్లు తన లక్షణమును నిర్వచించి పిమ్మట మమ్మట విశ్వనాథుల లక్షణము
లను ఖండించారు. మమ్మట లక్షణఖండన మిది:-
&quot;మమ్మటుఁడు కావ్యార్థములు రెండును గావ్యశరీరమని నిర్వచించెను. ఇట్లన
రాదు. లోకమునఁ గావ్యము పఠింపఁబడినది. కావ్యమువలన నర్థము తెలియు
చున్నది. కాప్యము వింటిమి. కాని యర్థముగాలేదు. అని వ్యవహారము గలదు.
దీనినిఁబట్టి కావ్యళ రీరమవఁగా శబ్దవిశేషమేకాని శబ్దార్థయుగళము గాదు. మరియు
శబ్దారములు రెండును గలిసి కావ్యశరీర మనుటలో లోకవ్యవహారము గాని
శాస్త్రప్రమాణము లేదు. కావున నీ మత ముపాదేయము గాదు, మరియు
56ఆదోష్టా” అను విశేషణమును వ్యర్థమే లోకములో “నికావ్యము దుష్టము”
అను వ్యవహారము
రము గలదు. దుష్టమనఁగా దోషయుక్తమని యర్థము. ఈ కావ్యము
దుష్టమన దోషసహితమని తేలినది. ఈవ్యవహారమను బట్టి దోషమున్నను గావ్య
త్వమునకు హాని రాదు. సర్వథా దోషస్పర్శలేని కావ్య ముండదు. సగుణా సాలం
కారా” పదములను వ్యర్థములే. ఏలన “ఉదితం మండలం విధో: అను వాక్యము
గలదు. ప్రకరణాది పశమున నీవాక్యమున
ర్ధములు గోచరించుచున్నవి.
ఈ కావ్యమున పెట్టి గుణాలంకారములును లేవుగదా! కావున గుణాలంకారములం
లేకున్నను గావ్యత్వమునకు లోపము రాదు. లోకములో కూరత్వ, వీరత్వాదు లాత్మ
ధర్మములు కాని శరీరధర్మములుగావు. ఆట్లే కావ్యమున గుణములఁ గూడఁ గావ్యాత్మ
యగు రసముయొక్క ధర్మము లగును. ఇక హారాద్యలంకారములు శరీరమునలంక
రించున ట్లుపమాద్యలంకారములు కావ్యశరీరము నలంకరించును. శరీరమన &quot;నేమి?
... అని యడిగినపు డాత్మవిశిష్టము శరీరమని లక్షణమును చెప్పుదురు. కానీ కూర
. శ్వాది గుణములకును, హారాద్యలంకారములకును లక్షణమునఁ బ్రవేశముండదు
.గదా! ఆష్లే కావ్యలక్షణమున గుణములకును నలంకారములకును బ్రవేశముండరాదు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>olum79k0gmfasz5a65xt1xclibu38vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/148</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218749</id>
    <revision>
      <id>571561</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమో &quot; రి మణీయార్థ ప్రతి పాదళ శబ్దము కావ్య”మను లక్షణమున శబ్దము కావ్యశరీరము . రమణీయార్థము కావ్యాత్మయగును. ఆత్మవిశిష్టమగునదియే శరీర మైనట్లు రమణీయార్థ విశి...'</comment>
      <origin>571561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5059" sha1="qn31us2abwaw8gmdshghgppbill9ldr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమో
&quot; రి మణీయార్థ ప్రతి పాదళ శబ్దము కావ్య”మను లక్షణమున శబ్దము కావ్యశరీరము .
రమణీయార్థము కావ్యాత్మయగును. ఆత్మవిశిష్టమగునదియే శరీర మైనట్లు రమణీయార్థ
విశిష్టమగు శబ్దమే కావ్యశరీరమని సారాంశము. మరియు 'రమణీయ, పదముచేతనే -
నిర్దోషత్వ, సగుణత్వ, సాలంకారశ్వములు గూడ భాసిల్లును. కావున నెల్లవిధముల
మమ్మట లక్షణ మయుక్తము.
పిమ్మట విశ్వనాధ లక్షణమును నిట్లు ఖండించెను. రసాత్మకమైనవాక్యమే.
కావ్య మన్నచో వస్త్వలంకార వ్యంగ్యప్రధానము లగు కావ్యములకుఁ గావ్య
త్వము లేకపోవలసి వచ్చును. అట్టివి కావ్యములే కావనుట చెల్లదు. ప్రాచీనులగు
మహాకవులు జలపాత, వేగ, భ్రమణ, కపి, బాలాది విలాసములను (రసస్పర్శ లేని
శివల వస్వలంకార ప్రధానములగు కావ్యములను) రచించిరి. వానికిఁ గావ్యత్వ
మును దొలఁగించుట భావ్యముగాదు. అట్టి తావులలోఁ గూడ రసస్పర్శ గలడని...
చెప్పితిమేని “గౌళ్చలతి” (గోవు కదలుచున్నది) అను వాక్యమునఁగూడ నేదో విధ
ముగా రసమున్నదని చెప్పవచ్చును. ఇది యుక్తము గాదు. కావున జగన్నాథుని..
లక్షణ మయు క్తము. ”
మమ్మట, విశ్వనాధ, జగన్నాథులు మువ్వురును ధ్వని సిద్ధాంతాను కూలవాదులే.
మువ్వురును గావ్యాత్మ ధ్వనియే యని చెప్పుదురు. గావ్యశరీర నిర్వచనమున....
మాత్రమే భేదించిరి.
జగన్నాథ లక్షణముగు 44మణీయార్థ ప్రతిపాదక శబ్దః కావ్యం” అనునది.
దండి లక్షణమగు ఇష్టార్థ వ్యవచ్చినా పదావళీ కావ్యం” అనుదానికి రూపాం
తరమే. ఇష్టార్థ మన రమణీయార్థమే. వ్యవచ్చిన్న మన భూషిత మని యర్ధము....
మనోహరార్ధముతో భూషితమైన పద సంఘాతము కావ్యమని దండి యర్థము.
-రమణీయార్థమును దెలుపు శబ్దము (శబ్దసంఘాతము) కావ్యముని జగన్నాధుని యాశ
యము. కావున నిరువురి లక్షణమును సమానమే.*
*కావ్యాదర్శమునకు వ్యాఖ్యాత యగు తరుణవాచస్పతి ఇష్టార్థివ్య వచ్ఛిన్నా
పదావళీ” అనఁగా వివక్షితార్థ వ్యవచ్చిన్న శబ్ద సందర్భః (చెప్పఁదలఁచిన యర్థ
ముతో సలంకృతమగు శబ్దము) అని యర్థమును వ్రాసెను. మరియు హృదయం
మను వ్యాఖ్యాసమున వివక్షితార్థస్య అన్యూ నానతి రేక తాస్వరూ పేణ ప్రతిపాదన
సమర్థా పదావళీ'' చెప్పఁడలఁచిన యర్థమును హెచ్చుతచ్చులు లేని విధమునఁ జెప్పఁ
పదసముదాయము అను వర్ధము వ్రాయఁబడి యున్నది. ఈ యర్థమునుబట్టి ..
చూచినచో దండి లక్షణమును జగన్నాథుని లక్షణమును సమానార్ధకములు గావు...
జలం
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGango&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qn31us2abwaw8gmdshghgppbill9ldr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/149</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218750</id>
    <revision>
      <id>571562</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16 ద్వితీయా శ్వాస నూ 003 ప్రాయికముగాఁ బూర్వాలంకారికు లెల్లరును శబ్దార్థయుగళమే కావ్యశరీర మని సిద్ధాంతించిరి. దండి జగన్నాథుణ మాత్రమే శబ్దవిశేషము కావ్యశరీరమని నిర్వచించిరి....'</comment>
      <origin>571562</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="c6ktat9f4732vys7g7h47uq7a6fie3s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;16
ద్వితీయా శ్వాస నూ
003
ప్రాయికముగాఁ బూర్వాలంకారికు లెల్లరును శబ్దార్థయుగళమే కావ్యశరీర
మని సిద్ధాంతించిరి. దండి జగన్నాథుణ మాత్రమే శబ్దవిశేషము కావ్యశరీరమని
నిర్వచించిరి. ఈ మతమే యుత్తమోత్తమ మైనది. ఈ లక్షణమే ధ్వన్యాలోకక ర్తకును
సమ్మతమనియు నాతఁడు సూటిగాఁ గావ్యలక్షణమును జెప్పకున్నను వ్యతిరేక ముఖ
మునఁ జెప్పినట్లులేని ధ్వన్యాలోక పంక్తిని వెనుకఁజూపి దానికిని జగన్నాధలక్షణము .
సకును సమన్వయమును
గదిరించి చూపియుంటిమి. మరల నా విషయము నిటఁ
జెప్పుట చర్వితచర్వణమగును.
ఇక నిట వాంగ్ల కావ్యలక్షణములఁ జూపుదును. D.T. Tatacharya M.O-L,
తమ Definition of Poetry ఆను వ్యాసమున నుదాహరించిన పంక్తులనే యిచ్చటఁ
జూపుదును.
1. The expression of the imagination
తన భావనను (ప్రతిభను) వాగ్రూపముగాఁ బ్రకటించుటయే కవిత్వము
2. The language of the imagination
తన భావనను ( ప్రతిభను ) బ్రకటించు భాషయే కవిత్వము
8. The art of employing words in such a manner as to produce
an illusion on the imagination.
ప్రతిభకు నొక మి థ్యారూపమును గల్పించు విధమునఁ బదములను గూర్చు
కళ కవిత్వము
4. The rhythmic creation of beauty.
సౌందర్యమును గణబద్ధముగా సృజించుటయే కవిత్వము
5. The most delightful and perfect form of utterance that
human words can reach.
మానవవాక్కుల కందఁదగినంత యానందకరమైనట్టియు రసస్ఫోరక మై
నట్టియు నిర్దుష్టమైనట్టియు రచనారూపము కవిత్వము
6. The art of uniting pleasure with truth by calling imagination
to the help of reason.
నేఁటివఱకుఁ బెక్కం డ్రీ రెండు లక్షణములను సమానార్ధకములుగానే తలంచు
చుండిరి. కానీ D. T. తాతాచార్య M. O. L. గారు Definition of Poetry లో
నీ యర్థము
ములను జూపిరి, పండితు లింకను దీనినిఁగూర్చి చర్చించవలెను.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6ktat9f4732vys7g7h47uq7a6fie3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/150</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218751</id>
    <revision>
      <id>571563</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ప్రతిభో స్థాపిత మైన కారణములతో సత్యమును నానందముతో సమ్మేళ సముఁజేయు కళయే కవిత్వము We may assume that the authors of these difinitions are indirectly referring the essence of the poetry which resides in words and thoughts and which owes itself to tropes and figures. I...'</comment>
      <origin>571563</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3223" sha1="r9burhcargq1uyfa7ikqe55ilwznxc6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ప్రతిభో స్థాపిత మైన కారణములతో సత్యమును నానందముతో సమ్మేళ
సముఁజేయు కళయే కవిత్వము
We may assume that the authors of these difinitions are indirectly
referring the essence of the poetry which resides in words and thoughts
and which owes itself to tropes and figures. I am inclined therefore
to think that though the above and like definitions require a verble
change before they can be strictly called definitions, yet they are
in substance the same as the definitions of our old Alankarikas of the
Alankara School which will be considered in the third chapter.
Of a quite different nature and value in John Stuart Mill's difini-
tion which is contained in his question &quot;what is poetry&quot; but the
thought words in which emotion spontaneously embodies itself. Per-
haps we have our Rasa theory of Poetry poorly expressed. In a
more developed form we find the Rasa principal in Wordsworth's
observation which also refers to the question of origin and philosophy
of poetry.
&quot; Poetry is the spontaneous overflow of powerful feelings.&quot;
This observation of Wordsworth as well as that of John Keble that
&quot;poetry is a vent for overcharged feelings&quot; brings for our memory
Ananda Vardhana's Sloka.
కావ్యస్యాత్మా సఏవార్థ స్తథా చాదిక జీః పురా
క్రౌంచద్వంద్వవియోగోత్థళ్ళోకః శ్లోకత్వమాతః,
and Abhinagupta's comment upon it. It would be wrong,
hower, to think that these critics had ever conceived with any
vividness the Rasa or its relation to poetry. All we can safely say is
that as Goldsmith and Leigh Hunt represent the old Alankara School,
So William Wordsworth and John Keble represent the very incipient
stage of the Rasa School, though of course unconsciously.&quot;
&quot; ఈ పై లక్షణకర్తలు సాక్షాత్తు గాఁ గాదు కాని పరంపరగాఁ గావ్యతత్వమును
నిరూపించుచున్నారు. వారి యుద్దేశానుసారము గా నా కావ్యతత్వ మలం కార
సహితమగు శబ్దార్థ స్వరూపము. కావున నీ లక్షణములును, నింకను నిట్టివియు,
'లక్షణములు' అని చెప్పవలసినచో మరికొంత మార్పఁబడయవలయును. అప్పటికిని నవి
మన యలంకార సిద్ధాంతమువంటి సిద్ధాంతములే యగును.
(జాజ్ స్టర్టుమిల్ ' అను లాక్షణికుఁడు కావ్యమన నేమి?' అని ప్రశ్నించు
తొని పై లక్షణములకన్న భిన్నమగు దృక్పధన్యుడమూ
ర్తీభవించిన యాదేశము
Digitized by&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9burhcargq1uyfa7ikqe55ilwznxc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/151</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218752</id>
    <revision>
      <id>571564</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస న గల పదములును, అర్థములును కావ్యము” అనెను. ఇట మన రససిద్ధాంత మత్యల్ప ముగా బీజభూతము గాఁ దెలుపఁబడెను. G వర్డ్సువర్తు ఇంతకన్న విశేషముగా &quot; కావ్యమనఁ బరిపూర్ణమైన యా వ...'</comment>
      <origin>571564</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4849" sha1="0nzeea6wwwis6cjxh94wlokwgze0ess" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస న
గల పదములును, అర్థములును కావ్యము” అనెను. ఇట మన రససిద్ధాంత మత్యల్ప
ముగా బీజభూతము గాఁ దెలుపఁబడెను.
G
వర్డ్సువర్తు ఇంతకన్న విశేషముగా &quot; కావ్యమనఁ బరిపూర్ణమైన యా వేశముతో
హృదయమునుండి వెలువడు వాక్త్రవాహము&quot; అని తెలిపెను.
అట్లే జాద్ కేబెలు అనునాశఁడు “కావ్యమన హృదయముయొక్క యొడ్డు
లొరసి ప్రవహించు భావప్రవాహమునకుఁ బరీవాహము&quot;. అని వచించెను.
ఈ వచనములంద
*‘-కావ్యాత్మ యా రసధ్వనియే. ఆదికవియొక్క క్రౌంచద్వంద్వ వియోగోత్థ
మైన శ్లోక మే శోకమయ్యెను. ” అను నర్థముగల యానంద వర్ధనుని శ్లోకమును, దాని పై
యభినవగుప్తుని వ్యాఖ్యను దలఁపించుచున్నవి. ఆంగ్ల లాక్షణికులు మన రససిద్ధాం
తము నూహించినారిని చెప్పలేము. కాని గోల్డుస్మిత్తు; లేహంటు ప్రభృతులు
అలంకారమార్గానుయాయులు. వర్డ్సువర్తు ప్రభృకులు రసమార్గానుయాయులు. అని
మాత్రము చెప్పఁగలము.” (స్వేచ్ఛానువాదము).
ఇంతవఱకుఁ గావ్యశరీరమును గూర్చియుఁ గావ్యాత్మను గుణించియు విచారణ
సేసితిమిగదా ! ఇట నిఁక గావ్య పయోజన మేమో తెలిసికొనవలయును.
మన వాఙ్మయము (వైదిక లౌకికము) ప్రభుసమ్మితమా, మిత్రసమ్మితము,
కాంతా సమ్మితము, దాని ముత్తెఱఁగులుగా నభినవ గుప్తపాదులు ప్రప్రథమమున వ్యవ
హరించిరి. తరువాతి యాలంకారికు లెల్లరు నీ విషయము నిట్లే స్వీకరించిరి. వేద
వాఙ్మయము (వేదశాస్త్రస్మృతులు) ప్రభుసమ్మితము; పురాణవాఙ్మయము మిశ్ర
సమ్మితము; కావ్యవాఙ్మయము కాంతా సమ్మితమువని విభజించిరి. ప్రభుసమ్మితమనఁ
బ్రభువువలె నిరంకుశముగా శానీంచునది. వేదము “సత్యంవద; ధర్మంచర” ఇత్యాదిక
మగు కర్తవ్యధర్మమును శాపనరూపమున బోధించును. ప్రభుశాసన ముల్లంఘింపగాని
విధమున వేదశాసనముగూడ నుల్లంఘింపరానిది. ప్రభుశాసన మెదుర్కొనరాదో
వేదశాసనము నెదుర్కొనరాదు. మన కిష్టములేకున్నను బ్రభుశాసనమును విధిగా ఁ
బాలింపవలసిన విధమున వేదశాసనయిను బాలింపవలయును. ఇట హేతువాదము
పనికిరాదు. ఈ వాఙ్మయమున శబ్దమునకే ప్రాధాన్యము. కావున వేదములు శబ్ద
ప్రధానములు. ఏలన &quot; ఈషత్సారాన్యధా పాఠే ప్రత్యవాయ ప్రదర్శనాత్
&quot;
ఈషత్పాఠమువలనను, అన్యధాపాఠమువలనను గూడఁ బ్రత్యవాయము గలుగును.
అని కలదు. ఇక మిāసమ్మిత మన మిత్రునివలె నుపదేశించునది. లోకములో
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0nzeea6wwwis6cjxh94wlokwgze0ess</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218753</id>
    <revision>
      <id>571565</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="1se72fle4gj1xvxoyrmjq3v0gpwgvz1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}25&lt;/p&gt;

̺{{p|fs125}}హృదయమథనము&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|జు}}లూ తిరుగుబాటువలన నాకుఁ జాల ననుభవములు కలిగెను. ఆలోచించుటకును జాల సామగ్రి దొరకెను. బోయరు యుద్ధమును జూచినపుడును నా కింతచేటు భయ మనిపింపలేదు. ఇది యుద్ధముకాదు. మనుష్యులవేఁట. ఇది కేవలము నాయూహయే కాదు. పలువురు తెల్లవారలయూహయు నిదియే. ప్రొద్దుటినుండియు గుండ్లమ్రోఁత టపాకాయల మ్రోఁతవలె వినఁ దెంచును. సైనికులు ఊళ్లమీఁదికిఁ బోయి గుండ్లు విడుతురు. ఈ శబ్దములు వినుచు నచట నుండుట నాకుఁ జాలఁ గష్ట మనిపించెను. ఈశ్వరకృపచే మా కీపని దొరకెను. విశేషించి జులూల పరిచర్య. కావున మే మీ విషము నెటులో మ్రింగితిమి.
మే మీపనికిఁ బూనుకొననిచో మఱియెవ్వరును నీపని చేయ రని నాకు నమ్మకమే. కావున నాయంతరాత్మను శాంతపఱిచి కొంటిని.

ఆదేశమున ఆబాదు కడుఁ దక్కువ. కొండలందును, లోయలందును అచటనచట మంచివారును, అమాయికులును అగు అనార్యులని చెప్పఁబడు నీ జులూల గుడిసెలు తక్క నచట మఱి యేమియు లేవు.
అది యంతయుఁ జూడ నింపయిన ప్రదేశము. ఇట్టి శూన్య ప్రదేశమున గాయపడినవారి నెక్కించుకొనిన డోలీతోఁ గాని, వట్టి డోలీతోఁ గాని పలుమైళ్లు పయనించునపుడు నామనస్సు అనేకవిధములగు దీర్ఘాలోచనలలో మునిఁగిపోవుచుండెడిది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{103}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1se72fle4gj1xvxoyrmjq3v0gpwgvz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>571566</id>
      <parentid>571565</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>571566</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2629" sha1="g4i08cususmex7fo3lwibm8fr06m0n3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}25&lt;/p&gt;

̺{{p|fs125}}హృదయమథనము&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|జు}}లూ తిరుగుబాటువలన నాకుఁ జాల ననుభవములు కలిగెను. ఆలోచించుటకును జాల సామగ్రి దొరకెను. బోయరు యుద్ధమును జూచినపుడును నా కింతచేటు భయ మనిపింపలేదు. ఇది యుద్ధముకాదు. మనుష్యులవేఁట. ఇది కేవలము నాయూహయే కాదు. పలువురు తెల్లవారలయూహయు నిదియే. ప్రొద్దుటినుండియు గుండ్లమ్రోఁత టపాకాయల మ్రోఁతవలె వినఁ దెంచును. సైనికులు ఊళ్లమీఁదికిఁ బోయి గుండ్లు విడుతురు. ఈ శబ్దములు వినుచు నచట నుండుట నాకుఁ జాలఁ గష్ట మనిపించెను. ఈశ్వరకృపచే మా కీపని దొరకెను. విశేషించి జులూల పరిచర్య. కావున మే మీ విషము నెటులో మ్రింగితిమి.
మే మీపనికిఁ బూనుకొననిచో మఱియెవ్వరును నీపని చేయ రని నాకు నమ్మకమే. కావున నాయంతరాత్మను శాంతపఱిచి కొంటిని.

ఆదేశమున ఆబాదు కడుఁ దక్కువ. కొండలందును, లోయలందును అచటనచట మంచివారును, అమాయికులును అగు అనార్యులని చెప్పఁబడు నీ జులూల గుడిసెలు తక్క నచట మఱి యేమియు లేవు.
అది యంతయుఁ జూడ నింపయిన ప్రదేశము. ఇట్టి శూన్య ప్రదేశమున గాయపడినవారి నెక్కించుకొనిన డోలీతోఁ గాని, వట్టి డోలీతోఁ గాని పలుమైళ్లు పయనించునపుడు నామనస్సు అనేకవిధములగు దీర్ఘాలోచనలలో మునిఁగిపోవుచుండెడిది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|103}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4i08cususmex7fo3lwibm8fr06m0n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/152</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218754</id>
    <revision>
      <id>571567</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OOL కావ్యాలంకార సంగ్రహమ మాతా మిత్రం పితాచేతి స్వభావాత్త్రితయం హితం కార్యకారణ తశ్చాన్యే భవంతి హిత బుద్ధయః ఆన్న విధమున మన మేలు గోరువారు తలిదండ్రులుమా, మిత్రుఁడును నేను · మువ...'</comment>
      <origin>571567</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4990" sha1="gun9bdtny0lnv6ldqlfpray9gvngj1b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OOL
కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
మాతా మిత్రం పితాచేతి స్వభావాత్త్రితయం హితం
కార్యకారణ తశ్చాన్యే భవంతి హిత బుద్ధయః
ఆన్న విధమున మన మేలు గోరువారు తలిదండ్రులుమా, మిత్రుఁడును నేను
· మువ్వురే. అట్టి మిత్రునివంటి పురాణ వాఙ్మయము వైదికమగు &quot; సత్యంవద,
ధర్మంచం” అను శాసనమునే సహేతుకముగా సోదాహరణముగాఁ గధారూప
మునఁ దదాచరణమువలన గలుగు లాభములును, ఆనాచరణము వలనగలంగు నలాభ
ములను నుపదేశించి, కర్తవ్య ధర్మాచరణమునఁ బ్రవిష్ణునిఁజేయును. కాన నీ
వాఙ్మయ మర్థప్రధానము. ఇఁకఁ గాంతాసమ్మిత మనఁగా నుత్తమురాలగు భార్య
తన శైలీ (ప్రవర్తన) గుణాలం రాకాదులచే భర్త మనోరంజనమును జేయుచు
నున్మార్గమున నున్న వానిని సన్మార్గమునకుఁ ద్రిప్పును. ఆ యుత్తమ యువతి తన
భర్తకు వాచ్యరూపముగా నుపదేశింపక తన గుణప్రవర్తనలచే వ్యంగ్యరూపమున
నుపదేశము సేయును. ఆమెయే స్వాధీనపతిక యనఁబడును. కర్తవ్య ధర్మాచరణము
నాకు భర్తను స్వాధీనునిఁ జేసికొనునది. అంతేకాని కేవలము తన కామసంతృప్తి
కాతనిని స్వాధీననిఁ జేసికొన్నది కాదు. అట్టియెడఁ బ్రియుఁడు శాంతా దాసుఁ డగు
టలో దొసఁగులేదు. కావునఁ గావ్యవాఙ్మయము కాంతా సమ్మతమనుటవలన వేద,
పురాణ వాఙ్మయములకన్న వైలక్షణ్య మేర్పడినది. ఇందు దానియందు లేని చిత్త
రంజనము, వ్యంగ్యరూపమగు నుపదేశమును గలవు. ఇదియే వైలక్షణ్యము. ఈ వాఙ్మ
యము ధ్వనిప్ర్రధానము. ఇట నొక విషయమును స్మృతీయం దుంచుకొనవలయును.
వైదిక వాఙ్మయ మేకర్తవ్యధర్మమును నిరంకుశముగా శాసనరూపముగా బోధించు
చున్నదో యా కర్తవ్యధర్మమునే పురాణ వాఙ్మయము సహేతుకముగా సోదాహర
ణముగా బోధించుచున్నది. ఆ కర్తవ్యధర్మమునే కావ్యవాఙ్మయము, శైలీగుణాలం
కారములచే జనచిత్తము నాకర్షించుచు హృద్యముగా బోధించుచున్నది. వేదము
'సత్యంపద' ఆనిశాసించెను. పురాణము సత్యహరిశ్చంద్ర కథను దెలిపెను. ఆ కధయే
దృశ్యశ్రవ్య కావ్యములం దంతకన్న మనోరంజకముగాఁ ప్రదర్శింపఁబడి యాధర్మ
మాను మరింత లెస్సగా నాటుకొనునట్లు బోధించుచున్నది. ఈ గ్రామమును బట్టి
చూడఁగాఁ గావ్యము తప్పక ధర్మోపదేశకమై యుండవలెను. దీనినే భామహుఁడు
ధర్మార్థ కామమోక్షేషు వైదక్షణ్యం కళాను చ।
కరోతి కీర్తిం ప్రీతిం చ సాధుకావ్య నిషేవణం”
అని చతుర్వర్గ వ్యుత్పత్తియే కావ్యప్రయోజనముగాఁ బేర్కొనెను. మరియుఁ
రావ్యపకాకర్త
Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gun9bdtny0lnv6ldqlfpray9gvngj1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/153</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218755</id>
    <revision>
      <id>571568</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము “కావ్యం యశసేఒర్థకృతే వ్యవహారనిదే శి వేతరక్షతయే | సద్యః పరవ్విృతయే కాంతా సమ్మితతయోపదేశయు జే 008 అని సద్యః పదనిర్వృతిని, (ఆనందమున) ముపదేశమును ఫలములను గా బేర్...'</comment>
      <origin>571568</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4808" sha1="60sjcj3eo5gmpnu0umfa7wdf17y5shd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
“కావ్యం యశసేఒర్థకృతే వ్యవహారనిదే శి వేతరక్షతయే |
సద్యః పరవ్విృతయే కాంతా సమ్మితతయోపదేశయు జే
008
అని సద్యః పదనిర్వృతిని, (ఆనందమున) ముపదేశమును ఫలములను గా
బేర్కొనెను. ధన్యాలోకకర్తయు “సదాచారో పదేళ రూపనిబంధనా హి నాటకాది
- గోష్ఠీ వినేయజనహితార్ధ మేప మునిభిరవతారితా (పామర జనహితార్థమునకై సదా
చారోపదేశమును జేయుటకే భరతాదులు నాటకాదులను నిర్ణయించిరి.) అని
సుడీ పను. కావున భరతాదులు “ఆనందము, ధర్మోపదేశము” అను రెండును-
కావ్య ప్రయోజనములుగాఁ బేర్కొనిరి.
The poets are unacknowledged legislators of the world
అను నాంగ్లోక్తికిఁ గూడ నిదియే యభిప్రాయము. మరియు నాంగ్ల అక్షణకర్తలు
The purpose of the poem is to teach and delight
అని తెలిపిరి. ఇంతేకాక వెనుకఁ గవి భేదపరిగణనములో శాస్త్ర కావ్యోభయ
కవి శ్రేష్ఠుఁడని చెప్పఁబడినపు డాతని కర్మ యగు శాస్త్రకావ్యము శ్రేష్ఠమైయుండ
వలయును. శాస్త్ర కావ్యమన శాస్త్రమునందువలెఁ బురుషార్థ నిరూపణమును గావ్యము
నందువలె రసనిరూపణమును గలది. కాసఁ. గోపల కావ్యలకన్ని శాస్త్ర కావ్యము
-మములు. ఈ శాస్త్రకావ్యాదిభేదము కావ్యవిభాగమునఁ జూచుకొనవలయును.
ఈ ధర్మోపదేశము, ఆనందము అను ప్రయోజనద్వయములో నేది ప్రధానము ?
- ఆవఁగా నేది కావ్యశ్రవణ సమనంతరమునఁ గలుగును? అని ప్రశ్నించుకొని యభి
నవగుప్తుఁడీ క్రింది విధమునఁ దెలిపెను. &quot;శ్రోతౄణాం వ్యుత్పత్తిర్యద్యవ్యక్తి
యధోక్తం ధర్మార్థ కామమోక్షేషు | తథాపి ప్రీతిరేవప్రధానం | అన్యభా ప్రభు
సమ్మిలేభ్యో వేదాదిభ్యః, మిత్రసమ్మితేభ్యశ్చ ఇతిహాసాదిభ్యః ఒస్యకావ్య
రూపస్య వ్యుత్పత్తి హేతో ర్జాయాసమ్మితత్వ లక్షణోవిశేషః ఇతి ప్రాధాన్యేన
ఆనంద ఏవోక్తః | చతుర్వర్గ వ్యుత్పత్తే రపిచ ఆనంద వీప పార్యంతికం ఫలం
--(శ్రోతలకు వ్యుత్పత్తి కలుగుచునే యున్నది. ఆయినమ ఆనందమే ప్రధానము.
కానిచోఁ బ్రభుసమ్మితములగు వేదాదులకన్న మిత్రసమ్మితములగు నితిహాసాదుల
కన్నఁ గావ్యము కాంతా సమ్మితమని చెప్పిన లక్షణమునకు విశేష మేముండును?
కావున నీ లక్షణము చేతనే ప్రధానముగాఁ గావ్యప్రయోజన మానంద మనియే
సారాంశము. చతుర్వర్గవ్యుత్ప త్తికంటెను నానందమే ముఖ్యఫలము) దీరివలవఁబ్రధాన
&quot; ఫల మానందమనియు, 9జనుషంగిక ఫలము చతుర్విన్గవ్యుత్పత్తి యనియఁ దేలినది .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>60sjcj3eo5gmpnu0umfa7wdf17y5shd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/154</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218756</id>
    <revision>
      <id>571569</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '5500 రాజ్యాలంకార సంగ్రహమా 'కావ్యాలా పాంశ్చ వర్జయేత్' కావ్యాలాపమును విడువవలెను. అనఁగాఁ జదుపరాదని, యొక నిధివాక్యమువంటి వాళ్యముగలదు. కావ్యములు ప్రాయిక ముగా శృంగారమయములుగా నుం...'</comment>
      <origin>571569</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4956" sha1="lb7k0vxjkya8szjtyvx0l6eeihbarro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;5500
రాజ్యాలంకార సంగ్రహమా
'కావ్యాలా పాంశ్చ వర్జయేత్' కావ్యాలాపమును విడువవలెను. అనఁగాఁ
జదుపరాదని, యొక నిధివాక్యమువంటి వాళ్యముగలదు. కావ్యములు ప్రాయిక
ముగా శృంగారమయములుగా నుండును. అవి భోగలాలసతను బెంచుకు. ఐహిక
భోగతత్పరుఁడు జీవితలక్ష్యమైన మోక్షమునకు దూరస్థుఁ డగును. కావున వేదశాస్త్ర
పురాణములు మాత్రమే పఠనీయములు. అవి మోక్షసాధనములు అని తాత్పర్యము.
ధర్మోపదేశనిబంధము లేని పచ్చి శృంగార కావ్యములు (భాణములు) పఠనీయములు-
గావు. కాని ధర్మోపదేశనిబంధము గల కావ్యములు తప్పక పఠనీ యములేయగును.
కావున &quot; కావ్యాలా పాంశ్చ వర్జయేత్ ” అను వాక్యము సర్వకావ్యసాధారణము.
గాదు. అది క్షుద్ర కావ్యపరము. విద్యానాధుఁడు ప్రతాపరుద్రీయమున
“యత్ప్రపునరుత్తే మపురుషచరితం ననిబధ్యతే తత్కావ్యం పరిత్యాజ్యమేద |
తద్విషయా చ స్మృతిః &quot;కావ్యాలా పాంశ్చ వర్జయేత్
ఏకావ్యమున నుత్తమపురుషచరిత్రము నిబద్ధముగాదో యాకావ్యము పరి
త్యాజ్యమే. కావ్యాలాపములను విడువవలెనను స్మృతివచనము దానివిషయమేయని
వచించెను. ఉత్తమపురుషచరిత్ర ముపదేశకముగా నుండును. కాన నుపదేశక మైన
కావ్య ముపాయమును పని పైయభిప్రాయమునే ధృఢపఱచుచున్నది.
కావ్యవాఙ్మయమానందమును, ధర్మోపదేశమును జేయు నని చెప్పియుంటిమి.
ఆ యానంద మెట్టిది? అని విచారణ సేయవలయును. కావ్యానందము బ్రహ్మానంద
సహోదరమని యాలంకారికు లెల్లరు నిర్వచించిరి. మొదట బ్రహ్మ నంద మన
సేమో తెలిసికొనవలసి యున్నది. తైత్తిరీయోపనిషత్తు నందలి యానందపల్లిలో
'ఆనంద మీమాంస' యిట్లు చేయఁబడినది.
&quot; సైపానందస్య మీమాగ్ సాధపతి | యునాస్యాత్ సాధు యువాస్యాత్ |
ఆశిష్ఠాదథిష్ఠాబలిష్ఠుః | కన్యయం పృథివీసర్వా విత్తస్య పూర్ణా స్యాత్ | సఏలో
మానుష ఆనందః శ్రోత్రియస్య చాలా కామహక స్యయేయేళతంమానుషా ఆనందాః!
సవీకో మనుప్య గంధర్వాణామానందః | శ్రోత్రియస్యచా కామహతస్య | యే యే
శతం మనుష్యగం ధ్వణా మానందాః | సవీలో దేవగంధర్వాణామానంద ః| శ్రోత్రియస్య .
చా౬ కామహతస్య | యేయేశతం దేవగంధర్వాణామానందాః | సవీకః పితృణాం పర
లోకలోకా నామానందా || శ్రీత్రియస్యచా కామహతస్య | కేయేళతం పితృణాం పర
లోకలో శానామానందాః | సమీక ఆజానజానాం దేవానామానందాః | శ్రోత్రియస్య,
చా౬ కామహతస్య | తేయేశతమా జాన జానాం దేవానామానందాః | సఏకః కర్మదేవా-
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lb7k0vxjkya8szjtyvx0l6eeihbarro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/155</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218757</id>
    <revision>
      <id>571570</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసమ యేకర్మణా దేవానపియంతి। శ్రీత్రియస్య OOF కామహ నా తస్య | తేయే శతం కర్మ దేవానాం దేవానామానందా|| సఏకో దేవానామానందః 1 శ్రోత్రియస్య చాలా కామహత్య | తేయే శతం దేశానామానంద...'</comment>
      <origin>571570</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4164" sha1="k8l96azp80is2b25o1hzeqtf2w7vu3l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసమ
యేకర్మణా దేవానపియంతి। శ్రీత్రియస్య
OOF
కామహ
నా
తస్య | తేయే శతం కర్మ దేవానాం దేవానామానందా|| సఏకో దేవానామానందః 1
శ్రోత్రియస్య చాలా కామహత్య | తేయే శతం దేశానామానందాః | సవీక ఇంద్ర.
స్యానందః | శ్రోత్రియస్య చారి కామహతస్య | తేయే శత మింద్రస్యానందాః !
స ఏరో బృహస్పతేరానందః | శ్రోత్రియస్య చా కామహతస్య | తేయే శతంబృహ
స్పతేరానందాః | సవీశః ప్రజాపతేకానందః| శ్రోత్రియస్య చా శ్రీమహతస్య !
తేయే శతం ప్రజాపతేరావందాః | సవీ బ్రహ్మణ ఆనందం.
దీని వివరణ మీది :
-
౧ దేవగంధర్వానందము.
౧౦౦ మానుషానందములు = ౧ మనుష్య గంధర్వాపందము
౧౦౦ మనుష్య గంధర్వానందములు
౧౦౦ చేప గంధర్వానంద ములు
౧౦౦ పితృ దేవతానందములు
౧౦౦ ఆజాన దేవతానందములు
౧౦౦ కర్మ దేవతానందములు
౧౦౦ దేవతానంద ములు
౧౦౦ ఇందానందములు
=
==
౧౦౦ బృహస్పత్యానందములు
౧౫౦ ప్రజాపత్యానందములు
=
౧ పితృ దేవతానందము.
౧ ఆజాన దేవతానందము.
౧ కర్మ దేవతానందము.
౦ దేవతానందము.
౧ ఇంద్రానందము,
-
౧బృహస్పత్యానందము,
౧ ప్రజాపత్యానందము..
బ్రహ్మానందము.
-
మానుష్ఠానందమన యువకుఁడును, సాధువును, ద్రధీష్ఠుఁడును, బలిష్ఠుఁడును
నగు నొక మహారాజు పొందునట్టి యానందము, పైళిఁ జూపిన లెక్క శుబట్టి చూడఁగా
- 10,00,00,00,00,00,00,00,00,00,00, (ఒక లక్షకోటి కోట్లు) మాసు
పానందములయినచో నొక్క బ్రహ్మానందమగునని పొక్షార్ద్రష్టులును, బ్రహ్మిష్ఠులు
నగు మహర్షులు వాకొనిరి. కాఁబట్టి కావ్యానంద మిట్టి బ్రహ్మానందముతోఁ దుల్య
మైనది. బ్రహ్మానంద సహోదరమగు రసానందము గలిగించు కావ్యముగూడా చాలా
- గొప్పదిగానే యనఁగా రామాయణ మహాభారతాదుల వలెఁ బెద్దదిగానే యుండవలె
ననియే ప్రప్రధమము విద్వాంసు లూహించిరి. కావున వారు మహాకావ్యముల
నాదరించిరి. ముక్తకాదులను నిరసింపలేదు. కాని మహాకావ్యమునకుఁ జూపినంత
గౌరవమును జూపలేదు. ఇట్టి యానందమును గలిగించు కావ్యమునకుఁ గర్త యగు
శవి యెట్టివాఁడో తెలిసికొనవలయును. కవి యనఁగా నెట్టివాఁడను విషయ మలఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k8l96azp80is2b25o1hzeqtf2w7vu3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/156</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218758</id>
    <revision>
      <id>571571</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమ కావ్యం”; “కవయః క్రాంతదర్శినః” అను లోకోక్తులను జూపితిమి. ఋషి వంటివాఁ డయినయెడలనే కవి బ్రహ్మానంద సహోదరమగు కావ్యానందమును గలిగింపఁ గలు గును. ఇట్టి కవియే మ...'</comment>
      <origin>571571</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4816" sha1="hiuf9zaav9b1ih665798j95ac7hmr18" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
కావ్యం”; “కవయః క్రాంతదర్శినః” అను లోకోక్తులను జూపితిమి. ఋషి వంటివాఁ
డయినయెడలనే కవి బ్రహ్మానంద సహోదరమగు కావ్యానందమును గలిగింపఁ గలు
గును. ఇట్టి కవియే మహాకవి. ఇట్టి కవులు చాల తక్కువగా మందురు. కావున వే.
, ధ్వన్యాలోకమున “ఆస్మిన్నతినిచ్చి తళ విపరంపరావాహిని సంసారే ద్విత్రాః పంచ
షావా మహాకవయ ఇతి గణ్యంతే” అని నుడువఁబడియున్నది. కావునఁ గాళిదాసాది
కవులే కవులు. మిగిలినవారు కవిబ్రువులు. అనఁగాఁ గావ్యశాస్త్రాభాయకవులే లేక
విద్వత్కవులే కవులు,
&quot;కపయః కాళిదాసాద్యాః కపయోనయమప్యమి |
పర్వతే పరమాణా చ పదార్థత్వం ప్రతిష్ఠితం”
కాళిదాసాదులును గవులే; మేమును గవులమే; అన్నారఁట యొకరు. మరొ
కరు పర్వతమునందును బరమాణువునందును బదార్థత్వ మను ధర్మమున్నది. అని పరి
హసించిరఁట, చెప్పవచ్చిన దేమన మహాకవులు కొలఁదిమంది మాత్రమే కలరు.
సరియే. ఆ కాళిదాసాది మహాకవులకు మహత్వమును గలిగించిన హేతువులను
గూర్చి విచారింతము.
కావ్యప్రకాశ కర్త కావ్య ప్రయోజనములను చేర్కొన్న పిమ్మటఁ గావ్య
హేతువులు నిట్లు పేర్కొనెను.
&quot;శక్తిర్ని పుణతా లోకశాస్త్ర కావ్యాద్య వేక్షణాత్ |
కావ్యజ్ఞ శిక్షయాభ్యాస ఇతి హేరు సదుద్భవే”
(శక్తి, లోకశాస్త్ర, కా, వ్యాద్యవేక్షణమువలనఁ గిలిగిన నైపుణ్యము, పెద్దల
శిక్షనుబొంది తదనుకూలముగా సభ్యాసమొనర్చుట, ఆము మూఁడును గలిసి కావ్య.
హేతువు; కాని యివి ప్రత్యేక హేతువుణ గావు. ఈ శక్తినే యభినవగుప్తపా
దులు 'ప్రతిభ' యనిరి. దీని వాతఁడు “ప్రజ్ఞా ఆపూర్వవస్తు నిర్మాణ క్షమా
(క్రొత్త క్రొత్త వస్తువును నిర్మించు నేర్పు) అనెను. భామహుఁడు &quot; ప్రజ్ఞా నవనవో
స్మేషశాలినీ ప్రతిభా మతా” (కొత్తకొత్త పోకడలఁ గిలిగించు ప్రజ్ఞయే ప్రతిభ).
అని నిర్వచించెను. ఈ ప్రతిభ వలన లోకోత్త రచమత్కారము గలిగించు కావ్యమును
రచింపఁగలుగును. ఈ లోకోత్తర చమత్కారమునే వైచిత్ర్యము, విచ్ఛిత్తి, చారు...
త్వము, సౌందర్యము, హృద్యత్వము, రమణీయత్వము, అని పెక్కు పదములతో--
వ్యవహరించిరి. కావున నీ ప్రతిభ కవికి ముఖ్యసామగ్రి. ఈ ప్రతిభనే యాధునికులు -
భావనాశక్తీయనియు నాంగ్లము Power of imagination అనియును వ్యవహరిం
తురు. ప్రతిభ యను పదమును 'కాణే' పండితుఁడు imagination అనియు,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hiuf9zaav9b1ih665798j95ac7hmr18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/157</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218759</id>
    <revision>
      <id>571572</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16 ద్వితీయాశ్వాసము ܣܘ Thomos పండితుఁడు Faculty, లేక Fancy అనియును భాషాంతరీకరించిరి. ప్రతిభ, శక్తి, ప్రతిభానము, అను పదములనాలంకారికులు పర్యాయపదములు గావ్యవహరించిరి. ఈ కావ్యంతం జాయతే జాతు క...'</comment>
      <origin>571572</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5378" sha1="8z0lw0d59ctrqpuce44pdddt1g10762" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;16
ద్వితీయాశ్వాసము
ܣܘ
Thomos పండితుఁడు Faculty, లేక Fancy అనియును భాషాంతరీకరించిరి. ప్రతిభ,
శక్తి, ప్రతిభానము, అను పదములనాలంకారికులు పర్యాయపదములు గావ్యవహరించిరి.
ఈ కావ్యంతం జాయతే జాతు కస్యచిత్ప్రతిభావతః&quot; (ఒకానొక ప్రతిభావం
తునివలన నొకానొకప్పుడే కావ్యము వెలువడును) అని భామహుఁడు చెప్పెను. ఈ
ప్రతిభలేని కవిత్వము “భోజనం దేహి రాజేంద్ర! మృతమాపసమన్వితం&quot; కవిత్వము,
ఇది కావ్య హేరువులో నొకభాగము. తరువాతిది నిపుణత. అనఁగాఁ , వ్యుత్పత్తి,
పాండిత్యమన్నమాట. బాలుఁ డెంత బుద్ధిశాలియయినను విద్యాభ్యాసములేకున్న చోఁ
బండితుఁడు కాఁజాలని బ్లెంత ప్రతిభావంతుఁడైనను బాండిత్యము లేనిచోఁ గవి
కావ్యనిర్మాణదక్షుఁడు గాఁజాలఁడు. ప్రతిభావ్యుత్పత్తులు రెండును దుల్యష్ట్రమా
ణము గలిగి యుండవలెను. ఈ వ్యుత్పత్తి కావ్య హేతువులో రెండవ భాగము.
మూఁడపభాగ మభ్యాసము. పైరెండును సమగ్రముగానున్నను సభ్యాసము లేకు
న్నచోఁ గవి కబ్బము లల్లఁజాలఁడు. చక్కని శైలి యలవడదు. వ్రాయగా
వ్రాయఁగాఁ గానీ దస్తూరి కుదరనివిధమున వ్రాయంగా వ్రాయఁగాఁ గానీ మంచి
శైలి యలవడదు. ఈ మూఁడు భాగములును గలిసియే కావ్య హేతువు, మరియు ట
గావ్య మీమాంసలో (పం. ఆ. నా. శా. గారి యనువాదము LF పుటలో)
నిట్లున్నది. &quot;ప్రతిభా వ్యుత్పత్తు లొకదానితో నొకటి చేరియున్నవని యాయా పరీ
యుఁడు. లావణ్యములేని రూపసంపద గానీ రూపసంపదలేని లావణ్యము గానీ
సౌందర్యాధిక్యమును వెల్లడింపఁజాలవుకదా! కావునఁ బ్రతిభావ్యుత్పత్తిమంతుఁడే
కవి కానఁ బ్రతిభావ్యుత్పత్తులు (రెండును), అభ్యాసము (మూఁడును) ను గలిసియే
కావ్యమునకుఁ గారణము; కారణములు గావు” కావుననే “విద్వత్కవయః కవయః
కేవలకనయన్తు కేవలం కపయః&quot; అను వాచోయుక్తి వెలిసినది. కాళిదాసాది
మహాకవులకుఁ బ్రతిభావ్యుత్పత్త్యభ్యాసములు మూఁడును సమాన ప్రమాణమునఁ
గలవు. కావుననే వారు మహాకవులయిరి. ఈ మూఁడును గరిష్ట ప్రమాణమున వారియం
దుండుటచే వారు మహాకవులు కాఁజాలిరి. ఈ మూఁడు భాగములలో నొక్కొక్కరి
కొక్కొక్క భాగము హెచ్చుగను, మరొక్కటి తచ్చుగను నండవచ్చును. అట్టివారు
మహాకవులు Tఁజాలకు. ఒక్కొక్క మెట్టు దగ్గుదురు. అట్టివారే యప్పకవి చేనుడువఁ.
బడిన సప్తవిధకవులు. మూఁడు భాగములును సమానముగాఁ గలవారే మహాకవులు.
అట్టి మహాకవినిఁ గూర్చియే ధ్వన్యాలోకకర్త &quot;అపారే కావ్యసంసారే” అని
చెప్పెను- ఇందుఁ “Xవి శృంగారియగుచో లోకమంతయును రసమయము చేయును..
విరాగియగుచో నీరసము నేయును ”” అనికదా యున్నది. దీని కొక యుదాహరణ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8z0lw0d59ctrqpuce44pdddt1g10762</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/158</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218760</id>
    <revision>
      <id>571573</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమా 'మిత్తును. భర్తృహరి వ్రాసిన శృంగారశతకమును జదువుచున్నపుడు సన్న్యాసీయు శృం గారి యగును. వైరాగ్యశతకమును జదువుచున్నపుడు శృంగారియు సన్న్యాస్ యగును. కాన...'</comment>
      <origin>571573</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5131" sha1="8u3b4n3xjppy1e6j76ynodj4k36j2lo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమా
'మిత్తును. భర్తృహరి వ్రాసిన శృంగారశతకమును జదువుచున్నపుడు సన్న్యాసీయు
శృం గారి యగును. వైరాగ్యశతకమును జదువుచున్నపుడు శృంగారియు సన్న్యాస్
యగును. కాన శెట్టివాఁడే మహాకవి.
ఇండఁ గావ్యప్రకాశకర్త కవిసృష్టి బ్రహ్మ సృష్టిని మించువని వ్రాసినాఁడు.
&quot;నియతికృతనియ మర హితాం | హ్లాదకమయా మనన్య పరతం తాం
నవరసరుచిరాం నిర్మితిమాదధతీ భారతీ కవేర్ణయతి”
బ్రహ్మ సృష్టిలోపలెఁ గవిసృష్టిలో నియతధర్మము లేదు. ఆనఁగా బ్రహ్మ
సృష్టిలో ముఖము ముఖమే. కవిసృష్టిలో ముఖము చంద్రుఁడో పద్మమో యగు
చున్నది. కాన నీట నియతధర్మము లేదు బ్రహ్మసృష్టి సుఖదుఃఖాత్మకము. కవి
సృష్టి కేవల సుఖాత్మకము. బ్రహ్మసృష్టి పరిమాణ్వాద్యుపాదాన కారణ పరతంత్రము.
ఆనఁగా బ్రహ్మయైనము బరమాణ్యాదులు వస్తువృష్టినిఁ జేయఁజాలఁడు. వానికి
సహకారులు గావలయును. కవిసృష్టి కట్టి యుపాదానకారణము లక్కఅలేను.
బ్రహ్మ సృష్టిలో నా పేజీ రసములు, కవిసృష్టిలోఁ దొమ్మిది రసములు.
పై యల్లేఖనమును బట్టి, ప్రతిభావ్యుత్పత్త్య భ్యాసవాలు మూడును గలిసియే
హేతువుగాని ప్రత్యేక నెంంక్కొక్కటియు హేతువు కాజాలదు. ఇదంతయు
మమ్మటాది. ప్రాచీనాలంకారికుల మతము. ఆనందవర్ధ శాచార్యులవారు స్థింపఱచిన
కావ్యసిద్ధాంతమును బ్రకరణ వ్యవచ్ఛేద పూర్వకముగా విభజించి రచించినవాఁ డగుట
చేత మమ్మటుఁ డితరాలంకారికులకుఁ బరమ ప్రామాణికుఁడుగా య్యెను.
నవ్యుఁడగు పండిత రాయలవారి మతము దీనికి భిన్నమైనది. మమ్మటుఁడు
ప్రతిభకుఁ గారణమును నిరూపింపలేదు. ఈ ప్రతిభకు నొక్కొక్కచో దేవతానుగ్ర
హము, ఒక్కొక్కచో వ్యుత్పత్త్యభ్యాసములును హేతువులగును, ఎట్లన నొక్కొ
క్కనికి వ్యుత్పత్య భ్యాసములు లేకున్నను గేవలము దేవతానుగ్రహమువల్లనే ప్రతిభ
గలుగుట ప్రసిద్ధముగా నున్నది. ఒక్కొక్కడఁ గొంతకాలము కనుకఁ గావ్యరచన
మొనర్పరానివాఁడు వ్యుత్పత్యభ్యాసములు గలుగఁగానే ప్రతిభావంతుఁడై కావ్య
రచనము సాగించుచున్నాఁ డనుటయుఁ బసిద్ధమే. కావున నెల్లరివిషయమునను
ఐతిధకు దేవతానుగ్రహమునే కారణముగాఁ దెలుపరాదు. కావునఁ బ్రతిభాకు
రెండు కారణము అని తేలినది. కారణములు రెండైనపుడు కార్యములు రెండగును.
అట్టియెడఁ బ్రతిభయు రెండు విధములయినది. దేవతానుగ్రహరూప కారణమువలనఁ
బట్టిన ప్రతిభచే రచింపఁబడిన కావ్య వెక విధముగను, వ్యుత్పత్య భ్యాసరూపకార
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangot&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8u3b4n3xjppy1e6j76ynodj4k36j2lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/159</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218761</id>
    <revision>
      <id>571574</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '&quot;ద్వితీయాశ్వాసము - ణమువలన రచింపఁబడిన కావ్య మొకవిధముగను నుండును. కారణ వైలక్షణ్యమును బట్టి కార్యవైలక్షణ్య ముండును గదా! కావునఁ బ్రతిధయే (రెండువిధములు) కావ్య హేతువని జగన్నాధ...'</comment>
      <origin>571574</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4426" sha1="hu4rwlvoopd2tq3x41itum73hj6mv5x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&quot;ద్వితీయాశ్వాసము -
ణమువలన రచింపఁబడిన కావ్య మొకవిధముగను నుండును. కారణ వైలక్షణ్యమును
బట్టి కార్యవైలక్షణ్య ముండును గదా! కావునఁ బ్రతిధయే (రెండువిధములు) కావ్య
హేతువని జగన్నాధ మతము. రాజశేఖరుఁడు కావ్యమీమాంసలో &quot;ప్రతిభావ్యుత్ప
త్త్యోః ప్రతిభా శ్రేయసీ” ఇత్యానంద' (పతిభావ్యుత్పత్తులలోఁ బ్రతిభయే శ్రేష్ఠతర)
మని యానందవర్ధనుఁడు చెప్పినట్లు తెలిపెను. అనఁగా నా దేవతానుగ్రహమువలన లభిం
చిన ప్రతిభ | శ్రేష్ఠతరము.“ సా హిక నే రవ్యుత్పత్తికృతం దోష మ శేషమాచ్ఛాదయం.
తత్ప్రహ”
&quot; అవ్యుత్పత్తి కృతోదోషః శక్త్యా సంప్రియతేజః |
ను స్వశక్తి కృత స్తన్య ఝగిత్యేవావభాసతే
తా. శక్తి (ప్రతిభ) గల కవి తన శక్తిచే వ్యుత్పత్తి లేమివలనఁ గలిగిన దోష
మెల్లను గప్పిజేయును. ప్రతిభ లేమి వలనఁ గలిగిన దోషము వెంటనే కవఁబడును.
అనియును నొడివెను. దీనిచే దేవతానుగ్రహలబ్ధముకు ప్రతిభా వ్యుత్పత్త్యభ్యాసముల
వలనఁ గలిగిన ప్రతిభాకన్నను శ్రేష్ఠతర మని సారాంశము. ఈ ప్రతిభాగుణ
మునుబట్టియే కావ్యము క్రొంక్రొత్తగా భాసించును. ఎట్లన,
దృష్టపూర్వా అసహ్యర్థాః కావ్యరసపరిగ్రహాత్
సర్వే సవా ఇవాజ భాంతి మధుమాస ఇవ మాః.
కావ్యార్థములు దృష్టపూర్వములయినను రసపరిగ్రహమువలన వసంతకాల
మున వృక్షములవలెనే నూతనముగా భాసిల్లును.
పెక్కండు కవు లీవిధముగా గ్రంథములు వ్రాయుచున్న చోఁ గొంత కాల
మునకు వస్తుసామగ్రి క్షయింపదా? అని యొక ప్రశ్న వచ్చుచున్నది. అట్లుగాడు.
వాచస్పతి సహస్రాణాం సహస్త్రైరపి యత్నతః
నిబద్ధాఒపి క్షయం సైతి ప్రకృతిర్జ తామిత.
పెక్కు వేలమంది బృహస్పతులు ప్రయత్నించినను జగత్ప్రకృతి (సత్త్వ రజ
స్తమోరూపము) వలెఁ గావ్యసామగ్రి నశింపదు.
ఒకప్పుడు రచనలలోఁ గొన్ని పోలిక అగపడవచ్చును. పోలిక అన్నమా
మున గ్రంథచౌ.్య మాపాదింపరాదు. ఏలన
“సంవాదిన్యో మేధావినాం బుద్ధయ”. ( ప్రతిభావంతుల బుద్ధులో దానితో
నొకటి పోలంను.) ఇది నైజము. ఈ పోలికలు మూఁడు విధములు.
౧. ప్రతిబింబాకార సంవాదము, ఆ. ఆలేఖ్యాకార సంవాదము,
3. దేహాంతర తుల్య సంవాదము Collection. Digitized by eGangotri |&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hu4rwlvoopd2tq3x41itum73hj6mv5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/160</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218762</id>
    <revision>
      <id>571575</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'لامة కావ్యాలంకార సంగ్రహము ౧. ప్రతిబించాకార సంవాదము. బింబమానువలెఁ బ్రతిబింబమును సిద్ధము సేయుట. ఎట్లనే. కం. తరుణుండగు శీతలకరు | మరిగి వియల్లక్ష్మి కన్నుమాని ముదుళఁడు ఖరికరుఁ...'</comment>
      <origin>571575</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4466" sha1="asn98teur4p8gg9lud6ihixttad2iz3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;لامة
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
౧. ప్రతిబించాకార సంవాదము.
బింబమానువలెఁ బ్రతిబింబమును సిద్ధము సేయుట. ఎట్లనే.
కం. తరుణుండగు శీతలకరు | మరిగి వియల్లక్ష్మి కన్నుమాని ముదుళఁడు
ఖరికరుఁ డున్నవిదొబ్బిన / కరణికా రవి పశ్చిమాధి కడల గుంకె నృపా !
ఈ బించి మునకు
కం. తరుణుండగు శీతలకరు మరిగి వీయలక్ష్మి తన్నుమాని ముదుకఁడుడా
ఖరశరుఁ డున్న నిద్రొబ్బిన / కరిణిబ్ రవి పశ్చిమాద్రికడఁ గుంకె నృపా !
ఇది ప్రతిబింము. ఈ ప్రతిబించాకార సంవాదము గల కావ్యవస్తువు
సర్వథా పరిత్యాజ్యము. ఏలన, దీనికి శరీరము భిన్నముగాలేదు. దాని కిది నకలు.
౨. ఆలేఖ్యాకార సంవాదము.
చిత్తరువు పోలియున్న వినమున నితరుల కావ్యవస్తువును బోలియుండుట. ఎట్లన
సీ. వేలేర్చి నందుండు పూలుగోని యొసంగ, సరమా అందముగ సుందరి రచించు
మెలఁత వర్ణమ్ములు మేళవించి యిడంగ, హరువు మై నతఁడు చిత్తిరువు వ్రాయుఁ
బతి యనురూపభావము వచించిన నన్నురూపపద్యమునఁ గూర్చును లతాంగి
అతివ చక్కనిరాగ మాలపించిన వీణఁ, బలికించు నతఁడు మై పులకరింప
గీ. నెఱ్ఱ
సెరల నందునిచూపు లింతియాన, నేంకునకుఁ గెంపులనివాళులెత్త, నతివ
కజ్జలపుఁజూడ్కి ప్రియుని వక్షకవాటిఁ, గట్టుఁ దోరణములు నల్లకల్వపూల.
. ఈ పద్యమునకు నీ క్రింది పద్యము మెఱుఁగు పెట్టినట్లున్నది.
సీ. వీనులవిందుగా వీణెమీటఁగఁ బతి, లలన ముద్దుగను దాళములు వేయు
హృద్యంబుగా వ్రాయఁ బ్రియుఁడు చిత్తర్వును, గోమలి తగిన రంగులనుదిద్దుఁ
గౌశలంబువ మృదంగము భర్త వాయింప, నావన్నెలాఁడి లాస్యంబొనర్చుఁ
బాడుచుంబాడు చాపా టాఁప నన ఁగుఁ, డా మనోహరి దానినంది పాడు
గీ. చదువళ్ళం గార కావ్యంబు సరసుఁడెలమి, యువతి నిరిచించును దదర్థవివరణంబుఁ
బైనుదాహృతి కావ్యముల్ వ్యత్యయముగ, వారుగావించుకొంద్రొక్క తూరి ప్రీతి.
సీ. వీఁ డటే 1 రక్కని విగతజీవగఁ జన్నుఁ, బాలు ద్రావి మేటి బాలకుండు
వీఁ డపే! నందుని వెలఁదికి జగ మెల్ల, ముఖమందు జూపిన ముద్దులాఁడు
వీఁ డుటే | మందలో వెన్నలు గిలి దర్పించి మెక్కిన దాఁపరీఁడు
bఁ డసే | యలయించి వ్యేతల మానంబు, సూఱలాడిన లోక సుందరుండు
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>asn98teur4p8gg9lud6ihixttad2iz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/161</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218763</id>
    <revision>
      <id>571576</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'B ద్వితీయా శ్వాస ము గీ. వీఁడు లేకున్న పురమటవీస్థలంబు, వీనిఁ బొందని జన్మంబు విగతఫలము. వీనిఁ బలుకనివచనంబు విహగరుతము, వీనిఁ జూడనిచూడ్కులు వృధలు వృధలు ఈ పద్యమున కీ క్రింది పద్య...'</comment>
      <origin>571576</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="5pibcenn0wwctsgn66r3ckxmkxuqxt8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;B
ద్వితీయా శ్వాస ము
గీ. వీఁడు లేకున్న పురమటవీస్థలంబు, వీనిఁ బొందని జన్మంబు విగతఫలము.
వీనిఁ బలుకనివచనంబు విహగరుతము, వీనిఁ జూడనిచూడ్కులు వృధలు వృధలు
ఈ పద్యమున కీ క్రింది పద్యము ఛాయారూపముగా నున్నది..
సీ. ఆతఁడటే | సుకృతాత్మయైన మాయాదేవి, కడుపారఁగన్న బంగారుతండ్రి
ఆలుబిడ్డలును రాజ్యముఁ దృణమ్ముగఁ గాన, కేగి= ట్టి విరక్తుఁ డితఁడట వె!
వీఁడెయానే! కన్నబిడ్డలవలె మమ్ము రక్షించునుకొన్న రాసుతుండు
మనబోటి పాపులకును మోక్షమునో సంగ, నరుదెంచు పుణ్యాత్ముఁడట పె! యితేఁడు
గీ. ఎంత భాగ్యమె? యెన్నాళ్ళకే లభించె, సౌమ్యగంభీరమైన యీ చక్కనయ్య
సెమ్మొగముఁ గాంచు పుణ్యమ్ము; నిఖిల జగము, లేలఁగలవాఁడు కాఁదగఁడేనియితండు.
విధ
ఆలేఖ్యమును జిత్రకారుఁడు వ్రాయునపు డొక్కొకచో మొదటిరూపమునకు
పన్నె దెచ్చు విధమునను వ్రాయవచ్చును. “యద్యత్సాను న చిత్రా స్వాతియ తే
తత్తవ్యధా” (ఏది సహజముగా లెస్సగా నుండదో యది చిత్తరువున
ముగా ననఁగా సుందరము గాఁ వాయఁబడును) అని కాళిదాసకవియు నన్నాఁడు.
ఒకప్పుడు మొదలిదాని రూపమునకన్న నసుందరముగాఁ గూడ వ్రాయవచ్చును.
పై పద్యమునకన్న (వీఁడ టే!) రెండవ పద్య (అతఁడపే) మసుందరము. దీనికి శరీ
రాంతరమున్నను నాత్మతుచ్ఛముగా నున్నది. అనఁగా నసుందరముగా నున్నది.
౩. దేహాంతరతుల్య సంవాదము
దేహాంతరమును దేహాంతరము పోలియున్న విధమున భావమునందుఁ గాని, ప్రక
రణమునందుఁగాని, విషయమునందుఁ గాని పోలిక కనఁబడినను స్వాతంత్య్ర్యమును
గోల్పోక సహజసుందరమగు జీవముతో నాస్వాద్యమానమైయున్న కావ్యవస్తువు.
దీనికాత్మయు, శరీరమును వేఱుగాఁ గలవు. ఒక మనుష్యుని వేరొక మనుష్యుఁడు
పోలియున్న మాత్రమున నిరువురును నొక్కఁడే యని చెప్పఁజాలము గదా! మేఘ
సందేశము ననుకరించి హంససందేశము వ్రాయఁబడియున్నది. ఇది దేహాంతరతుల్య
సంవాదరూపమే. ఏలన, దీనికి నాత్మయు శరీరమును భిన్నములుగానే యున్నవి. ఈ
సంవాదము స్వీకార్యమేయగును. మొదటిది బొత్తుగా వర్ణనీయము; రెండవది మధ్య
మము; మూఁడపది యుపాయము; ప్రతిభావంతుఁడగు కవి యీ యనుకరణము
లకుఁ బోక స్వతంత్య్రమార్గముననే కావ్యరచనము సేయును. కాళిదాస మహాకవి మేఘ
ప్రభాస
No Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5pibcenn0wwctsgn66r3ckxmkxuqxt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/162</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218764</id>
    <revision>
      <id>571577</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమా 'కవి కావ్యము నెట్లారంభించును? ప్రతివాడును జగత్తును జూచుచునేయున్నాడు. కాని కవిచూపు వేఱు, ఒక నదినిఁ జూచి సామాన్యఁడు దానిని నదియేయని చెప్పును. కాని కవి...'</comment>
      <origin>571577</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5174" sha1="nip46pgshdpnpf2ru9wguoyuu5oxhnq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమా
'కవి కావ్యము నెట్లారంభించును?
ప్రతివాడును జగత్తును జూచుచునేయున్నాడు. కాని కవిచూపు వేఱు,
ఒక నదినిఁ జూచి సామాన్యఁడు దానిని నదియేయని చెప్పును. కాని కవి దానినిఁ
'బర మేశ్వరుని కరుణాస్త్రవాహము' .
'హము' అని వర్ణించును. సామాన్యునకుఁ దీఁగ తీఁగయే.
కవిశది యువతి. దాని పువ్వులు కవిదృష్టిలో వాయువతి యొక్క స్తవములు. దాని
చిగురాకు కెమ్మోవి. కావున లోకమున నెల్లరును జూచు సామాన్య వస్తువులే వికిఁ
బ్రతిభచే విలక్షణముగా విశిష్టముగా లోకోత్తరముగా గోచరించును. ఇదియే లోకో
త్తరవర్ణనము. ఇట్లే మనము మార్గమునఁ బోవుచున్నపుడు ప్రక్కలందేబిచ్చగానినో -
చూతుము. వెళ్ళిపోవుడుము. మఱచిపోవుదుము. కాని కవి వానినిఁజూచి, వాని దీన
స్థితినిఁ జూచి, హృదయము ద్రవింప వానిని మనస్సునఁ జాతించుకొని 'పదేపదే
యా చిత్తరువువం! నే తదేకదృష్టితోఁ జూచుచు దాను వానిలో లీరుఁడై వాని దైన్య
మును దనదిగా
నే భావించుకొని వానినిఁ గావ్యమునఁ జిత్రించును. సామాన్యము గాఁ
దాను Xండ్లారఁ జూచిన దృశ్యమునే కవి చిత్రింపఁగలుగును. చూచిన యనుక్షణ
ముననే సామాన్యముగా నెవ్వఁడును వ్రాయఁజాలఁడు. చూచిన దృశ్యమును మన
స్సులోఁ జతి);చుకొనుటకును, నాదృశ్యముయొక్క స్వరూపమునఁ దా నైక్యముఁ
బొందుటకును, గొంతవ్యవధి కావలయును. ఆదృశ్య మెంత హృద్గతమైన సంత
యుద్వేగముతో నా కావ్యము వెడలును. కాని శ్రీరుదామాయణమున వాల్మీకి
కాంచద్వంద్వవియోగమును గాంచి యనుక్షణముననే పారవశ్యమున
“మానిషాద| ప్రతిష్ఠాంత్వము మళ్ళాశ్వతీస్పరూః
యక్రౌంచ మిథునాదేక నువధీః కామమోహితం”
అని శ్లోకరూపమునఁ బలికెవనికలదు. దీని కవష్టంభకముగా “శాంచద్వంద్వ
వియోగోత్థ ళ్ళోకశ్లోక ర్వమాగత” అని ధ్వన్యాలోకకర్త యు &quot;శ్లోకత్వమా పద్యత
యస్యశోక' అని కాళిదాసకవియు వచించిరి. వాల్మీకి మహాముని ప్రతిభా
వంతుఁడును, సంతిర్ముఖుఁడును. అట్టివానికిఁ జూచిన కొంచద్వంద్వ చిత్రమును
హృదయమునఁ జిత్రించుకొనుటకును, దానియందు లీనుఁడుగుటకును, నితరులకుఁ
గావలసినంత వ్యవధి యక్కఱలేకపోవలసివచ్చును. ఆరూఢుఁ డగు యోగి తనకు
వలసిన క్షణముననే బాహ్య ప్రపంచమును మఱచి సమాధిలోఁ బ్రవేశించి బ్రహ్మా
నందము ననుభవించునట్లు మహాకవియుఁ దలఁచుకొన్న క్షణముననే విషయమునఁ
బ్రవేశించి లీనుఁడై కావ్యమును వ్రాయఁ గలుగును. అప్పు డాతఁడు పొంగివచ్చు
నాఁపుకొనఁజాలఁడు. అప్పు డాతనికి భాష చెప్పినట్లు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nip46pgshdpnpf2ru9wguoyuu5oxhnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/163</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218765</id>
    <revision>
      <id>571578</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము వచ్చును. శబ్దార్థములు మేము మేముని పరుగిడివచ్చును. వాల్మీకి యట్టివాఁడు గను కనే కాంచద్వంద్వవియోగమును గాంచఁగానే యావిధముగాఁ శ్లోకమును రచింపఁ గలిగాను. కాన శ...'</comment>
      <origin>571578</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4684" sha1="o3n5g7sxz780pgtao862vbgvzrmdieo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
వచ్చును. శబ్దార్థములు మేము మేముని పరుగిడివచ్చును. వాల్మీకి యట్టివాఁడు గను
కనే కాంచద్వంద్వవియోగమును గాంచఁగానే యావిధముగాఁ శ్లోకమును రచింపఁ
గలిగాను. కాన శోకమే శ్లోకమయ్యెనని చెప్పఁబడినది.
కాని సామాన్యులకుఁ గొంత వ్యవధి కావలయును. కొందఱు కవి కావే
శము, ఉత్సాహము, ఉద్రేకము, అనునవి కాపలెనని చెప్పుదురు. మన భారతీ
యాలంకారికు లీ పదములను వాడలేదు. వారు కావ్య హేతువుగాఁ జెప్పినది
ప్రతిభ. ఈ యా వేశాదు లా ప్రతిభలోనే యంతర్గతమగును. అల్లసాని పెద్దన
కృష్ణరాయలవారు తన్నే దేనిఁ గావ్యము రచింపుకున
చ. నిరుపహతిస్థలంబు, రమణీప్రియ దూతిక తెచ్చియిచ్చు |
క
ప్పురపు విడెంబు, నాత్మకింపయినభోజన, ముయ్యెల మంచ, మొప్పుత
స్పరియు రసజ్ఞ; లూహతెలియంగల లేఖక పాఠకోత్తమల్
దొరకినఁ గాక యూరక కృతుల్ రచియింపుమనంగ శక్యమే ?
అని యివ్వన్నియు నున్నఁ గాని కావ్యము వ్రాయ సాధ్యముగాదని పలికెఁట.
ఇది హాస్యోక్తియైయుండును. ఇది కావ్యకారణ సామగ్రి గాదు. ప్రతిభగలవానికి
దీనితోఁ బనిలేదు. ఇంటఁ దిండిలేక శుష్కోపవాసములు సేయుచు పోతనగారు
భాగవతమును రచించిరి.
ప్రతిభావంతుఁడయన కవి యే వస్తువును గ్రహించినను దానిని సుందరముగా ఁ
జేయును. వస్త గౌరవమునుబట్టి కావ్య గౌరవ మేర్పడును. వస్తు గౌరవమునుబట్టియే
&quot;ఉత్తరే రామచరితే భవభూతిర్విశిష్యతే” అను ప్రతిష్ఠ వచ్చినది. ఒకప్పుడు
వస్తువు లోకోత్తరము గాకపోవచ్చును. కాని కవి తన పనినిఁ జక్కఁగా
సమర్ధించును. అచేతన వస్తువులకును బ్రతిభావంతుఁడు చైతన్యముఁ బోయును. రోఁత
గొలుపు పెంటకుప్పలును, బంగారుబొమ్మలయిన పడఁతులును గవి కావ్యమున
సమానముగా సుందరమూర్తులుగానే భావింతురు.
నవ్యకవులు సుందర వస్తువులను గూర్చియే కవి వ్రాయవలెనందురు.
సుందరవస్తు వెప్పుడును సుందరమే. అసుందరమునుగూడా సుందరముగాఁ జేయుట
లో నే కనికిఁ బ్రత్యేకశక్తి గలదు. “తృణీనకార్యం భవతీశ్వరాణాం” అన్నట్లు
కవి కనుపాదేయమగువస్తువేదియు లేదు. ఆవస్తువును గ్రహించు కనియొక్క ప్రతిభా
మహత్త్వమునుబట్టి కావ్యగౌరవ మేర్పడును. కవిత్వము కళ గావునఁ గళ ప్రకృత్య
సుకరణమే కాపునధి శుభయోక్క ప్రయోజనం నందు దశ వురను - itation be gets&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o3n5g7sxz780pgtao862vbgvzrmdieo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/164</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218766</id>
    <revision>
      <id>571579</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము pleasure (అనుకరణ మానందమును గొలంపును) అన్నవిధమున లోకమునందువలెఁ గాక కాప్యమునందలి యసుందరవస్తువులవలనను నానందమే కలుగును. ఈ కింది దశరూపకశ్లోకమును గనుఁడు శ్లో...'</comment>
      <origin>571579</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3867" sha1="ctl11f1j3b2e5pxgy5t26n5i9247gu3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
pleasure (అనుకరణ మానందమును గొలంపును) అన్నవిధమున లోకమునందువలెఁ
గాక కాప్యమునందలి యసుందరవస్తువులవలనను నానందమే కలుగును. ఈ కింది
దశరూపకశ్లోకమును గనుఁడు
శ్లో॥ రమ్యంజుగుప్సిత ముదార మధాఒపి నీచం.
ఉగ్రం ప్రసాది గ్రహసం వికృతం వస్తు
యద్వా౬ వ్యవస్తు కవిభా వక భావ్యమానం
తన్నాస్తి యన్న రసభావము సైతిలో నే
(రమ్యముగానిండు; రోఁతగొలుపునది కానిండు; ఉత్తమము గానిండు; అధ
మముగానిండు; భయంకరముగానిండు; ప్రసన్నముగానిండు; గంభీరము గానిండు;
వికృతము గానిండు; వస్తువు గానిండు; ఆవస్తువు గానిండు; లోకమునఁ గవిచే భావ్య
మానమై రసభావమును గలిగింపనిది లేదు) దీనినిఁబట్టి కవి సుందరవస్తువులను
గూర్చియే వ్రాయవలెననుటయనుచితము. ఆంగ్లమునఁ గూడని చేయభిప్రాయముగలదు.
&quot;Poetry turns all things to loveliness&quot;. &quot;It exatls the beauty
of that which is most beautiful and it adds beauty to that which
is deformed'' 'Shelly'
(కావ్య మెల్లవస్తువులను సుందరముగా మార్చును. అది సుందరవస్తువులను
సుందరతమములను జేయును. ఆసుందరవస్తువులను సుందరములుగాఁ జేయును)
కం. తనువగు శబ్దార్థంబులు;
ధ్వని జీవ; మలం క్రియావితానము సొమ్ముల్ ;
.. తనరు గుణంబులు గుణములు
ఘనవృత్తులు వృత్తులౌర! కావ్యేందిరకు .
×3
తా. కావ్యలక్ష్మికి శరీము శబ్దార్థములు; జీవితము (ఆత్మ) ధ్వని; ఆలం
కారము లలంకారములు; గుణములు గుణములు; వృత్తులు వృత్తులు;
కావ్యశరీమును గూర్చి యింతకుమున్నే విపులముగాఁ జర్చించితిమి. ధ్వన
తీతి ధ్వనిః(కావ్యం) ధ్వన్యతే ఇతి ధ్వని: (వ్యంగ్యార్థము) ధ్వవనం ధ్వనిః (వ్యంజనా)
అని యభినవగుప్తుఁడు ధ్వనిశబ్దమునకు ముత్తెఱఁగులగు వ్యుత్పత్తుల సంగీకరించి కావ్య
పరముగా, వ్యంగ్యార్థపరముగా, వ్యంజనా వృత్తిపరముగా వ్యాఖ్యానించెను. 'ధ్వని
జీవ' మనుచోట ధ్వనిశబ్దమునకు వ్యంగ్యార్థమనియే యర్థము..
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ctl11f1j3b2e5pxgy5t26n5i9247gu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/165</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218767</id>
    <revision>
      <id>571580</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '17 ద్వి తీయా శ్వాస ము ODF ఇటఁ గావేందిరి' అని కావ్యమును నిందిరనుగా రూపించుటవలనఁ బ్రయోజనమేమియు లేదు. కావ్యము కాంతాసమ్మితమగుటచే సామాన్యము గాఁ గాంతగా రూపించినఁ జాలును. ' కావ్యరమణ...'</comment>
      <origin>571580</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4083" sha1="b78mtk0azyoxsbmon7tajc7fcv3fjah" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;17
ద్వి తీయా శ్వాస ము
ODF
ఇటఁ గావేందిరి' అని కావ్యమును నిందిరనుగా రూపించుటవలనఁ
బ్రయోజనమేమియు లేదు. కావ్యము కాంతాసమ్మితమగుటచే సామాన్యము గాఁ
గాంతగా రూపించినఁ జాలును. ' కావ్యరమణికికా' అన్నచో సరిపోవును. గ్రంథ
కర్త యిచ్చటఁ దానిచ్చిన కావ్య సామగ్రిలో రీతి, పాకములను వదలెను.
గీ, అందు వాచక లక్షక వ్యంజకంబు
లనఁగ శబ్దప్రపంచంబు వినుతికెక్కు_ఁ
ద్రివిధమై యర్లజాతంబు తేజరిలు
నవని వాచ్యంబు, లక్ష్యంబు. వ్యంగ్యమనఁగ.
గీ. శబ్దవృత్తులు, నభిధ, లక్షణ యనంగ
వ్యంజన యనంగఁ బెరుపొందు; నందు నభిధ
,సతత సంకేతితార్థ గోచర సుశబ్ద
ధామమై, యోగరూఢి భేదములఁ జెలఁగు.
१४
хх
రా. పదములకు లేక శబ్ద లకు నర్థమును బోధించు నొక శక్తి గలదు.
“ పదపదార్థ సంబంధ ళ్ళకి” (పదమునకును దాని యర్థమునకును గల సంబంధ మే
శక్తి) అని తార్కిక వచనము. ఆ శక్తికిఁ గొంద తాలంకారికులు 'వృత్తి యనియును
గొందఱు 'శక్తి' యనియును, గొందలు 'వ్యాపారి మనియును చేరిడిరి. ఆ శక్తి
అభిధా, లక్షణా, వ్యంజనా, యని మువ్విధము. అభిధాశక్తిచేఁ జెప్పఁజుడు నర్థము
వాచ్యము లేక అభిధేయము లేక శక్యము అనియు, లక్షణాశక్తిచే బోధింపఁబడు
అర్థము లక్ష్యమనియు, వ్యంజనాశక్తిచే బోధింపఁబడు అర్ధము వ్యంగ్యమనియుఁ
జెప్పఁబడును. ఆ వాచ్యార్థమును బోధించు శబ్దము వాచకమనియు లేక శక్తరునియు,
ల క్ష్యార్థ న
ర్ధమును బోధించు శబ్దము లక్షకమనియు, వ్యంగ్యార్థమును బోధించు శబ్దము
వ్యంజకమనియు వ్యవహరింపఁబడును. అనఁగా నిట్లు :
అభిధా
లక్షణా
అర్థము.
వాచ్యము లేక అభిధేయము
లేక శక్యము
లక్ష్యము
వ్యంగ్యము
శబ్దము.
వాచకము లేక శక్తము
లక్షకము
వ్యంజకము
గ్రంథకర్త ప్రప్రథమమున వభిధాదిశక్తులను, బిమ్మట వాచ్యాద్యర్థములను,
దదుపరి వాచకాది శబ్దములను గుణించియుఁ జెప్పిన యెడలను లెస్సగా నుండెడిది.
అట్లు చెప్పఁడ రెండు పద్యములకును గలిపియే వివరణము వాయఁబడినది.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b78mtk0azyoxsbmon7tajc7fcv3fjah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/166</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218768</id>
    <revision>
      <id>571581</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '0930 కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఈ మూఁడుళక్తులనుగాక మీమాంసకులలో నొక తెగిపొరగు నభీహీతాన్వయ వాదులు 'తాత్పర్యశక్తి' యను నేరొకశక్తి సంగీకరించిరి. (తాత్పర్యార్థోసి శేషు చిత్) అభిధా, లక...'</comment>
      <origin>571581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5124" sha1="aq4f2cxyzf10nqvr7jgls584nsurph9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;0930
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఈ మూఁడుళక్తులనుగాక మీమాంసకులలో నొక తెగిపొరగు నభీహీతాన్వయ
వాదులు 'తాత్పర్యశక్తి' యను నేరొకశక్తి సంగీకరించిరి. (తాత్పర్యార్థోసి
శేషు చిత్) అభిధా, లక్షణా, వ్యంజనాశక్తులు శబ్దశక్తులు, అనఁగా శబ్ద యొక్క
యర్థమును బోధించు శకులు, తాత్పర్యళ క్తి వాక్యశక్తి. వారి యాశయ మిది: —
&quot;శబ్దములు వాని సంకేతితార్థమును మాత్రమే బోధించును. ఆన్వయమును
బోధింపవు. ఎట్లన, 'గామానయ' (గోవుకుదెమ్ము) అన్నపుడు 'గాం' పదము
'గోవును' అనియు, 'ఆవయ' పదము (తెమ్ము' అనియును నర్థమును దెలుపును.
కాని యీ రెండర్థము 20ను గిలియుటెట్లు? ఏలన, వెభిధ పదముల యొక్క యర్థమును
మాత్రమే బోధించును. కాని యన్వ మమును బోధింపదు. కాన వాక్యము నందలి
పదముల క=్వయమును గలిపి యఖండార్థమును బోధించుటకు వేణోకశక్తి సంగీక
రింపవలయును. దానికే తాత్పర్యశక్తి యని పేరు. అది లేకున్నచోఁ బద్దములు
పరస్పరాశ్వయమును బొందవు. మన కఖండార్థ మేర్పడదు. తీర్థమునకుఁ దీర్ఘము,
ప్రసాదమునకుఁ బ్రసాదమునన్న విధమున నిర్థములు ఖండఖండములుగానే యుండును”
నీ రభిహితాన్వయవాదులు. అనఁగా బదముల మూలమున వాక్యార్థ మేర్పడునని
. చెప్పువారు.
ఈ మీమాంసకులలో ఎన్వితాభిధానవాదు అను వేతోక తెగవారు గలరు.
వా' రీ తాత్పర్యశక్తి సంగీకరింపరు వారి సిద్ధాంత మిది :—
&quot; గామానయ (గోవును దెమ్ము) అని యుత్తమవృద్దుఁడు (పెద్దవాఁడు)
మధ్యమవృద్ధునితో (యువకుఁడు) చెప్పఁగా మధ్యమవృద్ధుఁ డదానినిఁ దెచ్చు
చుంటను జూచుచున్న బాలుఁడు, ఆ వాక్య న కు “ఒకానొక సాస్నా (గంగడోలు) ది
మంతమగు పిండమును గొనితెచ్చుట&quot; యని సాముదాయకముగా గ్రహించును.
కాని ప్రత్యేకముగా &quot;నీ పదమున కిది యర్థము” అని గ్రహింపఁశాలఁడు. పిమ్మట
'గాం బధాని ' (గోవును గట్టుము) 'ఆశ్వమానయ' (గుఱ్ఱమును జమ్ము) అను వాక్య
ములకు విని వెనుకటి 'గోవును దెమ్ము' వాక్యములోని గోవువంటి వ్యక్తినే కట్టి వేయు
టను జూచి 'గోవు' అనఁగా 'ఇది' యని యర్థమును గ్రహించును, 'గుఱ్ఱమును
' దమ్ము' అను వాక్యమును విని గుఱ్ఱమును దెచ్చుటను జూచి ఆనయ (తెమ్ము)
పదము వెనుక ' గామానయ' వాక్యములోని 'ఆనయ (తెమ్మ) పదమువఁటిదే
యనుకొని దాని యర్థమును గ్రహించును. ఈవిధముగా వాక్యార్థమువలననే ప్రత్యేక
'పదముల యర్థము గోచరించును.” వీరి మతమునఁ బదముల యర్థమును గలుపుటకుఁ
దార్పిర్యశ క్తి యక్కఱలేదు. ఏలన వాక్యార్థమే ముందు గోచరించుచున్నది.
CC-0. Jangamwadi Math Collect Digitized by eGangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aq4f2cxyzf10nqvr7jgls584nsurph9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/167</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218769</id>
    <revision>
      <id>571582</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము 1000 అభిహితాన్వయవాదలు &quot;మొదటఁ బదములవలన నర్థబోధ ; పిమ్మట క్యార్థబోధ” యందురు. అన్వితాభిధానవాదులు &quot;మొదట వాక్యార్థబోధ; పిమ్మటఁ బదార్థబోధ” యందురు. ప్ర్రతాపరుద్రీ...'</comment>
      <origin>571582</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4421" sha1="tc1m945kjbyu43ipthg83lyo3ga2tgo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
1000
అభిహితాన్వయవాదలు &quot;మొదటఁ బదములవలన నర్థబోధ ; పిమ్మట
క్యార్థబోధ” యందురు. అన్వితాభిధానవాదులు &quot;మొదట వాక్యార్థబోధ;
పిమ్మటఁ బదార్థబోధ” యందురు.
ప్ర్రతాపరుద్రీయములో &quot;తాత్పర్యార్థి 2పి వ్యంగ్యార్థ ఏన న పునః పృధ
గ్భూతః (తాత్పర్యార్థమా గూడ వ్యంగ్యార్థమే కానీ భిన్నముగాదు) అని వ్రాయఁ
బడియున్నది. అట్టిచో &quot;గోవును దెమ్మా&quot; అను వాక్యములోని తాత్పర్యార్థమే
వ్యంగ్యార్థమా? వ్యంగ్యార్థము రమణీయముగా నుండవలయును గదా! అని శంక
గలుగుచున్నది. ప్రతాపరుద్రీయ కారుని మతమునఁ దాత్పర్యార్థమన మీమాంసకుల
పదముల విశిష్టార్థమును మాత్రమే బోధించుశక్తిగాదు. ఆలంకారికుల తాత్పర్య
మిది :-
&quot;నస్మిజు పరాః తత్పరా; తేషాం భావః తాత్పర్యం&quot; అని వ్యుత్పత్తి. ఇట
తచ్ఛబ్దమునకు 'వక్త తన బుద్ధిచే సహృదయ హృదయానుభవమునకుఁ దెచ్చిన
రసాదులు.' 'తత్పరా' అనఁగా నా రసాసక్తములగు విషయములు. వాని భావము
తాత్పర్యము. కేవల పదార్థాన్వయమును మాత్రమే తెలుపుట కవియొక్క పనిగాదు.
ఆ వాక్యార్థములకంటె రమణీయమగు వాకా
వాక్యార్ధమును దెలుపుట యతనిపని. ఆడియే
యాలంకారికుల తాత్పర్యము, భావ ప్రకాశములో
“ఆతోధ్వన్యాఖ్య తాత్పర్యగ మ్యమానత్వతః స్వతః
కాన్యే రసాలంక్ట్రియాది ర్వాక్యార్థి భవతి స్ఫుటం ”
&quot;తా. &quot;ధ్వనియను పేరు గలిగి తాత్పర్యరూపముగా గమ్యమానమగునది. కాసఁ
గావ్యమాన రసాలంక్రియాదులే వా. క్యార్థము” అని తాత్పర్యము, ధ్వనియు `&quot;'
ముగాఁ దెలుపఁబడినది.
-ఈ తాత్పర్యమునకు భావము, అభిప్రాయము, ఉద్దేశము అనియు నామాంత
రములు, ఈ తాత్పర్యమును వ్యంగ్యార్థమును భిన్నములుగావు. '
అభివృత్తి
“సతత సం కేతితార్థగోచర సుశబ్దధామము” అని దీని లక్షణము. “సంకేతిత
మగు అర్థమును బోధించు శబ్దము నాశ్రయించియుండునది” అని దీని భావము.
ఇందు 'గోచర సుశబ్దధామము' అనఁగా నిష్కృష్టమగు నభిప్రాయము తేలకున్నది.
మరియుఁ బైఁ జెప్పఁబడిన లక్షణముగూడా డొంక తిరుగుడుగా నున్నది. &quot;సంకేతిత&quot;
మగు నర్థమునుబోధించు శబ్దశక్తి యభిధ&quot; అనినచో సూటిగా నుండును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tc1m945kjbyu43ipthg83lyo3ga2tgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/168</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218770</id>
    <revision>
      <id>571583</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '03.0 కావ్యాలంకార సంగ్రహము శార్థమనఁగా వాచకముయొక్క ముఖ్యార్థము లేక వాచ్యార్థము. దానిని బోధించు శక్తి యభేధ. సంకేతమన శబ్దమునకును దాని యర్థమునకును గల పరస్పర సంబంధ మును నిర్ణయిం...'</comment>
      <origin>571583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4669" sha1="4xhf52ydhu3apgwt85humu0tpsqsklp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;03.0
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
శార్థమనఁగా వాచకముయొక్క ముఖ్యార్థము లేక వాచ్యార్థము. దానిని బోధించు
శక్తి యభేధ. సంకేతమన శబ్దమునకును దాని యర్థమునకును గల పరస్పర సంబంధ
మును నిర్ణయించుట. (సంకేతళ్ళ పౌర్ణయా స్సంబంధావధారణం) అనఁగా నీ శబ్దము
వలన నీ యర్థము బోధపడవలెనను నీశ్వరేచ్ఛయే సంకేతమని ప్ర్రాచీనులును,
లో కిచ్ఛయే సంకేతమని నవ్వులును జెప్పుదురు.
ఈ సంకేత మీ క్రింది వాని చేఁ గ్రాహ్యమగును.
వ్యాకరణ, ఉపమానము, ఆప్తవాక్యము, వ్యవహారము, వివరణము, అన్య
పదములయొక్క సాన్నిధ్యము వీనివలన నా సంకేతము గ్రాహ్యమగును. ఎట్లనె,
“క ర్త” అను పదమున కర్థమేమన్నచో వ్యాకరణ మిచ్చట. బ్రకృతి ప్రత్యయ విభా
గముచేసి యే యర్థమున నే ధాతువున ప్రత్యయము వచ్చెనో తెలుపును. దాన
నర్థము తేటపడును. 'గవయము (ఒక జంతువు) గోవువలె నుండును' అను నెడ
నీ యుపమానముచే గవయ శబ్దము యొక్క సంకేతము గ్రాహ్యమగును. ఆప్తులనఁ
బెద్దలు. వారీ శబ్దమున తేది సంకేతము&quot; అని చెప్పుటవలనను గ్రాహ్యమగును.
వ్యవహారమన మీమాంసకమతమున సన్వితాభిధానవాదులు తెలిపిన మతము. దానినిఁ
బట్టియు సంకేత మేర్పడును. వివరణమన “ఘటమనఁ గలశము ” అనునది. దీనివల
నను సంకేతము గ్రాహ్యమగును . అన్యపద సన్నిధివలన సంకేతము గ్రాహ్యమెట్లగునో
ముందు బోధింపఁబడును. (చూ. పురారాతి యగు దేవరకు.)
అట్టి సమయమును బోధించు శక్తియే యభిధ. అభిధాశక్తితోఁ
గూడిన శబ్దములు వాచకములని తెలుపఁబడెను.
ఈ సంకేతము స్వరూప స్వభావమును బట్టి నాలుగు విధములు. ౧. జాతిసంకే
తము, అ. గుణసంకేతము, 3. క్రియా సంకేతము, ర. ద్రవ్యసంకేతము.
జాతీసం తమును దెలుపు పదములు జాతివాచకములు. ఉదా॥ గోపు, 'గోవు'
అని చెప్పఁగానే యీ పద మొకానొక గోవును దెలుపునా? అన్నిగోవులను దెలుపు
నాకి ఒకేగోవును దలుపునన్నచో నితఁగోవులను దెలుపుటకు నొక్కొక్క పదమును
వాడవలసియుండును. అనఁగా నిది గోవు; ఇది గోవు; ఇదిగో పు; అని యనంతముగా
గోపదమాలను జెప్పవలసియుండును. ఇది గౌరవముగదా | కాన సన్నీ గోవులను
బోధించునని చెప్పవలెను. అనఁగా గోజాతినంతను బోధించును. గోజాతి యనఁగా
నేమి? గోవునందు 'గోర్వేము అనునది ధర్మము. ఆ కవ్యక్తులయం దనుగతము గా
CC-0. Jangamadi Math Collection gitized byLeGangotn
ధర్మముగ దా |&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4xhf52ydhu3apgwt85humu0tpsqsklp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/169</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218771</id>
    <revision>
      <id>571584</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస వి 033 ఇట్లే ఘటత్వము, పటత్వము, మొదలగునవన్నియు జాతులే. గోర్వే, ఘటత్వ, పట త్వాదులుగల గోపు, ఘటము, పటము మొదలగు శబ్దము లన్నియు జాతివాచక ములు. (వీనినే యాంగ్ల మాన Common nouns అం...'</comment>
      <origin>571584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4847" sha1="2dx3ty43we4mu8y5qvxcfm48jrnj47w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస వి
033
ఇట్లే ఘటత్వము, పటత్వము, మొదలగునవన్నియు జాతులే. గోర్వే, ఘటత్వ, పట
త్వాదులుగల గోపు, ఘటము, పటము మొదలగు శబ్దము లన్నియు జాతివాచక
ములు. (వీనినే యాంగ్ల
మాన Common nouns అందురు) జాతినిఁ తెలుపునది
జాతివాచకము. గోశబ్దాదులు జాతివాచకములన గోత్వాదులను దెలువునని భావము.
అనఁగా మనము “గోవును దెమ్ము” అని ప్రయోగింపఁగానే 'గోత్వమును' దెమ్ము
అని యర్థమువచ్చును. గోత్వమును దెచ్చుట యెట్లు? కానీ గోత్వమను జాతి కార్య
కారికాదు గాన ననఁగా గోత్వమును దెచ్చుట సాధ్యముగాదు గాన గోత్వరూప
జాతిచే 'గోజీ' ఆక్షేపింపఁబడును. కాన, గోపు, ఘటము, పటము మొదలగు
పదములు జాతివాచకములు.
గుణసంకేతముగల పదములు గుణవాచకములు. ఉదా: శుక్ల, నీల, పీఠాది
పదములు గుణసంకేతముగలవి.
క్రియాసం”కేతముగల పదములు క్రియావాచకములు. ఉదా: వఁడుచున్నది.
ఇట వంటయనఁ బ్రొయిమీఁదబెట్టి యుడికినసిమ్మటఁ గ్రిందికిదించుటవఱకుఁ గల
వ్యాపారము, ఇట్టి వ్యాపారమును బోధించు పదములు క్రియావాచకములు.
ద్రవ్యసంకేతముగల పదములు ద్రవ్యవాచకములు. ఉ॥ రాముఁడు. ఇట
ద్రవ్యమన నామము. రామపద మొకరికి సంకేతము. ఇట్టివి ద్రవ్య వాచకములు .
కొందఱు గోశబ్దము గోత్వమును జాతిని బోధించునట్లే శుక్ల, నీలాది గణవాచ
కములును శుక్లత్వ, నీలత్వాది జాతులనే బోధించునుగదా ! ఆష్లే 'పండుచున్నది
మొదలగు క్రియలుగూడ వంటలజాతినే బోధించును. అట్లే రామాది ద్రవ్యవాచ
కములంగూడ రామత్వాడి జాతులను బోధించును. రామాకు లేక వ్యక్తులు. ఆనేక వ్యక్తు
లున్నఁగాని జాతి యేర్పడదు. రామత్వాదులు జాతు లెట్లగు?నన్న చో బౌద్ధులు ప్రతి
క్షణమును ద్రవ్యము భేదించునని చెప్పుదురు. అనఁగా రామాది ద్రవ్యము లేక విధ
ముగా సర్వకాలమును ముండవనియుఁ బ్రతిక్షణమునందును మార్పులు గలుగుచుండు
ననియుఁ గావున క్షణముకొందఁ జూచిన రామాదులే యీ క్షణమునఁ జూచిన
రామాదులు గారనియు వారి సిద్ధాంతము. కావునఁ బ్రతిక్షణమును భేదించు రామాది
ద్రవ్యములయందు రామత్వ రూపజాతి యుండవచ్చును. ఈ విధముగా నన్నియును
జాతివాచకములే యనియు నొక మతము గలదు.
ఈవిధము గా సంకేత స్వభావముమబట్టి శబ్దములు నాలుగువిధములని మహా
భాష్యకారుఁడు చెప్పెను. (గాళ్ళుక్లశ్చలోడితః ఇతిశబ్దానాం ప్రవృత్తిః) కొన్ని
CC-0. Jangamwadi Math Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2dx3ty43we4mu8y5qvxcfm48jrnj47w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/170</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218772</id>
    <revision>
      <id>571585</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము శబ్దములకు నొక్క_యర్థమే సంకేతితము. మరికొన్ని శబ్దములకుఁ చెక్కర్థములు సంకే తితములై యున్నవి. ఆట్టిచోఁ బెక్కర్థములను బోధించు శబ్దములలోఁ బెక్కభిధా శక్...'</comment>
      <origin>571585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="f17kvcba7z7dha7qc1kn2h4hujm0dcj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
శబ్దములకు నొక్క_యర్థమే సంకేతితము. మరికొన్ని శబ్దములకుఁ చెక్కర్థములు సంకే
తితములై యున్నవి. ఆట్టిచోఁ బెక్కర్థములను బోధించు శబ్దములలోఁ బెక్కభిధా
శక్తులుండునా? అన్న కోఁ బెక్కు శక్తు లుండవు. ఒకే యభిధాశక్తి యుండును.
అట్టిచో నాశక్తి యన్నియర్థములు నొకతడప బోధింపదా? అట్లు పెక్కర్ధము లంప
స్థితము లయ్యెనేని వాక్యార్థి మెట్లు బోధపడును? అని మరల శంకగలుగును. దీనికి
సమాధాన మిది : అభిధాశక్తిని నియమించి యర్థనిర్ణయముసేయు సాధనములు గలవు
'సంయోగో విప్రయోగశ్చ సాహచర్యం విరోధితా
అర్థః ప్రకరణం లింగం శబ్దస్యా వ్యస్య సన్నిధిః
సామర్ధ్య మాచితీ దేశః కాలో వ్యక్తి సస్వరాదయః
శబ్దార్థప్యానవచ్చేదే విశేషస్మృతి హేతవః'
తా. సంయోగము, విప్రయోగము, సాహచర్యము, విరోధము, అర్ధము, ప్రకర
ణము, లింగము, (చిహ్నము) అన్యశబ్దసన్నిధి, సామర్ధ్యము, ఔచిత్యము, దేశము
కాలము, లింగము, స్వరము, మొదలగునవి శబ్దము యొక్క అర్థము నిర్ణీతము కాన
పుడు నిర్ణయించు సాధనములు.
సంయోగము :— 'హరి సశంఖచక్రుఁడు' అనుచో 'హరి' యన నెవరు ?
హరిశబ్దమునకుఁ చెక్కర్థములు గలవు. ఇట సమర్ధముని అన్నచో నిచ్చటి హరి
శంఖచక్త్రపంయోగము గలవాఁడని యర్థమగుటచే శంఖచక్ర సంయోగము విష్ణువు
నకు మాత్రమే కలకు, కాన 'హరి' యన 'విష్ణువే యని యర్ధము తేలును. ఇట శంఖ
చక్రసంయోగము ' హరి ' పదమునకు విష్ణువే యను నర్థమును బోధింప నభిధను
నియమించును.
విప్రయోగము:__“ఆశంఖచక్రుఁ డగు హరి” (శంఖచక్రములు లేనిహరి) ఇట
' హరి ' పదమువ శ్రేయర్థ మన్నచో శంఖచక్రవియోగము ! 'హరి' పదమునకు
‘విష్ణువ' యను అర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును.
సాహచర్యము:——(రామలక్ష్మణులు' అన్నచో రామశబ్దమునకు అర్ధమేమి?
లోకమున 'రామ' శబ్దమునకు దాశరథి రాముఁడు, పరశురాముఁడు, బలరాముఁడు
నని మూడర్ధములు గలవు. ఇందేమర్ధమన్నచో లక్ష్మణసాహచర్యము దాశరథి
రామున కేకలదు గాన నిట నా సాహచర్యము 'రామ' పదమునకు 'వాశరధిరాముణి
డని యర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును.
విరోధము :— 'రామార్జునులు' అను పదమున రామార్జును లెవరు? రామశబ్ద
మునకుఁ బైని మూఁడరములను జూపితిమిళదా! అర్జున పదమునకుఁ బాండవార్జునుఁడు,
CC-0. Jagamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
1&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f17kvcba7z7dha7qc1kn2h4hujm0dcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/171</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218773</id>
    <revision>
      <id>571586</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3. ద్వితీయా 0 కార్త వీర్యార్జునుఁడు నేను రెండర్ధములు గలవు. ఇటనేమర్థ మన్నచో లోకమున భార్గపరామ, కార్తవీర్యార్జునులకుఁ గల విరోధమునుబట్టి రామశబ్దమునకుఁ బరశు రాముఁ డనియు, నర్జు...'</comment>
      <origin>571586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4469" sha1="7kznl87itl92eu1xpzohfn8ch75cqny" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3.
ద్వితీయా
0
కార్త వీర్యార్జునుఁడు నేను రెండర్ధములు గలవు. ఇటనేమర్థ మన్నచో లోకమున
భార్గపరామ, కార్తవీర్యార్జునులకుఁ గల విరోధమునుబట్టి రామశబ్దమునకుఁ బరశు
రాముఁ డనియు, నర్జున శబ్దమునకుఁ గార్తవీర్యార్జునుఁడనియు నర్ధమును బోధింప నా
విరోధ మళిధను నియమించును.
అర్ధము(ప్రయోజనము);_ “సంసారచ్ఛేదమునకై స్థాణువును భజింపుము”
అన్నచో స్థాణువన నేమి? ఈ పదమునకు మొద్దు, శివుఁడు నను రెండర్ధములు గలవు.
ఇట నేమర్ధ మన్నచో సంసారచ్ఛేదనరూపమగు ప్రయోజనమునకై భజింపఁదగిన
వాఁడు శివుఁడు గాని పట్టిమొద్దు గాదు. కావున నిటవర్ధము (ప్రయోజనము) స్థాణు
శబ్దమునకు శివుఁడను సర్ధమును బోధింప సభిధను నియమించును.
ప్రకరణము:— “ దేవరకు సర్వము దెలియును” (సర్వంజావాతి దేవః )
ఇట దేవర (దేవ) పదమునకు 'మీరు' అను వర్ణమును బోధింపఁ బ్రకరణ మభిధను
నియమించును.
మకరధ్వజ శబ్దము
నేరుర్థమన్న చోఁ
కాని సముద్రుని
లింగము (చిహ్నము):— మకరధ్వజుఁడు కోపించును.
నాకు మన్మథుఁడు, సముద్రుఁడు నని యర్థద్వయము గలదు. ఇట
గోపరూపమగు చిహ్నము చేతనుఁ డగు మన్మథునికిఁ గలదు.
కుండదుగదా ! కానఁ గోపరూప చిహ్నము మకరధ్వజ శబ్దమునకు మన్మథుఁడను
నర్థమును బోధింప నభిధను నియమించును.
అన్యశబ్దసన్నిధి: — “పురారాతి యగు దేవరకు ” ఇటఁ బురారాతి యను
నన్యశబ్దసన్నిధి ‘దేవర' పదమునకు 'మీరు' అను అర్ధముగాక శంభుఁ డను నర్ధమును
బోధింప నఖిధను నియమించును.
సామర్ధ్యము :— “మధువుచేఁ గోకిల మదించినది మధు పదమునకు మద్యము,
వసంతము అను రెండర్ధములు గలవు. ఇట సమర్ధమన్నచోఁ గోకిలకు మదమును
గలిగించు సామర్థ్యము వసంతునికిఁ గలదు.
'సామర్ధ్యము ‘మధు' పదమునకు వసంతుఁడను అర్ధమును బోధింప నభిధను నియ
మించును.
నీటఁ గోకిల మదకారణ
ఔచిత్యము:— ప్రియురాలి ముఖము మిమ్ము రక్షించుఁ గాలి' ముఖశబ్దము
నాకు సమ్ముఖము, వదనము, ఆను రెండర్థములును గలవు. ఇట సమర్ధమన్నచో
బ్రియురాలి సమ్ముఖము రక్షించునన్నచో నుచితముగా నుండును. కాన
నౌచిత్యము ముఖశబ్దమునకు సమ్ముఖ మను సిద్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
నిట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7kznl87itl92eu1xpzohfn8ch75cqny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/172</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218774</id>
    <revision>
      <id>571587</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '13 కావ్యలంకార సంగ్రహము దేశము: “ పర మేశ్వరుఁ డిట వెలయుచున్నాఁడు” పర పర మేశ్వర శబ్దమునకు లోకమున రాజు, దేవుఁడు నను రెండర్థములు గలవు. 'ఇట' అన రాజ నానీరూపమగు 'దేశము' అని యర్థము. దేశ వ...'</comment>
      <origin>571587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4493" sha1="o4kl2s8e41yxk02r5qpw1hkpqfkemwt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;13
కావ్యలంకార సంగ్రహము
దేశము: “ పర మేశ్వరుఁ డిట వెలయుచున్నాఁడు” పర
పర మేశ్వర శబ్దమునకు
లోకమున రాజు, దేవుఁడు నను రెండర్థములు గలవు. 'ఇట' అన రాజ నానీరూపమగు
'దేశము' అని యర్థము. దేశ వాచకమగు 'ఇట' అనునది పరమేశ్వర శబ్దమునకు
'రాజు' అను సర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును.
కాలము :—— “చిత్రభానువు ప్రకాశించుచున్నాఁడు ” చిత్రభాను వనఁగా
సగ్ని, సూర్యుఁడు పని యర్ధము. ఈ పరమును బగటఁ బ్రయోగించినచో
'సూర్యుఁడు అనియు, 'రాత్రి' ప్రయోగించినచో 'నగ్ని' యనియు సర్ధమగును.
ఇటఁ‘గాలము' (పగలు రాత్రి) ఆ యా యర్ధములను బోధింప నభిధను
నియమించును.
-
వ్యక్తి (లింగము):— “మిత్ర మొప్పుచుండెను” మిత్ర శబ్దమునకు 'సఖుఁడు’
సూర్యుఁడు నని యద్వయము గలదు. ఇట నపుంసకలింగముగా మిత్రశబ్ద ముప
యోగింపఁబడినది. కానీ స్నేహితుఁడనియే యర్ధము. ఇట నపుంసక లింగము
స్నేహితుఁ డను అర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును.
స్వగమ:—స్వరము వేదమునందే యద్ధవిశేషమును బోధింప నభిధను నియ
మించును. (స్వరమన ఉదాత్త అనుదాత్త, స్వరితములు) ఎట్లన వృత్రాసురుఁడు తా
నింద్రుని జయింపఁగోరి “ఇంద్రశత్రుర్వర్ధస్వ” (ఇంద్రుఁడు శత్రువుగాఁగల యో
వృత్రాసురుఁడా వర్ధిల్లుడు) అని తన్ను గుణించి తానుచ్చరించుచుండెను. “ఇంద్ర
శత్రు” పదమునకు “ఇంద్రుఁడైన శత్రువు” (ఇంద్రశ్చ ఆసౌశత్రుః) అనియు,
ఇంద్రుఁడు శత్రువుగా గల (ఇంద్రః శత్రుః యస్యసః) అనియును విగ్రహములు
చెప్పవచ్చును. అనఁగాఁ గర్మధారయముగాని బహువ్రీహి గాని చెప్పవచ్చును.
ఆట్టిచోఁ గిర్మధారయమున నొక స్వరము, &quot;బహువ్రీహిలో నొకస్వరమును జెప్ప
వలయును. వృత్తాసురుఁడు బహువ్రీహి పరముగా నెంచియు, బహువ్రీహి సమాస
స్వరము నుచ్చరింపక కర్మధారయ స్వరముతో నుచ్చరించెవఁట. దాన “ఇంద్రుఁడా!
వృద్ధినొందుము&quot; అని యర్థము వచ్చినది. దాన నింద్రునకే జయముగలిగి వృత్తా
నురుఁడు నశించెనఁట. ఈయభి పాయమును దెలుపు శ్లోకమును గనుఁడు,
శ్లో॥ మంలో హీనః స్వకతో వర్ణతో .
మిథ్యాస్త్రయుక్తో నతదర్ధ మాహ
స వాగ్వత్రో యజమానం హీనస్తి
య ఛేంద్రశత్రుః స్వరతో ఒపరాధాత్
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o4kl2s8e41yxk02r5qpw1hkpqfkemwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/173</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218775</id>
    <revision>
      <id>571588</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '18 శా. ద్వితీయా సము స్వరవర్ణహీన మైనమం శ్రము తన స్వాభావికార్ధమును బోధింపక భిన్నా ర్థమును బోధించును. దాన నది ఓడుగై యజమానుని వెంత్తును. స్వకృత మైన యపరాధమున వృత్రాసురుఁడు నశిం...'</comment>
      <origin>571588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3727" sha1="9069h4wah1b6qk4t6d1lb6yj1fhm5q9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;18
శా.
ద్వితీయా
సము
స్వరవర్ణహీన మైనమం శ్రము తన స్వాభావికార్ధమును బోధింపక భిన్నా
ర్థమును బోధించును. దాన నది ఓడుగై యజమానుని వెంత్తును. స్వకృత మైన
యపరాధమున వృత్రాసురుఁడు నశించెను.
ఁస్వరాదులు'. అనుచోట నున్న 'ఆది' పదముచే నభినయాదులుగూడఁ దత్త
దర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును.
&quot;ఏతావన్మాత్ర స్తనికా ఏతావన్మాతాభ్యా మక్షి పత్రాభ్యాం
ఏతావన్మాత్రావస్ధా ఏతావన్మా త్రైర్దివ సైః
తా. ఇంతింత (ఔన్నత్యవర్తులత్వములుగుల) చన్నులుగల యువతి యింతింత
(వైశాల్యము) కన్నులతో, ఇన్ని (సంఖ్య) దినములలో ఇట్టి (కార్యము) యవ
సకుఁ బాల్పడినది.
ఇట నభినయము &quot; ఏతావ క న్మాత ” పదముయొక్క యాయా యర్ధములను
బోధింప నభినను నియమించును.
ఈవిధముగా సంయోగాదులం వాచకమున కనేకార్ధములు సంకేతములైనపు
డొక్క_యర్ధమును మాత్రమే బోధింప నభిధను నియమించును.
వాచక భేదములు
ఈ వాచక పద మర్ధబోధక స్వభావమునుబట్టి యాగికము, రూఢము, యోగ
రూఢము, యౌగికరూఢము, అని గాలఁగువిధములు. వెనుక స్వరూప స్వభావమును
బట్టియు, నిట సర్ధబోధక స్వభావమునుబట్టియు భేదములం.
౧. అవయవార్ధమును (వ్యుత్పత్త్యర్ధమును) మాత్రము బోధించు శబ్దము
యాగికము. ఉదా|| పాచకుఁడు. పరతీతిపాచకః పంటను జేయువాఁడు అను
వ్యుత్పత్త్యర్ధముమాత్రమే బోధింపఁబడును. సామాన్యముగా (వంటలవాఁడు” అను
అర్ధమేకానీ ఫలాని జాతివాఁడని యర్ధమురాదు.
౨. అవయవార్ధముతోఁ బని లేక సముదాయార్ధమునే బోధించు పదము
రూఢము. ఉదా|| ఆకాశము, బల్ల, పుస్తకము మొ॥ ఈ పదముల కపయవార్ధము
లేదు, అనంత కాలమునుండి యివి రూఢిగా నొక యర్ధమును బోధించుచున్నవి.
3. అవయవార్ధమును బోధించుచున్నను విశేషించి సముదాయార్థము నే
బోధించు పదము యోగిరూఢము. ఉదా॥ పంకజము.
&quot; పంకము వలనం
వర్థమునం దే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9069h4wah1b6qk4t6d1lb6yj1fhm5q9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/174</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218776</id>
    <revision>
      <id>571589</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '835 కావ్యాలంకార సంగ్రహము రూఢమై యున్నది. మిగిలిన‘నత్తరం' మొదలగు నర్థములను బోధింపదు. యాగీ శార్థమును రూఢ్యర్థమును గలది యోగరూఢము. 8. యాగి కార్థమును, రూఢ్యర్థమును నీ రెండును నే శబ...'</comment>
      <origin>571589</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4727" sha1="jefrxnczy7h6anflfui330b1d6cp74o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;835
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
రూఢమై యున్నది. మిగిలిన‘నత్తరం' మొదలగు నర్థములను బోధింపదు. యాగీ
శార్థమును రూఢ్యర్థమును గలది యోగరూఢము.
8. యాగి కార్థమును, రూఢ్యర్థమును నీ రెండును నే శబ్దమువలనఁ బోధింపఁ
బడునో యది యౌగికరూఢము. ఉదా॥ ఉద్భిద్ (ఉద్భిదము) &quot;ఉద్భేదించునది ”
అను నవయవార్ధమునుబట్టి 'తరుగుల్మాది' యనియు, రూఢ్యర్ధమును బట్టి యాగ విశేష
మనియు నర్థద్వితీయమును నీ శబ్దము స్వతంత్రముగా బోధించును. (“ఉద్భిదాయ జేత
పశుకాదు!” ఆనుచోట 'ఉద్బిల్'' అనఁగా యావిశేషము.)
ఈ యౌగికరూఢమును ముక్తావళీకారుఁడు దెలిపేరు. రసగంగా నరమున
దీని ప్రశంస లేదు.
మరియు బదములు విచిత్ర స్వభావములు గలవి.
కొన్ని పదములలో
శేక దేశమే యర్ధమును బోధించును. ఎట్లన, భీమసేన, బలదేవ ప్రభృతి పదములలో
నాద్యమగు భీము, బల, అను సేక దేశమే
యర్థమును బోధించును. మతంగజ,
పసుంధరా, ధరాధర ప్రభృతి పదములలోఁ జరమభాగముగు గజ, ధరా, ధర
ప్రభృతిపదములే యర్థమును బోధించును. ఇట సేకదేశశ్రవణము చేతనే యర్థస్ఫూర్తి
గలుగుచున్నది మరియు ఆపాంసుల (పాంసుల గానిది) అనిందితుఁడు (నిందితుఁడు
గానివాఁడు) మొదలగు పదములందలి 'ప్రతిషేధము నిత్కృష్టముగు నితరార్థమును
సంపాదించును. పాంసుల - కులట; అపాంసుల = పతివ్రత; నిందితుఁడు = దూషి
తుఁడు; ఆనిందితుఁడు - పూజితుఁడు మొ॥ ఆనుష్ణ, శీతేతర ప్రభృతిపదములు ప్రతి
ద్వంద్వియగు నర్థమునుబోధించును. అనుష్టము = శీతము; శీతేతరము = ఉష్ణము మొ.
ఒకానొక పదము రూఢ్యర్థము నపేక్షింపదు. అనఁగా నా పదము రూఢ మైనను
రూఢ్యర్థము నపేక్షింపక యాగి కార్థమును నపేక్షించును. &quot; సింహాదవా పద్విపదం '
నృసింహః” నృసింహుఁడు (నరులను హింసించువాఁడు) సింహమువలన విపత్తిని
బొందెను. 'సింహ' శబ్దమునకు “హిసస్త్రీతిసింహః” చంపును గావున 'సింహము' అని
యోగికార్ధము, కాని యిది హర్యక్ష మునందురూఢ మైయున్నది. అయితే 'నృసింహు
పదములోని సింహపదమున కిటఁజంపువాఁడు' అను యాగి కార్థమే యపేక్షితమై
యున్నది. కొన్ని పదములకు యోగికార్ధ మన పేక్షితమై యున్నది. 'క్షీరాంభోధి'
క్షీరాబ్ధి; ఇట 'ఆంభోధి' అబ్ధిపదములకు యౌగికార్థము సపేక్షింపరాదు. 'హమ'
శబ్దమును వాననయనా, నామోరూ, ఆను నెడలనే ప్రయోగింపవలెను. కాని నామ
పదనా, నామపాణి,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jefrxnczy7h6anflfui330b1d6cp74o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/175</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218777</id>
    <revision>
      <id>571590</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస మా 638 నరసభూపాలీయ కర్త ప్రతాపరుద్రీయము ననుసరించి యోగమూలా భిధ, రూఢిమూలా భిద, అను రెంటినే యనఁగా యాగిగములు, రూఢములు అను రెండు కాని యీ నాలుగుభేదములును దెలియఁగినవ...'</comment>
      <origin>571590</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="aph2vzmf636q1jszmivi8toa2oslhpp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస మా
638
నరసభూపాలీయ కర్త ప్రతాపరుద్రీయము ననుసరించి యోగమూలా భిధ,
రూఢిమూలా భిద, అను రెంటినే యనఁగా యాగిగములు, రూఢములు అను రెండు
కాని యీ నాలుగుభేదములును దెలియఁగినవి.
భేదములనే చూపెను.
తెలిపితిమి.
౧. యోగమూలా భిధ కుడాహరణము.
5
చ. అలఘుబలాభిరాముఁడగు నాబళ రాజనృసింహ మేదినీ
తల బల వైరి దానజలధారలనిచ్చటఁ దేలి తేలి త
దళితవిరోధి శోణిత దమ్ముల నిమ్ములఁ గూడి కూడి యా
జలధులు వాహినీశులనఁ జాలఁ జెలంగుఁ బయోనిధానముల్. శి
ఇందలి వాహినీకులు, పయోనిధానములు, అనువానికిఁ గేవలవ్యుత్పత్యర్థములను
బట్టి సముద్రుఁడని యర్ధము. ఇది యాగికములు.
ఈ యోగమూలాభిధకు యోగపూర్వాభిధయనియు నామాంతరము. అనఁగా
యౌగికార్ధమును బోధించు శబ్దశక్తియని భావము. ఇట నిట్లనుటకన్న యాగిక వాచ
కమున కుదాహరణమున్న చో విస్పష్టముగా నుండును.
B. రూఢి మూలాభిధ కుదాహరణము.
కం. కులమణియై బలవది పు
కులగిరి కులిశంబునై, యకుంఠితధర్మా
కలసకలాలాలనుఁ డయి
వెలయు న్నరసింహవిభుఁడు విశ్వోన్నతుఁడై.
బలవదిపు (పా) బలపదబల.
яг
ఇటఁ గుల, మణి, రిపు, గిరి, కులిశాది పదము లన్నియు రూఢములే. వీనిశక్తి
రూఢిమూలాభిన. ఈ పదములు రూఢములు.
పైపద్యమునందలి బల వైరి, జలధి పదములు యోగ రూఢములు. దానపదము
ఈవి – ఖండనము ఆరు నర్థద్వయమునందును బ్రసిద్ధముగాన యోగికరూఢము.
లక్షణావృత్తి
గీ. ఇంకా లక్షణ వివరింతు; నిదియు గౌణ
వృత్తియు నభిన్నమెహలు నెలున్న ed by eGangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aph2vzmf636q1jszmivi8toa2oslhpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/176</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218778</id>
    <revision>
      <id>571591</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ''తోణేసురుఁ డగ్ని' యను నెడ శుచిగుఁబు వాచ్యవిభవాభి భావియై వరలుశతన, ఇంక లక్షణను వివరింతును. గౌణవృత్తియు లక్షణయు నొక్కటే. భేదము లేదు. “గాణవృత్తి రపిలక్షణ...'</comment>
      <origin>571591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4513" sha1="b9aaox06bl2luylk2lrhq4ocyxmri8z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
''తోణేసురుఁ డగ్ని' యను నెడ శుచిగుఁబు
వాచ్యవిభవాభి భావియై వరలుశతన,
ఇంక లక్షణను వివరింతును. గౌణవృత్తియు లక్షణయు నొక్కటే. భేదము
లేదు. “గాణవృత్తి రపిలక్షణా ప్రభేదవీవ&quot; అని ప్రతాపరుద్రీయము. (కాని
ప్రాభాకరులను నొక పూర్వమీమాంసక శాఖీయులు గౌణవృత్తియు లక్షణయును
భిన్నమే యని చెప్పుదురు) ఎట్లన “బ్రాహ్మణుఁ దగ్ని ” అన్నపుడు “గంగాయాం
ఘోషః” (గంగలో గొల్లపల్లె) అనుచోట గొల్లపల్లెయందు శీతత్వ పాపనత్వాదు
లెట్లు వాద్యము గాఁ గాక వ్యంగ్యముగా శోభిల్లునో యట్లే యగ్నిగత శుచిగుణము
(పరిశుద్ధతీయను గుణము) బ్రాహ్మణునియందు వాచ్యము గాఁ గాక (వాచ్యమును
దిరస్కరించి) వ్యంగ్యరూపమున శోభిల్లుచున్నది.
ఇట “గౌణవృత్తి లక్షణా ప్రభేదమే” యని చెప్పుటకు గ్రంథకర్త యిచ్చిన
'వచిగుణంబు వాచ్యవిభవాభి భావియై వరలుకత్వ' అను కారణము సూటి గా లేదు. క్లిష్ట
ముగానున్నది. ప్రతాపరుద్రీయములో 'గౌణవృత్తిరపి లక్షణా ప్రభేదవీవ| సంబంధా
నుపప త్తిమూలకత్వాత్ | యథాగ్మిర్మాణవక ఇత్యత్ర అగ్ని సాదృశ్య విశిష్టమాణవక
ప్రతిపత్తిర్విపక్షితా తథైవ గంగాయాం ఘోషః ఇక్యత గంగాసంబంధ విశిష్టతీర ప్రతి
పత్తిర్విపక్షితా - (గౌణవృత్తి లక్షణలో నొక భాగమే. గంగాయాం ఘోషః
అనుచోట ముఖ్యార్థానుపపత్తి గలిగినట్లే “అగ్నిర్మాణవక” అను చోటఁ గూడ
ముఖ్యార్థాను పపత్తి గలుగుతున్నది. కాన సంబంధానుపపత్తి రెంటను సమానము,
మరియు 'గంగాయాం ఘోషః' అనుచోట గంగా సంబంధి యగు తీరమను నర్థము
వివక్షితమైనట్లే “యగ్ని సదృశమాణవకుఁడు&quot; అను సిద్థము వినక్షితము.) అని కలదు.
కాస గౌణవృత్తి లక్షణలక భేదమును బ్రస్తావించునపుడు 'సంబంధానుపపత్తినిఁ
పరలు తన”ఇత్యాదిక మగువచన
ముచే గౌణవృత్తిలక్షణలెట్లభిన్నములో నిస్సం - గ్ధ్భముగా గోచరింపవు.
గారణముగాఁ దెలుపవలెను. శుచి గుణంబు
***
ఇట మొదట (లక్షణ' యనసేమో తెలుపక గౌణవృత్తి లక్షణా ప్రభేదమే '
అని చెప్పుట యుక్తముగాదు.
కం. బంధురయగు లక్షణ, సం
బంధానుపపత్తి మూలభావన; నది సం
బంధ నిబంధన, సామ్యని
బంధన యని రెండు గతులఁ బరగుచునుండు'
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9aaox06bl2luylk2lrhq4ocyxmri8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/177</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218779</id>
    <revision>
      <id>571592</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాసము” 'తా. సంబంధానుపపత్తివలన లక్షణ యేర్పడును. అది సంబంధ నిబంధన, సామ్యనిబంధన యని ద్వివిధము. నిబంధనమనఁగా మూలము. సంబంధమూలకమగు లక్షణయనియు, సామ్యమూలకమగు లక్షణయనియ...'</comment>
      <origin>571592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5021" sha1="kzkcgz4bu22aolor64aaqt32xnwriww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాసము”
'తా. సంబంధానుపపత్తివలన లక్షణ యేర్పడును. అది సంబంధ నిబంధన,
సామ్యనిబంధన యని ద్వివిధము. నిబంధనమనఁగా మూలము. సంబంధమూలకమగు
లక్షణయనియు, సామ్యమూలకమగు లక్షణయనియు నని భావము. “సంబంధానుప
పత్తివలన లక్షణ యేర్పడును&quot; అను లక్షణ మసమగ్రము. కావ్యప్రకాశమున
46 ముఖ్యార్థ బాధే తద్యోగే రూఢితో ఒధ ప్రయోజ నాత్ 99
అని లక్షణము చెప్పఁబడినది. దీని వివరణ మీది :
ముఖ్యార్ధము కు బాధకలుగఁగా, రూఢినిఁబట్టి కాని ప్రయోజనమును బట్టి కాని
ముఖ్యార్థమ
ర్ధముతో సంబంధము గల వేరొక యర్ధమును లోకమునందలి రూఢినిఁబట్టి
కాని లేక యొకానొక ప్రయోజనమునుబట్టి కాని స్ఫురింపఁజేయు శబ్దశక్తి లక్షణ.
వాచ్యార్థ సంబంధములేని లక్షణ యుండకు. అనఁగా వాచ్యార్థమునకు బొత్తుగా
సెట్టి సంబంధమును లేని లక్షణ యుండదు. 4. గంగలో గొల్లపల్లె అనుదానికి
కొండమీఁది కోఁతి” అనునది లక్ష్యార్థమై యుండదు. ఇందు గమనింపవలసిన
ముఖ్యవిషయములు మూఁడు. ౧. ముఖ్యార్ధమువ కనుపపత్తి. . దాని సంబంధము.
3. వేణోకయర్ధమును జెప్పుకొనుటకు రూఢికానీ ప్రయోజనము కానీ యుండుట.
రము సరిపడును.
చూడుఁడు. (GADగాయాం ఘోష' అను ముదాహరణముఁ దీసికొందము,
'గంగలో గొల్లపల్లె” (ఉన్నది) అను అర్ధము పొసగదు. ఏలన. గంగలో గొల్లపల్లె
యుండదు. కాన వాచ్యార్ధమున కనుపపత్తి గలిగినది. కాఁబట్టి దాని సంబంధ ముగల
వేళొక యర్ధమును జెప్పుకొనవలెను. 'గంగాయాం' అనుదానికి 'గంగలో' అను
సర్ధము గాక 'గంగా తీరమున' అను సర్ధమును చెప్పుకొందు మేని అర్ధము
అయితే యీ యర్ధమును జెప్పుకొనుటకు లోకమున గంగాయాం' అనఁగా గంగా
తీరమున' అని రూఢ్యర్ధమైన నుండపలెను. లేదా? ఏదేనిఁ బ్రయోజనమైన నుండ
వలెను. ఇట లోక రూఢి లేదు. ఇఁకఁ బ్రయోజకముండవలయును. గంగాతీరముని
అని చెప్పుటవలన గంగలోని శీతత్వ పావనత్వాకులు గొల్లపల్లెలోఁ గూడఁ గలవు..
అను వర్ధనును స్ఫురించుటయే ప్రయోజనము. ఈ ప్రయోజనము 66గంగాయాం .
ఘోషః” అని వాచ్యార్ధానుపపత్తితోఁ జెప్పుటవలన భాసిల్లినట్లు గంగాతీ రే
ఘోష అని చెప్పినను భాసిల్లదు. కాన నిటఁ | బయోజనమునుబట్టి గంగా శబ్దము
నకు గంగాతీరము' అను సర్భమును జెప్పుకొనవలెను. ఈ యర్ధమును దోఁపించు
శక్తియే లక్షణ.
ఇట్టివే సామాన్యముగా వ్యవహారములో, బెక్కు ప్రయోగములు గనఁబడు
చున్నవి. 'మా యిల్లు రోడ్డుమీఁదనే యున్నది. అందు వూ
మ క నిల్లు రోడ్డు మీఁద -
CC-Janganwadi Math Collection.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kzkcgz4bu22aolor64aaqt32xnwriww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/178</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218780</id>
    <revision>
      <id>571593</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ولاه కావ్యాలంకార సంగ్రహము లేదు. కావున ముఖ్యార్ధానుపపత్తి యేర్పడినది. 'రోడ్డుప్రక్కనే యున్నది' అని వాచ్యార్ధ సంబంధముగల జొక యర్ధమును జెప్పుకొనుచున్నారు. ఇట అమాయిల్లు విస్ప...'</comment>
      <origin>571593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4961" sha1="i2kuqwtpvp6rcyz9dm5qtzztjc2xu0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ولاه
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
లేదు. కావున ముఖ్యార్ధానుపపత్తి యేర్పడినది. 'రోడ్డుప్రక్కనే యున్నది' అని
వాచ్యార్ధ సంబంధముగల జొక యర్ధమును జెప్పుకొనుచున్నారు. ఇట అమాయిల్లు
విస్పష్టముగా నెల్లరకును గోచరించును” అనునది ప్రయోజనము. మా యిల్లు రోడ్డు
మీఁడనే యున్నదని చెప్పుటవలన నీ ప్రయోజనము భాసిల్లునట్లు మాయిల్లు రోడ్డు
ప్రక్కనే యున్నది' అని చెప్పినను భాసిల్లదు. ఇదియే సంబంధ నిబంధన. అనఁగా
వాచ్యార్ధ సంబంధము గల లక్షణ.
'బ్రాహ్మణుఁ దగ్ని' అను వాక్యము గలదు. బ్రాహ్మణుఁ దగ్ని యగునా?
కాదు. వాచ్యార్థానుపపత్తి యేర్పడినది. కాన దాని సంబంధముగల వేరొక యర్థ
మును జెప్పుకొనవలెను. అగ్నియందుఁ గల 'శుచిగుణము బ్రాహ్మణునియందుఁ
గూడ నుంటచే 'అగ్ని సదృశుఁడు బ్రాహ్మణుఁడు అను నర్థమును జెప్పుదుము. దీనికిఁ
బ్రయోజనముగాని రూఢిగాని యుండవలెను. 'బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని' యను రూఢి
లేదు. అగ్నియందున్న శుచిత్వ పవిత్రత్వాదులు బ్రాహ్మణునియందు గోచరించు
టయే ప్రయోజనము. “అగ్ని సదృశుఁడు బ్రాహ్మణుఁడు అని చెప్పినను 'బ్రాహ్మణుఁ
డగ్ని' అని చెప్పుటవలన నా ప్రయోజనము గోచరించినట్లు గోచరింపదు. ఇట్టివే
‘ఆమె రంభ (ఆలేఁడు సత్యహరిశ్చంద్రుఁడు' మొదలగునవియు సామ్య నిబంధ నా
లక్షణలు.
సంబంధ నిబంధనా, సామ్యనిబంధనా లక్షణములలోఁ బ్రయోజనమున కుదా
హరణములు చూపితిమి. రూఢి కుదాహరణము లిటఁ జూపుచున్నాము.
'వాఁడు పనిలోఁ గుళలుఁడు' లోకమునఁ 'గుళల' శబ్దమునకు గుళలను
గ్రహించువాఁడు (కుశాక్లాతీతి కుశలః) అని వ్యుత్పత్యర్థము. అదియే ముఖ్యార్థము.
కుశలను గోయుట, గ్రహించుట మొదలగు పనులు క్లేశావహములు. ఒకప్పుడు
చేతులు చీల్చుకొనిపోవును. కాన నట్లు చీల్చికొనిపోకుండ నేర్పుగా ఁ గుళలను
గ్రహించువాఁడు కుళలుఁడు. “వాఁడు పనిలోఁ గుళఱుఁడు&quot; అన్నపు డీ వాచ్యా
à
ర్థము పొసగదు. కాన లోకరూఢి లిఁబట్టి కుశలపద మిచ్చట 'దక్షుఁడు లేక నేర్పరి”
అను సర్థమును బోధించుచున్నది. ఇవి సంబంధ నిబంధనా లక్షణారూఢి
కుదాహరణము.
‘తైలి' పదమునకు “తిలలనుండి పుట్టిన చమురు” అను నర్థము ముఖ్యార్థము .
హేరండ తైలము, సర్షప తైలము, అనియు నితర పదార్థములనుండి తీసిన చమురుసకుఁ
గూడ సాదృశ్యమునుబట్టి తైలశబ్దము లోకమున వ్యవహరింపఁబడుచున్నది. కాన
‘రైలు శబ్దము సామ్యనిబంధ నాలు కారూడి కుర్తాహరణ Peran gotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i2kuqwtpvp6rcyz9dm5qtzztjc2xu0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/179</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218781</id>
    <revision>
      <id>571594</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వా స ము రూఢినిఁబట్టి యేగ్పడిక అక్షణ 'నిరూఢలక్షణ' యందురు. గీ, అందు జహదభి ధేయయు, నజహదర్థ యనఁగ సంబంధలక్షణ యలరు; సామ్య గుణనిబంధన తాను ద్వైరూప్య మొందు జగతి సారోప, సాధ్య...'</comment>
      <origin>571594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2971" sha1="3o3rm12on7vjdt00zt3x89cpclq9cvx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వా స ము
రూఢినిఁబట్టి యేగ్పడిక అక్షణ 'నిరూఢలక్షణ' యందురు.
గీ, అందు జహదభి ధేయయు, నజహదర్థ
యనఁగ సంబంధలక్షణ యలరు; సామ్య
గుణనిబంధన తాను ద్వైరూప్య మొందు
జగతి సారోప, సాధ్యవసాయ యనఁగ,
LO
ఈ సంబంధ నిబంధ నాలక్షణ జహదభిధేయ లేక జహద్వాచ్య లేక జహ
ల్లక్షణయనియు, ఆజహదర లేక అజహదభిధే లేక అజహద్వాచ్య లేక
ఆజహల్లక్షణ యనియును ద్వివిధము, (వీని వివరణము ముందు చేయుదుము.) సామ్య
గుణ నిబంధనా లక్షణ సారోప, సాధ్యవసాయ, యనియు నిరుదెఱఁగులు (ఇట
సామ్యగుణ నిబంధన యనుటకన్న గుణసామ్య నిబంధన యనుట లెస్స.)
సీ. అల 'గంగలో ఘోష' మను నెడ 'గంగా' ప
దఁబు సంబంధియా తటముఁ దెల్ప
సంబంధలక్షణ జహదర్థ యగు; సప్లై
“మంచె మ్రో సె’నటన్న 'మంచగతులు'
దోఁచుఁ; &quot;గోదండపం క్తులు వచ్చె” ననవిండ్ల
నమరు యోధులుదోఁప సజహడర్థ;
'యవనిపాలుఁడు సింహ' మను వేళ సదృశతా
గుణసిద్ధి 'సామ్యలక్షణ' చెలంగు
గీ. అందు నుపమాన, ముపమేయ మప్రభిన్న
మైన “సారోప'; యుపనూనమగడితోప
మేయమైయున్న 'సాధ్యవసాయ'; యట్టి
లక్షణల కన్ని ఁటికొనర్తు లక్ష్యములను,
మో సెనటన్న (పా) మ్రోయునటన్న,
ŁO
తా. 'గంగలో గొల్లపల్లె' యనుచోట గంగా పదము స్వార్థమును ద్యజించి
తన సంబంధియగు తీరమును దెలుపుచున్నది. అనఁగా గంగాపదము తన 'ప్రవాహు
విడిచి ‘తీరము' అను నర్థమును గ్రహించినది. ('గంగాయాం' అన
గంగాతీరము అని అర్థము) కాన్న జహల్లు- (జహర్ B, స్వార్థమును విడుచుచున్న&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3o3rm12on7vjdt00zt3x89cpclq9cvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/180</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218782</id>
    <revision>
      <id>571595</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యలంకార సంగ్రహము లక్షణ). ఇట్లే ‘మంచెఱ మోసె' (మంచాఃక్రోశంతి) అనుచోట 'మోయుట యను వ్యాపారము చేతనధర్మము. ఆచేతనములగు మంచె లెట్లు మోయును? కాన 'మంచెలు' అనుశబ్దము స్వార్థమగు ' మంచము...'</comment>
      <origin>571595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4957" sha1="9by2tebnr59bpqc75d37zszkbjujxo3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యలంకార
సంగ్రహము
లక్షణ). ఇట్లే ‘మంచెఱ మోసె' (మంచాఃక్రోశంతి) అనుచోట 'మోయుట
యను వ్యాపారము చేతనధర్మము. ఆచేతనములగు మంచె లెట్లు మోయును? కాన
'మంచెలు' అనుశబ్దము స్వార్థమగు ' మంచములు' అన
ఆనుసర్థమును విడిచి 'మంచగతులు”
అనునర్థమును గ్రహించినది. అనఁగా “మంచముల పైనున్నవా రఱచిరి” అనువర్ణము
వచ్చును. ఇటఁ గూడ స్వార్థము విడువఁబడినది. ఇదియు జహల్లక్షణయే.
*
CE
మూలమున ' మందె మ్రోసె' అని యున్నను మంచాఃక్రోశంతి ” ఆను
సంస్కృతవాక్యము నాంధీకరించుపట్ల గ్రంథకర్త గణభంగమునకు వెఱచి యేకవచన
ప్రయోగము నేసెను. కాన నేను బహువచనరూపమును గ్రహించి వివరించితిని.
ఇఁకఁ &quot;గోదండ పంక్తులు వచ్చె” నన్నుచోటఁ గోదండ పంకు అచేతనములు
గదా! అవి స్వయముగా నెట్లు వచ్చును ?
కానఁ 'గోదండధరులు' అను నర్థమును
జెప్పుకొనవలెను. ఇటఁ గోదండధరులతో పాటు గోదండములు గూడ వచ్చినవి.
వెనుక ' మంచెలుమ్రోసె ననుచోట మంచగతులతోపాటు మంచము అఱన
లేదు. కానఁ ‘గోదండ పంక్తులు' ననుచోట స్వార్థము విడువఁబడలేదు; ఇది యజ
హల్లక్షణ. (ఆజహత్ = స్వార్థమును విడువని లక్షణ) 'కుంతములు ప్రవేశించు
చున్నవి అనుచోటఁ గూడ నిశ్లే గ్రహింపవలయును.
‘గంగాయాంఘోషః' అను నెడ వాక్యతాత్పర్యములో 'గంగాయాం' అను
ప్రవాహరూప వాచ్యార్థమునకుఁ బ్రవేశములేదు. లక్ష్యార్థమగు 'తీర పదమునకు
మాత్రమే ప్ర్రజేశము గలదు. 'మంచెలు మోసె' ననుచోటఁగూడ వాక్యతాత్పర్య
మున “మంచగతులు” తను లక్ష్యార్థమునకే ప్రవేశము గలదు. కాని ‘మంచములు ”
అను వాచ్యార్థమునకుఁ బ్రవేశము లేదు. 'కోదండ పంక్తులు వచ్చె నన్నచోట వాక్య
తాత్పర్యములోఁ గోదండధరుల తో బాటు గోదండములకు ఁగూడ ప్రవేశము గలదు.
ఎట్లనఁ గోదండములు లేక కోదండధరు లెట్లుఁత్తురు? అనఁగా విట లక్ష్యార్థము
'కోదండధరులు' అనుదానిలోని వా వాచ్యార్థమగు &quot; కోదండములం
వాక్యతాత్పర్యమునఁ బ్రవేళ ముగలదు. కావున, సేవాక్య తాత్పర్యమున వాచ్యార్ధము
సకు బొత్తు గాఁ బ్రవేశముండదో యది జహల్లక్షణ. ఏవాక్యతాత్పర్యమున లక్ష్యార్థ
ముతోఁగూడ వాచ్యార్థమునకుఁ బ్రవేశముండునో యది యజహల్లక్షణ. జహల్లు
ణకు లక్షణలక్షణయనియుః అజహల్లక్షణకు ఉపాదానలక్షణ యనియు నామాంత
రములు. ఇవి సంబంధ నిబంధనా లక్షణం.
&quot;అవనిపాలుఁడు సింహము&quot; అనుచోట సింహగతములగు శౌర్యాదిగుణ
ములు రాజునందు గూడ
Math Collection. Digitized by eGangom
పాలుఁడు అను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9by2tebnr59bpqc75d37zszkbjujxo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/181</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218783</id>
    <revision>
      <id>571596</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '20 19 ద్వితీయాశ్వాసము పదమును, ఉపమేయముగు సింహపదమును వాక్యమునఁ బ్రత్యేకముగాఁ యోగింపఁ బడియున్నవి. కాననిది సారోపలక్షణ; ఉపమేయమును జెప్పక యుపమానమును మాత్రమే చెప్పినచో నది సాధ్య...'</comment>
      <origin>571596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4075" sha1="is25lx4skzdubmkvplkvbp8vv58uc5v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;20
19
ద్వితీయాశ్వాసము
పదమును, ఉపమేయముగు సింహపదమును వాక్యమునఁ బ్రత్యేకముగాఁ యోగింపఁ
బడియున్నవి. కాననిది సారోపలక్షణ; ఉపమేయమును జెప్పక యుపమానమును
మాత్రమే చెప్పినచో నది సాధ్యరసాయలక్షణ. ఒకరినిఁ గూర్చి వర్ణించుచు
&quot;సింహము వచ్చె” నన్నచో నది సాధ్యవసాయలక్షణ. వీలన, 'సింహము వచ్చె'
నన్నచో సుపమానమగు సింహపదమే కానీ పర్ణ్యుఁడగువానిని బోధించు పదము
ప్రయోగింపఁబడలేదు గదా ! ఇందు సింహమునకును వ్యర్ణుఁడగు రాజునకును నభేద
ప్రతిపత్తి తోఁచును.
ఇవి రెండును సామ్యనిబంధనా లక్షణలు. (సదృశతాగుణసిద్ధి యనుటకన్న
'గుణసదృశతాసిద్ధి' అనుట లెస్స.)
ఇచ్చట 'గంగలో గొల్లపల్లె; మంచెలుమోసె; ఆపనిపాలంఁడు సింహము;
సింహము వచ్చె' అను ముదాహరణములను జహదజహల్లక్షణా ప్రభేదముల కిచ్చియు
నందు నరసభూపాల ప్రశంస లేదని కాఁబోలు నరసభూపాల ప్రశంస గల పద్యముల
నిచ్చుచున్నాఁడు.
జహల్లక్షణ
చ. అగణిత శౌర్యధైర్యవిభవాన్విత ! యోబయనార సింహ ! నీ
గగనచరామరాగ, శిబి, కర్ణ, జయోన్నత దానలక్ష్మికి
జగములు సంతసిల్లె; నతిసాంద్ర భవజ్జయభేరి భాంకృతి
ద్విగుణిత సైన్యఘోషములు వేవడఁ కెళ్లా రివు పట్టణా వళుల్, ఒత్తి
తా. ఓ నరసభూపాలా ! కల్పవృక్షమును, శిబినిఁ, గర్ణుని జయించిన నీదాన
లక్ష్మికి లోకములం సంతనిల్లె. మిక్కిలి డట్టమైన నీ జయ భేరియొక్క భాంకారము
అదే నిబ్బడిగా మ్రోయుచున్న సైన్యఘోషములచే శత్రు పట్టణములు వడఁకెను.
ఇట 'జగములు సంతసిల్లె' అనునెడ నచేతనములగు జగము లెట్లు సంతసిం
చును? కాన 'జగములు' అను పదము స్వార్థమును విడిచి 'జగజ్జనులు' అను సర్భమును
గ్రహించెను. ఇట్లే రిపుపట్టణావళులు పదఁకెను. అనుచోటఁగూడ న చేతనములయిన
పట్టణములు పడఁకవు. కాన నిటఁ బట్టణ' పదము స్వార్థమగు నగర ' మను వర్థ
మును విడిచి పట్టణవాసులు' అను సర్థమును గ్రహించెను. ఆపు డర్ధము సరిపడును.
ఇట స్వార్ధమును విడుచుట చే జహల్లక్షణ.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>is25lx4skzdubmkvplkvbp8vv58uc5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/182</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218784</id>
    <revision>
      <id>571597</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గోవ్యాలం కోర్ సంగ్రహము ఆజహల్లక్షణ కం. అసమరణరంగమున నీ యసీనటి నటియింపఁ గరుల, హరుల, సిరులతో, వెననొసఁగు నౌర ! యెంతటి రసికుఁడు నీవైరి? యోబరాజనృసింహా! అసినటి నటియింప (పా) అని నటియిం...'</comment>
      <origin>571597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="6sv98f0oluoht2ievta0rlhk513ybjr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గోవ్యాలం కోర్ సంగ్రహము
ఆజహల్లక్షణ
కం. అసమరణరంగమున నీ
యసీనటి నటియింపఁ గరుల, హరుల, సిరులతో,
వెననొసఁగు నౌర ! యెంతటి
రసికుఁడు నీవైరి? యోబరాజనృసింహా!
అసినటి నటియింప (పా) అని నటియింపంగ .
3
ఓ వ ర స భ ! రణరంగమున నీ యసి రూపమగు నటి నటింపఁగా
నీ శత్రువు దాని నాట్యమునకు మెచ్చుకొన్నట్లు గజ తురగములను, సంపదలను
సమర్పించుచున్నాడు. (ఇదియే పద్యము వ్యాజస్తుత్యలం కారమున కుదాహరణ
ముగాఁ గూడ నీయఁబడింది.)
ఇట‘ఒసఁగు' అనఁగా 'సమర్పించుట' అనునది వాచ్యార్థము. ఈ యర్థ
మిటఁ బొసగదు. ఏలన, శత్రురాజు స్వయముగాఁ దవ సంపదలను సమర్పింతఁడు.
కాఁబట్టి cr ఉపహారరూపమున సమర్పించుచున్నాఁడు
లక్ష్యార్థ
ల క్ష్యార్థమును
బోధించును. ఇట వాచ్యార్థమగు 'సమర్పణము అను వర్ణము విడువఁబడకయే అ
ముతోపాటు వాక్య తాత్పర్యమునఁ బ్రవేశించినది. కాన నజహల్లక్షణ.
వేదాంతులు జహదజహల్లక్షణ ను నొక లక్షణను స్వీకరించిరి. దీనికి
సౌరస్వతమునఁ బ్రయోగము లేదు.
పలక్షణ
మ అమరద్వీపవతీ ఝరాంతరములం దారూఢి నీలాంబుపూ
రము సూర్యాత్మజగాఁ దలంపుదురసార ప్రౌఢిమైఁ గొంద; ఱు
ద్యమ తేజోఒధిక | నారసి హ! భవదుద్యత్కీర్తి నిరూత సం
భ్రమయాగంగ, యకీర్తిఁదాల్చెనని నే భావింతుఁ జిత్తంబునఁ.
అసారప్రౌధి (పా) అపారధి,
v'.
గంగానదిలో నున్న సల్లని ప్రవాహమును యమునగాఁ గొంద అస
మర్థు 0 దలంతురు. ఓ నరసభూపాలో | నీ కీర్తిచేఁ దన సర్వమును గోలుపోయి
co Ganection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6sv98f0oluoht2ievta0rlhk513ybjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/183</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218785</id>
    <revision>
      <id>571598</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ౧ళ .. ఇట “యమున యపకీర్తి” అనునెడ యమున యపకీర్తిగా నారోపింపఁ బడెను. ఇట నుపమామోపమేయములు (యమున- ఆపకీర్తి) భిన్నభిన్నములు గాఢ గనఁబడుచుంటచే ననఁగా బ్రయోగింపఁబడుటచ...'</comment>
      <origin>571598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3829" sha1="6hkhfa6090gdbkxjh7uakm2oaujtjkq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
౧ళ ..
ఇట “యమున యపకీర్తి” అనునెడ యమున యపకీర్తిగా నారోపింపఁ
బడెను. ఇట నుపమామోపమేయములు (యమున- ఆపకీర్తి) భిన్నభిన్నములు గాఢ
గనఁబడుచుంటచే ననఁగా బ్రయోగింపఁబడుటచే సారో పలక్షణ.
శం. నిరత బుధ ప్రహ్లాదా
సాధ్యవసాయలక్షణ
దరకరుఁడు, హిరణ్యకశిపు దానోన్నతుఁడై
ధరఁ బోచిరాజవంశ.
స్థిరరత్న స్తంభమున నృసింహుఁడు పుట్టెర్.
X
ఇట “నరసభూపాలుఁ డను వృసింహుఁడు పుట్టె' అని చెప్పినచో నుపమా
మోపమేయములు రెండును ప్రత్యేకముగాఁ బ్రయుక్తములై కనఁబడుచుండెడివి.
కాని 'నృసింహుఁడు పుట్టెకా' అని చెప్పుటవలన నుపమాన మొక్కటియే గ్రహింపఁ
బడుటచే సాధ్యవసాయలక్షణ.
ఇటఁ జెప్పఁబడిన ఆక్షణాప్రభేదములే కాక మరి రెండు భేదములు గూడఁ
గలవు. వాని నిట నుదాహరింతును.
లక్షిత
లక్షణ
లక్షితలక్షణ యనఁగా నాచ్యాగ్ధాను పపత్తి కలుగఁగా వాచ్యార్థమునకు
సాక్షాత్తుగా సంబంధించిన యర్థముగాక పరంపరగా సంబంధించిన వేజొక యర్థమును
దోఁపించు శబ్దశ క్తి,
'ద్వి రేఫ పదమునకు రెండు రేఫలంగ అది (ద్వౌరేఖాయస్యసః) యని వ్యుత్పత్య
ర్థము. రేఫ మొక యక్షరముగావ లోకములో రెండు రేఫలంగల వస్తువుగాని, వ్యక్తి
గాని యేముండును? అక్షరములు పదములు శవయవములుగాని వ్యక్తుల శవయవములు
గావు దా! కావున వాచ్యార్థాను పపత్తి యేర్పడినది. ఆపుడీ ద్విరేఫపదము రూఢినిఁ
బట్టి రెండు రేఫాక్షరములుగల 'భ్రమర' పదమును బోధించును. 'భ్రమర పదము
సకుఁ ‘దుమ్మెద' యని యర్థము. ఇట 'ద్వి రేఫ పదము భ్రమర పదమును బోధిం
చును. భౌమర పదయు తుమ్మెదను బోధించును. కాన ద్విరేఫమనఁగాఁ 'దుమ్మెద
యని యర్ధము.
'గంగాయాం ఘోషః' అనుచోట గంగా పదము తనతో సాక్షాత్సంబంధము
గలతీర, శబ్దమును బోధించుచున్నది. ఇట ద్విరేఫపదము పరంపరా సంబంధము చేఁ
దుమ్మెదను బోధించుచున్న Anwadi Math Collection. Digitized by eGangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hkhfa6090gdbkxjh7uakm2oaujtjkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218786</id>
    <revision>
      <id>571599</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యలంకార సంగ్రహము ఇట్లే ోదర, శబ్దము (రః ఉదరేయస్యసః రోదరః) చక్రశబ్దమును బోధిం చును. చక్రశబ్దము చక్రవాకమును బోధించును. కాఁబట్టి రోదరశబ్దమునకుఁ జక్ర వాకమని యర్థము. ఇటఁగూడఁ...'</comment>
      <origin>571599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4215" sha1="8r6zdcsxper6u6kwr00b3e1e2n2clvf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యలంకార సంగ్రహము
ఇట్లే ోదర, శబ్దము (రః ఉదరేయస్యసః రోదరః) చక్రశబ్దమును బోధిం
చును. చక్రశబ్దము చక్రవాకమును బోధించును. కాఁబట్టి రోదరశబ్దమునకుఁ జక్ర
వాకమని యర్థము. ఇటఁగూడఁ బైనివలెనే వాచ్యార్ధమునకుఁ బరంపరా సంబంధము
xxxI
ఇట్టి అక్షితలక్షణాశబ్దములు లోకములో సతిప్రయుక్తములుగా (సుప్రసిద్ధ
ముగా) నున్న వానినే ప్రయోగింపవలెను. కాని యనతిప్రయుక్త ములను బ్రయో
గింపరాదు. ఎట్లన (ద్వికము, (రెండు క, వర్ణములు గలది ద్వికము) కాక పదమున
రెండు కవర్ణములు గలవు. కాన (ద్విక, పదము కాక, పదమును 'కాక, పదము
కాకిని బోధించునని చెప్పరాదు. ఏలన ద్విరేఫ, రోదర, శబ్దములవలె ‘ద్విక, శబ్ద
మతిప్రయుక్తము గాదు.
విపరీతలక్షణ
వాచ్యార్ధానుపపత్తివలన వెచ్చట శబ్దమునకు విరుద్ధార్ధము స్ఫురించునో యా
శబ్దశక్తి విపరీతలక్షణ. &quot;వీఁడు బృహస్పతి&quot; (బృహస్పతీరయం) ఇదియొక పామ
రునిఁగూర్చి చేయఁబడిన ప్రయోగము. ఇట వాచ్యార్ధానుపపత్తి యేర్పడినది. ఆ
వాచ్యార్థములకు విరుద్ధముగా (మూర్ఖుఁడు, అనుసర్ధము. స్ఫురించును. కొందఱు దీనిని
జహల్లక్షణ యందురు, వీలన బృహస్పతి, పదము స్వార్ధమును ద్యజించినదికదా!
న్యాయముగా విచారింప లక్షణాశక్తి యర్థశక్తిగాని శబ్దశక్తిగాదు. ఏలన
&quot;స్వార్థమును బోధించి శబ్దము తన య యభిధావ్యాపారమును ముగించిన పిమ్మట నా
శబ్దమునకు మరొక వ్యాపార మంటఁగట్టుట న్యాయముగాదు. ఇట అర్ధము సరిపడ
కున్నది. శాస మరొకవిధముగా నా యర్ధమును సరిపెట్టుకొనుచున్నాము. కాన
లక్షణాశక్తి యర్ధశ _క్తియే కాని శబ్దశక్తిగాదు” అని యాపము గలదు. ఔను
నిజమే ! ఇట నిర్థధర్మమును శబ్దమునం దారోపించి శబ్దవృత్తి యని యాపచారిక
ముగా వ్యవహరించుచున్నారు.
ఈ లక్షణను ఆంగ్లమున Epithet అందురు. సాదృశ్య సంబంధ లక్షణ
Transferred epithet ఆనియు, సంబంధ లక్షణ Synecdoche అనియు, Metonomy
ఆనియును నందు వ్యవహరింపఁబడును. కాని వారు వీని కలంకారములుగా
గణింతురు. మనవారు లక్షణ యను శబ్దశ క్తిగా గణింతురు,
CC-0. Jangamwadi Math Colection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r6zdcsxper6u6kwr00b3e1e2n2clvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/185</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218787</id>
    <revision>
      <id>571600</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసమా వ్యంజనా వృత్తి కం, సంగతములగు పదార్థము లంగల వాక్యార్ధమున కలంకారం బై రంగగు రమ ర యం గావ్యములందు వ్యంజనాఖ్య చెలంగు, ୦୪୮ とと తా. పదములయొక్క యర్థ మనుకూలముగాఁ బొసఁ...'</comment>
      <origin>571600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3923" sha1="obypeeax98p88m1jr2hzgxd4p4ddpfw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసమా
వ్యంజనా వృత్తి
కం, సంగతములగు పదార్థము
లంగల వాక్యార్ధమున కలంకారం బై
రంగగు
రమ ర
యం గావ్యములందు వ్యంజనాఖ్య చెలంగు,
୦୪୮
とと
తా. పదములయొక్క యర్థ మనుకూలముగాఁ బొసఁగిన పిమ్మట నావాక్యార్థ
మనకు శోభా హేతువగు అర్ధాంతరము కావ్యములందు వ్యంజన యనఁబడును.
ఇట నర్ధాంతరము వ్యంజన యనుట దోషము. అర్ధాంతరమును దోఁపించు
శబ్దశక్తి వ్యంజన యని యుండవలయును.
కం. ప్రకృతోపపన్న కభిధకుఁ
బ్రకృతానుపపత్తి గోచరకు లక్షణ
బ్రకటితవిభేద వ్యంజన
ప్రకృతాప్రకృతోపపత్తిఁ బరగాడు కతను.
ప్రకటిత విభేదవ్యంజన (పా) ప్రకటిత భేదవ్యంజన.
E2
తా. అభిధాశక్తి ప్రకృతార్థోపపత్తిని మాత్రమే కలిగించును. ఆనఁగాఁ
బ్రాకరణికార్థమును మాత్రము బోధించును. లక్షణాశక్తి ప్రకృతార్థమున కనుపపత్తి
గలిగినపుడు వాచ్యార్థ సంబంధము గల తోక యర్ధమును బోధించి ముగియును.
ప్ర్రాకరిణి కార్ధమును, అస్త్రాకరణికార్ధమును గూడ బోధించు శక్తి వ్యంజన. కాన
వ్యంజనాశక్తి అభిధా లక్షణాశక్తులకంటే విలక్షణమైనది. ఇది వానిలోఁ జేరదు.
వ్యంజనావృత్తిని గుణించి చాలా విషయమును దెలిసికొనవలెను. ఏమన,
దీనినిఁ బ్రప్రథము
నానంద వర్ధనాచార్యులవారు క్రొత్తగా సారస్వతరంగమునకుఁ
దెచ్చిరి. వారికి ముందు వైయాకరణులు, తార్కికులు, మీమాంసకులు మొదలగు
వారు శబ్దముయొక్క యర్ధబోధకశక్తిని గుణించి లెస్సగా విచారణలు సాగించి
శబ్దమునకు అభిధా, లక్షణాశక్తులను రెండుశక్తులు మాత్రమే కలవని నిర్ణయించిరి.
వ్యంజనావృత్తి నెవ్వరును దెంపరైరి. శ్రీ శంకరాచార్యులవారు క్రొత్తగా జహద
జహల్లక్షణను స్వీకరించిన విధమున నానంద వర్ధ నా చార్యులవారును క్రొత్తగా దీనిని
స్వీకరించి సాహిత్య క్షేత్రమునఁ బాఁతిరి. &quot;దీనిని వారు సమర్ధించుపట్ల చూపిన
పాండిత్యమునకు మేర లు లేవు nadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>obypeeax98p88m1jr2hzgxd4p4ddpfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218788</id>
    <revision>
      <id>571601</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము శబ్దముననున్న యద్ధాంతంమును బోధించు శక్తి వ్యంజనయనియు, నాయం తరము వ్యంగ్యమనియు, శబ్దము వ్యంజకమనియు మున్నే తెలుపఁబడినది కదా! ఆనందవర్థనుఁడు ధ్వన్యాలోక...'</comment>
      <origin>571601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="91ze6icv5jhfz7x2uqc5qmw11z0zb6v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
శబ్దముననున్న యద్ధాంతంమును బోధించు శక్తి వ్యంజనయనియు, నాయం
తరము వ్యంగ్యమనియు, శబ్దము వ్యంజకమనియు మున్నే తెలుపఁబడినది కదా!
ఆనందవర్థనుఁడు ధ్వన్యాలోకముయొక్క యారంభమున,
శ్లో. &quot;కావ్యస్యాత్మా ధ్వని రితిబుధైర్య సమామ్నాతపూర్వ
_స్తస్యాభావం జగదురపఠే భార్తమాహుస్త మధ్యే
శవిద్వానాం స్థితమవిషయే తత్త్వమూచు స్తదీయం
బ్రూము సహృదయ మనః ప్రీతయే తత్స్వరూపమ్ ”
తా. పూర్వవిద్వాంసులు కావ్యాత్మ ధ్వని యనిరి. కొంద అది లేదందురు.
కొంద అది లక్షణాంతర్గతమే యందురు. కొంద అది వాచామగోచర మందురు.
కాన సహృదయ మనఃప్రీతికై దాని తత్వమును నిరూపింతుము” అని నుడివెను.
దీనినిఁబట్టి యా ధ్వంసిద్ధాంత మానందవర్ధనునికి ముందే యున్నదనియుఁ బండితుల
లోనే దీనినిఁ గూర్చి వాగ్వాదములు జరుగుచున్నవనియుఁ దేలుచున్నది. ఆనంద
వర్ధనునికి ముం దీ ధ్వని సిద్ధాంతము యొక్క స్వరూపస్వభావము అస్ఫుటముగా
సనిర్వచనీయముగా నుండెను. దాని స్వరూప స్వభావములను హేతువాద పురస్సర
ముగా నిర్ణయించి స్ధిరపఱచిన ప్రతిభాశాలి యానంద వర్ధనుఁడే. కావున నే
ధ్వని నాఒరిగి భీ రేణ కావ్యత త్త్వని వేశినా
ఆనందశర్భనః శస్య నా సీదానంద పర్ధనిశి
&quot;అతి గంభీరమై కావ్యతత్త్వ నివిశిష్టమైన 'ధ్వనిచేత ననఁగా శెట్టి ధ్వని
యొక్క స్వరూప స్వభావములు నిరూపించుట చేత నానందవర్ధనుఁ డెవరి కానంద
పర్థనుఁడు గాఁడు? అని శ్లాఘింపఁబడెను. మరియుఁ దానే
&quot;సత్కావ్యత త్వవిషయం స్ఫురిత ప్రసుప్త
కల్పం మనస్సు పరిపక్వధియాం యదాసీత్
తద్వ్యాకతో తృహృదయోదయ లాధి హేతో
రానందవర్ధన ఇతి ప్రథితాభిధానః&quot;ు
పరిపక్వబుద్ధిగల పండితుల మనస్సులందు స్ఫురిత ప్రసుప్తకల్పముగా నున్న
సత్కావ్యతత్వమును సహృదయానందమునకై యానందవర్ధనుఁడు వ్యాఖ్యానించి
చెప్పెను. అనియును జెప్పుకొనెను.
ఆతని తరువాత వచ్చిన మమ్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాది మహామహా
పండితులును నానందవర్థమని సిద్ధాంతమాను || శిరసావహించిరి. టైపైన మున ధ్వని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91ze6icv5jhfz7x2uqc5qmw11z0zb6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/187</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218789</id>
    <revision>
      <id>571602</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తేరేలేదిని కొందఱు నొడివిర ని చెప్పితివిగదా! ఆ య భావవాదులు ముత్తెఱఁగులంగా నున్నారు. అందు మొదటి తెగవారు ధ్వని లేనేలేదందురు. వారి మతమును నానంద వర్ధనుఁ డి క్రింది విధమున ఖండి...'</comment>
      <origin>571602</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4895" sha1="p4j0v0wxlguzwyu7mx6en4s5lpgih54" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తేరేలేదిని కొందఱు నొడివిర ని చెప్పితివిగదా! ఆ య భావవాదులు ముత్తెఱఁగులంగా
నున్నారు.
అందు మొదటి తెగవారు ధ్వని లేనేలేదందురు. వారి మతమును నానంద
వర్ధనుఁ డి క్రింది విధమున ఖండించారు.
వాచ్యార్థము ముగిసిన పీహ్మటఁ బ్రకరణాదిపశమున అర్థాంతరము తోఁచు
చున్నది. ఆ య మొకచో వస్తురూపముగా, నొకచో నలంకారరూపముగా,
నొకచో రసభావాదిరూపముగాఁ దోలచును. అదియే ధ్వవ్యర్థము, ధ్వని శబ్దము
నకు మూఁడువిధములయిన వ్యుత్పత్త్యర్ధములను తెలిపితిమి. సహృదయ హృదయ .
సంవేద్యమై వాచ్యార్ధముకన్న రమణీయమై యద్ధాంతరము దోఁచుచుండఁగా నది
శశశృంగాయమాణమని యపలపించుట యయుక్త ముగదా!
ఇఁక రెండవ తెగవారు ధ్వన్యర్థము పైవారివలె బొత్తుగా లేదనరు. కాని
దానిని బోధించుటకు 4 వ్యంజనాశక్తి, యను కొత్తశక్తి సంగీకరింపఁ బనిలేదనియు
నాశక్తి యభిభాశ క్తిలో నే యంతర్భవించునినియుఁ జెప్పుదురు. వారిములే మిది:-
వాచ్యార్ధము ముగిసిన పిమ్మటఁ దోఁచు వర్ణాంతరమును బోధించుటకు
'వ్యంజనాశక్తి, యను కొత్తశక్తి యక్కఱలేదు. ఆది యభిధావృత్తి వలన నే
దోఁచును. ఎట్లన నాభిధావృత్తి కేవల సంకేతితార్థమునేకాక సంకేతితార్ధమును, దార్ప
ర్యమును, వ్యంగ్యార్ధమునుగూడఁ గ్రమముగా బోధించును. ఎట్లన&quot;సోడియమిషో
రివదీర్ఘ దీర్ఘతతో వ్యాపార” (ఈ యభిధా వ్యాపారము శరముయొక్క వ్యాపా
రముపలె దీర్ఘ దీర్ఘ తేమము) అని చెప్పుదురు. అనఁగా సమర్థుఁడగు ధానుష్కుఁడు
ప్రయోగించిన బాణము శత్రువుయొక్క కవచమును, శరీరమును, బ్రాణమును గ్రమ
ముగాఁ దాఁకునట్లే సమర్ధుఁడగు కవి ప్రయోగించిన శబ్దము గూడఁ గ్రమముగా సంకే
తితార్ధమును, దాత్పర్యార్థమును, వ్యంగ్యార్థమును బోధించును”
దీని నానందవర్ధనుఁ డిట్లు ఖండించెను: ప్రాచీన సంప్రదాయానుసారముగా
నభిధాశక్తి సంకేతితార్థమును మాత్రమే బోధించును. కాని వ్యంగ్యమగు వస్త్వలం
కార రపాదులను బోధింపఁజాలదు. ఏలన ఇవి సంకేలితములు గావు. అభిధాశక్తికి
“దీర్ఘ దీర్ఘ తం వ్యాపార మున్న దనుటకుఁ బ్రమాణమేమి? అభిధకు దీర్ఘదీర్ఘతరవ్యా
పారము నంగీకరించినచో భేధాశక్తి యొక్కటియే చాలును. లక్షణావృత్తిగూడఁ
బనిలేదు. లక్షణావృత్తి పనినిఁగూడ నభిధయే నిర్వహించునుగదా! లక్షణావృత్తి
సంగీకరించుట వలన స్వవచనతాగ్యాన తము రాం దాడి మురియును వినే భోధింప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p4j0v0wxlguzwyu7mx6en4s5lpgih54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/188</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218790</id>
    <revision>
      <id>571603</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము బడు సంకేతార్థ మెల్లరకు నొక్క రూపముననే భాసిల్లును. కాని వ్యంగ్యార్థము ప్రక రణ, వక్తృ, బోద్ధవ్యాది భేద మునుబట్టి బహురూపము గానుండును. ఎట్లనతో 2 స్త మర్క: (...'</comment>
      <origin>571603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4497" sha1="1ks0y5nf1bpuc3hwmcku6gej1wk49ya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
బడు సంకేతార్థ మెల్లరకు నొక్క రూపముననే భాసిల్లును. కాని వ్యంగ్యార్థము ప్రక
రణ, వక్తృ, బోద్ధవ్యాది భేద మునుబట్టి బహురూపము గానుండును. ఎట్లనతో 2 స్త
మర్క: (పొద్దుగుం కెను) అనువాక్యమున శభిధాశక్తిచే నొక్క సంకేతార్ధ మే
యెల్ల గోచరించును. ఈ వాక్యము దూతినాయికతోఁ దెలుపఁగా “అభిసరింప
సమయ మైనది” అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఒక కూలివాఁడు మరొక కూలివానితోఁ
జెప్పఁగాఁ “బనిచాలింతము అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఇట్లే యా యా ప్రకరణా
దులనుబట్టి &quot; సాంధ్యకృత్యము నెఱచేర్పుము; చీకటి పడుచున్నది; దూరము పో
వలదు; గోవుల నింటికిఁ దోలుకొని రమ్ము; ఎండవేడిమి చల్లాఱినది; ఇప్పటికిని
బియుఁడు రాలేదు;” అను నానార్థములు వ్యంగ్యముగాఁ దోఁచును.
మరియు వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థములు స్వరూపమును బట్టియు భిన్నములు .
ఎట్లన, వాచ్యార్థ మొకచో విధిరూపముగా నున్న వ్యంగ్యార్థము నిషేధరూపమున
నుండును.
కం. ఇఁకఁదిరుగవచ్చు నిట న
మ్మకముగ నో పూజరి | పరిమార్చెనుసుమ్మి !
వికటోద్ధతమగు గోదా
:
నికుంజగత సింహమొకటి నేఁ డా కుక్కకా.
ప
ఒక పూజారి పస్త్రపుష్పాదుల ననుదినమును గోయుచుండుట చేఁ దన సంకేత
నిజము పలచబడి బహిరంగపడుచున్నదని చింతించుచున్న కులటానాయిక
యా పూజారితో ననుచున్నది. ప్రధమమున నీ ప్రకరణమును దెలిసికొనవలెను.
ఏలనఁ, బ్రకరణముచేత నే వ్యంగ్యము గోచరించును. ఇక దీని యర్థ మిది :-
&quot;ఓ పూజారీ! ఇక సమ్మకముగఁ నీ విటఁ దిరుగుము. సమీపస్థ గోదావరీ
కంజగతమగు సింహ మిచ్చటి కుక్కను జంపినది లెమ్ము.” అని.
“సింహము
ఇటఁ ‘దిరుగుము' అను వాచ్యార్థము విధిరూపమున నున్నది.
కుక్కను జంపింది. కావున నిర్భయముగాఁదిరుగుము” అని చెప్పుట చే &quot;నీవిదివఱకు
కుక్కకే భయపడుచుంటివి. ఇప్పుడది చచ్చినను సమీపముననే సింహమున్నది.
అది నిన్నుఁ బరిమార్చును. కానఁ దిరుగకుము” అని నిషేధార్థము తోఁచుచున్నది .
ఇదియే వ్యంగ్యార్థము. కావున వాచ్యార్థము విధిరూపమునను వ్యంగ్యార్థము నిషేధ
రూపముగను నున్నది.
ఒకచో వాచ్యార్ధము నిషేధరూపమునను వ్యంగ్యార్థము విధిరూపమునను
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ks0y5nf1bpuc3hwmcku6gej1wk49ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/189</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218791</id>
    <revision>
      <id>571604</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-20 ద్వితీయా శ్వా స మ గీ. ఇచట మాయ త్తపండు; నేనిటఁ బరుందుఁ బగట నేలెస్స గని గుర్తుపట్టుకొనుము | - రేయిచీఁకటిఁ గానక యోయి పాంథ ! పడకుమీ ! మాదు మంచాలపైనిఁ దప్పి. म ఇటఁ బ్రోషితభర్తృక నాయ...'</comment>
      <origin>571604</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="ied7pouljoja2ocsk8hrhx5ki407cma" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-20
ద్వితీయా శ్వా స మ
గీ. ఇచట మాయ త్తపండు; నేనిటఁ బరుందుఁ
బగట నేలెస్స గని గుర్తుపట్టుకొనుము |
- రేయిచీఁకటిఁ గానక యోయి పాంథ !
పడకుమీ ! మాదు మంచాలపైనిఁ దప్పి.
म
ఇటఁ బ్రోషితభర్తృక నాయిక. ఇంటి కొక పాంథుఁడు వచ్చినాఁడు.
వానితోఁ బై విధమునఁబలికినది. ఇచ్చటఁ &quot;బడకుమా” అని వాచ్యార్థము నిషేధ
రూపమున నున్నది. “తిన్నఁ గా జూచి నా మంచము గుర్తుంచుకొని నా మంచము పైఁ
బడుము” అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఇది విధిరూ ఏమున నున్నది.
ఒకచో వాచ్యార్థము విధిరూపముగను వ్యంగ్యార్థ మనుభయరూపముగను
నుండున్ను (అనఁగా విధిరూపముగాఁ గానీ నిషేధరూపముగాఁ గానీ యుండదు.) '
గీ. పొమ్ము | చాకొక్కరెకె కల్లనిమ్ము ప్రియుఁడ!
ఊర్పు లేడ్పులు; దాని వియోగకలస
నీకు నేటికిఁ ? గలదొ నీకుఁ బ్రీతి ?
వచ్చితివి వూఁత మెఱుఁగుల వలపుతోడ.
ఇది ఖండితనాయిక. 'పొమ్ము' అను వాచ్యార్థము విధిరూపమున నున్నది.
నాయకుని “లేచిపొమ్ము” అని కాని 'ఉండుము' అని కాని నాయికాభిప్రాయము
గాదు. ఖండిత గావుషఁ గృతాపరాధుఁడైన ప్రియుని నుపాలంభించుచున్నది. ఇట
వ్యంగ్యార్థ వానుభయరూపము,
ఒక్కచో వాచ్యార్థము ప్రతిషేధరూపముగను, వ్యంగ్యార్థ మనుభయరూప
ముగను నుండును.
గీ. చాలు ! మ్రొక్కుదు! మఱలు మోదాల నీదు
|
మోముజాబిల్లిఁ జీఁకటి మొత్తమడఁ గె
దారిఁ జరియించు నన్యాభి సారికలకు
నడ్డుతగులుచు నుంటి హతాశురాల |
ఒక యభిసారిక యభిసరింపఁ బ్రియతముని గృహమునకుఁ జనుచున్నది.
మధ్యేమార్గమున నా ప్రియుఁ దగపడి తన్నెఱిఁగించుచు నిట్లు నర్మప్రసంగ
మొనర్చెను.
ఇట 'మఱలంము • అనునది వాచ్యార్థము. ఇది నిషేధరూపమున నున్నది.
'మఱలుము' అన వెడలవలదు' అనికదా! యర్రము, కాస నిషేధరూపము. నాయ
CC-0. Jangamwadi Math Collection Digitized by eGangotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ied7pouljoja2ocsk8hrhx5ki407cma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/190</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218792</id>
    <revision>
      <id>571605</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము కుఁడు “మోముజాఁబిల్లి...... అడ్డుతగులు చునుంటివి” అని చెప్పుటచే బ్రియురాలి ముఖబింబమును వర్ణించుచు “నీ గమనమున నీకును నిష్టార్థసిద్ధిగారు. నాయింటి కైనన...'</comment>
      <origin>571605</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="2y5kf0hf0okpzwpsk18erw72fk6bhci" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కుఁడు “మోముజాఁబిల్లి...... అడ్డుతగులు చునుంటివి” అని చెప్పుటచే బ్రియురాలి
ముఖబింబమును వర్ణించుచు “నీ గమనమున నీకును నిష్టార్థసిద్ధిగారు. నాయింటి కైనను
రమ్ము. లేక నేనే నీ యింటికి వత్తును. ” 'పద' అనుపది వ్యంగ్యము. ఈ వ్యంగ్యము
విధిరూపమునఁ గాని నిషేధరూపమునఁ గాని లేక ముఖబింబ వర్ణనమునఁ బర్యిన..
పించినది.
&quot;
ఒక్కొకచో వాచ్యార్థముకన్న వ్యంగ్యార్థం మత్యంత భిన్నముగా నుండును..
కం. పలునొక్కులుగల తన కో
మలి మోవినిఁ గాంచి యెవఁడు మండిపడఁడు ? నే
వలదన్న మూరుకొంటివి
వెలఁది సభ్యంగాబ్జ; మనుభవింపుము దీనికా.
ఉపపతిచే నుశభోగింపఁబడి దంతక్షతములు గలిగియున్న నాయికను గాంచి
పతి శంకింపఁగా నాయికాసఖి యిట్లు పలుకుచున్నది :-
&quot; దీని ననుభవింపుము ” అనునది నాయికను గూర్చి వాచ్యార్థము. “భృంగము
దీనిమోవినిఁ గాటు వేసినది. ఇతరుఁడు గాఁడు. కావున నీమె నిరపరాధురాలు ” అను
వ్యంగ్యార్థము పతినిఁగూర్చియు, “ఇప్పుడు నేనెట్లో చచ్చి చెడి సమర్ధించితిని. ఇంక
ముం దెప్పుడును నీవిధముగాఁ గనఁబడునట్లు దంతక్షతాదులు సేయకుము &quot; అను
వ్యంగ్యార్థ ముపపతినిఁ గూర్చియుఁ, బ్రియురాలి సప్రణాధరావలోకనమున రోషము
గలుగును; ఆప్రియురాలగుచో త్యాగ హేతువయిన ప్రీతిగలుగును; కాన మీరానంద
పడకుఁడు ; &quot; ఓహో దీని సౌభాగ్యమేమి ? &quot; ఆను వ్యంగ్యార్ధము సవతులను
గూర్చియు, “ఇప్ప డిట్లు జరిగినది. మీరెన్నడు నీ మెనుగూర్చి శంకించుకుఁడు” అను
వ్యంగ్యార్థ మిరుగుపొరుగుల వారిని గూర్చియు, “ఇపు డీ విధముగా గుట్టుదాఁచితిని.
ఇకముందు మెలఁకువతో వర్తిల్లుము అను వ్యంగ్యార్థము నాయిక నుగూర్చియు,
&quot;ఉపపతివలనఁ జుంబ నాదులనే గ్రహింపవలెను. కాని దంతక్షతాదులను గ్రహింప
రాదు” అను వ్యంగ్యార్థము కులటా నాయికలనుగూర్చియు నున్నవి.
వాచ్యార్థము శబ్దమాత్రము నాశ్రయించి యుండును. వ్యంగ్యార్ధము :-
G. శబ్దమా, ౨. శవైక దేశము, 3. అర్ధము, శ. వర్ణములు, 7. రీతి, అనువాని నెల్లను
నాశ్రయించి యుండును.
శబ్దములు సుబంతములనియుఁ, దిజ్జంతములనియు ద్వివిధము, వీనికిఁ గ్రమ-
ముగా సుదాహరణములిస్తును Math Collection. Digitized by @Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2y5kf0hf0okpzwpsk18erw72fk6bhci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/191</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218793</id>
    <revision>
      <id>571606</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ౧. శబ్దము - కం. సిరిగలవానికిఁ జెల్లును సుబంత శబ్దము (౧) దరుణులఁ బదియాఱువేలఁ దగఁ బెండ్లాడ దిరి పెమున కిద్దతాండ్రా ? పర మేళా ! గంగ విడువు ; పార్వతి చాలు ఇట 'సిరిగల...'</comment>
      <origin>571606</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="ec3hjdt4m8ts8weukhbtwxaf1cxnzgs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
౧. శబ్దము
-
కం. సిరిగలవానికిఁ జెల్లును
సుబంత శబ్దము (౧)
దరుణులఁ బదియాఱువేలఁ దగఁ బెండ్లాడ
దిరి పెమున కిద్దతాండ్రా ?
పర మేళా ! గంగ విడువు ; పార్వతి చాలు
ఇట 'సిరిగలవాఁడు' అను సుబంతశబ్దము 'ఎంపదగలవాఁడు' అను వాచ్యార్థ
మును బోధించి పిమ్మట లక్ష్మీభర్త యనగాఁ గృష్ణుఁడు అను వ్యంగ్యార్థమును
-బోధించుచున్నది. ఆష్లే 'గంగ' పదము 'గంగాదేవి' అను వాచ్యార్ధమును బోధించి
పిమ్మట 'జలము' అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించును.
తింత శబ్దము (౨)
గీ. ముసరఁ గానిమ్ము ! జుమ్మని దెసలఁదేంట్లు
మలయఁ గానిమ్ము మెలమెల్ల మారుతంబు
పొడఁగానిమ్ము I కోయిలల్ పంఛమంబు
నరుగఁగానిమ్ము నాయయః ప్రాణములును.
ఇట 'ముపరఁగావిమ్ము' మొదలగు క్రియా పదము లా విరహిణియొక్క
'సంతాపాతిశయమును వ్యక్త పఱచుచున్నవి.
కొన్నియెడల శబ్దములు తత్సజాతీయ వర్ణములు గల శబ్దములకు స్ఫురింపఁ
జేసియు సిద్ధాంతరమును వ్యక్తపఱచును. ఎట్లవ,
&quot;అత్రాంతరే కుసుమసమయయుగ ముపసంహరణ అజృంభత గ్రీష్మాభి
`ధానః ఫుల్లమల్లికా ధవళాట్టహాసో మహాకాల &quot; అనునెడ (కుసుమ సమయ యుగ
ముపసంహరణ&quot; అను పదములు మన్మధ సంహర్తి' యను అర్ధాంతరమును వ్యక్తము
సేయుచున్నవి. ఇట 'కుసుమ' 'సంహరణ' అను శబైక దేశములే వ్యంజకము అగు
చున్నవి. ఇట్లే &quot; కొఱఁతంబడుఁగుకవి పృథ్వీభృత్సమీ పక్షితిజా
وو
'క్రొఱఁత' అను శబ్దము తత్సజాతీయ వర్ణములుగల 'జొఱుత' అను శబ్దమును స్ఫురింపఁ
జేసి చోరరూప వ్యంగ్యార్థమును స్ఫురింపఁజేయుచున్నది. కోఱఁతంబడు&quot;
అనుచో శ్లేష యని కొందఱు భ్రమింతురు. ఇది వ్యంగ్యస్థలమే.
3
* CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by S Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ec3hjdt4m8ts8weukhbtwxaf1cxnzgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/192</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218794</id>
    <revision>
      <id>571607</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '3x2 కావ్యాలంకార సంగ్రహము ౨. శబ్దాక దేశము శబ్దములో నొక భాగము శ బ్లైశదేశము. అది ౧, ప్రకృతి, అ, ప్రత్యయ, 3, ఉపసర్గ, ర, నిపాత, గ, వచన, 2, సమాస, 8, కారిక, అది భేదముల చే బహువిధము గా నుండును. ప్రకృ...'</comment>
      <origin>571607</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3392" sha1="6jvl3v0o9398hd6fnyjpl0xzmglddvz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;3x2
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
౨. శబ్దాక దేశము
శబ్దములో నొక భాగము శ బ్లైశదేశము. అది ౧, ప్రకృతి, అ, ప్రత్యయ, 3, ఉపసర్గ,
ర, నిపాత, గ, వచన, 2, సమాస, 8, కారిక, అది భేదముల చే బహువిధము గా
నుండును. ప్రకృతీయనఁ బ్రత్యయముచేనని కేవలధాతురూపముగానీ కేవల నామ
రూపముగానీ యగును. అట్టి ప్రకృతియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. ఎట్లన,
కం. తనచూపుతూపులను గొ
న్ననఁబోఁడి కడింది తాఁకి నాలుగడుగు లం
జని చచ్చెనొ? 'లేదో? యని
వెనుదిరిగియుఁ దరుణుఁ గాంచుఁ చెక్కులంతడవల్
ఇట “ ఎను” ఆను భూతకాలిక ప్రత్యయరహితమైన 'చచ్చు' అనునది ప్రకృతి..
'వచ్చు' ఆనఁగా 'మరణించు' అని వాచ్యార్థము. ఈ 'చచ్చు' అను ధాతు ప్రకృతి
“మిక్కిలి సంతాపమును వహించు&quot; అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది.
...........
...... వాసవదత్త కటాక్షమాలికా
గురుతర శృంఖలాలేతుల గుప్తముగా బిగియించి వత్సభూ
వరూఁ జెఱపెట్టియుంచె విరిపాన్పువ బంగరు మేడలో పరిక్షా.
కం. మనయేలిక చాప్రద్యో
తునిచెఱఁ దప్పింపవచ్చుఁ దొయ్యలిచెఱ నే
యనువునఁ దప్పింపందగు
జనుఁడెట్టులు కొమ్మ విడిచి క్ష్మాజముఁ దెచ్చుకొని
ఇట 'తొయ్యలి చెఱను' అనువది ద్వితీయా విభక్త్యంతపదము. 'చెఱ' అనునది
ప్రాతిపదికము, అనఁగాఁ బ్రత్యయరహితమైన శివల నామము. ఇదియే 'నిర్బంధాతి.
శయము” అను సర్ధమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఇట ద్వితీయా విభక్తి బ్రత్యయ
రహితమైన శేవల గాను పకృతియే వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది.
ప్రత్యయములు రెండు విధములు. ౧. కృత్తులు, ౨. తజ్ఞతలు. ఇవియు.
వ్యంగ్యార్థమును సూచించును.
గీ. పండితమ్మన్యులైన తండికులను
ACC-0. Jangamme Patr Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6jvl3v0o9398hd6fnyjpl0xzmglddvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/193</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218795</id>
    <revision>
      <id>571608</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'యా ద్వితీయా శ్వాసము она పండితమ్మవ్య, పండితమని, ప్రభృతి పదముల యందలి ఖశ్, ణిని, అను కృత్పత్యయములు నిందావ్యంజకములు. అనఁగా నా స్త్రత్యయములు &quot; నింద్యుం డైన పండితుఁడు”” అనుసర్థము...'</comment>
      <origin>571608</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3845" sha1="3zvauk6u9qmdg8x7heoey2xy17jkhhf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యా
ద్వితీయా శ్వాసము
она
పండితమ్మవ్య, పండితమని, ప్రభృతి పదముల యందలి ఖశ్, ణిని, అను
కృత్పత్యయములు నిందావ్యంజకములు. అనఁగా నా స్త్రత్యయములు &quot; నింద్యుం
డైన పండితుఁడు”” అనుసర్థమును వ్యక్త ముసేయుచున్న ని.
మ. “పృ | క్షకముకొడాసి యొకండు కోయఁదొడఁగంగాఁ బుష్పముల్ కాంచితిజ్ఞా&quot;
ఇట 'పృక్షక' పదములోని తద్ధితప్రత్యయమగు 'క' ప్రత్యయము 'చిన్న'
అనువర్థమును వ్యక్తముసేయును. ఇట్లే క్వ బరీ హరిణకానాం జీవితం చాతిలోలం”
అను నెడ ‘హరిణక” శబ్దమునందలి 'క' ప్రత్యయము (తద్ధిత ) హరిణములయొక్క
అతికోమలత్వమును వ్యక్త పఱచును.
కం. ప్రపచించి ధర్మమార్థము ......
ఇట 'ప్రవచించి' అనుచోటి 'ప్ర' అను నుపసర్గ వచనమునందలి ప్రకృష్ట
తను వ్యక్త పఱచును. 'అనఁగా నరకవచించుట గాదు.
అను నర్థమును స్ఫురింపఁజేయును.
ప్రకృష్టముగా వచించుట?
ఉ. అక్కట! వాడు నాతగులమాఱడిసేసి దయావిహీనుఁడై
ఇట 'అక్కట” అను నిపాతము వరూధినియొక్క విరహతాపాతిశయమును
వ్యక్తము సేయుచున్నది.
పీ. అవతంసకుసుమంబునందున్నయెలదేటి, రుతి కించిదంచితశ్రుతులసిన
ఇట 'శ్రుతులు' అను బహువచనము సరస్వతి పెక్కు క్రుతులతో వీణ
వాయించుచున్నట్లును, దేఁటి దాని కనుకూలముగా ధ్వనించుచు భ్రుతినిఁ బోషించు
చున్నట్లును వ్యక్తము సేయుచున్నది.
'అగస్త్య భాతి' ఇది సమస్తముగా నిందను వ్యక్తముసేయును. ఆవఁ గాఁ
బేరులేనివాఁడను వ్యంగ్యార్థమును నీ సమాసము బోధించును. ఇది వ్యస్తము గా
నున్నచో ('ఆగస్త్యుని భాత) బోధింపదు. ఏలన, లోకమున సమాసముగానే
ప్రయుక్తమై యున్నది.
'పశ్యతోహరుఁడు' (చూచువాని ననాదరించి హరించువాఁడు) అనఁగాఁ
జూచుచుండఁగా నే హరించువాఁడు (ఆగసాలెవాఁడు.) ఇచ్చటి 'పశ్యతని అను
షష్ఠీ విభక్తి (కారకము) అనాదరార్థ వ్యంజకము. 'షష్ఠీచా౬ నాద రే
పాణినీయ సూత్రము.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3zvauk6u9qmdg8x7heoey2xy17jkhhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/194</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218796</id>
    <revision>
      <id>571609</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '0855 కావ్యలంకార సంగ్రహము 3. అర్థము కం. పలునొక్కులు గల తనకో మలి మోనినిఁ గాంచి యెవఁడు నుండి పడఁడు? నే పలదన్న మూరుకొంటివి వెలఁది! సభృంగాబ్జ మనుభవింపుము దీనికా. ఇచ్చట నీ వాచ్యార్థ మ...'</comment>
      <origin>571609</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3083" sha1="6y17mvvcnub5sptzxzkdyrdvvt8syf5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;0855
కావ్యలంకార సంగ్రహము
3. అర్థము
కం. పలునొక్కులు గల తనకో
మలి మోనినిఁ గాంచి యెవఁడు నుండి పడఁడు? నే
పలదన్న మూరుకొంటివి
వెలఁది! సభృంగాబ్జ మనుభవింపుము దీనికా.
ఇచ్చట నీ వాచ్యార్థ మెన్ని వినములగు వ్యంగ్యార్ధులను వ్యక్తము సేయు
చున్నదో వెనుక జూపితిమి.
౪. వర్ణములు
&quot;శషా, సరేఫసంయోగా, ఢకారశ్చాపి భూయ సా
విరోధినన్స్యుః శృంగారే తేవ వర్ణా రసక్చ్యుతకి
తఏవరు నిశశ్యంతే భీభత్సాదౌ రసే యదా
తదా తం దీపయుత్యేవ తేనవర్ణా రసక్చ్యుత
ధ్వన్యాలోకము.
నీ
శషవర్ణములును, రేఫతో సంయుక్తములయిన క్ర, ప, మొదలగు వర్ణము
లంను, ఢకారమును శృంగారరసమునకు విరుద్ధములు. అనఁగా నారసము నీ వర్ణములు
వ్యక్తపఱుపవు. ఆవియేవర్ణములు బీభక్సాదులందుఁ బ్రయుక్తములయినచో దాని
నుద్దీపింపఁజేయును. కాన వర్ణములు గూడ రసవ్యంజకములు .
౫. రీతి
ఆల్పసమాస యగు రీతి శృంగారాది రసములను, దీర్ఘ సమాస యగు రీతి
రౌద్రాది రసములను వ్యక్తపఱచును.
మరియు వాచ్యార్ధము శబ్దశాస్త్రజ్ఞానముచేఁ దెలియును. వ్యంగ్యార్థము వక్తృ,
బోద్ధవ్య, ప్రకరణ, దేశ, కాలాదులనుబట్టి తెలియును. వీని కుదాహరణములు
46XతోZస్తమర్క” అను చోట నీయఁబడినవి. మరియు వాచ్యార్ధము పదార్థ
జ్ఞానమునుమాత్రమే కలిగించును. వ్యంగ్యార్థము రమణీయముగానుండి యానంద
మును గలిగించును.
ఇట్టియెడల వాచ్యార్థం వ్యంగ్యార్థముల నభిధాశక్తి యొక్కటియే బోధించు
నేనుట యనుచితము.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6y17mvvcnub5sptzxzkdyrdvvt8syf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/195</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218797</id>
    <revision>
      <id>571610</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస మా OXF అభావవాదులలో మూఁదప తెగవారు వ్యంజ నా వృత్తి తాత్పర్యవృత్తిలో సంతగ్భవించుననిరి. అట్లుగాను. తాత్పర్యవృత్తి పదసమన్వయమునుమాత్రము బోధిం చును. పదసమన్వయము ము...'</comment>
      <origin>571610</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5364" sha1="43u7jx4gevlkq4nexgrd2zdj8xlfbq9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస మా
OXF
అభావవాదులలో మూఁదప తెగవారు వ్యంజ నా వృత్తి తాత్పర్యవృత్తిలో
సంతగ్భవించుననిరి. అట్లుగాను. తాత్పర్యవృత్తి పదసమన్వయమునుమాత్రము బోధిం
చును. పదసమన్వయము ముగిసిన పిమ్మటఁ బ్రకరణాదుల వలనఁ దోలను నిర్ధాంతర
మును నది యెట్లుబోధించును? అభిహితాన్వయవాదుల తాత్పర్యమునకును, వాలం
కారికుల తాత్పర్యమునకును భేదమును జూపితిమి. ఆలంకారికుల తాత్పర్యమును
వ్యంజనావృత్తియు నొక్కటే.
లక్షణాంతర్భావుల మత మిది: “అక్ష్యార్థమే వ్యంగ్యార్థము. కానీ వ్యంజనా
వృత్తితోఁ బనిగేదు” అని, అట్లుగాదు. లక్షణావ్యాపారమును వ్యంజనావ్యాపా •
రమును భిన్నములం. ఎట్లన వాచ్యార్ధము పొసగనపుడు దానిని వదలి మరొక యద్ధ
మును బోధించు శబ్దశక్తి లక్షణ. అనఁగా లక్ష్యార్థములో వాచ్యార్ధము గొంత
విడుపఁబడును. వ్యంగ్యార్ధము వాచ్యార్ధముకన్న భిన్న మైనహ, వాచ్యార్థము విడువఁ
బడదు. ఆవా-చ్యార్థమున కీవ్యంగ్యార్థ ముపస్కారముగా నుండును. మరియు లక్షణా
వాక్యమగు “గం గాయాం ఘోషః” అనుచోటఁ దీరము లక్ష్యార్థమును, శీతత్వ పావన
త్వాదులు ప్రయోజనమును వయియున్నవి. అట్లే గౌణవృత్తి యగు “ బ్రాహ్మణుఁ
డగ్ని” అనుచోట &quot;అగ్నిసదృశుఁడు'' అనునది లక్ష్యార్థమును, శుచిత్వ పవిత్రత్వ
ములు ప్రయోజనములును అయియున్నవి. ఈ ప్రయోజనము నాచ్యార్థము గాదు.
ఇది వ్యంగ్యమే. దీనిని బోధింప వ్యంజనాశక్తి యవశ్యమే.
66 'గంగాయాం ఘోషః అనుచోట ముఖ్యార్థబాధాది హేతుత్రయమును
బట్టి 'గంగాతీరము' అనుఅక్ష్యార్థమును బోధించిన పిమ్మట మరల శీతత్వ పావనత్వా
దులనుగూడ లక్ష్యార్థముగనే లక్షణ బోధించును. వ్యంజనావృత్తియేల?” అని మరల
వారు నొడువుకు రేని కట్లనరాదు. గంగాయాం ఘోషః” అనుచోట ముఖ్యార్ధ
బాధాది హేతు త్రయమున్నట్లు గంగాతీరము,,, అనులక్ష్యార్ధమునకు ముఖ్యార్ధ
బా
ధాది హేతు తయము గానరాదు. ఎట్లన నవల 'గంగాతీరము' అనునది లక్ష్యార్ధము
ముఖ్యార్ధమే కాదు. దానికి బాధయు ( వాచ్యారానుపపత్తి) లేదు.
ప్రయోజనమగు శీతత్వ పావనత్వాదులకు గంగాతీరముతో సంబంధమును లేదు.
శీతత్వ పావనత్వాదులం గంగాగతధర్మములు గాని తీరమునకు సంబంధించినవి కావు
కదా | మరియు శీతత్వ పావనత్వాదులు లక్ష్యార్థమే యగుచో మఖ్యార్థ బాధాది
హేతుత్రయములో నొకటి యగు ప్రయోజన మేమి చెప్పుదుకు? అనఁగా “Xంగా
యాం” అనఁగా 'గంగాతీరము ' అను అక్ష్యార్థము చెప్పినపుడు శ్రీకత్వ పావనత్వా
దులు ప్రయోజనమని చెప్పితిమి. ఇప్పుడు గంగాతీరము: కు శీతత్వ ప్లావనత్వాములం
CC-0. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGarotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>43u7jx4gevlkq4nexgrd2zdj8xlfbq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/196</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218798</id>
    <revision>
      <id>571611</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OO కావ్యాలంకార సంగ్రహము లక్ష్యార్థమగుచో వేరొక ప్రయోజన మేమి చెప్పుదురు? ఏమియును లేదు. కాన లక్షణాంతర్భావము పొసగదు. మరల వారు &quot;ప్రయోజనమగు శీతత్వ పావనత్వాదులతో సహితమగు లక్ష్యా...'</comment>
      <origin>571611</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4931" sha1="m4yxp0hn5zh7s6lf4zoakyx26u4b1qc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OO
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
లక్ష్యార్థమగుచో వేరొక ప్రయోజన మేమి చెప్పుదురు? ఏమియును లేదు. కాన
లక్షణాంతర్భావము పొసగదు.
మరల వారు &quot;ప్రయోజనమగు శీతత్వ పావనత్వాదులతో సహితమగు
లక్ష్యార్థమునే లక్షణాశక్తి బోధించు”నని యందులేని నట్లుగాడు. ప్రయోజన
సహితమైన లక్ష్యార్థ ముండదు. (ప్రయోజసేన సహితం అక్షణీయం న విద్యతే)
మరియు లక్ష్యార్థము ప్రథమమున గోచరించును. పిమ్మటనే ప్రయోజనము గోచ
రించును. రెండులు నేక కాలముస గోచరింపవు. ఈ ప్రయోజనము వ్యంజ నాశక్తిచే
భావించునని చెప్పితీసు. ప్రయోజనసహితముగా లక్ష్యార్థ మేకకాలమున భాసింపదు.
కాన అక్ష్యార్థ వ్యంగ్యార్థము లొక్కటి కాదని తేలినది.
లక్షణాశక్తి 'గంగాయాం ఘోషః&quot; ఇత్యాది స్థలమందు శబ్దమాత్రము
నాశ్రయించి యుండును. వ్యంజనాశక్తి శబ్ద, క్షైక దేశ, అర్థ, ఐర్ల, రీత్యాదులం
దుండును. (వీని కుదాహరణముల నొసఁగియుంటిమి.
కొందఱు 66పలునొక్కులుగల తన కోమలి ” ఇత్యాదులందు వ్యంగ్యార్ధము
లెట్లు నాబావిధములుగా నున్నవో యట్లే రామోజస్మి సర్వం సహే (నేను
రాముఁడను; సర్వమును సహింతును) అనువెడ 'రామ' శబ్దమునకు రాజ్యభాంశ,
ప్రవాస, పితృవియోగ, సీతావియోగాది దుఃఖపాత్రత్వము లక్ష్యార్ధము. ఆ రామణ
ప్రియజీవితేశ తు కృతం ప్రేమ్లు ప్రియే నోచితం” (ప్రియురాలా | జీవితము మీఁది
ప్రేమచే రాముఁడు నీమీఁది ప్రేమకుఁ దగినవిధ మున వర్తింపలేను) అనుచో
'రామ' శబ్దమునకు &quot;దుష్కార్యకారిత్వము లక్ష్యార్థము.” రామో సౌభుని నేను
విక్రమగుణైః ప్రాప్తః ప్రసిద్ధిం పరాం” (ఈ రాముఁడు తన విక్రమగుణములచేఁ
బరమప్రసిద్ధిని వహించెను) అనుచోట రామ శబ్దమునకు &quot;సాహసైక రసత్వము
లక్ష్యార్థము” నానావిధములుగానే లక్ష్యార్థములును నున్నవి. అచటి వ్యంగ్యార్థముల
వలె నిచటి లక్ష్యార్థములును శబ్దార్ధాధీవము లే. రెండును బ్రకరణసా పేక్షములే. కాన
వ్యంగ్యార్ధమును లక్ష్యార్ధమును దుల్యములే. కానీ వ్యంజనావృత్తితోఁ బనిలేదు”
అని చెప్పుదురు.
లక్ష్యార్ధము నానావిధములుగా నున్నను, ననేకార్ధములు గల శబ్దమునకు
సంయో గాదు లే కార్థమును నియమించినట్లే లక్షణయు లక్ష్యార్థమును నియమించును.
అనఁగా ముఖ్యార్థ సంబంధముగల యర్థముసే లక్షణ బోధించును; కాని సంబంధము
లేని యర్థమును బోధింప
. and Raat M
విదియ: Digaed by eGarigon
కావుననే లక్షణను నభిధా పుచ్చ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m4yxp0hn5zh7s6lf4zoakyx26u4b1qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218799</id>
    <revision>
      <id>571612</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571612</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3433" sha1="1vtt4i3en4yorlie14ub0pm3ceg4c62" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;అచట బ్రహ్మచర్యమును గుఱించిన నాయాలోచిన పరిపక్వమాయెను. నాసహచరులతో దీనిగుఱించి చర్చించితిని. కాని యీశ్వరదర్శనమునకు బ్రహ్మచర్య మనివార్యనుని నా కప్పటికి తోఁచినటులు స్పష్టముగా గుఱుతు లేదు. లోకసేవ కిది యనివార్యమే యని యెఱిఁగికొనినటులు నాకు విస్పష్టముగా గుర్తే. ఇట్టిసేవ దినదినమును ఇతో౽ధికముగాఁ జేయవలసివచ్చు ననియు, నేను భోగవిలాసములందు, బిడ్డల గనుటయందు, కన్నవారిని పెంచుటయందు తగులుకొని యుందునేని సంపూర్ణముగా సేవ చేయఁజాల ననియు నాకుఁ దెలియును. నేను రెండు గుర్రములమీఁద దౌడు తీయలేను. ఈసమయమున నాభార్య చూలాలయి యున్నయెడల నేను ఇంత నిశ్చింతమగు మనస్సుతో నీ సేవాకార్యములోని కుఱికియుండను. బ్రహ్మచర్యము లేక కుటుంబవృద్ధి కోరుచు సమాజసేవ చేయు టనునది పొసఁగనిమాట; పెండ్లిచేసికొనియు బ్రహ్మచర్య మవలంబించినచో కుటుంబసేవకును, సమాజసేవకును విరోధముకాఁజాలదు. నే నీవిచారమున మునిగి తేలి తుదకు బ్రహ్మచర్యవ్రతముఁ బూనుటకు తొందరపడితిని. ఈయాలోచనలచే నా కొకయానందము కలిగెను. ఉత్సాహమును అమితమాయెను. ఈసమయమునందు భావన సేవాక్షేత్రమును చాల విశాల మొనరించెను.

ఈయాలోచన యింకను నామనస్సునందు వృద్ధి చెందుచుండెను. శరీరమునకు పనియు నుండెను. ఇంతలో 'తిరుగుబాటు అడఁగిపోయెను'అని వార్త వచ్చెను. ఇఁక మాకు సెలవు. ఆమఱునాఁడే 'మీ రిండ్లకు పోవచ్చు' నని హుకుము వచ్చెను. కొలఁది రోజులలోనే మే మందఱమును మామా యిండ్లకు అరిగితిమి. తరువాతఁ గొలఁదినాళ్లలోనే మాసేవకు ధన్యవాదము లర్పించుచు గవర్నరుగా రొక యుత్తర మంపిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|104}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1vtt4i3en4yorlie14ub0pm3ceg4c62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/197</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218800</id>
    <revision>
      <id>571613</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '21 తీయా శ్వాస మా QILO భూత యందురు. అనఁగా నభిరకుఁదోఁకయైన దని యర్థము. ఇక వ్యంగ్యార్థము ప్రకరణాదివశమున నియతసంబంధము గలిగియు, అనియత సంబంధము గలిగియు, సంబద్ధ సంబంధము గలిగియు నుండును. &quot;...'</comment>
      <origin>571613</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4211" sha1="iaqy70940do3v1kcrovzwyaj8gt9nlw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;21
తీయా
శ్వాస మా
QILO
భూత యందురు. అనఁగా నభిరకుఁదోఁకయైన దని యర్థము. ఇక వ్యంగ్యార్థము
ప్రకరణాదివశమున నియతసంబంధము గలిగియు, అనియత సంబంధము గలిగియు,
సంబద్ధ సంబంధము గలిగియు నుండును.
&quot; గీ. ఇచట మాయత్త పండు నేనిటఁబరుండు అను నెడ వాచ్యార్థమగు
* పడకుమా” అనుదానికి నియతముగా వ్యతిరేకార్థము వ్యంగ్యము. ఇది నియత
సంబంధముగల వ్యంగ్యార్థ ము .
కం. “ పలు నొక్కులు గల తనకో,మలి” అనుచోట వాచ్యార్థమునకును
వ్యంగ్యార్థమునకును నియతసంబంధము లేదు. ఏలన, నేటఁ చెక్కు వ్యంగ్యార్థములు
గలవు. ఇది సనియతసంబంధముగల వ్యంగ్యార్థములు గలవు. ఇక,
* విపరీతరతే లక్ష్మీః బ్రహ్మాణం దృష్ట్వా నాభికమలస్థం
హరేర్ధక్షిణనయనం రసాకులా ఝడితి స్థగయతి.
తా. లక్ష్మి పురుషాయితీ సమయముప నాభికమలా సీనుఁడగు బ్రహ్మను గాంచి
-రసాకులురాలై హరియొక్క దక్షిణనయనమును మూయుచున్నది.
ఇట 'హరి' పదము రక్షి ణనయనమునకు సూర్యాత్మకత్వమును వ్యక్తము సేయు
చున్నది. సూర్యమాలనమున సూర్యాస్తమయము; దానిచేఁ బద్మ సంకోచము;
దానిచే బ్రహ్మ మూఁతపడును. అప్పుడు వానికి గోప్యాంగము గనరాకుండ నిరా
-టంకమాగా బురుషాయితము రేఁగును. అనునది సంబద్ధ సంబంధముగల వ్యంగ్యార్థము.
సంబద్ధ సంబంధముగల యన వ్యంగ్యార్థ సంబంధము గల వ్యంగ్యమని యర్థము, ఇట
'హరి' పదము దక్షిణనయనము సూర్యుఁ డను నర్థమును బోధించినది. ఆ వ్యంగ్యా
ర్థము మిగిలిన వ్యంగార్థమునంతను బోధించినది. అనఁగా వ్యంగ్యార్ధమే యిట నర్ధాం
తీరమునకు వ్యంజక మై యున్నది.
ఇట్టిదే మరొక శ్లోకమును గనుఁడు. చిలుకను ముద్దాడుచున్న నాయికతోఁ
&quot;తెలి యనుచున్నది.
ఫలాని దిశ భావ్యాని నివేశ్య మణిబంధ నే
బింబోష్ఠి ! చుంబనై రేవమాళి లాలయ మాకుశం.
*కుమారసంభవము నందలి జగత్పితరులగు పార్వతీ పరమేశ్వరుల రతి స్వపితృ
శృంగారమువలె నత్యంత మనుచితమని చెప్పఁబడియున్నది. అట్లే లక్ష్మీ శ్రీహరుల
- రతిక్రీడావర్ణనముగూడ నట్టిదే కాన నిదియు ననాచిత్యదోషగ్రసమే.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iaqy70940do3v1kcrovzwyaj8gt9nlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/198</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218801</id>
    <revision>
      <id>571614</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము &quot; ఓ ! ఓ నెచ్చెలీ ! నీ ముంజేతఁ గూర్చుండఁ బెట్టుకొని చిలుకకుఁ బండ్లు పెట్టుము. దానిని ముద్దాడకుము.” ఇది వాచ్యార్ధము. దీనిచే “బింబఫల భ్రాంతిచేఁ (ఆమె బింబోష...'</comment>
      <origin>571614</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5307" sha1="lp0f7d8e48vsf1we8tt6uw1jma3kkt6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
&quot; ఓ ! ఓ నెచ్చెలీ ! నీ ముంజేతఁ గూర్చుండఁ బెట్టుకొని చిలుకకుఁ
బండ్లు పెట్టుము. దానిని ముద్దాడకుము.” ఇది వాచ్యార్ధము. దీనిచే “బింబఫల
భ్రాంతిచేఁ (ఆమె బింబోష్ఠిగదా) జిలుక నీ యధరమును ఖండించును” అనువది
వ్యంగ్యము. ఆ వ్యంగ్యముచేత ॥నీపతి కన్యథా భ్రాంతికలుగును&quot; అనునది వ్యంగ్య,
ముగాఁదోఁచును. మొదటి వ్యంగ్యార్ధము రెండవ వ్యంగ్యార్ధమునకు వ్యంజకము .
ఇదియు సంబద్ధ సంబంధముగల వ్యంగ్యమే.
కావున లక్ష్యార్ధ వ్యం గ్యార్ధములు భిన్నములే. కాన వ్యంగ్యార్ధమును బోధింప
వ్యంజనాశక్తి ప్రత్యేకముగా నుండవలసియే యున్నది.
.
మణికొందఱు విద్వాంసులు (తార్కికులు)
వ్యంగ్యార్ధముము బోధింప
వ్యంజనావృత్తి యక్కఱలేదనియు నా వ్యంగ్యార్ధ మనుమానప్రమాణగమ్య మగు
“అను మేయము”లోనే అంతర్భవించుననియు వక్కాణింతురు. అనుమాన ప్రమాణ
మనఁగా &quot;పర్వతమున నిప్పు గలదు; ఏలనఁ, బొగయుంటవలన; ఎచ్చటెచ్చటఁ
బొగ యుండునో యచ్చట నెల్ల నిప్పుండును; ఉదా॥ వంటయింటఁ బొగయున్నది;
నిప్పున్నది; నిప్పులేని చోటఁ బొగ యుండదు. కానఁ బర్వతమున నిప్పు గలదు ”
అనునది. ఇట 'పొగ' లింగము (హేతువు) నిప్పు లింగి (అను మేయము - అనఁగా
నను మా మానింప దగినది) లింగమునుబట్టి లింగి యూహింపఁబడుచున్నది. ఈ లింగి
లింగములకు నియతసంబంధము గలదు. ఇట్లే ప్రకరణాదులను బట్టి శబ్దములు .
వ్యంగ్యార్ధమును
ర్ధమును బోధించుచున్నవి. కాన శబ్దములు లింగములు. వ్యంగ్యార్థము లింగి
లేక యనుమేయము. కాఁబట్టి వేఱుగా వ్యంజనావృత్తి పనిలేదని వారి వాదము.
అట్లుగాదు. ఆను మేయమును, వ్యంగ్యార్ధమును నొక్కటిగాడు. ఎట్లన, శబ్దాచ్చార
ణానంతరమున గోచరించు అర్ధము అను మేయము, ప్రతిపాద్యము, అని
లుగా నుండును, అను మేయర్ధము ప్రయోక్తయొక్క శబ్దస్వరూప ప్రయోగేచ్చయు
అర్థప్రతిపాద నేచ్ఛయు నని ద్వివిధము. అనఁగాఁ బ్రయోక్త “రాముఁడు” అను
శబ్దమును బ్రయోగించెవనుకొందము. శ్రోత దీనిని విని ప్రయక్తమైన రాముఁడు -
అను శబ్దముమబట్టి ప్రయోక్తకు 4 రాముఁడు ? అను నొక యా నుపూర్విని
(రకారోత్తరపర్తి—– ఆకారవిశిష్ట, మకారోత్తువర్తి-కారవిశిష్ట, డకారోత్తర వర్తి
ఉకార విశిష్టమగు శబ్దస్వరూపము) బ్రయోగించు నిచ్చ గలదనియె. లేక యొక
యర్ధమును (అభిప్రాయమును) బోధించు నిచ్ఛగలదనియో యనుమానించును. ఇట
నానుపూర్వినిఁ బ్రయోగించు నిచ్ఛయు, వర్థముఁ దెపు నిచ్చయు నను మేయములు ..
శేవల మీ యిచ్ఛలే యను మేయములం. ఇట రాముఁడు? అను ప్రయుక్త శబ్దము
CC Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lp0f7d8e48vsf1we8tt6uw1jma3kkt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/199</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218802</id>
    <revision>
      <id>571615</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము లింగము. ఇచ్ఛాద్వయమును వను మేయము లేక లింగి. ఇక నా 'యం ప్రతిపాదనేచ్ఛ లోని 'యర్ధము' స్వరూపభేదమును బట్టి ప్రతిపాద్యము వ్యంగ్యమున నని ద్వివిధము . ప్రయోక్త చెప్ప...'</comment>
      <origin>571615</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5300" sha1="6h3si96vuaulu0idy6vgzlam4flkjyn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
లింగము. ఇచ్ఛాద్వయమును వను మేయము లేక లింగి. ఇక నా 'యం ప్రతిపాదనేచ్ఛ
లోని 'యర్ధము' స్వరూపభేదమును బట్టి ప్రతిపాద్యము వ్యంగ్యమున నని ద్వివిధము .
ప్రయోక్త చెప్పవలసిన యభిప్రాయమును నూటిమాటలతోఁ జెప్పును. ఆది
వాచ్యార్థము. ఒకపుడు రమణీయముగా నుంటకై సూటిమాటలతోఁ జెప్పక వేఱు
మాటలతోఁ జెప్పి యా యర్ధమును సూచించును. ఇది వ్యంగ్యార్థము. ఇట
శబ్దాచ్చారణానంతరమున గోచరించు ద్వివిధమైన యిచ్చారూపనుగు నర్థముమాత్ర మే
యనుమేయము. రెండవయర్థమగు ప్రతిపాద్యమును, వ్యంగ్యమును నేనుమేయములం
గావు. మరియు నీ వ్యంగ్యార్థమును బోధింప శబ్దములు లింగమనియు వ్యంగ్యార్థము
లింగి యనియుఁ జెప్పరాదు. లింగలింగి భావము నియతమని చెప్పితిమి. (ధూమ
మున్నచోట వహ్ని యుండుననునది లింగలింగిభావము) ఇట పెట్టి నియమములేదు.
అనఁగా నీ శబ్ద మీ వ్యంగ్యమును బోధించునని నియమములేదు. ప్రకరణాది భేద
ముచే నీ వ్యంగ్య మ సేక విధములుగా నుండునని 66Xతో ఒస్త మర్కః&quot; అనుచోటఁ
తెలిపితిమి. మరియు నీ వ్యంగ్యము నియతసంబంధము, అనియత సంబంధము, సంబద్ధ
సంబంధము ^ లిగియుండుననియు నుదాహరించితిమి. కాన వ్యంగ్యార్థమును బోధింప
సనుమాన ప్రమాణము చాలదు. వ్యంజనావృత్తి కావలసియే యున్నది.
తొలుత నానంద వర్ధనాచార్యులవారీ ధ్వని సిద్ధాంతమును దామో వైయా
కరణులవద్ద ండి గ్రహించినట్లు నాకుచ్చిరని తెలిపియుంటిని. వైయాకరణుల
సిద్ధాంత మిది :-
గౌః అను మాట నుచ్చరింపఁగానే యది సాస్నాలాంగూల కకుద విషాణా
దులుగల జంతువి
శేషనును జ్ఞాన మెట్లు గలుగును? గౌః అను పదమునందు 'గ్, ఔ, &quot;
-అను మూఁడువర్ణములు గలవు. ఇందొక్కొక్కటియే యా యర్ధమును బోధించునా?
సముదాయముబోధించునా? ఒక వర్ణమే తెలుపు నన్నచో మిగిలిన వర్ణ ములు వ్యర్థములు.
సముదాయము బోధించునన్నచో నొక బాధ వచ్చును. నైయాయికులు వర్ణములు
రెండుక్షణములు మాత్రమే యుండువనియు, మూఁడవృక్షణమున నశించుననియుఁ జెప్పు
దురు. దానినిఁబట్టి గ్, ఔ, :, అనునెడ మూఁడవ వర్ణమగు విసర్గ నుచ్చరింపఁగానే
మొదటివర్ణమగు 'గ్' నశించును. అప్పుడు సముదాయము లేదు. కావున నర్ణమును
-బోధించునదేది? ఇట వైయాకరణు లిట్లు సిద్ధాంతము సేసిరి. : 66వర్ణాతిరిక్తః
వర్ణాభివ్యంగ్యః ఆర్ధప్రత్యాయకోనిత్యశ్శబ్దః స్ఫోట (వర్ణములకన్నభిన్నమై వర్ణ
ములవలన వ్యక్తము సేయఁబడి యర్ధమును బోధించు శబ్దము స్ఫోటము) లోకములో
:గల శబ్దము లన్నియు నాకాశమున నొక్కొక్కటియు నఖండరూపమున నుండుననియు
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6h3si96vuaulu0idy6vgzlam4flkjyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/200</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218803</id>
    <revision>
      <id>571616</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము నవి నిత్యములనియు మన ముచ్చరించు వర్ణధ్వను లాయఖండమగు శబ్దమును వ్యక్త పఱచుననియు నావ్యక్తమగు శబ్దమువలవనే శ్రోతల కర్భ మనగతమగుననియుఁ జెప్పు దురు. ఆవ్యక...'</comment>
      <origin>571616</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5363" sha1="9agwbm38cayyx4y5zvae4zb7xz9gvnp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నవి నిత్యములనియు మన ముచ్చరించు వర్ణధ్వను లాయఖండమగు శబ్దమును వ్యక్త
పఱచుననియు నావ్యక్తమగు శబ్దమువలవనే శ్రోతల కర్భ మనగతమగుననియుఁ జెప్పు
దురు. ఆవ్యక్తమగు నిత్యశబ్దము స్ఫోటమనఁబడును. వీరి సిద్ధాంతమున వర్ణము అని
త్యములు. ఏలనఁ బైని వచింపఁబడినట్లు మూఁడవక్షణమున నశించుచున్నది. నశిం
మనది యనిత్యమేకదా! ఇక స్ఫోటరూపశబ్దము నిత్యను. మూడవక్షణమున నశించు
చున్న పుడు వర్ణ సమ్మా దాయము గానరాదుకదా! ఆ వర్ణములచే వాస్ఫోట మెట్లభివ్యక్త
మగును? అర్ధబోధ యెట్లగును? అన్నచో నినుఁడు. “పూర్వపూర్వపర్ణానుభవాహిత
&quot;సంస్కారసచివేన అంత్యవర్ణానుభవానేవ అభివ్యజ్యతే స్ఫోట ” (మూఁడవవర్ణము
నుచ్చరించునపుడు మొదటివర్ణము నశించుచున్నను దాని సంస్కారము చిత్తమున నిలు-
చును. ఆసంస్కారసహితమగు సంత్యవర్ణానుభవముచే స్ఫోట మభివ్యక్తమగును.)
ఆస్ఫోటమే శబ్దము. స్ఫుటత్యర్ధిస్మాదితిస్ఫోట: (దీనివలన నర్థము స్ఫుట
మగును కాస స్ఫోటము) అనియు, స్ఫోటయత్యర్ధం (అర్థమును వ్య క్త పఱచునది).
యనియును వ్యుత్పత్తులు గలవు. అప్పు డాశబ్దమువలన నర్థము బోధ్యమగును. ఈ
సిద్ధాంతులకు స్ఫోటబ్రహ్మ వాదులనియు లేక శబ్దబ్రహ్మ వాదులనియుఁ బేళ్లు.
,,
ఆనందవర్థ నాచార్యులవారీసిద్ధాంతము నీవిధముగా గ్రహించిరి. 66పూర్వ
పూర్వవర్ణ ములయొక్క సంస్కారముతోఁ గూడిన యంత్యవర్ణధ్వని స్ఫోటమును వ్యక్త
పఱచు విధమునఁ బ్రకరణాదులు సాహాయ్యమున శబ్ద మర్ధాంతరమును వ్యక్తపఱచును.
ఆట వర్ణధ్వని స్ఫోటవ్యంజకము. ఇట శబ్ద మర్థాంతరవ్యంజకము. అచ్చట వ్యంగ్యము
స్ఫోటము. ఇచ్చట వస్త్వలంకార రసాదులు. ఆధ్వని పదమునే వ్యంజకత్వసాదృశ్య...
మునుబట్టి యీతఁడును గ్రహించెను. వైయాకరణులవ్యంగ్యము స్ఫోటము. ఆనంద
వర్థమాని వ్యంగ్య మర్ధాంతరము. ఇతర సిద్ధాంతులు నీవు కొత్తగా ధ్వనిసిద్ధాంత
మును లేవ నెత్తితిని. ఇది ప్రామాణిక సమ్మతముగా”దని యానందవర్ధనుని నా క్షేపిం
పఁగా “నిది కొత్త సిద్ధాంతముగా” దనియు, “వైయాకరణు అంగీకరించిన దే””
యనియు నామ సాదృశ్యమును జూపి వారిం చెను, *
*భారకుఁడు 8 వ అధ్యాయమున 80 వ శ్లోకమునందలి యదా దా న్యూ వ్యాధ
సంభూతై ర్విభావాను భావవ్యంజితై రేకోన పంచాశతాభాపైః సామాన్య గుణయోగేన
అభినిష ్పద్యం తే రసా||కక్కధం స్థాయినఏవ భావా రసత్వమాప్నువంతి? ఉచ్యతే”
అనుచో 'వ్యంజితై!' అవశబ్దమును బట్టి వ్యంజనావృత్తి నానందవర్ధనుఁ దూహించిన.
ట్లున్నదని త్రివేది పండితుఁడు వ్రాయుచున్నాఁడు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9agwbm38cayyx4y5zvae4zb7xz9gvnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/201</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218804</id>
    <revision>
      <id>571617</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస మా OLX ఈ వ్యంజకు ఈవిధముగా నానంద వర్ధనుఁడు వ్యంజనావృత్తిని సాధించెను. ధ్వననము, గమనము, ద్యోతనము, ప్రత్యాయనము, ధ్వని మొదలగునవి పర్యాయ పదములు. 'వ్యంజనా' శబ్దమును అక...'</comment>
      <origin>571617</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3623" sha1="tkrhnkqp1qyy9n4l4juftwjcu27wger" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస మా
OLX
ఈ వ్యంజకు
ఈవిధముగా నానంద వర్ధనుఁడు వ్యంజనావృత్తిని సాధించెను.
ధ్వననము, గమనము, ద్యోతనము, ప్రత్యాయనము, ధ్వని మొదలగునవి పర్యాయ
పదములు. 'వ్యంజనా' శబ్దమును అకారాంతము గాఁగూడ శ్రీ వ్యవహరించుచున్నారు.
(వ్యంజన వ్యాపారము)
ఈ వ్యంజనాశ క్తి అభిధామూలమనియు, లక్షణామూలమనియును ద్వివిధము.
అందభిధామూలు వ్యంగ్యము లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము, ఆలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము వని
మరల ద్వివిధము. లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము శబ్దశ క్తిమూలము, అర్ధశక్తిమూలము,
ఉభయశ_క్తిమూలము నని మువ్విధములు. ఈ విషయము మరల ముందు తెలియును.
ఆ.వె. జగతినదియు శబ్దశక్తిమూలంబును,
అరశక్తిమూల మరియ, నుభయ
శక్తిమూలమనఁగ సన్నుతిఁగాంచుఁ; ద,
దీయ లక్ష్యములను దేటపఱతు.
65
తా. ఆ వ్యంజనావృత్తి శబ్దశక్తిమూల వ్యంజనావృత్తి యనియు, అర్థశక్తి
మూల వ్యజనావృత్తియనియు, ఉభయశక్తిమూల వ్యంజనావృత్తి యనియును
ముత్తెఱఁగులు .
శబ్ద శక్తి మూలవ్యంజన
కం. ఘనత నృసింహుని శరమునఁ
దనరెడు నసి నిజనమగ్రధారాగ్ర నిమ
జ్ఞవతత్పరులగు నరులకు
ననిమిష భావంబొనర్చు ననవరతంబు.
EF
నరి సభూపాలుని చేతికత్తి తనధారకు గుఱి కాఁదలఁచిన శత్రులకు (తత్పరు
లగు--ఆరులకు) అప్పపాటులేమినిఁ గలిగించును. ఆవఁగా వా రాతని కత్తిఁగాంచి
కొయ్యఁబాటి చెప్పపాటు మాని చూచుచుందురు. (ఇది వాచ్యార్ధము)
నృసింహావతారమును ధరించిన విష్ణుమూర్తియొక్క చేతిక్పత్తి తన ఖడ్గధారలో
మునుఁగఁదలఁచిన నరులకు దేవత్వము నొసఁగును. (ఇది వ్యంగ్యార్థము)
శబ్దశక్తిమూలవ్యంజన యనఁగాఁ బ్రధానముగా శబ్దమునకుఁగల యద్ధాంతర
బోధకశక్తి కొన్ని శబ్దము లేకారమును, మరికొన్ని శబ్దము అనేకార్థములను
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tkrhnkqp1qyy9n4l4juftwjcu27wger</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/202</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218805</id>
    <revision>
      <id>571618</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OLL కావ్యాలంకార సంగ్రహము బోధించునుగదా ! ఈ నానార్ధబోధక శక్తియే యిట శబ్దశక్తి యని పేర్కొనఁ బడినది. ఇది కారణముగాఁ గల' వ్యంజనావృత్తి. ఇట నరసభూపాలుని వర్ణనము ప్రస్తుతప్రకరణము. వృ...'</comment>
      <origin>571618</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5347" sha1="5iadzsnx4sm9p7dyps2by3ykxxzykxs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OLL
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
బోధించునుగదా ! ఈ నానార్ధబోధక శక్తియే యిట శబ్దశక్తి యని పేర్కొనఁ
బడినది. ఇది కారణముగాఁ గల' వ్యంజనావృత్తి. ఇట నరసభూపాలుని వర్ణనము
ప్రస్తుతప్రకరణము. వృసింహ, తత్పరులగు నరులకు, అనిమిషభావము, అను శబ్దములు
నానార్థకములు . సంయోగ విప్రయోగాదులు నానార్థక శబ్దముల యొక్క యర్థమును
నియమించునని వెతకఁ జెప్పియుంటిమిగదా | వానిలో నొకటగు ప్రకరణ మిచ్చట
నీ శబ్దముల కే యర్థమును జెప్పుకొనవలయునూ నియమించును. ఆ నియమింపఁ
బడిన మొదటి యర్థము వాచ్యార్థము. ఈవిధముగాఁ బ్రకరణ మా యా శబ్ద
ములకు వాచ్యార్థమును నియమించును. అది ముగిసిన పిమ్మట నాశబ్దశక్తిచే విష్ణు పర
మగు మరియొక యర్థ ముర్థితమగుచున్నది. అది వ్యంగ్యార్థము. దీని నభిధాశక్తి
బోధింపఁజాలదు. దానిపని వాచ్యార్థమును మాత్రిమే బోధించుట. “సకృదుచ్చరిత
శృబ్దస్సకృదేవార్థం గమయతి' నాసకృత్ &quot; (ఒక మాఱుచ్చరింపఁబడి: శబ్ద మొకమా &quot;రే
యర్ధబోధ గలిగించును. కాని పెక్కుమాఱులు బోధింపదు) అని న్యాయము,
అయితే మీమాంసకు లిట నొక దోషమును జూపుచున్నారు. &quot;ఒకశబ్దము
నాకు రెండు వ్యాపారములు లేక రెండుశక్తు అంగీకరించి రెండర్థములు చెప్పినచో
రెండు భిన్న భిన్న నాళ్యము లేర్పడును గదా! అందొకటి విధిరూపముగా నుండవచ్చును.
వేటొకటి నిషేధరూపముగాఁ గూడ నుండవచ్చునుగదా! ఇట్లు భిన్నముగానున్నను,
లేక యేక విధముగానున్నను 'వాక్యభేదమను దోషము తటస్థించును. ఒక వాక్యమున
కొకేయర్థ ముండవలయును. అర్ధద్వయము గూడదు”” అని వారి సిద్ధాంతము. ఈ
దోష నివృత్తికై యాలంకారికు లీ వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థములు భిన్నవాక్యములు
గావనియు, నేకవాక్యమే యనియు, రెండర్థములకును నేకవాక్యతఁ గల్పింపవలయు
పనియుఁ దెలిపి వాచ్యార్ధ వ్యంగార్ధములు కుపమా మోపమేయభావమును గల్పింతురు.
ఎట్లన నృసింహావతారమగు విష్ణుమూర్తిచేతికత్తి తనఖడ్గధారలో మునుఁగఁదలచిన
నరులకు ననిమిషభావము (దేవత్వము) నొసఁగుట్లు వరసభూపాలుని చేతికత్తి తన
ధారకు గుఱి కాఁదలఁచిన శత్రువులకు ననిమిషభావమును ( అప్పపాటులేమి ).
నొపఁగును&quot;&quot;
కాని విద్యానాధుఁ దీవిధముగాఁ జెప్పక &quot; ప్రయోక్తు వివక్షా పరతంత్య్ర
త్వాత్ లౌకిక వాక్యానాం” (అపౌరుషేయ ముగు వేదవాక్యములలో వాక్యభేదము
దోషముగా వచ్చును. కాని పౌరుషేయమగు లౌకికవాక్యములలో నీదోషము రాదు.
ఏలన నిట్టి యర్ధద్వయమును బ్రయోక్త యుద్దేశించియే ప్రయోగించియున్నాఁడు)
అని చెప్పెను. ఈ సమాధానమును బుర స్క రించుకొని, యొక్క కంక బయలుదేరుచున్నని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5iadzsnx4sm9p7dyps2by3ykxxzykxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/203</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218806</id>
    <revision>
      <id>571619</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ఏమన నీయంద్వయమునకును సేకవాక్యత రోల? భిన్నభిన్నముగా నుంచి స్వతంత్రముగా రెండర్థములకు జెప్పి శ్లేషయని యేల చెప్పఁగూడదు? ఉపమామో పమేయభావ మేల కల్పింపవలెను? అని...'</comment>
      <origin>571619</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4344" sha1="76n6y7mokxucel83n29qkuokzbq33c3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ఏమన నీయంద్వయమునకును సేకవాక్యత రోల? భిన్నభిన్నముగా నుంచి
స్వతంత్రముగా రెండర్థములకు జెప్పి శ్లేషయని యేల చెప్పఁగూడదు? ఉపమామో
పమేయభావ మేల కల్పింపవలెను? అని కొందఱందురు. ఎచ్చటఁ బ్రకరణాదులచే
నొకే యర్ధము ప్రకృతమును, మరొకయర్థ మప్రకృతముగను దోఁచుమో యట్టి
చోట శబ్దశ క్తి మూలవ్యంజన ; *ఎచ్చట పర్ధద్వయమును ప్రకృతమో యఃఁగాఁ
బ్రకరణనియమము లేదో యట శ్లేష యవియు సిద్ధాంతీకరించిరి. రాఘవ
పాండవీయాదులలోని పద్యములందు రెండర్థములును బ్రకృతములే కాన వెచ్చట
శ్లేషయే. వసుచరిత్రము నందలి పద్యములలోని రెండర్థములలో నొకటి ప్రకృత
మును మరొకటి యప్రకృతమును గాన నది శబ్దశక్తి మూల వ్యంజన.
శబ్దస్య పరివృత్త్య సహత్త్వే శబ్దవ్యంజనా' అని సిద్ధాంతము. అనఁగా
వెచ్చట వ్యంజకమగు శబ్దమును మార్చి దాని పర్యాయపదము నుంచినచో సర్థాంత
రము పొసగదోయట శబ్దశక్తి మూలవ్యంజన. ఇట వ్యంజకములయిన నృసింహాది
పదములను దీని వాని పర్యాయపదముల నుంచినచో వ్యంగ్యార్థ ముర్థితము గాదు.
-కాన నిట శ క్తి శ క్తిమూల వ్యంజన.
అర్థ శక్తి మూలవ్యంజన
చ, అలఘుప రాక్రమక్రమ సమగ్రభుజాగ్ర! నృసింహభూప ! నీ
విలసదనూన దానగుణ విభ్రమమెంతయు నాలకించి తా
వెలవెలపాటె మేఘ; మరవిందవిరోధియుఁ గందువాలె; నా”
కులపడెఁగల్పశాఖ; తృణకోటి గ్రసించే సమర్త్య ధేనువు. 20
మేఘము (పా) మేఘుఁడు.
తా. ఓ నరసభూపాలా ! నీ దాతృత్వమును విని మేఘుఁడు వెలవెలపా అను.
(తెల్లవోయెను-శరదృతువున మేఘము తెల్లనగును దా॥) చంద్రుఁడు శందువా అను.
(సంతాపపడెను - నలుపు లేక మచ్చను వహించెను.) కల్పవృక్ష మాకుల ప డెను.
(వ్యాకులపాటు వహించెను ఆకులు రాల్చెను.) కామధేనువు గడ్డికఱచెరు (ఆవ
營
-
ధ్వన్యాలోక మతానుసారముగా శబ్దశక్తి మూలాలంకార ధ్వనియే &quot;కాని
శబ్దశక్తి మూలవస్తుధ్వని లేదు. కావున నానంద వర్ధనాచార్య మతానుసారముగా
,వసుచరిత్రమునందు ధ్వనిగారు. ఆచ్చటఁ గూడ శ్లేషయే. ఆప్రకృతార్థమును గూడ
- నభిధయే బోధిం ద్రువు విష్ణు క ట్టా మారే జూ. ళికి మూలన మధ్య నిని, లేవఁదీసిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>76n6y7mokxucel83n29qkuokzbq33c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/204</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218807</id>
    <revision>
      <id>571620</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము - మానపడెను గడ్డినిఁ దినెను.) ఇటఁ 'దృణకోటి గ్రహించెను' అనుటకున్న 'గడ్డి కఱచెను” అను పదమునే ప్రయోగింపవలెను. శబ్దపరివృత్తి సహత్వే అర్ధవ్యంజనా' అని సిద్ధా...'</comment>
      <origin>571620</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3809" sha1="oub73fvhqc3efmxd7oye7fyvu1wfaje" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
-
మానపడెను గడ్డినిఁ దినెను.) ఇటఁ 'దృణకోటి గ్రహించెను' అనుటకున్న 'గడ్డి
కఱచెను” అను పదమునే ప్రయోగింపవలెను.
శబ్దపరివృత్తి సహత్వే అర్ధవ్యంజనా' అని సిద్ధాంతము. అనఁగా వ్యంజక
శబ్దములను మార్చి వాని స్థానమునఁ బర్యాయపదములుంచినను నర్థాంతర మునకు
భంగమురాదో యది యర్ధశక్తి మూలవ్యంజన.
పై పద్యమున మేను, అరవింద విరోధి, కల్పశాఖ, అమర్త్యధేను పదము
లను మార్చి వాని పర్యాయపదము లుంచినను నర్థాంతరము పొసగును. కా
నిది యర్థ క్తి మూలవ్యంజన కుదాహరణమని గ్రంధకర్త యభిప్రాయము.
ఈయుదాహరణము సరియైనది కాదు. ఇదియు శబ్దశక్తిమూల వ్యంజనయే.
ఏలనఁ బైపద్యమున వ్యంజకములయిన నృసింహాది పదములు మార్పుపహింపని విధ
మున నిచ్చటను వ్యంజకములయిన వెల వెల పాఱు, కందువాఱు, ఆకులపడు, అను
ననియు మార్పును సహింపవు. “తృణకోటి గ్రహించు&quot; ఆను నొకపడమే సహించును.
ఇట వ్యంజకములు మేఘాదిపదములు గావు, 'వెలవెలపాటు' మొదలయినవియే
వ్యంజకములు. శాసనీయు దాహరణము సరిగాడు. ఈ క్రింది పద్య ముదాహరణార్హము
గీ, ఇచట మాయ త్త పండు; నేనిటఁ బరుందుఁ
బగటనే లెస్సగని గుర్తుపట్టుకొనుము
రేయి చీఁకటిఁ గానక యాయిపాంథ |
పడకుమీ! మాదుమంచాల పైనిఁదప్పి
ఇచటఁ 'బడకుమా!' అని వాచ్యార్ధము. 'నా మంచముపైఁ బడుము' అనునది
వ్యంగ్యార్ధము. ఈ వ్యంగ్యార్ధమును బోధించు శబ్దములను మార్చి వాని పర్యాయ
పదము లుంచినను వ్యంగ్యార్థమునకు భంగము రాదు.
ఉభయ శక్తి మూలవ్యంజన
కం, అండరకరుఁడై సుమనో
వరభరణధురీణుఁడై యవారిత లక్ష్మీ
స్థిర వాసభాసురుండై
నరసింహుఁడువోల్చుఁ ద్రిభువనస్తుతమహిమ.
20
తా. సరి సభూపాలుఁడు శత్రుభయంకరుఁడై (ఆరిదరకరుఁడు) పండిత భరణ
· మున ధురీణుఁడై (సుమనో పర
భరణధురీణుఁడు) ఆధారితమగు రాజ్యలక్ష్మి
యొక్క
CCU Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oub73fvhqc3efmxd7oye7fyvu1wfaje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/117</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218808</id>
    <revision>
      <id>571621</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>571621</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3289" sha1="6294vp49l4o89ue1deok0r3xc9ssdsu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||25 హృదయ మధనము}}&lt;/noinclude&gt;ఫినిక్సు వచ్చిన తరువాత బ్రహ్మచర్యమునుగూర్చిన నాయాలోచనమును చగనలాలు, మగనలాలు, వెస్టు మొదలగువారికిఁ జాల నుత్సాహముతోఁ జెప్పితిని. అది యందఱకును నచ్చెను. అందఱకును
బ్రహ్మచర్యముయొక్క ఆవశ్యకత తెలిసెను. కాని దీని ననుష్ఠించుట అందఱకును కష్టమని తోఁచెను. కొందఱు ప్రయత్నము చేయ సాహసించిరి. ఇందు కొందఱు సఫలతఁ జెంది రనికూడ నే నెఱుఁగుదును.

నని నేనును ----- జీవనపర్యంతమును బ్రహ్మచర్యమును పరిపాలింతు
ఆనాఁడు నాకు చక్కగా గో / లేదు. దాని కాఠిన్యమును
&quot; ఈవ్రతమహత్త్వమును, దీని కాఠిన్యమును
నేఁటికిని అనుభవించుచునే యుంటిని. కానితోపాటు దాని మహ త్వ
మును ప్రతిదినమును ఒక నాఁటికం పె
నొక డెక్కుగా గా గోచరిం
చుచునే యుండెను. బ్రహ్మ చర్యము లేని జీలనము శుష్కము, మట్టి
పశుజీవనము. పశువు సహజముగా నిరంకుశము, తనయిం
నే. తన
మీఁద నంకుశ ముంచుకొనుటయందే మనుష్యుని మనుష్యత్వ మున్నది.
ధర్మగ్రంధములలో బ్రహ్మచర్యస్తుతిని జూచి నే సత్యుక్తి యను
కొంటిని. కాని అది యుచిత మరియు, ననుభవ సిద్ధ మనియు నేఁడు
ప్రతిదినమును స్పష్టముగా తెలియవచ్చుచున్నది.
ఇంత మహాఫలము గల బ్రహ్మచర్యము సులభసాధ్యము గాదు;
కేవలము శారీరకమును గాదు. శారీరక ని
నిగ్రహముతోడ నే బ్రహ్మచర్య
మారంభ మగుచున్నది. శుద్ధబ్రహ్మచర్యమునందు తలఁపుగూడ తప్పు.
పూర్ణబ్రహ్మచారి కలలో నేని తలఁపఁడు. ఎంతవఱకు కలలు
వచ్చుచుండునో, కలలయందును వికారము ప్రబలుచుండునో అంత
నఱకును బ్రహ్మచర్యము కొఱఁతయే యని తెలియవలయును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|105}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6294vp49l4o89ue1deok0r3xc9ssdsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/118</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218809</id>
    <revision>
      <id>571622</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* సమస్యాత్మకం */</comment>
      <origin>571622</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3220" sha1="9ebi5zg0qqyrvonazg2xxdpn6wjf3ls" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;బాహ్యేంద్రియ నిగ్రహముగూడ చాలఁ గష్టమే యని నా యభిప్రాయము. బ్రహ్మచర్య విషయమున నిర్భయుఁడ నని నేఁడు నేను చెప్పుకొనవచ్చును. కాని తలఁపు నెడ నింకను చాల జయము కలుగవలసి యున్నది. నా ప్రయత్నములలో లోపము లేదు. కాని యెచటినుండి యూరుచుండునో నాయెఱుక లేకయే ఆతలఁపులు నా మీఁద సవారు చేయుచుండును. తలఁపులనుగూడ మూసివైచు తాళపుఁజెవి మనుజునికడ నున్నదని నే నెఱుఁగుదును. కాని ఆ తాళపుఁ జెవిని ఎవరికి వారే వెతుకుకొన వలయును, తమ యనుభవములను
తమ వెనుకవారి కిచ్చిపోయిన మహాపురుషులు పరమేశ్వరునిది. కావున వారు పరిపూర్ణులు కారు. పరి
భక్తులు తను తపశ్చర్యచే
మొనరించి రామనామాది మంత్ర
ములను మన కిచ్చిపోయి.. మనము మనలను సంపూర్ణముగా ఈశ్వరున
కర్పిం&quot; ననిచో ఎన్నఁటికిని తలఁపుల దాఁటఁ జాలమని నాకు
నమ్మకము, సమస్త ధర్మగ్రంథములందును నేనిట్టి వచనములను చదివి
యుంటిని. బ్రహ్మచర్యమును
జాగ్రత్తతో
సందర్భములందు దీని సత్యమును చవి చూచితిని,
కాపాడుకొను
రాఁబోవు ప్రకరణములలో బ్రహ్మచర్యమునకు నా పడ్డ
పాట్లు కొన్ని తెలిపెదను. కావున ఈ ప్రకరణాంతమున 'ఆ మొదటి
బులుపాటములో ఈ వ్రత పాలనము సులభముగాఁ గానిపించె నని
యింతమాత్రమే తెలుపుదును. వ్రతము తీసికొనఁగనే భార్యతో ఏక
శయ్యయు, ఏకాంత సేవయు వదలి పెట్టితిని. ఇదియే నా చేసిన మార్పు.
ఈ విధము గా ౧౯౧౧ సంవత్సరమునుండియు ఇచ్ఛతోడను, అనిచ్ఛ
తోడను నడచుచుండిన ఈ బ్రహ్మచర్యము ౧౯౧౬ సంవత్సరము
మధ్యమున వ్రత మాయెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|106}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ebi5zg0qqyrvonazg2xxdpn6wjf3ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/119</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218810</id>
    <revision>
      <id>571623</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>571623</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2846" sha1="sgpobkbmvo9ezpheqvt4imjdys9q1e5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}26&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}సత్యాగ్రహోత్పత్తి&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|ఈ}}నాయాత్మశుద్ధి సత్యాగ్రహమునకు నిమిత్త మగునటులు కొన్ని కొన్ని విషయములు జొహాన్సుబర్గునందు సంభవించుచుండెను. నేను బ్రహ్మచర్యవ్రతమును గైకొనువఱకు నాజీవితము నందలి ముఖ్యఘటన లన్నియు మెల్లమెల్లగా సత్యాగ్రహమునే సృజించినటులు నే నిపుడు గ్రహింపఁ గలుగుచున్నాను. సత్యాగ్రహమను శబ్దము పుట్టుటకు ముందు సత్యాగ్రహ మను పదమున కర్ధమగు వస్తువు పుట్టియుండెను. అది పుట్టినపుడు 'ఈ వస్తు విట్టిది' అని నేను నెఱుఁగను. దీనిని జెప్పవలసినపుడు, గుజరాతీలో 'పేసివ్ రిజిస్టన్‌స్‌' అనునది సంకుచితార్ధ బోధకముగా వాడఁబడుచున్న దనియు, ఈవస్తువు బలము లేనివారి కేడుగడ యనియు, ఇందు ద్వేషమునకుఁగూడ తా వున్నటులు కానిపించు ననియు, తుద కిది హింసలో పరిణమించు ననియు తెలిసికొని ఈశబ్దము భారతీయుల సంగ్రామముయొక్క సత్యరూపమును గోచరింపఁ జేయలేదని చెప్పవలసివచ్చెను. కావున నొక క్రొత్తశబ్దమును కూర్పవలసివచ్చెను.

నా కొక స్వతంత్రశబ్దము తట్ట లేదు. ఈ యర్థమును దెలుపు శబ్దమును వ్రాయఁగలవారికి బహుమతి యీయఁబడునని. ఇండియన్ ఒపినియనులో ప్రకటించితిని. మగన్‌లాల్ గాంధీ &lt;ref&gt;సత్ = సత్యము నందు, ఆగ్రహమ = పట్టుదల.&lt;/ref&gt;'సత్ + ఆగ్రహ' అను నీ రెండు పదములను మేళవించి 'సదాగ్రహము' అను నీ సమస్త&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|107}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sgpobkbmvo9ezpheqvt4imjdys9q1e5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/205</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218811</id>
    <revision>
      <id>571624</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస మ OLF స్థిరనివాసముచే వెలుఁగొందుచున్నవాఁడై, త్రిభువనిస్తుతమగు మహిమతో నొప్పు చున్నాఁడు. ఇది వాచ్యార్థము. దరము - శంఖము - నరసింహావతాంమును దాల్చిన విష్ణుమూర్తి శ...'</comment>
      <origin>571624</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4160" sha1="gl2etu8smugbtjrns60gg7rdsedye72" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా
శ్వాస మ
OLF
స్థిరనివాసముచే వెలుఁగొందుచున్నవాఁడై, త్రిభువనిస్తుతమగు మహిమతో నొప్పు
చున్నాఁడు. ఇది వాచ్యార్థము.
దరము - శంఖము
-
నరసింహావతాంమును దాల్చిన విష్ణుమూర్తి శంఖచక్రహస్తుఁడై (ఆరి - చక్రము;
అరిదరకరుఁడు) దేవతలను భరించుటయందు ధురీణుఁడై
(సుమనోవరులు = దేవతలు - సుమనోవంభరణధురీణుఁడు) లక్ష్మీ దేవియొక్క స్థి
వాసముచే 'వెలుఁగొందుచున్నవాఁడై, త్రిభువన స్తుతమగు మహిమతో నొప్పుచున్న
వాఁడు. ఇది వ్యంగ్యార్థము .
వ్యంజక ములయిన శబ్దములు గొన్ని శబ్దపరివృత్తిని సహించియుఁ, గొన్ని
సహింపకయు నున్నచో నది యుభయశక్తిమూలవ్యంజన ఈ పద్యమున “ఆరిదర
కరుఁడు, సుమనోవరభరణధురీణుఁడు ” నరసింహుఁడు అను పదములు పరివృత్త్య
సహములు; 'అవారిత లక్ష్మీ స్థిరవాసభానురుఁడు' 'త్రిభువనస్తుత మహిమ” పద
-ములు పరివృత్తిసహములు కానీ నిది యుభయశక్తి మూలవ్యంజన.
లక్షణామూలవ్యంజనకు &quot;Xoxe గొల్లపల్లె ''బ్రాహ్మణుఁడగ్ని' ఇత్యాదు
లుదాహరణములు. అభిధామూలవ్యంజనాశక్తి, లక్షణామూలవ్యంజనాశక్తి యనియే
కాని వ్యంజనామూలవ్యంజనాశక్తి యుండదు. ఒకచో ((విపరీతరతే లక్ష్మీః)
- వ్యంగ్యార్థముగూడ వ్యంజకమై మరొక వ్యంగ్యార్థమును బోధించుచున్నను నది
సంబద్ధ సంబంధము గల వ్యంగ్యమని విశద పఱచియుంటిమి.
వృత్తులు
గీ, మరియు రచనాశ్రయంబులై మధురరస ని
వేళ యోగ్యత వృత్తులు కై శికియును,
నారభటియును, సాత్వతి, భారతియును,
నాఁగఁ బొగడొందుఁ దల్లక్షణములొనర్తు
యోగ్యతవృత్తులు (పొ) యోగ్యతావృత్తులు.
తా. వృత్తులు, కైశికి, ఆరభటి, సాత్వతి, భారతి, అని నాలుగు విధములు.
'రసని వేళ యోగ్యములు' అను పాఠముకున్న 'రపని దేశ యోగ్యములు' అనియుంట
లెస్స. నిదేశమన నిర్దేశము. రసనిర్దేశమునకు = రసప్రకటనమునకు లేక రవ
వ్యక్తికి, యోగ్యములు = తగినవి అను అర్థము లభించును. (వృత్తులు సాక్షాద్య్రసోప
-స్కారకములం' ఆ ని నిష్కృష్టార్థము. ఇవి రచన నాళ్ళోయించి యుండునని
CC-0. Jangamwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gl2etu8smugbtjrns60gg7rdsedye72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/206</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218812</id>
    <revision>
      <id>571625</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము చెప్పఁబడినది. ఇట్లు రిచ నాశ్రయంబు అనరాదు. నటనాశ్రయంబు లవవలెను. ఏలన ... రీతులును రచనాశ్రయములే యని ముందు చెప్పుచున్నాఁడు. వృత్తులు నాట్యాశ్రయ ములు; రీతు...'</comment>
      <origin>571625</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="pvu2ryyxhhdh8u1138i62ksk4qftrec" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
చెప్పఁబడినది. ఇట్లు రిచ నాశ్రయంబు అనరాదు. నటనాశ్రయంబు లవవలెను. ఏలన ...
రీతులును రచనాశ్రయములే యని ముందు చెప్పుచున్నాఁడు. వృత్తులు నాట్యాశ్రయ
ములు; రీతులు రచనాశ్రయములు సని వ్యవహారము, వృత్తులు నాట్యాశ్రయములు
గాన సాక్షాద్రసోపస్కారకములు. రీతులు రచనాశ్రయములు గానఁ బరంపరిగా
రసోపస్కారకములు, మరియు రీతులు కైశిక్యాది వృత్తులను స్ఫుటీకరించును. రీతు
అనఁగా గుణసమష్టి రూపములు గాన మాధుర్యాది ఆ అద్గుణములు రచనా నిష్ఠములు...
గాన నా రీతులు కైశిక్యాది వృత్తులను స్ఫుటీకరించును. ఆ వృత్తులు రసోపస్కార
ములు, చూడుఁడు.
త
శ్లో. ముహురంగుళి సంవృతాధారోష్ఠం ప్రతిషేధాక్షర విళ్ల బాభిరామం
ముహురంసవిపర్తి పక్ష్మలాక్ష్యాః కథమప్యున్ని మితంన చుంబితంతు.
దుష్యంతుఁడు ముద్దాడఁబోయినప్పటి శకుంతలా నాట్యమును (action).
గాళిదాసకవి యీ విధముగా వర్ణించుచున్నాఁడు. శకుంతల దుష్యంతుఁడు దన్ను.
ముద్దాడరాఁగాఁ 'దన వ్రేళుల నధరోష్ణమును మాటిమాటికిని మూసికొనుచున్నది.
వలదు వలదని ప్రతిషేధాక్షరములు నాడుచున్నది. మొగము నటునిటు ద్రిప్పుకొను
చున్నది? ఆట్టి మొగము నెట్లో యతి ప్రయత్నము చేయుద్దాడనెత్తితిని. కాని అయ్యో! -
ముద్దాడ లేకపోయితిని' అని దీని యర్ధము.
ఇచ్చటి శకుంతలయొక్క యప్పటి నాట్యము (action) కైశికీవృత్తి యనఁబడును.
ఇట్టివృత్తికి మృదుమధురమగు రచన లేక రీతి కావలయును. అట్టిరీతికి వైదర్భియని
పేరు. అది ముందువచ్చును. ఆట్టిరచని చేత నా వృత్తి చక్కగా వ్యక్తమగును. ఏలన
వృత్తి యాంగికాభినయరూపము. రీతి వాచికాభిఎయరూపము, వాచికాభినయ
ముతోఁగూడిన యాంగికాభినయమే రసస్ఫూర్తినిఁ గలిగించునుగదా? దాన సామా
జికులకు రస మనుభావమునకు వచ్చును. ఇట్లే యితర రీతులు గూడ నా యా వృత్తులను
(actions) వ్యక్తము చేయును. అప్పుడు రసానుభవము సహృదయులకుఁ గలుగును.
కావుననే రీతులు వృత్తులను స్ఫుటీ:రించునని చెప్పితిమి. ఇట్లగుట వృత్తులు సాక్షా
ద్రసోపస్కారములనియు రీకులు పరంపరగా రసొపస్కారములనియుఁ జెప్పితిమి.
మ. చెలఁగుం గైశికి కోమలార్థరచనా శ్రీ; శుద్ధతార్థశ మా
చలితాడంబరమూర్తియారభటి; యీవతౌఢ సందర్భాని
శ్చలయాభారతి పొల్చు; సాత్త్వితియు నీషత్కో మలార్థ క్రమం
బుల; నీవృత్తులకు యధోచిత సస్ఫూరుల్ నిరూపిం చెదన్,
Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pvu2ryyxhhdh8u1138i62ksk4qftrec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/207</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218813</id>
    <revision>
      <id>571626</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము క్రమచలిశాడంబరమూ ర్తి (పా) క్రమాస్థలితాడంబరమూర్తి ого తా. కోమలమైన యర్థమును వర్ణించుట కైశికీవృత్తి; మిక్కిలి యుద్ధత మైన - యర్థమును వర్ణించుట యారభటి; ఈషత్ప్ర...'</comment>
      <origin>571626</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="59l0exsx8bg9y43ondbzd3y0lkoa89s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
క్రమచలిశాడంబరమూ ర్తి (పా) క్రమాస్థలితాడంబరమూర్తి
ого
తా. కోమలమైన యర్థమును వర్ణించుట కైశికీవృత్తి; మిక్కిలి యుద్ధత మైన
- యర్థమును వర్ణించుట యారభటి; ఈషత్ప్ర్పఢమైన యర్థమును వర్ణించుట భారతీ
వృత్తి; ఈషత్కోమల మైన యర్ధమును వర్ణించుట సాత్త్వతి: (ఇట రచనా,
సందర్భ, పదములకు ‘వర్ణనము' అని యర్థము. మరియు ('క్త్రహచలితాడంబర
మూర్తి' ఆన్న సమాసము క్లిష్టముగా నున్నది) ఈవృత్తుల కేయేరసము అంచితములో
నిరూపింతును.
ఇటఁ గోమలార్థము, ఉద్ధశార్ధము, అనునెడల 'అర్ధ' మన నేమి? కావ్యము
లేక యితివృత్తమునందలి రసఘట్టములు. అర్థమనఁగా 'రసము' అనియు వర్ణమున్నట్లు
ప్రతాపరుద్రీయ వాక్యములు తెలుపుచున్నవి. చూడుఁడు:
“ అత్యర్థ సుకుమారార్థ సందర్భా శికీ మతా
అత్యుద్ధ తార్ధ సందర్భా వృత్తి రాంభటీ స్మృతా
ఈషన్మృద్వర్ధ సందర్భా భారతివృత్తి శిష్యతే
ఈపతౌఢార్ధసందర్భా సాత్వతివృత్తి శిష్యతే
&quot;ఆత్యర్ధ సుకుమారౌ ద్వా శృంగార కరుణా మతా
అత్యుద్ధతర సౌ రౌద్ర బీఛిత్సా పరికీర్తితా
హాస్యశాంతాద్భుతాః కించిత్సుకుమారాః ప్రకీర్తితాః
ఈషత్ప్ర్పఢా సమాఖ్యాతా రసౌ వీరభయానకా
(శృంగారకరుణము అతి సుకుమారములు; రౌద్రబీభత్సములు మిక్కిలి యుద్ధత
ములు; హాస్యశాంతాద్భుతము అతిసుకుమారములు; వీరభయానకము అలఁతిగాఁ
-బౌఢములు)అని వచించెను. అత్యర్ధ సుకుమారార్ధ్భ సందర్భమునకు వివరణముగా ఆత్యర్థ
సుకుమారౌ ద్వౌ శృంగారకరుణా మతా&quot; అని చెప్పుటచే 'అర్ధ' మన రసమనియే
-యభిప్రాయము, మరియు నాతఁడే “యత్ర శృంగారకరుణావతి కోమలేన సంద ర్భేణ
వర్ణ్యేతే తత్ర కైశికీ” యని వృత్తినిఁగూర్చి వ్రాసికొనియున్నాఁడు. దీనివలనను
-అర్థమన రసమనియే యభిప్రాయము. “యత్ర సందర్భేణ వర్యేతే” అను
-లక్షణ వివరణమునుబట్టి శృంగార కరుణరసములు కోమల సందర్భముచే (రచనచే)
వర్ణింపఁబడవలెననియఁ దేటపడుచున్నది. ఈ యభిప్రాయమునే మేముగూడ వృత్తు
-లను రీతులు స్ఫుటీకరించునని వెనుకఁ జెప్పియుంటిమి.
అభినవగుప్తుఁడు 'ఆర్థి' శబ్దమునకు నొకానొకచో రసమనియే యర్థమును
got కావ్యస్య అర్ధః
॥ శ్రీవon Balize&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>59l0exsx8bg9y43ondbzd3y0lkoa89s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/208</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218814</id>
    <revision>
      <id>571627</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము కావ్యార్ధః (అర్ధ్యతే ప్రాధాన్యేన ఇత్యర్ధః సత్వర్థః అభిధేయవాచీ) ” కాన 'అర్ధ' మన రసమనియు, రసవంతమైన యితివృత్తాదులనియు మనము గ్రహింపవచ్చును. * కానీ శృంగారమ...'</comment>
      <origin>571627</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4730" sha1="de2a8i1f8hxrjicotmhw5umhr0jttmd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కావ్యార్ధః (అర్ధ్యతే ప్రాధాన్యేన ఇత్యర్ధః సత్వర్థః అభిధేయవాచీ) ” కాన 'అర్ధ' మన
రసమనియు, రసవంతమైన యితివృత్తాదులనియు మనము గ్రహింపవచ్చును. *
కానీ శృంగారమున కనుకూలమైన నాయికానాయకుల వ్యాపారములు,
(actions) మలయానిల, సాయంకాల, పుష్పోద్యానాదులును గోమలార్థములు, వీని
వర్ణనము కైశికీవృత్తి. ఉద్ధతార్థమన హృదయోద్రేకమును లేక చిత్తదీప్తినిఁ గలి
గించు యుద్ధాదిఘట్టములు, Q వర్ణ మూరభటీవృత్తి. ఇక సాత్త్వతీ భారతులను
గూర్చి యిచ్చిన నరసభూపాలీయ లక్షణము దుష్టము. పై ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణ
మున &quot; ఈ షన్మృద్వర్ధ సందర్భా భారతీవృత్తిరిష్యతే” ఆనియుండఁగా &quot;ఈషతౌఢ.
సందర్భ నిశ్చలయా భారతి” అనియు, &quot;ఈషతౌధార్ధ సందర్భా సాత్వతీవృత్తి
రివ్యతే అనియుండఁగా “ఈషత్కోమలార్థక్రమము అనియు నొకదాని లక్షణ
మును మరొకదాని కంటఁ గట్టినాఁడు గ్రంథకర్త. ఈషన్మృదువగు నర్థముల వర్ణనము
భారతీ వృత్తి. ఈషతాఢములు అనఁగా స్వద్ధతములగు నర్థముల వర్ణనరు.
సాత్త్వతీవృత్తి.
ప్రతాపరుద్రీయ నరసభూపాలీయ కర్తలిరువురును కైశిక్యాది వృత్తుల
లక్షణములను జెప్పుచు నందుఁ గొంత రీతినిఁ గూడఁ గలుపుచువచ్చిరి. కైశిక్యాది.
వృత్తిలక్షణములను వివిక్తముగాఁ జెప్పరైరి.
భరతునిమతమునఁ గైకీ, ఆరభటీ, సాత్వతివృత్తులు మూఁడును అర్థవృత్తులు..
అర్థమనరసమని కానీ రసానుకూలములగు విషయములని కానీ చెప్పియుంటిమి. ఇక
భారతీవృత్తి శబ్దవృత్తి. అనఁగా వాగ్వ్యవహారము. (భారతీ సంస్కృతప్రాయా
వాగ్వ్యాపారో ఇటాశయః) విద్యానాధుఁడు శబ్దవృత్తి యగు భారతీవృత్తి నిఁ
గూడ
నర్థవృత్తినిఁగా మార్చి 'ఈషత్ప్రధార్థ సందర్భా భారతీవృత్తి రిష్యతే
అని లక్షణమును వ్రాసెను. భరతుని మతమున మూఁడర్థవృత్తులని తెలిపితిమి. వృతు
లను రీకులు స్ఫుటీకరించునని చెప్పియుంటిమి కదా! కావున మూఁడువృత్తులకు
మూఁడురీతులు గావలయును. ప్రీతి యన శబ్దముల కూర్పుగదా ! ఆదియేకగా భారతీ
వృత్తి. రావుర నీ భారతీవృత్తియే మూడు రీకు లయ్యెను. భారతీవృత్తి యనఁ.
#దీని కవష్టంభకము గా Some concepts of Alankara Sastra అనుగ్రంథ
మున నిట్లుగలకు: &quot;They keep the concept of the four ancient Vrittis
derived from Natya, Kaisiki etc., and hold them, as Anandavardhana
did, as the name of the devolopment or delineation of such ideas,
Artha as are inju consonanceewith Rasa&quot; Digitized by Gangotri..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>de2a8i1f8hxrjicotmhw5umhr0jttmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/209</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218815</id>
    <revision>
      <id>571628</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వా స మా 083 గావ్యమునందలి వాశ్వ్యవహారము లేక వాగ్రచన లేక శబ్దరచన. ఈశబ్దరచన మువ్వి ధములు. ఈ ముత్తెఱఁగులగు రీతులును ముత్తెఱఁగులగు వృత్తులను స్ఫటీకరించును. భారతీవృత్...'</comment>
      <origin>571628</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3506" sha1="l5ixd3buwpsjxwz08u344spvousub3r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వా స మా
083
గావ్యమునందలి వాశ్వ్యవహారము లేక వాగ్రచన లేక శబ్దరచన. ఈశబ్దరచన మువ్వి
ధములు. ఈ ముత్తెఱఁగులగు రీతులును ముత్తెఱఁగులగు వృత్తులను స్ఫటీకరించును.
భారతీవృత్తి నర్థవృత్తి గా మార్చినచో మూఁడేరీతులు వానినాల్గింటి నెట్లు స్ఫుట
పఱపఁగలవు? అప్పుడు నాలుగురీకులు గావలయును. సాహిత్యదర్పణ కారాదులు
నాలుగురీతులు స్వీకరించిరి. కానీ న్యాయముగా విచారింపఁగా మూఁడు వృత్తులును,
మూఁడురీతులును బాలుపని నాయాశయము. మూఁడు వృత్తులు, మూఁడు రీతులు,
మూఁడుగుణములు, మూఁడు పాకములు నున్నచోఁ బరస్పర సంబంధ బాంధవ్యములు
సముచితముగా నుండును.
గీ. కై శికి చెలంగు శృంగార కరుణలందు
నారభటి రౌద్రబీభత్స హారిణియ కు
సలరు భారతి హాస్యశాంతాద్భుత
సమరుసా త్త్వతి వీరభయానకముల,
తముల
స్పష్టము (కరుణాపదము దుష్టము- కరుణములందు, అనవలెను.)
85
ఉ. తిన్ననిమేను, గన్ను గవ, తేటలుఁ, దేనియలొల్కు మాటలున్
సన్న పుఁగానుఁ, గుందనపుఁజాయలు దేఱు మెఱుంగుఁ జెక్కులున్
క్రొన్నెలవంటి నెన్నుదురు. గుబ్బచనుంగవ, తక్కు చూపులున్
జెన్నెనలారఁగన్య నరసింహునిఁ జూచె విలాసధన్యయై,
తక్కుచూపులుడా (పా) తక్కుబెక్కులం
28
ఇట శృంగారరసానుకూలమగువస్తువు కన్య. కాన దాని వర్ణనము గాశికి
వృత్తి. ఈవృత్తిని (వైదర్భీ) రీతి స్ఫుటీకరించుచున్నది. అనఁగా నీపద్యమున రీతిచే
శృంగారసము వ్యక్తమగుచున్నది.
ఆరభటి
ప్రతిపక్ష తెడ్మాపనక్షః ఫలక విదళన ప్రౌఢ గాఢప తావ
ప్రతిభాసంరంభ గుంభ ప్రజలనుబల శుంఛన్నృసింహో గరం హెూ
యుత మైకల్చాంతదృవ్యద్ద్యుమణి ధగధగ ప్రొద్యతజ్వాలజాూల
ప్రతికూలపక్రమం బై పరడు వరగభూ
by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l5ixd3buwpsjxwz08u344spvousub3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/210</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218816</id>
    <revision>
      <id>571629</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇందు యుద్ధ ఘట్టమునందుఁ దాండవించు నరసభూపాలుని ఖడ్గము వర్ణింపఁ బడినది. ఇది రౌద్రరసానుకూలమగు వస్తువు. దీనిని గౌడీ రీతి స్ఫుటీకరించును, అనఁగా నీ పద్యము...'</comment>
      <origin>571629</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3005" sha1="78uc5h2smyqhdov43yy7v58eyam9zh3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇందు యుద్ధ ఘట్టమునందుఁ దాండవించు నరసభూపాలుని ఖడ్గము వర్ణింపఁ
బడినది. ఇది రౌద్రరసానుకూలమగు వస్తువు. దీనిని గౌడీ రీతి స్ఫుటీకరించును,
అనఁగా నీ పద్యమున తిచే రౌద్రరసము వ్యక్తమగుచున్నది.
భారతి
సీ. నీకీర్తికెన యని నెగడిన సురదంతి
శిరము మధ్యేభిన్నతరము గాదె !
నీకీర్తితోఁ బ్రతి నెరసిన యిందుమం
డలము పదాఱు ఖండములు గాదె !
నీకీర్తి నొరసిన కాకోదర స్వామి
తల సహస్రచ్ఛిదాకులము గాదె !
నీకీ ర్తి ఁబోలఁబూనిన ధవళాంభోజ
తతి శతధాదళితంబు గాదె !
గీ. అహహ ! నీకీర్తి కవనిలో సమర కరియు
గిరియు నిందుండు గిందుండు నురగపతియు
గితియుఁ దెలిదామరలచాలు గీలు నెనయె ?
యాబళేంద్రుని నారసింహ క్ష్మి తీంద్ర !
22
ప్రతి నెరసిన (పా) ప్రీతి నెరసిన; మధ్యే భిన్నతరము (పా) మధ్యము భిన్నతరము.
మధ్యే భిన్నతరము' అను పద మసాధువు. 'పారే మధ్యే షష్ఠ్యానా? అను
పాణిని సూత్రముచే షవ్యర్థమునందే పారే మధ్యే పదములు నిపతికమాలు.
షవ్యర్థము లేదు.
ఇట
ఇది యద్భుతరసానుకూలమగు వస్తువర్ణనము. దీనిని వైదర్భీరీతి వ్యక్తము
సేయుచున్నది.
సా త్త్వతి
చ, ఉభయరగండ ! తావకరణోగ్రజయానకముల్ గుభుల్ గుభుల్
గుభులనిమ్రోయఁగా, భవదకుంఠిత వీరభటుల్ “ప్రభుల్ ప్రభుల్
ప్రభు&quot; లని శత్రుభూవతులపై ఁ జొఱఁ బాఱు నెడ &quot;విభుల్ విభుల్
విభు”లని సంభ్రమింపుదురు వేడ్క సఖర్వ సుపర్వ భామినుల్ బా
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78uc5h2smyqhdov43yy7v58eyam9zh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/211</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218817</id>
    <revision>
      <id>571630</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ఇట వీర శృంగారానుకూలమగు వస్తువర్ణనము గలదు. వీనినిఁ బాంచాలీ ప్రీతి వ్యక్తము సేయుచున్నది. శ్రీ, ఇంక రీతులు వివరింతు వృత్తులట్ల సముచితార్థ పదన్యాన సౌష్ఠవము...'</comment>
      <origin>571630</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4415" sha1="i8v5h1pjd02jb4gyd4a02mjfsm0gjyt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ఇట వీర శృంగారానుకూలమగు వస్తువర్ణనము గలదు. వీనినిఁ బాంచాలీ ప్రీతి
వ్యక్తము సేయుచున్నది.
శ్రీ, ఇంక రీతులు వివరింతు వృత్తులట్ల
సముచితార్థ పదన్యాన సౌష్ఠవములు
గాక సందర్భమాత్ర సంగతములైన
కతన రీతులు వృత్తిభిన్నతఁ జెలంగు.
2F
తా. వృత్తులవలె రీతులు సముచితార్థ పద న్యాస సౌష్ఠవములు గాక కేవల
ముగా సందర్భసంగతములు. కావున వృత్తిరీతులు భిన్నములు.
'సముచితార్థ పదన్యాప సౌష్ఠవములు' అన సముచితమైన అర్థము గల పద
ములయొక్క న్యాప సౌష్ఠవముగల వి' అని యర్ధము. న్యాస సౌష్ఠవమనఁ గూర్పు యొక్క
చక్కన యనఁగాఁ జక్కనికూర్పు' అని భావము వచ్చును. కానీ పద న్యాస పౌద్ధ వ
మనుదానికి 6 వర్ణవము 'అను నర్థము చేసికొని సముచితమైన యర్థము (రసాను
కూల వస్తువు) యొక్క వర్ణవము గలవి వృత్తులు' అని చెప్పుకొనవలయును .
నార్థము కుదరదు. ఈవిషయమును వెనుకఁ బ్రస్తావించియుంటిమి. ఇంక
రీతులు సముచితార్ధము నపేక్షింపక కేవలము శశబ్దముల కూర్పు' రూపమున నుండును.
అని చెప్పబడినది. ఈమాట పొసఁగదు. రీతులు సముచితార్థమును (రసానుకూలమగు
పస్తువును) న పేక్షింపనిచో శృంగారమున గౌడీరీతియు రౌద్రమున వైదర్భీరీతియు
వ్యవహరింపవచ్చునని యభిప్రాయము వచ్చును. ఆప్లే యగుచో నట్టిరచన రసప్రతి
బంధకమగును. రీతులు గూడ రసవ్యక్తి హేతువులే.
తత్తదసోపకారిణ్య స్తత్ప్రదేశ సముద్భవాః
పద్యేషు రీతయోగౌడీ వైదర్భీ మాగధీ తథా
ఆయా దేశములవలనఁ బుట్టిన గౌడీ, వైదర్భీ, మాగధీ (పాంచాలీ) రీతులు
రసోపకారిణులు అని యలంకార శేఖరమునను గలదు.
రీకు లెప్పుడును వృత్తుల నాశ్రయించియే యుండును. వృత్తుల యభివ్యక్తికి
రీతుల సాహాయ్య మపేక్షితమై యున్నది. కావున నివి యవ్యోన్యాశ్రయము లై
యున్నవి. వృత్తులు రీతులమూలమున నేభాసించును గనుక రీతులను విడిచివృత్తులుండవు.
అట్లగుటచే సాహిత్యదర్పణకారాదులు తమ గ్రంథములలోఁ గైశిక్యాది వృత్తులను
గూర్చి తడవక కేవలము రీతులనే చెప్పి వదలిరి. కావున మనము వృత్తి రీతులకు
భేదము నీ కింది విధము తెలిసికొనవలయును. వృత్తు అర్థాకతీయములు. అనఁగా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i8v5h1pjd02jb4gyd4a02mjfsm0gjyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/212</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218818</id>
    <revision>
      <id>571631</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'Oஉே కావ్యాలంకార సంగ్రహము రసానుకూల నాయక వ్యాపారములు లేక రసానుకూలవస్తువులు. కాన సాక్షా ద్రసోప స్కారములు. రీతు లీవృత్తుల నుచితముగా వ్యక్తము నేయునని శానఁ బరం పరగా రసోపస్కారమ...'</comment>
      <origin>571631</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="clpc8cp9c5l9zqobhu4gyp25064xu29" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Oஉே
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
రసానుకూల నాయక వ్యాపారములు లేక రసానుకూలవస్తువులు. కాన సాక్షా ద్రసోప
స్కారములు. రీతు లీవృత్తుల నుచితముగా వ్యక్తము నేయునని శానఁ బరం పరగా
రసోపస్కారములు.
&quot;
“ స్త్రీతి నామా౭దిమధురం” (స్త్రీయను పేరుగూడ మధురము) అనియున్నది .
కావున శృంగారర పమున కాలంబనమైన స్త్రీ మధురపాత్రమైనపుడు దాని చేష్టలును
దాని యుదీపన సామగ్రియు మధురము లేక దా! కావున నీనిని వినఁగానే యప్రయత్న
ముగా నే శృంగార ములుకును. అట్లే యుద్ధాది ఘట్టములను గూర్చి వినఁగానే మనకు
రౌద్రరసములుకును. కావుననే వృత్తులు సాక్షాద్ర పోపస్కా రకములని చెప్పితిమి.
గి, పరగురీతులు కోమల ప్రౌఢ పదవి
ధానవాసస; నందు వైదర్భియనఁగ.
గౌడి పాంచాలియనఁబొల్చుఁ; గ్రమముతోడ
వీనికిని లక్షణంబులు విస్తరింతు.
తా. కోమల పదరచనను బట్టియుఁ బౌఢ పదర చనను బట్టియు నుభయ విధ మగు
రచననుబట్టియు వైదర్భి, గౌడి, పాంచాలి యని రీతి మూఁడువిధములు.
గీ. అతిమృదులబంధయుత, యనాయతసమాస
దనరు వైదర్భి; రూక్ష బంధయును, ఖరస
మాసయగు గౌడి; యుభయాత్మ మహిమగలిగి '
యలరుఁ బాంచాలి; వీని లక్ష్యములొనర్తు.
US
తా. మిక్కిలి మృదు పదములును, అల్పసమాసములుగాని లేక యసమా సము
కల రచన వైదర్భి . పరుపాక్షరములతోఁ గూడిన పదములును, దీర్ఘ సమాస
లునుగల రచం గౌడి. కొంత మృదు పదరచనయుఁ గొంత పరుష పదరచనయుఁగలది
పాంచాలి. వీని లక్షణములను జూపుదును.
వైదర్భి
శా. అలావణ్యమగణ్య; మాగుణగణం, బవ్యాజ; మా లేద ము
ద్వేలం: బావినయం బమేయతర; మావీర్యం బనిర్వాచ్య; మా
యీ లాపంబతిసత్య; వితరణం బాశాంతి విశ్రాంతి; మా
శీలంఔర్జనమూల మెన్నఁదరమే శ్రీనారసిం హేంద్రునిక్, ౮
co. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>clpc8cp9c5l9zqobhu4gyp25064xu29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/213</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218819</id>
    <revision>
      <id>571632</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '23 ద్వితీయాశ్వాసమ Q88 ఇందన్నియు మృదుపదములే. సమాసము లేదు. 'ఆశాంతవిశ్రాంత మను చోట ‘ఆల్పసమాసము గలదు. ఇది వైదర్భీరీతి. గౌడి శా. అంభోరాశిగభీర! యోబయనృసింహా! నీరణోద స్తదోః స్తంభోభిత బ...'</comment>
      <origin>571632</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3099" sha1="9zojdfgta4ygu3ox1zurzmtjib60mfy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;23
ద్వితీయాశ్వాసమ
Q88
ఇందన్నియు మృదుపదములే. సమాసము లేదు. 'ఆశాంతవిశ్రాంత మను
చోట ‘ఆల్పసమాసము గలదు. ఇది వైదర్భీరీతి.
గౌడి
శా. అంభోరాశిగభీర! యోబయనృసింహా! నీరణోద స్తదోః
స్తంభోభిత బృంభితాసిలతికా సంరంభసంభావనా
దంభానర్గళదుర్గ, దుర్గమమదోద్యదుష్ట ధృష్టారి రా
భుంభ నిశుంభసం భ్రమ వారస్ఫూర్తి విడంబించురా!
తా. నీదోః స్తంభమున విజృంభించుచున్న ఖడ్గలత యను కాళికాదేవి శత్రు
రాజులను శుంభనిశుంభులను హరించుచున్నది.
ఇందుఁ బరుపాక్షరములు గల పదములును దీర్ఘ సమాసములును గలవు. కానగాడి.
పాంచాలి.
శా, ఆరూఢిం దపమాచరించెదవు చంద్రా! యల్ల మందాకినీ
తీరక్షోణితటి మహానటబటా దీర్ఘాటవీ వాటిలోఁ
బ్రారబ్ధంబగు మేనియంకము హరింప వేడి; యింతేల ? నీ
కారాధింపఁగ రాదె! యోబయనృసింహాధ్యము సత్కీర్తుల౯,
తటిజా మహానట (పా) నటన్మహానట; రటన్మహానట.
ఇటఁ గొంత దీర్ఘ సమాసమును గొంతమృదుపద బంధమునుగలదు. కానఁబాంచాలి.
న్యాయముగా 'రీతి' యన గుణసంక అనరూపమే కదా! కావున రీతులను
'గూర్చి చెప్పినపు డా రీతులు వేనివలన నేర్పడుచున్నవో యా గుణములు నిటనే
చెప్పవలసియున్నది. కాని యీ విచారము ప్రత్యేకముగా వేరొకచోటఁ జేయఁ
బడి యున్నది.
పాకము
-ఉ, పాఠము దీరి తార్థ పరిపాక మనం దగు; నందు గోస్తనీ
పాఠము, నారికేళఫల పాఠమన ద్వివిధంబు;
పాఠమ సంవృతార్థ పరిపాకని వేద్యము; నారికేళపా
కాకలనంబు గూఢసిబిడార్థవిచార్యము; వీని ల్యుముల్ తాజా
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zojdfgta4ygu3ox1zurzmtjib60mfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/214</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218820</id>
    <revision>
      <id>571633</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '180 కావ్యాలంకార సంగ్రహము అర్థముయొక్క పాకము రెండువిధములు, అర్థమనఁగా నిట భావము ద్రాక్షా పాఠమనియు, నారికేళ పాకమనియు నిరుదెఱఁగులు. ద్రాక్షాపాకమనఁగా నసంవృత మైన (అగూఢమైన) యర్థము...'</comment>
      <origin>571633</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="39deu0cuerphq6vn2qkd5lqmq8l5x7m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;180
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
అర్థముయొక్క పాకము రెండువిధములు, అర్థమనఁగా నిట భావము ద్రాక్షా
పాఠమనియు, నారికేళ పాకమనియు నిరుదెఱఁగులు. ద్రాక్షాపాకమనఁగా నసంవృత
మైన (అగూఢమైన) యర్థముయొక్క రుచి. నారికేళపాఠమన గూఢమైన యర్థము
యొక్క రుచి. మరియు నీ విశేషమును గ్రహింపవలెను. ద్రాక్షా ఫలము యొక్క
రుచినిఁ జూచుట మిక్కిలి సుకరము. చెట్టునుండి కోయఁగానే యప్రయత్నముగా
దాని రుచి ననఃభవింపవచ్చును. అట్లే యెట్టి బుద్ధిప్రయత్నమును పక్కఱలేకయే
గోచరించి యానందపఱచు వర్ణభేదము ద్రాక్షాపాకము,
ఇక నారికేళముయొక్క రుచి చూచుట మిక్కిలి దుష్కరము. దాని పై
నున్న దట్టమైన బరడును గునపముతోఁ దీని టెంకను బగులఁగొట్టి లోని కొబ్బెరను
గట్టిగా నమలవలెను. అప్పటికిఁగాని దాని రుచి తెలియదు. కాన నధిక బుద్ధి పయ
త్నముచేఁ దెలియఁదగిన యర్థభేదము నారికేళ పాకము. ఎంత యత్నించినను నారి
కేళపాఠము ద్రాక్షాపాకమువంటిది గాదు. ఇవిగాక కదళీపాకమనియు మరియొకటి
గలదు. కదళీఫలమును రుచిచూచుటకు ద్రాక్షా ఫలమును రుచిచూచునంత సౌలభ్యము
గానీ నారికేళమును రుచిచూచునంత క్లేశము గానీ యుండదు. కదళీఫలమును బైనున్న
చర్మమును దీని యలఁతిజతనముతో సములందుము. కాన నాతికఠినము నాతిసులభ
మును గాని యర్థభేదము కదళీపాకము
మరియొక విశేషమును గమనింపవలెను. ద్రాక్షా ఫలమునఁ బరిత్యాజ్యమగున
దేదియును లేదు. కదళీఫలమున నలఁతిగాఁ బరిత్యాజ్యము గలదు. నారికేళము.
బరిత్యాజ్య మధికము. కాస సర్వాకారముగా మధురమును, బ్రచురముగా మధుర
మును, ఆల్పమధురమును నగు కావ్యము లాయా పాఠముగాఁ బరిగణింపఁబడును.
కదళీపాకమును గూర్చి విద్యాశాథుఁడును, జట్టుమూర్తియును దెలుప రైరి. కాని..
యిది యవసరమే. ఏలన, మూఁడ వృత్తులకును మూఁడు రీతులు వలయును. మూఁడు
రీతులకును మూఁడుగుణములు వలయును. (వామనమతమున ౧౦ గుణము లున్నవి).
ఆ వృత్తి, రీతి, గుణములయొక్క కలయికవలనఁ గలిగిన (పాసకర సన్యాయమునఁ
గలిగిన) రుచిభేదమే పాకము. కావున మూఁడు పాకము లుండవలయును.
కం. వాలికలై వెలిదమ్ముల
ద్రాక్షాపాకము
పోలిక చందమామ పులుఁగులకును దా
CC-u Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>39deu0cuerphq6vn2qkd5lqmq8l5x7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/215</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218821</id>
    <revision>
      <id>571634</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'మేలికలైన నిరీక్షణ ద్వితీయా శ్వా స మా మాలికల నృసింహుఁజూచె మదవతి వేడ్కర్, 320 ఇచ్చటఁ బద్యభావ మయత్నముగాఁ గోచరించుచున్నది. కాన ద్రాక్షా పాకము. ఇట్లే ఉ. నిక్కము దాఁప నేల ధరణీసుర న...'</comment>
      <origin>571634</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3322" sha1="ns1lzenje3ro0o3m3usz6kxmzucqvkg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మేలికలైన నిరీక్షణ
ద్వితీయా శ్వా స మా
మాలికల నృసింహుఁజూచె మదవతి వేడ్కర్,
320
ఇచ్చటఁ బద్యభావ మయత్నముగాఁ గోచరించుచున్నది. కాన ద్రాక్షా
పాకము. ఇట్లే
ఉ. నిక్కము దాఁప
నేల ధరణీసుర నందన | నాకు నీపయిం
జిక్కె మనంబు; నింక ననుఁ జిత్తజుబారికి నప్పగించెదోని
చొక్కి మరందమద్యములచూఱలఁ బాటలుపాడు తేంట్ల సాం
పెక్కిన యట్టి పూవుఁబొదరిండ్లను గౌణిట గారవించెదో ?
ఇందును ద్రాక్షాపాకము గలదు.
నారికేళ పాకము
-మ. వరభూషాదులపై మనంబిడక, దృగ్వ్యాపార
స్పర సందర్శన నాతిభిన్నమయి చూపట్టంగఁ, గార్యాంతర
స్మరణం బేమియు లేక నిశ్చలత నీ సాంగత్యముం గోరి మా
హరిణీలోచన యాత్మయందు నరసింహా !
నిన్నె భావించెరా !
తా. మా చెలికత్తె తన మనస్సుకు ధన కనక వస్తు వాహనాదులపైఁ బోనీక
(ఇతరులు దవ కివి యిత్తునన్నాను లెక్కింపక) దృశ్వ్యాపార మొకరినొకరు చూచు
కొనుటకన్న భిన్నముగానిది కాఁగా ననఁగా నిన్నదియు నది నిన్నును జూచు చున్న
ట్లుగానే చూపట్టఁగా దేనినిఁ గూడఁ దలంపక నీ సాంగత్యమునుగోరి యాత్మయందు
నిన్నే స్మరించుచున్నది.
ఈ యర్థము విస్పష్టముగా గోచరింపక క్లేశముచే గోచరించుచున్నది. కాన
నారికేళపాకము. ఈ నారికేళ పాకమునకు &quot; వెనుకటి ఆరభటీవృత్తి కుదాహృతమగు
- ప్రతిపక్షక్ష్మాప” పద్యముగూడఁ దగినది. మరియు 'ఆముక్తమాల్యద'లోని పెక్కు
పద్యముల నుదాహరింపవచ్చును.
కదళీపాకము
ఉ. నిండు మనంబు నవ్యనవనీత సమానము; పల్కు దారుణా
ఖండల శస్త్రతుల్యము జగన్నుత! విపులయంకు : నుర్వినీ
రెండును రాజులందు విపరీతము; గావున విప్రుఁడోపు; మో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ns1lzenje3ro0o3m3usz6kxmzucqvkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/216</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218822</id>
    <revision>
      <id>571635</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమో ఇందలి 'విపరీతము అనుపదము బ్రాహ్మణధర్మమునకు క్షత్రియధర్మము విరుద్ధమైనది. (తలక్రిందు) అనువర్ధమును బోధించును. ఈ పద్యమును రెండుసారులం చదివినఁ గాని యర్థ...'</comment>
      <origin>571635</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="q1uam1f7onj3sgo03ky4u4gt5eg7jju" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమో
ఇందలి 'విపరీతము అనుపదము బ్రాహ్మణధర్మమునకు క్షత్రియధర్మము
విరుద్ధమైనది. (తలక్రిందు) అనువర్ధమును బోధించును. ఈ పద్యమును రెండుసారులం
చదివినఁ గాని యర్థము గోచరింపదు. అలఁ జతనము గావలయును గానఁ గదళీపాకము .
మొత్తముమీఁద నీ కిందివిషయమును గ్రహింపవలెను.
కైశికీవృత్తి, వైదర్భీరీతి, మాధుర్యగుణము, ద్రాక్షాపాకమును;
ఆరభటీవృత్తి, గౌడీరీతి, ఓజోగుణము, నారికేళ పాక మును;
సాత్వతీవృత్తి, పాంచాలీ, ప్రసాదగుణము, కదళీపాకమును;
ఆన్యూన్యాశ్రయములుగా నుండును. ఇంకను వీనివివేచనము ముందు చేయుదుము.
కం. కదిసిపదంబులు ముండతి
శయ్య
పదములతోఁ బరమమైత్రిఁ బరగి పరపదా
స్పదమనకుండిన గతులం
దదిశయ్య; తదీయలక్ష్య మాపాదింతు,
σσ
తా. “పదములయొద్దిక లేక పదములపొత్తు శయ్య” అనఁగా నేపదమువెంట
నేపదము గూర్చిన సొబగోయదిశయ్య. స్త్రీపురుషులణ వేషములంధరించునపు డేచీరకు
నేఱనిక యందమో యే కోటులకు నేషర్టు అందమో విచారించుకొందురు కదా!
అట్లే పదరచనయందునుబొతుండవలెను. పొత్తుపొసగని పదరచన గూడదు. ఈశయ్య
పరివృత్యాసహిష్ణుత యందురు.
కం. రతిపతిలో చెలువున ! భా
రతిపతివో? నుతిగుణాభిరామత రామ
శ్రీ తిపతిలో ధరనోబ
క్షితిపతినరసింహ; శౌర్యజిత నరసింహా!
σε
ఇది యనుప్రాసభూయిష్టముగా నున్నది. కాఁబట్టి యిట్లనుప్రాసభూయిష్ట
ముగానుంటయే శయ్యయని భ్రమింపరాదు. చూడుఁడు.
కం. చెఱనుండి ముక్తిగాంచిన
నరుగతి నీదేహబంధనమువీడి మహ
త్తరగతిఁ బొందెడి జీవుల
CC-(కొనెట్ను చింతించు అద్ధd by e Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q1uam1f7onj3sgo03ky4u4gt5eg7jju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/217</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218823</id>
    <revision>
      <id>571636</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ఇందును ఐదములయొద్దిక గలదు. ఇదియుఁ బరివృత్యపహిమ్లు శబ్దపాకమనియు, ద్రాక్షాది పాకముల వర్ధపాకమనియు నామాంతరము. శయ్యకు వెనుక రీతులు గుణసమూహరూపములని చెప్పితి...'</comment>
      <origin>571636</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="bun6rlappb2sij2fvssrvlpvvcbfotk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ఇందును ఐదములయొద్దిక గలదు. ఇదియుఁ బరివృత్యపహిమ్లు
శబ్దపాకమనియు, ద్రాక్షాది పాకముల వర్ధపాకమనియు నామాంతరము.
శయ్యకు
వెనుక రీతులు గుణసమూహరూపములని చెప్పితిమిగదా! పరివృత్య సహిష్ణు
వుగా గుణములను సంకలనముచేయుటయే శయ్యయగును. కావున శయ్య రీతులధర్మ
మనవచ్చును. ఆయా రీతులకుఁ దగిన విధమునఁ బరివృత్యసహిష్ణువుగా గుణసంకల
నము చేసినయెడల శయ్య యగును.
ఈ శయ్యావిషయమునఁ గవు జాగరూకత వహింపవలెను. భామహుఁడు
&quot;మాలా కారో రచయితీ యథా సాధు విజ్ఞాయ మాలాం
యోజ్యం కావ్య స్వవహితధియా తద్వదేవాభిధానం”
పూలమాలనుగట్టువాఁ డేపువ్వు నేపువ్వుతో జోడించినచో బాగుగానుండునో
యది లెస్సగా విచారించి కట్టునట్లు కవియు నవధానముతో నేపదముతో నేపద
మును జోడించిన నందముగానుండు మో తెలిసికొని రచింపవలెను” అని చెప్పెను.
ఆంగ్లమునఁగూడ నీశయ్య గలదు. క్రిందఁ జూడుఁడు.*
Wordsworth మహాకవియు నిట్టి యభిప్రాయము తెలిపెను. &quot;The
choice of best words in best place&quot;
మరియు పింగళి నూరవ
&quot;సీ. పొసఁగ ముత్తెపుసరుల్ పోహళించిన రీతిఁ
దమలోన దొరయు శబ్దములు గూర్చి ”
అని యీ యభిప్రాయమునే తెలిపెను.
ఈ వృత్తి, రీతి, శయ్యా, పాకములను గూర్చి మరికొంత చర్చింతము.
వృత్తి
వృత్తిశబ్దమునకు సరస్వతీకంఠాభరణ వ్యాఖ్యానమున రత్నేశ్వరుఁ డీ క్రింది
విధమున వ్యుత్పత్తినిఁ దెలిపెను.
Lord Mecaulay in his essay on Milton expresses the same idea.
He speaks of the magical influence of Poetry; The expression in gene-
ral means nothing; but applied to the writings of Milton, It is most
appropriate. His poetry acts like an incantation.........Change the
structure of the sentence, Substitute one synonym for another and
the whole effect is destroyed. This felicity of expression of words is
what Sanskrit writters on poetics called మైత్రీ, శయ్యా or పాక.
Bhandarkar Commemoration Volume. 403 page.&quot;
(Trivedi on Bhamaha)
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bun6rlappb2sij2fvssrvlpvvcbfotk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/218</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218824</id>
    <revision>
      <id>571637</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము “యా వికాసేఒధ విక్షేపే సంకోచ్చే విస్తరే తథా చేతసో వర్ణయితీ స్యాత్సా వృత్తిస్సా ఒపి షడ్విధా &quot;పర్తతే ఆనయాచిత్తం వికాసాదిను ఇతి కరణసాధనో యం వృత్తిశబ్ద...'</comment>
      <origin>571637</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5307" sha1="9fhm2px2b2m1xumbln06lnjljkprtxz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
“యా వికాసేఒధ విక్షేపే సంకోచ్చే విస్తరే తథా
చేతసో వర్ణయితీ స్యాత్సా వృత్తిస్సా ఒపి షడ్విధా
&quot;పర్తతే ఆనయాచిత్తం వికాసాదిను ఇతి కరణసాధనో యం వృత్తిశబ్దః”
దేని ననఁగా వ్యాపారముచేఁ జిత్తవిశాస, విక్షేప, సంకోచ, విస్తర
ములు గలుగునూ యావ్యాపారము (నాయికా నాయకాదుల వ్యాపారము) వృత్తి
యని వ్యవహరింపఁబడును. అర్థవృత్తులన్నపు దగ్ధశబ్దములకు రసమనియు, రసానుకూల
మగు వస్తువనియుఁ దెలిపితిమి. కావున నిర్థవృత్తులను పట్టి రసానుకూలములు వ్యాపా
రములు (actions) అని యర్థము. దీనివలనఁ జిత్తవికాసాదులు కలుగును. లోచన కా
రుఁడు వ్యవహారోహివృత్తి రుచ్యతే” (వృత్తి యనఁగా వ్యవహారము) అని చెప్పెను.
వ్యవహారమన వ్యాపారమే. ఈ వ్యాపారము శబ్దాశ్రితము, అర్థాశ్రితము నని
ద్వివిధము. అనఁగా శబ్దవృత్తి, అర్థవృత్తి అని ద్వివిధము. శబ్దవృత్తి మరల రెండు
విధములు. ౧. అభిధాదివృత్తులు, వి. ఉపనాగర కాక వృత్తులు. అభిధాదివృత్తులను
గూర్చి యిదివరకే వివరించితిమి. ఇట నుపనాగరికాది వృత్తులను గూర్చియే విచారము.
ఈ వృత్తులు మొదటఁ బ్రధానముగా ననుప్రాసము నాశ్రయించియుండెను.
ఉద్భటుఁ డనుప్రాసమును పరుషా, ఉపనాగరికా, గ్రామ్యా, లేక కోమలా, అని
మూఁడు తెఱఁగులుగా విభాగించెను. వృత్తియన నిట నియతవర్ణగత మగు రసవిషయ
వ్యాపారము. అనఁగా 'కలకలకోకిల లలితే' ఇత్యాది స్థలమున 'ల' వర్ణము పెక్కు
పౌరులు వచ్చుటచే శ్రావ్యత గలుగుచున్నది. ఇట్టి శ్రావ్యతను లేక సౌందర్యమును
గూర్చు వ్యాపారమే వృత్తి. ఇదియే రసవిషయ వ్యాపారము. ఇట రసపదమునకు
సౌందర్యమనియే యభిప్రాయము.
రుద్రటుఁడు మధురా, పరుషా, ప్రౌఢా, లలితా, భద్రా, అని యైదు విధ
ములుగా విభజించెను. ధ్వని కారుఁ డీ వృత్తులను గూర్చి సూటిగా నిర్వచింపలేదు.
మమ్మటుఁడు &quot;పీతాస్తి | సో వృత్తయః వామనాదీనాం మతే వైదర్భీ, గాడీ,.
పాంచాల్యాఖ్యరీకయో భవంతి&quot; (ఈమూఁడువృత్తులునుననఁగా కోమలా' పరుషా,
ఉపనాగరికా, వృత్తులు వామనాదులమతమున వైదర్భీ గౌడీ పాంచాలీ రీతులే)
అని యుద్భటుని వృత్తిత్రయమును వామనుని రీతిత్రేయములో సంతర్భవింపఁజేసెను.
జగన్నాథుఁడు రీతిని వృత్తి యని వ్యవహరించెను. “తాం విబుధా వదంతి వృత్తిం
గృహీత పరిపాకాం” అస్యాశ్చ రీతేర్నిర్మాణే కవినా నితరామవహితేన భావ్యం”
ఇక నభినవగుప్తుఁడు “ రీతయన్తు గణేష్వవ పర్యవసితాః” (రీతులు గుణములలో నే
ప్యసించును) ఆనియు, “నైవ వృత్తిరితీ నాం తద్గుణ వ్యతిరిక్తత్వం సిద్ధం” (వృ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9fhm2px2b2m1xumbln06lnjljkprtxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/219</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218825</id>
    <revision>
      <id>571638</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వి తీ యా శ్వా స' ము 850 రీతులు గుణవ్యతిరిక్త ములం గావు) ఆనియుఁ దెలిపి ధ్వని కారుఁ డంగీకరించిన మాధుర్యాజః ప్రసాదము లను మూఁడు గుణములలోనే వృత్తిరీతుల సంతర్భనింపఁ జేసెను. ర శ్న...'</comment>
      <origin>571638</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="6ysxcrfr27woaqja807g74c27r4iayt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వి తీ యా శ్వా స' ము
850
రీతులు గుణవ్యతిరిక్త ములం గావు) ఆనియుఁ దెలిపి ధ్వని కారుఁ డంగీకరించిన
మాధుర్యాజః ప్రసాదము లను మూఁడు గుణములలోనే వృత్తిరీతుల సంతర్భనింపఁ
జేసెను. ర శ్నేశ్వరుఁడు “తస్యాః (శ్రీ రేణి) గుణవత్పదరచనా రూపత్వాల్; అత ఏవ
పానకరసన్యాయేన సంభూయ చిత్రాప్వాద పర్యవసానక్షమం గుణసంకలన మేన
రీతి థితిలోచన కారః” (రీతి యనఁగా గుణములు గల పదరచనయే; కావునఁ బానక
రసమువలెనే యా గుణములన్నియును గలిసి యాస్వాదమును గలిగించును.
గుణసంకలనమే రీతి) అని లోచన కారుఁడు దెలిపెవని తెలిపెను. కావున నీ రీతులును,
వృత్తులును శబ్దాశ్రతములే కాన నామభేదమే కాని యన్యభేదములేదు. కానెఁ
దశద్రసోచితముగాఁ గావ్యమున నిరూపితములగు మాధుర్యాజః ప్రసాదములలో నే
వృత్తి రీతు అంతర్భవించును.
పైని నుడివిన శబ్దవృత్తులు గాక యర్థవృత్తులని మరికొన్ని గలవు.
నౌ
అర్ధమనఁగా గావ్యవస్తువు. అనఁగా నితివృత్తమనియు రసములనియుఁ దెలిపి
తిమి. వృత్తియన నభినవగుప్తుఁడు “రసో చితిఏవ చేష్టావిశేషావృత్తి!” (ఆయికి
వృత్తరసాన కూలమగు చేష్టావిశేషమేవృత్తి) అనివచించెను. అనఁగా నాయారసాను
కూలముగా నాటకాదులందు గాయ శాదులు సేయు నౌచిత్యయుక్తమగు వ్యాపారము .
దీనినే యాంగ్లమున action అందురు. నాట కాదులందు శృంగారరస మభినయించు
బాయకాదుల వ్యాపారము కైశికియనియు, రౌద్రరసమభినయించు నాయ కాదుల
వ్యాపారము 'ఆరభటి' యనియు బీభత్సము భినయించు నాయకాదులు వ్యాపారము
సాత్వతీయనియునభిప్రాయము, దృశ్యకావ్యమున నీమూఁడేయర్థ వృత్తులు. భరతుఁడు
భారతీవృత్తిని శబ్దవృత్తిగానే పరిగణించెను. అనఁగా నాటకమునందలి వాగ్వ్యప
హారము. ఈ భారతియొక్క ప్రభేదములే వైదర్భీ, గౌడీ, పాంచాలీ రీకులు, అని
తెలిపియుంటిమి.
ఈ యద్ధవృత్తులు మొదలు దృశ్యకావ్యాశ్రయములుగా నున్నను లాక్షణి
కులు దీనిని శ్రవ్యకావ్యమునగూడఁ బ్రవేశపెట్టిరి. ఆత్తఱి శబ్దవృత్తియగు భారతీ
వృత్తినిఁగూడ నర్థవృత్తినిఁ జేసిరి. విద్యానాధుఁడు గైశిక్యాదులగు నాలుగువృత్తు
లను సర్ధవృత్తులనియే చెప్పెను. (మూఁడే యుద్ధవృత్తులుండుట న్యాయమని చెప్పితిమి)
అతనినను సరించి బట్టుమూర్తియు నాలుగర్ధ వృత్తుల సుదాహరించెను. ఇంతేకాదు .
“ కై శికిచెలంగు శృంగార కరుణలందు” అను పద్యమున ఁగైశిక్యాదులను భరతప్రోక్త
ములగు రసములందేకాక యితర రసములందును నుండునని విద్యావాధుననుసరించి
చెప్పెను. ఈ యర్థవృత్తులను గోమలప్రౌఢాది రచనలు (రీతులు) స్ఫుటము చేయును.
CCU. Jangamwadi Math Collection. Digitized by esangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ysxcrfr27woaqja807g74c27r4iayt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/220</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218826</id>
    <revision>
      <id>571639</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము తులచేతనే యాయావృత్తు లాస్వాద్యమాసములగును. కావున వృత్తిరీతులన్యో బ్యాశ్రయములు. రీతి త తద్దేశీయు లాశ్రయించుటంబట్టి తత్తద్దేశ నామముచేఁ గావ్యమునఁ తత్...'</comment>
      <origin>571639</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4409" sha1="4dgbup9ehp0bg9hr4h0jpmgvm2xioq9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తులచేతనే యాయావృత్తు లాస్వాద్యమాసములగును. కావున వృత్తిరీతులన్యో
బ్యాశ్రయములు.
రీతి
త తద్దేశీయు లాశ్రయించుటంబట్టి తత్తద్దేశ నామముచేఁ గావ్యమునఁ
తత్తదీతు లేర్పడినవి. విదర్భదేశీయు లాశ్రయించిన రీతి వైదర్భియనియు, గౌడ
దేశీయులాశ్రయించిన రీతి గౌడియనియుఁ, బాంచాల దేశీయ లాశ్రయించిన రీతి
పాంచాలియనియు వ్యవహరింపఁబడును.
భామహునికన్న ముందే వైదర్భీ, గౌడీ, రీతులను రెండు కావ్యరీతులు
లోకమునఁ గలవు. అందు వైదర్భి యుత్తమమనియు, గౌడీ యధమమనియు, సభి
ప్ర్రాయము ప్రబలియుండెను. కాని భామహుఁ డాభేదమును నాటింపక నిరసిం
న కావ్యమునకు ప్రధానమైన వక్రోక్తి యున్నచో సతియైన నుపాదే
యమే. కాని వైదర్భీ, గౌడీ భేదములను బాటించి యది యు త్తమమనియు,
-నిది యధమమనియుఁ జెప్పరాదని భామహుని వాదము. భామహుని తరువాతి
వాఁడగు దండి వైదర్బీ, గౌడీరీతుల రెంటిని సంగీకరించెను. ఇతఁడు దనగ్రంథ మగు
కావ్యాదర్శమువ శరీతి” అసుపదమును వాడక 'మార్గము' పర్మము, (కావ్యమార్గము
కావ్యవ౧స్త్రము) అను పదములు వాడెను: పిమ్మట వామనుఁడు వైదర్భి, గౌడీ,
పాంచాలీ రీతులను మూఁటిని మాత్ర ' మీ యంగీకరించెను. తరువాత రుద్రటుఁడు పై
రీతులకు 'లాటీయా' అను మరొకటిఁ జేర్చి నాలుగు సేసెను. భోజుఁడు తన సరస్వతీ
కంఠాభరణమున రుద్ర్టుని నాలుగురీతులకు మాగధీ, అవంతి నామకములగు మరి
రెండు రీతులను జేర్చి మొత్త మాఱురీతు లందాహరించెను. శారదాతనయుఁడు తన
భాపప్రకాశములో
శ్లో. ప్రతివచనం ప్రతిపురుషం తదవాంతర జాతితః ప్రతిప్రీతి
ఆనంత్యాత్సం&amp; ప్య ప్రోక్తా క విభిశ్చతుర్విధేత్యేషా
తాను పంచోత్తరశతం విధాః ప్రోక్తా మనీషిభిః
గ్రంథవిస్తరిభీతేన మయా తాభ్యో విరమ్యతే
తఏవాక్షరవిన్యాసా సాఏవ పదపంక్తయః
పుంసి పుంది విశేషణ కాపిశాడెపి సరస్వతీ
తస్మా చ్చతుర్థా బౌద్ధవ్యా రీతిభేద ప్రకల్పనా
ఆవఁగాఁ బురుషులనుబట్టి సూటయికురీతులు గలవనియు సంక్షేపించి నాలుగు
రీతులు మాత్రమే యంగీకర్తవ్యము అనియుఁ దెలిపెను. శారదాతనయుఁడు రీతులు
CC-0. Jangamwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4dgbup9ehp0bg9hr4h0jpmgvm2xioq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/221</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218827</id>
    <revision>
      <id>571640</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ':24 ద్వితీయా శ్వాస ము K&amp; గ్రంథకర్తలనుబట్టి యేర్పడుచున్నట్లు తెలిపెను. వాస్తవ మేమన నాయారసాను కూలముగా రీతు లుండవలయును. కాని కవినిఁబట్టికాదు. ప్రతాపరుద్రీయకర్త వామనను తానుసార...'</comment>
      <origin>571640</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4917" sha1="nlvmozwh6dchqssk40w8n0hunud2nq4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;:24
ద్వితీయా శ్వాస ము
K&amp;
గ్రంథకర్తలనుబట్టి యేర్పడుచున్నట్లు తెలిపెను. వాస్తవ మేమన నాయారసాను
కూలముగా రీతు లుండవలయును. కాని కవినిఁబట్టికాదు. ప్రతాపరుద్రీయకర్త
వామనను తానుసారముగా మూఁడు రీతులనే గ్రహించెను. ఈ రీతిత్రయ సిద్ధాంతమే
ధ్వనికార సమ్మతము, నరసభూపాలీయకర్తయు నామూఁడు రీతులనే స్వీకరించెను .
ఈ క్రితిసిద్ధాంతమును మొట్టమొదట దండి లేవనెత్తెను. అతఁడు దానిని
విస్పష్టముగాఁ జూపఁజాలకపోయెను. కాని వామనుఁడు దాని నెక్కువ హేతువాద
బలముతో సిద్ధాంత మొనర్చెరు. ప్రతి కావ్యాత్మయనియు (రీతిరాత్మా కావ్యస్య)
విశిష్ట యనియు విశేషమన గుణములేయనియు (మొత్తముమీఁద గుణవ
తరచన రీతి) నిర్వచించెను. అనఁగా గుణములచే నీతి యేర్పడునని యభిప్రా
యము. సన్న సన్న దారములచే వివిధములయిన రజ్జువు లేర్పడు విధమునఁ గొన్ని
కొన్ని గుణములచేఁ గొన్ని రీతు లేర్పడువని నిష్కృష్టార్థము వామనమతమునఁ బది
గుణములు; అతని మతమున రసమునకుఁ బ్రాధాన్యము గాక రీతికే బ్రాధాన్యము
కావున నాతఁడు రీతినే కావ్యాత్మగాఁ దలఁచెను. కాని ధ్వనికార్యుడు రసాదులకు;
-బ్రాధాన్యమిచ్చి రసాదిధ్వనినే కావ్యాత్మ గా సంగీకరించుటచే మానవునికి గుణము
-లాత్మధర్మములయినట్లు మాధుర్యాది గుణములును గావ్యాత్మయగు రసముయొక్క
ధర్మములే యగును. కావున గుణములును, గుణములచే నేర్పడు రీతియు, రసము
నను వ వర్తింది. యుండవలెను. ధ్వని కారుఁ శ్రీరీతిని రీతి పదముతో వ్యవహరిం
*సంఘటన' యను పేరితో వ్యవహరించెను. ఈ సంఘటన వక్తృ, వాచ్య, ప్రబంధా
.(విషయ)చిత్యముఅఁబట్టి అసమాస, ఆల్పసమాస, దీర్ఘ సమాస, అని మువ్విధములుగా
నుండుపని చెప్పెను. (ఈ విషయమును జతుర్థాశ్వాసము నందలి గుణప్రకరణము
-తుదియంకుఁ జూడపలెను )
*ఈవిధముగా రీతులు వక్తృ, వాచ్య, ప్రబంధా (విషయ)చిత్యముల ననుస
రించి యుండవలెనను నియమమును ధ్వనికారుఁడే మొదట స్థాపించినవాఁడు. కావు
ననే గుణములు విసధర్మములు. గుణములచే సేర్పడు రీతులను రసధర్మములేయగునని
&quot;చెప్పితిమి. కేశవమిత్రుఁడు,
* మన యాలంకారికులు రీతికి వక్తృవాచ్య ప్రబంధా (విషయ) చిత్యములే
నియామకములని చెప్పి వినమున నాంగ్లాలంకారికులును గొందఱు తెలిపిరి. ఎట్లన,
Demitrius says that there are certain subjects with the quality of.
elevation to which that style is thence suited. Such are subjects
like scenes of battle. Surely these cannot be treated in the styles
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nlvmozwh6dchqssk40w8n0hunud2nq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/222</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218828</id>
    <revision>
      <id>571641</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము “తత్తద్రసోపకారిణ్య స్తతదేశ సముద్భవాః పద్యేషు రీతయో గౌడీ వైదర్భీ మాగధీ తథా రీతులు రసోపకారకముల వియే తెలిపెను. ప్రతాపరుద్రీయ నర సభూపాలీయ– కర్త లీ విష...'</comment>
      <origin>571641</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3592" sha1="iq1z16wl44b8lv2bolovjtx1na16bwg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
“తత్తద్రసోపకారిణ్య స్తతదేశ సముద్భవాః
పద్యేషు రీతయో గౌడీ వైదర్భీ మాగధీ తథా
రీతులు రసోపకారకముల వియే తెలిపెను. ప్రతాపరుద్రీయ నర సభూపాలీయ–
కర్త లీ విషయమును దెలుపరైరి. 'గ్రీకులు సందర్భమాత్ర సంగీతములు' అని నరస -
భూపాలీయమునఁ గలదు. ధ్వని కారుఁడు నుడివిన విధమున రసమునుబట్టి రీతిభేదమును
జెప్పుకొననిచోఁ గోమలమైన శృంగారరసమునఁ బరుపాక్షరబంధ దీర్ఘ సమాసము
అండవచ్చును. హృదయో దేకమును గలిగించు రౌద్రాదులందుఁ గోమలాక్షర
బంధము, ఆసమాసములు నుండవచ్చును. ఇట్లయినచో నా యా రసములం వ్యక్త
ములు గావు, దండి వామనులు రసప్రాధాన్యావాదులు గారు గాన వా రీ రీతులను,
రసములతో మేళవింపలేదు. కావుననే “రియంతే పరంపరయా గచ్ఛంతి ఆనయా
కరణసాధనో2యఁరీతి శబ్దః మార్గ పర్యాయః (రీతి యనఁగా మార్గము. దీని చేఁ.
గ్రమముగా రసపదవినిఁ బొందుదురు) అని రశ్నేశ్వరుని వ్యుత్పత్యర్థము సరిపడు.
చున్నది. పింగళి సూరనయు “రసభావములకు నిర్హంబుగ వైదర్భి మొద లైన గ్రీకు
లిమ్ముగ సమర్చి” అని యిదే యభిప్రాయమును దెలిపెను. కామధేను వీ క్రింది
called the plain and Elegent.&quot; They must be rendered in the
styles called &quot;The elevated and the Forcible.&quot;
&quot;
Demitrius gives the Elegant as the style for elegant and.
grace-ful subjects like Sringara. He says &quot;The meterials of the grace
are the gardens and Nymphs etc. One of the two deciding factors in
the grand style M. Murray Says, is the theme, the other factor being.
vocabulary. In connection with the theme, the nature of the plot
or the Muthos,&quot; he observes that the grand style is adopted if super
human or mejestic figures are involved. If the characters of the plot
are super human and mejestic, it seems more or less necessary that
their mannar of speech, should differ from that of ordinary dramatic
poetry by being more dignified. &quot;The poet heightens the speech of
superhuman characters in order that they may appear truely super--
human.&quot;
This is clearly a case of theme being a Niyamaka of style a
case of standard style. &quot;a technical poetic devise for a particular
end.&quot; as Murry says of the grand style.
Thus the linking of style to theme is not absent from Western
Criticism.
(Some concepts of Alankara Sastra. Page 154-155.)
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iq1z16wl44b8lv2bolovjtx1na16bwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/223</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218829</id>
    <revision>
      <id>571642</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీ యా శ్వా స ము 2.00 వ్యుత్పత్తి నిచ్చుచున్నది. &quot;రిణంతి గచ్ఛంతి అప్యాం గుణాః ఇతి, క్రియతేక్షరతి అస్యాం వాఙ్మధుధారా ఇతివా రీతిః అధికరణేక్తి” (దీనియందు గుణములు నడ చును. (వర్...'</comment>
      <origin>571642</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3364" sha1="1xlgvbhu9ys1jjmnypna1nx1yfab18j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీ యా శ్వా స ము
2.00
వ్యుత్పత్తి నిచ్చుచున్నది. &quot;రిణంతి గచ్ఛంతి అప్యాం గుణాః ఇతి, క్రియతేక్షరతి
అస్యాం వాఙ్మధుధారా ఇతివా రీతిః అధికరణేక్తి” (దీనియందు గుణములు నడ
చును. (వర్తిల్లును) అని కానీ, దీనియందు మధుధార (రసము) స్రవించుచుండును
అని కానీ యర్థము.
పాకము
పాక మర్థధర్మము, 'అర్థగంభీరిమా పాక” అని ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణము.
కాని పాశమన నర్థాస్వాదభేదము. వృత్తి, 88, గుణముల కలయికవలనఁ బుట్టిన
యాస్వాదమే పాశము. పాకమున నానావస్తు సంయోగమునఁ క్రొత్తక్రొత్త రుచిభేద
ములు గలంగునట్లే వృత్తి, రీతి, గుణసంయోగమువలన రుచిభేద మేర్పడును. ఇందు
రెండు పాకములే చెప్పఁబడినవి. కాని మూడుపాకము లుండవలెనని చెప్పితిమి.
రాజశేఖరుఁడు నవవిధపాశములను దెలిపెను.
అని యిని:—పిచుమంద, బదర, మృద్వీకా, వార్తాక, తింత్రీణీ, సహకార,
'క్రముక, త్రాపుష, నారికేళ పాకములు.
శయ్య యనఁ బదమైత్రి యని చెప్పితిమి. ఇది శబ్దధర్మము. దీనినిఁ గూర్చి
విపులముగాఁ జెప్పియుంటిమి. ఈ శయ్యను దండి, వామన, ధ్వనికార, మమ్మట,
విశ్వనాథ, జగన్నాథాదులు దెలుపలేదు. ప్రతాపరుద్రీయకర్తయే తెలిపెను. దీనికి
మైత్రి, ముద్ర యనియు నామాంతరము అగ్ని పురాణమునఁ గనఁబడుచున్నవి.
ఈ శయ్యను విశ్వనాథాదులు రీతులలోనే యంతర్భ వింపఁ జేసి రి.
కావ్యవిశేషములు
గీ. ఇట్లు కావ్యస్వరూపంబు నేర్పఱించి
యింక గావ్యవిశేషముల్ పొంక పఱతు
నటనపటు ధూర్జటి జటాగ్రచటుల సింధు
ఘుమఘుమారంభ గంభీర గుంభనములు,
స్పష్టము.
గీ, వ్యంగ్యము ప్రధానమైనను, నప్రధాన
మైన, నస్ఫుటమైన, గావ్యము 9 సంఖ్య ized by eGangotri
F0&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xlgvbhu9ys1jjmnypna1nx1yfab18j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/224</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218830</id>
    <revision>
      <id>571643</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ల కావ్యాలంకార సంగ్రహము నమరు నుత్తము మధ్యమాధముత; ధ్వని గు ణీకృత వ్యంగ్యమును జిత్ర మైకడంగి, LO తా. వ్యంగ్యార్థము లేక ధ్వన్యర్థము వస్తురూపము, అలంకారి రూపము, రసరూపము, అనిమువ్విధ...'</comment>
      <origin>571643</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4389" sha1="cvbgrxdnr1ac3fdicnjps8pveni6loz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ల
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నమరు నుత్తము మధ్యమాధముత; ధ్వని గు
ణీకృత వ్యంగ్యమును జిత్ర మైకడంగి,
LO
తా. వ్యంగ్యార్థము లేక ధ్వన్యర్థము వస్తురూపము, అలంకారి రూపము,
రసరూపము, అనిమువ్విధములుగాఁ జెప్పితిమి. వీనిలో వస్తురూ వ్యంగ్యమువ కూడా
హరణము లీయఁబడినవి. మిగిలిన వ్యంగ్యము లుదాహరింపఁబడును. ఈ త్రివిధమగు
వ్యంగ్యార్థమును బ్రధానముగా ననగా వాచ్యార్థముకన్న సుందరముగా గోచరించి
నచో నత్తమ కావ్యము; ఆప్రధానముగా నవఁగా వ్యంగ్యార్ధ శన్న వాచ్యార్థమే
సుందరముగా భాసించినచో మధ్యమ కావ్యము; అస్ఫుటముగా నవఁగా గూఢముగా
గోచరించినచో వధమ కావ్యము; అస్ఫుటముగా ననగా వ్యంగ్యరహితమనియే యర్థ
మాను జెప్పుకొన వలయును. “ఆవ్యంగ్య మవరం స్మృతం”
కావ్యమధమమని కావ్య ప్రకాశకారుఁడు చెప్పెను.
వ్యంగ్యహీనమయిన
వ్యంగ్యప్రభావమగు కావ్యము ధ్వని కావ్యమనియు, వ్యంగ్యమప్రధానముగా
నున్న కావ్యము గుణీభూతవ్యంగ్యమనియు, వ్యంగ్యస్పర్శలేని కావ్యము చిత్రమనియు
వ్యవహారము.
మమ్మట విశ్వనాధాదులెల్లరును నీవిధమునఁ గావ్యము త్రివిధముగానే వ్యవహ
రించిరి. కాని జగన్నాథ పండితుఁడు, ఉత్తమోత్తమము, ఈ త్తమము, మధ్యమము,
అధమము, అనినాలుగు విధములుగా విభజించెను. మమ్మటామలయుత్తము కావ్యము
నీతఁడు త్త మో త్తమము గా గ్రహించెను. వ్యంగ్యార్థ మప్రధానమైనను జమత్కార
కారణముగుచో నది యుత్తము కావ్యము ( యత్ర వ్యంగ్య మ ప్రధాన మేన సల్ చ మ .
త్కా కారణంతద్ద్వితీయం ) అని చెప్పి యీ -క్రింది శ్లోకము నుదాహరించెను.
శ్లో. రాఘవ విగ్రహజ్వాలా సంతాపితసహ్య శైలశిఖ రేషు
శిశిరే సుఖం శయానాః కపయః కుప్యంతి పవనతనయాయ .
కం. ఆలరామునిదగు విరహా
నలమునఁగడుఁ గాఁగు సహ్యనగ శిఖరములం
జలితఱి సుఖముండిన కోఁ
తులంకని హనుమంతుఁ గినియఁదొడఁగిరి కడిఁదిన్.
హనుమంతుఁడు సీతాకుశలవార్తను శ్రీరామునికి నివేదించెను. ఆది వినఁగానే
రాముని విరహతాపము చల్లా తినది. అనఁగా రాముఁడు చల్లఁబడినాఁడు. “శిశిరర్తు
వులో రాముని విహగౌ సమునేది ...గుచున్న తెల్మఖక్రములందుఁ సుఖముగాఁ
Jangamwaor
1900&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvbgrxdnr1ac3fdicnjps8pveni6loz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/225</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218831</id>
    <revision>
      <id>571644</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస ను 3.00 బండుకొని యున్నకోతులు రాముఁడు చల్లఁబడఁగానే శైల శిఖరములు గూడఁ జల్లఁ బడుటచే శీతార్తు లై హనుమంతునిపైఁ గోపించి రి” ఆనియర్థము. ఇది వాచ్యసిద్ధ్యంగమును గుణీ...'</comment>
      <origin>571644</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5420" sha1="4hx6b09yngg5a3ljsh8o29h090kw3io" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస ను
3.00
బండుకొని యున్నకోతులు రాముఁడు చల్లఁబడఁగానే శైల శిఖరములు గూడఁ జల్లఁ
బడుటచే శీతార్తు లై హనుమంతునిపైఁ గోపించి రి” ఆనియర్థము.
ఇది వాచ్యసిద్ధ్యంగమును గుణీభూత వ్యంగ్యమని యాలంకారికుల మతము.
వాచ్యసిద్ధ్యంగా మనఁగా నెచ్చటఁ గావ్యమున నర్థము సరిపడక పోయినపుడు వ్యం
వ్యర్థ వ
ర్థమువలన నర్థము పరిపడునోయది వాచ్య సిద్ధ్యంగము. ఇటఁ గోఁతులు హనుమం
తుని పైఁ గోపించినవి” అనునది వాచ్యార్ధము. ఆకారణముగా నేలకోపించినవో
తెలుపఁబడలేదు. వాచ్యార్ధమున కనుపపత్తివచ్చినది. “ రాముఁడు చల్లఁబడి నాఁడు”
అను వ్యంగ్యార్ధమును జెప్పుకొన్నచో వాచ్యార్ధము పరిపడును. ఇట్టియెడల నీ
వ్యంగ్యము వాచ్యసిద్ధికిఁ గారణమైనది. కానఁ బ్రధానముగు వ్యంగ్యముగాలేదు. ఈ
వ్యంగ్యమిటఁ బ్రధానము గాకున్నను జమత్కారమునుగూర్చుచు నేయున్నది. ఆ చమ
త్కారము సహృదయానుభవైకవేద్యము. దౌర్భాగ్యవశమున దాస్యమనుభవించు
చున్నను రాజకశత్రము సౌందర్యమును గోలుపోదుకదా ! ఆమె ప్రధానమగు
రాష్ట్రీ త్వమును గోలుపోయినను సౌందర్యమును గోలంపోని విధమున నీ వ్యంగ్యమును
నప్రధానమైనను, జనుత్కారమురు గోలుపోతున్నది. కాన నిదేవిధమున వాచ్య
సిద్ధ్యంగము, అపరాంగము, అను వ్యంగ్యములును, జగన్నాధుని మతమును, నుత్తమ
. కావ్యములుగా గణింపఁబడినవి.. ఈ వార్యసిద్ధంగ రూపప్యంగ్యము సమాసోక్తి •
వ్యాజస్తుతి, అప్రస్తుక ప్రశంసా, పర్యాయోక్తులు మొదలగు నలంకారము అందును
గలదు. మమ్మటాదులు దీనిని గుణీభూత వ్యంగ్యమనిరి. ప్రాచీనుల మధ్యను
అధమ కావ్యములకును, జగన్నాధుని మధ్యను, అధమ కావ్యములకును భేదము గాన
రాదు. కానియధమ కావ్యమును జగన్నాధుఁడు శబ్దచిత్ర ప్రధానము అర్థచిత్రప్రధా •
నము,నని సుగల రెండుగా విభజించెను. ఈవినముగా నర్థప్రాధాన్యమును బట్టి జగన్నా
ధునిమతమువఁ గావ్యము నాలుగు విధములు. ప్రతిపాద్యవిషయమునుబట్టి మరికొన్ని
భేదములు గలవు. ఆవి ముందు తెలుపఁబడును.
ఆనందపర్థ నాచార్యుల వారు ధ్వన్యాలోకమున నీ ధ్వవ్యర్థమును సాధించుచు
నీ విధముగా ఁ దెలిపిరి :
అర్థము వాచ్యము, వ్యంగ్యము లేక ప్రతీయమానము నాని ద్వివిధము. వాచ్య
మనఁగా వా-చరముయొక్క యర్థము. ఇది సుప్రసిద్ధముగా నెల్ల రెఱిఁగినదే | స్త్రీల
శవయవములకన్నా భిన్నముగా లావణ్యము భాసిల్లువిధమున మహాకవుల కావ్యము
లందు వాచ్యార్ధములకన్న భిన్నముగా వ్యంగ్యార్థము భాసిల్లును. ఆ వ్యంగ్యార్థము
వాచ్యసామర్థ్యముచేతసే యాక్షి పమగును. (ఆకర్షింపఁబడును) అది వస్త్వలంకార
C-0. Jangamwadi Math Collection Digitized by ecangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4hx6b09yngg5a3ljsh8o29h090kw3io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/226</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218832</id>
    <revision>
      <id>571645</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OFO కావ్యాలంకార సంగ్రహము రసరూపము, వస్తురూప వ్యంగ్యమునకు వ్యంజనావృత్తి ఘట్టములో “కం. ఇకం దిరుగ వచ్చునిట; గీ. ఇచట మాయత్తపండు నేనిటఁ బరుందు&quot; మొదలగు పద్యము లుదాహరింపఁబడినవి. ఆలం...'</comment>
      <origin>571645</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4549" sha1="ixmmbbb89uwj4vyomj40ryedgizdnxf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OFO
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
రసరూపము, వస్తురూప వ్యంగ్యమునకు వ్యంజనావృత్తి ఘట్టములో “కం. ఇకం
దిరుగ వచ్చునిట; గీ. ఇచట మాయత్తపండు నేనిటఁ బరుందు&quot; మొదలగు పద్యము
లుదాహరింపఁబడినవి. ఆలంకార రసాది వ్యంగ్యములు ముందు
ఈ వ్యంగ్యములన్నియు వాచ్యసామర్థ్యాక్షిప్తములే. వస్తువ్యంగ్య, అలంకార వ్యంగ్య
ములలో మనకుఁ గ్రమము గోచరించును. ఆనఁగా ముందు వాచ్యార్ధము; తరువాత
వ్యంగ్యార్థమును గ్రమముగా గోచరించును. ఇచ్చటి క్రమము స్ఫుటముగా గోచ
రించును. కాని రసాది వ్యంగ్యమున నా శ్రమము గోచరింపదు. ఆ వ్యంగ్యము
వాచ్యరు:తోడ నే భాసిల్లుచున్నట్లుండును. ఆ త్రివిధమగు వ్యంగ్యార్థమే కావ్యాత్మ;
ఈ వ్యంగ్యార్థము శబ్దశాస్త్రమును బఠించుటవలనఁ గానీ నిఘంట్వాదులను వల్లించుట
వలనఁగానీ తెలియరాదు. అది సహృదయ హృదయైక వేవ్యము. అన్ని శబ్దములును
నా వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్తపఱగఁజాలవు. కొన్ని కొన్ని శబ్దములు మాత్రమే కలవు.
వానికై కవి యత్నింపవలెను. అట్టి పదప్రయోగమువలననే మహాఃవి యగును. ఎట్లన,
గీ. కలవు నాదిగు హృదయరోగముఁ గుదుర్చు
మందు మాత్రలు పొరుగింటి సుందరికడ;
నాకు సధరామృతానుపానంబుతోడ
నార్గిపూటలు సేవింప నయముగ లంగు
ఇట హృదయరోగ పదమును దీసి హృదయ వ్యాధియనియు, లేక హృదయా
మయమనియు, మాత్రలు పదమును దీసి గుళికలనియు, అనుపానపదమును దీసి 'కూడా
చేర్చు మందు' అనియు, 'సేమి ప' పదమును దీసి భక్షింప, ఆనియును నుంచినచోఁ
ఐద్యములలోని సౌందర్యమంతయును భ్రష్టమగునుగదా !
పదార్థమువలన వాక్యార్ధము బోధపడువిధమున వాచ్యార్థము గోచరించిన
పిమ్మటనే వ్యంగ్యార్థము గోచరించును. అట్లు వాక్యార్థ : గోచరించిన పిమ్మటఁ
బదార్థము పృథక్కు గోచరింపనివినమున సహృదయుల కావాచ్యార్థ సామర్థ్య
ముచే వ్యంగ్యార్థము గోచరించిన పిమ్మటఁ బృథక్కు గా వాచ్యార్థము గోచరించదు.
ఇక ధ్వనిలక్షణ మిది :—
&quot;యత్రార్థళ్ళబోవా తమర్థము పసర్జనీకృత స్వార్ధా
వ్యంక్తః కావ్యని శేషః సధ్వని రితి నూరి కధిత:””
తా. ధ్వని యనఁగా నెచ్చట శబ్దము తన యర్ధమును, అర్ధము దన్నును,
అప్రధానము గాఁజేసి ఈ స్థానాంతరమును బోధించుని యుండి ధ్వనిని ఎట్లన,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ixmmbbb89uwj4vyomj40ryedgizdnxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/227</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218833</id>
    <revision>
      <id>571646</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస మా కం. ఆయందంబాచందం బాయాలాపక్రమంబు నాసమయమునం బీయూషధారయై యిడె హాయిని; నన్నిపుడలంచె నది పెనుజ్వరమై QFQ ఇట ఆ, ఆ, అను శబ్దములు స్వార్ధమును నప్రధానము గాఁజేసి 'లోకోత్...'</comment>
      <origin>571646</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2849" sha1="g963aqimy932tdwpf21n7gui6f0z06n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస మా
కం. ఆయందంబాచందం
బాయాలాపక్రమంబు నాసమయమునం
బీయూషధారయై యిడె
హాయిని; నన్నిపుడలంచె నది పెనుజ్వరమై
QFQ
ఇట ఆ, ఆ, అను శబ్దములు స్వార్ధమును నప్రధానము గాఁజేసి 'లోకోత్తరము
ఆను వ
నధ్ధాంతరమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి.
గీ. 'ఇచట మాయ త్త పండు నే నిటబరుండు'
అను పద్యమునందలి వాచ్యార్ధము తన్న, ప్రధానముగా ఁ జేసికొని &quot;నా మంచ
ముపైఁబడుము” అను వ్యంగ్యార్ధమును వ్యక్తము సేయుచున్నది.
ఈ వ్యం గ్యార్ధ ప్రాధాన్యా ప్రాధాన్యములఁబట్టియే ధ్వని, గుణీభూతవ్యం గ్యాది
భేదములు చెప్పఁబడినవి. సమాసోక్తి, ఆక్షేపము, దీపకము, అపహ్నుతి, పర్యా
యోక్తము, అప్రస్తుతప్రశంస, యీ యలంకారములలో వాచ్యమునకే ప్రాధాన్యము
గాని వ్యంగ్యమునకుఁ బ్రాధాన్యములేదు. కాన నిని గుణీభూత వ్యంగ్య కావ్యములే
ధ్వని
సీ. తలయెత్తుకొనఁగల్లె గులమువారలలోనఁ
బదినూఱు శిరసుల పాఁపతేని
కనుపమచ్ఛాయా విహారమందఁగఁగ ల్గెఁ
జిమ్మచీఁకటి మ్రింగు నెమ్మెకాని
కమృతాబ్ధిలో నిద్ర యపధరింపఁగఁగల్గె
వెలిదమ్మి పొక్కీ టి వేల్పుసామి
కలమహానటజటా వలభి నుండఁగఁగల్లె
నెలకొన్న చల్లని వెలుఁగువాని
గీ. కవుర ! భువనాతిశాయి వైభవవిభూతిఁ
బూని జగ దేక జేగీయ్యమానుఁడై న
యోబభూపాలు నరసింహుఁ దుర్వియందు
నవతరించి శుభస్ఫూర్తి నతిశయిల్ల.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
F&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g963aqimy932tdwpf21n7gui6f0z06n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/228</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218834</id>
    <revision>
      <id>571647</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహమ కొనఁగల్గె (పా) కోఁXల్లె; నతిశయిల్ల (పా) సమరుచుండ తా. మొదటిపాదము చే వరసభూపాలుఁడు భూభారమును వహించెననియు, ద్వితీయపాదముచేఁ బ్రతాపమును వహించెననియుఁ, దృతీయ ప...'</comment>
      <origin>571647</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="qjmnmfsitg2idlgcqzh7kskg4annyv2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహమ
కొనఁగల్గె (పా) కోఁXల్లె; నతిశయిల్ల (పా) సమరుచుండ
తా. మొదటిపాదము
చే వరసభూపాలుఁడు భూభారమును వహించెననియు,
ద్వితీయపాదముచేఁ బ్రతాపమును వహించెననియుఁ, దృతీయ పాదముచే నార్తరక్ష
ణముఁ గావిందుచుండెనియుఁ, జతుర్థముచే లోకమునఁ గీర్తిని వ్యాపింపఁజేసె
ననియు ధ్వన్యర్ధములు గోచరించుచున్నవి. ఆ యా పాదములందలి శబ్దములు తమ
స్వార్ధములు వప్రధానముగాఁ జేసికొని “భూభారమును వహించెను” మొదలగు
అర్ధాంతరనులను దోఁపించుచున్నవి. 'నరసభూపాలుఁడు భూభారమును వహించె
నని వాచ్యరూపమునఁ దెలిపినచో రమణీయత్వము లేదు. ఆ యర్ధమును నోటితో ని
దెలుపకుండఁ దోఁపింపఁజేసినినే యందముగా నుండును. ఇట వాచ్యార్థ మబ్రధానమై
వ్యంగ్యార్ధము లేక ధ్వని ప్రధానముగా నున్నది. ఇది యుత్తగు కావ్యను.
గీ, ఇందుఁ దలయెత్తుకొనఁగల్గె దందళూర
పతికి నన నారసింహ భూపాలుఁ డుర్విఁ
దాల్చెనను వ్యంగ్యమాదియా ధ్వనులు దోఁపఁ
దనరు నుత్తమ కావ్యమై ధ్వనియనంగ
పై వివరణముచేతనే గీతార్ధము.
గుణీభూతవ్యంగ్యము
కం. కొలువాసయొసఁగి మరగవి '
వెలికిఁబడుఁ; గల్పతరువు వేఁడిన మరియా
కులవడి పండ్లిగిలించును;
నలువుగ నినుఁ బోలఁగల వెళి నరసింహనృపా!
వేఁడినమణి (పా) వేఁడుకొనిన.
3
తా. కామధేనువు తన్నుఁ గొలుచువారి కాళగొలిపి వెలికిలఁబడును. అన గాఁ
జేతకాదని వెనుదీయును (పొదుగుఁ జూపురు) తన్ను వేఁడఁగాఁ గల్పవృక్షము
వ్యాకులపడును (ఆకులురాల్చును) పండ్లిగిలించును. అనఁగా లేదనినవ్వును. (పండ్ల
నొసంగురు) ఇవి నిన్నుఁ బోలఁగలవే అని కాకువు.
కం, నినఁబోలఁగలదె సురతరు
వను నెడ లేద నెడు వ
Confection
eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qjmnmfsitg2idlgcqzh7kskg4annyv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/229</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218835</id>
    <revision>
      <id>571648</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-25 ద్వితీయాశ్వాసము బునతిశ్రమించి మించమిఁ దనరున్ ధర నిది గణీకృత వ్యంగ్యంబై OFF X పైపద్యమున గుణీకృతవ్యంగ్యము పోలఁగల వెళ్లి ' అనుస్థలమందుఁగలదు. ఎట్లనఁ గల్పవృక్షము నిన్నుఁబోలఁ...'</comment>
      <origin>571648</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="a24hadgbz6w8c667yc3gpr0734ybozk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-25
ద్వితీయాశ్వాసము
బునతిశ్రమించి మించమిఁ
దనరున్ ధర నిది గణీకృత వ్యంగ్యంబై
OFF
X
పైపద్యమున గుణీకృతవ్యంగ్యము పోలఁగల వెళ్లి ' అనుస్థలమందుఁగలదు. ఎట్లనఁ
గల్పవృక్షము నిన్నుఁబోలఁ గలదే అనువాచ్యార్ధము 'పోలలేదు' అను వ్యంగ్యార్థమును
బోధించును. ఇచ్చటి కాకువ్యంగ్యము వాచ్యార్థము తోడనే భాసిల్లును. కాని
వాచ్యార్ధానంతరమునఁగాదు. ఇట వ్యంగ్యమునకుఁ బ్రత్యేకత్వములేదు. కాకువుచే
వాక్షిస్తమగు వ్యంగ్య మెల్లయెడల నీవిధముగానే వాచ్యార్థ సంకలితముగానే భావి
“ల్లును. వాచ్యార్ధమున కావ్యం గ్యార్థములేక విశ్రాంతియే లేదు. కాన నిచ్చటివ్యంగ్యము
సుందరముగాదు. కావుననే గుణీభూతవ్యంగ్యము. లేక గుణీకృత వ్యంగ్యము. (గుణము)
-అప్రధానము; గుణీకృతము - ఆప్రధానముగాఁ జేయబడిన వ్యంగ్యము.)- గుణీభూత
వ్యంగ్య ప్రకరణము నందలి కాకుస్యంగ్యమును జూడుఁడు.)
శం. చిత్రము శబ్దార్థేభయ
చిత్రము
చిత్రిములనఁ ద్రివిధగతులఁ జెలగు;నదియు సం
త్రితమగు ముందఱనా
చిత్రాలంకార తతులు చెప్పెడి చోటన్.
EL
తా. శబ్దచిత్రము, అర్థచిత్రము, శబ్దార్ణోభయచిత్రమా, అవిచిత్ర కావ్యము
-త్రివిధము. దీనిని ముందుదాహరింతుము.
పద్యమున
త్రివిధములగు చిత్రములున్నావని యిచ్చటఁ జెప్పి చతుర్ధాశ్వాసమున 83 న
కం. ఇవియును శబ్దార్ధంబుల
ద్వివిధములై క్రమముతోడ వెలయు ననుప్రా
పవిశేషంబుల నుపమా
విశేషమ్ములను గావదీపిత వరణిస్.
అని ద్వివిధమునే చెప్పి ద్వివిధమునే యుదాహరించెను. శబ్దార్ధభయ
- చిత్రమును మే ముదాహరించి తెలుపుదుము.
శం, ద్వివిధంబగు ధ్వని కృతులం.
దేవిం ళగతి లక్షణాభిధాయోజితమై
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a24hadgbz6w8c667yc3gpr0734ybozk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/230</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218836</id>
    <revision>
      <id>571649</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము యవివక్షిత వాచ్యంబును విపక్షి తాన్య పర వాచ్యవృత్తి యు ననఁగర్, F2° తా. లక్షణామూలధ్వని యనియు, నభిధామూలధ్వని యనియును ధ్వని రెండు విధములు. లక్షణామూలధ్వని య...'</comment>
      <origin>571649</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3916" sha1="1asz7uqgx1puen0rsi0n0zru3y5t7k1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
యవివక్షిత వాచ్యంబును
విపక్షి తాన్య పర వాచ్యవృత్తి యు ననఁగర్,
F2°
తా. లక్షణామూలధ్వని యనియు, నభిధామూలధ్వని యనియును ధ్వని
రెండు విధములు. లక్షణామూలధ్వని యవివక్షిత వాచ్యము. అనఁగా నందలి
వాచ్యార్ధము వివక్షితముగాదు. అనఁగా వాచ్యార్ధము పొసగ నేపొసగదు. ఆది
స్వార్ధమును గోలుపోయి పొసగుచున్న మరొక యర్ధమును దెలుపును.
అభిధామూలధ్వని విపక్షి తాన్య పరవాచ్యము. అనఁగా వాచ్యార్ధము పొసగి
నేను సన్యపరముగా (ధ్వని పరముగా) వివక్షింపఁబడును.
లక్షణామూలధ్వనిలో వాచ్యార్ధము పొసఁగనే పొసగదు. అభిధామూల-
ధ్వనిలోఁ బొసగుచున్నను నా వాచ్యార్ధము వ్యంగ్యపరముగా వివక్షింపఁబడును.
కం. చను నత్యంత తిరస్కృత
మన, నర్థాంతరస మేతమన, ద్వివిధతఁ గై
కొని యవివక్షి తవాచ్యం;
బినుమడి యగు వాక్యపదములెనసిన నదియు,
FJ
తా. మరల నా లక్షణామూలధ్వని యగు ఇ వివక్షితవాచ్యము అత్యంత
తిరస్కృత వాచ్యము, అర్ధాంతర సంక్రమితవాద్యము, పని ద్వివిధము. ఆ ద్వివిధ
ధ్వనియు వాక్యగతము, పదగతము, అను భేదములచే నాలుగు విధములగును.
వాచ్యార్ధము బొత్తుగా సరిపడక యత్యంత తిరస్కృతమై వాచ్యార్ధమునకు సంబం
ధించిన మరొక యర్ధమును బోధించినచో నది “యత్యంత తిరస్కృత వాచ్యము” –
అనఁబడును. ఇది వెనుకఁ దెలు పఁబడిన జహల్లక్షణయే.
&quot;వి సంకాంత సౌభాగ్యస్తున రావృతమండలః
నిశ్శ్వాసాంధ ఇవాదర్శశ్చంద్రమా న ప్రకాశ శ్రే
తా. సూర్యునియందు సంక్రమించిన తన సౌభాగ్యముగలవాఁడును, మంచుగప్పిన
బింబముగలవాఁడు నగు చంద్రుఁడు నిశ్శ్వాసాంధమగు (నిట్టూర్పు గాలులచే గ్రుడ్డి
బాఱిన) సిద్దముపలెఁ బ్రకాశింపకున్నాఁడు. ఇట సంధత్వము చేతనధర్మముగదా!.
అచేతనమగు వద్ద మెట్లంధమగును కాన 'సంధ' శబ్దము స్వార్ధమును దిరస్కరించి.
'ప్రకాశహీసము' అను సర్ధమును స్వీక ఇట ఆపకాతిశయము వ్యంగ్యము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1asz7uqgx1puen0rsi0n0zru3y5t7k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/231</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218837</id>
    <revision>
      <id>571650</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వాస మా QEX ఇట వెనుకఁ జెప్పిన “మంచాః క్రోశంతి' అను స్థలమునవలెనే జహల్లక్షణ. అప్రకాశాతిశయ రూపవ్యంగ్య మా లక్షణామూలము. కాన నిది అత్యంత తిరస్కృత వాచ్యరూ పధ్వని. 'సీ. కమలా...'</comment>
      <origin>571650</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="osi60hk9v0nbxb0t25b86nna4ez383s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వాస మా
QEX
ఇట వెనుకఁ జెప్పిన “మంచాః క్రోశంతి' అను స్థలమునవలెనే జహల్లక్షణ.
అప్రకాశాతిశయ రూపవ్యంగ్య మా లక్షణామూలము. కాన నిది అత్యంత
తిరస్కృత వాచ్యరూ పధ్వని.
'సీ. కమలాక్షు నర్చించు కరములు కరములు; శ్రీనాధు వర్ణించు జిహ్వ జిహ్వ
ఇటఁ గరములు కరములు గాక మరేరుగును ? జిహ్వ జిహ్వ కాక మరేమగును ?
కాన రెండవ కర, జిహ్వాది శబ్దము 'లు తమకరములు, ఉత్తమజిహ్వ' ఇత్యాద్యర్థం
తరమును స్వీకరించును. ఇందలి ద్వితీయ కరాది శబ్దముల వాచ్యార్థములు పై విధమగు
నర్థాంతరమున సంక్రమించినవి. కాన నిట సిద్ధాంతర సంక్రమిత వాచ్యధ్వని.
(అర్థాంతరమున సంక్రమింపఁజేయఁబడిన వాచ్యార్థముగల ధ్వని యని వ్యుత్పత్యర్థము)
ఇదియే యజహల్లక్షణ. ఎచ్చట వాక్యతాత్పర్యములో స్వార్ధముతోఁగూడియే లక్ష్యా
ర్థము భాసిల్లునో యది యజహల్లక్షణ యని చెప్పితిమి. &quot;కుంతాః ప్రవిశంతి
“కోదండపంక్తులు వచ్చె” అను చోటులందుపలె నిట ద్వితీయ కరాది శబ్దముల
యొక్క వాచ్యార్థము
ర్థము విడువఁబడకయే లక్ష్యార్థమగు నుత్తమకరత్వాదులం వాక్య
తాత్పర్యములోఁ బ్రవేశించుచున్నవి. ఈ యవిపక్షి త వాచ్యధ్వని పదగతము.
-“నిశ్వాసాంధ” &quot;కరములు కరములు&quot; అనుచోట్ల 'ఆంధ, కం' ఇత్యాదిక మగు
నేక పదమువలననే యిచ్చట ధ్వములు దోచుచున్నవి.
వాక్యగతాత్యంత తిరస్కృత వాచ్యము
ఉపకృతం బహుయత్ర కి ముచ్యతే | సుజనతా ప్రథితా భవతా పరం
విదధదీదృశ మేన సదా సఖే సుఖితమాస్వ తత శ్శరదాం శతం.
కం. పలిపితి కడు మేలేమన
వలె? నీదగు పెద్దతనముఁ బ్రకటించితివో
చెలికాఁడ ! యి
యివ్విధమున సె
సలంపుచు నూ రేండ్లు మనుము! సౌఖ్యముతోడజ.
వెక్క పకారములను దనకుఁ గావించిన మిత్రునితో నొకఁ డనుచున్నాఁడు.
ఇటు విపరీత లక్షణచే &quot;నాకుఁ జాల గీర్లు వేసితివి. ఈవిధమున నీ మ్రుక్కడితనమును
తెలిపితివి. నన్నీ విధమునఁ జేసితివి కాన నీవు పెద్దకాలమూ బ్రదుకవు ” అను
సద్ధాంత
రము వాచ్యార్ధమును దిరస్కరించి యుద్ధితమగుచున్నది. ఇది వాక్యగతమగు నత్యంత
తిరస్కృతవాద్యధ్వని.
CC-0. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>osi60hk9v0nbxb0t25b86nna4ez383s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/232</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218838</id>
    <revision>
      <id>571651</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'OFF కావ్యాలంకార సంగ్రహము వాక్యగతార్థాంతర సంక్రమిత వాచ్యధ్వని త్వా మస్మి వచ్మి విదుషాం సమవాయో ఒత్ర తిష్ఠతి ఆత్మీయాం మతిమాస్థాయ స్థితి మత్ర విధేహియత్ కం. వినుఁగూర్చి నేను మ...'</comment>
      <origin>571651</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4271" sha1="m73tdo83mkv9kj95lpmtw7ve5ctgbze" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;OFF
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
వాక్యగతార్థాంతర సంక్రమిత వాచ్యధ్వని
త్వా మస్మి వచ్మి విదుషాం సమవాయో ఒత్ర తిష్ఠతి
ఆత్మీయాం మతిమాస్థాయ స్థితి మత్ర విధేహియత్
కం. వినుఁగూర్చి నేను మాటొక
టనుచుంటిని; విలున నివహమడరు నిచట; దా
నిని సావధానమతిపై
I
వినుమా ! చెవియొగ్గి యోర్మి పేర్మి చెలంగడా.
విద్వత్సమాజములోనికి వచ్చుచున్న యొక బాలకునిఁ గూర్చి యొక వృద్ధుఁ
దనుచున్నాడు : : శిక్షణీయుఁడగు నా బాలుఁ డెదుటఁ గూర్చున్న వాఁడగుట చేత నే
సిద్ధించుచుండ నినుఁ గూర్చి&quot; అని చెప్పుట “ఇతరులగుఱించి కాదు; నినుఁగూర్చియే
సుమా” అను లక్ష్యార్ధమును బోధించుచున్నది. 'అనుచుంటిని” అను నుత్తమపురుష,
క్రియా పదముచేతనే కర్త లభించుచుండగా 'నేను' అని తిరిగిచెప్పుట “నీకుఁ జెప్పునది-
యితరులుగాదు. నీ యాప్తుఁడ నగు నేను&quot; అను లక్ష్యార్ధమును బోధించుచున్నది.
&quot; ఇచట విబుధనివహనడరు అని చెప్పిననే సరిపోవుచుండ “మాటొకటను
చుంటిని” అనుట “నీ కుపదేశించుచున్నాను&quot; అను అక్ష్యార్ధమును బోధించుచున్నాది .
ఈ లక్ష్యార్థములన్నియును వాని యతిశయమును బ్రయోజనముగా వ్యక్తము సేయు
చున్నవి. దీనిచే &quot;నామాట నీకు హితమైనది. కానఁ దప్పక చేయవలెను” అను
సభిప్రాయము గోచరించును. ఇట నీవిధముగా వాక్యమంతయును సిద్ధాంతంమున ఁ
బరిణమించినది.
చ, పనుపుగ వీసిలక్షణ మొనర్తు; ధృతేందిరుఁ డన్నఁ గృష్ణుఁడ
ధ్వని యభిభూతవాచ్యముగఁ దత్ప్రథమఁబు చెలంగు; “యోవనుల్”
మనమునఁగొవ్వుమానుఁ డన మత తురుష్కులఁద్రుంచు నీ తఁడఁ
ధ్వని యితరార్థ సంక్రమిత వాచ్యముగాఁగ ద్వితీయ మింపగు
ఈ వెనుకటి వివరణము నందలి విషయమే యిందుఁ గలదు. “నరసభూపా
లంఁడు ధృతేందిరుఁడు” అన్నచో నభిభూతవాచ్యము (అత్యంత తిరస్కృతవాశ్యము)
దీనికి &quot;నరసభూపాలుఁడు గృష్ణుఁడు&quot; అనునది వ్యంగ్యార్ధము. “విష్ణుర్నా రాయణః-
కృష్ణః” అను సమరకోశమునుబట్టి కృష్ణుఁడన్నారు విష్ణువన్న కొక్కటియే. కాన
“నరసభూపాలుఁడు విష్ణువులు అని వ్యంగ్యార్ధము
CC-0. Janganwadi Math Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m73tdo83mkv9kj95lpmtw7ve5ctgbze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/233</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218839</id>
    <revision>
      <id>571652</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము OF &amp; ధృతేందిరుఁడన నిందిరను ధరించినవాడు. నరసభూపాలుఁడు శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క భార్య యగు లక్ష్మి సెట్లు ధరించును ? కావున “నరసభూపాలుఁడు ధృతేందిరుఁడు”అనుచో వాచ...'</comment>
      <origin>571652</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4449" sha1="1oxjmt2sgp7wc8iee5bxm37zhjw5aa6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
OF &amp;
ధృతేందిరుఁడన నిందిరను ధరించినవాడు. నరసభూపాలుఁడు శ్రీమహావిష్ణువు
యొక్క భార్య యగు
లక్ష్మి సెట్లు ధరించును ? కావున “నరసభూపాలుఁడు
ధృతేందిరుఁడు”అనుచో వాచ్యార్ధము పొసగదు. ఇది జహల్లక్షణ యని తెలిపితిమి.
కాన 'ధృ తేందిరో' పద మత్యంత తిరస్కృత వాచ్యమై 'రాజ్యలక్ష్మిని ధరించిన
వాఁడు' అను నర్థమును స్వీకరించినది. ఇది లక్ష్యార్ధము. 'సర సభూపాలుఁడు
శ్రీవిష్ణువు' అనునది ప్రయోజనము. ఇది యత్యంత తిరస్కృత వా.
పదగతము,
వాచ్యధ్వని
6 యాపసల్ మపమునఁ క్రొవ్వుమానుఁడు, అనుచో “నీతఁడు మత్త
తురుష్కులఁ జంపు” అనునది వ్యంగ్యము.
అర్థాంతర సంక్రమిత వాచ్యధ్వనియందు 'ఆజహల్లక్షణ యుండునని తెలిపి
తిమి. &quot;సీ. కమలాక్ష నర్చించు కరములు కరములు అనుచోట లాటానుప్రాసమున
దీని నుదాహరించియుంటిమి. 'యాపనుల్ మనమునఁ గొవ్వుమానుఁడు' అనుచో
నావిధముగా లాటానుప్రాసము లేదే! అని యనుకొనవచ్చును. వినుఁడు : లాటాను
ప్రాసముగలచోట నే యజ్ఞాంతర సంక్రమిత వాచ్యన్వనియుండునని నియమములేదు .
వాచ్యార్ధమిచ్చటఁబొసగదు. ఎట్లవ “యావశల్ మనమున క్రొవ్వుమానుఁడు” అను
నది వాచ్యార్ధము. ఏలయా పనులు క్రొవ్వుమానవలెను? మానకున్న నేమి?
ప్రశ్నలు లేచును? ఈవాక్యము సంతృప్తికరముగా సమాధాన మిచ్చుటలేదు. ఆ
కాంక్ష పూర్తి కాలేదు. ముఖ్యార్థ బాధయుండవలెఁగి దా! ఇటకరములంకరములు .
అనుచోటియందుపలె ముఖ్యార్థ బాధ యేమిగలదు? అన్నచో ముఖ్యార్ధము పూర్తి
కాకుంటయు ముఖ్యార్ధ బాధయే యగును.
ఇట ముఖ్యార్ధము లేక వాచ్యార్ధము పొసగకున్నది. &quot;ఈతఁ డాయావనులను
ద్రుంచు” ననున ర్థాంతరమున నీవాచ్యార్థము సంక్రమించినది. కాన నర్థాంతర సంక్ర
మితవాద్యధ్వని ఇది వాక్యగతము.
గీ, అరయ మరియు వివక్షిశాన్య పరవాచ్య
మనని లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమన, నెల
తక్రమ వ్యంగ్యమన ద్వివిధంబు; వీని
లక్షణము లేర్పఱించెద లలిత ఫణితి.
000
తా. వివక్షతాన్యపరి వాచ్యధ్వని సంలక్ష్య క్రమవ్యంగ్యగనియు, నసంల క్ష్యక్రమ
వ్యంగ్యమనియు ద్వివిధము. సంలక్ష్యక్రమప్యంగ్య మనం దేనియందు వాచ్యార్థ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1oxjmt2sgp7wc8iee5bxm37zhjw5aa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/234</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218840</id>
    <revision>
      <id>571653</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము వ్యంగ్యార్ధముల క్రమము స్ఫుటముగా గోచరించు మోయది సంలక్ష్యక్రమ వ్యంగ్యము. దీనికే యనురణనవ్యంగ్యమనియు నామాంతరము. అనురణనమనగాఁ బ్రతిధ్వని. ముందు ధ్వని. ప...'</comment>
      <origin>571653</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3931" sha1="6j1r2twy73wrtkxppxlfwvd8bn2pojo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
వ్యంగ్యార్ధముల క్రమము స్ఫుటముగా గోచరించు మోయది సంలక్ష్యక్రమ వ్యంగ్యము.
దీనికే యనురణనవ్యంగ్యమనియు నామాంతరము. అనురణనమనగాఁ బ్రతిధ్వని.
ముందు ధ్వని. పిమ్మటఁ బ్రతిధ్వనియుఁగదా! ఆ వాచ్యార్ధము గోచరించినపిమ్మట
వ్యంగ్యార్ధము గోచరించినచో నది యనురణవవ్యంగ్యము. వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్ధముల
శ్రమ మెచ్చట సూక్ష్మముగా నుంటచేఁ దెలియరాదో యది యసంలక్ష్య క్రమ
వ్యంగ్యము,
గీ. &quot;ఇతఁడు నరసింహుఁ&quot; డను నెడ నిదియవ్యంజ
కంబగుచుఁ 'గృఁష్ణుఁ'డనెడు వ్యంగ్యమునువరుసుఁ
|
దెలుప లక్ష్యక్రమవ్యంగ్య; మిలనల క్షి
ఆశ్రమ వ్యంగ్య మిట్ల వేద్యక్రమంబు,
C00
ఇకఁడు 'నరసింహుఁడు' అన్నచో నిరసింహపదము చేఁ 'గృష్ణుఁడు ' అనునది
వ్యంగ్యార్థము వ్యక్తమగుచున్నది. ఇది లక్ష్య క్రమవ్యంగ్యము.
&quot;ఇతఁడు నరసింహుఁడు” అను పెడముఖ్యార్థ బాధ యేమియు లేదు. 'నర
సింహ' పదముయొక్క శబ్దశక్తినిఁబట్టి 'విష్ణువు' (కృష్ణుఁడు) అనువర్థాంతరము
వ్యక్తమగుచున్నది. మొదటి కక్ష్యలో నరసింహపదముచే నరస భూపాలుడనియు
ద్వితీయ కక్ష్యలో విష్ణువనియు సర్థము తోచుచున్నది. ఈ క్రమము స్ఫుటముగా
గోచరించుచున్నది. కాన సంలక్ష్యక్రమ వ్యంగ్యము. ఆసంలక్షితశ్రమవ్యంగ్య మున
నీవా ద్యార్థ వ్యం గ్యార్థములకుఁ గ్రమము స్ఫుటముగా గోచరింపదు.
గీ. అందు లయ్యే క్రమవ్యంగ్యమమరు 'శబ్ద
శక్తి మూలం' బనఁగ 'సర్ధశక్తి మూల’
మన “నుభయశక్తి మూలంబు” ననఁ ద్రిసంఖ్య
దాల్చు; వేర్వేఆ వీని భేదము లొనర్తు,
స్పష్టము.
కం. తనరారు వస్తురూపం
బనఁగ నలంకారరూపమనఁగ ద్వివిధమై
ఘనవాక్య పడగతత్వం
బుసనాల్గగు శబ్దశక్తి మూలము ధరణి,
309
003
తా. శబ్దశక్తి మూలధ్వని శబ్దశక్తి మూల వస్తుధ్వని, శబ్దశక్తి మూలాలం కారథ్వని
యనిద్వివిధము. ఆదియుఁబదవాక్య భేదములచే మొత్తము నాలుఁగు విధములు.
A CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6j1r2twy73wrtkxppxlfwvd8bn2pojo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/235</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218841</id>
    <revision>
      <id>571654</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసమా సీ, సమధికంబగు నర్ధశక్తి మూలము స్వతః ప్రతిపన్నమును, గవి ప్రౌఢ వచన సిద్ధంబు, సుకవినిబద్ధోక్తి సిద్ధంబు, ననఁ ద్రిరూపంబగు; నవియు వస్తు. కలితవస్తు ధ్వని; యలవస్త...'</comment>
      <origin>571654</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="2yxf1dyf50rk9n7gjoz69s5n5wt4q6o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసమా
సీ, సమధికంబగు నర్ధశక్తి మూలము
స్వతః
ప్రతిపన్నమును, గవి ప్రౌఢ వచన
సిద్ధంబు, సుకవినిబద్ధోక్తి సిద్ధంబు,
ననఁ ద్రిరూపంబగు; నవియు వస్తు.
కలితవస్తు ధ్వని; యలవస్తు
భవదలం
కృతిమయధ్వని; యలంకృతి సిరూఢ
వస్తు ధ్వని; యలంకృతిస్తు తాలంకృత
ధ్వని; యసనాల్గు భేదములు వరుస
గీ. నొక్కొకటిఁదాల్ప రవిసంఖ్యనొనరు; నవియుఁ
దనరుముప్పది యాజై పద ప్రబంధ
వాక్యగత భేదముల; నిట్లు వరలు నుభయ
శక్తి మూలంబు నేకమై జగతియందు,
OFF
తా. స్వతస్సిద్ధార్ధశక్తి మూలవస్తుధ్వని, స్వతస్సిద్ధార్ధ శ క్తి మూలా లం కారధ్వని,
స్వతస్సిద్ధార్థ శక్తి మూలవస్తుకృతాలం కారధ్వని, స్వతస్సిద్ధార్థ శక్తి మూలా లం కార
కృతాలంకార ధ్వనియని యని వాలుగు విధములు ; కవిప్రౌఢాక్తి సిద్ధార్థశ క్తిమూల
వస్తుధ్వని, కవిప్రౌఢాక్తి సిద్ధార్ధశక్తి మూలాలంకారధ్వని, కనిపౌధోక్తి సిద్ధార్థ
శ క్తిమూలవస్తుశిృతాలం కారధ్వని, కవిప్రౌధోక్తి సిద్ధార్ధశక్తి మూలాలంకారకృతా
అంకారధ్వని యని నాలుగు విధములు; వినిబద్ధవ కృపౌధోక్తిసిద్ధార్థశక్తి మూలవస్తు
ధ్వని ; కవినిబద్ధప క్తృసౌధోక్తిసిద్ధార్ధశక్తి మూలాలం కారధ్వని; కవిని బద్ధవక్తృ
ప్రౌథో క్తిసిద్ధార్ధశక్తిమూలవస్తుశృతాలం కారధ్వని; కవిని బద్ధవ కృప్రౌడో కిసిద్ధార్ధ
శక్తిమూలాలంకార కృతాలంకారధ్వని; అని నాలుగు విధములు.
సర్ధశక్తి మూలధ్వని పండెండు భేదములు.
ఇదియుఁ బడగత, వాక్యగత, ప్రబంధగత భేదములచే ముప్పదియాఱు భేవములం .
ప్రబంధమన సంఘటితే నానావాక్య కదంబరూపము. ఇది గ్రంధరూపముగాఁగానీ
తదవాంతరప్రకరణ రూపముగాఁ గానీ యుండవచ్చును. ఉభయశక్తి మూ అధ్వని
యేకవిధమే. అది కావ్యగతము మాత్రమే.
కం. నలువది యొకరూపంబులఁ.
MW: భేదముల శాస్పదమై
బొలువగు నీరీతి భేదముల
ఈ విధముగ
వీని వివరణము ముందు దెలియును.
gitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yxf1dyf50rk9n7gjoz69s5n5wt4q6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/236</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218842</id>
    <revision>
      <id>571655</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము మమన సంలక్ష్యక్రమ నల రెడు వ్యంగ్యంబ శేషమాపాదింతున్, nox శబ్దశక్తి మూలధ్వని శాలుగు విధములు; అర్ధశక్తి మూలధ్వని ముప్పదియాఱని భేదములు; ఉభయశక్తి మూలమేకవి...'</comment>
      <origin>571655</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4509" sha1="ah7o31uxk8qfrocbe2po4iybk106yf7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
మమన
సంలక్ష్యక్రమ
నల రెడు వ్యంగ్యంబ శేషమాపాదింతున్,
nox
శబ్దశక్తి మూలధ్వని శాలుగు విధములు; అర్ధశక్తి మూలధ్వని ముప్పదియాఱని
భేదములు; ఉభయశక్తి మూలమేకవిధము; మొత్తము సంలక్ష్య క్రమవ్యంగ్యధ్వనికి
నలువదియొక్క భేదములు. వీనినుదాహరింతును.
కం. అసమ విభావాదులచే
జనించు వేళఁ గ్రమమొదవమిఁ బెం
పొసఁగున లక్ష్యక్రమమై
రసధ్వని
గి
వ్యంగ్యంబు;
దీనికిల ఛేనంబుల్.
DO
విభావ, అనుభావ, వ్యభిచారులు సంయోగమువలన రసము నిష్పన్నమగును.
నిష్పన్ననుగునఃఁగా వ్యక్తమగునని యర్ధము. రసపదముచే రస, భావ, రసాభాస,
భావాభాస, భావోదయ, భావసంధి, భావశాంతి, భావశబ్దలతాదులు గూడ
గ్రాహ్యములే. రస్యమానతా సాధారణ్యముచే ననఁగా వీని యన్నింటియందును
రస్యమాసత్వము లేక యాస్వాద్యమానత్వము గలదు. కాన రసములే. (సర్వేడెపి
రసనాద్రసాః) పూర్వసిద్ధమైయున్న ఘటాది పదార్థములను బ్రదీపము ప్రకాశింపఁ
జేయునట్లు లేక వ్యక్తము సేయు విధమున విభావాను భావసంచారి భావములును బూర్వ
సిద్ధమై సహృదయ హృదయ నిష్ఠమగు రసమును వ్యక్తము సేయును. ఇదివఱకచ్చట
లేని వస్తువును క్రొత్తగా దీపము వ్యక్తముసేయదు. ఉన్నవస్తువునే వ్యక్త మ
ముసేయును.
అదేవిధమున సహృదయహృదయమున వాసనారూపమున నున్న రసములను విభా
వాదులు వ్యక్తముసేయును. ఇంకను దీని వివరణము ముందు విశేషము గాఁ గలదు.
ఆ రసము వ్యక్తమగునపుడు వాక్యార్థ వ్యంగ్యార్థములకుఁ గ్రమమున్నను నది యతి
మాత్మమగుటవలన గోచరింపదు. ఎట్లన, శతపత్తి పత్త్రిశత భేదన న్యాయానుసార
ముగా, ఆపఁగా నూఱు తాను రుపూ రేకులు నొక సూదితోఁ బొడుచుచున్నపుడు గ్రమ
ముగా నొక్కొక్క రేకువక్ యా సూది గ్రుచ్చుకొనుచుఁబోయినను నొశివర్యా.
యమే యన్ని రేకులకును గ్రుచ్చుకొన్నట్లు దోఁచును. ఆ శ్రమ మతి సూక్ష్మ మగుటచే
గోచరించనివిధమున రసాది వ్యంగ్యములలో గూడ వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థముల క్రమము
గోచరింపదు. కావుననే ధ్వనికారుఁడు “వాచ్యసామర్థ్యాక్షిప్తమై వాచ్యము
తోడనే భాసిల్లుచున్నట్లుండును” అని నుడివెను. కావున రసాదిధ్వని య సంలక్ష్య
క్రమవ్యంగ్యమగును Angamwadi Math Collection. Digitized by eGangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ah7o31uxk8qfrocbe2po4iybk106yf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/237</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218843</id>
    <revision>
      <id>571656</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '26 ద్వితీయాశ్వాసమ కాని కొన్నియెడల రపాది 益 100 సంలక్ష్యక్రమ వ్యంగ్య మగునని “లోచన కారుఁ డీ క్రింది విధమునఁ దెలుపుచున్నాఁడు :— &quot;యద్యని రసభావాదిరలో ధ్వన్యమాన ఏవ భవతి | శవాచ్యః కదా...'</comment>
      <origin>571656</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4500" sha1="f7qnzifyk10845uydph5q1xbngaxkqy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;26
ద్వితీయాశ్వాసమ
కాని కొన్నియెడల రపాది
益
100
సంలక్ష్యక్రమ వ్యంగ్య మగునని
“లోచన కారుఁ డీ క్రింది విధమునఁ దెలుపుచున్నాఁడు :—
&quot;యద్యని రసభావాదిరలో ధ్వన్యమాన ఏవ భవతి | శవాచ్యః కదాచిదపి |
తథా2పి న సర్వో లక్ష్యకమస్య విషయః యత్ర హి విభావానుభావేభ్యః స్థాయి
గతేభ్యః వ్యభిచారి తేభ్యశ్చ పూర్ణేభ్యో ఝటిత్యేవ రసవ్యక్తిః తత్య్రాస్తు ఆలక్ష్య
క్రమః యధాలు
నిర్వాణ భూయిష్ఠ మథాస్య వీర్యం సంధుక్ష యంతీవ వపుర్గుణేన
అనుప్రయాతా వనదేవతాభి రదృశ్యత స్థావరరాజకన్యా
ఇత్యాదౌ సంపూర్ణాలంబనోద్దీపన విభావయోగ్య స్వభావవర్ణనం |
ప్రతిగ్రహీతుం ప్రణయిప్రియ త్వాత్ త్రిలోచనస్తా ముపచక్ర మేద
సమ్మోహనం నామచచు పుష్పధన్వా ధనుష్యమోఘం. సమథత్త బాణం
ఇత్యనేన విభావతీయా ఉపయోగ రక్తః |
హరస్తు కించిత్పరివృత్తధైర్య శ్చంద్రోదయారంభ ఇవాంబురాశిః
ఉమాముఖే బింబఫలాధరోష్ఠీ వ్యాపారయామాస విలోక నాని
ఆగ్రహి భగవత్యాః ప్రథమ మేవ తత్ప్రణయిత్వాత్ తస్యచ ఇదానీం తదున్ముఖీ
-భూకత్వార్, ప్రణయి ప్రియతయాచ పక్షపాతవ్య సూచితస్య గాఢీభావాత్,
-శత్యాత్మనః స్థాయి భావస్య ఔత్సుక్యాన్నే చాపల్యహర్షాదేశ్చ వ్యభిచారిణః
సాధారణీభూతః అనుభావవర్గః ప్రకాశితః ఇతి విభావాను భావ చర్వడైన వ్యభిచారి
-చర్వణాయాం పర్యవస్యతి | వ్యభిచారిణాం పారతంత్య్రాదేవ సక్సూ తకల్పస్థాయి
చర్వణాని కాంతే రలక్ష్యక్రమత్వం! ఇహతం
ఏవం వారిని దేవర్షా పార్శ్వే పితు రథోముఖీ 1
లీలా కనులపత్రాణి గణయామాసపార్వతీ ||
పద్మదలగణన మధోముఖక్వంచ అన్యథాఒపి కుమారీణాం సంభావ్యతే L
ఇతి ఝడితి న లజ్జాయాం విశ్రమయతి హృదయం | ఆనీతు ప్రాగ్వృత్త తపశ్చర్యాది
వృత్తాంతానుసరణేవ తత్ర పతిపత్తిం కరోతీతి క్రమవ్యంగ్య తైవ|రసస్వత్రాసి అదూర
ఏవ వ్యభిచారిస్వరూపే పర్యాలో ద్యమానే భాతీతి తద సేక్షయా ఆలక్ష్యక్రమ తైప శ్రీ
లజ్జా పేక్షయాకు తత్య్రమ వ్యంగ్యత్వం
(లెస్సగా విచారింపఁగా రసభావాద్యర్థము ధ్వవ్యమానము గావలసినదే కాని
యెన్నడును వాచ్యముగా రాదు. ఆయినకు సర్వమకు నా -రసాద్యర్థమును వసంల తరువ
CC-0. Jangamwadi, Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f7qnzifyk10845uydph5q1xbngaxkqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/238</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218844</id>
    <revision>
      <id>571657</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము క్రమప్యంగ్యమే కాదు. ఎచ్చట స్థాయిగతములయినట్టియు, వ్యభిచారి గతములయి- నట్టియు సంపూర్ణ విభావానుభావ వర్ణనములచే వినంగానే (ఝుడితి) రసోదయ మగునో అచ్చట వసంలక...'</comment>
      <origin>571657</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4476" sha1="5c4feqkq6e6exw21p05s3risxsmfxvz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
క్రమప్యంగ్యమే కాదు. ఎచ్చట స్థాయిగతములయినట్టియు, వ్యభిచారి గతములయి-
నట్టియు సంపూర్ణ విభావానుభావ వర్ణనములచే వినంగానే (ఝుడితి) రసోదయ
మగునో అచ్చట వసంలక్ష్యక్రమ వ్యంగ్యము. ఎట్లనఁ, గుమారసంభవమునఁ దపస్సు
సేయుచున్న శివుని కథాఘట్టమును గనుఁడు,
&quot;చాలా పఱకు చాఱిపోయిన
నా మన్మథుని వీర్యమును దన మేనియంద
చందములచే రగులుకొలుపుచున్నట్లున్న పార్వతీదేవి వనదేవతలచే నను సరింపఁబడుచు
వచ్చి కానఁబడెను.” ఇటఁ బార్వతి యాలంబన విభావము; మేని యందచందము
లుద్దీపన విభావములు.
&quot;ఆ త్రిలోచనుఁడు ప్రణయిప్రియుఁ డగుటవలనఁ ననఁగాఁ దన పరిచితు
లందుఁ బ్రీతిగలవాఁడగుటవలన నామె తెచ్చిన పూలదండను గ్రహింపఁబోయెను.
ఆ సందుచూచి పువ్విల్తుఁడును సమ్మోహనాస్త్రమును వింటఁ దొడిగెను ” దీని చే
నా విభావముయొక్క యుపయోగము వర్ణింపఁబడినది.
“చంద్రోదయారంభము నందలి సముద్రమువలె హరుఁడు ధైర్య మలఁతిగాఁ
జలింప బింబఫలమువంటి యధరము గల యుమాముఖమునందుఁ దన చూపులు
పెను.
ఇట భగవతి యింతకు మున్నే యాతని వలచియుంట వలనను, నాతఁడును-
నా మెకున్న భీభూతుఁడగుటవలనను, బరిచితులందుఁ బ్రీతిగలవాఁడగుట చేఁ గలిగిన
పక్షపాతము గాఢముగా నగుటవలనను' రతిరూప మగు స్థాయిభావమునకును,
ఔత్సుక్య, ఆవేగ, చాపల్య, హర్ష, ఆదికమగు వ్యభిచారులకును, సామాన్యభూత
మయిన ధైర్యపరివృత్తి, విలోచన వ్యాపారరూపమగు నను భావవర్గము వ్యక్తమగు
చున్నది.
కావున స్థాయియగు రతియొక్క విభావానుభావశర్వణయే వ్యభిచారిచర్య.
ణగాఁ బార్యవసించుచున్నది. అనఁగా నిట వ్యభిచారిభావముల చర్వణము విభా
వాను భావచర్వణమునందే కలిసిపోయినది. వ్యభిచారి చర్వణము ప్రత్యేకముగాఁ గాన
రాదు. వ్యభిచారి భావములు స్థాయి పరతంత్రములు, స్థాయి నూత్రము. వ్యభిచారులు
పూలదండ. వ్యభిచారులు స్థాయి పరతంత్రములగుటచే స్థాయిచర్వణయంటే విశ్రాంతి.
గొనును. ఆనఁగా నిట్టి తావులందు విభావాను భావ వ్యభిచారులు చర్వణము విక్త
ముగా గోచరింపడు. ఇట్టిచో ఝడితి రసవ్యక్తి కలుగుచున్నది. కానీ వసంలక్ష్య
గ్రామ వ్యంగ్యము. 34amwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5c4feqkq6e6exw21p05s3risxsmfxvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/239</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218845</id>
    <revision>
      <id>571658</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసమ 03 “ఈవిధముగాఁ దేవర్షి పలుకుచుండఁ గాఁ దన తండ్రి పక్కనే తలవంచుకొని యా పార్వతి లీలాకమలపత్రములను లెక్కించెను.” ఇటఁ దామర రేకులు లెక్కించుట, తల వంచుకొనుటయుఁ గన్...'</comment>
      <origin>571658</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4574" sha1="o6n2g63hjeqlmho9w4h641gh42tz7py" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసమ
03
“ఈవిధముగాఁ దేవర్షి పలుకుచుండఁ గాఁ దన తండ్రి పక్కనే తలవంచుకొని
యా పార్వతి లీలాకమలపత్రములను లెక్కించెను.”
ఇటఁ దామర రేకులు లెక్కించుట, తల వంచుకొనుటయుఁ గన్యకలకు లజ్జ
వలననే కలుగునని చెప్ప వీలులేదు. ఇతర కారణములవలనఁ గూడ గలుగవచ్చును.
ఆమె పూర్వ మాతనికొఱకై తపస్సుచేసిన వృత్తాంతము దోఁచిననే లజ్జ వ్యక్త
మగును. లేకున్న చోఁ బై కార్యములచే లజ్జ వ్యక్తముగాదు . కావున నిట లజ్జా
శీఘ్రముగా వ్యక్తము గాదు. కావుననే లక్ష్యక్రమము,
కానీ లజ్జ వ్యక్తమయినపిమ్మట వెంటనే రసము స్ఫురించును. లజ్జ విలంబ
-ముగా వ్యక్తమగుచున్నది కావ లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమని చెప్పితిమి.
దీనివలన వెచ్చట శీఘ్రముగాఁ బూర్ణముగా రసము స్ఫురించునో యట
నసంలక్ష్య' క మవ్యంగ్యము. ఎచ్చటఁ బూర్వప్రకరణాను చింతనమున నాలస్యముగా
వ్యభిచారిభావము వ్యక్తమగుకో యట సంభావ్యక్రమవ్యంగ్యము. ఇది వెనుకటి
సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమువంటిది గాదు. అసంల క్ష్యక్రమవ్యంగ్యములోని సంలక్ష్య
“క్రమవ్యంగ్య మిది.
ఈ రసాదులు విభావాదులచే వ్యక్తములు గావలయును. స్వశబ్దము చేతఁ
(రసశబ్దముచేత) గానీ, శృంగారాది శబ్దములచేతఁ గానీ యవి వాచ్యములు (వచన
-ముచేఁ జెప్పఁదగి;వి) కావు, కాఁగూడదు.
శూన్యం వాసగృహం విలోక్య శయనాదులేయ కించిచ్ఛనై
ఇద్రావ్యాజ ముపాగతస్య సుచిరం నిర్వర్ణ్య పత్యుర్ముఖం
విప్రం పరిచ్యుతపుల కామాలోక్య గండస్థలీం
లజ్జా సమ్రముఖీ ప్రియేణ హసతా బాలా చిరం ముంబితా.
తా. ఒకానొక ముగ్ధానాయిక ప్రియుఁడు పాన్పుపై నిద్రావ్యాజముతో
- నుండఁగా గదిలో నెవ్వరుకు లేకుంటఁ జేసి మెల్లగాఁ బాన్పునుండి లేచి యాతని
వెంగముపై మొగమునుబెట్టి జూచి విజముగా నిద్రించుచునే యున్నాఁడనితలచి
సమ్మికతో ముద్దాడెను. ఆతఁడు కపటనిద్రలో నుంట నాతని గండస్థలిపులకరించెను.
దానినిఁ జూచి యా బాలిక సిగ్గుపడి వెంగముపంచుకొనఁగా బ్రియుఁడు నవ్వురు
నాబాలికను జిరకాలము ముద్దాడెను.
ఇందు నాయికా నాయకులాలంబన విభావములు. భూన్యమగు వాసగృహ
..ముద్దీపన విభావము, శయనమునుండి మెల్లఁగా
లేచుట; పతిముఖముపై ముఖమాను పెట్టి
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o6n2g63hjeqlmho9w4h641gh42tz7py</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/240</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218846</id>
    <revision>
      <id>571659</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము I చూచుట, ముద్దాడుట, మొదలగునవి యనుభావములు; లజ్జాహాసములు వ్యభిచారి భావములు, ఇవన్నియుఁగలిసి సంభోగశృంగారమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఇట రసపదముగానీ శృంగార...'</comment>
      <origin>571659</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4730" sha1="0r982gn4rdtkc2ta84nvikgamgq3a1p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
I
చూచుట, ముద్దాడుట, మొదలగునవి యనుభావములు; లజ్జాహాసములు వ్యభిచారి
భావములు, ఇవన్నియుఁగలిసి సంభోగశృంగారమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఇట
రసపదముగానీ శృంగార పదము గానీ లేదు. లేకున్నను రసము గోచరించుచున్నది.
“తామనంగ జయమంగళ శ్రియం కించిదచ్చభుజమూలలో కితాం
నేత్రయో|కృత వతోఒ స్యగోచరే 1 ఒప్యజాయతీరసో నిరంతరం”
తా. జనులచేఁ జూడఁబడుచున్న కక్ష మూలములుగల యా మన్మధుని జయ
లక్ష్మి క్షేత్రములకు గోచరింపఁగా నతనికొకానొక రసముపుట్టెను.
ఇట రసముపుట్టెను. అని రసపదము సాక్షాత్తుగాఁ బ్రయోగింపఁబడి.
యున్నది. అయినను బైశ్లోకమునందువలె రసము వ్యక్తముగాకున్నది. ఔషధ నామో
చ్ఛారణము చేతనే రోగికి రోగళాంతి కలుగని విధమున, 'రసము పుట్టె' అన్న మాత్ర
మున భావుకులకు (సహృదయులకు) రసము పుట్టడు. అది విభావాది సామగ్రి.
చేతనే వ్యక్తముగావలెను. రసాది పదప్రయోగముచే రసముపుట్టకపోఁగా స్వశబ్ద
వాచ్యత్వమను దోషముగూడఁ దటస్థించుహ. వెనుక ధ్వని లక్షణమున &quot;శబ్దము తన
యర్థమును, అర్ధము తన్నును ప్రధానముగాఁ జేసికొని యేయద్ధాంతరమును వ్యక్త
పఱచునోయడి ధ్వని”యని చెప్పితిమి. &quot;భూస్యం వాసగృహం” అను శ్లోకమున
నీలక్షణమును సమన్వయము చేసికొనవలెను. ఎట్లఁఁ గవి యిటఁ దరుణ దంపతుల
సంభోగర్భంగారమును వర్ణింపఁ దలఁచెను. అట్టియెడల “నీ తరుణదంపతులు సంభో
గించిరి. లేక సంభోగశృంగార మనుభవించిరి. ” అని చెప్పినతో నదియెట్టి యాస్వా
ద్యత్వమును గలిగింపదు. కావునఁ గవి వారి సమావేశస్థలము, మలయానిల చంద్రికా
దుల స్థితి, వారిచేష్టాదులను వర్ణించెను. ఈ వర్ణవరూపముగు వాచ్యార్ధము మనకుఁ బ్రధా
నముగాదు. సంభోగ శృంగారమే ప్రధానము. కావున నీవాచ్యార్ధమంతయు నప్రధా
సమై సంభోగశృంగారమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఈవాచ్యార్ధము వలననే
వ్యంగ్యార్థము గోచరించుచున్నను వాచ్యార్ధముతోడనే యా వ్యంగ్యము గోచరించు
చున్నట్లుండును. ఇటవాచ్యార్ధం వ్యంగ్యార్ధములకుఁ గ్రమము గోచరింపదు. కావున
నిది యసంల క్ష్యక్రమ సంభోగళ్ళం గారి వ్యంగ్యము.
కం. పద, వాక్య, వర్ణ, రచనా
పదైక దేశములఁ, గృతులఁ, బరగుచునౌరా!
యిదిగూడ నలువ దేఁడగుఁ
బదిలముగ వివ&amp; తాన్య వర వాచ్యమిలన్ ,
CC-0. Jangamwadi Mab Collection.gitized by eGangotri
002&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0r982gn4rdtkc2ta84nvikgamgq3a1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/241</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218847</id>
    <revision>
      <id>571660</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయా శ్వా స మా Ox తా. అసంలక్ష్య క్రమవ్యంగ్యము పదగత, వాక్యగత, వర్ణగత, రచనాగత, పదైక దేశగత, కావ్య (ప్రబంధ) గత రూపమున నాఱు విధములుగానుండును. వీని -కుదాహరణములు వ్యంజనావృత్తి ఘట్ట...'</comment>
      <origin>571660</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3856" sha1="hzaamyzie16lg73lsapqgzqzqsz6nob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయా శ్వా స మా
Ox
తా. అసంలక్ష్య క్రమవ్యంగ్యము పదగత, వాక్యగత, వర్ణగత, రచనాగత,
పదైక దేశగత, కావ్య (ప్రబంధ) గత రూపమున నాఱు విధములుగానుండును. వీని
-కుదాహరణములు వ్యంజనావృత్తి ఘట్టమున వ్రాయఁబడియున్నవి. వెనుక పంలక్ష్య
క్రమవ్యంగ్యమునకు నలువది యొక్క భేదములుండునని తెలిపితిమి. ఆపం లక్ష్యక్రమ
వ్యంగ్య మాఱువిధములు గదా! వెరసి వివక్షితౌన్య పరవాచ్యధ్వని నలుపదేఁడు
భేదములు వహించును.
ఏక పదము చే (పదవతము) వసంలక్ష్య క్రమప్యంగ్య మెట్లు శోభిల్లును P
రాపాద్యర్ధము విభావాదులవలనఁ గాని వ్యక్తముగాదుగదా! ఆది పద సంఘాత
రూపమున నుండవలెనుగదా! ఆట్టితో కేక పదము వలన నదియెట్లు శోభిల్లునని శంక
గలుగుచున్నది. సమా ధానమిది.
కం. ఆయందంబాచందం। బాయాలాపక్రమంబు నాసమయమునం)
బీయూషధార మైయిడె హాయిని; నన్నిపుడలం చెనది పెనుజ్వరమై
1
ఇట‘ఆ,ఆ' అను పదములే లోకోత్తరత్వమ శవర్ధమును స్ఫురింపఁజేయుచున్నవి,
ఆయందమనఁగా లోకోత్తరమైన యాసౌందర్యము' అనువర్ధము స్ఫురించుచున్నది.
ఇట ఆ, ఆ పదములే వ్యంజనములు. మిగిలినవి వానికు పకారకములు. కాఁబట్టి
యేక పదముచేతను నసంల
క్ష్య క్రముక్యంగ్యము గోచరించును. దీనిక వష్టంభకముగా
ధ్వని కారుఁడు.
ఏ కావయవ సంసేన భూషణే సేవ కామినీ
పదద్యోత్యేన సుక వేర్ధ్వనినా ఖాతి భారతీ
తా. ఏకావయవమున ధరించిన భూషణముచే సుందరి శోభిల్లునట్లు పద
వ్యంగ్యము చేతను సక్కని కావ్యము శోభిల్లు' నని నుడివెను.
కం. మునుపవితక్షి తవాచ్యం
బునఁగలిగిన నా
నాల్గు భేదమ'ల నివిగూడం
దసరుఁగృతి జీవశుద్ధ
ధ్వని యేకశతార్థ భేదవంతం బగుచున్
P
తా. ఆవిపక్షిత వాచ్యధ్వని నాలుగువిధములని చెప్పితిమి. ఆ య వివక్షిత
వాచ్యధ్వని భేదములును, విపక్షి తాన్య పరవాచ్యధ్వని భేదములును వెరసి యేఁబడి
యొక్క భేదములగును
Jangamwad Math Collection. Digitized to
th&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hzaamyzie16lg73lsapqgzqzqsz6nob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/242</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218848</id>
    <revision>
      <id>571661</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము కం. ప్రకృతంబులైన యీధ్వను లొకటొకటిం గూడ నేఁబదొక భేదములం బ్రకటితమగుఁ బ్రాగ్భేదం; ఒకట! ద్వితీయంబు నేఁబదు నీరీతిన్. శం, కృతిసన్నియు నేకై కో నత సముచితసంఖ్...'</comment>
      <origin>571661</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3407" sha1="5ow2gwj7bmcp8f5ikzunz8zeijk98jl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కం. ప్రకృతంబులైన యీధ్వను
లొకటొకటిం గూడ నేఁబదొక భేదములం
బ్రకటితమగుఁ బ్రాగ్భేదం;
ఒకట! ద్వితీయంబు నేఁబదు నీరీతిన్.
శం, కృతిసన్నియు నేకై కో
నత సముచితసంఖ్యం గైకొనఁగ మిశ్రంబుల్
క్షితిషడ్వింశ త్యుత్తర
శతత్రయాన్విత సహస్ర సంఖ్య చెలంగున్
COF
0.30
తా. శుద్ధభేదము లేఁబదియొకటి. ఇందు మొదటిదియు రెండవదియుఁ గలసి
యొక భేదమగును. మొదటిదియు మూఁడవదియుఁ లిసి యొక భేదమగును.
మొదటిదియు నాలుగపడియుఁ గలిసి యొక భేదమగును. ఇట్లు మొదటిదానితో
మిగిలిన యొక్కొక్కటినిఁ గలుపఁగా మొదటిది యేఁబది భేదములగును. రెండవదియు
మూఁడపదియుఁ Xలిసిన నొక భేదము . రెండవదియు నాలుగవదియుఁ గలిసిన నొక
భేదము, రెండవదియు నైదవదియుఁ గలిసిన నొకభేదము. ఇట్లు రెండవదానితో
మిగిలిన యొక్కొక్కటినిఁ గలుపఁగా నలువదితొమ్మిదగును. ఇట్లు మూఁడ విధ్వని
మిగిలిన యొక్కొక్కటినిఁ గలియఁగా నలుపదియెనిమిదగును. ఈ విధమున నొక్కొక
దాని సంఖ్య తగ్గును. మొత్తము 193. భేదములు గల మి
మిశ్రధ్వను లేర్పడును.
గీ. త్రివిధమగు సంకరమున, సంసృష్టి చేత,
నొకటొకటి నాలుగై యివి యొప్పుమీజీ
నవనిఁ జతురు త్తరశతత్రియాభి రామ
పంచదశ శతభేద ప్రపంచగరము.
తా. ఈ ౧3.s౬ ధ్వనులును త్రివిధమగు సంకరము చే, (సందేహ సంకరము,
అనుగాహ్యానుగాహక సంకరము లేక అంగాంగిభావ సంకరము, ఏకవ్యంజకాను
ప్రవేశ సంకరము) ఏక విధమగు సంసృష్టిచే, నాలుగురెప్లై 30ర ధ్వని భేదము లగును.
ఏకవ్యంజకాను ప్రవేశ సంకరోదాహరణము
గీ. బటువు గుబ్బల జంటయు, వాలుఁ జూపుఁ
బెఱవ, ద్వారంబునకా నిల్చి, వచ్చుపతికి
CC-0. Jangamadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ow2gwj7bmcp8f5ikzunz8zeijk98jl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/243</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218849</id>
    <revision>
      <id>571662</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము సలిపెఁ బూన్లఘటంబులు, నలరుదండ తోరణ, నయత్నమంగళాచార మితి. OB ఇటి 6 స్తనములు అను పూర్ణఫుటములు' 'చూపులు అను ఆలరుదండతో రణ' అను రూపకము ధ్వనించుచున్నది. ఈ వ్యంగ్యరూప క...'</comment>
      <origin>571662</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="sy3mb97m7gl7z2qpeqbjcvm5idp4e5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
సలిపెఁ బూన్లఘటంబులు, నలరుదండ
తోరణ, నయత్నమంగళాచార మితి.
OB
ఇటి 6 స్తనములు అను పూర్ణఫుటములు' 'చూపులు అను ఆలరుదండతో రణ'
అను రూపకము ధ్వనించుచున్నది. ఈ వ్యంగ్యరూప కాస్పదములగు సుములు, వాలంఁ
జూపులే నాయకరతి కుద్దీపకములు. కాన శృంగారరసము వ్యంగ్యము. ఆ రూపక
ధ్వనిరసధ్వనులు రెండును నొక వ్యంజక పదమగు 'పూర్ణఘుటములు' 'అలరుదండ
తోరణ' అనునెదఁ బ్రవేశించియున్నవి. కాన నేకవ్యంజకాను ప్రవేశ సంకరము.
తక్కిన వూహ్యములు.
ధ్వని పేళ్లు
౧ పదగతార్థాంతర సంక్రమితా వివక్షిత వాచ్యధ్వని
౨. వాక్యగతా...
&quot;
3 పడగ తాత్యంత తిరస్కృతావివక్షిత వాచ్యధ్వని
ఈ వాక్యగ తాత్యంత
౫ పదగత శబ్దశ _క్తిమూల సంలక్ష్యక్రమ వస్తుధ్వని
L
&quot;
8 వాక్యగత
రా
&quot;
అలం కారధ్వని
అలంకారకృత వస్తువ్వని
పస్తుకృతాలంకారధ్వని
సజాతీయ విజాతీయ
9 9రేక సంయోగములతోఁ
గూడిన ధ్వనులు
సంకర సంసృష్టులగు
నాలుగు విధములు
గూడిన భేదములు
205
хо
хо
OFL
४
OF
090
60.00
పదగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూల వస్తుకృత వస్తున్వని
QO
&quot;
00
35
23
&quot;&quot;
&quot;
83
62σ
వస్తుకృతాలంకారధ్వని
అలంకారకృతాలం కారధ్వని రంగం
అలంకారకృత వస్తుధ్వని
౧౩ వాక్యగత స్వతస్సిద్ధార్థశ క్తిమూల వస్తుకృత వస్తుధ్వని
&quot;
ox
1
&quot;
&quot;
వస్తుకృతాలం కారధ్వని
శం
OLO
3
0x0
35
Qx
38
ఆలంకారికృత వస్తుధ్వని
అలంకారకృతాలం కారధ్వని 3౬.
౧౭ ప్రబంధగత స్వతస్సిద్ధార్థశ క్తిమూల వస్తుకృత వసుధ్వని
3x
CC- Janganwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sy3mb97m7gl7z2qpeqbjcvm5idp4e5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/244</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218850</id>
    <revision>
      <id>571663</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '580 601 &quot; OF &quot; &quot; DO &quot; కావ్యాలంకార సంగ్రహము వస్తుకృతాలం కారధ్వని ३४ అలంకారకృత పస్తుధ్వని 33 3.. 11. అలంకారకృతాలం కారధ్వని ఆ పదగత కవి ప్రౌఢాక్తిసిద్ధార్థశ క్తిమూల వస్తుకృతవస్తుధ్వని కిం وه 99...'</comment>
      <origin>571663</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2764" sha1="0g93vbh5l92xxmgnbxxhdtfcq6a5jko" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;580
601
&quot;
OF
&quot;
&quot;
DO
&quot;
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
వస్తుకృతాలం కారధ్వని
३४
అలంకారకృత పస్తుధ్వని
33
3..
11. అలంకారకృతాలం కారధ్వని
ఆ పదగత కవి
ప్రౌఢాక్తిసిద్ధార్థశ క్తిమూల వస్తుకృతవస్తుధ్వని కిం
وه
99
_03
&quot;
&quot;
&quot;
వస్తువృతాలంకారధ్వని 30
ఆలంకారకృత వస్తుధ్వని కా
ఆలం కారకృతాలం కారధ్వని అకా
_౨౫ వాక్యగతక విప్రౌధోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూల వస్తుకృత వస్తుధ్వని ఆశి
ఎ
&quot;
&quot;
&quot;
&quot;
&quot;
&quot;
పస్తుకృతాలంకారధ్వని
ఆలంకారకృత వస్తుధ్వని
అ
ఆలం కారకృతాలం కారధ్వని అర
౨౯ ప్రబంధగతకవి ప్రౌఢాక్తిసిద్ధార్ధశక్తిమూల వస్తుకృత వస్తుధ్వని 3
30
&quot;
&quot;
&quot;
&quot;
30
3_D
&quot;
&quot;
పస్తుకృతాలంకారధ్వని
ఆలంకారికృతపస్తుధ్వని
ఆలం కారకృతాలం కారధ్వని
33 పదగత కవినిబద్ధవక్తృప్రౌథో క్తిసిద్ధారశక్తి
మూలవస్తుకృత వస్తుధ్వని
३४
&quot;
&quot;
&quot;
3x
&quot;
&quot;
3.
&quot;
&quot;
&quot;
38 వాక్యగత
30
&quot;
3F
&quot;3
&quot;
४०
&quot;
ప్రబంధగత
&quot;
&quot;
శ3
&quot;
&quot;
४४
&quot;&quot;
&quot;
వస్తుకృతాలంకారధ్వని ౧౮
ఆలం కారకృత వస్తుధ్వని
అలం కారకృతాలంకారధ్వని
వస్తుకృత వస్తుధ్వని
వస్తుకృతాలంకారధ్వని
అలంకారకృత వస్తుధ్వని
ఆలం కారకృతాలం కారధ్వని
వస్తుఃృతవస్తుధ్వని
వస్తుకృతాలం కారధ్వని
ఆలం కారకృతి వస్తుధ్వని
అలంకారకృతాలంకారధ్వని
8× ప్రబంధగతా సంలక్ష్యక్రమప్యంగ్యము
ఈ వాక్యగతా
&quot;&quot;
కాల
COLL
000
500
• QOO
FL
లారా
-४
Το
9
లా
QE
EO
03
00
QO
४०
F
3E
3.B
అలా
L
×
SO
b 00
శః పదకరం. Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri'&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0g93vbh5l92xxmgnbxxhdtfcq6a5jko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/245</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218851</id>
    <revision>
      <id>571664</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-27 ద్వితీయాశ్వాసము రూ పదైకదేశ్వతా సంల క్ష్యక్రమ వ్యంగ్యము ర రచనా గతా *O వర్ణగతా &quot; &quot; ౫౧ వాక్యగతో భయశ క్తిమూలధ్వని కం. ఎన్నిక వీసికి లక్ష్యము &quot; &quot; నన్నిటికి నొనర్పఁజాల నగునని భీతి గ...'</comment>
      <origin>571664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="mqdqakw2mcqx31cmzfrr65k3g2mhp5v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-27
ద్వితీయాశ్వాసము
రూ పదైకదేశ్వతా సంల క్ష్యక్రమ వ్యంగ్యము
ర రచనా గతా
*O వర్ణగతా
&quot;
&quot;
౫౧ వాక్యగతో భయశ క్తిమూలధ్వని
కం. ఎన్నిక వీసికి లక్ష్యము
&quot;
&quot;
నన్నిటికి నొనర్పఁజాల నగునని భీతి
గొన్నిటికొనర్తు వినుఁడు ప్ర
సన్న సన్న నవచో విచార ధురీణుల్ !
స్పష్టము.
3
ه
0
03.
అత్యంత తిరస్కృతా వివక్షిత వాచ్యధ్వని
కం. ఖరఖురకుట్టన మట్టిత
ధరణి రజః స్థగిత సదృశతా మదవిచల
తరకర తురగోత్కరమై
కరమమరు నృసింహధాటి కావాయమవనిక్.
308
४
తా. నరసభూపాలుని సమరాశ్వము తన గొరిజలతాఁకుళ్ళచే లేచిన ధూళి చేయ
&quot;దాము తనకు సదృశములు” ఆను గర్వముచే విఱ్ఱవీగుచున్న సూర్యాశ్వములను
గప్పుచున్నది.
“నరసభూపాలుని సమరాశ్వము సూర్యాశ్వములను తన గొరిజల ధూళిచేఁ
గొప్పుచున్నది” అను వాచ్యార్థము పొసగదు. ఏలన, భూసంచారి యగు సమరాశ్వ
మాకాశ సంచారియు బహు దూరమున నున్నట్టియు సూర్యాశ్వముల ఖురధూళిచే
నెట్లు గప్పుడు ? కావున వాచ్యార్థం మత్యంతమును దిరస్కృతమైనది. 'ధూళి సూర్య
మండలముపఱకు వ్యాపించియున్నది' అనునది అక్ష్యార్థము. 'సమరాశ్వ మతి సాహస
ముతో సమరాంగనమన సంచరించుచున్నది' అను నర్థము ప్రయోజనము. వాచ్యార్థము
తిరస్కృతమై &quot; సమరాశ్వ మతి సాహసముతో సమరాంగమున సంచరించుచున్నది
ఆను వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్త మొనర్చుచున్నది.
.కం. ఖరఖురకుట్టనఘట్టిత
ధరణిరజ్యస్ధగిత సదృశతా మదవిచల
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mqdqakw2mcqx31cmzfrr65k3g2mhp5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/246</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218852</id>
    <revision>
      <id>571665</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము తరకర తురగంబను నెడు దిరస్కృతస్వార్థమగునది బహువ్రీహిణ. (1) దీనికి వివరణము పై పద్యము క్రిందనే వ్రాయఁబడినది. అర్థాంతర సంక్రమితావివక్షిత వాచ్యధ్వని ఉ. ఇం...'</comment>
      <origin>571665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3786" sha1="2cwtue5tcblp9s5inz3ynxd5rixwh4w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తరకర తురగంబను నెడు
దిరస్కృతస్వార్థమగునది బహువ్రీహిణ. (1)
దీనికి వివరణము పై పద్యము క్రిందనే వ్రాయఁబడినది.
అర్థాంతర సంక్రమితావివక్షిత వాచ్యధ్వని
ఉ. ఇంద్రనుతుంజయించినర సేంద్రుఁడొకమ్మున మత్స్యయంత్రము
సాంద్రనిరూఢి నే సెనని సంతతము విని తత్తఱించి మ
ల్స్యేంద్రుఁడు యోగము దధరియించి చరింపఁ దొడం గె; నౌర! ని
జవంబున విపిన శైలగుహాగహనాంతరంబునన్.
తా. అర్జునుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టినాఁడు. ఇపుడు నరసభూపాలుఁ
డును మత్స్యయంత్రమును గొట్టఁగా మత్స్యదేశాధీశ్వరుఁడు యోగముద్రఁబూని పర్వ-
తారణ్యముల సంచరింపఁదొడఁగెను.
గీ. “నరసభూభర్త మత్స్యయంత్రంబు నేయ
నలుకు మత్స్యేందు”, ఁడను నెడ “నాత్మ మత్స్య
శబ్దసామ్యంబుచేఁ గల్గుశంకఁ&quot; దనరు
వ్యంగ్యమర్థాంతరసమేత వాచ్యమగుచు,
మత్స్యశబ్దమునకు మీనము, మత్స్యదేశము, నని రెండర్థములు గలవు. నరస
భూపాలుఁడు మత్స్య (మీన) యంత్రమును గొట్టుటవలన మత్స్యదేశాధీశుఁడు మత్స్య
శబ్దసామ్యముచే భయపడుచుండెను. ఇట మత్స్య దేశరాజేల భయపడవలెను? “ పృష్ఠ
తాడ నాదంతభంగః” అన్నట్లు నరసభూపాలుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టఁగా
మత్స్యదేశాధీశ్వరుఁ డేలభయపడును? ఇటవర్థము దిన్నఁగా బొసగుటలేదు. కావున
నిట మత్స్యేంద్రశబ్దములోని మత్స్యశబ్దమునకు వాచ్యార్థమగు 'మత్స్యదేశము.? అను
నదియుఁ, 'మత్స్యేంద్రుఁడు' అను శబ్దమును మానము, మీనముల రాజు, అను అర్థాంతర
రూపమునఁ బరిణమించుచున్నవి. ఇప్పుడు మినయంత్రమును నరసభూపాలుఁడు
గొట్టఁగా 'మీనమును, మీనముల రాజును భయపడుట పొసగును. తన్ను నరస
పాభూలుఁడు గొట్టునేమో యని ముందుగానే యితఁడు భయపడెను.
కం, ఈకోమలి
శబ్దశక్తి మూలాలంకార ధ్వని
పద్మినియఁట
యేకాలముఁబ్రోచునియుఁడ లీవఁట; సత్తి a by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2cwtue5tcblp9s5inz3ynxd5rixwh4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/247</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218853</id>
    <revision>
      <id>571666</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'నీకర సంస్పర్శసహన ద్వితీయాశ్వాసము గాక చెలంగునె? నృసింహ! ఘనబలసింహా! తా. ఈతరుణీ పద్మినీజాతి స్త్రీ. నీ వెల్ల కాలమున బ్రోచు ప్రభువవు. నీహస్త లేకున్న దుకును? ఇది వాచ్యార్థము. &quot;ఇద...'</comment>
      <origin>571666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="ocmvp8brj1sn50v9gpi0kbfmr32n2vc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నీకర సంస్పర్శసహన
ద్వితీయాశ్వాసము
గాక చెలంగునె? నృసింహ! ఘనబలసింహా!
తా. ఈతరుణీ పద్మినీజాతి స్త్రీ. నీ వెల్ల కాలమున బ్రోచు ప్రభువవు. నీహస్త
లేకున్న దుకును? ఇది వాచ్యార్థము.
&quot;ఇది తామరదీఁగ; నీవు నూర్యుఁడవు; నీకిరణస్పర్శలేకున్న నది యెట్లు విల
పిల్లును? ఇది వ్యంగ్యార్థము.
గీ. ఇందుఁ బ్రకృతంబులగు వధూనృపతి వాచ
శంబు; లల పద్మినీన శబ్దంబు లెలమీఁ
గమలినీ భాస్కరులఁ దెల్పఁ గలుగు నుపమ
వ్యంగ్యముగ నీ యలంకృతిధ్వని చెలంగు,
తా. ఇట పద్మినీ, ఇన శబ్దములు వాచ్యార్థమును బోధించి పిమ్మటఁ దామర
తీగ, సూర్యుఁడు, అను అర్థాంతరమును బోధించుచున్నవి. ఇట్టియెడల వాచ్యార్థ
వ్యగ్యార్థముల కుపమానోపమేయభావమును జెప్పుకొనవలయునని వ్యంజనాఘట్టమునఁ
తెలిపియుంటిమి. ఆది యీవిధముగాఁ దెలిసికొనవలయును.
సూర్యుఁడు దామర దీఁగను గర స్పర్శనముచే నెలయించు విధమున నీవును
నీ కోమలిని నీ హ స్తస్పర్శచే విలసిల్లఁ జేయుము. ఇట నుపమానము వ్యంగ్యము వెనుక
“ఘనత నృసింహునికరమును అనుచోఁ గూడ నీ శబ్దశక్తి మూలవ్యంగ్యమును వ్రాసి
తిమి. దానినిఁగూడఁ జూచుకొనవలెను.
ఈ శబ్దశ క్తిమూలా లం కార ధ్వనిలో నొక్క యుపమాలంకారమే కాక
యిత కాలం కారములు గూడ వ్యక్తములు గావచ్చును. ఎట్లన,
సర్వైకశరణ, మక్షయ, మధీశ, మీశంధియాం, హరిం కృష్ణం
చతురాత్మానం నిష్క్రియ, మరిమధనం నమతే చక్రధరం.
తా. ఎల్లరకును ముఖ్యర క్షకుఁడు, (ఎల్ల ముఖ్యగృహములు గలవాఁడు) క్షయము
లేనివాఁడు (గృహము లేనివాఁడు); ఆధీకుఁడు, బుద్ధుల కీశుఁడు, (ధీశుఁడు-ధీ | ఈళ)
కానివాఁడు, హరి (కపిలవర్ణము గలవాఁడు), కృష్ణుఁడు (నల్లవాఁడు) పరాశ్రమ
యుక్తుఁడు, నిష్క్రియుఁడు (ఏపనినిఁ జేయనివాఁడు) శత్రుమధనుఁడు, (ఆరము-
-అంచు అది గలది ఆరి - చక్రము; దానిని మధించువాఁడు) చక్రమును ధరించిన
వాఁడు నగువానికి నమస్కరింపుఁడు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ocmvp8brj1sn50v9gpi0kbfmr32n2vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/248</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218854</id>
    <revision>
      <id>571667</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇట సర్వైకశరణం – అక్షయం; అధీశం - ధియామిశం; ఇత్యాద్యర్థములు పరస్పర విరుద్ధములు. ఈ విరోధాలంకారము వాచ్యార్ధము ముగిసినపిమ్మట లేదు చున్నది. కాన నిట విరోధాల...'</comment>
      <origin>571667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3668" sha1="aif8duq6lrnu2wjfhsa4rqx10nmko0e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇట సర్వైకశరణం – అక్షయం; అధీశం - ధియామిశం; ఇత్యాద్యర్థములు
పరస్పర విరుద్ధములు. ఈ విరోధాలంకారము వాచ్యార్ధము ముగిసినపిమ్మట లేదు
చున్నది. కాన నిట విరోధాలంకారము వ్యంగ్యము. ఇట్లే వ్యతిరేకాలంకారము,
శ్లేషాలంకారము, మొదలగు నితరాలంకారములును శక్తి శక్తిమూలధ్వనిలో వ్యంగ్య
ములుగా భాసింపవచ్చును.
శబ్దశక్తి మూలవస్తుకృత వస్తుధ్వని
!
కం. ఆసన్నులార ! చెప్పెద
మీ పాలిటి కీ హితంబు; మెఱయ నృసింహ
శ్రీపాదకమల సేవా
వ్యాపారము మఱపకుండుఁ డాత్మలలోన,
తా. స్పష్టము.
గీ. ఇచ్చట 'నృసింహపదసేవ నెనయుఁ' డనెడు
శబ్దశక్తినిఁ 'బ్రకృతుఁడౌ జనవరేంద్రుఁ
గొలువుఁ; డతఁడా పదలు మాన్చుఁ గొలుచు వారి '
కనెడువస్తువు వ్యంగ్యమై యతిశయిల్లు,
1.90
“మీరు నరసింహపదసేవ సేయుఁడు&quot; అను వస్తువు చేత “నరసభూపాలునిఁ
గొలిచినచో నాపదలు మాన్చును” అనుపస్తువు వ్యంగ్యమై భాసిల్లుచున్నది.
న్యాయముగా విచారించిన విదియ వెనుకటి పద్యమునందువలెనే యుపమాలం
కరమునే వ్యంగ్యముగా భాసిల్లఁజేయుచున్నది. ఎట్లన 'ఎట్లు నృసింహ (విష్ణువు)
శ్రీపాదకమల సేవావ్యాపారము మఱవకుందురో యట్లే నృసింహ
(నరసభూపాలుడు)
శ్రీపాదకమల సేవా వ్యాపారమును మఱవకుండుఁడు”. అనియే చెప్పుకొనవలెను.
కాస నీల క్ష్యము దగదు.
కావున నిట సాహిత్యదర్పణమునందలి యుదాహరణల్లోకమున కనువాదము
నిచ్చెను.
ఆ. వె. కటికరాలు దక్కఁ గనరావుకంటికీ | పల్లెకొంపలందు బాటసారికి
ఘనపయోధరములం గనుఁగొని నిలువంగఁ | చలంచి తేని నేఁడు నిలిచిపొమ్ము ! '
ఒక పరకీయ నాయిక యింటికివచ్చిన పొందునితో పనుచున్నది. “ఈ పల్లె
కొండలలోఁ పరుండుటకు రాళ్ళురస్పరేశాన్ని చపలంగూడ రేవు. పైనున్న (వర్షింప-
CC-0. Jangamwadi Mati Collection. Digitized by eGangot&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aif8duq6lrnu2wjfhsa4rqx10nmko0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/249</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218855</id>
    <revision>
      <id>571668</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము సిద్ధముగానున్న) మేను పటలమును జూచి నిలువఁదలఁచినచో నిలువుము ఆని వాచ్యార్థము. (వస్తువు) ఇటనున్న వా వారందఱును మూర్ఖులు. కాఁబట్టి నీవిట నివసించినను నిచ్చటివా...'</comment>
      <origin>571668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4681" sha1="jv0k9plir30lfk4k03lcymwjcgoxctr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
సిద్ధముగానున్న) మేను పటలమును జూచి నిలువఁదలఁచినచో నిలువుము ఆని
వాచ్యార్థము. (వస్తువు)
ఇటనున్న వా
వారందఱును మూర్ఖులు. కాఁబట్టి నీవిట నివసించినను నిచ్చటివా
రెవ్వరును శంకింపఁజాలరు. కాన నీవు నా స్తనములను జూచి యుపభోగింప సమర్ధుఁడ
పగుచో నేఁడు నిలువుము ” అనునది వ్యంగ్యార్థము. (వస్తువు)
ఇట 'కటికిరాలు' అను పదము మొదట 'మూర్ఖుఁడు' అను నర్థాంతరమును
వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఆ యద్ధాంతరము “ఏవిట నివసించినను నిచ్చటివారెవ్వరును
శంకింపఁజాలకు&quot; అను మరొక యద్ధాంతరమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఈ రెండు
వ్యంగ్యములచేఁ &quot;దప్పక యువభోగింప నిలువుము” అన్న మరొక వ్యంగ్యమును
సుస్థితమగుచున్నది. ఈ వ్యంగ్యములకన్నింటినిఁ 'Xటికరాలు' 'పయోధరము' అను
శబ్దములకుఁ గల శక్తియే యుద్ధాపనము సేయుచున్నది. 'కటికరాలు' 'పయోధర
ములం' అను పదములఁ దీసి వేసి యన్యపదములు నేసినచో వ్యంగ్యము లంతిత
ములు కాఁజాలవు. కావున నిట శబ్దశక్తి మూల1
లవస్తుకృక వస్తువ్వని. ఈ ధ్వనిభేద
మున నీవిధముగా నొక వస్తువుచే మరొక వస్తువు “దానిచే మరొక వస్తువును ' వ్యంగ్య
ముగా భాసిల్లును. ఇట్లు వ్యంగ్యము బహుముఖముగా శోభిల్లును.
1
ధ్వన్యాలోక మలేమున శబ్దశక్తి మూలాలంకారధ్వని భేద మొక్కటియే కానీ
శబ్దశక్తి మూలవస్తుకృత వస్తుధ్వని భేదములేదు.
స్వతస్సిద్ధార్థశక్తి మూలవస్తుకృత వస్తుధ్వని
స్వతః ప్రతిపన్నాము, స్వతస్సంభవి, స్వతస్సిద్ధము, యీ మూఁడు పదములును
సమానార్థకములే. స్వతస్సిద్ధ మనఁగా 'స్వభావసిద్ధమైనా అని యర్థము. కనికల్పనలు
లేక స్వభావముగా సిద్ధమగు నర్థము. లోకమునఁ గూడ యథార్థముగాఁ దోలను నర్థము
'స్వతః సంభవి; స్వతస్సంభవికూడఁ గవిప్రౌఢాక్తిసిద్ధమే. కాని
యా యర్థము
లోకమునఁగూడ సంభావ్యమానమై యుండును. అట్టి యర్థము మూలముగా ననఁగాఁ
గారణముగాఁగల వస్తువు చేత వ్యక్తమగు వస్తువు.
శబ్దశక్తిమూలస్వనియందు శబ్దమును బరివృత్తిసేసినచో ధ్వని యుండ
దనియుఁ గాన శబ్దపరివృత్తిని సహింపనియెడలనే శబ్దశక్తి మూలధ్వని యని చెప్పి
తిమి. శబ్దపరివృత్తినిఁజేసినను ధ్వవ్యర్థమునకు భంగము రాకున్నచో నర్థశక్తి మూలధ్వని
యగును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jv0k9plir30lfk4k03lcymwjcgoxctr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/250</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218856</id>
    <revision>
      <id>571669</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఉ. చల్లనివాఁడు నూ నెలవు చందురమామ; కడంగి వేఁడుముల్ చల్లనివాఁడు మాయచటి చందన శైల సమీరుఁ;డంచుఁ ద దిల్ల వధూ మతల్లికలఁ బేర్కొని పల్కు నృసింహ మేదినీ వల్లభ ! న...'</comment>
      <origin>571669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4311" sha1="s6yd0xduyfpf2n0il1b7gdp9tokh9sd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఉ. చల్లనివాఁడు నూ నెలవు చందురమామ; కడంగి వేఁడుముల్
చల్లనివాఁడు మాయచటి చందన శైల సమీరుఁ;డంచుఁ ద
దిల్ల వధూ మతల్లికలఁ బేర్కొని పల్కు నృసింహ మేదినీ
వల్లభ ! నీవిరోధి నృపవల్లభ దుర్భర శైల వాసయై.
050
ఓ నరసభూపాలా ! నీ విరోధియొక్క భార్య యొక పర్వతమున వసించుచు
&quot; మాయూరనున్న చంద్రుఁడు చల్లనివాఁడు; మాయూరనున్న మారుతము చల్లనిది;”
యచ్చటి కిరాత స్త్రీలతోఁ బలుకుచుండెను.
ఉ, 'చల్లనివాఁడు మానెలవు చందురమామ' యటన్నఁ దద్ద్విష
ద్వల్లభ మాధ్యవైభవము వ్యంగ్యము; తద్వనిచేతి నాయకా
యల్ల మగ్నయాసనుటవ్యంగ్యము; అధ్వని చేత వ్యగ్యమా
నెల్ల విరోధిరాజుల జయించె విభుండను వస్తు వెంతయి, ౧౨౨
తా. శత్రుభ్యా &quot; మయూరనున్న చంద్రుఁడు చల్లనివాఁడు ” &quot; మా
యూరనున్న మలయమారుతము చల్లనిది” అని పలికిన పలుకు లామె మధ్యనును
వస్తువును వ్యంగ్య మొనర్చుచున్నవి. (అక్కడ నొక చంద్రుఁడును, ఇక్కడ నొక
చంద్రుఁడురు; ఇక్కడ నొక మలయమారుతమును, అక్కడ నొక మలయమారుతము
గలదకుకొనుట మార్ధ్యముచేత నేగదా!) ఆ వ్యంగ్యముచే నామె భర్తృనియోగ మం చే
సంతాపమువహించుచున్ని దాని వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది. ఆవ్యంగ్యముచే 'నర స
భూపాలుఁ డెల్లరాజులను జయించె ననువస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది. ఇట్లు శబ్దశక్తి
మూలవస్తుృవ్యంగ్యమువలెనే బహుముఖ్యవ్యంగ్యము.
ఇట ఉ. 'చల్లనివాఁడు
,
ఇత్యాదికమగు అర్థము స్వతస్సిద్ధ మే
కాని కల్పనాయు క్తము గాదుగదా. కావున స్వతస్సిద్ధార్ధశక్తిమూల వస్తుకృత వస్తుధ్వని.
స్వతస్సిద్ధార్థశక్తి మూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని
మ. సలిలచ్ఛాయగుఱించి యంతకృతమత్స్యంబీ నృసింహక్షమా
తలనాధాగ్రణి యే సెనంచువిని తద్వంశాధిపుంబట్టిన
సలిలచ్ఛాయగుఱించి యేయునని యంచద్భీతిమార్తాండునిన్
బలిమింబట్టఁడు వేగ రాహు విధునిం బై కొన్న చండంబున …. ౧.౨౩
తా. నీటిలోని నీడను జూచి గుఱి పెట్టి యీ నరసభూపాలుఁడు మత్స్యయంత్ర
మును గొట్టి రాండుగ గా ఈ గాజుయొక్క సం రెడ్డి ప్యుడగు సూర్యునిని బట్టుకొన్న చో
gamwadi Mat&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6yd0xduyfpf2n0il1b7gdp9tokh9sd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/251</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218857</id>
    <revision>
      <id>571670</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము soxt నీటిలో నీడను జూచి గుఱి పెట్టి మాక్యునిఁబట్టు నన్నును నేయునని భయపడి రాహువు చంద్రునిఁ బట్టుకొన్న విధమున సూర్యునిఁ బట్టఁడు. గీ. 'యంత్రమీనంబుఁ దునుమాడినట్...'</comment>
      <origin>571670</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4211" sha1="1mel2ld06zn4r1xtjih785dj6asm2jc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
soxt
నీటిలో నీడను జూచి గుఱి పెట్టి మాక్యునిఁబట్టు నన్నును నేయునని భయపడి రాహువు
చంద్రునిఁ బట్టుకొన్న విధమున సూర్యునిఁ బట్టఁడు.
గీ. 'యంత్రమీనంబుఁ దునుమాడినట్లు దునుము
ననియకాఁబోలు రాహు వర్కు నిగ్రహింపఁ '
డ నెడును స్ప్రేద వాచకం బెసయ లేమి
వ్యంగ్యమగు నిట్టివాక్యార్థ వైభవమున,
398.
తా. “యంత్రమాసమును గొట్టినట్లే నన్నునుగొట్టు నని యెంచి కాఁబోలు లేక
వలె రాహువు సూర్యునిఁ బట్టఁడు” అనునది యు త్ప్రేక్ష. ఈ పద్యములో నుత్ప్రేక్షా
వాచకమయిన 'కాఁబోలు' లేక 'వలె' పదములేదు. 'వీయుననియంచద్భీతి' అనియే
యున్నది. ఇట వస్తువుచే నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్య మగుచున్నది.
చిత్రమీమాంసా కారుఁ డిది గమ్యోత్ప్రేక్ష యగును; కాని వ్యంగ్యోత్ప్రే
గాదని తెలిపెను. ఆ Xమ్యోత్ప్రేక్షావ్యంగ్యోత్ప్రేక్షల కీ భేదమును దెలుపుచున్నాడు.
శవిషయ (ఉపమేయము) విషయి (ఉపమానము) నిమిత్తము లెచ్చట గ్రహింపఁబడి కేవ
లము సంభావనావాచకముమాత్రము ప్రయోగింపఁబడదో యది వాచ్యము గాకున్నను
వాచ్యాయమాన మై X మ్యోత్ప్రేక్షయని వ్యవహరింపఁబడును. ఎచ్చట నుత్ప్రేక్షించఁ
దగిన యుపమానపదము (విషయి) గ్రహింపఁబడక నిబద్ధమగు వస్తువుచేఁ గానీ
యలంకారముచేఁ గానీ యా వస్తువు తోఁచునో యది వ్యంగ్యోకు.
3.
వీరరుద్రభటాణా దృష్ట్వా జయలక్ష్మ్యావృతాణ రణే
కర్షంత్యరివధూ కేశాజ్ కానినే కంటకద్రుమాః.
జయలక్ష్మీ సమాలింగితులగు వీరరుద్రుని భటులను గాంచి కాననమునఁ
గంటక వృక్షములు శత్రు వధూ కేశములను లాఁగుచున్నవి.
&quot;వృక్షములరివధూ కేళముల నాకర్షించుచున్నవి” అనునది వస్తువు. దీనిచే
జయశ్రీసమాలింగితిభట దర్శనముచే మన్మథోద్దీపనము గలవలె ( వృక్షములు )
లాగుచున్నవి” అను నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్య మగుచున్నది. ఇట “మన్మథోద్దీ పనము గలవి
వలె” అను నుపమానము &quot;వృక్షములరివధూ కేళముల నాకర్షించుచున్నవి” అను
వస్తువుదే వ్యంగ్యమైనది .
యంత్రమీను పద్యమున గమ్యోత్ప్రేక్షయే.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1mel2ld06zn4r1xtjih785dj6asm2jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/252</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218858</id>
    <revision>
      <id>571671</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము స్వతస్సిద్ధార్థశక్తి మూలాలంకారకృత వస్తుధ్వని ఉ, భూరిభుజా ప్రతాప గుణభూషణ! యోబయ నారసింహ ! నీ చారుయశోవధూమణికి సారసవైరి ముఖంబు; తారకల్ సారనఖాంకురంబు; లల...'</comment>
      <origin>571671</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="cg2sofryb0vj7arn0oyaa1oksh8o8a3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
స్వతస్సిద్ధార్థశక్తి మూలాలంకారకృత వస్తుధ్వని
ఉ, భూరిభుజా ప్రతాప గుణభూషణ! యోబయ నారసింహ ! నీ
చారుయశోవధూమణికి సారసవైరి ముఖంబు; తారకల్
సారనఖాంకురంబు; లల శంకర శై లహిమాద్రు లాత్మవ
జోరుహముల్; సీతాబ్దములు సొంపగు లోచన పంకజాతముల్ .
ఓ సర సభూపాలా ! నీ కీర్తికాంతకుఁ జంద్రుఁడు ముఖము; నక్షత్రమాలు
గోళ్లు; కైలాస హిమవత్పర్వతములు స్తనములు; తెల్ల తామరపూలు కన్నులు.
గీ, తనరు సత్కీర్తి కాంతకుఁ దార కాదు
లరయ సంగంబులై వేడ్కఁ బరిణమింపఁ
గలుగు పరిణామమునఁ ద్రిలోకములు నిండు
సరసవిభు కీర్తి వ్యంగ్యమనం జెలంగు,
౧_k
తా. &quot;నీ కీర్తి కాంతకుఁ జంద్రాదులు సుభాదులుగాఁ బరిణమించిరి అని
చెప్పుటచే నిది పరిణామాలంకారము. ఇది వార్యము. దీనిచే “నరసభూపాలుని
కీర్తి ముల్లోకముల నిండినది &quot; అను వస్తువు వ్యంగ్యము. పరిణామాలంకారము చే
నిట వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది.
స్వతస్సిద్ధార్థశక్తి మూలాలంకార కృతాలంకారధ్వని
చ. అరిపుర భంజనోజ్జ్వల బలాధిక ! శ్రీ నరసింహరాజ శే
ఖర ! భవదీయకీర్తి రుచి గంగయనంగఁ జెలం గుఁ బొంగురుగా
హరిపదసంగసంకలితయై భువనత్రయపూర్ణయై నిరం
తిరతిరహంసజాంశు సముదాయసమన్వితయై వసుంధర, ౧౨౭
తా. ఓవరసభూపాలా ! నీకీర్తి గంగవలె హు పదమును (విష్ణు పదము - ఆ
శము) ముట్టుగు, ముల్లోకములను నిండి, నిరంతర తీరహంసజాంశు సముదాయ సమ
న్వితయై (హంసల కాంతివంటి కాంతిగలదై - హంసజా =
= సూర్యుని బిడ్డయగు
యమునా శాంతిసముదాయముతో గూడినదై - గంగ యమునతో సంగమించెనమట
ప్రసిద్ధమేకదా) యొప్పుచున్నది.
గీ, రాజ శేఖర! భవదీయరమ్య కీర్తి
యొనరు నలగంగవలె నను నుపమ చేతఁ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
ఆకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cg2sofryb0vj7arn0oyaa1oksh8o8a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/253</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218859</id>
    <revision>
      <id>571672</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-28 ద్వితీయాశ్వాసము బరగుదు నృసింహ! నీవు శంకరునికరణి నను నుపమ వ్యంగ్యమా నిందు నరసిచూడ BOR తా. 'నీకీర్తిగంగవలె నున్నది' అనునది వాద్యమగు నుపమ. దీనిచే “నీవు శంకరునిపలె నుంటిని” అన...'</comment>
      <origin>571672</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3405" sha1="0yuvuxnd697uxar6lfuk4s3p9hzr9z8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-28
ద్వితీయాశ్వాసము
బరగుదు నృసింహ! నీవు శంకరునికరణి
నను నుపమ వ్యంగ్యమా నిందు నరసిచూడ
BOR
తా. 'నీకీర్తిగంగవలె నున్నది' అనునది వాద్యమగు నుపమ. దీనిచే “నీవు
శంకరునిపలె నుంటిని” అను నుపమ వ్యంగ్యముగా భాసిల్లుచున్నది. ఇట నలంకార
ముచే నలంకారము వ్యంగ్యముగా భాసిల్లినది.
కవిప్రౌథోక్తి సిద్ధార్థశక్తి మూలవస్తుకృత వస్తుధ్వని
కవిప్రౌఢాక్తి సిద్ధార్థమన స్వతస్సంభవివలె లోకమునఁగూడ యధార్థముగా
గోచరింపని యర్థము. స్వతస్సంభవి యర్థము కేవల ప్రౌఢాత్తిచేతనే నిష్పన్నము గాక
లోకమునఁగూడ యథార్థముగా గోచరించునది. అనఁగా నది (స్వతస్సంభావి)
ప్రౌఢాక్తి నిష్పన్న మైనను లోకమునఁ గూడ సంభావ్యచుగును. కవిప్రౌఢ క్తిసిద్ధమగు
· నర్థ మట్లు లోకమున సంభావ్యము గాదు.
నే, ఒంటిగా మడికాసు గుంటిపైఁ గూర్చుండి
సంజ కెంజాయ పెంజడలు దాల్చి
సొరిది నే కాలంబు సుర నదీ స్నాతుఁడై
నిద్దంపుబూది మైనిండ నలఁది
యచ్చుగాఁ బులితోలు కచ్చడంబు ఘటించి
యొడలఁ బాములు బ్రాఁత నోర్పుగలిగి
హాలాహలానలాభీల ధూమముఁ గ్రోలి
యఱచేత హవ్యవాహనముఁ బూని
గే, నీ యశోలక్ష్మిఁబూను పూనికలఁ దపము
నేఁడు నొనరించుచున్నాఁడు నీలగళుఁడు
కానియెడ నేల యతనికీ గతి సెలంగ ?
సరసగుణహార ! యోబయనరస ధీర!
మడికాను = వెండి; గుంటి పై = గుండుమీఁద; కైలాసపర్వతము పై.
ఓ నరసభూపాలా ! ఒంటరిగాఁ గైలాసమున సంజ కెంజాయలవంటి జడలు
-ధరించి, గంగాస్నానము సేయుచు, మేనికి బూడిదను బూసికొని, పులితోలుగుడ్డలు
దాల్చి, శరీరమునఁ బాములు ప్రాఁకుచున్నను నోర్చుకొని, యనఁగా నంతగా ద్వంద్వ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0yuvuxnd697uxar6lfuk4s3p9hzr9z8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/254</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218860</id>
    <revision>
      <id>571673</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ములను గెలిచి, హాలాహలరూపమగు పొగను ద్రావి, యగ్నినిఁ జేతఁబట్టుకొని- శివుఁడు నీ యశోలక్ష్మీనిఁ బోలుటకై తపము చేయుచున్నాఁడు. కానిచో నతఁ డీ గతి నేలయుండును ? క...'</comment>
      <origin>571673</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3288" sha1="j8f9b18nwp5z63qqrhup9xdm9i1d27s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ములను గెలిచి, హాలాహలరూపమగు పొగను ద్రావి, యగ్నినిఁ జేతఁబట్టుకొని-
శివుఁడు నీ యశోలక్ష్మీనిఁ బోలుటకై తపము చేయుచున్నాఁడు. కానిచో నతఁ
డీ గతి నేలయుండును ?
కం. నరసవిభు కీర్తి ఁబోలఁగ
హరుఁడు దపము సేయుచుండు ననువస్తువుచే
'సరిగాఁ డాతని కీర్తికి
హరుఁడును' ననువస్తువలరు వ్యంగ్యంబగుచు.
శా
పై పద్యమున “నరసభూపాలునిఁ గీర్తినిఁ బోలుటకై శివుఁడు దపస్సును
జేయుచున్నాఁడు” ఆసు వస్తువుచే &quot;శివుఁడు గూడ నాతనికీర్తికిఁ బోలఁడు” అను
వస్తువు వ్యంగ్యము. శివుని స్వభావస్థితినిఁ గవి తపశ్చరణరూపమగు ప్రౌక్తి చేఁ
జెప్పినాఁడు, ప్రౌఢాక్తియనఁ కవికల్పితోక్తి వైచిత్ర్యము లేక కవి విచిత్రముగాఁ..
గల్పించిన యుక్తి లేక వక్రోక్తి. *
కవిప్రౌథో క్తి సిద్ధార్థశ క్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని
కం, మేలిమి నృసింహ ధరణీ
పాలు ప్రతాపాగ్ని దిశలఁ బ్రబలినఁ గీలా
భీలదవానల మడువుల
పాలయ్యెక్; జలధిఁబడియె బడబానల ము౯.
తా. నరసభూపాలుని ప్రతాపాగ్ని దిక్కుల విజృంభింపఁ గా దావాగ్ని యడ..
వులపాలయ్యెను. బడబాగ్ని సముద్రమునఁ బడెను.
కం. జనపతి ప్రతాపమడి రంగ
వనవాటికి సరిగె దావ వహ్నియనెడిచో
మనమునఁ గలఁగియునుంబలె
సనియెడు నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్యమగు వస్తువు చేశా.
౧ 3_9
* &quot;However Bhamaha's Vakrokti appeared in Kavyaprakas.
under the name of ప్రౌఢా క్తి” అని త్రివేది వ్రాసినాఁడు. దీనినిఁ బట్టి భామహుని
వక్రోక్తియే ప్రౌఢా కిరూపమున ధ్వని కారుఁడును వానినిబట్టి కావ్యప్రకాశ
కారుఁడును గ్రహించియుందురు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j8f9b18nwp5z63qqrhup9xdm9i1d27s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/255</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218861</id>
    <revision>
      <id>571674</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము తా. పై పద్యమున “నరసభూపాలుని ప్రతాపాగ్ని దిక్కుల విజృంభింపఁగా దావాగ్ని యడవులపాలయ్యె” అను వస్తువుచే &quot;దావాగ్ని మనస్సునఁ గలఁత పడినది కాఁబోలు” అను నుల్నే వ్...'</comment>
      <origin>571674</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="dqk5djils50g8xuoaagk8adb2h92zj1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
తా. పై పద్యమున “నరసభూపాలుని ప్రతాపాగ్ని దిక్కుల విజృంభింపఁగా
దావాగ్ని యడవులపాలయ్యె” అను వస్తువుచే &quot;దావాగ్ని మనస్సునఁ గలఁత
పడినది కాఁబోలు” అను నుల్నే వ్యంగ్యమగుచున్నది. ఉత్ప్రేక్షా వాదక మగు
రకాఁబోలు' 'మొదలయిన పదములులేమి నిది వ్యంగ్యోత్ప్రేక్షడు.
(ఇది గమ్యోత్ప్రేక్ష కాని వ్యంగ్యోత్ప్రేక్ష గాదు. వీని భేద మిదివఱకుఁ
జూపఁబడినది. చూ. ౧.౨ర పద్యవివరణము.)
కవిప్రౌఢా క్తి సిద్ధార్థశక్తి మూలాలు కారకృత వస్తుధ్వని
ఉ. అంచితవిక్రమంబున, మహా సమరవ్రతదీక్ష చేసొ, బో
షించిన కారణంబునన్, శ్రీనరసింహ కృపాణమాజులం
బొంచి మదించి మించు సరిభూభృదకుంఠిత కఁఠపీఠముల్
ద్రుంచియు వాఁతినంటదలదుఃక్షి తపక్షతఙప్రవాహముల్. ౧౩౩
తా. నరసభూపాలుని ఖడ్గము యుద్ధ వ్రతదీక్షను బట్టియుండుట చేతమో,
నింతకుమున్ను పోషించిన కారణముచేతమో, యుద్ధములలో శత్రురాజుల కంఠము
-అను ద్రుంచియు వారి రక్తమును గ్రోలకున్నది.
ప్రతదీక్షను గొన్న వారు వ్రత మధ్యమున జలాదులను గ్రోలరు. &quot; విష
వృక్షో2పి సంవర్ధ్య స్వయంచేత్తు సాంప్రతం'' అని యున్నను &quot;ఆతతాయిన
మాయాంతం హన్యాదేవా విచారయ అను శాస్త్రానుసారముగా నొకపుడు
దనచేఁ బోషింపఁబడియుఁ కృతఘ్నులై తనకు హానిచేయ సమకట్టి వచ్చిన శత్రు
రాజుల కంఠములను ద్రుంచెను. కాని భీముఁడు దుశ్శాసనునిఁ జంపి కసిపోక ర
పానమును జేసినవిధమున నీ ఖడ్గము రక్తపానము సేయలేదు.
కం. అలఘుగతినిఁ బోషించియు
బలెనంటడు రక్త మతని పటుఖడ్గమనం
గలిగిన యుత్ప్రేక్షవలన
నలఖండన వేగవస్తు వలు ధ్వనియై.
రక్త
తా. పై పద్యమున &quot;మహాసమర ప్రతదీక్షను బట్టియుండుట చేతనో, బోషిం
చిన కారణముననో కత్తి రక్తము నంటదు” అను చోట నున్న హేతూలే క్ష లం
&quot; వేగముగా నరేఁడు శత్రువులను ఖండించెను” ఆను ఖండన వేగరూపమగు వస్తువును
వ్యంగ్య మొనర్చుచున్న mwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dqk5djils50g8xuoaagk8adb2h92zj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/256</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218862</id>
    <revision>
      <id>571675</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము కవిప్రౌడో క్తిసిద్ధార్థళ క్తి మూలాలంకార కృతాలంకారధ్వని శా. ఆమోదంబున శ్రీనృసింహవిభు దానాంభోనిధుల్ సాగర స్వామింజెంద యశంబు మేఘములఁబర్వంగల్గు వర్షా...'</comment>
      <origin>571675</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3940" sha1="cq8c15kwe1gg1df59z5j3l1ipio7x2o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కవిప్రౌడో క్తిసిద్ధార్థళ క్తి మూలాలంకార కృతాలంకారధ్వని
శా. ఆమోదంబున శ్రీనృసింహవిభు దానాంభోనిధుల్ సాగర
స్వామింజెంద యశంబు మేఘములఁబర్వంగల్గు వర్షాశక
త్యామానాధికరణ్యశంక నచటన్ దామోదరుండొందు ని
దాముద్రానుగత ప్రబోధములఁ జిత్రం బేకకాలంబునన్. ౧౩౫
తా. నరసభూపాలుని దానజలప్రవాహములు సముద్రమునఁ బడెను. అతని
కీర్తికాంతి మేఘముల పైఁ బడెను. అట్టికతి వాసముద్ర వాన శయనించియున్న నారా
యణునకు పర్షాకాలభాంతియు, శరదాగమ భాంతీయుఁ గలిగెను. దాన నతఁడు.
నిద్రాప్రబోధములు రెండును సేకకాలమున నొందెను; ఇది చిత్రము.
గీ. హరికి వర్షాశరదాంతి యడరున నెడి
భ్రాతిమదలంక్రియారూఢిఁ బ్రబలునిద్ర
దెలివినున్నట్లు యోగనిద్రలు వహించు
న నెడి యుత్ప్రేక్ష, వ్యంగ్యమై యతిశయిల్లు,
03
తా. “హరికి వర్షాకాల భ్రాంతియు, శరత్కాల భ్రాంతియు సేకకాలమునఁ
గలిగె” ననుచోట భ్రాంతి మదలంకారము. దీని చేఁ &quot;దెలివితోఁ గూడిన నిద్ర
( యోగనిద్ర) భగవంతుని కున్నట్లున్నది అను నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్యముగా
భాసిల్లుచున్నది.
కవినిబద్ధవక్తృప్రౌథో క్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృత వస్తుధ్వని
వ
వెనుకటిది కవిప్రౌడోక్తి. ఇటఁ గవిచే నిబద్ధుఁడగు వక్తయొక్క ప్రౌణోక్తి,
ఆనఁగాఁ గవి సాక్షాత్తుగాఁ దానే చెప్పక దూత్యాదులచేఁ జెప్పించినట్లు తెలుపు
ప్రౌఢాక్తి. ఈక్రింది పద్యమున దూతిక వినిబద్ధపక్తి. కవిని బద్ధవ కృష్ణాఢాక్తి కవి-
ప్రౌఢాత్తి గాదా? ఏల యీయవాంతర విభాగమన్నచో వృద్ధోక్తిశన్న బాలో చమ
త్కారముగా నుండువిధమునఁ గోవల కవిప్రౌఢక్తికన్నఁ గవినిబద్ధవక్తృసౌధోక్తి.
యధిక చమత్కారమును గలిగించును.
మ. అనురాగాంబుధి యుబ్బి వెల్వడినయట్లా పూర్ణమర్మాంబువుల్
తనువెల్లిందిగ జాఱఁ, గన్నుఁగపలేఁదళ్కుల్ పిసాళించుచున్
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cq8c15kwe1gg1df59z5j3l1ipio7x2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/257</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218863</id>
    <revision>
      <id>571676</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ననవిల్కా నిపురష్త్ర వేళళలనా నాళీక దామంబు లై తనరం గోమలి నిన్ను ఁజూచె నరసేంద్రా! సాంద్రతేజోనిధీ! ౧32 స్పష్టము. కం. ఈ వాక్యార్థ ము చేతను భూవల్లభ! నిన్నుఁ గోరి ప...'</comment>
      <origin>571676</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3341" sha1="091dhovak9w4qqh8v2ykvozbdij5gt3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ననవిల్కా నిపురష్త్ర వేళళలనా నాళీక దామంబు లై
తనరం గోమలి నిన్ను ఁజూచె నరసేంద్రా! సాంద్రతేజోనిధీ! ౧32
స్పష్టము.
కం. ఈ వాక్యార్థ ము చేతను
భూవల్లభ! నిన్నుఁ గోరి పొలఁతి విరహతా
పావృత్తి నున్నదిపుడను
నావస్తువు వ్యంగ్యమగుచు నతిశయమొందుఁ,
పై పద్యమున నాకోమలి మేనెల్లఁ జెమర్పఁగా నిన్నుఁ గాంచె నను
వస్తువుచే &quot; నామె విరహతాప ఆప్తురాలై యున్నది.”” అనుపస్తువు వ్యంగ్యమగు
చున్నది.
ఇటదూతి కవినిబద్ధపక్తి, ఆమెతన చెలినిఁ గూర్చి చెలికానితోఁ దెలుపుచున్నది.
కవినిబద్ధవక్తృ బ్రౌథో క్తి సిద్ధారశక్తి మూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని
చ. సురగిరి చుట్టునుంబవరి చుబ్బుదు వేల ది నేశ ! రత్నసం
భరితము దేవతాధనముఁ బాయక కాచెదనంచు నేటికిన్;
సురతరులం గరాంగుళులఁ జొప్పడఁదాల్చి యశో2 భ్రగంగ చే
బరగి నృసింహుఁడే సుకవివంకు లఁ బ్రోవ ని దేల యేరికిన్, ౧౩౯
ఓ సూర్యుఁడా! రత్నసమృద్ధమగు దేవతాధనమును కాపాడుదునని నేఁటికిఁ
గూడనేల మేరువు చుట్టును దిరిగెదవు? ఆ ధనమెవరికిఁ గావలయును? ఏలనమా వరస
భూపాలుఁడు కల్పవృక్షములను దవ చేతి వేళ్ళ ధరించెను. కీర్తిగంగను వహించెను.
సుకవిపంక్తులను బోషించుచున్నాఁడు. ఇంతకన్న నా మేరువు చేయఁగల పనియేమి?
(ఇదియొక కవినిబద్ధుడఁగు యాచకునివాక్యము.)
“సుకవి పంక్తుల' ననుటకన్న 'విబుధ పంక్తుల 'నన్నచో సముచితముగా నుండును.
కం. తన రెడు నీ వాశ్యర్థం
బున శ్రీనరసింహుఁ డఖిలమును బ్రోవఁగ నా
యనిమిషగిరిన లెఁ దగునను
ననుపమమగు నుపమ వ్యంగ్యమై పొగడొందున్ ,
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
౧రం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>091dhovak9w4qqh8v2ykvozbdij5gt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/258</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218864</id>
    <revision>
      <id>571677</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము రా. పై పద్యమున సూర్యునుద్దేశించి చెప్పినవస్తువుచే “నరసభూసాలుఁడు మేరుపుపలె నున్నాఁడు” ఆను నుపమానము వ్యంగ్యమగుచున్నది. కవినిబద్ధవ_క్తృప్రౌథో క్తి...'</comment>
      <origin>571677</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3401" sha1="ttkz2u7faxx0r5ol1fxlqb5dzaf5d2u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
రా. పై పద్యమున సూర్యునుద్దేశించి చెప్పినవస్తువుచే “నరసభూసాలుఁడు
మేరుపుపలె నున్నాఁడు” ఆను నుపమానము వ్యంగ్యమగుచున్నది.
కవినిబద్ధవ_క్తృప్రౌథో క్తి సిద్ధార్థశక్తి మూలాలంకారకృతవస్తుధ్వని
చ, ధరణిననంతకీ ర్తి యుఁ బ్రతాపము గల్గిన రాజవౌట నిన్
దరుణిమనో రవిందమునఁ దాల్చిన చుట్టరికంబు పేర్మినో
కరివయాకు విశదకాంతియ.ఁ గాశ్రయునై కడంగి బి
త రమగు మేనఁగీర్తి యుబ్రతాపముని ల్చెనృసింహభూవరా! ౧రం
తా. నరసభూపాలా ! కీర్తిపతాపములుగల నిన్ను మనస్సురఁ దలఁచుచుంట
చేతఁగాఁబోలు నాతరుణికిఁ గూడఁ గీర్తి, ప్రతాపము లబ్బినట్లు దేహమునం దెల్లఁ
దనమును, వేఁడిమియుఁ (విరహతాపము) గలిగెను.
గీ, నెఱయ కీర్తి ప్రతాపాఢ్యు నిన్నుఁదలఁప .
యశము, శౌర్యంబు గలిగినట్లలకు వెల్లరుఁ
గాఁశ్రయును సనును త్ప్రేక్షఁ “గాంత నేలు
విరహమునకోర్వ' దనువ్యంగ్య విభవమలరు,
ఇట 'ధరణి
***
చుట్టటికంబు పేర్మినో కరిపరయాసకుడా వికద కాంతియుఁ
గాఁశ్రయుఁ^ లిగె' పనును త్ప్రేక్షచే 'కాంత నేఱుకొనుము. ఆమె విరహతాపమున
కోర్వఁజాలకున్నది' అనువస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది.
కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢా క్తిసిద్ధార్థశ క్తిమూలాలంకారకృతాలంకారధ్వని
చ, చెలువ! యి దేమి? యామగువ చిత్రమునందు నృసింహభూవరుం
గలయ లిఖించు వేళఁ బులకంబులుఁ గొంజెనరుందలిర్పఁగా
నొలయవడంఠుచున్నది; సముజ్జ్వలమైన నృపాలరూపము
వలపులు రేఁపుచున్న రతివల్లభురూపని భీతిఁ జెందెనో!
స్పష్టము.
కం. “వరుని లిఖించుచు వడఁ కెడి
సరోజశరుఁ డనియె?” యనెడి సం దేహమునన్
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttkz2u7faxx0r5ol1fxlqb5dzaf5d2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/259</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218865</id>
    <revision>
      <id>571678</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము నరసింహుఁడు మరుకై వడిఁ బరగున నడి యుపమ వ్యంగ్యభావము నొందున్ . సరోజళరుఁడు (పా) సర సన్మరుఁడు. ఇట సందేహాలంకారముచే నుపమానము వ్యంగ్యము. కం. ఈవరుసఁ బ్రబంధాదిగ తా వే...'</comment>
      <origin>571678</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="im0bj5d9cdrad096qs3yjuvqruvb7k8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
నరసింహుఁడు మరుకై వడిఁ
బరగున నడి యుపమ వ్యంగ్యభావము నొందున్ .
సరోజళరుఁడు (పా) సర సన్మరుఁడు.
ఇట సందేహాలంకారముచే నుపమానము వ్యంగ్యము.
కం. ఈవరుసఁ బ్రబంధాదిగ
తా వేలధ్వనులు బుద్ధినను మేయములౌ
నావలరసధ్వనులు రస
భావప్రకరణములం బ్రపంచితములగున్,
୦୪୫
ర
తా. ఈ విధముననే ప్రబంధగత ధ్వను లూహించుకొనవలెను. రసధ్వనులం
రపపకరణమునఁ జూపుదుము. ప్రబంధధ్వని నిట ముదాహరింతుము. ప్రబంధమన
సంఘటిత నానావాక్య సముదాయము. ఆది గ్రంధరూపము గాఁ గానీ తదవాంతర
ప్రకరణ రూపముగాఁ గానీ యుండవచ్చును. మహాభారతమునందు శాంతిపర్వమున
క్రిందిఘట్టము గలము. ఆంధ్రమహాభారతమున దీని యనువాదములేదు. దీనికి గృధ్ర
గోమాయుసంవాద మని పేరు. శ్రద్ద పగటిపూటనే చూడఁగలదు. రాత్రిపూట
దానికిఁ గనులు గానరావు. ఇక్క రాత్రిపూటనే లెస్సగా విజృంభింపఁగలదు. ఇట్టి
స్థితిలో సురణించిన బాలునిఁగొని బందుగులు శ్మశానమునకుఁ దెచ్చిరి. అది సాయం
కాల సమయము. ఆ మృతబాలుని విడిచి పోలేక బందుగులు దుఃఖించుచుండిరి.
ఆశ్మశానమున నీ గృధ్రగోమాయువులు రెండును గలవు. ఆ మృతకళేబరము నా
రెండును హరింపఁదలఁచుచున్నావి. ఇంకను జీకటి పడలేదు. ఆ బందుగు లిదేవిధ
ముగాఁ జీఁకటిపడుపఱకు గేడ్చుచున్న యెడలఁ దనకుఁ గన్నులు గానఁబడమి నా
నక్కియే వాని శరీరమను మింగనని గృధ్రము భయపడుచున్నది. కాన నవి
చున్నది.
“అలంస్థిత్వా శ్మశాÉ2స్మి గృధగోమాయు సంకులే
కంకాళబహుళే ఘోరే సర్వప్రాణిభయంక రే
నచేహ జీవితః కశ్చిత్కా అధర్మ ముపాగతః
ప్రియో వా యదివా ద్వేష్యః ప్రాణినాం గతి దృశి
తా. గృధగోమాయు పఁకులమును, నెముకలచే నెల్లప్రాణులకు భయంకర
మునునైన యీ శ్మశానమున నుండవలదు; కాలధర్మమును బొందినవాఁడెవఁడును
దిరిగి జీవింపఁడు; ఈ గతి యెట్టి వారికినిఁ డప్పదు.
CC-0. Jangamvadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>im0bj5d9cdrad096qs3yjuvqruvb7k8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/260</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218866</id>
    <revision>
      <id>571679</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'لاوى కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఈ వాక్యసమూహమంతయుఁ బ్రబంధమని వ్యవహరింపఁబడును. ఈ ప్రబంధము టో మీ శ్రీ శపమును విడిచిపోయినచో నక్కకందకుండ నేనే భక్షింతును &quot; అను వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్...'</comment>
      <origin>571679</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="a9i9cr58xa86mccrd10q8xpzxu0x4qf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;لاوى
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఈ వాక్యసమూహమంతయుఁ బ్రబంధమని వ్యవహరింపఁబడును. ఈ ప్రబంధము
టో మీ శ్రీ శపమును విడిచిపోయినచో నక్కకందకుండ నేనే భక్షింతును &quot; అను
వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్తము సేయుచున్నది.
అప్పుడు నక్క యిట్లనుచున్నది :-
&quot;ఆదిత్యోజయం స్థితో మూఢాః స్నేహం కురుత సాంప్రతం
బహువిఘ్నో ముహూర్తోడియం జీవేదపి శదాచన
అముం కనకవర్ణాభం బాలమప్రాప్తయౌవనం
గృధ్రవాక్యాత్కథం చాలా ప్యజధ్వ మనిశంకితా
తా. ఓ మూర్ఖులా రా | ఇంకను బ్రొద్దున్నది. ఆ బాలునిపైఁ చేమ సూపుఁడు.
ఈ బాలుని మరణముహూర్తము బహు విఘ్నయుక్తము. ఒక వేళ మరల జీవించినను
జీవింపవచ్చును. ఈ గృధ్రవాక్యమును విని బంగారమువంటి
విడిచెదరు ?
యీ పనిపాప నేల
ఈ ప్రబంధమంతయు &quot;వీ రీ శవమును జీకటిపడు వఱకు విడిచి పెట్టిపోక
యున్నచోఁ బిమ్మట గృధముపకందకుండ నేనే భాషాంతును&quot; అను వ్యంగ్యార్థమును
సూచించుచున్నది.
ఇదంతయు స్వతస్సిద్ధార్థశ క్తిమూల ప్రబంధగత వస్తుకృత వస్తుధ్వని, ఇదేవిన
ముగా స్వతస్సిద్ధ, కవిసా ధోక్తిసిద్ధ, కవినిబద్ధ వక్తృప్రౌఢాక్తిసిద్ధములగు వ్యంగ్యము
లొక్కొక్కటియు నాలుగు చొప్పున ౧౨ విధములను జూపవచ్చును.
గీ, ఇచట మధ్యమకావ్యమై రుచిరమగు గు
ణీకృత వ్యంగ్యవిభవంబు నిశ్చయింతు;
నిదియు నెనిమిది భేదంబు లెనయు; వీని
భవ్యనామంబు లెఱిఁగింతుఁ బ్రక్రమమున.
౧ర
తా. మధ్యమ కావ్యమగు గుణీకృతవ్యంగ్య మెనిమిది విధములు. వానినిఁ
దెలుపుమను. గుణీభూతమనఁగా నప్రధానము. వ్యంగ్యార్థ మప్రధానమై వాచ్యార్థ మే
ప్రధానముగాఁ గల కావ్యము గుణీభూతవ్యంగ్య కావ్యము.
కం, అమరు నగూఢము. నవరాం
గము, వాచ్యాంగంబు, ప్రకాశము, సంది
ద్ధము, నల తుల్యప్రాధా
న్యము, గార్యాష్ప, మరుచి రాఖ్యము వనఁగ.
CC-0. Janga war Math Collection. Detized by eGangotri
ర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9i9cr58xa86mccrd10q8xpzxu0x4qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/261</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218867</id>
    <revision>
      <id>571680</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '-29 ద్వితీయాశ్వాసమ لافق ఈ గుణీభూత వ్యంగ్యము-ఆగూఢము, అపరాంగము, వాచ్యాంగము, అస్ఫు టము (అప్రకాశము) సందిగ్ధము, తుల్యప్రాధాన్యము, కార్వాక్షిప్తము, ఆరుచిరమూ -అని యెనిమిది విధములు. శం....'</comment>
      <origin>571680</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="f1ihbh5skcuq5qw6c6s2rizvbny1xg8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-29
ద్వితీయాశ్వాసమ
لافق
ఈ గుణీభూత వ్యంగ్యము-ఆగూఢము, అపరాంగము, వాచ్యాంగము, అస్ఫు
టము (అప్రకాశము) సందిగ్ధము, తుల్యప్రాధాన్యము, కార్వాక్షిప్తము, ఆరుచిరమూ
-అని యెనిమిది విధములు.
శం. వనితాకుచకుంభము గతి
ధ్వని గూఢంబైనఁగాని వైదగ్ధ్యములే
మినిఁదగు మధ్యమకావ్యం;
బెనిమిదివగలకు నొసర్తు నిల లక్ష్యంబుల్.
రూ
ధ్వన్యర్థము కామినీకుచకలశమువలె గూఢముగానున్నఁ గాని రమణీయము గా
నుండదు. ఆ రామణీయకము దగ్గుటచే మధ్యమ కావ్యమగును. ఇట నల్లసాని పెద్దన
పద్యము నొకదాని సుదాహరించుచున్నాను.
చ. మనతర ఘూర్జరీ సరయుగక్రియ గూఢముగాక, ద్రావిడీ
స్తనగతిఁ దేటగాక యఱచాటగు నాంధ్రవధూటి సిబ్బెఫుం
జనుఁగపవోలె గూఢమును జాటుదనంబును లేకయుండఁ జె
ప్పిన నదెవో! కవిత్వమనిపించు; నగించటుగాశయుండిన.
కానీ ధ్వన్యర్థ మతిగూఢముగా నుండరాదు. అతిస్ఫుటముగా నుండరాదు.
గూఢగూఢముగా నుండవలెనని సారాంశము,
అగూఢ గుణీభూత వ్యంగ్యము
శం. పరిపతిత కవాటములై
పరిపాటితే కనకకూట పటవాటములై
ఆరిపుర ప్రకరము
లరుదుగ నరసింహుశౌర్య మంతయుఁ దెలుపు.
J.
పడిపోయిన వాఁకిళ్లును, హరింపఁబడిన కనకరాసులును, జింపఁబడిన
డేరాలు గల శత్రు పట్టణములు నరసభూపాలుని శౌర్యమును జాటుచున్నవి.
కం, “పరిపఠిత కవాటము లె
యరిపురములు దెలుపు శౌర్యమంతయు ననుచో
&quot;సరివరుల గెలిచె విభు&quot;డని
భావము చెందుకో.
పర గెడి వ్యంగ్యం, రూపం Phone Digitized by eGangotri
-0.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f1ihbh5skcuq5qw6c6s2rizvbny1xg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/262</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218868</id>
    <revision>
      <id>571681</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము &quot; పై పద్యముయొక్క వాచ్యార్థమువలన వ్యక్తమగు వరసభూపాలుఁడు - శత్రుల గెలిచె” అను వ్యంగ్యము గూఢముగా లేక రమణీయముగాక యున్నది. ఈ గూఢత చాలదు. &quot;ఓ సరసభూపాలా ! నీ యర...'</comment>
      <origin>571681</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3186" sha1="lw1359984g80vipbq2w4zthad0deo4v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
&quot;
పై పద్యముయొక్క వాచ్యార్థమువలన వ్యక్తమగు వరసభూపాలుఁడు -
శత్రుల గెలిచె” అను వ్యంగ్యము గూఢముగా లేక రమణీయముగాక యున్నది.
ఈ గూఢత చాలదు. &quot;ఓ సరసభూపాలా ! నీ యరిపట్టణములు పరిపలిత కవా
టములు; పరిపాటిత కనక కూటపట వాటములు ” అన్నయెడల “నరసభూపాలా !
నీవు శత్రువులు గెలిచితివి” అను వ్యంగ్యము రమణీయముగా భాసిల్లినట్లు &quot; అరుదుగ
నరసింహుశౌర్య మంతయుఁ దెలుపుడా” అన్నపుడు భాసిల్లదు. కావునఁ బారకు
లా భేదమును దెలిసికొనవలెను.
&quot;కృశాంగ్యా స్సంతాపం వదతి వళిని పక్త్రశయనం&quot; (ఈవళినీపత్త్రిశయన
మాకృంగి సంతాపమును జెప్పుచున్నది) అనుచోఁ గూడ నగూఢరూపమగు.
గుణీభూత వ్యంగ్యమే.
అపరాంగము
రసభావాదులకు రసభావాదు అంగములుగా నున్నచో నపరాంగము.
కం. మెడగ్రుచ్చి కౌఁగిలించును;
నొడలెల్లం బారవశ్య మెందించు సరి;
వడి మోహనిదవుచ్చును
బుడమి నృసింహేంద్రు ఖడ్గపుత్తిక యారా !
స్పష్టము.
కం. రంగుగనీయెడ ధ్వనియగు
శృంగారము రౌద్రరస విశేషమునకుఁ దా
సంగంబై విలసిల్లుచు
సంగతి నపరాంగమనఁగ సన్ను తికెక్కు .
OM_9-
వైపద్యమున శృంగారరసము రౌద్రరసమున కంగమైనది. ఏలన, నిటి నంగి..
రౌద్రము. దానికి శృంగారము పోషకము, శృంగార రౌద్రములు విరుద్ధర సములు,
గదా ! వీని కంగాంగిభావ మెట్లు కుదురును ? అన్నచోఁ జూడుఁడు.
శ్లో. కోపాల్కించిదు పొగతోసి రభసాదాకృవ్య కేళేవ్వలం
నీత్వా మోహనమందిరం దయితయాహారేణ బద్ధ్వా దృఢం
భూయోయా స్యనితద్గృహానికి ముహునికంతార్ధరుద్ధాక్షరం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lw1359984g80vipbq2w4zthad0deo4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/263</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218869</id>
    <revision>
      <id>571682</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము తా, ఒక యువతి కినుకతోఁ దవడకు వచ్చిన ప్రియుని కేశములు పట్టి లాఁగి పడకగదిలోనికిఁ గొనిపోయి హారముతో రెక్కలంగట్టి “దానియింటికి మరలఁ ఖోవుగదా | యనుచు గొంతులో మాట...'</comment>
      <origin>571682</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="nw2boyzkerbgewkqatborckkro1n6qr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
తా, ఒక యువతి కినుకతోఁ దవడకు వచ్చిన ప్రియుని కేశములు పట్టి లాఁగి
పడకగదిలోనికిఁ గొనిపోయి హారముతో రెక్కలంగట్టి “దానియింటికి మరలఁ
ఖోవుగదా | యనుచు గొంతులో మాట అడ్డుపడుచుండఁగా వదరుచు నశ్రువులు
గీఱుచు రహస్యముగాఁ గొట్టుచుండెను. ఆతఁ డెంత ధన్యుఁడోకదా !
ఇటఁ గేరాకర్షణము, బంధనము, తాడనము, పెందలగునవి రౌద్రరసాను
భావములు. అయినను శృంగారమున నారోపించఁబడినవి. రౌద్రము శృంగారమునకుఁ
- బ్రతికూలమయినను రాద్రరపాను భావములగు కేశాకర్షణాదులు రూపకబలమువలన
శృంగారాంగములుగా నారోపింపఁబడినవి. ( కల్పింపఁబడినవి) కాన విరుద్ధ్భర సాను
భావము లెచ్చట నారోపింపఁబడునో యచ్చట దోషముగాదు. &quot;మెడగ్రుచ్చి ”
అను పద్యమునఁ జై శ్లోకమున వలెఁ గాక శృంగార రసానుభావములే రౌద్రమున
నారోపింపఁబడినవి. అయినను బైవలెనే యిట శృంగార రౌద్రములకు నిరోధము లేదు.
వాచ్యసిద్ధ్యంగము
శం. ధారుణి శ్రీ నరసింహుని
నీరంధ్ర ధనుర్వినీల నీరదమమరు
దారుణత శరధారా
వారితరిపు శౌర్య సూర్య వైభవమగుచు,
0x3
తా. నరసభూపాలుని ధనుర్మేఘము తన శరధార చేఁ శత్రు శౌర్యరూపసూర్య
_వైభవమును వారించును.
Vox
వాచ్య సిద్ధ్యం మనఁగా వెచ్చటఁ గావ్యమున నర్థము కుదరకపోయినపుడు
వ్యంగ్యార్థమువలన సర్థము కుదురునో యది వాచ్యసిద్ధ్యంగము. వాచ్యార్ధసిద్ధి
-మని వ్యుత్పత్యర్థము.
కం, శరధార యనఁగ ధ్వనియై
పరిణతమగు సలిలధార పార్థివుని ధను
శ్శరదమను వాచ్యమునకు
ర్వరలో సంగంబుగాఁగ వాచ్యాంగమగు .
ఇట బాచ్యార్థమున 'శరధార' యనఁగా బాణధారయే. ప్రకరణము సరస
భూపాల వర్ణనము కాఁబట్టి యా యర్థమే ముఖ్యార్థము. ఈ యర్థమును జెప్పు
కొన్నచో 'నీరంధ్ర ధనుర్వినీల నీరదము' అను రూపకము కుదురదు. రూపక ముత్తర
CC-0. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nw2boyzkerbgewkqatborckkro1n6qr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/264</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218870</id>
    <revision>
      <id>571683</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము పదార్థ ప్రధానమగుట మేనుమునుండి బాణధార వెలుపడదుగదా! కానశకర ధారా పదము వాచ్యార్థసిద్ధికై ‘జలధార ఆను నర్థాంతరమును స్వీకరించినది. అవియే - వ్యంగ్యార్థము....'</comment>
      <origin>571683</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4045" sha1="7l2uf9383od5hu5emmun6ne5xas3jlu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
పదార్థ ప్రధానమగుట మేనుమునుండి బాణధార వెలుపడదుగదా! కానశకర ధారా
పదము వాచ్యార్థసిద్ధికై ‘జలధార ఆను నర్థాంతరమును స్వీకరించినది. అవియే -
వ్యంగ్యార్థము. ఈ వ్యంగ్యార్థము రూపక సిద్ధికిఁ దోడ్పడుతున్నది. అనఁగా వాచ్యార్థ
సిద్ధికీ వ్యంగ్య మంగమయినది. కాన విధి వాచ్యసిద్ధంగ ము.
కావ్యప్రకాశమున నీ క్రింది యుదాహరణ మీయఁబడినది.
శ్లో. గచ్ఛామ్యచ్యుత | దర్శనేన భవతః కింతృప్తి రుత్పద్యతే ?
కిం శ్వేపం విజవస్థయోర్హతజనః సంభావయత్యన్యథా
ఇత్యామంత్రేణ భంగి సూచిత వృథావస్థాన భేదాలసాం
ఆశ్లేష్య పులకొక్క రాంచిక తనుల్లోపీం హరిః పాతు పళి,
మ. తనివింబొందను నీదుదర్శనముచేతం జేతమం దచ్యుతా |
మనలం గాంచి రహస్థులణా జనులెదగా భావింతు రవ్యంబుగా
పని యాపీల్పునఁ దెల్పుచుకొ నిజవృధాయాసంబుఁ జింతిల్లు గో
వీనిఁ గౌఁగింటికిఁదార్చి మోవిగొను గోవిందుండు మిమ్మోములేకా.....
అచ్యుతుఁ డనఁ గృష్ణుడని వాచ్యార్థము. 'అక్షరణశీలుఁడు' అనునది.
వ్యంగ్యార్థము. 'ఆ సిల్పునఁ దెల్పుచున్ నిజవృథాయాసంబు' అను నర్థ మీ వ్యంగ్యా
ర్థమును సమకూర్చుచున్నది. 'ఆచ్యుత శబ్దమునకు వ్యంగ్యార్థమును '(అక్షరణశీలుఁడు)
జెప్పుకొనక 'కృష్ణుఁడు' అను వాచ్యార్థమునే చెప్పుకొన్నచో “ఆ పిల్పనఁ దెల్పుచుకో
నిజవృధాయాసంబు' అనుచోట వర్థమే కుదరదు. పొసగదు. కాన నిదియు వాచ్య
సిద్ధంగమే. ఇట గుణీభూత వ్యంగ్యములుగా ముదాహరింపఁబడిన అపరాంగ, వాచ్య
సిద్ధ్యంగములు రెండురు నుత్తము కావ్యములనియే జగన్నాథుని మతమైనట్లు వెనుకఁ
తెలిపితిమి.
అస్ఫుటము
అతిగూఢమైన వ్యంగ్యము. (ఘనతర ఘూర్జరీ కుచయుగమువంటిది. )
కం. శ్రీ నరసింహుని భుజన
నాని కాషాయకంబు మహిమండలిలో
నానారిపుభూనాథవి
తానారితకీర్తి దుగ్దధారలు గ్రోలు,
తా. నరసభూపాలుని చేతిక్పత్తి శత్రురాజుల కీర్తి దుగ్దములను ద్రాలగును.
CC-0 Jangamwadi Matri Cotection. Digitized by Gangotr&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7l2uf9383od5hu5emmun6ne5xas3jlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/265</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218871</id>
    <revision>
      <id>571684</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము . కం, అరికీ ర్తి దుగ్దమానును ధరణీశ్వర ఖడ్గమనుడు దర్వీకర శే ఖరముగతిఁ బొల్చుననియెడి సరసోపమ కృతులయందుఁ జననస్ఫుటమై, తా. పై పద్యమునఁ “గత్తి శత్రు కీర్తి క్షీరమ...'</comment>
      <origin>571684</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3413" sha1="acg8t2ru9vhomakdcj50txweeq1jnon" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము .
కం, అరికీ ర్తి దుగ్దమానును
ధరణీశ్వర ఖడ్గమనుడు దర్వీకర శే
ఖరముగతిఁ బొల్చుననియెడి
సరసోపమ కృతులయందుఁ జననస్ఫుటమై,
తా. పై పద్యమునఁ “గత్తి శత్రు కీర్తి క్షీరములా
నును&quot; అనుటవలన “గత్తి
పామువలెనున్నది ” ఆను నుపమాన మస్ఫుటముగానున్నది. మరొక యుదాహరణము.
కం. కనఁబడకుండిన నిన్నుం గనఁగా నున్విళ్లుగొండుఁ; గనిపించినచోఁ
జనుదువని వెఱరు; నిన్నుం గనకున్నను గన్న నాకుఁగలంగపు సుఖముల్.
“నాకు గనరానివాఁడవు గా కుండునట్లును, నియోగభయము నాకుఁ గలుగ
కుండునట్లును జేయుము' అనువర్ధము క్లిష్టముగా వ్యక్తమగుచున్నది. వెనుకటి పద్య
మునఁ గ్లిష్టముగా నుపమాలంకారము వ్యక్తమగుచున్నది. ఇటఁ క్లిష్టముగా వస్తువు
వ్యంగ్యమగుచున్నది.
కం. నరసింహు నభంగుర సం
సందిగ్ధము
గరమున నెదిరించు రిపులు కడుముందఱగా
నరుగుదు; రాయిత పడుదురు;
శరముల విడుతురు సమగ్ర సంభమపరు లై.
స్పష్టము.
శం. అరివరులాయితపడుదురు;
శరజాలము విడుతు;రనిన సమరంబునకో?
గిరిగుహలు కరుగనో? యన
సరివ్యంగ్యము లలరుచుండు సందిగ్ధములై.
తా. 'శత్రువులు సిద్ధపడుచున్నారు. బాణములు విడుచుచున్నారు' ఆవఁగా
యుద్ధమునకు సిద్ధపడుచున్నారో? గిరిగుహలకుఁబోవ సిద్ధపడుచున్నారో? అను
రెండు వ్యంగ్యార్ధములలో నేది యుద్దేశింపఁబడినదో సందిగ్ధముగా నున్నది. ఏలన
రెండును జమత్కారముగానే యున్నవి. కావ్యప్రకాశకారాదులు సందిగ్ధమన
వాచ్యార్ధ వ్యంగ్యార్థములలో దేనికిఁ బ్రాధాన్యము ?
కావ్యమని చెప్పి యీ క్రింది శ్లోకము నుదాహరించిరి.
అను సందేహమును గలిగించు
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>acg8t2ru9vhomakdcj50txweeq1jnon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/266</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218872</id>
    <revision>
      <id>571685</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము హుస్తుకించిత్పరివృత్త ధైర్యశ్చంద్రోదయారంభ ఇవాంబురాశిః ఉమాముఖే బింబఫలాధరోష్ఠి వ్యాపారయామాస విలోచనాని . చంద్రోదయ కాలమున సముద్రమువలె హరుఁడు కొంచె...'</comment>
      <origin>571685</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="fq9ran24bn1xtl6uf2rtopqtiwmbehq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
హుస్తుకించిత్పరివృత్త ధైర్యశ్చంద్రోదయారంభ ఇవాంబురాశిః
ఉమాముఖే బింబఫలాధరోష్ఠి వ్యాపారయామాస విలోచనాని
. చంద్రోదయ కాలమున సముద్రమువలె హరుఁడు కొంచెము ధైర్యము
సడలి దొండపండువంటి కెమ్మోవిగల పార్వతీదేవి మొగమునఁ జూపులం పఱచెను .
ఇటఁ.'గెమ్మోని ముద్దాడ అభిలషించెను' అను వ్యంగ్యము ప్రధానమో P
&quot;చూపులు పఱచెను' అను వాచ్యార్థమే ప్రధానమో? రెండును జమత్కా రావహ
ములే యగుటచే సందిగ్ధము .
పై పద్యమున రెండు వ్యంగ్యములలో నేది ప్రధానమో సందేహము. ! ఇట
వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థముల
ర్ధములలో నేది ప్రధానమో సందేహము. ఇదియే సరియైన
దృష్టాంతము.
తుల్యప్ర్రాధాన్యము
వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థములు రెండును ప్రధానములుగా గోచరించుచున్నచో
దుల్య ప్రాధాన్యము.
కం. నరసింహేంద్రుని చరణం
బరుణంబుగ సంఘటింపుఁ డరులార! భవ
ద్వరమకుట స్ఫురణంబుల;
నరుణంబగు నతని నయన మటుగా కున్న.
1830
తా. ఓ శత్రురాజులా రా! నరసభూపాలుని పాదమును మీ కిరీటములచే
నెజ్జిగాఁ గావింపుఁడు. లేకున్నా నతని కన్నెఱ్ఱవడును.
శం. నరసిం హేంద్రునకు నమ
స్కరణం బొనరింపకున్నఁ గాంతారంబే
శరణంబగు ననువ్యంగ్యము
నిరవగు వాచ్యంబు సమములిచ్చటఁ దలఁప.
CLO
తా. “నరసభూపాలునికి నమస్కరించుకున్నచో మీకరణ్య
మేగతి' అను వ్యంగ్యా
ర్థమును, “నరసభూపాలుని పాదమును మీ కిరీటములచే నరుణముఁగాఁ జేయుఁడు' అను
వాచ్యార్థమును దుల్యములే. అనఁగా వ్యంగ్యార్థము వాచ్యార్ధముకన్న సుందరముగా
లేదు. మరొక యు
CC-0 Jan
రణము:
Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fq9ran24bn1xtl6uf2rtopqtiwmbehq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/267</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218873</id>
    <revision>
      <id>571686</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము &quot;బ్రాహ్మణాశ్రమత్యాగో భవతామేవ భూతయే జామదగ్న్య స్తథామిత్ర మన్యథా దుర్మనాయ శ్రే” పరశురాముఁడు రావణుని మంత్రియగు మాల్యవంతుని శ్రీవిధమున సందేశ -మంపుచున్నాఁ...'</comment>
      <origin>571686</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4120" sha1="75zwkx365ou0m3odok2kxfq64eooxyt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
&quot;బ్రాహ్మణాశ్రమత్యాగో భవతామేవ భూతయే
జామదగ్న్య స్తథామిత్ర మన్యథా దుర్మనాయ శ్రే”
పరశురాముఁడు రావణుని మంత్రియగు మాల్యవంతుని శ్రీవిధమున సందేశ
-మంపుచున్నాఁడు :— “బ్రాహ్మణులయెడ సత్యాచారమును విడుచుట మీకే
మంచిది. అనిఁ బరశురాముఁడు మీకు మిత్రుఁడు. కాని నాఁడు వాని మనస్సు
ఇటఁ &quot; బరకు రాముఁడు క్షత్రియులనువలె రాక్షసులను గూడ నశింపఁ
జేయును&quot; అను వ్యంగ్యార్థమును “వాని మనసు మాఱురు” అను వాచ్యార్థమును
సమముగా నే యున్నవి.
ధ్వన్యాలోక మతమున నీ తుల్య సాధాన్యరూపముగు గుణీభూత వ్యంగ్యము
లేదని తోఁచుచున్నది. వెనుక నొక వాక్యపనకు వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థము లను
రెండర్థము లున్న నన్నచో వాక్యభేదము తటస్థించునని పూర్వమీమాంసకు లానే
పింపఁగా శబ్దశక్తి మూలధ్వనిలో వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థముల కుపమామోపమేయ
భావమును గల్పించి యేకవాక్యతను గూర్చుకొనవలయునని చెప్పియుంటిమి. ఇక్కడ
ధ్వని కారుఁడు మరొక విధముగా సమాధానము జెప్పుచున్నాఁడు. “ఒక వాక్యములో
రెండర్థములును ప్రధానములే యగుచో వాక్యభేన మేర్పడును. కాని యొకటి
ప్రధానమును, మరొకటి యప్రధానమును నగు నేని వాక్యభేదము రాదు. ఏక వాక్యత
గుదురును. సర్వత్ర వాద్యవ్యంగ్యములలో నొకటి ప్రధానముగా మరొకటి యప్రధా
కానీ రెండును ప్రధానములుగా నుండవు
నముగా నుండును.
ఇట్టిస్థితిలో వాచ్యావ్యంగ్యములకుఁ దుల్యప్రాధాన్య మెట్లుపొసగును వాచ్యార్థ
వ్యంగ్యార్థములు రెండును బ్రధానములే యగుచో వాక్యభేదదోషరూ తటస్థించును
గదా! కావుసఁ దుల్య ప్రాధాన్యరూపమగు గుణీభూతవ్యంగ్య ముండదని తేలినది.
కానీ మమ్మట, విశ్వనాథాదు లీ &quot;బ్రాహ్మణాతిక్రమ త్యాగో&quot; అను శ్లోకమునే
దీని కుదాహరించిరి.
కాక్వా, ప్తము
కం. ఒనఁగు నెడఁ గనరు; గర్జిలు
నొసఁగియొసఁగి వెల్ల బాఱు; నాగినీకరణికా
విసువక యొసఁగఁగ నేర్చు నె?
యసదృశగతి నంబువాహ మా బళనరసా !||
C-0. Jangamwadi Math Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75zwkx365ou0m3odok2kxfq64eooxyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/268</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218874</id>
    <revision>
      <id>571687</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '&quot; కావ్యాలంకార సంగ్రహము తా. నరసభూపాలా ! మేఘము నీవలె దానము సేయు నేని అనఁగా ఁ 'సేయదు ' భిన్నకంఠధ్వని రై కాకురిత్యభిధీయతే” క్రోధవిస్మయాదులవలనఁ గలుగు స్వరభేదము 'కాకువు' అనఁబడును....'</comment>
      <origin>571687</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4158" sha1="tgt3elt4jxrhkv08jfhgguu9omzfdk0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&quot;
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తా. నరసభూపాలా ! మేఘము నీవలె దానము సేయు నేని అనఁగా ఁ 'సేయదు '
భిన్నకంఠధ్వని రై కాకురిత్యభిధీయతే”
క్రోధవిస్మయాదులవలనఁ గలుగు స్వరభేదము 'కాకువు' అనఁబడును.
అని వ్యంగ్యార్థము.
కం. ఒసఁగు నెడఁ గనరు గజ్జెలు
నెనఁగఁగ నీలాంబువాహ; మిలనీవలెఁ దా
నొనఁగఁగ నేర్చు నె! యనవుడు
'నొసఁగఁగలే'ద నెడివ్యంగ్య మొగిఁగాకువగున్.
=
వైపద్యమున 'ఒసఁగదు' అను వ్యంగ్యార్థము 'ఒసఁగఁగ నేర్చు నె ?' అను
వాచ్యార్థని షేధనతోడ నే యనఁగా సమకాలమందే భాసిల్లును. అవఁగాఁ బధ
మమున వాచ్యార్ధము; దానివలన వ్యంగ్యార్థము భాసిల్లును
గదా! కాని కాకువుచే
నాక్షిప్తమగు వ్యంగ్యము వాచ్యార్థానంతరమునఁ గాక వాచ్యార్థముతోడనే భాసిల్లును.
కాన నిట వ్యంగ్యచమత్కారము వాచ్యార్థముచే నా క్షిప్తము గావుట లేదు. కాన
నిట ధ్వనిత్వముగాక గుణీభూతవ్యంగ్యత్వమే కావునఁ గాకుస్థలమం దెల్లెడలను
వాచ్యార్థము వ్యంగ్యసంకలితముగానే భావించును. కేవలము వాచ్యార్థము భాగం
పనే భాసింపదు. వ్యంగ్యసంపలితము కాక వాచ్యార్థమునకు విశ్రాంతి లేదు.
కాకువువలనఁగూడ నెచ్చట వాచ్యార్థానంతరముననే సంగ్యార్ధము గోచరిం
చుమో యట నుత్తమమగుధ్వనియే కానీ గుణీభూత వ్యంగ్యముగాదు, ఎట్లన
తథాభూతాం దృష్ట్వాసృపసదని పాంచాలతనయాం
పనే వ్యాధి స్సార్థం సుచిరముషితం వల్క లధ రై
విరాటప్యా౬వానే స్థితమునుచితారంభ విభృతం
గురుఃభేదం ఖాన్నే మయి భజతి నాద్యాపి కురుషు
&quot; అన్నగారికి నామీఁదఁ గోపము వచ్చుచున్నది ? ఇప్పటికినిఁ గౌరవులమీఁద
'లేదు?” అని వాచ్యార్థము. 'నామీఁదఁ గోపముదగదు. కౌరవులమీఁదఁ దగును'
అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఇది ‘భజతి అను కేవల కాకువు చేఁ గాక &quot;నా ఒ ద్యాపి
కురుషు” అను వాచ్యార్థ సామర్ధ్యముచే నాక్షిప్తమైన కాకు సాహాయ్యమున వ్యక్త
మగుచున్నది. కాన వెనుకటి కాకువువంటిది గాదిది. కాన నిది యర్థశ క్తిమూల
ధ్వనియే యగును. పెది గుణీభూతవ్యంగ్యము,
CC-0. Jangamwadi Mat Colection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tgt3elt4jxrhkv08jfhgguu9omzfdk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/269</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218875</id>
    <revision>
      <id>571688</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'a ద్వితీయాశ్వాసము అరుచిరము” లేక అసుందరము 33 -మ, బలితం బైన మనోజ బాణహతి చేఁ బల్మాఱు నిల్పోవలే కలినీలాలక ప్రాణముల్వెడలి నేత్రాంభోజమార్గంబునన్ గలయంబాఁకుచువచ్చి యన్నెలవునం గన...'</comment>
      <origin>571688</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3975" sha1="qngbhq9torb0b5a27vv0tyzskvtujtc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;a
ద్వితీయాశ్వాసము
అరుచిరము” లేక అసుందరము
33
-మ, బలితం బైన మనోజ బాణహతి చేఁ బల్మాఱు నిల్పోవలే
కలినీలాలక ప్రాణముల్వెడలి నేత్రాంభోజమార్గంబునన్
గలయంబాఁకుచువచ్చి యన్నెలవునం గన్నీటియేఱిడ్డమై
నిలుపన్ నిల్చె నృసింహభూరమణ! మన్నింపంగఁ బాఁడింతటన్,
తా. మన్మధ బాణహతులచే నెంత యత్నించినను బ్రాణములు వెడలి కన్నుల
లోనికివచ్చి యచ్చటఁ గన్నీరడ్డమై నిలుపఁగా నిలిచెను. ఓ నరసభూపాలా !
దానిని మన్నింపుము.
శం. 'ఏణాశ్రీ రాకయున్నను
ప్రాణంబులు విడుచు' న నెడువ్యంగ్యం
క్షోణి వాచ్యముకన్నఁ బ్ర
వీణత్వము లేమిఁ దనరు వెన నరుచిరమై.
248
తా. “నీవు రాకున్నచో నాయువతి ప్రాణములు విడుచునని వ్యంగ్యార్థము.
ఇది వాచ్యార్ధముకన్న సుందరముగా లేదు.
అయితే కొన్నియెడల సమాసోక్తి, ఆక్షేప, అప్రస్తుతప్రశంసా, పర్యా
యాదులందు వస్తువ్యంగ్యము గలదు. రూపక, ఉపమేయోపమా, తుల్యయోగితా,
దీపళ, నిదర్శనాదులందు నుపమాలంకార వ్యంగ్యము గలదు. ఆతిశయోక్తి సర్వా
లంకార సామాన్యమనియు నదిలేని యలంకారమే లేదనియును గొందఱ మతము
( మమ్మట మతము ). ఉపమాలంకారము సర్వసాధారణాలంకారమనియు నది
లేని యలంకారమే లేదనియు కొందఱమతము (వామనమతము) &quot;శ్లేషః పుష్ణాతి
సౌభాగ్యం ప్రాయోవక్రోక్తిషు స్థితం” (శ్లేషాలంకార మెల్ల యలంకారములతోఁగలిసి
వాని సౌందర్యమును హెచ్చించును) అనియు నున్నది. ఇట్టియెడల వస్తువ్యంగ్యమును
బట్టియు, నలం కార వ్యంగ్యమునుబట్టియుఁ జూచినచో నవి ధ్వని కావ్యము లేయగును.
కాని చిత్రకావ్యము చెట్లగును అను ప్రశ్న యుదయించుచున్నది. దీనికి
సమాధాన మిది : —
సమాసో క్త్యాదులందును రూపకాదులందును వ్యంగ్యముగా భాసిల్లు వస్వలం
కారములు ప్రధానములుగావు. అనఁగా సమాసోక్త్యాదులందును రూపకాదులందును
వాచ్యములయిన వస్త్యలంకారముల చేతనే చారుత్యాతిశయము కాని వ్యంగ్యము
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qngbhq9torb0b5a27vv0tyzskvtujtc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/270</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218876</id>
    <revision>
      <id>571689</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము అయిన సస్వలం కారములచేతఁగాడు. వీనిలో వ్యంగ్య మప్రధానము. కాన నిమి గుణీభూత వ్యంగ్య కావ్యము లగును. మరొకవిషయము. వస్తువుచే వస్తువును, నలంకారమును, అలంకారముచ...'</comment>
      <origin>571689</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3690" sha1="27szisow7ncv03qjoia5dfuw2rfhwkd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
అయిన సస్వలం కారములచేతఁగాడు. వీనిలో వ్యంగ్య మప్రధానము. కాన నిమి
గుణీభూత వ్యంగ్య కావ్యము లగును. మరొకవిషయము.
వస్తువుచే వస్తువును, నలంకారమును, అలంకారముచే నలంకారమును, వస్తు..
వును వ్యంగ్యమైనపు డచ్చటి వస్త్వలంకారము లగూఢములగుటచే గుణీభూతవ్యంగ్య:
మనియు, వ్యంగ్యమైన వస్త్వలంకార ములనుబట్టి ధ్వని కావ్యమనియును జెప్పవలసి
వచ్చుచున్నది. ఆ యపరాంగమునను రస, భావ, రసాభాస, భావాభాస,
భావోదయ, భావసంధి, భావశబలతాదులు వేరొక రసభావాదుల కంగమగుచో
మొదటిదానినిఁబట్టి ధ్వని కావ్యమనియు, రెండవదానినిఁబట్టి గుణీభూత వ్యంగ్యమని
యును జెప్పవలసివచ్చుచున్నది. ఇట్టితో గతి యేమి ? అనుచో నిట్టివి య త్తను
ధ్వనికావ్యములే యగును. ఏలన, నే యర్థమువలనఁ జమత్కా రాఠిశయముగ లంగునో--
యది యుత్తమము. ఇట వ్యంగ్యములగు వస్త్యలంకార రసాదుల
చేతనే చారుత్వము ..
గలుగుచున్నది. కాన నవియే ప్రధానములు. ఇవన్నియు నపరాంగములోనే చేరును.
జగ న్నాథుఁడు వీని నుత్తమ కావ్యములుగానే పరిగణించెనని చెప్పితిమి.
కావ్యభేదములు
గీ. ఇంకఁ గావ్యప్రభేదంబు లేర్పఱింతు
వరుస నష్టాదశ విశిష్ట వర్ణనములు
గలుగవలయు మహాకావ్యతిలకమునకు
నెలమిఁ దన్నామ ధేయంబు లెట్టివనిన
కం, పుర, సింధు, న,గ, ద్విన, శశి,
సరసీ, వనమధు, రతిప్రసంగ, విరహముల్,
పరిణయ, తనయోదయ, నయ
విరచన, యా,త్రాజి, దౌత్య, విభువర్ణనముల్ .
గీ. ఇందు నౌకకొన్ని కడమైన నెంచిచూడ
నదియు నవని మహాకావ్య మనఁగఁబరగు
మఱియు క్షుద్రప్రబఁధనిర్మాణ మర్మి
లక్షణము లేర్పఱించెద లలిత ఫణితి.
పుర, సముద్ర, శైల, ఋతు, మార్యోదయ, చంద్రోదయ, సరక్రీడా,..
'వనక్రీడా, వసంత, రతి ప్రసంగ, విరహ్మ పరిణయ ఫులో దయ, నయవిరచన (సంధి..
CC-0 Jangamwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27szisow7ncv03qjoia5dfuw2rfhwkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/271</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218877</id>
    <revision>
      <id>571690</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము 3x -విగ్రహాదులు) దండయాత్రా, యుద్ధ, దౌత్య, ప్రభు వర్ణనములు అను నష్టాదశ వర్ణ నములు గలది మహాకావ్యము. ననునవి ప్రతాపరుద్రీయములో ‘దౌత్యము' లేదు; 'ద్యూత' మున్నది. ఇది...'</comment>
      <origin>571690</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3588" sha1="btpp7409bumqcxbr21l0mxobasxzy2h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
3x
-విగ్రహాదులు) దండయాత్రా, యుద్ధ, దౌత్య, ప్రభు వర్ణనములు అను నష్టాదశ వర్ణ
నములు గలది మహాకావ్యము.
ననునవి
ప్రతాపరుద్రీయములో ‘దౌత్యము' లేదు; 'ద్యూత' మున్నది. ఇదియే సరి
యైనది మరియు 'మధు' అనక 'మధుపానము' అని యున్నది. కేవలము 'మధు
శబ్దముచే 'వసంతము” అను నర్థము వచ్చును. వసంతము, మధుపానము
పరస్పర సంబద్ధములే. కాన నెట్లు చెప్పుకొన్నను దోషములేదు. సాహిత్యదర్పణ
--ములో నిట్లున్నది.
సంధ్యా సూర్యేందురజనీ ప్రదోషధ్వాంతవాసరా || |
ప్రాతర్మ ధ్యాహ్నమృగయా | శైలర్లు పనసాగరాః
సంభోగ విప్రలంభౌచ। మునిస్వర్గపు రాధ్వరాః
రణప్రయాణోపమయ | మంత్రపుత్రోదయాదయః
వర్ణనీయా యథాయోగం సాంగోపాంగా ఆమీదశ.
I
సంభోగము మొదలుకొని పుత్రోదయము వఱకుఁగల పదియు సాంగోపాంగ
-ముగా వర్ణింపవలెను. సంధ్యా ప్రభృతి సాగర పర్యంతము యథాయోగము వర్ణింప
వలెను. అప్పకవీయమున నిట్లున్నది :-
I
నే, పురమును, ఋకుషట్కమును బ్రయాణంబును | శైలంబు, వేఁటయు, సాగరంబు
మానీంద్ర పుణ్యాశ్రమంబును, మంత్రంబు, ద్యూతంబు, పిదప నద్భుతరణంబు,
విజయంబు, మద్యపానజ వికారంబును, | వనవిహారంబును, వారికేళి,
కవ్యాంగ సౌందర్య కధనంబు, హిమకరాభ్యుదయంబు, విప్రలంభోచితంబు,
గీ. పద్మమిత్రోదయంబును, బరిణయంబు,
సురతమును, దౌహృదంబును, సుతజననము,
ననఁగ నిరువది రెండు వర్ణనలు గూర్చి
చెప్పవలయుఁ బ్రబంధంబు శ్రీనివాస !
ఇం దిరువది రెండు వర్ణనము లుండవలెనని యున్నది. ఇందుఁ గొన్ని తగ్గినను
--మహాకావ్యమే యగును.
ఆలంకార శేఖర కారుఁ దీవిధముగాఁ గావ్యవర్ణనీయములను దెలుపుచున్నాఁడు:-
వర్ణ్యశ్చరాజా దేవీ చదేశోగ్రామః పురీ సరిత్
పబ్యరణ్యోద్యానాద్రి ప్రయాణ రణవాజినః |
సరో
.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>btpp7409bumqcxbr21l0mxobasxzy2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/272</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218878</id>
    <revision>
      <id>571691</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము సురాపుష్పాంబు సంభోగః విశ్లేష, మృగయాశ్రమాః | కలా ఋతువయస్సంధీ ధాతువృక్షాభిసారికాః | రాజు, రాణి, దేశము, గ్రామము, పురి, నది, సరస్సు, అబ్ధి, ఆరణ్యము, ఉద్యానము,...'</comment>
      <origin>571691</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3911" sha1="it3yfmbayj8hyz4pyhgv0cwdljjuuka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
సురాపుష్పాంబు సంభోగః విశ్లేష, మృగయాశ్రమాః |
కలా ఋతువయస్సంధీ ధాతువృక్షాభిసారికాః |
రాజు, రాణి, దేశము, గ్రామము, పురి, నది, సరస్సు, అబ్ధి, ఆరణ్యము,
ఉద్యానము, అద్రి, ప్రయాణము, రణము, గుఱ్ఱములు, ఏనుగులు, సూర్యోదయము,.
చంద్రోదయము, ఋతువులు, వివాహము, స్వయంవరము, సురాపానము, పుష్పావ
చయము, జలకేళి, సంభోగము, విశ్లేషము (విరహము), మృగయ, ఆశ్రమ ము,
కళలు, ఋతువులయొక్కయు వయస్సు
యొక్కయు సంధులు, ధాకం, వృక్ష, అభి
సారికలు అను విషయములు వర్ధ్యములు.
రాజునందు:—కీర్తి, ప్రతాప, ఆజ్ఞ, దుష్టదండన, వివేకిత్వ, సంగ్రామ
శస్త్రాభ్యాస, రాజనీతి, క్షమా, ప్రజాపాలన, శత్రుశైలాధివాస, అరిపురశూన్యత్వ,
ఔచార్య, ధైర్య, గాంభీర్య, శౌర్య, ఐశ్వర్య, ఉద్యమాదులు వర్ణ్యములు.
రాణియందు: —సౌభాగ్య, లావణ్య, శీల, శృంగార, మన్మథావస్థా, త్రపా,
చాతుర్య, దాక్షిణ్య, ప్రేమ, మానవతాదులు వర్ణ్యములు.
దేశమున:— పెక్కుగనులు, ద్రవ్యము, పశుధాన్య సమృద్ధి, దుర్గ, నదీమాతృ
కాదులు పర్ణ్యములు.
గ్రామముస : ధాన్య, లతా, వృక్ష, సరసీ, పశుపుష్టి, క్షేత్ర, హట్ట
(అంగడి) గామ్య స్త్రీ విభ్రమముణ వర్ణ్యములు.
పురమున:—ఆట్ట, పరిఖా, వప్ర, తోరణ, ధ్వజ,ప్రాసాద, మార్గ, పపా,
ఆరామ, వాపీ, వేశ్యా, నదులు వర్ణ్యములు.
సదియందు:—జలప్రవాహ, గజ, పద్మ, షట్పద, హంస, సక, తీరో
ద్యాన, స్త్రీ, పాంథ, కేశులు వర్ణ్యములు.
అబ్ధియందు; ద్వీప—ఆది-రత్న- ఊర్మి- పోత (నాకలు) - జలచరములును
నదీప్రవేశము - చంద్రునివలనఁ గలుగు వృద్ధి - బడబాగ్ని-మేఘములు వ్రాలంట
మొదలగునవి వర్ణ్యములు .
ఆరణ్యమున : వరాహ - ఇభ - యూధ - సింహాదులు (. కూరజంతువులు)-
ద్రుమములు-కాక-ఉలూక - కపోతాది పక్షులు మొదలగు నిర్ణ వ్యములు..
ఉద్యానమున:— మార్గము-ఫల-పుష్పతాలదులు - శుక-పి కాదులు-
కేళీహంసా
దులు - క్రీడలు-పొంధులు మొదలగు వివృక్షములు వర్ణ్యములు angotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>it3yfmbayj8hyz4pyhgv0cwdljjuuka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/273</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218879</id>
    <revision>
      <id>571692</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '= ద్వితీయాశ్వాసము శైలమున : మహౌషధులు- ధాతువులు - వంశములు (వెదుళ్లు) - కిన్నరులు — నిర్ణరులు-శృంగ-తట-గుహా-రత్న వనజంతు పత్యకలు వర్ణ్యములు. ప్రయాణమున:—భేరీభాంకార - భూకంప - బలధూళి - శర...'</comment>
      <origin>571692</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="8jua0covflbdji0nc4br1wl4dnqkcu2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;=
ద్వితీయాశ్వాసము
శైలమున : మహౌషధులు- ధాతువులు - వంశములు (వెదుళ్లు) - కిన్నరులు —
నిర్ణరులు-శృంగ-తట-గుహా-రత్న వనజంతు పత్యకలు వర్ణ్యములు.
ప్రయాణమున:—భేరీభాంకార - భూకంప - బలధూళి - శరభ - ఉక్ష-గ-
ఛత్ర, వణిక్, శకట, వేసరములు వర్ణ్యములు.
యుద్ధమున :— సైన్యధూళి, తూర్యధ్వని, శరమండపము, రక్తనదులు,
.ఛిన్నాతపత్ర, రధ, చామర, కేతు, కుంభి, యోధులును, సురనారీవృతభటులును,
సురపుష్పవృష్టియును వర్ణ్యములు.
అశ్వమునందు:— వేగిత్వము, ఔన్నత్యము, తేజము, శుభలక్షణము, ఖు
కాకరజము, ప్రౌఢీ, గతివిచిత్రతయును, దెలివియును వర్ణ్యములు.
గజమునందు !—సహస్రములతో యుద్ధముచేయుప్రౌఢి, ఉచ్ఛత్వము, కర్ణచాప
లము, శత్రువ్యూహని భేదకత్వము, కుంభములుండుట, మ దాళులుండుటయును వర్ణ్యములు
సూర్యునియందు:—అరుణత్వము, సూర్యకాంతశిలలకు ఁ, జక్రవాకములకును
అంబుజములకును, పధికలోచనములకును బ్రీతియుఁ, దా రా- ఇందు - దీప - ఓషధి -
మూక-తమ శ్చార_కులటాదులకుఁ బీడయును వర్ణ్యములు.
చంద్రునియందు;—కులటా- చకవాక - ఆంబుజ పీడయును- జఠోర - చంద్ర
కాంత దంపతి
ప్రీతియును వర్ణ్యములు.
(షడృతువులందు నేది వర్ణింపవలెమో దోష ప్రకరణమునఁ గవిసమయము
లలోఁ గలదు. ఆటఁ జూచుకొనవలెను)
వివాహమందు:—స్నానము-అంగభూషణములు-తూర్య - వేదఘోషములు -
వేదీ-సంగీత-హోమ-లాజాదులును వర్ణ్యములు.
స్వయంవరమందు: —శచీరక్ష - మంచములు (కుర్చీలు) మండపములు మొద
లగువానిని సిద్ధము సేయుట-రాజపుత్త్రి- రాజుల
చెష్టులును వర్ణ్యములు.
యా కారములు-అన్వయ వర్ణనము
సురాపానమునందు : __ వికలత్వము-మాటలలో-నడకలో స్ఖలనము లజ్జయును
మానమును విడుచుట - ప్రేమాధిక్యము - కనులెఱ్ఱపడుట - భ్రమణము మొదలగునవి
వర్ణ్యములు .
పుష్టా పచయమున:-
——పూలుగోయుట - ప్రియుఁడు పూల నందిచ్చుచు గోత్ర
స్ఖలనముసేయుట—మాలను బాఱవిడుచుట-కోపము-వక్షోక్తులు- సంభామా శ్లేషములు
వర్ధ్యములు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8jua0covflbdji0nc4br1wl4dnqkcu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/274</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218880</id>
    <revision>
      <id>571693</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '30 కావ్యాలంకార సంగ్రహము జలకేళియందు : సరస్సును క్షోభపఱచుట-రకవాకములు-హంసలు మొద అగునవి తొలఁగిపోవుట.నీళ్ళు చల్లుకొనుట భూషణచ్యుతి మొదలగునవి వర్ణ్యములం . సురతమువ:—సాత్త్వికభావ...'</comment>
      <origin>571693</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4515" sha1="mjx17xhy2vu0q4uj5gwjeqx8bd1tez6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;30
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
జలకేళియందు : సరస్సును క్షోభపఱచుట-రకవాకములు-హంసలు మొద
అగునవి తొలఁగిపోవుట.నీళ్ళు చల్లుకొనుట భూషణచ్యుతి మొదలగునవి వర్ణ్యములం .
సురతమువ:—సాత్త్వికభావములు - సీత్కారము-కనులు ముడుఁచుకొనుట—
కాంచీ-కంకణ–సంజీరవములు- నఖాధర క్షతములును వర్ణ్యములు.
విరహమున:- తాప-నిశ్వాస-చింతా- మాన-జాగర - కృళాంగత్వములును-క్షణ
ములు సంవత్సరములుగా-రాత్రులు దీర్ఘములుగా - శిశిర ముస్లిముగా వర్ణింపవలెను..
మృగయయందుఃసంచారము వలలు- నీలజీవము-మృగత్రాసము - మృగా
ధిక్యము- హింస— జంతువులను జంపుట. గతిత్వరయును వర్ణ్యములు.
ఆశ్రమమునందు :—ఆతిథిపూజ ఏణములకు విశ్వాసము - కూర జంతువులు
యజ్ఞమామము – మునికుమారికలు చేయు వృక్ష
సేచనము -
శాంతముగా వసించుట
-
వల్కలములు - ద్రుమములును పర్యములు.
-
ప్రాతఃకాలమున: — పద్మములు వికసించుట - కోకదంపతులు ప్రీతినొందు
టయు పగ్యములు.
మధ్యాహ్నమున:—తాపబాహుళ్యము వర్ణ్యము.
సాయంకాలమున:—సూర్యుని యెఱుపు-చక్రవాక- పద్మములకు విప్లవమును
వర్ణ్యములు. (ఈ మూఁడు కాలములకుఁ గళలని నామాంతరము)
ఆంధ కారముస :—అతికాఠివ్యము- సమస్తలోకములను లోపింపఁజేయు సామ
ర్థ్యము-అభిపారికాసంచారమును వర్ణ్యములు.
వృక్షమునః—బహుశాభావ త్త్వము-ఆకుల దట్టనచే సూర్యుఁడగ పడకుండుట -
ఉచ్చత-పుష్పసమృద్ధి-పథిక సేవ్యత్వమును వర్ణ్యములు.
అభిసారమున: భయభ్రంశము-మంజీరాదుల తిరస్కారము - సాహస-
అతిమోహము- కాలా నుగుణమైన వస్త్రధారణము మొదలగునవి పద్యములు.
శైశవతారుణ్య సంధులును, ఋతు సంధులును పర్యములు :
ఇపుడు మహాకావ్యలక్షణము చెప్పఁబడినది. కాని కావ్యవస్తు వెట్లుండవల
యునో చెప్పలేదు. కొందఱి వర్ణనము అఁబట్టియే కావ్యవస్తువు నిర్ణీతమగుచున్నదనియు
ననఁగా నివ్వన్నియుఁగల కథ గావలయుననియుఁ జెప్పుదురు. ధ్వనికారాదు లెవ్వ
రును మహాకావ్యమున కీలక్షణమును దెలుపు లేదు. ధ్వని కారుఁడు పదవాక్యవ్యంగ్య
మలను తెలిపి ప్రబంధవ్యంగ్యమును దెలిపెను. ప్రబంధమెట్లున్న రసవ్యంజక మో
నిలిపియున్నాఁడు, ఆనందాల గావ్యవస్తు
Cc-0. Jangamwadi Nath Coగా ప్యషన్లు పెట్టుండవలయు మో
by eGangotri
వచించెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mjx17xhy2vu0q4uj5gwjeqx8bd1tez6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/275</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218881</id>
    <revision>
      <id>571694</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము కావ్యవస్తువు 36. మన కవులు నాటక పస్తువునందుఁ జూపినంత శ్రద్ధను శ్రవ్యకావ్యవస్తువునందు జూపరైరి. భరతునిమతమునఁ గావ్యమన దశరూపాత్మకమే. (కావ్యంహి దశ రూపాత్మకమేప)...'</comment>
      <origin>571694</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4029" sha1="5rmlsuxedff863luk8es7tqo1bo9b59" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
కావ్యవస్తువు
36.
మన కవులు నాటక పస్తువునందుఁ జూపినంత శ్రద్ధను శ్రవ్యకావ్యవస్తువునందు
జూపరైరి. భరతునిమతమునఁ గావ్యమన దశరూపాత్మకమే. (కావ్యంహి దశ
రూపాత్మకమేప) కావుననే యతఁడు రూపకవస్తువును రూపకరసమును గుణించియే
చర్చించెను; కాని శ్రవ్య కావ్యవస్తువును, శ్రవ్యకావ్యరసమును గుణించి చర్చింపఁ
డయ్యె. కాని ధ్వని కారుఁడే ప్రప్రథమమున రూపకమునకువలెనే శ్రవ్య కావ్యము
సకుమా రసమే ప్రధానమనియు, దాననే రమణీయత్వముగలుగువనియు నిర్వచించెను.
(ఏతచ్చ రసాదితాత్పర్యేణ కావ్యనిబంధనం భారతాదావని సుప్రసిద్ధమేన-ధ్వన్యా
లోకము) ఈవిషయము S. K. De గారి Sanskrit Poetics అను గ్రంథమువలనను
స్పష్టమగుచున్నది.
'We get the first definite exposition, as we shall see of the idea
of Rasa, and its relation to poetry in the works of Dhwanikara and
Ananda Vardhana; and its importance in Poetry, as distinguished
from Drama, was probably understood from that time,
Page 22. Footnote 44
That the Doctrine of Rasa was originally associated with the
Dramuturgy and later on applied to poetics is clear from the tradition
which survives even in very late writters and makes them not only
discuss the theory directly in connection with the Drama but even
borrows the illustrations from dramatic poetry. Page 23. Footnote 45
ఈ విధముగా De పెక్కు చోట్లఁ దెలిపెను. అభినవగుప్తపాదాచార్యుల
వారును దమలోచనమున “నాట్యాత్ సముదాయ రూపాల్ రసః కాన్యేచ నాట్యా
యమాన ఏవ రసః కావ్యార్థ&quot; అని తెలిపిరి. ఈ యు ల్లేఖములను బట్టి ధ్వని కారుని
కాలమునుండియే యాలంకారికులు కావ్యమునందును, నాటకమునందువలెనే రస
ప్ర్రాధాన్య మంగీకరించిరి. ధ్వని కారునికిఁ బూర్వులయిన భామహ, దండి, వామ
నులు గ్రమముగా అలంకార, గుణ, రీతి, ప్ర్రాధాన్యముల పంగీకరించి రసము నప్రధా
నముగా నిరూపించిరి. ధ్వనికారుఁ డట్లుగాక భరతుని రూపకరససిద్ధాంతమును
గాప్యమునకుఁ గూడ సమన్వయించెను. ఆరస మెట్లా స్వాద్యమానమగున చక్కఁగా
నభినవగుప్తుఁడు నిర్వచించెను. ఆవిషయము రసప్రకరణమునఁ జర్చింపఁబడును.
ఇటఁ గావ్యవస్తువునుగుఱించి ధ్వని కారుఁ డేమి వచించెనో చూతము.
“విభావ భావానుభావ సంచార్యాచిత్యచారుణ:
ed by eGangotri
CC-0&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rmlsuxedff863luk8es7tqo1bo9b59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/276</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218882</id>
    <revision>
      <id>571695</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇతివృత్తవశాయాలెం త్యక్త్వా నసుగుణాం స్థితిం | ఉల్పేజ్యోస్యంత రాఖీష్ట రసోచిత కధోన్నయః | సంధి సంధ్యంగఘటనం రసాభివ్యక్త్యపేక్షయా | నకు కేవలయా r ప్రస్థిత...'</comment>
      <origin>571695</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="gnuy66f8i4t8dy40xnfzavtbyye5fn3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇతివృత్తవశాయాలెం త్యక్త్వా నసుగుణాం స్థితిం |
ఉల్పేజ్యోస్యంత రాఖీష్ట రసోచిత కధోన్నయః |
సంధి సంధ్యంగఘటనం రసాభివ్యక్త్యపేక్షయా |
నకు కేవలయా r ప్రస్థితిసంపాద నేర్చయా |
ఉద్దీపన ప్రశమనే యధా 2 వసర మంతరా |
రసస్యా౬రబ్ధవిశ్రాంతే రను సంధానమంగినః |
అలంకృతీనాం శక్తా పప్యానురూ స్యేణ యోజనం |
ప్రబంధస్యరసాదీనాం వ్యంజకత్వే నిబంధనం |
(విభావ, భావ, అనుభావ, సంచారుల యాచిత్యము గలిగి రమణీయముగా
నున్న కధాశరీరమును (ప్రఖ్యాతముగాని, ఉత్పాద్యముగాని, మిశ్రము గాని)
గ్రహింపవలయును. ఇతివృత్తగతమగుననౌచిత్యము అన్న వానినిఁ దొలఁగింది రసోచిత
ముగాదానిని మార్పవలెను. రసాభివ్యక్తి నుద్దేశించి యనఁగాఁడదుపస్కారకముగా
సంధి, తదంగములను గూర్పవలెను. అంతేకాని శాస్త్రమర్యాదను బాలించుటకై
రసోపస్కారకములు గాని సంధి తరంగములను గూర్పరాదు. ఆయా ఘట్టములందు
రసోద్దీపనమును, రసప్రశమనమును, సముచితము గాఁ గావింపవలెను. ఆరంభింపఁ
బడి యాఁగిపోయిన యంగిరసమును మరల ననుసంధింప వలయును. సామర్ధ్య
మున్నది గదాయని యలంకారములను గూర్పక యను రూపముగా మాత్రమే కూర్ప
వలెను. ఇది ప్రబంధము రసాదివ్యంజకమగుటలో నిబంధనము.)
వానిని
ప్రబంధమనఁ గావ్యము. “ఇతివృత్తుం తు కావ్యస్య శరీరం పరికీర్తితం” అని
భారతమతము, కావనిటఁ గావ్యశరీరమని యర్థము. కావ్యవస్తువు రసాదివ్యంజక
ముగావలయునన్నచో నా వస్తువు పై విధముగానే యుండవలయును. ఆనఁగా రూప
కమునందుఁ వలెనే కావ్యమునందును వస్తువు రమణీయముగా, రసోచితము గా,
నుండవలయును. రూపకమునందుఁగని శథరు “ అనఁగనఁగా నొకరాజు&quot; అనిప్రారం
భింపక యితివృత్తము నందలి రమణీయఘట్టములను బ్రదర్శనీయము అగు
మాత్రమే తీసికొని యంకములుగా విభాగించి వ్రాయును. అట్లే శ్రవ్య కావ్యమునను
వస్తువుయొక్క రసవదట్టములను దీసికొనియే రచించవలెను. ఒక విశేషము గలదు.
రూపకము దృశ్యమగుటవలన రంగమునఁ గొన్నివిషయములు నిషిద్ధములై యున్నవి.
కాని కావ్యము శ్రవ్యమగుట వలనఁ గనుకలిచేఁ గలిగినంత జుగుప్పాములు వినుకలిచే
గలంగవు; కాన దృశ్యకావ్యముననిషిద్ధము అయినవన్నియు శ్రవ్యకావ్యమున నిషిద్ధ
ములు గానక్క జిలేదు;
రసప్యంజకము వలయునన్న చో
Matt Celection. Digazed by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gnuy66f8i4t8dy40xnfzavtbyye5fn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/277</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218883</id>
    <revision>
      <id>571696</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:15:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '31 *‘ద్వితీయా శ్వాస ము ఈ శిల్పదృష్టియే బైవిధమున రచింపవలయును. ఇదియే కావ్యశిల్పము. ముగా నుండవలెను. కవికి ముఖ్య &quot;విభావానుభావ&quot; ఇత్యాది విషయమును గేవల రూపకవస్తువును గుఱించి -ధ్వని...'</comment>
      <origin>571696</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="f37a6zpd9tsv5m8i5rgpahyczoun6z2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;31
*‘ద్వితీయా శ్వాస ము
ఈ శిల్పదృష్టియే
బైవిధమున రచింపవలయును. ఇదియే కావ్యశిల్పము.
ముగా నుండవలెను.
కవికి
ముఖ్య
&quot;విభావానుభావ&quot; ఇత్యాది విషయమును గేవల రూపకవస్తువును గుఱించి
-ధ్వని కారుఁడు వచింపలేదు. ఎట్లతఁడు రూపకరసమును గావ్యమునకును బ్రధాన
ముగా రమణీయతా ప్రయోజకముగా నుద్దేశించెనో యట్లే రూపక వస్తువువంటి
వస్తువు నే శ్రవ్య కావ్యమునందును నుండవలెనని యుద్దేశించి దృశ్యశ్రవ్యోభయ కావ్య
సాధారణముగా నీ లక్షణమును వచించెను. ఖతేకాదు. గద్య ప్రబంధములగు
నాఖ్యాయికాదులందును నీ శిల్పదృష్టి యుండవలెను.
-ఈ శిల్పదృష్టితో మనము చూచినచో మన కవులలో ముప్పాతిక మువ్వీసము
కావ్యవస్తువును గుఱించి శ్రద్ధ వహింపలేదనవలయును. మహాకవి కాళిదాస కా
• కావ్యము
తెలుగు రఘువంశ కుమారసంభవములు గూడ నేతద్దోషదూషితములగును. అందలి వస్తు
వులు పై లక్షణములకు లక్ష్యములుగామి రసవ్యంజకములు గాఁజాలవు. ఆంధ్ర
ప్రబంధములలోఁ గళాపూర్ణోదయము, ప్రభావతీప్రద్యుమ్నము, మొదలగు కొన్నింటఁ
దక్క మిగిలిన పెక్కు కావ్యములందు వస్తువు రసవ్యంజకముగా రచింపఁబడలేదు.
-పింగళి సూరన తన కావ్యవస్తువులను జాలవఱకు రసజ్యంజకములుగానే సృజించెను.
కానీ యాతఁడును గతానుగతికమగు సంప్రదాయములను బాటించి
యటనట
నా వస్తువులను గొంత రసా పకృష్టములనే చేసెను. ఇంకను వసుచరిత్రమునందును,
మహాభారతియునఁ గొన్ని భాగములందును బ్రబంధర సవ్యంజకత గానఁబడును.
ఇతిహాసములందిది మృగ్యడు. వానిమాట నావలనుంతము. కాని ప్రబంధములో
వస్తువును రసవ్యంజకమునుగాఁ జేయవలయును. ఏలోరో కవుల కీ విషయమున
శ్రద్ధ సన్నగిల్లినది. ఈ విషయమునే శిరోమణి పి. యజ్. సుబ్బరామభట్టర్ గారు
తమ Studies in Dhwanyaloka&quot; అను గ్రంథమున 003-౧0ర పుటలలో
&quot;
నిటు తెలిపిరి.
&quot;Bharata Says
ఇతివృత్తంతు కావ్యస్య శరీరం పరికీర్తితం |
పంచభిస్సంధిభిస్తన్య విభాగాః పరికీర్తితాః |
and thus shows the natural divisions of a poetical action in gene-
ral. It may be assumed, therefore, that according to his view there
is no essential distinction between drama and non-dramatic poetry,
as far as the construction of plot is concerned. In his description
of the essential features of a Mahakavya, Bhamaba also
ళ పంచ
CC-0. Jangamwadi Math Collection.
says&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f37a6zpd9tsv5m8i5rgpahyczoun6z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/278</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218884</id>
    <revision>
      <id>571697</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ولام కావ్యాలంకార సంగ్రహము. భిస్సంధిభిర్యుక్తం” and appears to hold the same view. It seems to be faintly echoed by Dandin also. But it was overlooked by latter writters of poetics to the entire neglect of plot-junctures in the cri ticism of a non-dramatic poetry. This truth is born out by the fact. that all the writters of poetics who have ever dealt with the technics. of drama...'</comment>
      <origin>571697</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="bbuy18euc3ypaxeqarkrpkvbb54kk47" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ولام
కావ్యాలంకార సంగ్రహము.
భిస్సంధిభిర్యుక్తం” and appears to hold the same view. It seems to be
faintly echoed by Dandin also. But it was overlooked by latter
writters of poetics to the entire neglect of plot-junctures in the cri
ticism of a non-dramatic poetry. This truth is born out by the fact.
that all the writters of poetics who have ever dealt with the technics.
of drama have invariably exemplified the rules of plot-building by
quotations from dramatic literature and none of them has even
attempted to give a single illustration from epic poems. But Ananda
makes no distinction between these two specics of poetry as far as
the construction of the plot is concerned. In both of them it is to
subserve the sentiment. A plot device is certainly to be condemned,
whether it be in a play like Venisamhara, as he observes or in an
epic poem, if it does not contribute to the development of Rasa.&quot;
కాళిదాసాది మహాకవులు కావ్యవస్తువు రసవ్యంజకము గాకున్నను దమ
ప్రతిభానిష్పన్న మైన కవితా సంపదచే నుదాత్తముగా రమణీయముగా రసపూర్ణముగా
విరచించిరి. దీనికిఁదోడు గావ్యవస్తువుగూడ రమణీయముగా నున్నచో బంగారము
సకుఁ దాని యబ్బినట్లుండును గదా!
ఆంగ్ల సాహిత్యమునఁ గావ్యమునకును జరిత్రకును గల భేదమేమి ? నీతి-
(తత్వ శాస్త్రమునకును గావ్యమునకును గల భేదమేమి అనియును విచారిణసేసిరి.
ఈ విచారము మన సాహిత్యమున లేదు. దాని నిటఁ జూపుట య ప్రస్తుతము గాదని -
చూపుచున్నాము.
కావ్యమునకును జరిత్రకును గల భేదమేమి ?
కా
చరిత్ర రచయిత గద్యములో వ్రాయును. కవి పద్యమున వ్రాయును. ఇదియే..
భేదమనరాదు. ఏలనఁ జరితో జరిగిన కధ నున్నదున్నట్లుగాఁ దెలుపును. కావ్య
&quot; మీ కార్య కారణభావరుకు బట్టి యిట్లు జరుగును” అని తెలుపును. చరిత్రకధకుఁ
కార్యకారణభావ మక్కఱలేదు. కావ్యకథ కిది అత్యావశ్యకము. కావుననే చరి-
త్ప్రహగూడ దృశ్యశ్రవ్యకావ్యములుగా రచించునపుడు కార్యకారణ సామగ్రితో
మార్పులు సేయుదురు. మరియుఁ జరిత్ర యొక వ్యక్తిగతమగు నితివృత్తమును దెలుపును.
కావ్యముగూడ వ్యక్తిగతమగు నితివృత్తమును దెలుపుతున్నను నావ్యక్తి సర్వసాధా
రణమగువ్యక్తియే కాని ప్రత్యేకవ్యక్తిగాడు. కావ్యమున నావ్యక్తికిఁ బ్రాధాన్యము
గాక యావ్యక్తియొక్క వ్యాపారమున ప్రాముఖ్యము. వ్యాపారమనునది వ్యక్తి
నివాగా నిర్వహింపఁబడదు. కావునఁ గావ్య వెంక కల్పిత నామముతో నావ్యక్తి
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bbuy18euc3ypaxeqarkrpkvbb54kk47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/279</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218885</id>
    <revision>
      <id>571698</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము నుపయోగించుకొనుచున్నది. ఆవ్యక్తి పేరేదేనిఁగా వచ్చును. చరిత్రమున వ్యక్తి వ్యాపా రమునకుఁ గాక వ్యక్తికి ప్రాముఖ్యము. ఉదాహరణమును జూపుదును. శివాజీ చరి స్త్రమ...'</comment>
      <origin>571698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4528" sha1="neaf5mjg6hsl7lxxj8zwu3bc78m18pv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
నుపయోగించుకొనుచున్నది. ఆవ్యక్తి పేరేదేనిఁగా వచ్చును. చరిత్రమున వ్యక్తి వ్యాపా
రమునకుఁ గాక వ్యక్తికి ప్రాముఖ్యము. ఉదాహరణమును జూపుదును. శివాజీ చరి
స్త్రమునఁ గని శివాజీ పేరును దీసి వేసి మరొక పేరును బెట్టరాదు. మేఘసందేశమున
యక్షదంపతులు నాయికానాయకులు. యక్ష దంపతులు పేరినిఁ దీసి గంధర్వదంపతు
అన్నను సందేశమునకుఁ గొఱఁతరాదు. ఈ యక్షదంపతులకుఁ గవి నామకరణము
సేయలేదు. దాన నేకొఱఁతయు రాలేదు. చరిత్రమునందువలెనే పురాణకథాకావ్య
ములందును వ్యక్తుల నామములే ప్రధానములు. పురాణములు గూడఁ జరిత్రములే
కదా! &quot;పురా ఒపి నపం పురాణం” అని దానివ్యుత్పత్తి. ఆనఁగాఁ బు గాణక
ఇక థయైనను
దాని యు త్తమలక్ష్యములనుబట్టి లోకమున్నంత దనుక నది నవ్యమే యగును.
ఇడఁ గావ్యమునవలెఁ జరిత్రమునఁ బ్రతిభతోఁ (భావనాశక్తి) బనిలేదు.
గుణాలంకార రీతు అక్కఱలేదు. రసమక్కఱలేదు. అది యున్నదున్నట్లు విషయ
మును జెప్పును. కావ్యమున దానియందుఁ బనిలేనివన్నియును గావలయును. చరిత్ర
మొకానొక కాలమునకు సంబంధించినది. కావ్యము సర్వకాలములకును సంబంధించి
యుండును. మొత్తముమీఁదఁ గావ్యము సర్వవ్య క్తిసాధారణము; సర్వకాల సాధా
రణమును నగును.
నీతిశాస్త్రమునకును గావ్యమునకును గల భేదమేమి ?
నీతిని
కావ్యము వాచ్యరూపమునఁ గాక వ్యంగ్యరూపమున బోధించును. నీతి
శాస్త్రము వాచ్యరూపముగా నీతిని బోధించును. మనవారు కావ్యము కాంతా సమ్మిత
మని చెప్పిరిగదా! ఈ పైయిర్థ మీ పదములోనే యిమిడియున్నది.
ఆనందవర్ధన్యుడు చెప్పిన కావ్యవస్తులక్షణము చాల రమణీయమైనది. దానిలో
నిందలి యస్పాదశ వర్ణనలలోఁ గొన్ని చేరును. కొన్ని చేరవు. చేరినవానినే గ్రహించి
చేరనివానిని విడువవలయును. తదనుకూలముగా
“ఇందు నొక కొన్ని కడమైన సెంచిచూడ
నదియు సపని మహాకావ్య మనఁగఁబరఁగు ”
అని యీ కవి చెప్పియే యున్నాఁడు.
ఇందలి యష్టాదశ వర్ణనములలో నొకటగు విరహమును (విరహ విప్రలంభము)
వర్ణించుచో నాంధ్ర ప్రబంధములందు మలయానిల చంద్రదూషణాదులు, రైత్యోవ
చారాదులును, మితిమితి వర్ణింపబడియున్నది. మన్మ కావస్థలలో నొకటగు
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>neaf5mjg6hsl7lxxj8zwu3bc78m18pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/280</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218886</id>
    <revision>
      <id>571699</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ప్రలాపముయొక్క కార్యములు. ద్రవిడ కర్ణాటారి భాషలలోఁ గూడ నిట్టి- వర్ణనలు గలవు. ఇవి యీవిధముగా నిబంధింపఁ బడవలెనని యేయలం కార గ్రంధమునం దును . శాసింపఁబడలేద...'</comment>
      <origin>571699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4789" sha1="skiylnfic3hi67y3zeu966fmvktkjvm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ప్రలాపముయొక్క కార్యములు. ద్రవిడ కర్ణాటారి భాషలలోఁ గూడ నిట్టి-
వర్ణనలు గలవు.
ఇవి యీవిధముగా నిబంధింపఁ బడవలెనని యేయలం కార గ్రంధమునం దును .
శాసింపఁబడలేదు. ఆంధ్రమున అల్లసాని పెద్దనయే ప్ర ప్రధమమున మనుచరిత్రమునఁ
బ్రవేశ పెట్టెను. అది పెద్దమోూ పజ్ఞమే. కట్టమంచి రామలింగారెడ్డిగారు కవిత్వతత్త్వ-
విచారమున నలంకార శాస్త్రమనసేమో తెలియక యితరులనడిగి తెలిసికొనకయు
నిదంతయు నలంకార శాస్త్రమునందే కలదని భ్రమపడి మితిమితి దానిని దూయఁ
బట్టిరి. అలంకారశాస్త్రమన &quot; Literary Criticism&quot; అని వారర్థముసేసికొన్నచో-
నీవిధముగా వ్రాసియుండరు. పెద్దన వ్రాసినదానిని తరువాతి కవులు గ్రుడ్డిగా ననుస
రించిరి. ఈ విషయమనఁ బూర్వకవులౌచిత్యమును మీఱి వర్తించిరన్న చోదోషము
లేదు. ఇదికవుల దోషమే కానీ యాలంకారికుల దోషముగాదు. రామలింగా రెడ్డి.
గారికన్న మనయాలంకారికులు విమర్శకతములు.
ఈ కావ్యము వస్తువురుబట్టి ప్రఖ్యాతము, ఉత్పాద్యము, మిశ్రము, అని
మువ్విధములు . ప్రఖ్యాతి మనఁ బురాణ ప్రసిద్ధము- రామాయణాదులు; ఉత్పాద్యమన
గేవల కవికల్పితములు - కళాపూర్ణోదయాదులు; మిశ్రము కొంత ప్రఖ్యాతవస్తు
వును గొంత యుత్పాద్య వస్తువును మిళితమైనది. మదీయమగు కీరసందేశము-వీనిలో
నేది రమణీయముగా మండువని ప్రశ్నించుకొని రామరాజభూషణుఁడు వసుచరిత్ర
నిట్లు చెప్పెను.
ఉ. శేపల కల్పనాకథలు కృత్రిమరత్నము; లాద్యసత్కధల్
వావిరిఁ బుట్టురత్నము; లవారితే సత్కవి కల్పనావిభూ
పావహ పూర్వవృత్తములు సానలఁ దీతిన జాతిరత్నముల్
కావుననిట్టి మిశ్రకథగా నొనరింపుము నేర్పు పెంపునకా.
దీనినిఁ బట్టి ఉత్పాద్యవస్తువు కృత్రిమరత్నము; ప్రఖ్యాతవస్తువు గనిలో C
బుట్టినరత్నము (అనఁగా మెఱుఁగుపెట్టని రత్నము) మిశ్రవస్తువు సానలఁ దీఱినజాతి
రత్నము. అని నిష్కృష్టార్థము.
ఇవిగాక గద్య, పద్య, ఉభయ భేదములచే గావ్యమెల్లయుఁ ద్రివిధము. గద్య,
పద్యకావ్యములు ప్రసిద్ధము లేక దా! ఇఁక నుభయ కావ్యమనఁగా జంపూకావ్యము.
&quot;గద్యపద్యోభయమయం సంపూరిత్యభిధీయతే””
మన యాంధ్ర కావ్యములలో నిర్వచనోత్తర రామాయణము దక్క మిగిలిన
కావ్యములన్నియుఁ జంపూ కావ్యములే! వీనికిపుడు 'ప్రబంధము' అని వ్యవహారము:-
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>skiylnfic3hi67y3zeu966fmvktkjvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/281</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218887</id>
    <revision>
      <id>571700</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము .. వచ్చినది. వర్ణనాభూయిష్టమగు నీ ప్రబంధమును నన్నెచోడుఁడు 'వస్తుకవిత” యనియు లక్షణ దీపికా కారుఁడు 'విస్తరకవిత' యనియు వ్యవహరించిరి. చంపూకావ్యము సందువలెనే యా...'</comment>
      <origin>571700</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5058" sha1="d98oi3f1i368ipc9japr9f9wpoezopy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము ..
వచ్చినది. వర్ణనాభూయిష్టమగు నీ ప్రబంధమును నన్నెచోడుఁడు 'వస్తుకవిత” యనియు
లక్షణ దీపికా కారుఁడు 'విస్తరకవిత' యనియు వ్యవహరించిరి. చంపూకావ్యము
సందువలెనే యాంధ్ర ప్రబంధము అందునునొక్కొక్క యాశ్వాసమునందును చెక్కు
వృత్తములను గవులు వాడుదురు. రఘువంశాది సంస్కృత కావ్యములలో వర్గా
రంభీము నుండి సర్దాంతము వఱకు నొకవృత్తముందుకు. అంతమున మాత్ర వెంంక
భిన్నవృత్తముండును. నానావృత్తమయమగు సర్గలును గలవు (నానావృత్తమయః
క్వాపి సద్గఃకశ్చన దృశ్యతే) ఇప్పటికవులలోఁ గొందఱు సంస్కృత కావ్యము
అలోపలె నొక్క సేవృత్తమును దుదిదాఁక వాడుచున్నారు. ఇందేది సమీచీశమని
ప్రశ్న వచ్చుచున్నది. గాయకుఁడు తనపాటకచ్చేరీలో మొదటినుండి తంది
నొళి రాగముతోఁ బాటలన్నియును బాడఁడు. కృతి, వర్ణము, జావళీ, రాగము,
మొదలయిన వన్నియు వివిధ రాగములతో వివిధ తాళములతోఁ బాడును.
గానిచో లోకము మెచ్చదు. అట్లే కవియును నిర్వచనముగా భిన్న భిన్న వృత్తముల
లోనే వ్రాసినచో సజమంసమని నాతలంపు.
అట్లు
పద్యః విశ్వమును మార్గక నిత్వమునియుఁ బదకవిత్వమును దేశికవిత్వ మనియు
వ్యవహరింతురు. ఆనఁగా సంస్కృతపద భూయిష్ఠమై సంస్కృతచ్ఛందశ్శాస్త్ర
సంగతములగు వృత్తములు గలరచన మార్గకవిత. దేశీయములగు మాత్రాచ్ఛందస్సు
నుండి పుట్టిన జాతివృత్తములరచన దేశీకవిత. ఈ దేశీక వితకు జానుఁ దెనుఁగు, పదళవిక,
గేయవాఙ్మయము, అనియు నామాంతరములు.
మఱియు వర్ణ్యవన్తు భేదమునుబట్టి గద్యపద్యాది భేదములను దాటింపవలయు
నని సరస్వతీ కంఠాభరణ వ్యాఖ్యాతయగు రల్నేశ్వరుఁ డిట్లు తెలుపుచున్నాఁడు.
కశ్చిద్దద్యేన పద్యేన కశ్చిన్మి
శ్రేణ శక్యతే
కవితుం కశ్చరే ద్వాభ్యాం కావ్యార్ధ కశ్చన త్రిభిః
“యధాహి ఆట వీవర్ణ వాదౌ గద్యం ప్రగల్భతే తథానపద్యం; యథారకావ్య
శాస్త్రతా నిర్వహణోచితే రే పద్యముత్సహతే న తథాగథ్యం&quot; ఇత్యాది పదో
హ త్తబంధౌచితీ ద్రష్టవ్యాధి (ఆరణ్య వర్ణనమున గద్యము శోభిల్లునట్లు పద్యము
శోభిల్లడు. కావ్యశాస్త్ర రూపములగు కావ్యములందుఁ బద్యము శోభిల్లునట్లు
గద్యము శోభిల్లదు. కథా, ఆఖ్యాయికాదులందు గద్యమేశోభిల్లును చంపువులం
దుభయమును గుండవచ్చును.
కానీ కవులీనియమమును బాటించినట్లు గానము. మహాకావ్యమునఁ గానీ
ఖండ కావ్యమునఁ గానీ యొక్కఁడే నాయకుఁడుండవలెను. అతఁడు ధీరోదాత్తుఁడు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d98oi3f1i368ipc9japr9f9wpoezopy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/282</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218888</id>
    <revision>
      <id>571701</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము శృంగార వీరరసములలో నొకటి ప్రధానముగా నుండవలెను. సాహిత్యదర్పణ కారుడు శృంగార వీరశాంతములలో నొకటి యంగిగా ననఁగా బ్రధానముగానుండవలెనని నుడి వెను. సాహిత్యద...'</comment>
      <origin>571701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="0zyfwroj1whlgjyta9gh6h0xv49i4s5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
శృంగార వీరరసములలో నొకటి ప్రధానముగా నుండవలెను. సాహిత్యదర్పణ కారుడు
శృంగార వీరశాంతములలో నొకటి యంగిగా ననఁగా బ్రధానముగానుండవలెనని నుడి
వెను. సాహిత్యదర్పణమునకు సంపాదకుఁడగు దుర్గాదాస పండితుఁడు భరతుని
&quot;శృంగారో వీర ఏవ వారి అనుపచనము సముచితరప సూచకమనియుఁ బ్రబోధ
చంద్రోదయమున శాంతమును, ఉత్తరరామ చరితమునఁ గరుణమును గలవని
వ్రాసెను. అట్లే శక్తి భద్రకృతమగు ఆశ్చర్యచూడామణి, కృత్యారావణము,
అద్భుత దర్పణము. అనునాటకములం దద్భుతీరి సమంగి గాఁ గలదు. కావున నాట
కమునందు వలెనే కావ్యమునందును శృంగార, వీర, శాంత, కరుణ, అద్భుత,
హాస్య, రౌద్ర, భయానక, బీభత్సములు ప్రధానముగా ననఁగా నంగిరసములం గా
ముండును, మరియును.
ఆదౌ నమస్క్రియాశీర్వా వస్తునిర్దేశ ఏవ వా
క్వచిన్నిందా ఖలాదీ శాం పతాంచ, గుణకీర్తనం
సర్గాంతే భావిసర్గ స్యం కథాయా స్సూచనం భవేత్.
తా, కావ్యారంభమున నిష్టదేవతానమస్కారము గానీ, ఆశీర్వాదము గానీ,
వస్తునిర్దేశము గానీ యుండవలెను. కుకవినిందా సుకవిస్తుతు లుండవలెను. ఏ కవుల
గ్రంధములను జదివి తాము విజ్ఞానమార్జించిరో వారియెడలఁ గృతజ్ఞతను జూపుట
ధర్మముగదా! ఆదియే సుకవిస్తుతి, సర్గాంతమున భావిసర్గ కథాసూచన ముండవలెను.
ప్రబంధములఁ గూర్చి తెలుపుదును.
ఇక
క్షుద్ర ప్రబంధము లు
ఉదాహరణ శాస్యము
కం. కళికోత్కళికలుఁ, బద్యము,
లలరారు విభక్తులం; తదాభాసయుతో
త్కళికలు &quot;సజయతి పదమా.
నలమాలిని మొదలఁదగ నుదాహరణమగు .
520
తా, కళికోత్కళికలును, పద్యములును, విభక్తులతో నలరారుచుండును.
ఉత్కళికలు విభక్త్యాభాసముతో నుండును. 'జయతి' అను పదము మొదటఁగఱ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0zyfwroj1whlgjyta9gh6h0xv49i4s5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/283</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218889</id>
    <revision>
      <id>571702</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము మాలిన్యాదివృత్తము మొదట నుండవలెను. ఇట్టిది యుదాహరణమగును. దీని వివర ణము ముందు చేయుదును. కం. అందు విభక్త్యాభాగము లందుఁ జతుర్థికినిఁ దెనుఁ గుదాహరణము పెం పొంద...'</comment>
      <origin>571702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3802" sha1="7mc38rq3x43ev1b51l5fmlmvma8aijs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
మాలిన్యాదివృత్తము మొదట నుండవలెను. ఇట్టిది యుదాహరణమగును. దీని వివర
ణము ముందు చేయుదును.
కం. అందు విభక్త్యాభాగము
లందుఁ జతుర్థికినిఁ దెనుఁ గుదాహరణము పెం
పొందం Xలికోత్కలికల
సందీ ప్త విభక్తి తాలసంప్రాసం బై.
ఈ పద్యముయొక్క యర్థ మస్పష్టము. ఇట వీనికి మూలమగు ప్రతాపరుద్రీయ
అక్షణమును జూపుదుము.
&quot;యేవ కేజా౬పితాళేన గద్యపద్య సమన్వితం
జయత్యుపక్రమం మాలిన్యాది ప్రాస విచిత్రితం
తదుదాహరణం నామవిభక్త్యష్టక సంయుతం.
యత్రాదౌ జయత్యుపక్రమం మాలి వ్యాదివృత్తం రమ్యం పద్యం నిబధ్యతే
అనంతర ‘మణిచ' ఇక్యుషక్రమ్య అష్టవాక్యాని సప్రాసాని సతాళాని ప్రతివిభక్తి
నిబధ్యంతే 1 అనంతరం విభక్త్యాభాసా సదుదాహరణం”
ప్రప్రధమమున 'జయతి పదముతోఁ బ్రారంభింపఁబడిన 'మాలినీ' ప్రభృతి
వృత్తములలో నేదోయొకటి యుండవలయును. పిమ్మట 'అపిచ' అని ప్రారంభించి
ప్రాసముతోఁ దాళముతోఁ గూడిన యెనిమిది వాక్యములు రచింపవలెను. ఇట్లు ప్రతి
విభక్తియందును తెనిమి దెనిమిది వాక్యము లుండవలెను. పిమ్మటఁ బ్రాసతాళము
లతోఁగూడిన విభక్త్యాభాస చిహ్నితములయిన యెనిమిది వాక్యము లుండవలెను.
అసఁగా మొదట 'జయతి పదసహితమైన మాలిన్యాది వృత్తము; పిమ్మట బ్రధమాది
విభక్త్యంతవాక్యము లెనిమిదుండును. దీనికిఁ గళిక యని పేరు. పిమ్మట నెనిమిది
విభక్త్యాభా సాంకితములగు వాక్యములుండును. దీనికి 'ఉత్కళిక' అని పేరు. ఇది
యుదాహరణ క్యాపము.
ఈ లక్షణము సంస్కృతముననున్న 'ఉదాహరణ కావ్యము”నకు సరిపోవును.
ఆంధ్రమున 'జయతి పదముతో నారంభింపఁబడిన యుదాహరణములు లేవు.
మరియు విభక్త్యాభా సాంకితములగు వాక్యములుగల యుత్కళికలును లేవు.
ఈ లక్షణమైనను నిస్సందిగ్ధముగా లేదు. అప్పకవీయమున నీ క్రింది లక్ష
గలదు.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7mc38rq3x43ev1b51l5fmlmvma8aijs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/284</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218890</id>
    <revision>
      <id>571703</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'س کا కావ్యాలంకార సంగ్రహము పీ. సప్తవిధక్తులు, సంబోధనంబును, గూడ వెన్మిది విభక్తులు గ్రమమునఁ బతి పేరు దొరలంగఁ బద్య మొక్కటి చెప్పి | రగడ భేదములు మార్గములు గాఁగఁ ౧ళికలు నెనిమిది...'</comment>
      <origin>571703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4783" sha1="6kjvcaoye2iaj5fc9st9z7as45l0osx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;س کا
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
పీ. సప్తవిధక్తులు, సంబోధనంబును, గూడ వెన్మిది విభక్తులు గ్రమమునఁ
బతి పేరు దొరలంగఁ బద్య మొక్కటి చెప్పి | రగడ భేదములు మార్గములు గాఁగఁ
౧ళికలు నెనిమిది దళములు గావించి, దానిలో సగము నుత్కళికఁజేసి,
యడి యొక్క సమసనంబయ్యెడు దళము లెన్మిదిఁ గూర్చి వానికిఁ దుదవిభక్తి
గీ. బయలువఱచి కట్టకడను బద్యమొకటి
పలుకవలయును పార్వవిభౌక్తికముగ
నిర్వదాఱు పద్యములందు నిడిన ధాత్రి
నిది యుదాహరణకుటండు రిద్ధచరిత|
దీనిపలసఁగూడ నుదాహరణలక్షణము సమగ్రముగా నిస్సందిగ్ధముగాఁ దేల
కున్నది. అప్పకవీయమున నీయఁబడిన 'కృష్ణదాహరణము' ననుసరించియు దాహరణ
లక్షణము నిట సమగ్రముగా రచించి యాకృష్ణ దాహరణములోని స సవిభక్తులందలి
ప్రథమపాదముల నుదాహరింతుము. విద్యార్థు అద్దానిని సమగ్రముగాఁ జూచి దీని
నెవగతము వేసికోవలెను.
ఇది దేవతాస్తోత్రరూపమగు కావ్యము. సంబోధనముతోఁ గలిసి యెనిమిది
విభక్తులతో నీ యుదాహరణకావ్య మీ క్రిందివిధమున రచింపఁబడును. కవి యుద్దే
శించిన దేవతానామముతోఁ బ్రథమావిభక్తి క్రమమున నొక్కొక్క విభక్తిలో
మొదట నొక పద్యమును, కళిక, ఉత్కళిక, యను పేరుగల గేయరూపమగు
గద్యములును రచింపవలెను. ఇట్లు సంబోధన విభక్తితో ఁగలిపి యెనిమిది విభక్తులలో
రచింపవలెను. తుట్టతుదఁ బ్రథమా విభక్తి క్రమమున నెనిమిది విభక్తులతోఁ గూడిన
దేవతాస్త్రాస్త్రపరమగు పద్యమును రచింపవలెను. ఇందుఁ గళికకును, ఉత్కళికకును
నెనిమి దెనిమిది పాదములుండును. అయితే కళికోత్కళికలన నేమో తెలిసికొన
వలయును. (నరసభూపాలీయలక్షణమువలన నింత యర్థమురాదు.)
దీర్ఘ సమాసములుగల గద్య ముత్కలిక. ఈవిషయము గద్యకావ్యలక్షణములలోఁ
దెలియును. ఈ యుదాహరణ కావ్యమున సత్కలిక యొక్క యెనిమిది పాదములందొకి
సమాసముండవలెనను నియమము 'అప్పకవీయ' పద్యమునఁ గలదు. దీనినిఁబట్టి కలిక
సమా సరహితముగాని యల్పసమాసముగలది కాని కావచ్చును. కలికయొక్క పాదాం
తమున సమా సముముగియును. (ఉత్కలికకువలెఁ గలికకు లక్షణముగాన రాదు) మరియు
నిట సంగీతశాస్త్రవిషయ మలఁగాఁ దెలిసికొనవలయును. సంగీతశాస్త్రమున 3, 8,
౫, 8, F మాత్రల గతులు గలపంచతాళములుండును. వానికిఁ గ్రమముగా, త్రి
గతి, చతురశ్రగతి,
వీనినొక్కొక్క
CC-0. Jangam Meth Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6kjvcaoye2iaj5fc9st9z7as45l0osx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/285</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218891</id>
    <revision>
      <id>571704</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '32 ద్వితీయాశ్వాసమ అర దానిని ౨ చేఁగాని రచేఁ గానించేఁగాని యావర్తించి (హెచ్చించి యొక్కొక్క పాదమును రచింపవలెను. మనము త్రిశ్రగతితాళమును దీసికొందము. దీనికి మూఁడు మాత్రలగతి, దీన...'</comment>
      <origin>571704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4707" sha1="gbqv392c4879celrsw2b7o13mhva2ln" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;32
ద్వితీయాశ్వాసమ
అర
దానిని ౨ చేఁగాని రచేఁ గానించేఁగాని యావర్తించి (హెచ్చించి యొక్కొక్క
పాదమును రచింపవలెను. మనము త్రిశ్రగతితాళమును దీసికొందము. దీనికి మూఁడు
మాత్రలగతి, దీనిని రెంటిచే హెచ్చించిన నాఱుమాత్రలును, నాలుగుచే హెచ్చిం
చినఁ బండెండు మాత్రలును నెనిమిదిచే హెచ్చించిన నిఱువదినాలుగుమాత్రలును
వచ్చును. కాఁబట్టి కవి తన యిష్టానుసారముగాఁ బాదమునకు ఓ, ౧౨ ర మాత్ర
లను నియమించుకొని రచింపవలయును. ఇట్టెనిమిది పాదములు రచింపవలెను .
ప్రతిపాదాంత మునందును దత్తద్విభ క్తి ప్రత్యయము లుండవలెను. దీనికిఁ గళికయని
పేరు, ఈక ళిక యొక్క పాదములోనున్న మాత్రలలో సగము మాత్రలతోఁ బ్రతి
పాదమును రచింపఁబడినయెడల నావిధముగా నెలిమిది పాదములు గూర్పఁబడి
నచో నది యుత్కళిక యనఁబడును. ఆసఁగాఁ గళికయొక్క పాదమునకు అర
మాత్రలున్నచో నుత్కళిక యొక్క పాదమునకు మాత్రలేయుండవలెను. ఇట్లే యితర
తాళములందుఁగూడ సూహింపపలెను. ఈకళికోత్కళికలలో రెండేసి పాదముల
కొకప్రాసయుండును. ప్రతి పాదమునకును గుళికలలో మాత్రమే యతి కనఁబడు
చున్నది. ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణానుసారముగాఁ Xళి కాపాదాంతములందు విభక్తు
లును, ఉత్కళికా పాదాంతములందు విభక్త్యా భాసములును నుండవలెను. విభక్తుల
వలెఁ గనఁబడునని విభక్త్యా భాసములు, ఎట్లనే.....
అరద మెక్కు కపూర్తి.
పురికి వచ్చినవాని.
ఇట 'కాని” అనుద్వితీయా విభక్త్యంత పదమువలెనే పూని అనుపదము
నిబంధింపఁబడినది. అప్పకవి లక్షణమున విభక్త్యా భాసములుండవలెనని చెప్పలేదు.
ఆతని లక్షణమున నుత్కళిక యొక్క యెనిమిది పాదములును నొతిపే సమాసముగా
నుండవలె సనియున్నది. కాని లక్ష్యముననిది గానరాదు. సంస్కృత బసవోదాహ
రణమున నేక సమా సముగలదు. లక్ష్మణముని నుత్కళికలో సంత్యప్రాస నియమమును
జెప్పలేదు. కానీ లక్ష్యములలో సంత్యప్రాస నియమము కానవచ్చుచున్నది. ప్రతాప
రుద్రీయలక్షణము ననుసరించిన లక్ష్యము గానరాకు.
ఆంధ్రోదాహరణ కావ్యములకుఁ గృష్ణా దాహరణమే ప్రమాణము.
కాస నప్పకవీయమునందలి కృష్ణాదాహరణము సుదాహరించి చూపుడును.
ప్రధమావిభక్త్యంత పద్యము.
• శ్రీవనితాసనాధుఁడు వశీకృత భక్తమనం బుజుండు...
(నాలాను పాదములం అవు) ollection. Digitized by Gangotri...&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gbqv392c4879celrsw2b7o13mhva2ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/286</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218892</id>
    <revision>
      <id>571705</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ప్రధమా విభక్త్యంత కళిక. 'మఱియు దేవకి కౌర సేవకుమార నిర్మలరత్న రాజము' (ఇపెనిమిది పాదములున్నవి. ఇది మిశ్రగతి తాళము. దీని కేడు మాత్రలగతి, దీనిని నాలుగుచే హ...'</comment>
      <origin>571705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3134" sha1="1h9h0kj0x7cz0xv8503lserk29bvd2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ప్రధమా విభక్త్యంత కళిక.
'మఱియు దేవకి కౌర సేవకుమార నిర్మలరత్న రాజము'
(ఇపెనిమిది పాదములున్నవి. ఇది మిశ్రగతి తాళము. దీని కేడు మాత్రలగతి,
దీనిని నాలుగుచే హెచ్చించి యొక్కొక్క పాదమునకు నిరువదెనిమిది మాత్రలు-
కవికూర్చెను: ప్రతిపాదాంతమందును బ్రథమా విభక్త్యంత పదములు గలవు.
ఉత్కళిక.
'కమల నేత్రుని రాకరోయుచు
(ఇ పెనిమిది పాదములున్నవి, పాదమునకు ౧ర మాత్రలున్నవి. అనఁగాఁ
బైనుదాహృతముగ కళికలో సగమున్నది. ఉత్కళిక పాదాంతమందు నాయా విభా
క్త్యంత పదములక్కఱలేదు. కాని యంత్యప్రాస ముండును. తుదియెనిమిదవ
పాదాంతమున మాత్రమే విభక్త్యంత పదముండును)
ఉ. మానవులార!
ద్వితీయావిభక్త్యంత పద్యము.
గొల్వుఁడీ! పరా
ధీనులం గాళ మీరు పను దేవకుమారకు ముక్తికోసమై
ద్వితీయా విభ_క్యంతి కళిక.
మఱియుఁ వేతల నెల్ల మరులు గొల్పినవాని'
-
(ఇనిమిదిపాదము లుండవలెను. కాని యప్పకవీయమున నాలుగు పాద
ములు ముద్రణమున జాతిపోయినవి. ఇది ఖండగతితాళము. దీని కైదుమాత్రల గతి,
దీనిని నాలుగుచే హెచ్చించి ప్రతి పాదమును నిరువదిమాత్రలతోఁ గని నిబం
ధించెను. ప్రతి పాదాంతమందును ద్వితీయా విభక్త్యంత పదవాలు గలవు.)
ఉత్కళిక
‘మండుపావకుఁ గొల్చి '
(ఇట్టెనిమిది పాదములు గలవు. పై కళికలో నిది సగముమాత్రమే. అనఁగాఁ
బదిమాత్రలు మాత్రమే గల పాదము, పాదాంతమున విభక్త్యంత పదములు లేవు.
అంత్యప్రాసము గలదు. కుడియందు ద్వితీయా విభక్యంత పదము గలదు)
dand&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1h9h0kj0x7cz0xv8503lserk29bvd2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/287</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218893</id>
    <revision>
      <id>571706</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము తృతీయా విభక్త్యంత పద్యము చ. పులసిల నేల ... *** వాంఛితార్థముల్ కలుగు నమేయు చేతఁ గమలాధవుచే పటపక్త్రశాయి చేశా. తృతీయా విభక్త్యంత కళిక ‘మఱియు బ్రహ్మమాయ గెల్చి మస...'</comment>
      <origin>571706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3149" sha1="jo5z7wi7iq3l6hmm1i70cxvahi1b4l4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
తృతీయా విభక్త్యంత పద్యము
చ. పులసిల నేల
...
***
వాంఛితార్థముల్
కలుగు నమేయు చేతఁ గమలాధవుచే పటపక్త్రశాయి చేశా.
తృతీయా విభక్త్యంత కళిక
‘మఱియు బ్రహ్మమాయ గెల్చి మసలుమంత్రవాది చేత
(ఇనిమిది పాదములు గలవు. ఇది త్రిశ్రగతి తాళము. దీనికి మూఁడు
మాత్రలు. దీనిని నెనిమిదింటిచే హెచ్చించిన నిరువది నాల్గు మాత్రలగును. ఇందుఁ
బాదమున కావిధముగా నిరువది నాల్గు మాత్రలు నిబంధించెను. ప్రతి పాదాంత
మందును దృతీయావిధ క్త్యంత పదములు గలవు.)
ఉ
'గట్టిగ శరపంజరంబు’
(ఇనిమిదిపాదములు గలవు. పై పాదములో నిది సగము .
బండెండుమాత్రలు గలవు. పాదాంతమునఁ దృతీయా విభక్త్యంత పదములు లేవు.
అంత్యప్రాస గలదు. ఎనిమిదవ పాదాంతమున
మాత్రమే విభక్త్యంతపదము కలదు)
చతుర్థీ విభక్త్యంత పద్యము
శా. ఓ లంకాసకు
అంబట్టి మిరికై కృష్ణాంబుధ్యాన్మూర్తికై .
చతుర్థీ విభక్యత క
మఱియును గౌమోదకీయును ఖడ్గము మణియును శంఖముఁ బట్టిన హరి
(ఇనిమిది పాదములు గలవు; ఇది చతురశ్రగతి తాళము. దీనికి నాలుగు
మాత్రలుండును. దీనిని నెనిమిదిచే హెచ్చించిన కి ఆ మాత్రలగును. కాన నిందావిధ
ముగాఁ బాదము రచింపఁ బడినది. ప్రతి పాదాంతమందును జతుర్థీ విభక్త్యంతపద
ములు గూర్పఁబడినవి)
ఉత్కళిక
‘తొలిపుట్టువు మోముఫలంబున నే
' (ఇనిమిదిపాదములు గలవు. ఇందుఁ బాదమునకుఁ
ఐదునాఱు మాత్రలు
మాత్రమే. ఏలనఁ, బైకళికలో నిది సగమే యుండవలెను. పాదాంతమునఁ జతుర్థ్యంత
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jo5z7wi7iq3l6hmm1i70cxvahi1b4l4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/288</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218894</id>
    <revision>
      <id>571707</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము పదములు లేవు. అంత్యప్రాసముగలదు. ఎనిమిదవ పాదాంతమునమాత్రమే విభ్యంత పంచమీ విభక్త్యంత పద్యము పదము గలదు) మ. పురిటింటం బసిబిడ్డచందమున *** *** ... నందపుత్తువలనం ద...'</comment>
      <origin>571707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2981" sha1="gcria4s9p1icyvt8o8xrcbaebh9qrjj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
పదములు లేవు. అంత్యప్రాసముగలదు. ఎనిమిదవ పాదాంతమునమాత్రమే విభ్యంత
పంచమీ విభక్త్యంత పద్యము
పదము గలదు)
మ. పురిటింటం బసిబిడ్డచందమున
***
***
...
నందపుత్తువలనం దార్కాణ ధర్మస్థితుల్
పంచమీ విభక్త్యంత కళిక
'మఱియు గీతామృత సమగ్రసింధునివలస'
(ఇనిమిదిపాదములు గలవు. ఇది ఖండగతి తాళము. దీని కైదుమాత్రలగతి,
దీనిని వాల్లింటిచే హెచ్చించి పాదమున కిరుపదిమాత్రలు కవి కూర్చెను. ప్రతి
పాదాంతమునందును బంచమీ విభక్త్యంతపద ముండును)
“తనుఁ బిల్వఁ గడుఁ గూరు
ఉత్కళిక
(ఇ పెనిమిదిపాదములు గలవు. పాదమునకు ౧౦ మాత్రలు గలవు. పైదానిలో
నిది సగము. పాదాంతమునఁ బంచమీ విభక్త్యంతపదము లేదు. అంత్యప్రాసము
గలదు, ఎనిమిదవపాదాంతమున మాత్రమే విభక్త్యంతపదము కలదు)
షష్ఠీ విభక్త్యంత పద్యము
శా. కారాగారమునుండి
...
హరికిజా వాలార నే మ్రొక్కెద.
షష్ఠీవిభక్త్యంతక ళిక
'మఱియుఁ బెఱయ, నెఱయమఱియు మధునిఁ గూల్చినట్టి హరికి
(3 పెనిమిదిపాదములు గలవు. ఇది త్రిశ్రగతి తాళము. దీనికి మూఁడు
మాత్రలు. వీని నెనిమిదింటిచే హెచ్చించి అరమాత్రలతోఁ బాదమును బంధించెను.
ప్రతి పాదాంతమందును షష్ఠీ విభక్త్యంతపదము గలదు.
'గొల్ల లెల్లఁ దల్లడిల్ల
(4నిమిది పాదములుండవలయును. కాని రెండుపాదములు ముద్రణమున
జాఱిపోయినవి. ఈ పాదమునకు మాత్రలే. పాదాంతమున విభక్త్యంత పదము.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri
:&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gcria4s9p1icyvt8o8xrcbaebh9qrjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/289</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218895</id>
    <revision>
      <id>571708</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'లేదు. అంత కలదు.) ద్వితీయాశ్వాసను దు. ఎనిమిదవపాదాంతమున మాత్రమే విభక్త్యంతపదము సప్తమీ విభక్త్యంత పద్యము మ, పృధులా వంతి వరి స్వయంవరముస *** ... పెండ్లాడిన కృష్ణునందు నిలిచె దీర్ఘప...'</comment>
      <origin>571708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2743" sha1="h5vgihrrhvamqt70v08ryq7vq403xml" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;లేదు. అంత
కలదు.)
ద్వితీయాశ్వాసను
దు. ఎనిమిదవపాదాంతమున మాత్రమే విభక్త్యంతపదము
సప్తమీ విభక్త్యంత పద్యము
మ, పృధులా వంతి వరి స్వయంవరముస
***
... పెండ్లాడిన కృష్ణునందు నిలిచె దీర్ఘప్రతాపోన్నతుల్
స_ప్తమీ విభ_క్త్యంతకళిక.
'మణినుగ్ర సేనామాత్యునందు
(ఇప్లెనిమిది పాదములుండవలెను. ఒక పాదము పోయినది. ఇది చతురశ్రగతి
తాళము, దీనికి నాలుగు మాత్రలు. దీనిని వాల్గింటిచే హెచ్చించి యొక్కొక్క పాద
మును OLL మాత్రలతోఁ గవి రచించెను..
విభక్త్యంతపదము గలదు)
ఉత్కళిక,
‘పజ్జిరాగంబు”
ప్రతి పాదాంతమునందును సప్తమీ
(ఇనిమిది పాదములు గలవు. ఇందుఁ బాదమున కెనిమిది మాత్రలే కలవు
ప్రతిపాదాంతమందును సప్తమీ విభక్త్యంత పదములేదు. అంత్యప్రాసము కలదు.
--ఎనిమిదవ పాదాంతమున మాత్రమే విభక్త్యంత పదమున్నది.
సంబోధనావిభక్త్యంత పద్యము.
dr. ధర్మఁడంపి
తలఁకు నాదు మనంబున వందనందనా !
సంబోధనావిభ_క్త్యంత కలిక
'మఱియుఁ ద్రిజగన్మోహ మాయఁదాల్చినజాల
3
(ఇనిమిది పాదములు గలవు. ఇది ఖండగతి తాళము. దీని ఖైదు మాత్ర
అంండును. దీనిని నాల్గింటిచే హెచ్చించి అని మాత్రలతో నొక్కొక్క పాదమును
-గని రచించెను. ప్రతిపాదాంతమునందును సంబోధనా విభక్త్యంత పదముగలదు)
ఉత్కళిక,
'గురుభీష్మ రాధేయు”.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5vgihrrhvamqt70v08ryq7vq403xml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/290</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218896</id>
    <revision>
      <id>571709</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము (ఎ పెనిమిది పాదములు గలవు. దీనిపాదమునకుఁ బది మాత్రలే కలవు. పాదాంతమున విభక్త్యంత పదములేదు. అంత్యప్రాస గలదు. ఎనిమిదవ పాదాంత మున మాత్రమే 'విభక్త్యాంతపదము...'</comment>
      <origin>571709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="55kk53ta38d11k764ir9exp59hxi26k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
(ఎ పెనిమిది పాదములు గలవు. దీనిపాదమునకుఁ బది మాత్రలే కలవు.
పాదాంతమున విభక్త్యంత పదములేదు. అంత్యప్రాస గలదు. ఎనిమిదవ పాదాంత
మున మాత్రమే 'విభక్త్యాంతపదము కలదు)
సార్వవిభక్తిక పద్యము.
శా. నీవొక్కండవు; నిన్నునమ్మి కొలుతుడా, నీచే సుఖంబబ్బె;
కై వేదండ మొనర్తు; నీవలన నిష్ణావాప్తి చేకూ టె; నీ
శే విశ్వాసముఁ జేర్తునింక మదిలో; హెచ్చయ్యె నియందు నా
కైవారంబులు; శౌర సేనతనియా | కామేపలీ వల్లభా!
ఈసార్వవిభక్తిక పద్యముపిమ్మటఁ గవియొక్కయు గ్రంథము యొక్క ము
నామములు వచ్చుపద్యమొక్కటి యుండవలెను. కృష్ణదాహరణమున నది గలదు.
ఆంధ్రభాషలో రావిపాటి త్రిపురాంతకకవికృతత్రిపురాంతకోదాహరణము,
అప్పకవి వ్రాసిన కృష్ణాదాహరణము, శేషార్యోదాహరణము, వేంకటేశ్వరోదాహ
రణము, (తాళ్ళపాక పెదతిరుమలయ్య) హనుమోదాహరణము (చిత్రకని పెద్దన)
విశ్వేశ్వరోదాహరణము: (ఏనుఁగు లక్ష్మణకవి) ముఖలింగోదాహరణము, అనునెనిమిది
గలవు.
సంస్కృతిభాషలోఁ బాల్కుఱికి సోమనాథుని బసవోదాహరణ మున్నది.
మరియుఁ గాళిదాసకవి విక్రమోర్వశీయమున “పత్రే నివేశిత ముదాహరణం
ప్రియాయాః” ఆనియు, రఘువంశమున “జయోదాహరణం బాహ్వోర్గాపయా
మాస కిన్నరాజ&quot; అనియును బ్రయోగించి యుంటవలనఁ గొన్ని యుదాహరణ..
గ్రంథనాలున్నట్లు తెలియుచున్నది. మొత్తముమీఁద నిప్పు డాంధ్రమున నున్నన్ని
యుదాహరణ గ్రంధములు సంస్కృతమునఁ గానరావు &quot;
3.
ఈ యుదాహరణములు నాలుగు తెగలుగా నప్పకవి చెప్పుచున్నాఁడు. ఎట్లన,...
సంబుద్ధి యెడలించి సప్తవిభక్తులు పలికిన భక్తి 'సద్దలి' యనంగ
సంబుద్ధితోఁగూడ సప్తవిభక్తులు | బలంక నొప్పారు 'బద్దలి' యనంగ
సంబుద్ధితోడ విషమవిభక్తులతోడఁ బలికిన కృతియ 'విద్దలి' యనంగఁ
దళికలుత్కళికలు గమకింపఁ బలికిన కావ్యంబు ‘నుత్ఫుల్లకంబు' సనఁగ
గీ. నవవిఁ జాటు ప్రబంధంబులందు మిగుల
నాటుకొని యొప్పుచుండు నీ నాల్గు దెగలుఁ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>55kk53ta38d11k764ir9exp59hxi26k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/291</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218897</id>
    <revision>
      <id>571710</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము గానఁబడు సుదాహరణముల్ గానలోల 1 కామెపల్లీ | పల్లవీకామ | కృష్ణ ! *సంబుద్ధిని వదలి యేడువిభక్తుల కాడు పద్యములు చెప్పినచో నా కావ్యము ‘సద్దలి' అవఁబడును. సంబుద్ధియు మ...'</comment>
      <origin>571710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="hf3ippugyctm7hsm4fijpcbepgok4dj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
గానఁబడు సుదాహరణముల్ గానలోల 1
కామెపల్లీ | పల్లవీకామ | కృష్ణ !
*సంబుద్ధిని వదలి యేడువిభక్తుల కాడు పద్యములు చెప్పినచో నా కావ్యము
‘సద్దలి' అవఁబడును. సంబుద్ధియు మిగిలిన యేడు విభక్తులును గలిసి యెనిమిది విభక్తు
నెనిమిది పద్యములలో నిబంధించిన కావ్యము 'బద్దలి' యనఁబడును.
సంబుద్ధిని, మిగిలిన విభక్తులను, గ్రమమక్కఱలేక పద్యములఁ గూర్చి చెప్పిన 'విద్దలి”
కావ్యమగును. పద్యములంలేని కేవలము కళికోత్కళికలం పైవిధమున నెల్ల విభక్తు
అలోఁ గూర్చినచో 'ఉత్ఫులకము' అను కావ్యమగును.
కావ్యాలంకార చూడామణిలో పెద్దళి, పెద్దళి, విద్దళి, ఆను భేదములు
--మాత్రమే కలవు. ఎట్లన,
కం. సంబుద్ధివిడిచి మును గల
సంబంధం బెడలకుండ సప్తవిభక్త్యా
డంబరమడరించిన నొడి
కంబగు 'సద్దళి' యనంగఁ గవులకుఁ జెప్పర్.
గీ. సరివిభక్తుల సంబుద్ధి సహిత గాఁగ
జెప్ప నొప్పారు 'బద్ద సిద్ధమగురు;
ముక్తసంబుద్ధి, విషమవిభక్తికలిత
యైన కృతి పేరు 'విద్దళి' యండ్రు బుధులు.
ఇట ‘విద్ద?” లక్షణము భిన్నముగా నున్నది. పై లక్షణమున &quot; సంబుద్ధితోడ
- విషమవిభక్తులతోడ&quot; అని యున్నది. ఇట 1 ము సుక్త పంబుద్ధి విషమవిభక్తికలిత»
అని యున్నది.
t
ఈ నాలుగుఁ దెగలును ముదాహరణములకుఁ బూర్వరూపములనియుఁ గ్రమ
క్రమముగా నభివృద్ధిచెంది తునికి ముదాహరణముగాఁ బరిణమించినదనియు (నిడద
వోలు వేంకటరావుగారు' త్రిపురాంతకోదాహరణ పీఠికలో వ్రాసిరి.
* అప్పకవీయలక్షణయనఁ గాని కావ్యాలంకార చూడామణి లక్షణమునఁ
గాని సద్దలి మొదలగునవి కేవల పద్యములలో రచింపఁబడవలెనూ లేక కళికలపంటి
తాళ లయాన్వితములగు గద్యములతో రచింపఁబడవలెను లేక యొక్కొక్క
విభక్తి కొక్కొక్క గద్యము చెప్పవలెనో విస్పష్టముగా నవగతము కాకున్నది.
CC-0. Jangamwadi Math Collection Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hf3ippugyctm7hsm4fijpcbepgok4dj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/292</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218898</id>
    <revision>
      <id>571711</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'X కావ్యాలంకార సంగ్రహము ప్రకరణానుసారముగా యక్షగాన, వీధీ నాటకముల లక్షణములను గూడఁ జెప్పుదుము. అప్పకవీయమున యక్షగానలక్షణ మిట్లున్నది. సీ. తుదనేడు లఘువులు తొలఁగించి చదివినఁ లలి...'</comment>
      <origin>571711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4430" sha1="7338fpsgeqg4u9uhetvway92bfk8jq1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;X
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ప్రకరణానుసారముగా యక్షగాన, వీధీ నాటకముల లక్షణములను గూడఁ
జెప్పుదుము. అప్పకవీయమున యక్షగానలక్షణ మిట్లున్నది.
సీ. తుదనేడు లఘువులు తొలఁగించి చదివినఁ
లలిఁగడపలనొక్క లఘువుమానిన జంపె
ద్రిపుటకు వృషభగతి పదయుగము
మనుద్విరదగతి సమపదయుగ ము
లోలి విశ్రాంతి పద్నాలుగింటఁ
గురుతగు రచ్చెరకుఁదురగవల్గ నా॥ హ్వయ మేకతాళి యా మధురగతికి ?
సంఘీకిర్వది నా నాలు గట తాళమున మాత్ర
గీ. దెలియ వర్థంబు, అర్థచంద్రికలు వీట
యక్షగాన ప్రబంధంబు అదుకవచ్చు
రగడ భేదంబు లివియండ్రు రసఁగ వీంద్రు
లవితనిజసేవకస్తోమ | యబ్ధిధామ !
అప్పకవి నవవిధ రగడలను నొడివియున్నాఁడు. ఆ రగడలలోఁ గొంతకొంత-
మార్పుజరిపి త్రిపుట, జంపె, ఏక, ఆట, తాళములు కనుగుణముగాఁజేసి గేయములను
యక్షగానములలోఁ బాడుదురు. అప్పకవి పేర్కొన్న యీ గేయము (రగడ భేద
ములు) లే కాక యక్షగానములలో నింకను నానేక విధములయిన దేశిరచనములు చేరినవి.
ఏలలు, జోలలు, నువ్వాలలు, ఆరతులు, ధవళములు, చందమామనుద్దులు, వెన్నెల
పదములు, విరాళి పదమును, తుమ్మెద పదములు, గొబ్బి పదములు, కో వెలపదములు,
చిలుక పదములు, ఆల్లో నేరేళ్లు, సీసార్థములు, కందార్థములు, త్రిభంగులు, ద్విపదలు,
త్రిపదలు, చౌపదులు, షట్పదులు, మంజరులు, జక్కుల టేకులు వెంద అయినవి.
శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు సుగ్రీవ విజయమను యక్ష గానమునకు
బీతికను వ్రాయుచు నందీయక్షగానాదులు ప్రాచీనులగు లక్షణ కర్తలు తెలిపిన
* ఆకు, మధుర, చిత్ర, విస్తరములను నామముల వర్తిల్లు చతుర్విధ కవికలలో
* ఆశుకవిత్వమన ఏక పాద, త్రిపాద, కఠినప్రాస, విషమసమస్యాపూర్తులు,
వ్యస్తాక్షర, నిషేధాక్ష రచనలు, అష్టావధాన శతావధానములు, ఘటికాశత
గ్రంధకల్పనలు, ఆకాశపురాణము, మొదలగు తత్కాలోచితమగు నతిత్వరిత గతిని
రచింపఁబడునది .
మధురక విశ్వమి యక్ష గానాదుల కవిత్వము.
చిత్రకవిత్వమన నొక వృత్తమున మరొక వృత్తము వచ్చునట్లు చెప్పుట; అనఁగా
కంద గర్భసీసము, మొ.
విసరకవిత్వమనఁ బ్రబంధ కవిక్వమని తెలిపితిమి.
(ఇవి లక్షణదీపిక యందలి లక్షణములు)
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7338fpsgeqg4u9uhetvway92bfk8jq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/293</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218899</id>
    <revision>
      <id>571712</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '33 ద్వితీయాశ్వాసమ 2018 మధుర కవితలోఁ జేరునని తెలిపిరి. మరియును వారి యక్ష గానములయొక్క చరిత్ర మును గూడ విరచించిరి. గ్రంధవిస్తు భీతిచే వదలితిని. కావున విద్యార్థు పీఠికను జడివి దీ...'</comment>
      <origin>571712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4583" sha1="8qsgeczrtggfgzl4q1aytjlgueqofj0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;33
ద్వితీయాశ్వాసమ
2018
మధుర కవితలోఁ జేరునని తెలిపిరి. మరియును వారి యక్ష గానములయొక్క చరిత్ర
మును గూడ విరచించిరి. గ్రంధవిస్తు భీతిచే వదలితిని. కావున విద్యార్థు
పీఠికను
జడివి దీనివిషయమును విపులముగాఁ దెలిసికొన వచ్చును. ఈ యక్ష గానములకు
జక్కు అపాటయనియును నామాంతరము. ఇది సంస్కృతమునందలి యు పరూపకముల
తరగతిలోనిది. (ఈయు పరూపకములకు గేయరూపకములనియు నామాంతరము. )
యక్ష గానములవంటి వేయగు పెక్కు మధుర కావ్యములు గలవు. వాని నిటఁ
బేర్కొందును. జాజరపాట, ఆ వెన్నెల పాట,
గులు, X మటిమె రేకులు, ౬. విరాళి పదములు, 8
F పాళి రేకులు, ౧౦ ధవళములు, ౧౧ ఏలలు, ౧
౧ర తుమ్మెదపదాు, ౧౫ ఏళతాళి (ఎగతాళి),
3 అర్ధచంద్రికలు, ర త్రిభం
అల్లోనేరేళ్ళు, రా గొబ్బిపాటలు
సువాలలు, ౧3 చిలుక పదాలు
తందానపదాలు, ౧8 జోలలు
౧౮ జక్కుల రేకులు, ౧౯ దరువులు, అ౦ చందమామ పదాలు, అగి నట్టొట్లు,
సుద్దులు, అ3 కూనరాగాలు, అర చిందులు, అని జక్కిణి, ఆది మంగళహారతులు
98 జావళీలు, అూ గీతార్థములు, అకం దార్థములు;30 సీసార్థములు; మొదలయినవి.
వీని లక్షణ లక్ష్యములకు సంగీతచూడామణి మొదలగు గ్రంథములను జూచుకొన
వలెకు. ఈ కావ్యములకుఁ బదకవితలనియు, జానుఁ దెనుఁగు కావ్యములనియు, గేయ
వాఙ్మయమనియు వ్యవహారము.
విలక్షణము.
వీథ్యా మేకో భవే దంకః కశ్చి దేకోత్ర కల్ప్యతే,
ఆకాశభాషి తై రుక్తా శ్చిత్రాం ప్రత్యుక్తి మాశ్రితః
సూచయే ద్భూరి శృంగారం కించిదన్యాకా రసానపి
ముఖనిర్వహణే సంధీ అర్థ ప్రకృతయో2 ఖిలా 1.
(సాహిత్యదర్పణము)
వీధియందొక్కటే యంకముండును. ఒక్కఁడే నాయకుఁడుండును. వాఁడు
త్తమ, మధ్య,మాధములలో నెవ్వఁడైనను గావచ్చును. (కశ్చిత్ ఉత్తమమధ్యమాధ
మాన్యతమ:అనిసాహిత్య దర్పణరు చిరవ్యాఖ్య) ఆకాశభాషితములకుఁ బ్రతిభాషణ
మును నాతఁడు నేయును. అవఁగా నాయకుఁడొక్కడే కావునఁ దానే మింటివైపు
జూచి &quot;నీవేమనుచున్నావు. ఓ హో ఇట్లనుచున్నావు...... అని యెదుటి పాత్ర
చెప్పవలసినదంతయుఁ దానే చెప్పి దానికిఁ బ్రత్యుత్తరించుచుండును. (ఒకానొక
చోనిరువురు పాత్రలు గూడ నుండవచ్చును.) ముఖ్యముగా శృంగారమును, నలఁ
తిగా నవ్యరసములను మా దింపవలెను ముఖవిద్వహణ పందులును . అర్థ ప్రకృతు లెల్ల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8qsgeczrtggfgzl4q1aytjlgueqofj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/294</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218900</id>
    <revision>
      <id>571713</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కాగితా కావ్యాలంకార సంగ్రహము యును నుండవలెను. (ముఖనిర్వహణ సంధులఁ గూర్చియు, నర్థ ప్రకృతులఁ గూర్చియు నిట చెలుపుట కపకాశము లేమి దశరూపకము వలనఁ దెలిసికొనవలెనని సూచిం తుము) “వీథీ...'</comment>
      <origin>571713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="ddn6jq7u9n68jxckdy7jllli6jqvpfr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కాగితా
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
యును నుండవలెను. (ముఖనిర్వహణ సంధులఁ గూర్చియు, నర్థ ప్రకృతులఁ గూర్చియు
నిట చెలుపుట కపకాశము లేమి దశరూపకము వలనఁ దెలిసికొనవలెనని
సూచిం
తుము) “వీథీవ వీథీ' అనఁగా వీధివంటిది. ఈ కావ్యము శృంగారరసమునకు వీధివం
టిది. ఉత్తమ శృంగారము వాకిలి దాఁటడు. అది యేకాంతమునందే శోభిల్లును.
వీధీశృంగారము పచ్చిశృంగారము. ఇది పర దార సురాపానాది సుఖలలితమగు
కామశృంగారము. కాని వీనియందు భాణమునందున్నంత పచ్చిళ్ళంగార ముండదు.
మధ్యమళ్ళంగారమే యుండును. దీనియందు త్తమ నాయకుఁడు గూడనుండవచ్చు
నేని రుచిర వ్యాఖ్యాత చెప్పియున్నాఁడు. కాని లక్ష్యమున నుత్తమ నాయకుఁడు గాన
రాఁడు. మధ్యమ, ఆథమ, నాయకులే కానవత్తురు. ఆంధ్రము నందున్న శ్రీనాధుని
వీధి నాటకమున కీలక్షణము పట్టదు. ఈవీధినే వీధినాటకమనియు వ్యవహరింతురు.
చక్రవాళము.
శం. ముక్తపదగ్రస్తంబై
సత్తాదిమపద్యమై, ససంబోధన మై
ప్రోక్తమగు చక్రవాళము
ముత్తమహాధీరశబ్ద మోహనమగుచున్,
20
తా. మొదటనొక పద్యము గలిగినదియు, ముక్తపదగ్రస్తమును, సంబోధన
సహితమును నగు కావ్యము చక్రవాళము. ఇదియస్తోత్రప్రాయమగు కావ్యమే. మొదట
నొక పద్యమనుటచే మిగిలిన కావ్యము గద్యమయము. ఆగద్యములు కలికలే. కళికల
నుదాహరణకావ్యమునఁ దెలిపి యుంటిమి కదా! అప్పకవీయమున నీ చక్రవాళ
అక్షణ మిట్లున్నది.
కం. ఒక పద్యముఁ, బిదప దళా
క సందర్భాష్టద్య చతురంబగు ఫ
క్కికిఁ బేరు చక్రవాళం
1
బకట | చతుర్భద్రమదియె | యచ్యుత! మరియు.
కం. తొలి సమసశాంత్యవర్ణయు
గళమే పునరుక్తిగాఁగఁ గైకొని సామి
ప్యలసత్సమాసము మొదల
నెలరించినఁ జక్రవాళమగు దాశారా!
CC-0. Jangamwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ddn6jq7u9n68jxckdy7jllli6jqvpfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/295</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218901</id>
    <revision>
      <id>571714</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ఈ పద్యములందు 'సంబోధ శాంతముగానుండవలయు' నన్న లక్షణము లేదు. &quot;కాన నరసభూపాలీయాప్పకవీయ లక్షణముల కేకవాక్యతను గల్పించుకొనవలెను. ఎట్లన, మొదల నొకపద్యము; పిమ్మట నెన...'</comment>
      <origin>571714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3791" sha1="6hg6505tlxctuug1pr5fwhahdesfpyo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ఈ పద్యములందు 'సంబోధ శాంతముగానుండవలయు' నన్న లక్షణము లేదు.
&quot;కాన నరసభూపాలీయాప్పకవీయ లక్షణముల కేకవాక్యతను గల్పించుకొనవలెను.
ఎట్లన, మొదల నొకపద్యము; పిమ్మట నెనిమిదిదళము అగద్య-(ఇదియే కలిక). ఆ పద్య
గద్యములు రెండును ముక్తపదగ్రస్తములై సంబోధనాంతములుగా నుండవలెను.
ముక్తపదగ్రస్తమనఁ దొలి సమాసము యొక్క యంతమునందున్న రెండక్షరములను
1
వా
మాత్రమే గ్రహించి మలి సమాసారంభమున నుంచుట ఎట్లన,
మ. ఫణిశుంభద్భుజపార | సారసముఖీ పంచాయుధాకార!
రణ సంతత్యవతార | తారగిరి ధైర్యస్థేమ దుర్వార |
రణ సమ్రాడ్బల
భార! భారవి కవి
ప్రౌఢాక్తి పంచార!
రణ సంస్తుత్యవిహార | హారహర వి భాజద్యశో వైభవా !
ఇట్టి యొక పద్యమును, దానివెంట నెనిమిది యిట్టి గద్యలునుగల కావ్యము
చక్రవాళము, దీనికిఁ జతుర్భద్ర మనియు నామాంతరము.
కం. ఆ చక్రవాళ లక్షణ
బిరుదావళి
సూచితమై బిరుదభరిత శుభవాఙ్మయమై
ఆ చక్రవాళ విపుల
ట్మెచక్రమునందు బిరుదగద్యము పొల్చు.
ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణమున “ఆచక్రవాళలక్షణ సూచితమై” అనునది లేదు.
ఆ లక్షణ మిట్లున్నది:—
వర్ణ్యమా నాంక బిరుద వర్ణన: ప్రచురోజ్జ్వలా !
వాక్యాడంబర సంయుక్తా సామ బిరుదావళీ . |
తా. వర్ణింపఁబడుచున్న రాజాదుల బిరుదములనుగూర్చి వాక్యాడంబరముతో
వ్రాయఁబడిన కావ్యము బిరుదావళి. నరసభూపాలీయమున 'బిరుద గద్యము” అని
యున్నది. కాన గద్యమయమని తెలియుచున్నది. ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణమునుబట్టి
గద్యమయమో పద్యమయమో తెలియరాకున్నది. సాహిత్యదర్పణమున “గద్యపద్య.
మయీ రాజస్తుతి ర్బిరుద ముచ్యతే” అని యుంటచే గద్య పద్యోభయమని తేలు
చున్నది. మరియు విశ్వనాథుఁడు ' బిరుదమణిమాల' అను కావ్యమును లక్ష్యము
నుగా నిచ్చెను. అప్పకవీయమున నీ క్రింది లక్షణము గలదు.
CC-0. Jangamwadi Math
Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hg6505tlxctuug1pr5fwhahdesfpyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/296</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218902</id>
    <revision>
      <id>571715</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము. గీ. క్షితి మహారాష్ట్రభాష చేఁ జెప్పఁబడెడు భీకరోత్తులు బిరుదులై పెక్కుఁ దనరు వాటి బిరుదావళి యొనర్పవలయునండ్రు బుధులు సంబుద్ధిపదములు పొసగఁ గూర్చి. చ. స...'</comment>
      <origin>571715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="4umfwz1ehvjg1qyy46eqsol0gzsxvhq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము.
గీ. క్షితి మహారాష్ట్రభాష చేఁ జెప్పఁబడెడు
భీకరోత్తులు బిరుదులై పెక్కుఁ దనరు
వాటి బిరుదావళి యొనర్పవలయునండ్రు
బుధులు సంబుద్ధిపదములు పొసగఁ గూర్చి.
చ. సలలితవాక్యగుంభనల, సర్వవిభక్తులు, దీవనంబులతో,
జెలుపుగఁ బద్య మొక్కటి రచించిన పిమ్మట గౌడరీతి సం
కలిక చతుష్క, షట్క, దశగద్యము లెన్మిదియుం బదాఱు నిం
పలరఁగఁ గూర్చి పేర్చి బిరుదావళి చెప్పఁగ నొప్పు నెంతయుడా.
ప్ర్రప్రధమమున సర్వవిభక్తులతో నాశీర్వాదరూపమగు నొక పద్యమాను జెప్పి
పిమ్మట గౌడరీతితో నాలుగు, లేక యాఱు, లేక యెనిమిది, లేక పదునాఱు
బిరుదగద్యలు తత్తత్ప్రతాపభుజవిక్రమాదులను వర్ణించునవి చెప్పవలెను. ఈ బిరుద
ములు మహారాష్ట్రభాషామయము అని చెప్పఁబడెను. మహారాష్ట్రభాష యనునది
యుపలక్షణము. ఏదేశభాషలో నున్నను నా బిరుదముల నాంధ్ర సంస్కృతాదుల
లోనికి మారక యదేవిధమున వ్యవహరింపవలెను.
తరుణీమణి శృంగారము,
మంజరి
విరహము, మధుమదనగర్వవిభవంబు, సరో
వరవసఖేలనములు గల
దరాయ మంజరియనంగ నభినుతికెక్కు.
620
తా.. స్త్రీల శృంగారము, విరహము, వసంతమన్మథాదుల విజృంభణము,
సరః1ళి, పనకేళి మొదలగువాని వర్ణనము మంజరీకావ్యము.
ఇది గద్యమున నుండవలెమో పద్యమున నుండవలెనె రెంటను నుండవల
యుమో గద్యలయినచోఁ గలికలోని యేమియును గ్రంథకర్త దెలుపలేదు. దీనికిఁ
బ్రతాపరుద్రీయాదులందు మూలములేదు. ఇట్టి గ్రంథము పద్యమయముగా నున్ననే
శోభిల్లును.
శం, తారక లిఱువది యేఁడును
నారయ నొక్కొక్క పద్యమందుఁ జెలంగ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4umfwz1ehvjg1qyy46eqsol0gzsxvhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/297</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218903</id>
    <revision>
      <id>571716</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'గూరిచిన పద్యమాలిక ద్వితీయాశ్వాసము తారావళియనఁగ నభిమతం బై పొల్చు . 023 ఇరువదేడు పద్యములు గల కావ్యము తారావళి లేక నక్షత్రమాల అవఁబడు నని కవి యభిప్రాయము. కాని యిఱువదేడు నక్షత్రమ...'</comment>
      <origin>571716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="o59162lnwh7x93esk190oo1z0q56089" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గూరిచిన పద్యమాలిక
ద్వితీయాశ్వాసము
తారావళియనఁగ నభిమతం బై పొల్చు .
023
ఇరువదేడు పద్యములు గల కావ్యము తారావళి లేక నక్షత్రమాల అవఁబడు
నని కవి యభిప్రాయము. కాని యిఱువదేడు నక్షత్రములు (నామములు) ఒక్కొక్క
పద్యములో నిబంధించినచో నది 'తారావళి' అనర్థము వచ్చుచున్నది. ఇది కాదు.
ప్రతాపరుద్రీయములో
6 తారాణాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా తారావళీ మతా అని యున్నది.
తారాణాం సంఖ్యయా 'సప్తవింశత్యా' అని వ్యాఖ్య.
ఈ యుదాహృత కావ్య భేదములు గాక యింకను గొన్ని కలవు. దాని
ముదాహరింతుము .
విశ్వావళి
'విశ్వేషాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా విశ్వావళీ మతా
విశ్వములు పదునాలుగు. కావునఁ బదునాలుగు పద్యముల కావ్యము విశ్వావళి.
రత్నావళి
అంత్నానాం సంఖ్యయా పద్యర్యుక్తా రత్నావళీ మతా
రత్నములు తొమ్మిది. కానఁ దొమ్మిది పద్యముల కావ్యము రత్నావళి. దీనికి
'నవరత్నము'లని నేటి వ్యవహారము •
పంచాననావళి
'పద్యేశ్చ పంచభిర్యుక్తా ప్రోక్తా పంచాననావళీ
అయిదు పద్యముల కావ్యము 'పంచాననావళి' అనఁబడును. దీనికి 'పంచ
రత్నములు' అని కేఁటి వ్యవహారము.
మున 'అప్పకవి' విభాగమునుగూడఁ జూపుదును.
ఈ సందర్భమున
సీ. ఒనరు ముక్తకమన నొక్క పద్యము; ద్వికం 1 బగు రెండు;త్రికము మూఁడైనఁ; ఐంచ
రత్నంబు లేదు; వారణమాల యెనిమిది; | నవరత్నములు పద్యనవకమైన;
భాస్కరమాలిక పండ్రెండు; శశికళ | పదియాఱు; నక్షత్ర పంక్తి యిఱువ
దియు నేఁడు;త్రింశదాహ్వయముముప్పది గాఁగ; సంఖ్య వెండియు మెండుసాఁగా నేని
గీ. వరుసఁజంచాశ దాఖ్య;మవ్వల శతకము; | నష్ట సమధిక
శతకంబు; ననఁగ
వెలయు
సేఁబదియు, నూఱు, సూటిపై టెనిమిడియును సప్తశతి సప్తశత మైన శార్ణపాణి!
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o59162lnwh7x93esk190oo1z0q56089</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/298</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218904</id>
    <revision>
      <id>571717</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఒక పద్యము ముక్తకము; రెండైన ద్వితము; మూఁడైవఁ దికము. అయిదైన బంచరత్నములు; ఎనిమిదైన గజమాల: తొమ్మిదైన నవరత్నములు; పండెండైన సూర్యమాల; పదునా యైన శశికళ; ఇఱువదే...'</comment>
      <origin>571717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4634" sha1="5awqbo3cdotb3h367jmgokuo9o4lq2e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఒక పద్యము ముక్తకము; రెండైన ద్వితము; మూఁడైవఁ దికము. అయిదైన
బంచరత్నములు; ఎనిమిదైన గజమాల: తొమ్మిదైన నవరత్నములు; పండెండైన
సూర్యమాల; పదునా యైన శశికళ; ఇఱువదేడైన నక్షత్రమాల; ముప్పదైన త్రింశత్తు;
ఏఁబదైనఁ బంచాశత్తు; న్నూమైన శతకము, నూటెనిమిదైన నష్టోత్తరశతకము, ఏడు
నూఱులైన సప్తళతి.
త్రింశత్తు, పంచాశత్తు, అను పదములు సముదాయార్థమున త్రింశికా (సింహా
సన ద్వాత్రింశికా) పంచాశికా (చౌరపంచాశికా) రూపముననుండును. త్రింశత్తన
ముప్పది, పంచాశ తన నేఁబదియనియే యర్థము. కాని అప్పకవి యిచ్చిన యీ పదము
ల సాధువులు. త్రింశికా, పంచాశికా, అనియే యుండవలెను.
మరియు నాతఁడు కొన్నిఁటి నింకను జెప్పలేదు. అష్టకము (ఎనిమిదింటి సము
దాయము) పంచదశీ (పదునైదింటి సముదాయము) చత్వారింశికా (నలువదింటి
సముదాయము) షష్టికా (ఆరుపదింటి సముదాయము) సప్తతికా (డెబ్బదింటి సము
దాయము) ఆశీతికా (ఎనుబదింటి సముదాయము) నవతికా (తొంబదింటి సముదా
యము) పంచశతీ (ఐదునూర్ల సముదాయము) సహస్రకము (వేయింటి సమూహము)
‘శుకసప్తతి' ఇత్యాదులలో 'సప్తతి' అనియే వ్యవహారము గలదు. ఆప్లే..
'పాదుకాసహస్రము' ఇత్యాదులలో 'సహస్రము' అనియే ప్రయోగముగలదు.
కావ్యము, శాస్త్రము, ఇతిహాసము, కావ్యశాస్త్రము, కావ్యేతిహాసము,.
శాస్త్రేతిహాసము, అని యాఱువిధములగు కావ్యము లున్నవని భోజుఁడు సరస్వతీ-
కంఠాభరణమున పచించెను. కావ్యశాస్త్రమును శాస్త్ర కావ్యమనియు జెప్పవచ్చును..
ధ్వన్యాలోకమున &quot;మహాధార తేజెపి శాస్త్ర కావ్య రూపచ్ఛాయాన్వయిని” అని
యున్నది. శాస్త్రకావ్య మనఁగా శాస్త్రమునందువలెఁ బురుషార్థ నిరూపణమును,
గావ్యమునందువలె రసనిరూపణమును గల కావ్యము. క్షేమేంద్రుఁడు శాస్త్రకావ్య,
మనఁ జతుర్వర్గ: పాయ మై సర్వోపదేశకమనియుఁ, గావ్యశాస్త్రమన భట్టి కావ్యాను
లనియుఁ దెలిపెను. భోజుఁడీ భేదమును దెలుపలేదు. అట్లే శాస్త్రేతిహాసము, కావ్యోతి
హాసము, అనుచోఁ దదుభయధర్మములు కల కావ్యములని యర్థము.
ఖండకావ్యము
'ఖండకావ్యం భవత్కావ్యస్యైక దేశానుసారిచ' అని సాహిత్యదర్పణము--
మహాకావ్య లక్షణములలో సేకదేశమును గ్రహించి వ్రాసిన కావ్యము; మేఘ
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5awqbo3cdotb3h367jmgokuo9o4lq2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/299</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218905</id>
    <revision>
      <id>571718</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాస.ము దూతాదులు. మహాకావ్య, ఖండకావ్యములకు 'సంఘాతము లేక సంఘాతకము అనియు నామాంతరము. ము క్తకము క్రియాసమాప్తికై పద్యాంతరములతోఁ నెట్టి సంబంధమును లేక రసభావా దులు గల యే...'</comment>
      <origin>571718</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3106" sha1="98vtfl8pjq4qtm3kbj4z7fs24gexgb3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాస.ము
దూతాదులు. మహాకావ్య, ఖండకావ్యములకు 'సంఘాతము లేక సంఘాతకము
అనియు నామాంతరము.
ము క్తకము
క్రియాసమాప్తికై పద్యాంతరములతోఁ నెట్టి సంబంధమును లేక రసభావా
దులు గల యేకపద్యము. (ముక్తం అన్యేన నాలింగితం స్వార్థే కళా) అమరుకము,
-ఆర్యాసప్తశతి మొదలగునవి.
ఈ ముక్తకములందు 'అ' కారాది 'హ' కారాంతములాద్యక్షరములుగాఁ
గలపద్య సంగ్రహమునకు 'ప్రజ్య' అనినామము. ఆర్యాసప్తశతిలోని ప్రజ్యలు గలవు.
యుగ్మకము
క్రియాసమాప్తికై పరస్పర సంబంధము గల పద్యములజుంట. అప్పకవి రెండు
పద్యముల మొత్తమునకు ద్వికమని పేరు పెట్టెను. ఆటఁ గియాసమాప్తికై పరస్ప
రాపేక్షతోఁ బనిలేదు. ఇటఁ గావలయును. ఈ భేదమును బట్టి నామభేదము .
*సందానితకము
క్రియా సమాప్తికై పరస్పరా పేక్షగల మూఁడుపద్యముల సమూహము. వెనుక
మూఁడు పద్యముల మొత్తమునకు అప్పకవి త్రికమని చెప్పెను . ఆటఁబరస్పరాపేక్ష లేదు.
ఇట నుండవలెను. కాన నామభేదము .
కలాపకము
క్రియాసమాప్తికై పరస్పరాపేక్షగల నాలుగు పద్యముల మొత్తము •
క్రియాసమా ప్తికై పరస్పరాపేక్షగల యైదు పద్యముల నెత్తము .
చాటు పద్యము లేక శ్లోకము
స్తోత్రప్రాయమగు పద్యము లేక శ్లోకము. ఈ చాటు పద్యము' అను పదమును
: నీకాలమున 'అనిబద్ధకావ్యము' అనువర్థమున వ్యవహరించుచున్నారు.
*అభినవ గుప్తుఁడు లోచనమున మూఁడు పద్యముల సమూహమునకు విశేషక
మనియు రెండు పద్యముల మొతమునకు సందా నితకమనియు వ్యవహరిం చెను .
CC-0. BangamwadrMath Collection. Digitized by eGagotn&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>98vtfl8pjq4qtm3kbj4z7fs24gexgb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/300</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218906</id>
    <revision>
      <id>571719</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము “రోశః శ్లోక సమూహస్తు స్యాదన్యోన్యాన పేక్షక?” ఆమ్యోన్యా పేక్ష లేని శ్లోకసమూహము కోశ మనఁబడును. వాకోవాక్యము ఉక్తిప్రత్యుక్తి మద్వాక్యం నారోవాక్యం విద...'</comment>
      <origin>571719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3727" sha1="nqqchw6zlxvk2vx097tx2mdg9xo0d9i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
“రోశః శ్లోక సమూహస్తు స్యాదన్యోన్యాన పేక్షక?”
ఆమ్యోన్యా పేక్ష లేని శ్లోకసమూహము కోశ మనఁబడును.
వాకోవాక్యము
ఉక్తిప్రత్యుక్తి మద్వాక్యం నారోవాక్యం విదు ర్బుధాః |
ద్వయోర్వస్త్రోస్తదిచ్ఛంతి బహూ నా మపి సంగమే |
&quot;వాక్యంచ ఉపవాక్యంచ వాకోవాక్యం వాక్యోపవాక్యము లెందుండు
యది వాకోవాక్యము. ఆదియే యుక్తిసత్యుక్తి రూపము. ఈ యుక్తి ప్రత్యుత్తు
బిరుపురకును గూర్పవచ్చును. పెక్కండ్రకును గూర్పవచ్చును. ఇది ఋజూ క్తి,
వక్రోక్తి, వైయాత్యోక్తి, ప్రశ్నోత్తరోక్తి, చిత్రోక్తి, అని పంచవిధములుగా
సరస్వతీ కంఠాభరణమునఁ గలదు. '
మ• చనుదు సుందరి ! పాంథుఁడా! చనుము ! నీ స్వాంతంబున శోకముం
గనఁ గాఁబోకుము; శోక మెందులకిఁకం గన్నీరురాలేల? చే
చన వైతంచు సె తొంద రేల ననుఁబుచ్చడా నీకు ? నీతోడఁ బో
వసె వాంఛించుచు నిట్లు వేగపడు నా ప్రాణంబు అత్యంతముగా .
ఇది ప్రియునియొక్కయుఁ బ్రియు రాలియొక్కయు న్ను పత్యుక్తి రూపమగు.
వాకోవాక్యము. మిగిలినవూహ్యములు .
ఈము క్త కాదులకు అనిబద్ద
కావ్యము అనియు నామాంతరము . వామనుఁడు
కావ్యము- నిబద్ధము, అనిబద్ధము, అని రెండు తెగలుగా విభజించెను. మహాకావ్య
ఖండకావ్యములు నిబద్ధములు. ముక్తక, యుగ్మక, సందానితక, కలాపక, కులకము
లును, అప్పకవి ప్రభృతులు నొడివిన భేదములు ను అనిబద్ధ కావ్యములు మహా
కావ్యము
దక్క మిగిలినవన్నియు ఉద్రప్రబంధములని విద్యానాధుఁడు వ్యవహరించెను. వీనికి
ఉపకావ్యములనియు నామాంతరము . ఉపమితం కావ్య ఉపకావ్యం' అనువ్యుత్ప
త్తినిబట్టి కావ్యసదృశము అనియర్ధము .
ఆఖ్యానము.
“స్వయం దృష్టార్థ కథనం ప్రాహు రాఖ్యానకం బుధాః” కవి తాను స్వయ-
ముగాఁ జూచినదానిని చెప్పుట యాఖ్యానము .
CC-0. Jangamadi Math Cofection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nqqchw6zlxvk2vx097tx2mdg9xo0d9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/301</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218907</id>
    <revision>
      <id>571720</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ':34 ద్వితీయాశ్వాసను ఉపాఖ్యానము, sx &quot;శ్రుతస్యార్థస్య కథనము పాఖ్యానం ప్రచక్షతే ఇతరులవలన విన్నదానినిఁ జెప్పుట యుపాఖ్యానము. గాథ. &quot;పితృపృథ్వీ ప్రభృతి గీతయః 'తల్లిదండ్రులు, లేక పి...'</comment>
      <origin>571720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="d0edybt1v5q1bvc2h0865ubcthxlz4k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;:34
ద్వితీయాశ్వాసను
ఉపాఖ్యానము,
sx
&quot;శ్రుతస్యార్థస్య కథనము పాఖ్యానం ప్రచక్షతే ఇతరులవలన విన్నదానినిఁ
జెప్పుట యుపాఖ్యానము.
గాథ.
&quot;పితృపృథ్వీ ప్రభృతి గీతయః 'తల్లిదండ్రులు, లేక పితృదేవతలు, భూమి,
మొదలగు వానినిఁ గూర్పి చేయుస్తోత్రము; మరియు దాతలయు వీర పురుషులయు
కృత్యములఁ దెలుగీతము . దీనికి నారాశంసియనియు నామాంతరము .
ఈ మూఁడింటి లక్షణములును, విష్ణుపురాణ టీకా కారుఁడైన శ్రీధరస్వామి
యిచ్చెనని కే. వి. లక్ష్మణరావుగారు 'ఆంధ్రవిజ్ఞాన సర్వస్వమున' వ్రాసిరి.
దండకము
త, న, స, హ, గణములలో నొకటి మొదలనిడి తక్కినవన్నియుఁ దగణ
ములే కూర్చి తుది నొక గురువు నిడవలెను. యతి ప్రాస నియమము లేదు. ఇది గద్య
కావ్యమా ? పద్యకావ్యమా ? యని సందేహము గలిగించును. కాని గద్యము గణ
-బద్ధముగా నుండదుగదా ! కానఁ బద్యకావ్యమే. సామాన్యముగా దండకములు
స్తోత్రరూపములే. అనఁగా భక్తిరస కావ్యములే. ఆంజనేయ దండకము మొదలగు
- నవి. కాని పోతనకవి వ్రాసిన శృంగారప్రథానమగు భోగినీ దండకముగూడఁ గలదు.
ఇతిహాసము
-
పురాణము
విద్యారణ్యులనా రైతరేయ బ్రాహ్మణ భాష్యోపోద్ఘాతమున నిట్లు వాని
-యున్నారని కే. వి. లక్ష్మణరావుగారు ఆంధ్ర విజ్ఞానసర్వస్వమున నిట్లు వ్రాసిరి.
-“దేవాసురాస్సంయత్తా ఆసకా” ఇత్యాదయః ఇతిహాసాః.
'ఇదం వా * అగే నైవ కించిదాసీత్ ' ఇత్యాదికం జగతః ప్రాగవస్థా ముపక్రమ్య
సరప్రతిపాదికం వాక్యజాతం పురాణం”
అనఁగాఁ బూర్వరాజాదుల కథలను దెలుపునది ఇతిహాసము. 'ఇతి_హ- (అని
-యఁట) అగ్మికాఆ నీతి ఇతిహాసః' అని వ్యుత్పత్తి. ఉదా॥ భారత రామాయణాదులు..
సర్గము (పపంచోత్పత్తి) ప్రతిసర్గము (బ్రహ్మాదులు సేసెడు నుత్పత్తి)
వంశము (దేవాసురాది విభేదోత్పత్తి) మన్వంతరము (వేఱువేఱు మనువుల తరములు)
వశాంనుచరితము . (సూర్యచంద్ర వంశముల చరిత్రము) జనుఁ గయిదు లక్షణములం
Math Colle&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d0edybt1v5q1bvc2h0865ubcthxlz4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/302</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218908</id>
    <revision>
      <id>571721</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము . గలది పురాణము.'పురాపినపంపురాణం' అనివ్యుత్పత్తి. పురాణములలో మొదట శ్రీ యైదులక్షణములే కనఁబడినను దరువాతికాలమున వీనిని మించిన వర్ణనములు నే3 సవి, పోఁగాఁబ...'</comment>
      <origin>571721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4311" sha1="cym8d65tj59j6s6ehimf84xy7ls3a1h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము .
గలది పురాణము.'పురాపినపంపురాణం' అనివ్యుత్పత్తి. పురాణములలో మొదట
శ్రీ యైదులక్షణములే కనఁబడినను దరువాతికాలమున వీనిని మించిన వర్ణనములు నే3
సవి, పోఁగాఁబోఁగా నితిహాసముల వలెనే పురాణములును చెక్కు కథలకు నిల
యములయ్యెను. కావున నితిహాసముల వ్యాప్తి చిన్నది. పురాణముల వ్యాప్తి పెద్ద
దిగాఁ బరిణమించినది. ఇప్పుడీ యల్పభేదమును బాటింపక పురాణపదము నే రెంటి
కిని వ్యవహరించుచున్నారు.
పాశ్చాత్యులు ప్రతిపాద్యవస్తువునుబట్టి కావ్యము నీ క్రిందివినమున విభజించిరి :-
౧. పురాణ కావ్యము (Epic), ౨. ఖండ కావ్యము (Lyric), 3. అధిక్షేపకావ్యము
(Satyre), ర .మృతవిషయక కావ్యము (Elegy),. హితోపదేశకావ్యము (Diadactic
Poetry), ౬. ఏలపాటలు (Ballads.) 8. గ్రామీణజీవన కావ్యము (Pastoral
Poetry) o. వర్ణనాత్మక శాస్యము (Discriptive Poetry) F- కథాత్మక
కావ్యము (Narrative Poetoy)
గద్య కావ్యములు
ప్రతాపరుద్రీయము గద్యకావ్య ప్రశంస చేయలేదు. కావున సరభూపాలీయ
కర్తయుఁ దెలుపలేదు. గద్యరచన విశేషించి పాలగుచున్న యీ దినములలో వానినిఁ
గూర్చి కూడ
మనము దెలిసికొనవలెనుగదా! కావున నలఁతిగాఁ దత్ప్రశంస
చేయుదుము.
గద్యం కవీనాం నికషం వదంతి' గద్యము కవులకు సానరాయి. అనఁగా ఁ
బరీక్షా స్థానము. ఏలపఁ, బద్య కావ్యమునఁ గవియొక్క ప్రతిభతోపాటు వృత్తము
గూడ రసమునకు సహాయపడును. గద్యమున వృత్తములేమిఁ గవి కేవల ప్రతిభా
బలము చేతనే రసవంతములుగాఁ బద్య కావ్యముతోఁ సమానముగాఁ జేయవలసి.
యున్నది. కాన దీనినిఁ బరీక్షాస్థానమని చెప్పిరి. కావున గద్యము వా యుట
సులభమని కలంపరాదు.
* సంస్కృతమున గద్య కావ్యములు నాలుగు విధములు. ౧. ముక్తకము, వి.వృత్త-
గంధి, 3. ఉత్కలికా ప్రాయము, 8.
చూర్ణము .
దెలిసికొనవలసి
* ఆంధ్రభాషలోని గద్యములను గుణించి ముఖ్యము గాఁ
యున్నది. ఆదిచాల విస్తరముగా నుంటచే గ్రంధవి పర భీతిచే వదలితిని. ఈ విష
యమును సమగ్రముగాఁ దెలిసికొనఁ గోరువారు శ్రీ గొబ్బూరి వేంకటానంద రాఘవ
రావు బి. ఏ. బి. యల్ గారి (యలమంచిలి) ఆంధ్రగద్య వాఙ్మయ చరిత్రను
జదువుకొన వలయును.
Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cym8d65tj59j6s6ehimf84xy7ls3a1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/303</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218909</id>
    <revision>
      <id>571722</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ౧. ముక్తశము, సమాసరహితమయిన గద్యము. “గురుర్వచని పృథు రురసి” వెయిం * ౨. వృత్తగంధి. వృత్తభాగముగలది. &quot;సమరకండూ అనిబిడభుజదండ కుండలీకృతకోదండ శింజినీటం కారోజ్జాగరి...'</comment>
      <origin>571722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3005" sha1="fv18mgiezertypyhfh7gpp7k7ypo7cl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
౧. ముక్తశము,
సమాసరహితమయిన గద్యము. “గురుర్వచని పృథు రురసి” వెయిం *
౨. వృత్తగంధి.
వృత్తభాగముగలది. &quot;సమరకండూ అనిబిడభుజదండ కుండలీకృతకోదండ
శింజినీటం కారోజ్జాగరిక పై రినగర” ఇత్యాదికముగు వాక్యమున &quot;కుండలీకృత
కోదండ” అనుపదసమూహమ నుష్టుబ్వ ృత్తముయొక్క పాదము.
3. ఉత్కలికా ప్రాయము,
దీర్ఘ సమాస బహుళము. వృత్తగంధికిని దీనికిని భేదమేమన రెండు నుదీర్ఘ
సమాసబహుళములే యైనను వృత్తగంధిలో వృత్తభాగము కానవచ్చును. ఇట నది
గానరాదు.
అల్పసమాసములు గలది.
ర. చూర్ణకము.
మరియు నితివృత్తి భేదమును బట్టి కథా, ఆఖ్యాయికా, ఖండక థా, పరిక థా
కథాలికా, అను నైదు గద్యప్రబంధ భేదములు గలవని కావ్యాదర్శ వాఖ్యాత జీవా
నంద విద్యాసాగర భట్టాచార్యులు దెలిపిరి. కానీ వీని లక్షణములను దెలుపలేదు.
ఈ 'కధాలికా' పదమును గొందఱు 'కధానికా' అని వ్యవహరించు చున్నారు.
పృషోదరాది పాఠముచే 'లి వర్ణము 'ని' వర్ణము గావచ్చును. దీనిని (Short story
చిన్నకథ) అనువర్థమున నేఁటివారు వాడుచున్నారు. ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వన్యా
లోకముని కధాలికా, కధానికా, పదములు రెంటిని వాడలేదు. దీని స్థానమునఁ
'బర్యాయబంధము ' అనివ్యవహరించెను. ఆతని విభాగములును వానిలక్షణము
లంను నివి
ఆఖ్యాయికా,
ఉచ్ఛ్వాసాది విభాగములు గలిగి నడుమనడుము నితరుల పద్యములుగల గద్య
ప్రబంధము.
కథా,
CC-0. Jangamwadi Math Collection.
భాగములు లేకయ్యు బధ్యమల లంధ్ర ప్రబంధము....&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fv18mgiezertypyhfh7gpp7k7ypo7cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/304</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218910</id>
    <revision>
      <id>571723</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'or కాప్యాలంకార సంగ్రహము దండి కథా, ఆఖ్యాయికలకు భేదము లేదని “తక్క థ్యాయి? త్యేషా- సంజ్ఞాద్వయాంకితా” అని చెప్పెను. కాని యానందవర్ధనుఁడు పై విధమున భేదమును దెలిపెను. మరియు 'శివతత్...'</comment>
      <origin>571723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="aaipor9cwufo2n8fdqgo2zb1ycm12so" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;or
కాప్యాలంకార సంగ్రహము
దండి కథా, ఆఖ్యాయికలకు భేదము లేదని “తక్క థ్యాయి? త్యేషా-
సంజ్ఞాద్వయాంకితా” అని చెప్పెను. కాని యానందవర్ధనుఁడు పై విధమున
భేదమును దెలిపెను. మరియు 'శివతత్త్వ రత్నాకరమున
“కథా కల్పితవృత్తాంతా సత్యార్థాఖ్యాయికా మఠా
కల్పితవృత్తాంతముగలది కథయనియు, సత్యవృత్తాంతముగలది యాఖ్యాయిక
యనియును దెలుపఁబడెను.
మరియు “వృత్త మాఖ్యాయతే యస్యాం నాయకేన స్వచేష్టితం” నాయకుఁడే .
స్వయముగా గా నెందుఁ దన వృత్తాంతమును దెలుపుమో యది 'యాఖ్యాయిక' అని
మరొక లక్షణముగూడఁ గన్పట్టుచున్నది. దీనినిఁబట్టి 'ఆఖ్యాయిక యన ఆత్మకథ'..
(Auto-Biography) యని సారాంశము.
ఈ విధముగాఁ గథా, ఆఖ్యాయికలకు లక్షణభేద విషయమున నభిప్రాయ
భేదము గానవచ్చుచున్నది. శివతత్వరత్నాకర లక్షణము యుక్తముగానున్నది.
ఖండక థా
'ఏకదేశ వర్ణనము గల గద్యప్రబంధము.
* సాహిత్యస్థాపక శ్రీ రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు 'కధాని కారచన'
అను గ్రంధమునకుఁ బీఠికను వ్రాయుచు నీవిధముగా వ్రాసిరి. “కథ్యతే ఇతికధా అని
సైఘంటికుల నిరూపణ, ఉపరికధ, ఖండకథ, ఉపకథ, బృహత్కథ, మున్నగునవి
కధావిశేషములు. వీటిని మన వాఙ్మయవిధాతలు ఎరుగుదురు.”
శ్రీవారెచ్చట వీనినిఁ దిలకించిరో యేవిధాత లెఱుఁగుదురో సప్రమాణ
ముగాఁ దెలిపిన బాగుగానుండును. ఉపరికథా బృహత్కథలను గూర్చిన ప్రశంప
మాకెచ్చటను లభింపలేదు. మరియు వీని లక్షణములు నీ క్రింది విధముగా వారు వ్రాసిరి.
&quot; ప్రసంగకుళలులైన వారు చెప్పే బహునాయక వృత్తముగలది ఉపరికధ.
అపూర్వవి శేషంగా ఆరంభించి, నడుమనో చివరనో గ్రంథాంత విషయమును సంక
లితము చేసే రచన ఖండకధ. ప్రధానాంశము మరొక గ్రంధమునుండి తీసికొన్నా,
దానిని చెప్పడంలో అపూర్వమని భ్రాంతి కలిగేటట్లు అతివిచిత్రంగా నడిచే రచన
ఉపకధ. అంకాది విభాగముతోను, ఆద్భుతసన్ని వేశములతోను గొలుసుకట్టే కల్పనా
గ్రధనసు బృహత్కథ. ”
ఈలక్షణము లెందున్నవో వారు స ప్రమాణముగా దెలిపినచో బాగుగానుండును.
ఉపరికధా, బృహత్కధా, అనునివి లేనే లేవు. బృహత్కధ యొక గ్రంధ
నామముకాని కథాభేదముగాదు.
CC-0: Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aaipor9cwufo2n8fdqgo2zb1ycm12so</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/305</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218911</id>
    <revision>
      <id>571724</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము పరిక థా ధర్మార్థ కామాదులలో నొక్కదాని నవలంబించి విచిత్ర ప్రకారములతో వసంతముగా వర్ణింపఁబడిన గద్య ప్రబంధము. పర్యాయ బంధము ఒక్క వసంతాదులను గానీ యొక్క మహారాజా...'</comment>
      <origin>571724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3429" sha1="jivgw14okgqomvibrhk2djcv0i262c7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
పరిక థా
ధర్మార్థ కామాదులలో నొక్కదాని నవలంబించి విచిత్ర ప్రకారములతో
వసంతముగా వర్ణింపఁబడిన గద్య ప్రబంధము.
పర్యాయ బంధము
ఒక్క వసంతాదులను గానీ యొక్క మహారాజాదులను గానీ వారి విజయ
యాత్రాదులను గానీ వర్ణించు ప్రబంధము.
సకలకథా
చతుర్విధ పురుషార్థములయొక్కయు ఫలము అంతమందుఁ గల యితివృత్త
వర్ణనముగల ప్రబంధము •
పెద్దకధలోని కథ.
ఉపకథ
ఈ యెల్ల విధములగు గద్యప్రబంధము లందును గూడ గవి ధ్వని కారుఁడు
దెలిపిన ప్రబంధ రసవ్యంజకతకుఁ గావలసిన శిల్పదృష్టిని వహించి రచింపవల
యును. పద్యమయ కావ్యమువలెనే గద్యమయ కావ్యము గూడ రసవత్తరము గానుండ
వలెను. కానఁ బద్యప్రబంధము రసవత్తరముగా నుంటకు వలసిన విధానమంతయు
గద్య ప్రబంధమునఁగూడ నవలంబింపవలెను.
వాఙ్మయమునఁ గావ్యస్థ భాగ, ప్రవిభాగములకుఁ బెక్కు నామములు గాన
వచ్చుచున్నవి. ౧. సర్గము, ఆ. ఆశ్వాసము, 3. ఉచ్ఛ్వాసము, 8. ఉల్లాసము,
౫. కాండము, ౬. స్కంధము, 8. పర్వము, రా• స్తబకము, 6. అధ్యాయము,
CO. అధికరణము, ౦౧. ప్రకరణము,
అంబకము Q3.
౧౮. ఉద్యోతము, ౧౫. ఉ స్మేషము, ౧౬. పరిచ్ఛేదము, ౧౭. ఖండము మొదలగునవి.
వీనికి వివరణ మిది.
050
దళము,
సర్గమన సృష్టి. బ్రహ్మ లోకమును సృష్టించినవిధమునఁ గవి గావ్యమును
సృష్టించునుగదా !. బ్రహ్మ లోకమునకు వలసిన వివిధములగు సృష్టులమూలమున
నానందమును గలిగించు విధమునఁ గవియు రసికులకు వలసిన రససంబద్ధములగు
నానావిషయములయొక్క సృష్టులమూలమున నానందముగలిగించును. కావ రి స సంబద్ధ
విషయ సృష్టి సర్గము. అది యే భాగమున నుండునో యా భాగమున కాపచారికము గా
సర్గమని వ్యవహారముenganwadi Math Collection, Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jivgw14okgqomvibrhk2djcv0i262c7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/306</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218912</id>
    <revision>
      <id>571725</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '80 కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఆశ్వాసము &quot;కథాంశానాం వ్యవఛ్ఛేద ఆశ్వాస ఇతి కథ్యతే” (కథాంశములయొక్క విభాగ మాశ్వాసమవఁబడును. ) మరియు నాశ్వాసమన నూపిరి పుచ్చుకొనుట. ఉప చారము చేత “నొకతూరి న...'</comment>
      <origin>571725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="6lej4luumiy4ghz8yt6himisucdvp0f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;80
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఆశ్వాసము
&quot;కథాంశానాం వ్యవఛ్ఛేద ఆశ్వాస ఇతి కథ్యతే” (కథాంశములయొక్క
విభాగ మాశ్వాసమవఁబడును. ) మరియు నాశ్వాసమన నూపిరి పుచ్చుకొనుట. ఉప
చారము చేత “నొకతూరి నిరాయాసముగాఁ జదువఁదగిన భాగము ” అనియు
వర్థమును జెప్పుకొనవచ్చును.
ఉచ్ఛ్వాసము
పై వివరణమే.
ఉల్లాసము
3
&quot;యస్మి[మన ఉల్లసతి స ఉల్లాసః విషయ సౌలభ్యముచే దేనియందు
మనస్సుల్లాస మొందుమో యా భాగ ముల్లాసము •
కాండము
కుక్క మొత్తము. &quot;కాండః సమూహః ఖండా నాం”
అను వచనము గలదు. పెక్కు సర్గలు మొత్తము కాండముగా వ్యవహరింపఁబడు
చున్నది. రామాయణ విభాగములగు కాండములు పెక్కు సర్గల మొత్తములు దా! &quot;
సర్గమునఁ బెక్కు శ్లోకములుండును.
స్కంధము
'స్కంధ ఇవ స్కంధ స్కంధము (చెట్టు మొదలు) వంటిది స్కంధము.
నానా శాఖోపశాఖలతో వర్ధిల్లు జగద్వృక్షమునకు స్కంథము భగవంతుఁడే.
కావున భగవన్మాహాత్మ్య వర్ణనైక పరతంత్రమగు భాగము స్కంధము. కావుననే
భాగవత భాగములకు స్కంధము లను పేరు తగియున్నది.
“స్కంథమనఁ బెద్దశాఖ. వృక్షప్రకాండము గొంత సాఁగినపిమ్మట దానికి
నలందిక్కులందును నాలుగు పెద్దశాఖలు వెడలును. భాగవత గ్రంథ మనునది వృక్ష
ప్రకాండము. ఈ ప్రకాండమునుండి పండ్రెండు స్కంధములు వెలువడినవి.
ఆనియును జెప్పుదురు.
పర్వము
'చెఱకు మొదలగువాని కనుపు' అని యర్థము. మహాభారత మి ఖండము
వంటిదని లోకప్రసిద్ధి. ఏలన, వెచ్చటఁదిన్నను జెఱకు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lej4luumiy4ghz8yt6himisucdvp0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/307</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218913</id>
    <revision>
      <id>571726</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసను గా జదివినము భారతము రుద్యముగా నుండును. కావున దాని భాగములకుఁ బర్వ మను నామ ముచితమే. 66 స్తబకము “ స్తబక ఇవ_స్తబళః” పూలగుత్తివంటిది: దీని చేఁ గావ్యము పుష్పవృక్ష మ...'</comment>
      <origin>571726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3035" sha1="1cjjiltvlh96zac31xv0xtgtm5wotkt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసను
గా
జదివినము భారతము రుద్యముగా నుండును. కావున దాని భాగములకుఁ బర్వ మను
నామ ముచితమే.
66
స్తబకము
“ స్తబక ఇవ_స్తబళః” పూలగుత్తివంటిది: దీని చేఁ గావ్యము పుష్పవృక్ష
ముగా నారోపితమగుచున్నది.
అధ్యాయము
సామాన్యముగా నిది శాస్త్ర భాగములకు మాత్రమే వ్యవహరింతురు. ఏభాగము
వలన నధికమగు నాయము (ఆయములాభము; అనఁగా జ్ఞానలాభము - శాస్త్ర
జ్ఞానలాభము) కలుగుమో యది యధ్యాయము. 'అధీయతేజస్మి న్నిత్యధ్యాయః
(దీనియం దధికముగా జ్ఞానమును బొందుదురు కాన నధ్యాయము) అని
వ్యుత్పత్యర్థము. ఈ పదమును శాస్త్రగ్రంథ భాగములకే కాక కావ్యభాగములకు
వాడినచో నౌపచారికముగా గ్రహింపవలెను.
అధికరణము
ఇదియు శాస్త్రవిభాగములకే వ్యవహరింపఁబడును. విషయము, సందేహము,
పూర్వపక్షము, ఉ త్తరపక్షము లేక సిద్ధాంతము, నిర్ణయము, అను వైదువిషయములు
గల ఘట్టము, పూర్వ మీమాంసాదిశాస్త్రములం దీ యధికరణములు గలవు.
ప్రకరణము
“ప్రకృష్టం కరణం సాధనం ప్రకరణం” అనఁగా నుద్దేశించిన విషయసిద్ధికిఁ
బ్రకృష్టమగు సాధనము,
లంబకము
ఇది యపపాఠము. 'లంభకము లేక అంభీము' అని శుద్ధపాఠము. ఏ భాగ
ముచే లంభము (లాభము ఆనంద లాభము) కలుగునో యది లంభము లేక అంధకము.
కథాసరిత్సాగరమున నీ లంభకములు గలవు.
దళము
'దళమిపదళం' దళమువంటిది కావునదళము. కావ్యభాగము దళముగా
నారోపింపఁ బడుటవలనఁ గావ్యము శాఖారూపము'గా నారోపింపఁ బడుచున్నది.
CC-0. Jangamwad Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1cjjiltvlh96zac31xv0xtgtm5wotkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/308</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218914</id>
    <revision>
      <id>571727</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఉద్ద్యోతము పెద్దవెలుఁగని యర్థము. గహనమైన శాస్త్రీయవిషయములను దెలుపుభాగము సకుద్ద్యోతమని పేరు. వెలుఁగుచేఁ జీఁకటి తొలఁగు విధమున నేభాగము చేఁ దెలియమి దొ...'</comment>
      <origin>571727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3595" sha1="cn9i0z8019osufure161dnq889yqq6j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఉద్ద్యోతము
పెద్దవెలుఁగని యర్థము. గహనమైన శాస్త్రీయవిషయములను దెలుపుభాగము
సకుద్ద్యోతమని పేరు. వెలుఁగుచేఁ జీఁకటి తొలఁగు విధమున నేభాగము చేఁ దెలియమి
దొలఁగునో యనఁగాఁ దెలియనివిషయము సుగమమగునో యదియుద్ద్యోతము.
ఉన్మేషము
వెలుఁగు, వికాసము, నేత్రాద్యుల్మీ పము. దేనివలనఁజదువరి కిట్టివి గలుగునో
యది యు న్మేషము.
పరి చ్ఛేదము
'పరిచ్ఛిద్యతే అనేన ఇతి పరిచ్ఛేద ' దీని చేఁ (భాగముచే) గొంత విషయము
విభక్తమగును. కానఁ జరిచ్ఛేదము. ఇదియు శాస్త్రవిభాగములకే నామము.
ఖండము
'ఖండమిప ఖండం' ఖండమువంటిది కాన ఖండము.
ఇవిగాక మరికొన్ని పారిభాషిక పదములకిట వివరణము వ్రాయుదుము.
సూత్రము
శ్లో. అల్పాక్షర మసందిగ్ధం సారపద్విశ్వతోముఖం
ఆస్తోకమనపద్యంచ సూత్రం సూత్రవిదో విదుః |
కొలఁది యక్షరములు గలిగియుండవలెను. అర్థమ సందిగ్ధముగా బోధింప
వలెను. సారముగలదై యనఁగా బుద్ధిబలము కొలఁది తెలియఁదగిన యర్థగాంధీ
ర్యము గలిగియుండవలెను. ఎల్ల లక్ష్యములందును సమస్వయించునదిగా నుండవలెను.
చూచుటకుఁ జిన్నది&quot;గా నున్నను భావమును బట్టి గొప్పదిగా నుండవలెను. నిర్దుష్ట
ముగా నుండవలెను. అట్టిదానిని సూత్రమని సూత్రవేత్తలు చెప్పుదురు. చార మెట్లు
చుట్టఁగాఁ జుట్టఁబడి యున్నపుడల్పముగాఁ గానఁబడి విప్పఁబడినపుడు దీర్ఘముగా
గానఁబడి పెక్కింటిని బంధించుట కవకాశము గల్పించుమో యట్లే సూత్రము
గూడఁ బనిచేయును. ‘సూత్రమివ సూత్రం' అని వ్యుత్పత్తి.
వృత్తి
'సూత్రమాత్రస్య యా వ్యాఖ్యా వృత్తి రిత్యభిధీయతే' సూత్రమాత్రమునకు
వనఁగా మిక్కిలిలోఁతునకుఁ జొరక చేసిన వ్యాఖ్య వృత్తి యనబడును.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cn9i0z8019osufure161dnq889yqq6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/309</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218915</id>
    <revision>
      <id>571728</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '35 ద్వితీయాశ్వాసము సూత్రవృత్తిని లెస్సగా వివేచనము సేయునది పద్ధతి. భాష్యము 83 పూర్వపక్షోత్తర పక్షములతో విషయమును జల్లెడ పట్టినట్లు గావించుచు భాషించునది భాష్యము. ఇది స్వతంత...'</comment>
      <origin>571728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2592" sha1="2zhqmi60dpaif8e6s8u2mtavqrxvzd4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;35
ద్వితీయాశ్వాసము
సూత్రవృత్తిని లెస్సగా వివేచనము సేయునది పద్ధతి.
భాష్యము
83
పూర్వపక్షోత్తర పక్షములతో విషయమును జల్లెడ పట్టినట్లు గావించుచు
భాషించునది భాష్యము. ఇది స్వతంత్ర విమర్శగా నుండును.
భాష్యమును లెస్సగా నీక్షించునది సమీక్ష
సంభావించినంత వఱకు మూలగ్రంధమునకు అర్థమును సమగ్రముగా వివరించు
నది టీక (Explonatory notes) 'టీకా నిరంతర వ్యాఖ్యా సంజి కాపదనక్తిశాలి
అనియాకరము.
స్వల్పముగు టీక (Notes). (ఇది పంజిక కన్నను జిన్నది)
పంజిక
అర్థముగాని విషమ పదములకుమాత్ర మర్థమును నిర్వచించునది 'పంజిక
(Short Notes). దీనికి టిప్పణి యనియుఁ చేరు.
కారిక
అర్థమును విరచించు శ్లోకరూపమగు వ్యాఖ్యానమునకుఁ గారిక యని పేరు.
పరికర శ్లోకము
44పరికరోతి ప్రకృతార్థం అధికాధానేన ఉపకరోతీతి పరికరః; పరిక రార్థం
కారికార్థస్య అధికాధానం కర్తుం శ్లోక పరికర శ్లోక అనఁగాఁ గారి '
విశదీకరించి నిపులీకరించిన శ్లోకము పరికర శ్లోకము.
గారి కార్థ మును
శాస్త్రకారు లటనట శాస్త్రములందుఁ దాము వచనరూపమున వివరించిన
విషయములను విద్యార్థులు కంఠపాఠముసేయుట కనుకూలముగా శ్లోకరూపమున
విర చింతురు. అట్టివే గారికలు తల, అధికారం||
శ్లోకముఖం న ed by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2zhqmi60dpaif8e6s8u2mtavqrxvzd4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/310</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218916</id>
    <revision>
      <id>571729</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము వార్షికము ఉక్తా ఒనుక్త, దురుక్త, చింతాకరం వార్తికం” చెప్పఁబడినదానిలో జెప్పఁబడనిదానిని గుఱించియు, దోషయుక్తముగాఁ జెప్పఁబడినదానిని గుణించియు విచారి...'</comment>
      <origin>571729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="4xdat23sxzfz45f9qktkpbk4hzbnbre" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
వార్షికము
ఉక్తా ఒనుక్త, దురుక్త, చింతాకరం వార్తికం” చెప్పఁబడినదానిలో
జెప్పఁబడనిదానిని గుఱించియు, దోషయుక్తముగాఁ జెప్పఁబడినదానిని గుణించియు
విచారించి సవరించి చెప్పునది నార్తికమాః •
వివేకము
66 వివరీతుం క్వచిద్దృబ్ధం నవం సందర్భితుం క్వచిత్... వివేకః ప్రవితన్యతే”
ఇదివఱకుఁ గూర్పఁబడినదానిని వివరించుచుఁ క్రొత్తదానినిఁ గూర్చుచు రచింపఁ
బడినది వివేకము •
వ్యాఖ్య; వ్యాఖ్యానము
'పరిచ్ఛేదికి పదార్థోక్తి ర్విగ్రహో వాక్యయోజనా
ఆక్షేపశ్చ సమాధానం వ్యాఖ్యానం పంచలక్షణం
పదవిభాగము, పదముల యర్థము, సమాసపదములకు విగ్రహ ప్రదర్శనము,
కావ్యము నందలి యలంకారములను సమన్వయించుట, వ్యాకరణాద్యంశముల పై
నాక్షేప సమాధానములు; ఈ యైదులక్షణములును గలది వ్యాఖ్య లేక వ్యాఖ్యానము .
ఈ వ్యాఖ్యానమునకు గచ్ఛద్వ్యాఖ్యానము, ధావద్వ్యాఖ్యానము, అని
రెండవాంతర భేదములు గలవు. వీనినిఁ గ్రమముగా టుష్టీక, పంజిక, అని వ్యవహ
రింపవచ్చును.
ఇటఁ గొన్ని సారస్వతప్రసిద్ధ వైదిక
ఒక పదములకును వివరణమునువాయుదుము.
శ్రుతి
వినుకలిచే నేర్చుకొనునది; ఆనఁగా వేదము. అనాది కాలమునుండి నేఁటి
దాఁక వేద మొకరు సంతచెప్పుచుండఁగా మరొకరద్దానినట్లే యుచ్చరించుచు నేర్చు
కొందురు. కాన నొకరి శ్రుతినుండి మరొకరి శ్రుతికి, వారినుండి వేలో కరిశ్రుతికినివచ్చినది.
స్మృతి
&quot;శ్రుత్యర్థః స్మర్యతేజత” ప్రత్యర్ధ మిందు స్మరింపఁబడును. కాన స్మృతి.
శ్రుతేరి వార్థంస్మృతి రవ్వగచ్ఛత్ ' (శ్రుత్యర్థమును స్మృతియను సరించిన విధ ముని
వెంబడించెను అని మంటవలన శ్రీత్యర్థమును స్మృతి యనుసరించును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4xdat23sxzfz45f9qktkpbk4hzbnbre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/311</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218917</id>
    <revision>
      <id>571730</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము ఆగమము పరమేశ్వరా దాగత ఏవఆగమః” (పరమేశ్వరునుండి వచ్చిన జ్ఞానరాశి- దానినుపదేశించు గ్రంధము పచారముచే నాగమము) శైవ, వైష్ణవాదులాగమములు గూడఁ బరమేశ్వరప్రో క్తములే...'</comment>
      <origin>571730</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3428" sha1="44a91fj2tpejsvq34jartypxtuzgwxt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
ఆగమము
పరమేశ్వరా దాగత ఏవఆగమః” (పరమేశ్వరునుండి వచ్చిన జ్ఞానరాశి-
దానినుపదేశించు గ్రంధము పచారముచే నాగమము) శైవ, వైష్ణవాదులాగమములు
గూడఁ బరమేశ్వరప్రో క్తములే యని వానికిఁబ్రహణ్య మంగీకరింతురు. ఈ ఆగమ
పదమునకు శైవులీ క్రిందివిధమున వ్యుత్పత్తినిఁ జెప్పుదురు.
&quot;ఆగతం పంచవక్త్రత్తు గతం చ గిరిజాము ఖే
మతంచ వాసుదేవస్య తస్మాదాXమ ఉచ్యతే.
శివునినుండి వచ్చినదియుఁ, బార్వతీముఖమును జొచ్చినదియు, వాసుదేవునికి
సమ్మతమయినదియు నగునది యాగమమనఁబడును. ఇందు, ఆ, గ, మ, యనువర్ణ
త్రయమునకును నీవిధముగా నిర్వచనము చేయఁబడినది .
శాస్త్రము
(శాసనాచ్చాస్త్రముచ్యతే' శాసించునది కాఁబట్టి శాస్త్రము; మరియును
నక్షాతజ్ఞాపకత్వము శాస్త్రలక్షణము. అనఁగా నితర గ్రంథములవలనఁ దెలియఁబడని
విషయములను గూలంకషముగాఁ దెలుపునది శాస్త్రము.
దర్శనము
అతీంద్రియ జ్ఞానముచేఁ దత్త్వమును సాక్షాత్కరించుకొనుట దర్శనము. అట్టి
ఋషులు ద్రష్టలు, ఆయాత్మదర్శనము నిరూపించు గ్రంథ ముపచారముచే దర్శన
మనఁబడును.
ప్రస్థానము
చతుర్దశను విద్యాసు మధ్యే ప్రకృష్టం స్థానం యస్య తర్ (పదునాలుగు విద్య
లలో దేని స్థానము ప్రకృష్ట మోయది ప్రస్థానము.) అనఁగా వేదాంతము. సూత్ర
భావ్య, గీతాభాష్య, ఉపనిషద్భావ్యములకుఁ బ్రస్థానత్రయమని పేరు.
狐
వర్ణముల యొక్క (అక్షరముల) ఉచ్చారణరీతి, ఉత్పత్తిస్థాన, ప్రయత్న,
స్వర, కాల భేదములను గూర్చి శాసించు గ్రంథము.
కల్పము
వేదములలో నటనటఁ బఠింపబడిన కర్మ బోధకమంత్రములయొక్క వినియో
గమును దెలుపు సూత్ర గ్రంధము కలవము Mection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>44a91fj2tpejsvq34jartypxtuzgwxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/312</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218918</id>
    <revision>
      <id>571731</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'அடே కావ్యాలంకార సంగ్రహము. వ్యాకరణము &quot;ప్రకృతి ప్రత్యయోపాధినిపాతాది విభాగశః పదవ్యాఖ్యాసకరణం శాస్త్రం వ్యాకరణం విదు” ప్రకృతి, ప్రత్యయము, ఉపాధి, నిపాతము, మొదలగువానిని వివిక...'</comment>
      <origin>571731</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3367" sha1="75f0p7olli6ppag56pvrjxi50aolsvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;அடே
కావ్యాలంకార సంగ్రహము.
వ్యాకరణము
&quot;ప్రకృతి ప్రత్యయోపాధినిపాతాది విభాగశః
పదవ్యాఖ్యాసకరణం శాస్త్రం వ్యాకరణం విదు”
ప్రకృతి, ప్రత్యయము, ఉపాధి, నిపాతము, మొదలగువానిని వివిక్తము గాఁ
జూపి చేయు పదవ్యాఖ్యానము వ్యాకరణను. “వ్యక్రియంలేశభ్దా: అనేన ఇతి
వ్యాకరణం అనివ్యుత్పత్తి.
'పదప్రకృతిస్సంహితా వేదమునందలి పదపాఠమునకుఁ బ్రకృతిభూతనుగు
పాఠము (పదపాఠము X సంహితాపాఠము).
వైదికశబ్దములయొక్క. యర్థ మెందు నిర్వచింపఁబడునో యది నిరుక్తము.
అర్థ వాదము
&quot;ఆర్థస్య ప్రయోజనస్య వాదః” ప్రయోజనము నుద్దేశించి చేయు ప్రశంసా
వాశ్యము. ఈ యర్థవాదములు వేదమునఁ గలవు. అందముఖ్యములగు విషయములఁ
గూడ నత్యధికముగాఁ బ్రశంసించు వాక్యములుండును. 'ప్రతానా' ముత్తమం వ్రతం
అన్నట్లేదో ప్రయోజనము నుద్దేశించి 'నీవే మహారాజువు నీవే సార్వభౌముఁ ఁడవు
అని పొగడుదురు. ఈ పొగడికలు యధార్థములు గాఁజాలవు. ఇవి ప్రయోజనాపేక్షి
తములు. ఇవియే యర్థవాదములు -
అన్వీక్షకి (రూ) అన్వీక్షికి
అన్వీక్షా ప్రయోజనమస్య ఆన్వీక్షకీ
లోకమునందలి పదార్థముల తత్త్వ
మిందన్వీక్షణము చేయఁబడును. అనఁగా లెస్సగాఁ దర్కింపఁబడును. దీనికిఁ
దర్క శాస్త్రమనియుఁ జేరు.
అన్వీక్ష క్యాత్మ విద్యా స్యా దీక్షణా త్సుఖదుఃఖయోః |
ఈక్షమాణ స్తయా తత్త్వం హర్షశోకా వ్యుదస్యతి.”
సుఖదుఃఖములను లెస్సగా విచారించి తత్వమును దెలిసికొని యీ శాస్త్రము
వలన నా సుఖదుఃఖములను విడుచుచున్నాఁడు (మానవుఁడు), కాఁబట్టి యాన్వీక్షకి
ఆ యా శాస్త్రకారులు తమ తమ శాస్త్రములవలననే మోక్షము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75f0p7olli6ppag56pvrjxi50aolsvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/313</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218919</id>
    <revision>
      <id>571732</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ద్వితీయాశ్వాసము $22 లభించునని చెప్పుదురు. కాన నాన్వీక్షకియు నా శాస్త్రకారుల మతమన నాత్మ దండనీతి ధర్మమును బురస్కరించుకొని యపరాధికి దండమును విధించు శాస్త్రము. వార్త పురుషార...'</comment>
      <origin>571732</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2354" sha1="ha75kyzqdszn8ykpcpt4mxzblriwynj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ద్వితీయాశ్వాసము
$22
లభించునని చెప్పుదురు. కాన నాన్వీక్షకియు నా శాస్త్రకారుల మతమన నాత్మ
దండనీతి
ధర్మమును బురస్కరించుకొని యపరాధికి దండమును విధించు శాస్త్రము.
వార్త
పురుషార్థములలో నొక టైన యర్థమును గుణించి విచారించు శాస్త్రము. కృషి
(వ్యవసాయశాస్త్రము) గోరక్షణ (పశుశాస్త్రము) వాణిజ్యాదు (క్రయవిక్రయాది
వ్యవహారము) లిందే చేరును .
మీమాంస
న్యాయములచే వేదార్థమును లెస్సఁగాఁ (మీమాంశించు) జర్చించు శాస్త్రము.
ఆశ్వాసాంతము
మ. ఫణిశుంభద్భుజసార ! సారసముఖి పంచాయుధాకార ! కా
రణ సంతత్యవతార ! తారగిరి ధైర్యసేమ దుర్వార ! వా
రణ సమ్రాడ్బలభార ! భారవి కవిప్రౌఢా క్తి సంచార | చా
రణ సంస్తుత్యవిహార! హారహర విభ్రాజద్యశోవైభవా ! ౧౭ర
కం. భూమి సుమనో ఒ మరద్రుమ !
వామాప్రద్యుమ్న ! భానువంశోద్భవ ! పౌ
లోమీూవిభు శుభ వై భవ !
భీమోపమ ! భీమభీమ పృథుదోర్విభవా !
పంచ చామరము
ఘనాఘనాఘనాశనాధిక ప్రగానరంజనా!
జనావనాది నాగతల్పస త్కవి ప్రసాధనా !
ధనాధినాథ నందనాబ్జ దర్పకాంగవాసనా !
ననాతనాధునాతనాతి శౌర్యధుర్య లంఘనా !
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Detized by eGangotri
327&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ha75kyzqdszn8ykpcpt4mxzblriwynj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/314</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218920</id>
    <revision>
      <id>571733</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'C மசே కావ్యాలంకార సంగ్రహము గద్యము ఇది శ్రీ హనుమత్ప్రసాదలబ్ధ కవితాసార, సారస్వతాలంకార, నిరంకుశ ప్రతిభాబంధుర, ప్రబంధపఠన రచనాధురంధర, ప్రబంధాంక వేంకట రాయ భూషణనుపుత్త్రి, తిమ్...'</comment>
      <origin>571733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2389" sha1="29hry7nzhho95sczqpvbv6raycoi1m9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;C
மசே
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
గద్యము
ఇది శ్రీ హనుమత్ప్రసాదలబ్ధ కవితాసార, సారస్వతాలంకార, నిరంకుశ
ప్రతిభాబంధుర, ప్రబంధపఠన రచనాధురంధర, ప్రబంధాంక వేంకట
రాయ భూషణనుపుత్త్రి, తిమ్మరాజపౌత్ర, సకల భాషావిశేష
నిరుపమావధాన శారదామూర్తి మూర్తి ప్రణీతం బైన కావ్యా
అంకార సంగ్రహం బను మహా ప్రబంధంబునందు
సర్వరస సాధారణనాయక వర్ణనంబును, శృంగార
నాయికాఖ్యానంబును, రీతి వృత్తి ప్రశంసయుఁ
కళ ప్రశంసనంబును, గాన్యభేద
ప్రకరణంబును, మహాకావ్య ప్రకటనంబు
క్షుద్రప్రబంధ మార్గదర్శనంబునన్నది
ద్వి తీయాశ్వాసము •
-
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
తృతీయాశ్వాసము
కం. శ్రీరమణ చరణ సేవా
పారాయణ ! యుభయవంశపావన ! లక్కాం
భారచిత భాగధేయ ! య
పారకృపారసిక ! యోబపార్థివు నరసా !
గీ. అవధరింపుము లక్ష్ములక్ష్యముల నెల్ల
జననఘ భవదీయ నామధేయాంకితముగ
బహువిభక్తుల నొనరింతుఁ బద్యవిత
నిచ్చటఁ బ్రబంధజీవితం బెట్లున్న.
=
లక్ష్మ లక్ష్యములు = లక్షణ లక్ష్యములు ; బహువిభక్తులు = పెక్కు
విభాగములు.
గీ, మహిత కవితావిలాసినీ మధురతరవి
be
లాస విన్యాసముల లీవాసి
Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29hry7nzhho95sczqpvbv6raycoi1m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/315</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218921</id>
    <revision>
      <id>571734</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము నవరసంబుల నెఱిఁగింతు నవరసార్థ గుంభ గంభీరతరవచోజృంభణముల, late 3 తా. కావ్యకాంతయొక్క యందచందములు స్ఫుటమగుటకై దానికి జీవిత భూతమగు రసము యొక్క నవవిధములు అనఁగా నవరసముల...'</comment>
      <origin>571734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3491" sha1="dkqprolikzwmbiwfmfhge7sdp6rew8a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసము
నవరసంబుల నెఱిఁగింతు నవరసార్థ
గుంభ గంభీరతరవచోజృంభణముల,
late
3
తా. కావ్యకాంతయొక్క యందచందములు స్ఫుటమగుటకై దానికి జీవిత
భూతమగు రసము యొక్క నవవిధములు అనఁగా నవరసముల నెఱిఁగింతును.”
కం. పులకండంబులు గలిపిన
నలువగు సలిలము రసాయనంబగు పగిదిన్
లలితవిభా వాదుల చే
నలఘుతర స్థాయి భావనుమరు రసమై
తా. కండచక్కెర కలుపఁగా జలము పానకమగు విధమున విభావ, అను
భావ, సంచారి భావములచేఁ బరిపుష్టమై యధికముగా నాస్వాద్యమైన స్థాయి
భావము రసము. జలము తనజలరూపముతో నున్నపుడెక్కువగా నాస్యాద్యము గా
నుండదు. అట్లే సహృదయుల హృదయమున వాసనారూపముననున్న స్థాయిభావము
గూడ నాస్వాద్యముగా నుండదు. కాని యాజలము కండ చక్కె, ఏలకులు, మిరి
యపుపొడి, మొదలగు వాని యొక్క కలయిక చేఁ బాసకరూపమును బొంది కడుంగడు
నాస్వాద్యమానమగుచున్నది. అట్లే యాసహృదయుల స్థాయియు విభావ, అనుభావ,
సంచారి భావములచేఁ బరిపుష్టమై మిక్కిలియు నాస్వాద్యమగుచున్నది. కాఁబట్టి
సహృదయుల హృదయమున నున్న స్థాయియే రసమగుచున్నది. దశరూపకమున నిదే
విధముగాఁ గలదు.
' విభా·పై రనుభావైశ్చసాత్త్వి కైర్వ్యభిచారి భిః
ఆనీయమానః స్వాదుత్వం స్థాయీభావో రసః స్మృతః
విభావానుభావ వ్యభిచారి భావములచే నాస్వాద్యమానమగు స్థాయిభావము
రసము; అనియభిప్రాయము.
గీ. గరిమనదు లెన్ని గలసినఁ గప్పుకొనుచు
జలధి గనుపట్ట రీతి, సంచారిభావ
సంచయము లెన్ని గలిసినఁ మించనీక
తాన కనుపట్టుభావంబు స్థాయిదలఁప.
స్థాయియన స్థిరముగా నిలుచునది. ఎన్ని యాఘాతములు వచ్చినను జలింపక
సుస్థిరముగా నుండు భాపపు స్థాయిు PF పము అంటవ సముద్రము ందనలో మధుర
జలము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkqprolikzwmbiwfmfhge7sdp6rew8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/316</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218922</id>
    <revision>
      <id>571735</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము అగునదులెన్ని గలిసినను వానితియ్యఁ దనమును మించనీక తనక్షారత్వమును స్థిరముగా నిలుపువిధమునఁ దనలో నెన్ని సంచారి భావములు (విరుద్ధములు గాని యవిరుద్ధ ముల...'</comment>
      <origin>571735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4513" sha1="aazo93v81yije5tah4qrrfharcffhcc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
అగునదులెన్ని గలిసినను వానితియ్యఁ దనమును మించనీక తనక్షారత్వమును స్థిరముగా
నిలుపువిధమునఁ దనలో నెన్ని సంచారి భావములు (విరుద్ధములు గాని యవిరుద్ధ
ములుగాని కలిసినను వానిని మించనీక తానే స్థిరముగా నిలుచుభావము స్థాయి
భాపము.
ఇటస్థాయి యనఁదేలినది. భావమననేమి? యన్నచో వినుఁడు. “వికారో
మానసోభావః” (మనోవికారమే భావము) దీనినే మరికొంత వివరింతుము. “నిర్వి
కారాత్మకేచిత్తే భావః ప్రథమవిక్రియా” (ఎట్టివికారములును లేని చిత్తమున మొదటి
వికారము ఛానమనఁబడును.) ‘భావయతిజ్ఞాపయితిహృదయగత మితిభావః' (హృద
యగతమును దెలుపునది) అనియు వ్యుత్య వ్యర్థముగలదు. కావున స్థాయిభాప మనఁ
జిరస్థాయి యనఁగాఁ జిరకాలము దాఁకననఁగా రసస్ఫూర్తి వఱకును సహృదయ
హృదయముల నుండుభావము. ఈస్థాయిఛావాదులను రత్యాదు లనుకూలములగు
సంచారిభావములచే నొకతూరి యావిర్భావమును (ప్రకాశము) మరొక తూరి
ప్రతికూల సంచారులచేఁ దిరోభావమును (అప్రకాశమును) బొందుచున్నను సంస్కార
రూపమున రసస్ఫూర్తివఱకును నిలుచును. ఇదియే యభిప్రాయము నీ క్రింది శ్లోకము
తెలుపుచున్న
చిరం చిత్తే౬వతిష్ఠం తే సంబద్ధ్యం తే౬నుబంధిభిః1
రసత్వం యే ప్రపద్యంతే ప్రసిద్ధాః స్థాయిమోత్ర తే
చిరకాలముదాఁక సహృదయుల చిత్తమున నిలుచుననియు విభావాదుల
సంబంధము గలవియు నవఁగా వానివలన వ్యక్తము సేయఁబడినవియు రసత్వమును
బొందునవియు నగునవి స్థాయిభావములు.
ఇటఁ బద్యములో “సంచారి భావసంచయము లెన్నిగలిగిన&quot; అనునది పొర
పాటు, ఏలన, దశరూపకమున
సజాతీయై ర్విజాతీయై తిరస్కృతమూర్తిమాతా
యాపద్రసం వర్తమానః స్థాయీభావ ఉదాహృత :.
సజాతీయ విజాతీయ భావములచే భాంగపడక రసస్ఫూర్తి పర్యంతము
సహృదయహృదయముల నిలుచునది స్థాయిభావమని తెలుపఁబడినది. సజాతీయ
విజాతీయభావము అనఁగా ఁ బ్రతాపరుద్రీయ వ్యాఖ్యాత &quot;కస్యాం చిన్నాయిగాయా
మనురాగస్య నాయికాంతర విషయానురాగః సజాతీయః | తత్ర బీభత్సాది
ర్విజాతీయః 177 అని వ్యాఖ్యానించెను. అనఁగా నొక నాయిక యందున్న రతికి
మరొకనాయి. కొర తింపుగాతీయ మాం | రతికి విరుద్ధము అయిన జరుస్యాధులు విజాతీయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aazo93v81yije5tah4qrrfharcffhcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/317</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218923</id>
    <revision>
      <id>571736</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '86 తృతీయాశ్వాసము ములు” కావున సజాతీయములయిన విజాతీయములయిన స్థాయిభావములచే నుప మద్దితముగాక తుదిదాక సస్ఫూర్తి కలుగు వఱకు నిలుచుంది స్థాయి భావము. కాఁబట్టి “సంచారిభావసంచయము ల...'</comment>
      <origin>571736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4513" sha1="ajcy2k84qlpeyn9sr6n1c0dljzpe19f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;86
తృతీయాశ్వాసము
ములు” కావున సజాతీయములయిన విజాతీయములయిన స్థాయిభావములచే నుప
మద్దితముగాక తుదిదాక సస్ఫూర్తి కలుగు వఱకు నిలుచుంది స్థాయి భావము.
కాఁబట్టి “సంచారిభావసంచయము లెన్ని లిసిన మించనీక ” ఆసరాదు. స్థాయి
భావములకును స్థాయి భావములకే సజాతీయత్వ విజాతీయత్వములు గాని సంచారి
(వ్యభిచారి) భావములకును స్థాయిభావములకును గాదు. ఈ రత్యాది స్థాయిభావ
ములు గూడ నొకప్పుడు సంచారిభావములు గావచ్చును. ఎట్లన,
రత్యాదయః స్థాయిభావా స్సుర్భూయిష్ట విభావజాః
స్తోకైర్విభావై ఉత్పన్నాస్త ఏవవ్యభిచారిణః
అధిక విభావములవలన వ్యక్తమయిన రత్యాదులు స్థాయిభావములు. ఆల్ప
విభావములవలన వ్యక్తములయిన రత్యాదులు వ్యభిచారులు. మరియు
యథా నరాణాం నృపతిః శిష్యాణాం యథా గురుః
ఏవం హి సర్వభావానాం భావః స్థాయీ మహాహ.
ఎల్లరును సమానావస్థకలవారయ్యఁ గులవిద్యా ప్రతాపాదులచేఁ గొఱు
రాజులగుకురు. కొంద అనుచరులగుదురు. అదేవిధము గా విభాం ప్ర్రక్ ర్షమున
నొకభావము స్థాయిత్వమును బొందును. భావాద్య ప్రకర్షమున స్థాయిత్వమును
బొందును. ఆస్థాయిత్వమన వ్యభిచారిత్వమే కదా! అనియుఁగలదు.
స్థాయిభావము రసమగునని చెప్పితిమికదా! ఇట ముందు రసపదము గూర్చి
చర్చి,తము (చూ:‘The Theories of Rasa and Dhvani'
వ పుట)
రసపదము మొట్టమొదట ఋగ్వేదమునఁ గానఁబడుచున్నది. ఆ పదమీ
కాలమున వ్యవహరింపఁబడు కావ్యరసపరముగాఁ గాక భిన్నార్థమున వ్యవహృతమై
యున్నడి. అజతొలుత సోమరసము, జలము, క్షీరము, సారము, అనువర్ణ ములందు
భిన్నభిన్న మండలములలోఁ గాన వచ్చుచున్నది. అధర్వ వేదమునందుఁ బై యర్థము
అందు వ్యవహారము గానరాదు. కాని రుచి' అనువర్ధమువ సర్వసాధారణము గా
గానఁబడును. ఉపనిషత్కాలమునలో ప్రధానసా - ము” అనువర్థము వచ్చి
గ్యోపనిషత్తులో రుచి ప్రథావసారము అనురెం వర్థములు భిన్నాభి
లంకుఁ గలవు. తైత్తిరీయోపనిషత్తులోరసోవైసః” సర్ హ్యే జయంఁ భ్వా
నందీ భవతి' అనియు, మైత్రేయోపనిషత్తులో తద్వైసత్యస్యకూపం; తత్సత్సమేవే
రితం రసః; ససంప్రాస్రవత్ ఆనియునుగలదు. వీనిలోని 'రస' పదములకు నీ
యుభయార్థమును (రుచిరము) ఇమిడియు
కుత్తునకు బ్రధానసార -&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ajcy2k84qlpeyn9sr6n1c0dljzpe19f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/318</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218924</id>
    <revision>
      <id>571737</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము భూత మేదిగలదో, యేదియోగులు రుశ్యమానముగఁ ద ఁదలఁతురో దీనిని సాక్షాత్కరించు కొని శాశ్వతానంద మనుభవింతురో యాపరమాత్మయే యారసపదమునకర్థము. ఆలంకారికులిట్టి...'</comment>
      <origin>571737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4587" sha1="abu8w2xv6rqyy5k2l8u7ciix3j4n4re" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
భూత మేదిగలదో, యేదియోగులు రుశ్యమానముగఁ ద
ఁదలఁతురో దీనిని సాక్షాత్కరించు
కొని శాశ్వతానంద మనుభవింతురో యాపరమాత్మయే యారసపదమునకర్థము.
ఆలంకారికులిట్టి యుభయార్థముగల రసపదమును గ్రహించి దీనినిఁ గావ్యమున వ్యవ
హరించిరి. కావుననే కావ్యానందము బ్రహ్మానంద సహోదరమనియునుడివిరి.
లోకమున శకుంతలా దుష్యంతాడు అనుభవించిన రసమును దద్రసమునకుఁ
గారణముగాని సామాజికుఁ డెట్లనుభవించి యానందించుచున్నాఁడు? అని ప్రశ్నించు
కొని భరతుఁ డీ క్రింది సూత్రమును జెప్పుచున్నాఁడు.
రసచర్చ
“ విభావానుభావ వ్యభిచారి సంయోగాద్రస నిష్పత్తి,&quot; అని భారతుని రస
సూత్రము . విభావాను భావవ్యభిచారులయొక్క సంయోగమువలన రసము నిష్పన్నమగు
ననియర్థము. వైపద్యములో లలితవిభావాదులచే, నలఘుతరస్థాయి భావనుమరుణా
రసమై” అనునదెంతే యస్పష్టముగానున్నదో యావివరణమును సంత యస్పష్టము గా
యున్నది. సంయోగ నిష్పత్తి పదముల కర్థభేదమును గల్పించి భట్టలోల్లట,
శ్రీశంకుక, భట్టనాయక, అభినవగుప్తులను వలువురు పండితులు నాలుగు విధములు
వ్యాఖ్యానించిరి.
భట్టలో ల్లటమతము
ఆలంబన విభాసములయిన సీతాదులచే, నుద్దీపన విభావములయిన యుద్యా
నాదులచే, రామాదులందు రత్యాదిస్థాయి భావము జనించును. అది కటా
క్షాద్యను భావములచే గమ్యమాన మగును. అనఁగా స్పష్టముగా గోచరించును.
పిమ్మట నిర్వేదాది వ్యభిచారులచేఁ బుర్జరుగును. అట్టి స్థాయిభావము రస
మగును. ఆరస మీ విధముగా ముఖ్యముగా రామాద్యను కార్యినిష్ఠను ఆనఁగా
మొదట రామాదులందుఁడును. అను కార్యమన ననుకరింపఁదగిన రామాది పాత్ర విశే
షములు. (నటులు గారు). రసము ముఖ్యముగా రామాది నాయకనిష్ఠమే. అయినను
సర్పము లేకున్నను సర్పాకారముగాఁ నఁబడు రజ్జువువలనను జూపఱకు భీతి పుట్టు
నట్లు రామాది నాయకరూపము ధరించు నటునియందు సీతాది విషయ కరత్యాదులు
లేకున్నను నాట్య నైపుణ్యమున నున్నట్లు భాసిల్లును. వానిని సందర్శించు సామాజికుని
యందు రత్యాదులు స్ఫురించును. దాన నాతనికిఁ జమత్కారముగలిగి యాతఁ
ఉనందించును. అనఁగా రసము ప్రధానముగా నను కార్యములగు రామాదులంటే
CC-0; Jangamwadi Math Collection. Digitized by Gangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>abu8w2xv6rqyy5k2l8u7ciix3j4n4re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/319</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218925</id>
    <revision>
      <id>571738</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసమా ఆ (నాయకులంటే) యుండును. అది రామాది పాత్రముల ధరించు నటునియందు లేకున్నను నున్నట్లు భాసిల్లును. సామాజికుఁ డా నటునిఁ జూచుటవలన నాతని హృదయమందు రామాది నాయకనిష్ఠమగు...'</comment>
      <origin>571738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4271" sha1="1idhpx2b06ry27eb7k9duezq80p8gk5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసమా
ఆ
(నాయకులంటే) యుండును. అది రామాది పాత్రముల ధరించు నటునియందు
లేకున్నను నున్నట్లు భాసిల్లును. సామాజికుఁ డా నటునిఁ జూచుటవలన నాతని
హృదయమందు రామాది నాయకనిష్ఠమగురసము స్ఫురించును. దానఁ జమత్కారము
గలిగి యానందించును.
ఈ మతమున రసము నాయకనిష్ఠము. ఆడి యుత్పాద్యము లేక జన్యము లేక
కార్యము (పుట్టునది). విభావము లంత్పాదకములు, (జనకములు లేక కారకములు)
అనుభావములు గమకములు- సంచారిభావములు పోషకములు. అనఁగా విభావము
లగు సీతాదులవలన రామాదులందు రసము పుట్టును. అరుభావములచే గమ్యమాన
మగును. (ఊహింపఁబడురు) సంచారులు చేఁ బుష్ట రుగును. నటుఁ డా విభావ, అను
భావ, వ్యభిచారిభావముల నటించుటచే నాతనియందుఁగూడ రసమున్నట్లు కనఁ
బడును. ఆ నాట్యమును గాంచు సహృదయుని హృదయమున నా రామాది నాయక
నిష్ఠమగు రసము స్ఫురించును అని నిష్కృష్టార్థము •
ఈ మతమున సంయోగ పదమునకు ఉత్పాద్య, ఉత్పాదక భావము, గమ్యగమక
భావము, పోవ్యపోషక భావము అని మూఁడర్థములు. నిష్పత్తిపదమునకు ఉత్పత్తి,
అభివ్యక్తి, పుష్టి, యని మూఁడర్థములు. దీని కుత్పత్తివాదమని 'పేరు.
‘విభావానుభావ వ్యభిచారిసంయోగా ద్రసనిష్పత్తిః' అనఁగా నుత్పాదకము
లగు విభావములచే రత్యాది స్థాయిభావ ముత్పాద్యమై గమకములయిన యనుభావ
ములచే గమ్యమై, పోషకములయిన వ్యభిచారులచేఁ బుష్టమై రసనగును.
ఇందలి దోష మిది :— లౌకికరస మను కార్య (నాయక) నిష్ఠమే. అత్తఱి
సామాజికునికిఁ జమత్కార మెట్లు గలుగును . రసము రామాదులకు సంబంధించినది
కావున వారికే యానందము గలుగవలెను | తత్సంబంధములేని సామాజికుని కెట్లు
గలుగును? ఇట సామాజికుఁ డా రస మెట్లనుభవించునో చక్కగా నిరూపింపఁ
బడలేదు.
శ్రీశంకుక మతము
భట్టలోల్లటమతమున రసమను కార్యనిష్ఠమని నొడివితిమిగదా | శ్రీశంకుకుని
మతమున ననుకర్త్యనిష్ఠము. అనుకర్త యనఁగారామాదిపాత్రములనటించు నటుఁడు.
ఆరసము నటునియందుండును. దానిని సామాజికుఁ డెట్లనుభవించుచున్నాఁడో
యతఁడు తెఱుపుతున్నాడు.
CCD Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1idhpx2b06ry27eb7k9duezq80p8gk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/320</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218926</id>
    <revision>
      <id>571739</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము నటుఁ డభియించు విభానాను భావ వ్యభిచారులయొక్క సంయోగమువలన ననఁగా గమ్యగమక భావమువలన, ననఁగా “విభావాకు లెచ్చటనుండుమో యచ్చట తప్పక రత్యాదులుండును” అను తార్క...'</comment>
      <origin>571739</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4481" sha1="eohflsg045dfqvqsui0h9zvasj0b41d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
నటుఁ డభియించు విభానాను భావ వ్యభిచారులయొక్క సంయోగమువలన
ననఁగా గమ్యగమక భావమువలన, ననఁగా “విభావాకు లెచ్చటనుండుమో యచ్చట
తప్పక రత్యాదులుండును” అను తార్కిక వ్యాప్తివలన (ఎచ్చట ధూమముండునూ
యచ్చట నగ్నియుండును. ఎచ్చటధూమము లేదో యచ్చట నగ్ని లేదు. ఆమనది వ్యాప్తి
యని తార్కికులు వ్యవహరింతురు. ఈపదము పారిభాషికము) సామాజికుఁడు
నటునియందు. రత్యాదుల ననుమానించుచున్నాఁడు. ఎట్లకు &quot; ఈ రాముఁడుగా
గ్రహింపఁబడిన నటునియందు రత్యాదులు గలవు. కాన వీనియందు రసమున్నది.
రసము లేకున్నచో త్యాధులుండవు' అను వ్యాప్తిమూలమున నటుని యందుర త్యా
దులను సామాజికుఁ డనుమానించుచున్నాఁడు. కాని యీయనుమానము పై ధూమా
గ్న్యనుమానమువలె నీరసముగాక వస్తుసౌందర్యబలమువలన ననఁగా నటగలేవేష
భాషానాట్యాది నైపుణ్యమువలన సుందరముగా భాసిల్లును. ఆ నటగతం త్యాది
స్ధాయిభావమే సామాజికుఁ డనుభవించి యానందించుచున్నాఁడు. రసము నట
నిష్ఠమే. పైవ్యా ప్తిమూలముననే సామాజికుఁ డనుభవించును .
. ఈమఠమున సంయోగ పదమునకు గమ్యగమక భావము లేక జ్ఞాప్యజ్ఞాపక
భావము, అని యర్థము. ‘నిష్పత్తి' పదమున కనుమితి లేక జ్ఞప్తి యని యర్థము,
దీని కనుమితివాదమని పేరు.
జ్ఞాపకములయిన విభావానుభావ వ్యభిచారులవలన జ్ఞాప్యమైన స్థాయి
భావమురసమగును.
ఇందలీదోష మిది:-ప్రత్యక్ష జ్ఞానమే చమత్కార జనకము. అనుమానజ్ఞానము
గాదు, మరియు సామాజికునకుఁ బైను దాహృతమగు వ్యాప్తిజ్ఞానము లేకున్నను రసా
స్వాదము గలుగుచున్నది. 'రసం సాక్షాత్కరోమి (రసమును బ్రత్యక్షముగా
ననుభవించుచున్నాను) అనువదనము లోకమునఁ గలదు. రసమును బ్రత్యక్ష సుగా
ననుభవించుచున్నట్లు సహృదయ ప్రమాణముండఁగా సనుమాన జ్ఞానముచే రసమను
భవించుచున్నా ననుట యనుభవవిరుద్ధము.
భట్టనాయక మతము
భట్టలోల్లటమతమున రసమును కార్యనిష్ఠము. శ్రీశంకుకు నిమతమున నేనుకర్తృ
నిష్టము . భట్టనాయక మతమున సామాజిక నిష్ఠము.
ఈతని సిద్ధాంత మీది: 7
-కావ్యరస మను కార్యనిష్ఠమును గాదు. అనుకర్తృని
ర్థమును గాదు. అట్లగు వేణి సామాజికునికి సాస్వాదము
1
పరియే | రసము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eohflsg045dfqvqsui0h9zvasj0b41d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/321</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218927</id>
    <revision>
      <id>571740</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము సామాజికనిష్ఠమందమా ? అన్నచో విభావాదుల వలనఁగదా రసముపుట్టునని రస సూత్రము దెలుపుచున్నది. సీతాదులు సామాజికులకు విఛావాదులు గారు గదా ! విభావాదులులేకుండ రస మెట్ల...'</comment>
      <origin>571740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5144" sha1="j7mh9frcy2pywve04xifsqgf3flnnwj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసము
సామాజికనిష్ఠమందమా ? అన్నచో విభావాదుల వలనఁగదా రసముపుట్టునని రస
సూత్రము దెలుపుచున్నది. సీతాదులు సామాజికులకు విఛావాదులు గారు గదా !
విభావాదులులేకుండ రస మెట్లు కలుగురు ? కారణము లేకయే కార్యము గలుగదు
గదా ! ఆను శంకవచ్చుచున్నది. దీనికి సమాధాన మిది : —
రసము లౌకికమనియు సలౌకికమనియు నిఱు దెఱఁగులు. లౌకికములగు శృంగా
రాది రసములు లౌకిక నాయ కాశితములు. కావ్యగతనాయకులు లౌకికులు గారు.
వారలౌకికులు. తదాశ్రితమగు రస మలౌకికము. ఈయలౌకికరస మలౌకిక నాయ
కాశిత మైనను నా స్వాదించువారు సామాజికులు. ఈయభిప్రాయముతో డ నే రసము
సామాజిక నిష్ఠమని చెప్పఁబడుచున్నది. ఈ య లౌకికరసమును సామాజికుఁ డెట్లా స్వా
దించు? మన శబ్దమునకు అభిధావ్యాపారము, భావకత్వ వ్యాపారము, భోజకత్వవ్యాపా
రము లేక భోగికృత్త్వవ్యాపారము అను మూఁడు వ్యాపారములు గలవు. అభిధా
వ్యాపారము శబ్దముయొక్క వాచ్యార్థమును మాత్రమే బోధించును. భాషకత్వ
వ్యాపారము శబ్దము యొక్క రపాదులను బోధించును. భోజకత్వవ్యాపార మారసా
దులను సహృదయునిచే భోగింపఁజేయును. &quot;అభిధా, భావనా చైవ, తద్భోగీకృతి
రేవ చ” అని సిద్ధాంతము . అందు మొదటిదగు సభిధా వ్యాపారము ముగియఁగానే
భావకత్వవ్యాపారి ముళితమగుచున్నది. అది విభావాదులను సాధారణముగాఁ
జేయును, దీనినే సాధారణీకరణమందురు. అనఁగా రామత్వ సీతాత్వాదులు పోయి
సాధారణ నాయకనాయికాత్వాదులు మాత్రమే సామాజికునికి గోచరించును. ఇట్లు
ప్రత్యేకరూపము పోయి సామాన్యరూపముగా భాసిల్లుట భావకత్వవ్యాపారమహిమ
ఈ సాధారణీకరణమువలననే సామాజికునకు నాయకునితో నభేదము.
గలుగును. దీని పని ముగిసిన పిమ్మట భోజకత్వ వ్యాపారము పనిచేయును. భావకత్వ
వ్యాపారముచే సాధారణరూపమును బొందిన రాత్యాదు లీ వ్యాపారముచే సామాజి
కునిచే భుజ్యమానములగును. అనఁగా అనుభవింపఁబడును. అది యెట్లన, నాభోజకత్వ
వ్యాపారముచే సామాజికుల రజస్తమోగుణము అడఁగును. సత్వగుణమతిశయించును.
దానిచేఁ బ్రాపంచిక జ్ఞానశూన్యమైన స్వస్వరూపానందముతో సంవలితములైన రత్యా
దులు భాసిల్లును. ఈ యానందము గలిగినపుడు చిత్తమునకు ద్రుతి, విస్తార, వికా
సము లను ధర్మములు గలుగును.
ఈ మతమున 'సంయోగపదమునకు భావకత్వమని యర్ధము. నిష్పత్తియనఁగా,
భుక్తి లేక యాస్వాదము అని యర్ధము. ఇందు విభావాదులు భోజకములు (భోగ
మును గలిగించునవి) రస్రమ్ములలో జ్యము దీనికి రుకి వ్యాదమ్మ ని పేరు angotri
Math&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j7mh9frcy2pywve04xifsqgf3flnnwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/322</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218928</id>
    <revision>
      <id>571741</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇందలిదోష మిది :- శబ్దమునకు భావకత్వ భోజకత్వ వ్యాపారములు రెండును గల్పితములు. ఇవి ప్రామాణిక సమ్మతములు గావు, భాదకత్వవ్యాపారము చే విభావాదులు సాధారణీకృతమ...'</comment>
      <origin>571741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4651" sha1="otepuo525p889dd6yskm9spca7vyg8l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇందలిదోష మిది :- శబ్దమునకు భావకత్వ భోజకత్వ వ్యాపారములు
రెండును గల్పితములు. ఇవి ప్రామాణిక సమ్మతములు గావు, భాదకత్వవ్యాపారము చే
విభావాదులు సాధారణీకృతములయినను సామాజికునియందుఁ బ్రప్రధమము న
బీజరూపముగా నైన రత్యాదులు లేనిచో నెట్లనుభవింపఁబడును? నాయకాభేద మెట్లు
గలుగును? ఈ రెండు దోషములును నీమతమున గలవు.
అభినవగు ప్తపాద మతము.
లోకములో సహృదయుఁడు రతిలో కాదులననుభవించుచున్నాఁడు. ఆయను
భావమువలన నాతనిహృదయమున నొక సంస్కార ముత్పన్నమగును. దానిని'వాసన'
యందురు. దీనిని వేదాంతులును సంగీకరించిరి. ఇది రసాస్వాదమునకు ముఖ్యసాధ
నము . ఇది లేకున్న రసాస్వాదముగలుగదు. కావుననే మీమాంసకులకును వైయా
కరణులకును రసాస్వాదము గలుగదని యానంద వర్ధనా చార్యులవారన్నారు.
కావున నీతని మతమున 'వాసన' ప్రధానకారణము. ఈ యభిప్రాయముననే తెలుపు
ధర్మదత్తుని శ్లోకమును సాహిత్యదర్పణకారుఁ డుదాహరించేను.
సవాసనానాం సభ్యానాం రసస్యా స్వాదనం భాజీత్
నిర్వాసనాస్తు రంగాంతః కాష్టకుడ్యాశ్మ సన్నిభాః
“వాసనా సహితులగు సభ్యులకే రసాస్వాదము గలుగును. వాసనలేనివారు
నాటకాదులు చూచుచున్నను రసాస్వాదనమును జేయఁజాలక రంగమందున్న స్తంభా
ములు, గోడలు, రాళ్ళునువలె నుందురు.”
భట్టనాయకమతమం దీవాసనాప్రసంగములేదు. ఆతఁడుదీని నంగీకరింపలేదు.
ఈమతమున నది లేకున్న రసాస్వాదము గలుగదు. దీనినే యభివ్యక్తి వాదమందురు.
అభివ్యక్తి యనఁగా నున్నదానిని వెలుపఱచుట. సహృదయుని హృదయమున
వాసనారూపముగా నున్నరణ్యాది స్థాయి భావములను విభావాదులు వ్యక్తము
సేయును. ఆవ్యక్తములయిన స్థాయిభావమే రసమగును .
ఈతని సిద్ధాంతమిది:——లోకములో రత్యాదులకు శకుంతలా దుష్యంతాడు
లాలంబన కారణములు. మలయానిల చంద్రికాదులుద్దీపన కారణములు. అశ్రుపా
తాదులు కార్యములు. చింతాదులు సహకారులు, “ఇవియే కా
కావ్యపరిభాషలో ఁ గారణ
* భట్టలోటుఁడు లౌకిక రత్యాదులకుఁ గారణములగు వానినిఁగూడ విభా
వాదులనియే వ్యవహరించెను. అభినవగుప్తుఁడు లౌకికములు గారణములనియు నల్
కములు (కావ్యగతములు) విభావములనియు వ్యవహరించెను. ఈ భేదమును గను
నింపవలెను.
CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>otepuo525p889dd6yskm9spca7vyg8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/323</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218929</id>
    <revision>
      <id>571742</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము 8.05 కార్య సహకారి నామములను విడిచి విభావ, అనుభావ, వ్యభిచారినామములను వహించును, అనఁగా గావ్యము నందలినాయికా నాయకులగు శకుంతలా దుష్యం తాదులాలంబన విభావములు. మలయా విల...'</comment>
      <origin>571742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4628" sha1="bfyyxlfnd16xhlxg2naiz0su54cjcvq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసము
8.05
కార్య సహకారి
నామములను విడిచి విభావ, అనుభావ, వ్యభిచారినామములను
వహించును, అనఁగా గావ్యము నందలినాయికా నాయకులగు శకుంతలా దుష్యం
తాదులాలంబన విభావములు. మలయా విల చంద్రికాదు లుద్దీపన విభావములు.
అశ్రుపా తాదులను భావములు. చింతాదులు వ్యభిచారి భావములు. అనివ్యవహారము,
విభావమునఁగా విభావన వ్యాపార యుక్తము. విభావనమన సామాజికుల
హృదయమందు వాసనారూపముగా నున్న రత్యాదుల నాస్వాదయోగ్యములఁ గాఁ
చేయు వ్యాపారము. నాయికా నాయకులేకదా! ప్రప్రథమమున సహృదయుని
ర త్యాదు లంద్బుద్ధములు గాఁ జేయువారు. కావున నీ వ్యాపారము విభావనము. ఆది
గలది విభావము. ఆ వాసనారూపరత్యాదుల ననుభవింపఁజేయుట యను భావనము .
అది గలది యను భావము. కావ్యమునందు రత్యాదులను విశేషముగా నంతటను
సూచరింపఁజేయుట (ప్రసరింపఁజేయుట) వ్యభిచారణము. అది గలది వ్యభిచారి
భావము. సంచారి భావమున వ్యభిచారి భావమనియు నామాంతరము.
సహృదయుఁడనఁగా సమానమైన (కవి, నాయకులయొక్క హృదయముతో
సమానమైన హృదయముగలవాఁడని యర్థము. అభినవగుప్తపాదులవారు తమ
ధ్వన్యాలోకలోచనమున 'సహృదయ' పదమున కిట్లు నిర్వచనము సేసిరి.
“యేసాం కావ్యానుశీలన వశాత్ విశదీభూతే మమోముకురే వర్ణనీయ
తన్మయీభవనయోగ్యతా తే హృదయ సంవాద ్భజః సహృదయా: అనఁగా దృశ్య
శ్రవ్యకావ్యములనుబరిశీలించుటవలన హృదయము బాహ్యవిషయజ్ఞానమునుండి ముక్త మై
శుద్ధమగు నద్దమువలె భాసిల్లును. అప్పు డా కావ్యమున వర్ణితములయిన విభావాదులు
సూటిగాఁ నందుఁ బ్రతిఫలించును. వానితో నప్పుడా సహృదయునకుఁ గావ్యగత
నాయ కాదులతోఁ దన్మయత్వము (అభేద ప్రతిపత్తి)గ లఁగును. ఆట్టివా రేసహృదయులు •
భట్టరౌతుఁడు తన కాద్యకాతుకమున నీ క్రింది సిద్ధాంతమును దెలిపినట్లు
కాణేపండితుఁడు తెలిపెను. &quot;Another doctrine that he held was that the
poet, the hero, (of a poem) and the (Sympathetic) reader pass through
the same experience.&quot; &quot;నాయకస్య కవేః శ్రోతుః సమామోఒనుభవస్తతః”
దీనినిఁబట్టిక వినాయకులహృదయములతో
సమా నానుభవము గలవాఁడేసహృదయుఁడు.
భావప్రకాశమున సహృదయ లక్షణమిట్లు చెప్పబడినది:-
యన్తుట్టె తుష్టి మాప్నోతి శోక శోక ముపైతిచ
క్రోధే క్రుద్ధో భయే భీరు స్సశ్రేష్ఠః ప్రేక్షక: స్మృతః
CC-0. Sangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfyyxlfnd16xhlxg2naiz0su54cjcvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/324</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218930</id>
    <revision>
      <id>571743</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము, ఎవఁడు నాయకుని తుష్టియందుఁ దాను దృష్టినందున శోకమునందు శోక మును జెందు మో క్రోధమునఁ గ్రుద్ధుఁడగునో భయమున భయపడున వాఁడు శ్రేష్ఠుఁ డగు ప్రేక్షకుఁడు. అనఁ...'</comment>
      <origin>571743</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5021" sha1="nphs8ri399r2ebo36nycqgun67o2p9l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము,
ఎవఁడు నాయకుని తుష్టియందుఁ దాను దృష్టినందున శోకమునందు శోక
మును జెందు మో క్రోధమునఁ గ్రుద్ధుఁడగునో భయమున భయపడున వాఁడు శ్రేష్ఠుఁ
డగు ప్రేక్షకుఁడు. అనఁగా సహృదయుఁడు.
కావ్యమునం దీ విభావాదులను గాంచఁగానే సహృదయుని సత్త్వగుణ
ముద్రిక్తమగును. సత్త్వగుణమనఁగా రజస్తమోగుణముల స్పర్శయు లేని యాంతర
మగు ధర్మము. దాని యు దేశమువలన వాని హృదయమందు వాసనారూపముగా
నున్న రత్యాదు లంద్బుద్ధము అగును. విభావాను భావ వ్యభిచారులే
సహృదయునిలో వాసనారూపమున నున్న రత్యాదుల నభివ్యక్తము సేయును. తిరిగి
తిరిగి భావించుకొనుచుంటచే నా విభావాదులు సాధారణము లగును.
అనఁగా
అనఁగా నాభావనలో నచ్చటి శకుంతలాదుల శకుంతలాత్వాదులడఁగి సాధా
రణ కాంతలుగా గోచరింతురు. సహృదయుని పరిమితత్వ మడఁగును. అనఁగాఁ
దాను ఫలానావాఁడనను జ్ఞానము దొలఁగిపోవును. తన్నుఁ దాను మఱచును. ప్రపం
చమును మఱచును. ఆరత్యాకులను దానే యనుభవించుచున్నట్లు గానీ యికరులను భ
మిచుచున్నట్లుగానీ యనుకొఁడు. అనిర్వచనీయమగు నానందమును బొందును.
ఇట్టిస్థితియఁతయును విభావాదుల భావనాబలమువలనినే కలుగును.
ఈభావనకి సాధారణీకరణమని నామాంతరము. ఇది శబ్దతవ్యాపార
మనియు, నభిధావ్యాపారము ముగిసిన పిమ్మట నిది పనిచేయుననియు భట్టనాయకుఁ
డనెను. అభినవగుప్తుఁ డీవ్యాపారము విభానాదులదే యనెను. భారతుఁడు “తాఏవ
పరిహృతవిశేషా రస హేతవః” ( నాయికానాయకులు తమ తమ విశేషధర్మమును
బోఁగొట్టుకొని సామాన్యాకారముగా గోచరించి రసహేతువు లగుదురు) అనియు,
విశ్వనాథుఁడు 'వ్యాపారో న్తి విభావాదేర్నామ్నా సాధారణీకృతిః' (విభావా &quot;
దులకు సాధారణీకరణమను వ్యాపారముగలదు) అనియును దెలిపిరి. కావుననే భట్ట
నాయకుఁడు దెలిపినభావకత్వవ్యాపారమప్రామాణికమని దూషింపఁబడెను. ఈసాధా.
రణీకరణముచేత సామాజికుఁడు నాయకునితో నభేదమును బొందును. నాయకాభేద
మును బొందినపుడే వానికి రసానుభవము గలుగును “తాపాప పరిహృతవిశేషా రస
'హేతవః' అను భారతముని వాక్యమున కిడియే భావము.
ఎంతకాలము సహృదయుఁడు విభావాదుల ననుసంధించుకొని చర్వణము
సేయునూ యంతరాల మాతఁ డట్లే యానందించును. ఆచర్వణము ముగియఁగానే
యాయావెందమును ముగియును. ఈయానందమునకు రసానందమని పేరు. ఇది విభా.
నాది జీవితావధికము. ఈర సానందము బవిన్మా నంద సహోదరము . g బ్రహ్మానందము
Jangamwadi Math Collecson. Digitized by eGango&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nphs8ri399r2ebo36nycqgun67o2p9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/325</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218931</id>
    <revision>
      <id>571744</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '37 తృతీయాశ్వాసము 355 శేపలానందము. ఈరసానందము విభావాడియుక్తము. కావున నిది బ్రహ్మానంద సహోదరము. బ్రహ్మానందమన నేమో యిదివఱకుఁ దెఱపఁబడినది. ఆత్మ యానందస్వరూపము. దాని నజ్ఞాన మావరించి...'</comment>
      <origin>571744</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4575" sha1="8ep56ls1nzlb2bx51nyvxqg1lx937vn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;37
తృతీయాశ్వాసము
355
శేపలానందము. ఈరసానందము విభావాడియుక్తము. కావున నిది బ్రహ్మానంద
సహోదరము. బ్రహ్మానందమన నేమో యిదివఱకుఁ దెఱపఁబడినది.
ఆత్మ యానందస్వరూపము. దాని నజ్ఞాన మావరించియుండును. ఆ యజ్ఞా
సము దొలఁగినచో యానందము స్వస్వరూపముతో భాసిల్లును. కావ్యమున విభా
వాదు లాయజ్ఞానావరణమును దొలఁగించును. ఆపుడు దన్నంటి పట్టికొన్న సత్యాది
వాసనలతో నాత్మానందము భాసిల్లును. ఆయనందము | సంపలితమైన రత్యాదు
లకు రసములని పేరు.
జగన్నాథుఁ డిచ్చట స్థాయిభావముతోఁ గూడిన యానందము రసమా ?
యానంద విశిష్టరుగు స్థాయి భావము రసమా? యని శంకించి “రసోవై సరసగ్
హ్యేవా౭యం అజ్ఞ్వానందీ భవతి' అను శ్రుతిస్వారస్యముచే స్థాయిభావముతోఁ
గూడిన యానందమే రసమని సిద్ధాంతీకరిఁ చెరు.
ఆయనందానుభవము విచిత్రము. ఆదేమో! కన్నులయెకుట స్ఫురించు
చున్నట్లు, హృదయమునఁ బ్రవేశించుచున్నట్లు, సర్వాంగములందును వ్యాపించు
చున్నట్లు, బాహ్య, ప్రపంచమును గనఁబడకుండఁ జేయుచున్నట్లును నుండును.
మరియు నీర సమాస్వాదింపఁ బడునపుడు పానకరసమాస్వాదింపఁ బడుచున్న
ట్లుండును. పానకమునఁ జక్కెర, ఏలకులు, మిరియాలు, కర్పూరము, మొదలగునవి
చేర్పఁబడుటవలన విలక్షణమైన రుచివచ్చును. కావ్యరసముగూడ విభావాను భావ
వ్యభిచారుల సంయోగమువలనఁ గడంగడు విలక్షణమగు రుచి గలిగియుండును.
' విభావానుభావ వ్యభిచారి సంయోగాదస నిష్పత్తి' అనునూ త్రస్థ సంయోగ
పదమునకు వ్యంగ్య వ్యంజక భావమనియు, నిష్పత్తిపదమున కభివ్యక్తి యనియు
నభినవగుప్తునియర్థము. వ్యంజకములగు విభావాను భావసంచారుల వలన స్థాయి భావము
వ్యంగ్యమై రసమగును. ఆనిసూత్రార్థము. “ పులకండంబులు గలిసిన అనుపద్యమున
నీ యభిప్రాయమే సూక్ష్మముగాఁ జెప్పఁబడియున్నది.
లోకమునందలి హర్ష శోక కారణముల వలన హర్ష శోకములే కలుగును. సురత
కాలమునదంత క్షతాదులవలనను నానంద మేకలుగు విధమునఁ గావ్యమున నన్నింటి వలనను
నానందమే కలుగును. కావుననే యీ యానంద మలౌకికమని చెప్పుదురు.
అనఁగా లౌకికములగు హర్ష శోకాదుల వలన నరులకు హర్ష శోకాదులే కలుగును.
కావ్యశిల్ప మలౌకికమగుట వలన ననః ॥ శావ్యగుణ నాయ కాదు ల లౌకికులు గాక
Math&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ep56ls1nzlb2bx51nyvxqg1lx937vn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/326</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218932</id>
    <revision>
      <id>571745</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము. పోవుటవలన (వారు లౌకిక 'నాయకాదుల యనుకర్తలు గాని లౌకిక నాయకులే కారు గదా!) సామాజికునకునన్నింటివలనను హర్షమే లేక యానందమే కలుగును. ఈ విషయము సాహిత్యదర్పణమున...'</comment>
      <origin>571745</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4511" sha1="69rimpehdovjdnveoqhn8vav25xwfve" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము.
పోవుటవలన (వారు లౌకిక 'నాయకాదుల యనుకర్తలు గాని లౌకిక నాయకులే
కారు
గదా!) సామాజికునకునన్నింటివలనను హర్షమే లేక యానందమే కలుగును.
ఈ విషయము సాహిత్యదర్పణమున నిట్లు గలదు.
హేతుత్వం శోకహర్షా దేర్గ తేభ్యో లోక సంశ్రయాత్
శోకహర్షాదయో లో జాయంతాం నామ లౌకికాః
అలౌకిక విభావత్వం ప్రాప్తేభ్యః కావ్యసంశ్రయాత్
సుఖం సంజాయతే లేభ్యః సర్వేభ్యోపపతి కా క్షితిపి
లౌకిక శోకహర్షాది కారణములవలన లోకమున శోకహర్షాదులే కలుగును.
కానీ కావ్యమున నా కారణములే యలౌకిక విభావము అను పేర వ్యవహృతము లై
హర్షమునే కలిగించును. కావున Imitation begets pleasure (అనుకరణ మానంద
మును గూర్చును) అను నాంగ్లోక్తియు సరిపడును. కావ్యనాయకాదులు లౌకిక నాయ
కానుకర్తలేకదా! అనుకరణములగుట చేతనే
కలంగును •
లలితకళలవలనను
నానంద మే
ఆట్లగుచో హరిశ్చంద్రాది నాటక దర్శనమువలన నేల యువతాదులు
గలుగుచున్నవి? అనవచ్చును. అని దుఃఖము వలనఁగాదు. దుఃఖమే కలుగుచో
మనమా నాటకములు జూడఁబోవుదనూ ఎవఁడేని గావలెనని దుఃఖమును
గొని
తెచ్చుకొనునా? ఇఁక నేమన హృదయముకరగి కన్నుల వెంట నీరై వచ్చును. (ఆశ్రు
పాతాదయ సద్వన్ద్రుతత్వాచ్చేతసోమతాః) ఇవి యానంద బాష్పములు. కావునఁ
గావ్యమున శ్లోకాని కారణముల వలనను నానందమే కలుగును.
ఆంగ్ల సాహిత్య గ్రంధములం దివ్విధమున సామాజికుఁ డెట్లు రసాస్వాదము
చేయునో వర్ణింపఁబడలేదు. వారు “సామాజికుఁడు కావ్యగతపాత్రలతో sympathy
చూపు” నందురు. ఆ sympathy పదమును 'సానుభూతి' యని యనువడించి
వాడుదురు. మన యాలంకారికుల సిద్ధాంతమున sympathy కాదు. పాత్రలతో
identity (తాదాత్మ్యము) అగును.
å
భరతుఁడు రూపకరసమును గూర్చియే తెలుపుటచే నా రసము రూపక మున
సామాజికులచే నెట్లాస్వాదింపఁబడు మో తెలుపఁబడినది. ఆనందవర్ధనుఁ డీ రూపక
రససిద్ధాంతమునే శ్రవ్య కావ్యమునకుఁ గూడ నన్వయించుటచే శ్రవ్య కావ్యమున దృశ్య
కావ్యమునందుపలె నాయకాదులు ప్రత్యక్షముగాఁ గానరారుగదా! సామాజికుఁ
డా నాయకాభేదమును బొంది యెట్లు రసాస్వాదము సేయును ? అని శంక గలుగు
చున్నది. ఇచ్చట వాక్యపదీయ కారుఁడు భరృహరి యిట్లనెను.
CC-0. Janamwadi Math Colle che Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>69rimpehdovjdnveoqhn8vav25xwfve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/327</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218933</id>
    <revision>
      <id>571746</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము శ్లో, శబ్దాపహిత రూపాంస్తాద్ బుద్ధి ర్విషయతాం గీతాజ్ ప్రత్యక్షానిప కంసాదీక్షా సాధనత్వేవ మన్యతే! FO కావ్యమూలమున రూపమునుబడికి బుద్ధికి విషయములైన, కంసాదులను బ...'</comment>
      <origin>571746</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4313" sha1="ev9ncg621dj0c2gy2229qp4g8f23pk4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసము
శ్లో, శబ్దాపహిత రూపాంస్తాద్ బుద్ధి ర్విషయతాం గీతాజ్
ప్రత్యక్షానిప కంసాదీక్షా సాధనత్వేవ మన్యతే!
FO
కావ్యమూలమున రూపమునుబడికి బుద్ధికి విషయములైన, కంసాదులను
బ్రత్యక్షములను వలె సాధనముగాఁదలంచును.
అనఁగా శ్రవ్యకావ్యమున వర్ణితములయిన కంసాదులు (నాయకులు) తత్త
ద్వర్ణనములచే రూపమును బొంది హృదయమునఁ బ్రవేశించి ప్రత్యక్షముగా గోచరిం
తురు. అప్పుడు సామాజికుఁడు తదభేదముతో రసాస్వాదము చేయును.
రససిధ్ధాంత సంగ్రహము.
లోకమున శకుంతలా దుష్యంతాది నాయకు లనుభవించిన రసమును దద్రస
మునకుఁ గారణముగాని సామాజికుఁడెట్లనుభవించును? అని ప్రశ్నించుకొని భట్ట
లోల్లటాదులు పై విధమున సమాధానము నొసఁగిరి. దాని సంగ్రహమిది. భట్టలోల్ల
టుఁడు ‘రసము దుష్యంతాది నాయకుఁడే యనుభవించును. వానినిఁగాంచి సామాజి
కుఁడు చమత్కారమునుబొంది యానందించును' అనెను. శ్రీశంకుకుఁడు 'అనుక ర్త
యనఁగా నటుఁడునటించిన విభావ, యనుభావాదులఁ గాంచి వ్యాప్తిజ్ఞానమూలమున
సామాజికుఁడానంద పడునని వచించెను. భట్ట నాయకుఁడు 'సామాజికుఁడు నాయకా
భేదమును బొంది సాక్షాన్నాయక రసానుభవముఁ బొందునుని నుడివెను. అభినవ
గుప్తుఁడు 'సామాజికుఁడు వాసన చేత నాయకా భేదమునుబొంది సాక్షాన్నాయక
రసానుభవమును బొందునని తెలిపెను. భట్టలోటుఁడునుఁ శ్రీశంకుకుఁడును సామా
జికుఁ డానందమును బొందుననిరి. భట్టనాయక, అభినవ గుప్తులు సామాజికుఁడు
సాక్షాన్నాయకుఁడు పొందిన రసానుభవమునే సామాజికుఁడును బొందుననిరి. అభి
నవగుప్తుఁడు భట్టనాయక మతమునలేని వాసన సంగీకరించెను. ఇదియే భేదము. భట్ట
లోల్లట శ్రీ శంకుకుల మతమున సామాజికుఁడు సాక్షాన్నాయక రసానుభవము నే
పొందుననుమాటలేదు. కేవలమానందపడునని మాత్రమే గలదు.
కం, ధర శృంగారము, హాస్యము,
కరుణయు, వీరము, భయానకము, భీభత్సం,
బురు రౌద్ర, మద్భుతము, శాం
తరసంబును రసములనఁగఁ దనరుం గృతుల.
b
తా. శృంగార, హాస్య, కరుణ, వీర, భయానక, బీభత్స, రౌద్ర, అద్భుత,
కాంతము అనునవి తోమి Berm mవరసము అection, Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ev9ncg621dj0c2gy2229qp4g8f23pk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/328</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218934</id>
    <revision>
      <id>571747</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కావ్యాలంకార సంగ్రహము ఇందుఁ 'Xరుణ' అని యుండఁగూడదు. రసవాచకము కరుణనూ; (ఆకారాంత పుంలింగము) దయావాచకమా కరుణ (ఆకారాంత స్త్రీలింగము ) ఇందు దాహృతములయిన నవరసములలో శాంతము రసముగాదని కొం...'</comment>
      <origin>571747</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4303" sha1="20xa695tikj7662qwb7mmqz0cq8cnoy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇందుఁ 'Xరుణ' అని యుండఁగూడదు. రసవాచకము కరుణనూ; (ఆకారాంత
పుంలింగము) దయావాచకమా కరుణ (ఆకారాంత స్త్రీలింగము )
ఇందు దాహృతములయిన నవరసములలో శాంతము రసముగాదని కొండఱు;
శృంగార మొక్క పే రసమని కొండఱు; కరుణమే రసముని యొకరు; అద్భుతమే రపమని
యొకరు; తొమ్మిదియే కాదు; భక్తిగూడ రసమే యని యొకరు; వత్సలమను రసము
గ్రాహ్యమని కొందఱు; ప్రేయోర సమనునది యున్నదని కొండఱు; వ్యభిచారిభావము
లన్నియు రసములేయగునని యొకరు. ఒక్కటే రసము కాని యిన్ని రసములు లేనే
లేవని మరొకరు. ఇట్లు రసములను గూర్చి పెద్ద కోలాహలము గలదు. దాని నిట
సంగ్రహముగాఁ జూపుదును.
శాంతరసము
భరతుఁడు నాట్యశాస్త్రమున నెనిమిది రసములను, వాని కెనిమిదింటికిని
నెనిమిది స్థాయిభావములను మాత్రమే నిరూపించెను. వానిలో
పేర్కొనఁబడలేదు.
&quot;
శృంగార హాస్య కరుణ రౌద్ర వీర భయానకాః
బీభత్సాద్భుత సంజ్ఞా చేత్యష్టా నాష్యే రసాః స్మృతాః
రతిరాసశ్చ శోకశ్చ క్రోథోత్సాహ భయం తథా
జుగుప్సా విస్మయ శ్ఛేతి స్థాయి భావాః ప్రకీర్తితాః
శాంతర సము
(నాట్యశాస్త్రము).
“ నాట్యమున శృంగార, హాస్య, కరుణ, రౌద్ర, వీర, భయానక, బీభత్స,
అద్భుతము లను నెనిమిది రసములు గలవు. వానికిఁ గ్రమముగా రతి, హాసము,
శోకము, క్రోధము, ఉత్సాహము, భయము, జుగుప్స, విస్మయము అను సెనిమిదియు
స్థాయిభావములు. 39
ఇందు శాంతరస ప్రస్తావమును భరతుఁడు సేయలేదు. కానీ ప్రకృతము మన
కుపలభ్యమానకుగు నాట్యశాస్త్ర గ్రంధములలో శాంతరస ప్రస్తావము గలదు. ఇది
భరతుని తర్వాత శాంతరసాభిమానులగు పండితులు తమ యభిప్రాయములను నాట్య
శాస్త్రములోని చెక్కించినట్లు కానఁబడును. కొందఱు 'వాసుకి' యను నాకఁడు
ప్రప్రధమమున శాంతరసమును స్థాపించెనందురు. కొందఱు 'కోహలుఁడనువాఁడు
మరొకఁడు శాంతరస సిద్ధాంతములను బలపరిచినట్లు చెప్పుదురు. కాని వాసుకి
కోహలు ల యొక్క ప్రమాణవాక్యములు లభింపలేదు. పిమ్మట నీ శాంతరసమును
గుణించి విచారించి నిర్థారించినవ్వాడు భట్టోద్భట్యుడు, అతడు దన్న కావ్యాలంకార '&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20xa695tikj7662qwb7mmqz0cq8cnoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/329</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218935</id>
    <revision>
      <id>571748</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము · పొర సంగ్రహమునఁ దొమ్మిదిర సముల నుదాహరించెను. ఆతఁడు నాట్యశాస్త్రమున క వ్యాఖ్యానమును వ్రాసినట్లు కానఁబడును. ఆది మనకుఁ బ్రకృతకాలమున నుప లభ్యమానము గాదు. అతఁడ...'</comment>
      <origin>571748</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4256" sha1="1ivz5hf5p58hm1kg6x6v2fg9h4a66vk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసము ·
పొర సంగ్రహమునఁ దొమ్మిదిర సముల నుదాహరించెను. ఆతఁడు నాట్యశాస్త్రమున
క వ్యాఖ్యానమును వ్రాసినట్లు కానఁబడును. ఆది మనకుఁ బ్రకృతకాలమున నుప
లభ్యమానము గాదు. అతఁడే యీ శాంతమును రసమునుగా నంగీకరించి దానికి
పలసిన స్థాయిభావాదులను నిర్ణయించి నాట్యశాస్త్రమునఁ బ్రవేశ పెట్టెను.
ఆతని పాఠ మిది:
శృంగార హాస్య కరుణ రౌద్ర వీర భయానకాః
బీభత్సాద్భుత శాంతాళ్ళ నవ నాట్యే రసాఃస్మృతాః
రతిరాసశ్చ శోకశ్చక్రోధోత్సాహ భయం తథా
బాగుప్సావిస్మయశమాః స్థాయిభావాః ప్రకీర్తితాః
ఈ శ్లోకములలో శాంతము. రసముగాను, శమము దానిస్థాయి భావముగాను
బేర్కొనఁబడి యున్నది.
కొందఱు విమర్శకులు భారతుఁడు “అష్టారసాః” అనికొడువుటచే శాంతరస
మును గూర్చి తెలుపలేదనియు నాతనికిది సమ్మతముగాదనియు వచింతురు. మరియు
భారతుఁ డెనిమిది రసములకును స్వర 'లయ' గుణ, అలంకార, వృత్తి, వృత్తముల
నిరూపించెను. కాని శాంతమునకు నిరూపింపలేదు. కావున శాంతము రసముకాదు.
అని పలుకుదురు. ఇంతేకాక ధ్వన్యాలోకమున నానంద వర్ధనుఁడు శాంతరసమును
గూర్చి చర్చించుచుఁ దనవాదమున కవష్టంభీకగా భరతుని వాక్యములను చేర్కొ
నకతనయుక్తులచేతనే సిద్ధాంతమొనర్చెను. భరత నాట్యశాస్త్రయన నిపుడు పలభ్య
మానమగు శాంతరస వాక్యములాతనికి యథార్థములేయని తోఁచినచో నారఁడేల
యావాక్యముల సుదాహరింపకుండును? అనియును వాదింతురు.
ఈవాదమును బట్టి భీంతునికి శాంతరసము సమ్మతముగాదనియే తోఁచును.
కానీ యాతఁడు శాంతరసమును గుఱించి ఋజుమార్గమున (Directly )లు పక
పక మార్గమున (Indirectly) దెలిపెను. ఎట్లన,
&quot;క్వచిద్దర్మః క్వచిత్రీడా క్వచిదరః క్వచిచ్ఛమః
దుఃఖార్తానాం శ్రమార్తానాం శోకార్తానాం తపస్వినాం
విశ్రాంతిజననం కాలే నాట్యమేతద్భవిష్యతి,
బ్రహ్మర్షీణాంచ విజ్ఞేయం నాట్యం వృత్తాంతదర్శనం,”
దుఃఖార్తులకు ధర్మముపదేశించుచు, శ్రమార్తులకు వినోదముఁగలిగించుచు,
శోకార్డు లకతోపదేశమః॥ మేయుము, గడపన్వులకుఁ గాంతినిల :గూర్చుచు, నాయా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1ivz5hf5p58hm1kg6x6v2fg9h4a66vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/330</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218936</id>
    <revision>
      <id>571749</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '४ కావ్యాలంకార సంగ్రహము కాలములయందు నాట్యము విశ్రాంతికారణనుగును. అని నిష్కృష్టార్థము. ఇందు &quot;క్వచిచ్ఛమః” అనియుంటఁబట్టి యభినవ గుప్తుఁడు శాంతరసమును స్థాపించుఘట్ట మున “ముని...'</comment>
      <origin>571749</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4013" sha1="mzdv765rfqsv4bz38x1u40pjz6azyd4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;४
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కాలములయందు నాట్యము విశ్రాంతికారణనుగును. అని నిష్కృష్టార్థము. ఇందు
&quot;క్వచిచ్ఛమః” అనియుంటఁబట్టి యభినవ గుప్తుఁడు శాంతరసమును స్థాపించుఘట్ట
మున “ముని నా౬ ప్యంగీ క్రియతే క్వచిచ్ఛకు ఇతివదశా” (క్వచిచ్ఛమః అని చెప్పుటచే
మునియు నీళాంతము నంగీకరించెను. ) అని వచించెను. మరియును భరతుఁడు.
“తుష్యంతి తరుణాః కామే విదగ్ధాస్సమయాశ్రితే
అరేవ్వర్థరాశ్చైవ మోతే స్వధ విరాగిణః.
“విదగ్ధులగు తరుణులు సమయమనఁ గామమున (శృంగారమున) హర్షిం
తురు. అర్థపరులర్థములఁ గాంచి సంతసింతురు. విరాగులు మోక్ష విషయమున సంతో
షింతురు.” అనియును నుడివెను. దీనినిఁబట్టి విరాగులు శాంతరసా స్వాదకులని
సారాంశము.
మరియును భరతుఁడు శాంతరసము సంగీకరింపకున్నచో నాట్యము త్రైలో
క్యానుకరణమని యెట్లు చెప్పఁ గలుగును P.
తెలిపెను.
“నానాభావో పసంపన్న నానావస్థాంతరాత్మకం
లోక వృత్తానుకరణం నాట్యమేతన్మయాకృతం
సప్తద్వీపానుకరణం నాట్యే హ్యస్మి ప్రతిష్ఠితం (నాట్యశాస్త్రము)
అనికదా కలదు. ఇంతేకాక నాట్యాలXముకాని దేదియు లేదని యిట్లు
&quot;నతత్ జ్ఞానం నఠేచ్ఛిల్పం
నసా
విద్యా
నసా కళా
న స యోగో సతత్కర్మ నాట్యే జస్మికా యన్న దృశ్యతే”
ఈ కారణములను బట్టి భారతుఁడు ఋజుమార్గమున శాంతరసము నంగీకరింప
కున్నను వక్రమార్గమున సంగీకరించెననుట స్పష్టము. భరతుఁ డేల ఋజుమార్గమునఁ
దెలుపలేదో యను ప్రశ్నమున కభినవగుప్తుఁడు పిమ్మటఁ బ్రత్యుత్తరించును.
దశరూపక వ్యాఖ్యాతయగు ధనికుఁడు శాంతమును గుణించిన పరమతము
నిట్లు నుడివెను. &quot;అన్యేతు వస్తుతతస్య ఆభావం వర్ణయంతి అనాదికాలప్రవాహా
యాతరాగ ద్వేషయో రుచ్ఛేత్తు మళక్యత్వాత్ కొందఱు శాంతరసము లేనే
లేదందురు. ఏలన, ననాది కాలప్రవాహమునఁబడి వచ్చుచున్న రాగ ద్వేషములకు
శమింపఁజేయుట యశక్యముల) దీని రానందవర్ధనుని డిట్లు, సమాధానమిచ్చెను .
0&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mzdv765rfqsv4bz38x1u40pjz6azyd4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/331</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218937</id>
    <revision>
      <id>571750</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'తృతీయాశ్వాసము “యది నామ సర్వజనానుభవగోచరతా తస్య నాస్తి నైతావతా అసౌ అలోక సామాన్య చిత్తవృత్తిపత్ ప్రతిక్షేప్తుంశక్యం ( ఇది సర్వజనములకు ము ననుభవి గోచరము కానంతమాత్రమునఁ దీని...'</comment>
      <origin>571750</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5072" sha1="ihyo9apvnnawo1jakvh0yrotecn17lp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;తృతీయాశ్వాసము
“యది నామ సర్వజనానుభవగోచరతా తస్య నాస్తి నైతావతా అసౌ అలోక
సామాన్య చిత్తవృత్తిపత్ ప్రతిక్షేప్తుంశక్యం ( ఇది సర్వజనములకు ము ననుభవి
గోచరము కానంతమాత్రమునఁ దీనినిఁ ద్రోసివేయరాదు.) మరియు నభినవగుప్తుఁడు
&quot; యథావ కామాదిషు సముచితాశ్చిత్తవృత్తయః రత్యాది శబ్దవాచ్యాః
కవి నటవ్యాపారేణ ఆస్వాదయోగ్యతా ప్రాపణ ద్వారేణ తథావిధహృదయ సంవాద
పఠేః సామాజికాక్ ప్రతి రసత్వం శృంగారాదియా నీయతే తథా మోక్షాభి
ధాన పురుషార్ధోచితా చిత్తవృత్తిః మితి రసత్వం నానీయతే ? ఇతి వక్తవ్యం”
(ఎట్లు చిత్తవృత్తి విశేషములగు రత్యాదులు కవినటుల వ్యాపారముచే నాస్వాద
యోగ్యములై సామాజికులకు శృంగారాది రసములుగా నాస్వాద్యములగుచున్నవో
యట్లే మోక్ష రూపనుగు పురుషార్థమున కుచితమగు చి_
చిత్తవృత్తి యేల రసస్వరూప
మును బొంపి యాస్వాద్యముగాదు ? &quot; అని వాదించెను. దీనిచే ననాదికాల ప్రవాహ
పతితములగు రాగ ద్వేషముల ను చ్ఛేదించెడు వీతరాగులుందురనియు వారే మోక్షము
సకు అధికారులనియు వారే యీశాంతరసము నాస్వాదించు సామాజికులనియును
సారాంశము.
దశరూపక ర్తయగు ధనంజయుఁడు
&quot;శ్రమ మితి కేచిత్రాహుః పుష్టి ర్నాట్యేషు నైతస్య”
(కొందఱు శమమను (శాంతము) రసమును బేర్కొ నిరి. కాని దానికి నాట్య,
మునఁబుష్టిలేదు) అని చెప్పెను. కాని తద్వ్యాఖ్యాతయు ధనికుఁడు మాత్రము
“ననుశాంతస్య అభి నేయత్వాత్ యద్యపి నాట్యే ఒను ప్రవేశోనాస్తి | తధాపి సూక్ష్మా
తీతవస్తూనాం సర్వేపానుపి శబ్దప్రతిపాద్యతాయాః విద్యమానత్వాత్ కాన్యనిష
యత్వం సవార్యతే' (శాంత మభినయింపఁదగినది కామీ నాట్యమునఁ బ్రవేశము లేక
పోవును గాక. అతిసూక్ష్మములగు వస్తువులను గుఱించియు శబ్దము చేఁ జెప్పవచ్చును
గదా! కావున శ్రవ్యకావ్యమున శాంతమును నిబంధింపవచ్చును) అని శాంతమును
శ్రవ్యకావ్యమున నిబంధింప ననుమతించెను. ధనంజయుఁ డీమాత్రపుమాటనుగూడఁ
దెలుపలేదు. మరియు నాధనికుఁడు శాంతరసస్వరూపము నిట్లు తెలిపెను.
&quot;ఛాంతోహి తావత్ -నయత్ర దుఃఖం ససుఖం నచింతా నద్వేషరాగౌ నచ కాచిదిచ్ఛా
రసన్తుశాంతః కధితో మునీంద్ర స్సర్వేషు భాజేషు శ్రమ ప్రధానః
ఇత్యేవం లక్షణః; తదాతస్య మోక్షాన స్థాయా మేవ ఆత్మస్వరూపాపత్తి లక్ష
ణాయాం ప్రాదుర్భావాత్ తస్య స్వరూపేణ ఆనిర్వచనీయతా | తథాహి శ్రుతి
రపి స ఏష నేతి నేతి అనావ్యాసోహరుణ ఆవ (కాంతమన్నంగా దశలో దుఃఖము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihyo9apvnnawo1jakvh0yrotecn17lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/332</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218938</id>
    <revision>
      <id>571751</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'SFL కావ్యాలంకార సంగ్రహము కానీ ప్రపంచ సుఖముగానీ రాగద్వేషములు గానీ యిచ్ఛగానీ లేవో యాదళయే శాంతము. ఎల్లవిషయములందును శమమే ప్రధానమగు రసము శాంతము. ఇట్టి శాంత మాత్మస్వరూపపా ప్తిర...'</comment>
      <origin>571751</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4755" sha1="08r1q3xl4uingqk5e6cca394tjfsel8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;SFL
కావ్యాలంకార సంగ్రహము
కానీ ప్రపంచ సుఖముగానీ రాగద్వేషములు గానీ యిచ్ఛగానీ లేవో యాదళయే
శాంతము. ఎల్లవిషయములందును శమమే ప్రధానమగు రసము శాంతము. ఇట్టి శాంత
మాత్మస్వరూపపా ప్తిరూపనుగు మోక్షావస్థయందే లభించును. దానికి సంచార్యా
దులు లేవు. మరియు నా కొంతమును సూటిగా ఁ స్వరూపముచేఁ చెప్పఁజాలము.
శ్రుతియును బరమాత్మను సూటిగా నిర్వచింపఁజాలక &quot; ఇది గాదు; ఇది గాడు ”
అనియే యన్యాపోహరూపమునఁ దెలిపెను. అట్టి స్వరూపముచే నిర్వచింపఁబడని
కాంతము నాస్వాదించు సహృదయులు లేరు. ఇక నిత్యసంతుష్టి, మైత్రీ, దయా,
ఉపేక్షా, రూపమున నారస మెల్లరిచే ననుభవింపఁబడును. ఆయాప్వాదము గూడ
మిగిలిన రసముల నాస్వాదించునపుడు గలుగు చిత్తద్రుతి, వికాస, విస్తారరూపమే'
అనియు నాతఁడు తెలిపెను.
విశ్వనాథుఁ డీపైనున్న &quot;ఆట్టిస్వరూపముచే నిర్వచింపఁబడని శాంతము
మోక్షావస్థయందే కలుగును. దానికి సంచార్యాదులు లేవు. శాంతమును సూటిగాఁ
జెప్పఁజాలము. నిత్యసంతుష్ట్యాదుల మూలముననే దాని ననుభవింపవలెను” అనునభి
ప్ర్రాయము నీవిధమున ఖండించెను.
&quot;యు క్తవియు క్త దళాయామవస్థితో యళ్ళమస్స ఏవయతః
రసతామేతి కదస్మిణా సంచార్యాదే: స్థితిశ్చన విరుద్ధా”
మోక్షావస్థయందున్న శమమేకాక యుక్తవియుక్త దశయందు ననఁగా నాత్మ
సాక్షాత్కారదశయందును, దదసాక్షాత్కారదశయందును సాధారణముగా నుండు
శమము రసత్వమును బొందును. దానికి సంచార్యాకు లుండును.
విశ్వనాథుఁడీవిధమున
శాంతము గావ్య నాటకముల రెంటనునుండునని సమర్ధించెను.
ధనంజయుఁడు నాట్యమున శాంతరస ముండదనెను. ధనికుఁడు నాట్యమున
లేదని యంగీకరించుచు శ్రవ్యకావ్యమున నుండవచ్చునని చెప్పెను. కాని శాంత
రసము స్వస్వరూపముచే నిర్వచింపఁబడడనియు దానికి సంచార్యాదులు లేవనియును
దెలిపెను. విశ్వనాథుఁడు శాంతము రసమగుననియు దానికి సంచార్యాదు లుండు
సనియు నది కావ్యనాటకముల రెంటను నుండవచ్చుననియు సిద్ధాంతించెను.
మఱికొందఱు రస మనుకర్తృనిష్ఠమని భావించి యిట్లు వచించిరి.
(శాంతస్య శమసాధ్యత్వాత్ నడిచి తదసంభవాత్
అష్టావేప రసానాట్యేన శాంత స్తత్ర యుజ్య
(శాంతరసము శమసాధ్య మగుటవలనను, ఆ శమము నటునియందు సంభా
వింపదు. కావునను దావులేదు)
CC-0. Janganwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08r1q3xl4uingqk5e6cca394tjfsel8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/333</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218939</id>
    <revision>
      <id>571752</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '38 కాని తృతీయాశ్వాసము 8.35 యభినవగుప్తపాదాచార్యులవారు “రసము నటనిష్టము గాదు; సామాజిక నిష్ఠము, సామాజికునియఁదు వాసనారూపముగా నున్న స్థాయి భావములగు రత్యా దులే నటుని నాట్యముచే నభ...'</comment>
      <origin>571752</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4199" sha1="kmeydp5smyec4covs5iew3n6pnxsd78" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;38
కాని
తృతీయాశ్వాసము
8.35
యభినవగుప్తపాదాచార్యులవారు “రసము నటనిష్టము గాదు; సామాజిక
నిష్ఠము, సామాజికునియఁదు వాసనారూపముగా నున్న స్థాయి భావములగు రత్యా
దులే నటుని నాట్యముచే నభివ్యక్తములై యాస్వాదింపఁబడి యలౌకిక చమత్కార
మును గలిగించును. అదియే రసము ” అని తెలిపిరి. దీనిచే రసము సామా జిక నిష్ఠము.
కావున శాంతము గూడ రసముగా నుండవచ్చును.
ప్రసంగతము.
&quot;స టేశమ స్యైవాభావాదితి హేతుర సంగతః
నపే రసాభివ్యక్తిస్తు నైన స్వీక్రియతే యతః
సామాజికాస్సహృదయా శ్శాంతా స్తత్వ విచక్షణాః .
అతస్తే సాం రసోద్బోధే శమవత్వాన్న బాధకం. ”
&quot;నటునియందు శమములేదు. కాపుకళాంతము · రసముగాదు” అను పేరు
రసము నటనిష్ఠముగా నేగాదుగదా! సామాజికులు సహృదయులు.
శాంతులు; తత్వవివేచనా పరులు. కావున వారికి రసోదయమగుటలో విప్రతిపత్తి
లేదు. కావునఁ గావ్యమునందువలెనే నాట్యమునందును దొమ్మిది రసమాలు సిద్ధిం,
చును. ఈయభిప్రాయానుసారముగా &quot;శాంతో పినవ మోరసః” అని చెప్పఁబడి
యున్నది. మరియు సంగీత రత్నాకరమున,
&quot;అష్టానేవ రసానాస్యే ఇతి కేచిదచూచూడకా
తడచారు; యతఃకించిన్నరసం స్వదతే నట
(నాట్యమున నెనిమిదిరసములే యుండునని కొందఱనిరి. అది యయుక్తము.
నటుఁడు రసాస్వాదన పరుఁడు గాఁడు. అనఁగా రసము నటనిష్టముగాదు; అనియును
జెప్పఁబడినది.
ధ్వన్యాలోకమునకు వ్యాఖ్యాతయగు చంద్రికా కార్యుడు శాంతరసమును
గుఱించి విచారణము సేసెను. ఆతని సిద్ధాంతమిది : శాంతమును రసముగా సంగీక
రింపవలెను. కాని దానిని కావ్యమున నంగిరసముగా ఁ గాక యంగరసము గామాత్రమే
నిర్వహింపవలెను. నాగానందమున శాంతరస మంగిగా నిర్వహింపఁబడక యంగ
రసముగానే నిర్వహింపఁబడినది.
ఈయభిప్రాయము నభినవగుప్తుఁ డిట్లు ఖండించెను. &quot;ఆధికారిక ల్వేనతు
శాంతోరసో ననిబద్ధవ్యః ఇతి చంద్రికాకార తచ్చేహాస్మాభిర్న పర్యాలోచితం
( చంద్రికా కారుఁడు శాంత మాధికారికరసముగా నిబంధింపఁగూడదని నుడివెను.
దానిని మేమంగీకరింపను
gamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kmeydp5smyec4covs5iew3n6pnxsd78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/334</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218940</id>
    <revision>
      <id>571753</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '5555 కావ్యాలంకార సంగ్రహము. బౌద్ధ జైనకవులు 7వ శతాబ్దిలోనే శాంతరసము వంగిరసముగా నంగీకరించిరి. జైనుల 'అన్వయోగాధ్వర సూత్రము' ప్రశాంతర సమను పేరితో శాంతము నంగిరస ముగా గ్రహించెను. క...'</comment>
      <origin>571753</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4093" sha1="ddsoymbgkry6ve6uiy68k38948p271h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;5555
కావ్యాలంకార సంగ్రహము.
బౌద్ధ జైనకవులు 7వ శతాబ్దిలోనే శాంతరసము వంగిరసముగా నంగీకరించిరి.
జైనుల 'అన్వయోగాధ్వర సూత్రము' ప్రశాంతర సమను పేరితో శాంతము నంగిరస
ముగా గ్రహించెను.
కొందఱు శాంతమును దయా వీరమున సంతర్భవింపఁ జేసిరి. అదికూడదు. ఏలన
శాంతమునకు స్థాయిభావము నిర్వేదము. దయా వీరమున కుత్సాహము. ఉత్సాహ
మహంకారరూపము. శాంత మహంకారప్రశమరూపము . దీని కవష్టంభీకముగా
సాహిత్యదర్పణ కారుఁ డిట్లు చెప్పుచున్నాఁడు.
'నిరహంకారరూపత్వా ద్దయా వీరాది రేష న
(శాంకము నిరహంకారరూప నగుటవలన దయా వీరము గాడు) మరియు
'సర్వాకార మహంకారరహితత్వం ప్రజతిచేత్ |
ఆల్ట్రాఒంఠే గ్భాపసుర్హంతి
ంతి దయా వీరాదయ స్తథా?
(దయా వీరాదులు సర్వాకారముగా సహంకారరహితములగుచో నాశాంత
రసమందే యంతర్భవించును. అంతేకాని శాంతము దానిలో సంతర్భవింపదు)
హరిపాలుఁడు సంగీత సుధాకరమున శాంతరసమును శాంతర సమనియు,
బ్రహ్మరసమనియు విభజించెను .
యు
బ్రహ్మో నామ ర సస్సర్వ ప్రపంచో తీర రూపకః
నిత్యః స్థిరోఒతఏవాయం పార్థజ్యేన ప్రకీర్తితః”
బ్రహ్మరసము నిత్యము, స్థిరముననియు, శాంతరసమనిత్యము, అస్థిరము, పని
దెలిపెను. నిర్వేద స్థాయికమగు శాంతరసము మోక్షమునకుఁ గొని
పోవదనియు, ఆనందస్థాయికమగు బ్రహ్మరసము మోక్షమునకుఁ గొనిపోవుననియు
ఇతని సిద్ధాంతము.
ఈవిధముగా భరతుఁడు నిర్దేశింపలేదు; కావున శాంతము రసమే కాదని
కొండఱు; కావ్యముం దైనను నాధికారిక రసము గాఁ గాక ప్రాసంగికరసముగా మాత్రమే
గ్రాహ్యమని కొండలు; తుదికిఁ గావ్యమునను నాటకమునను గూడ నంగిరసముగా
గ్రాహ్యమే యని యభినవగుప్తపాదులవారు సిద్ధాంతీకరించిరి.
శాంతరసము స్థాపింపఁబడిన పిమ్మట దీనికి స్థాయి యేమి? అని ప్రశ్న
వచ్చుచున్నది. ఈ విషయమునఁ బెక్కు మతభేదములు గలవు.
కొందఱు ‘శమము, దీనికి స్థాయిభావమందురు. (అధ శాంతో నామ శమ
స్థాయి భావాత్మక మాక్షి(సవర్త) భారతఁడు || తొమ్మిది భావముల సే..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ddsoymbgkry6ve6uiy68k38948p271h</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>