వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70084</id>
    <revision>
      <id>572797</id>
      <parentid>565269</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* ప్రచురణలు */</comment>
      <origin>572797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3838" sha1="a0m217pxx6upmzss0fsg0ipia44hdbo" xml:space="preserve">{{portal header
 | title     = వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ 
 | class     = Z
 | subclass1 = 
 | reviewed  = 
 | shortcut  = 
 | notes     = 
}}

==ప్రచురణలు==
* [[వేమన పద్యములు (సి.పి.బ్రౌన్)]] (1911)
* [[అభినయదర్పణమ్]] (1934)
* [[ఆంధ్ర కవిత్వ చరిత్రము]] (1921)
* [[కవి జీవితములు]] (1913)
* [[చిత్రలేఖనము]] (1918)
* [[నరస భూపాలీయము]] (1920) {{small scan link|Narasabhupaleeyamu.pdf}}
* [[శృంగారనైషధము]] {{small scan link|శృంగారనైషధము (1951).pdf}}
* [[శ్రీ వేమనయోగి జీవితము]] (1917)
* [[హరవిలాసము (1931)]] {{small scan link|హరవిలాసము.pdf}} మరియు [[హరవిలాసము (1966)]]
* [[శ్రీమాన్ ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగారి జీవితము]] (1955) {{small scan link|Sri-Srinivasa-Ayengar.pdf}}
* [[ఆంధ్రరాష్ట్రము]] (1943) {{small scan link|Andhrarastramu.pdf}}
* [[అధ్యాత్మ రామాయణ కీర్తనలు]] (1946) {{small scan link|Adhyatma-Ramayana-Keertanalu.pdf}}
* [[వ్రతరత్నాకరము]] ([[వ్రతరత్నాకరము - ప్రథమ భాగము|ప్రథమ భాగము, 1955]]) (ద్వితీయ భాగము: 1946)
* [[సౌందర్యలహరి (వావిళ్ల, 1929)]] (టీకాతాత్పర్యసహితము) {{small scan link|Saundarya-Lahari.pdf}}
* అనంతుని ఛందము అను నామాంతరముగల [[ఛందోదర్పణము]] (1921) {{small scan link|Ananthuni-chandamu.pdf}}
* [[ఆంధ్రభాషాభూషణము]] (1949)
* [[లంకావిజయము]] (1927) {{small scan link|Lanka-Vijayamu.pdf}}
* [[రామరాజీయము]] (1923) {{small scan link|2015.370872.Raamaraajyamu.pdf}}
* [[కాశీఖండము]] (1917) {{small scan link|కాశీఖండము.pdf}}
* [[చిత్తరంజనదాసుగారి జీవితచరిత్రము]] (1923) {{small scan link|Chitta-Ranjana-Dasugari-Jeevitacharitramu.pdf}}
* శ్రీయుత లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలకుగారి సెక్యూరటీకేసు స్వరాజ్య ఉపన్యాసములు (1920)
* [[నృసింహపురాణము]] (1924) {{small scan link|హరివంశము.pdf}}
* [[హరివంశము]] (1901) {{small scan link|నృసింహపురాణము.pdf}}
* [[సౌగంధికప్రసవాపహరణము]] (1949) {{small scan link|సౌగంధిక ప్రసవాపహరణము.pdf}}
* [[ధనాభిరామము]] (1950) {{small scan link|ధనాభిరామము.pdf}}
* [[ఆనందరంగరాట్ఛందము]] (1922) {{small scan link|ఆనందరంగరాట్ఛందము (కస్తూరి రంగయ).pdf}}
* [[రాజయోగసారము]]
* [[భక్తిరసశతకసంపుటము]] (1926)
* [[హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానము]] (1930)
* [[స్వరశాస్త్రము]] (1933)
* [[శశిరేఖాపరిణయము]]
* [[ఆనందమఠము]] (1924)
* [[వైజయంతీవిలాసము]] (1909)

[[వర్గం:వేదికలు]]
[[వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]</text>
      <sha1>a0m217pxx6upmzss0fsg0ipia44hdbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కోవూరు గోపాలకృష్ణరావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>150400</id>
    <revision>
      <id>572900</id>
      <parentid>442986</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>572900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="1zv7jr5m778lg2fg2ecmov2lms5r17y" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కోవూరు
 |అసలుపేరు = గోపాలకృష్ణరావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = కోవూరు గోపాలకృష్ణరావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గోలకొండ పట్టణము]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గోలకొండ సుల్తానులు]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>1zv7jr5m778lg2fg2ecmov2lms5r17y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>151075</id>
    <revision>
      <id>572865</id>
      <parentid>569088</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572865</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5947" sha1="qa4ihirkbtiepg75g1ogaf4wkb0t7li" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ రచయితలు
|-
! వ. సం. పొడి అక్షరములు !! వ్యాసకర్త పేరు !! వ్యాసము పేరు
|-
| 1. ఆ. || &quot; అగస్త్య ” || కామశాస్త్రము
|-
| 2. అ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:అమరేశం రాజేశ్వరశర్మ|అమరేశం రాజేశ్వర శర్మ]] ఎం. ఏ., భాషాప్రవీణ, తెలుగు ఉపన్యాసకులు, వివేక వర్దనీ కళాశాల, హైదరాబాదు || కాళేశ్వరము
|-
| 3. ఆ. పీ. || పండిత [[రచయిత:ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]], రిటైర్డు తెలుగు పండితులు, ప్రభుత్వోన్నత పాఠశాల, చాదర్ ఘాట్, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉమామహేశ్వరము|ఉమామహేశ్వరము]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలెఫెంటా గుహాలయములు|ఎలెఫెంటా గుహాలయములు]] 3. కార్ల్ గుహాలయములు
|-
| 4. ఆర్. పి. యస్. || వైయాకరణ పంచానన, విద్వత్కవిసార్వభౌమ, [[రచయిత:ఆర్. పార్థసారథీ అయ్యంగార్ స్వామి|ఆర్ . పార్థసారథీ అయ్యంగార్ స్వామి]], రీడరు, ఎస్. వి. ఓ. కాలేజి, తిరుపతి || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/అర్ష శిల్పము|ఆర్షశిల్పము]]
|-
| 5. ఆర్. యం. జో. || శ్రీ [[రచయిత:ఆర్. యం. జోషీ|ఆర్. యం. జోషీ]], మాజీ డిప్యూటీ డైరెక్టరు, గవర్నమెంటు రికార్డు ఆఫీసు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిలె భాండారములు|కవిలె భాండారములు]]
|-
| 6. ఇ. కృ. || శ్రీ [[రచయిత:ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి|ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి]] ఎం.ఏ., తెలుగు ఉపన్యాసకులు, గవర్నమెంటు కాలేజీ., వరంగల్లు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఓరుగల్లు|ఓరుగల్లు]]
|-
| 7. ఉ. గ. శా. || వేదభాష్య విశారద, [[రచయిత:ఉప్పులూరి గణపతిశాస్త్రి|ఉప్పులూరి గణపతిశాస్త్రి]], సూర్యారావుపేట, కాకినాడ || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్ష వ్యవసాయ పద్ధతి|ఆర్ష వ్యవసాయ పద్ధతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపనిషత్తులు|ఉపనిషత్తులు]]
|-
| 8. ఉ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు|ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు]] బి. ఫీ., బి. ఇడి., ఎం. ఎల్. సి. హైదరాబాదు  || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (చరిత్ర)|ఇండోచైనా (చ)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోనేషియా (చరిత్ర)|ఇండోనేషియా (చ)]] 3. కందికట్లు గుట్టలు
|-
| 9. ఉ. స. || శ్రీ [[రచయిత:ఉడుత సచ్చిదానందస్వామి|ఉడుత సచ్చిదానందస్వామి]] ఎం. ఎన్. సి., వృక్షశాస్త్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జములు (అంగభేద రహితములు)|ఉద్భిజ్జములు (అంగభేద రహితములు)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జ వర్గీకరణము|ఉద్భిజ్జ వర్గీకరణము]]
|-
| 10. ఎం. ఏ. కె. || శ్రీ [[రచయిత:ఎం. ఏ. కుమారస్వామి|ఎం. ఏ. కుమారస్వామి]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉక్కు పరిశ్రమ|ఉక్కు పరిశ్రమ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
xiv&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qa4ihirkbtiepg75g1ogaf4wkb0t7li</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572869</id>
      <parentid>572865</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572869</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6112" sha1="t8wild1sfwlumwuh2lvn7o1s50xe5oi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ రచయితలు
|-
! వ. సం. పొడి అక్షరములు !! వ్యాసకర్త పేరు !! వ్యాసము పేరు
|-
| 1. ఆ. || &quot; అగస్త్య ” || కామశాస్త్రము
|-
| 2. అ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:అమరేశం రాజేశ్వరశర్మ|అమరేశం రాజేశ్వర శర్మ]] ఎం. ఏ., భాషాప్రవీణ, తెలుగు ఉపన్యాసకులు, వివేక వర్దనీ కళాశాల, హైదరాబాదు || కాళేశ్వరము
|-
| 3. ఆ. పీ. || పండిత [[రచయిత:ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]], రిటైర్డు తెలుగు పండితులు, ప్రభుత్వోన్నత పాఠశాల, చాదర్ ఘాట్, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉమామహేశ్వరము|ఉమామహేశ్వరము]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎలెఫెంటా గుహాలయములు|ఎలెఫెంటా గుహాలయములు]] 3. కార్ల్ గుహాలయములు
|-
| 4. ఆర్. పి. యస్. || వైయాకరణ పంచానన, విద్వత్కవిసార్వభౌమ, [[రచయిత:ఆర్. పార్థసారథీ అయ్యంగార్ స్వామి|ఆర్ . పార్థసారథీ అయ్యంగార్ స్వామి]], రీడరు, ఎస్. వి. ఓ. కాలేజి, తిరుపతి || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/అర్ష శిల్పము|ఆర్షశిల్పము]]
|-
| 5. ఆర్. యం. జో. || శ్రీ [[రచయిత:ఆర్. యం. జోషీ|ఆర్. యం. జోషీ]], మాజీ డిప్యూటీ డైరెక్టరు, గవర్నమెంటు రికార్డు ఆఫీసు, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిలె భాండారములు|కవిలె భాండారములు]]
|-
| 6. ఇ. కృ. || శ్రీ [[రచయిత:ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి|ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి]] ఎం.ఏ., తెలుగు ఉపన్యాసకులు, గవర్నమెంటు కాలేజీ., వరంగల్లు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఓరుగల్లు|ఓరుగల్లు]]
|-
| 7. ఉ. గ. శా. || వేదభాష్య విశారద, [[రచయిత:ఉప్పులూరి గణపతిశాస్త్రి|ఉప్పులూరి గణపతిశాస్త్రి]], సూర్యారావుపేట, కాకినాడ || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్ష వ్యవసాయ పద్ధతి|ఆర్ష వ్యవసాయ పద్ధతి]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉపనిషత్తులు|ఉపనిషత్తులు]]
|-
| 8. ఉ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు|ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు]] బి. ఫీ., బి. ఇడి., ఎం. ఎల్. సి. హైదరాబాదు  || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (చరిత్ర)|ఇండోచైనా (చ)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోనేషియా (చరిత్ర)|ఇండోనేషియా (చ)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందికల్లు గుట్టలు|కందికల్లు గుట్టలు]]
|-
| 9. ఉ. స. || శ్రీ [[రచయిత:ఉడుత సచ్చిదానందస్వామి|ఉడుత సచ్చిదానందస్వామి]] ఎం. ఎన్. సి., వృక్షశాస్త్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జములు (అంగభేద రహితములు)|ఉద్భిజ్జములు (అంగభేద రహితములు)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జ వర్గీకరణము|ఉద్భిజ్జ వర్గీకరణము]]
|-
| 10. ఎం. ఏ. కె. || శ్రీ [[రచయిత:ఎం. ఏ. కుమారస్వామి|ఎం. ఏ. కుమారస్వామి]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉక్కు పరిశ్రమ|ఉక్కు పరిశ్రమ]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
xiv&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8wild1sfwlumwuh2lvn7o1s50xe5oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:ఆర్. యం. జోషీ</title>
    <ns>102</ns>
    <id>152056</id>
    <revision>
      <id>572867</id>
      <parentid>451961</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>572867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="pkmu1jbo6n9mx6qktkwjzbivv2af0gc" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఆర్. యం.
 |అసలుపేరు = జోషీ
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = జ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఆర్. నరసింహారావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిలె భాండారములు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గుహావాస్తువు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాలలు]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>pkmu1jbo6n9mx6qktkwjzbivv2af0gc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572868</id>
      <parentid>572867</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1104" sha1="92ac2dfonq1q3bplyuqn985kclgwkvq" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఆర్. యం.
 |అసలుపేరు = జోషీ
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = జ
 |పుట్టిన_యేడు =
 |గిట్టిన_యేడు =
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఆర్. యం. జోషీ
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిలె భాండారములు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/గుహావాస్తువు]]
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాలలు]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>92ac2dfonq1q3bplyuqn985kclgwkvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>152118</id>
    <revision>
      <id>572870</id>
      <parentid>476358</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1517" sha1="t8d5khjijejmpqr3cpcxcvzhe2w2yir" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = ఉరువుటూరి 
 |అసలుపేరు = రాఘవాచార్యులు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ర
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అబిసీనియా (ఇథోపియా): చరిత్ర]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అల్బేనియా]]
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (చరిత్ర)]]  
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోనేషియా (చరిత్ర)]]  
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందికల్లు గుట్టలు]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>t8d5khjijejmpqr3cpcxcvzhe2w2yir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>152806</id>
    <revision>
      <id>572894</id>
      <parentid>570056</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572894</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6536" sha1="h3isfzz4w64jqdtckep2zyc2qvcuf5v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 22. కా. వేం. || [[రచయిత:కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు|కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు]], “కృష్ణాపత్రిక” మాజీ సంపాదకులు, కాటూరు, కృష్ణాజిల్లా || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎఱ్ఱాప్రగడ|ఎఱ్ఱాప్రగడ]]
|-
| 23. కా. సీ. || [[రచయిత:కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు|కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు]] ఎం. ఏ., బి. ఇది.. గవర్న మెంటు బేసిక్ ట్రెయినింగు స్కూలు. కరీంనగరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందుకూరు|కందుకూరు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కంబము
|కంబము]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కనిగిరి|కనిగిరి]]
|-
| 24. కు. సీ. || శ్రీ [[రచయిత:కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు|కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు]], (స్వర్గీయ) ఎం. ఏ., సంస్కృత అకాడమీ పరిశోధనపండితులు, హైదరాబాదు || 1. కల్హణుడు 2. కాపాలికము- కాపాలికులు 3. కాలాముఖము
|-
| 25. కె. జి. రావు. || శ్రీ [[రచయిత:కె. గోపాలకృష్ణరావు|కె. గోపాలకృష్ణరావు]] ఎం.ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాంకాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము|ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]]
|-
| 26. కె. దా. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. దామోదరరెడ్డి|కె. దామోదర రెడ్డి]] ఎం.ఏ., అసిస్టెంటు క్యూరేటరు, మ్యూజియం, హైదరాబాదు || కళ
|-
| 27. కె. భా. || శ్రీ [[రచయిత:కంభంపాటి భాస్కరం|కంభంపాటి భాస్కరం]], ఉపన్యాసకులు, ఎగ్రానమీ, అగ్రికల్చరల్ కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎరువులు|ఎరువులు]]
|-
| 28. కె. వి. పి. రం. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. పి. రంగారావు|కె. వి. పి. రంగారావు]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణ విద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు |ఉష్ణవిద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు]]
|-
| 29. కె. వి. రా. || డా. [[రచయిత:కె. వెంకటేశ్వరరావు|కె. వెంకటేశ్వరరావు]], కెమిస్టు, జియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉప్పు|ఉప్పు]], 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్సెనిక్|ఆర్సెనిక్]]
|-
| 30. కె. వి. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. విఠల్ రెడ్డి|కె. విఠల్ రెడ్డి]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, మహబూబు కాలేజి, సికింద్రాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)|ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (భూగోళము)|ఇండోచైనా (భూగోళము)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇటలీ (భూగోళము)|ఇటలీ (భూగోళము)]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (భూగోళము)|ఈజిప్టు (భూగోళము)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈరాన్ (భూగోళము)|ఈరాన్ (భూగోళము)]] 6. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐర్లండు (భూగోళము)|ఐర్లండు (భూగోళము)]]
|-
| 31. కె. వి. శ్రీ. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. శ్రీనివాసరావు|కె. వి. శ్రీనివాసరావు]], ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీర్, తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు || కాంక్రీటు-సామాన్యము-దృఢీకృతము
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h3isfzz4w64jqdtckep2zyc2qvcuf5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572895</id>
      <parentid>572894</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572895</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6536" sha1="g7l402e272sjj7eb1yq0yt80vejb0zg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 22. కా. వేం. || [[రచయిత:కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు|కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు]], “కృష్ణాపత్రిక” మాజీ సంపాదకులు, కాటూరు, కృష్ణాజిల్లా || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎఱ్ఱాప్రగడ|ఎఱ్ఱాప్రగడ]]
|-
| 23. కా. సీ. || [[రచయిత:కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు|కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు]] ఎం. ఏ., బి. ఇది.. గవర్న మెంటు బేసిక్ ట్రెయినింగు స్కూలు. కరీంనగరు ||  1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందుకూరు|కందుకూరు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కంబము|కంబము]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కనిగిరి|కనిగిరి]]
|-
| 24. కు. సీ. || శ్రీ [[రచయిత:కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు|కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు]], (స్వర్గీయ) ఎం. ఏ., సంస్కృత అకాడమీ పరిశోధనపండితులు, హైదరాబాదు || 1. కల్హణుడు 2. కాపాలికము- కాపాలికులు 3. కాలాముఖము
|-
| 25. కె. జి. రావు. || శ్రీ [[రచయిత:కె. గోపాలకృష్ణరావు|కె. గోపాలకృష్ణరావు]] ఎం.ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాంకాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము|ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]]
|-
| 26. కె. దా. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. దామోదరరెడ్డి|కె. దామోదర రెడ్డి]] ఎం.ఏ., అసిస్టెంటు క్యూరేటరు, మ్యూజియం, హైదరాబాదు || కళ
|-
| 27. కె. భా. || శ్రీ [[రచయిత:కంభంపాటి భాస్కరం|కంభంపాటి భాస్కరం]], ఉపన్యాసకులు, ఎగ్రానమీ, అగ్రికల్చరల్ కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎరువులు|ఎరువులు]]
|-
| 28. కె. వి. పి. రం. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. పి. రంగారావు|కె. వి. పి. రంగారావు]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణ విద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు |ఉష్ణవిద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు]]
|-
| 29. కె. వి. రా. || డా. [[రచయిత:కె. వెంకటేశ్వరరావు|కె. వెంకటేశ్వరరావు]], కెమిస్టు, జియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉప్పు|ఉప్పు]], 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్సెనిక్|ఆర్సెనిక్]]
|-
| 30. కె. వి. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. విఠల్ రెడ్డి|కె. విఠల్ రెడ్డి]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, మహబూబు కాలేజి, సికింద్రాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)|ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (భూగోళము)|ఇండోచైనా (భూగోళము)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇటలీ (భూగోళము)|ఇటలీ (భూగోళము)]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (భూగోళము)|ఈజిప్టు (భూగోళము)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈరాన్ (భూగోళము)|ఈరాన్ (భూగోళము)]] 6. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐర్లండు (భూగోళము)|ఐర్లండు (భూగోళము)]]
|-
| 31. కె. వి. శ్రీ. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. శ్రీనివాసరావు|కె. వి. శ్రీనివాసరావు]], ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీర్, తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు || కాంక్రీటు-సామాన్యము-దృఢీకృతము
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g7l402e272sjj7eb1yq0yt80vejb0zg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572898</id>
      <parentid>572895</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572898</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6547" sha1="2rl5vata53vj3w0plygawr4hw3incow" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 22. కా. వేం. || [[రచయిత:కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు|కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు]], “కృష్ణాపత్రిక” మాజీ సంపాదకులు, కాటూరు, కృష్ణాజిల్లా || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎఱ్ఱాప్రగడ|ఎఱ్ఱాప్రగడ]]
|-
| 23. కా. సీ. || [[రచయిత:కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు|కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు]] ఎం. ఏ., బి. ఇది.. గవర్న మెంటు బేసిక్ ట్రెయినింగు స్కూలు. కరీంనగరు ||  1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందుకూరు|కందుకూరు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కంబము|కంబము]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కనిగిరి|కనిగిరి]]
|-
| 24. కు. సీ. || శ్రీ [[రచయిత:కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు|కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు]], (స్వర్గీయ) ఎం. ఏ., సంస్కృత అకాడమీ పరిశోధనపండితులు, హైదరాబాదు || 1. కల్హణుడు 2. కాపాలికము- కాపాలికులు 3. కాలాముఖము
|-
| 25. కె. జి. రావు. || శ్రీ [[రచయిత:కోవూరు గోపాలకృష్ణరావు|కె. గోపాలకృష్ణరావు]] ఎం.ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాంకాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము|ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]]
|-
| 26. కె. దా. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. దామోదరరెడ్డి|కె. దామోదర రెడ్డి]] ఎం.ఏ., అసిస్టెంటు క్యూరేటరు, మ్యూజియం, హైదరాబాదు || కళ
|-
| 27. కె. భా. || శ్రీ [[రచయిత:కంభంపాటి భాస్కరం|కంభంపాటి భాస్కరం]], ఉపన్యాసకులు, ఎగ్రానమీ, అగ్రికల్చరల్ కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎరువులు|ఎరువులు]]
|-
| 28. కె. వి. పి. రం. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. పి. రంగారావు|కె. వి. పి. రంగారావు]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణ విద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు |ఉష్ణవిద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు]]
|-
| 29. కె. వి. రా. || డా. [[రచయిత:కె. వెంకటేశ్వరరావు|కె. వెంకటేశ్వరరావు]], కెమిస్టు, జియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉప్పు|ఉప్పు]], 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్సెనిక్|ఆర్సెనిక్]]
|-
| 30. కె. వి. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. విఠల్ రెడ్డి|కె. విఠల్ రెడ్డి]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, మహబూబు కాలేజి, సికింద్రాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)|ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (భూగోళము)|ఇండోచైనా (భూగోళము)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇటలీ (భూగోళము)|ఇటలీ (భూగోళము)]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (భూగోళము)|ఈజిప్టు (భూగోళము)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈరాన్ (భూగోళము)|ఈరాన్ (భూగోళము)]] 6. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐర్లండు (భూగోళము)|ఐర్లండు (భూగోళము)]]
|-
| 31. కె. వి. శ్రీ. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. శ్రీనివాసరావు|కె. వి. శ్రీనివాసరావు]], ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీర్, తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు || కాంక్రీటు-సామాన్యము-దృఢీకృతము
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2rl5vata53vj3w0plygawr4hw3incow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572901</id>
      <parentid>572898</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572901</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6687" sha1="hpp5metwwf51xytuqrcro9fj1ehjyiv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 22. కా. వేం. || [[రచయిత:కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు|కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు]], “కృష్ణాపత్రిక” మాజీ సంపాదకులు, కాటూరు, కృష్ణాజిల్లా || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎఱ్ఱాప్రగడ|ఎఱ్ఱాప్రగడ]]
|-
| 23. కా. సీ. || [[రచయిత:కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు|కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు]] ఎం. ఏ., బి. ఇది.. గవర్న మెంటు బేసిక్ ట్రెయినింగు స్కూలు. కరీంనగరు ||  1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందుకూరు|కందుకూరు]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కంబము|కంబము]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కనిగిరి|కనిగిరి]]
|-
| 24. కు. సీ. || శ్రీ [[రచయిత:కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు|కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు]], (స్వర్గీయ) ఎం. ఏ., సంస్కృత అకాడమీ పరిశోధనపండితులు, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కల్హణుడు|కల్హణుడు]] 2. కాపాలికము- కాపాలికులు 3. కాలాముఖము
|-
| 25. కె. జి. రావు. || శ్రీ [[రచయిత:కోవూరు గోపాలకృష్ణరావు|కె. గోపాలకృష్ణరావు]] ఎం.ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాంకాలేజి, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము|ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము]]
|-
| 26. కె. దా. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. దామోదరరెడ్డి|కె. దామోదర రెడ్డి]] ఎం.ఏ., అసిస్టెంటు క్యూరేటరు, మ్యూజియం, హైదరాబాదు || కళ
|-
| 27. కె. భా. || శ్రీ [[రచయిత:కంభంపాటి భాస్కరం|కంభంపాటి భాస్కరం]], ఉపన్యాసకులు, ఎగ్రానమీ, అగ్రికల్చరల్ కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎరువులు|ఎరువులు]]
|-
| 28. కె. వి. పి. రం. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. పి. రంగారావు|కె. వి. పి. రంగారావు]], ఉపన్యాసకులు, ఇంజనీరింగు కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణ విద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు |ఉష్ణవిద్యుత్ ఉత్పాదక స్థావరములు]]
|-
| 29. కె. వి. రా. || డా. [[రచయిత:కె. వెంకటేశ్వరరావు|కె. వెంకటేశ్వరరావు]], కెమిస్టు, జియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉప్పు|ఉప్పు]], 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆర్సెనిక్|ఆర్సెనిక్]]
|-
| 30. కె. వి. రె. || శ్రీ [[రచయిత:కె. విఠల్ రెడ్డి|కె. విఠల్ రెడ్డి]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, మహబూబు కాలేజి, సికింద్రాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)|ఆస్ట్రేలియా (భూగోళము)]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇండోచైనా (భూగోళము)|ఇండోచైనా (భూగోళము)]] 3. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇటలీ (భూగోళము)|ఇటలీ (భూగోళము)]] 4. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈజిప్టు (భూగోళము)|ఈజిప్టు (భూగోళము)]] 5. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈరాన్ (భూగోళము)|ఈరాన్ (భూగోళము)]] 6. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐర్లండు (భూగోళము)|ఐర్లండు (భూగోళము)]]
|-
| 31. కె. వి. శ్రీ. || శ్రీ [[రచయిత:కె. వి. శ్రీనివాసరావు|కె. వి. శ్రీనివాసరావు]], ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీర్, తుంగభద్ర ప్రాజెక్టు || కాంక్రీటు-సామాన్యము-దృఢీకృతము
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hpp5metwwf51xytuqrcro9fj1ehjyiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>153283</id>
    <revision>
      <id>572872</id>
      <parentid>569926</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572872</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5190" sha1="9u75dtx51egw5zkhithzcznm8843jwa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము) 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. కార్మికులు 2. కీన్సు, జే. యం. 3. కూలి
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || కర్మశాలా నిర్వహణము
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. కాల్బలము 1
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., సిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || కాంతి స్వభావము
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9u75dtx51egw5zkhithzcznm8843jwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572873</id>
      <parentid>572872</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572873</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5355" sha1="cbvc57c0v3hk8mdqm9cjlazhqt9vrqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము) 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. కార్మికులు 2. కీన్సు, జే. యం. 3. కూలి
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. కాల్బలము 1
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., సిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || కాంతి స్వభావము
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cbvc57c0v3hk8mdqm9cjlazhqt9vrqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572874</id>
      <parentid>572873</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572874</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5417" sha1="5o7s7zftquze6csgtyj5mnd5h2pzril" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
|-
| 11. ఎం. కె. ఎం. || శ్రీ [[మహమ్మద్ ఖాజా మొహియుద్దీన్]], ప్రిన్సిపాలు, ముంతాజ్ కాలేజీ, హైదరాబాదు || 1. కాలము (ఖగోళశాస్త్రప్రకారము) 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కలన గణితము|కలనగణితము]]
|-
| 12. ఎన్. కె. యస్. || [[ఎన్. కృష్ణశాస్త్రి]] ఎం. ఏ.. అర్థశాస్త్రోపన్యాసకులు, సిద్ధేశ్వర్ కాలేజీ, హుబ్లి || 1. కార్మికులు 2. కీన్సు, జే. యం. 3. కూలి
|-
| 13. ఎన్. పి. ఆర్. వి. || శ్రీ [[రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్|ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్]] బి. ఇ. ఇంజనీరింగు శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు  || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము|కర్మశాలా నిర్వహణము]]
|-
| 14. ఎన్. రా. || డా. [[రచయిత:ఎన్. రాజేశ్వరరావు|ఎన్. రాజేశ్వరరావు]], భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కళాశాల, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత|ఉష్ణోగ్రత]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉల్కలు|ఉల్కలు]]
|-
| 15. ఎస్. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. అనంతస్వామి|ఎస్. అనంతస్వామి]] ఎం.ఏ., సికింద్రాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడారులు|ఎడారులు]]
|-
| 16. ఎస్. ఎమ్. శ్రీ. || జనరల్, [[రచయిత:ఎస్. ఎమ్. శ్రీనాగేష్|ఎస్. ఎమ్. శ్రీ నగేష్]], (రిటైర్డు భారత సర్వసేనాధిపతి), అస్సొంరాష్ట్ర గవర్నరు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు|ఈనాటి యుద్ధ సాధనములు]] 2. కాల్బలము 1
|-
| 17. ఎస్. ఐ. అ. || శ్రీ [[రచయిత:ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము|ఎస్. ఐసాక్ అబ్రహాము]], వ్యాయామశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఒలింపిక్ క్రీడలు|ఒలింపిక్ క్రీడలు]]
|-
| 18. ఏ. ఎం. ఎస్. || శ్రీ [[రచయిత:అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ|అబ్దుల్ మజీద్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., రాజనీతిశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, (రిటైర్డు) ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇబ్రహీం కుతుబు షాహ|ఇబ్రహీం కులీ కుతుబ్షాషాహ]]
|-
| 19. ఏ. ఎం. జ. || [[రచయిత:ఏ. యం. జయరావు|ఏ. ఎం. జయరావు]], (స్వర్గీయ) ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఐన్ స్టెన్|ఐన్ స్టీన్]]
|-
| 20. ఐ. రా. || డా. [[ఐ. రామకృష్ణారావు]], ఎం, ఏ., సిహెచ్, డి., డి.ఎస్.సి. (అండను). ఎం. ఇ. టి., మద్రాసు || కాంతి స్వభావము
|-
| 21. కం. తా. || శ్రీ [[రచయిత:కంబాల తాతారావు|కంబాల తాతారావు]],  సబ్ ఎడిటర్, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎడ్వర్డు - ఫిట్టిరాల్డ్|ఎడ్వర్డు ఫిట్టిరాల్డు]]
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5o7s7zftquze6csgtyj5mnd5h2pzril</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>153420</id>
    <revision>
      <id>572903</id>
      <parentid>446323</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>572903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="n7ige9am1as020opp3iv4ozrxod54g2" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కురుగంటి
 |అసలుపేరు = సీతారామ భట్టాచార్యులు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అద్వైతానంద తీర్థులు]] (1958)
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కల్హణుడు]] (1960)
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/క్రైస్తవమతము]] (1962)

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>n7ige9am1as020opp3iv4ozrxod54g2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/710</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154766</id>
    <revision>
      <id>572780</id>
      <parentid>448578</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572780</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8539" sha1="gwt72kary7x8zc3xgp47egoab6tulwi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కార్మికులు}}&lt;/noinclude&gt;
ప్రవేశ పెట్టుటకు పారిశ్రామిక వేత్తకు వీలగును, సరకుల ఉత్పత్తియు అత్యధికముగా అభివృద్ధియగును. విశేషంచి కార్మికుల యొక్క ప్రత్యేకములైన శక్తి సామర్థ్యములు ఆయా రంగములలో పూర్ణవికాసము నొందును.

'''శ్రామికవర్గ చరిత్ర:''' 15 వ శతాబ్దపు ఆరంభమున యూరపు సమాజమునందు రమారమి 200 వృత్తులు గలవని కార్ల్ బూచర్' అంచనా కట్టెను. చరిత్ర పురోగమమునందు సామాన్యుని జీవన మెట్టిది ?: మొహంజొదారో, హరప్ప భవనముల నిర్మాణమునకు, ఈజిప్ట పిరమిడ్ల ఆవిర్భావమునకు కారణభూతులుగా రాళ్ళు మోసిన కూలీలు, పనిచేసిన కళాకారులు ఎవ్వరు ? అని ఆలోచనాపరుడైన ఆర్థిక శాస్త్రవేత్త ప్రశ్నించుకొనుట సహజము.

ఆదిమ యుగముల జనులు, ముఖ్యముగా యుద్దైక జీవనులై శ్రమయనిన తరచు నొక తీవ్ర విముఖతను
ప్రదర్శించుట కాననగును. చేయవలసిన పనియంతయు స్త్రీలపైన, యుద్ధ సందర్భములలో ఖైదీలుగా చిక్కి బానిసలుగా చేయబడిన పరదేశీయులపైన పడుచుండెను. పురాతన కాలమున, ఆసియా, యూరపు రాజ్యముల నిరంకుశత్వముల యందు, ప్రజాస్వామికముల యందు. బానిసత్వము ఒక సాంఘిక వ్యవస్థగా రూపొందెను. ఈజిప్టు, పశ్చిమ ఆసియా ప్రాచీన నాగరకతయందు చరిత్రాత్మక భవనము లన్నియు బానిసలు కట్టినవే. స్పెయిను వెండిగనులు, రోమనుల ఓడలు పనిచేసినది — బానిసల శ్రమమూలముననే. గ్రీసువండలి నగర రాజ్యాంగముల ప్రభువర్గపు సంస్కృతి బానిసత్వపు పునాదులపై
నిర్మింపబడినదే. మధ్యయుగముల భూస్వామిక విధానము సందును వ్యావసాయిక కార్మికుడు ఇంచుమించు బానిసగనే పరిగణింపబడుచుండెను.

క్రైస్తవ మతవ్యాప్తితో ప్రాచీన యుగమునాటి బానిసత్వపు బంధములు చాలవరకు సడలగా, మధ్యయుగ
ముల మొదటి భాగమునందే వర్ధిల్ల నారంభించిన 'గిల్డు' సంస్థలు శ్రమకు ఒక విశిష్టమైన స్థానము, ప్రత్యేకమైన అర్హత, గౌరవము కూర్చిన వాయెను. ఈ గిల్డు సంస్థలు ప్రాచీన కాలమునాటి ఏ సంఘములు ఎరుగని రాజకీయ స్వాతంత్య్రముతో, రక్షణ హక్కులతో, అభ్యుదయము నొందసాగినవియై, అనతికాలముననే ఒక ఉదాత్తమైన శ్రామిక నీతిని వ్యాప్తిచేయునవిగా పరిణామము చెందెను. శ్రమపట్ల నొక ఇచ్ఛ, వృత్తిగౌరవము, శ్రమించి పనిచేసి ధనమును సంపాదించుట యందలి ఆదరము మున్నగు
భూస్వామిక మనస్తత్త్వము నుండి బూర్జువా మనస్తత్వమును వేరుపరచు ఆర్థిక ధర్మములు పెంపొందించి నవి ఈ గెల్డుసంస్థలే. ప్రోటెస్టెంటు మతోద్భవముతో మతేతర, సామాజిక సంస్థలయందును క్రైస్తన ధర్మముల పాటింప వీలగునను భావము వ్యాప్తి చెందుటతో శ్రమపట్ల జనులకుగల గౌరవము అధిక మాయెను.

యూరపు ఆర్థిక చరిత్రయందు వివిధ కాలములలో ప్రాబల్యము వహించిన సంస్కృతిస్వరూపములపై ఆధారపడి ప్రత్యేకపు వృత్తులు మాత్రమే, గౌరవప్రదమైనవిగా ఎన్నిక బడసెను. నగరములలో వికసించిన పాశ్చాత్య సంస్కృతి, పల్లెటూళ్ళను చిన్న చూపు చూచెను. యూరపు భూస్వామిక విధానము నిర్మించిన భావజాలము ననుసరించి క్రెస్తవ యోధుని జీవనమే ఉత్తమమైనది. వ్యవసాయదారు డొక 'మొద్దు'; పల్లెటూరి గబ్బిలాయి'. ఉన్నత వంశ సంజాతులనబడు ప్రభువులకు, లాటిను విద్యాపారంగరులకు, మఠాధిపతులకు మాత్రమే ఆధిక్యము కట్టబెట్టిన మధ్యయుగముల సంస్కృతి నగరము లందలి వర్తకుని,
చిల్లర వ్యాపారస్థుని, కార్మికుని సంస్కృతి విలువల నెరుగని, ధనార్జనయందే కాలమును వెళ్ళబుచ్చు 'ఫిలిస్టిన్'గా పరిగణించెను.

నవీనయుగమునందు అర్థశాస్త్ర రచనముసాగి శ్రమకు ఒక స్వతంత్రమైన స్థానము ఏర్పడెను. ఆడమస్మిత్, డేవిడ్ రికార్డోల భావనలలో ఉత్ప త్తిపాధనములందు శ్రమయే విలువను నిర్మించునది. కార్ల్ మార్క్సు ననుసరించి శ్రమ అదనపు విలువను కూర్చును మరియు ఆధునిక కాలపు పారిశ్రామిక నాగరికత కార్మికులయందు వర్గచైతన్యమును సృష్టించినది.

'''కొన్ని కార్మికుల సమస్యలు :''' నవ్వీయుగమున ఉత్పన్నమైన కార్మిక సమస్యలు, అవి పరిష్కరింపబడు విధానములుకూడ నేటి ఆర్థిక సమాజమునకే ప్రత్యేకమైనవి. కార్మిక సంఘముల స్థాపన, కార్మిక పెట్టుబడిదారీ వర్గములవారి నడుమ సుహృద్భావ సంబంధముల పెంపుదల,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwt72kary7x8zc3xgp47egoab6tulwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/711</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154767</id>
    <revision>
      <id>572781</id>
      <parentid>448579</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>572781</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8668" sha1="l1zvfjcgmjts2qu80ywjfai6xztv1a9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కార్మికులు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
తగవుల పరిష్కారము, లేబరు బ్యాంకులు, కార్మికులు శ్రమించు కాలమును నిర్ణయించు చట్టముల నిర్మాణము అనునవి వానిలో కొన్ని మాత్రమే.

'''కార్మిక సంఘములు:''' పారిశ్రామిక విప్లవము తరువాత యజమానులు.- కార్మికులమధ్య స్వేచ్ఛగా ఎట్టి ఆటంకములేక ఉద్యోగ విధానమును నిర్ణయించుకొను ఒప్పందములు అమలులోనికి వచ్చెను. కాని ఆర్థిక విషణి యందు బేరము పెట్టుపట్ల శ్రామికుని వద్దగల సరకు శ్రామికశక్తియే. పనిచేయని రోజున అతడు పస్తుపడి యుండవలెను. ఈ కారణము వలస బేరము చేయగల ఆతని శక్తి యజమానుని విషయము నందువలె అంత బలమైనదికాదు. కావుననే శ్రామికులు ఒక సంఘముగా ఏర్పడి తమ శ్రమ మూల్యమును ఏకముగా, ఒక్కుమ్మడి బేరముచేయు హక్కును చట్టరీత్యా పొందియున్నారు. కార్మిక సంఘముల వెనుకగల నైతికశక్తి ఇదియే.

పెట్టుబడిదారులు-కార్మికుల నడుమ సహకారము : శ్రమ,
పెట్టుబడి రంగముల మధ్యగల లక్ష్య ఐక్యతను సాధించు
టయే ఈ ఆర్థిక నినాదము యొక్క ఆశయము, కార్మి
కులు కూడ లాభములలో పాలుపంచుకొనుటయు ఈ
ప్రణాళికలలోని ఒక భాగము. ఇట్టి ప్రణాళికలు అమలు
పరచు సందర్భమున, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములలో
అంతర్యుద్ధము తరువాత జరిగినటుల, ఒక్కొక్క సమయ
మున పెట్టుబడికి పూర్తిగా పై చేయి, శ్రమకు క్రిందిచేయి
లభించుటయు జరుగును. జర్మనీ ఆర్థిక చరిత్రలో ఈ రెండు
రంగముల నడుమ సహకారమును అధికముచేయు ప్రయ
త్నములు ఎక్కువగా సఫలమాయెను. ప్రథమ ప్రపంచ
సంగ్రామానంతరము జర్మనీ మిత్రమండలికి పరిహారములు
చెల్లించుపట్ల పారిశ్రామిక రంగమున యు క్తీకరణ విధాన
మును అమలు పరచుటకై జర్మను పెట్టుబడిదారులు
కామికుల సహకారమును వాంఛించిరి. నిజమగు వేతన
ములు ఎక్కువ కావలెను. కర్మాగారముల నిర్వహణము
కార్మిక సంఘముల సలహాలపై జరుగవలెను; నిరుద్యోగ
భీమా అమలుజరుపబడవలెను; యుక్తీకరణ విధాన
ఫలితములైన సాంఘిక కష్టనష్టములకు పరిహారము ఒసగ
బడవలేను - అను షరతులపై జర్మను శ్రామికులు తమ
పెట్టుబడిదారులతో చేతులు కలిపిరి.
662
సంగ్రహ ఆంధ్ర
..
తగవులు పరిష్కారము: పెట్టుబడిదారు శ్రామిక్
వర్గముల నడుమ సహకార సుహృద్భావముల పెంపు
చేయుటకు విశ్వప్రయత్నము లోనరించినను పారిశ్రామిక
రంగమున యేవియో తగాదాలు బయలుదేరుచునే
యుండును. వేతనములపట్ల కార్మికులకుగల అసంతృప్తియే
ఇట్టి తగవులకు ఎక్కువగా కారణమైనట్లు కన్పడును.
ఈ నివాదములను పరిష్కరించుటకు ముఖ్యమగు మార్గ
ములు స్వయం రాజీవిధానము, మధ్యవర్తి పరిష్కార
మార్గము అనునవి. భారతదేశమున 1947 వ సంవత్సర
ములో చేయబడిన పారిశ్రామిక కలహముల చట్టము
ప్రకారము, ఏదేని ఒక పక్షము అర్జీని దాఖలు చేసినచో,
తగాదా విషయములు పరీక్షించుటకు, ప్రభుత్వము ఒక
బోర్డును నియమించును. అంతట ఇరుపదములు ఒకచో
చేరి వివాద కారణములను పూర్తిగా చర్చించుకొని
సమంత తాము, ఒక పరిష్కారమునకు వచ్చుటకు వీలగును.
మధ్యవర్తి పరిష్కారమార్గము ననుసరించి తగాదాను
మధ్యవర్తుల నిర్ణయమునకు వదులుదురు.
లేబరుబ్యాంకులు : ఇవియు సహకార సంఘములును
ఒకటి కావు.. సహకారోద్యమము మధ్యతరగతి ప్రజల
నిర్మాణము, లేబరు బ్యాంకులు, కార్మిక సంఘములు
పెట్టుబడి పెట్టి నడిపించు బ్యాంకింగు సంస్థలు, వ్యక్తి గత
ముగా ఎవ్వరును ఈ బ్యాంకులందు వాటాలు కల్గియుండుట
అంగీకరింపబడదు. 1913 వ సంవత్సరములో మొదటి
లేబరుబ్యాంకు బెల్జియమునందు స్థాపింపబడినది. లేబరు
బ్యాంకింగు విధానము ఉన్నతశిఖరముల నందుకొన గల్గి
నది అమెరికా సంయు క్తరాష్ట్రములలో. కాని అమెరికా
బ్యాంకులు, లేబరుబ్యాంకు లనిన మొదటినుండియు విరోధ
భావమునే పూనెను, లేబరుబ్యాంకుల స్థాపనమువలన,
కార్మికులు నిలువ చేసికొనకల్గిన ధనము దాచుకొనుటకు,
అట్టి ధనము పెట్టుబడిగా పారిశ్రామిక రంగమున వినియో
గింపబడుటకు అవకాళములు కల్గును. సమ్మెల సందర్భము
లలో కార్మిక సంఘములకు ధనసహాయము చేయుట,
కార్మికోద్యమమునకు మిత్రులైన పారిశ్రామిక వేత్తలకు
పెట్టుబడి నొసంగుట వీని ముఖ్యోద్దేశములు.
శ్రామికులు శ్రమించుకాలమును నిర్ణయించు చట్టముల
నిర్మాణము : గత శతసంవత్సరముల కార్మికోద్యమ చరి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l1zvfjcgmjts2qu80ywjfai6xztv1a9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572789</id>
      <parentid>572781</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572789</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8654" sha1="3lwv7sb9crrf5r0hpd72upcoj4zfw9z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కార్మికులు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
తగవుల పరిష్కారము, లేబరు బ్యాంకులు, కార్మికులు శ్రమించు కాలమును నిర్ణయించు చట్టముల నిర్మాణము అనునవి వానిలో కొన్ని మాత్రమే.

'''కార్మిక సంఘములు:''' పారిశ్రామిక విప్లవము తరువాత యజమానులు.- కార్మికులమధ్య స్వేచ్ఛగా ఎట్టి ఆటంకములేక ఉద్యోగ విధానమును నిర్ణయించుకొను ఒప్పందములు అమలులోనికి వచ్చెను. కాని ఆర్థిక విషణి యందు బేరము పెట్టుపట్ల శ్రామికుని వద్దగల సరకు శ్రామికశక్తియే. పనిచేయని రోజున అతడు పస్తుపడి యుండవలెను. ఈ కారణము వలస బేరము చేయగల ఆతని శక్తి యజమానుని విషయము నందువలె అంత బలమైనదికాదు. కావుననే శ్రామికులు ఒక సంఘముగా ఏర్పడి తమ శ్రమ మూల్యమును ఏకముగా, ఒక్కుమ్మడి బేరముచేయు హక్కును చట్టరీత్యా పొందియున్నారు. కార్మిక సంఘముల వెనుకగల నైతికశక్తి ఇదియే.

'''పెట్టుబడిదారులు-కార్మికుల నడుమ సహకారము :''' శ్రమ, పెట్టుబడి రంగముల మధ్యగల లక్ష్య- ఐక్యతను సాధించుటయే ఈ ఆర్థిక నినాదము యొక్క ఆశయము, కార్మికులు కూడ లాభములలో పాలుపంచుకొనుటయు ఈ ప్రణాళికలలోని ఒక భాగము. ఇట్టి ప్రణాళికలు అమలు పరచు సందర్భము న, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములలో అంతర్యుద్ధము తరువాత జరిగినటుల, ఒక్కొక్క సమయమున పెట్టుబడికి పూర్తిగా పై చేయి, శ్రమకు క్రిందిచేయి లభించుటయు జరుగును. జర్మనీ ఆర్థిక చరిత్రలో ఈ రెండు రంగముల నడుమ సహకారమును అధికముచేయు ప్రయత్నములు ఎక్కువగా సఫలమాయెను. ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామానంతరము జర్మనీ మిత్రమండలికి పరిహారములు చెల్లించు పట్ల పారిశ్రామిక రంగమున యుక్తీకరణ విధానమును అమలు పరచుటకై జర్మను పెట్టుబడిదారులు శ్రామికుల సహకారమును వాంఛించిరి. నిజమగు వేతనములు ఎక్కువ కావలెను. కర్మాగారముల నిర్వహణము కార్మిక సంఘముల సలహాలపై జరుగవలెను; నిరుద్యోగ భీమా అమలుజరుపబడవలెను; యుక్తీకరణ విధాన ఫలితములైన సాంఘిక కష్టనష్టములకు పరిహారము ఒసగ బడవలేను - అను షరతులపై జర్మను శ్రామికులు తమ పెట్టుబడిదారులతో చేతులు కలిపిరి.

'''తగవులు పరిష్కారము:''' పెట్టుబడిదారు శ్రామిక వర్గముల నడుమ సహకార సుహృద్భావముల పెంపు చేయుటకు విశ్వప్రయత్నము లోనరించినను పారిశ్రామిక రంగమున యేవియో తగాదాలు బయలుదేరుచునే యుండును. వేతనములపట్ల కార్మికులకుగల అసంతృప్తియే ఇట్టి తగవులకు ఎక్కువగా కారణమైనట్లు కన్పడును. ఈ వివాదములను పరిష్కరించుటకు ముఖ్యమగు మార్గములు స్వయం రాజీవిధానము, మధ్యవర్తి పరిష్కార మార్గము అనునవి. భారతదేశమున 1947 వ సంవత్సర
ములో చేయబడిన పారిశ్రామిక కలహముల చట్టము ప్రకారము, ఏదేని ఒక పక్షము అర్జీని దాఖలు చేసినచో, తగాదా విషయములు పరీక్షించుటకు, ప్రభుత్వము ఒక బోర్డును నియమించును. అంతట ఇరుపక్షములు ఒకచోచేరి వివాద కారణములను పూర్తిగా చర్చించుకొని తమంత తాము, ఒక పరిష్కారమునకు వచ్చుటకు వీలగును. మధ్యవర్తి పరిష్కారమార్గము ననుసరించి తగాదాను
మధ్యవర్తుల నిర్ణయమునకు వదులుదురు.

'''లేబరుబ్యాంకులు :''' ఇవియు సహకార సంఘములును ఒకటి కావు.. సహకారోద్యమము మధ్యతరగతి ప్రజల నిర్మాణము, లేబరు బ్యాంకులు, కార్మిక సంఘములు పెట్టుబడి పెట్టి నడిపించు బ్యాంకింగు సంస్థలు, వ్యక్తి గతముగా ఎవ్వరును ఈ బ్యాంకులందు వాటాలు కల్గియుండుట అంగీకరింప బడదు. 1913 వ సంవత్సరములో మొదటి లేబరుబ్యాంకు బెల్జియమునందు స్థాపింపబడినది. లేబరు
బ్యాంకింగు విధానము ఉన్నతశిఖరముల నందుకొన గల్గినది. అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రములలో. కాని అమెరికా బ్యాంకులు, లేబరుబ్యాంకు లనిన మొదటినుండియు విరోధభావమునే పూనెను, లేబరు బ్యాంకుల స్థాపనమువలన, కార్మికులు నిలువ చేసికొనకల్గిన ధనము దాచుకొనుటకు, అట్టి ధనము పెట్టుబడిగా పారిశ్రామిక రంగమున వినియోగింపబడుటకు అవకాశములు కల్గును. సమ్మెల సందర్భము
లలో కార్మిక సంఘములకు ధనసహాయము చేయుట, కార్మికోద్యమమునకు మిత్రులైన పారిశ్రామిక వేత్తలకు పెట్టుబడి నొసంగుట వీని ముఖ్యోద్దేశములు.

'''శ్రామికులు శ్రమించుకాలమును నిర్ణయించు చట్టముల నిర్మాణము :''' గత శతసంవత్సరముల కార్మికోద్యమ చరి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3lwv7sb9crrf5r0hpd72upcoj4zfw9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/712</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154768</id>
    <revision>
      <id>572791</id>
      <parentid>448580</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572791</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8750" sha1="jey06ycntcf1j03t6krs0b9ht79fs75" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కార్మికులు}}&lt;/noinclude&gt;
త్రను పరిశీలించినచో శ్రమించుకాలమును తగ్గించుకొనుటకు, విశ్రాంతికాలమును అధికము చేసికొనుటకు, కార్మికులు ప్రయత్నించుచుండుట కననగును. 1840-50 లలో కార్మికులు 10 గంటల కాలము పనిచేయు రోజు కొరకు అపేక్షించుచుండిరి. మొదటి ప్రపంచయుద్ధము కాలము నాటికి వారు 8 గంటల రోజు కొరకు ఆందోళనము చేయుచుండిరి. 1930 నాటికి 8 గంటల రోజును సంపాదించిన కార్మికులు వారమునకు 40 గంటలు పనిచేయు పద్ధతిని వాంఛింపసాగిరి. పారిశ్రామిక విప్లవముల
తరువాత వలసలు, సామ్రాజ్యములు కల్గిన పశ్చిమయూరపు రాజ్యములలో అధికోత్పత్తివలన జీవనస్థాయి పెరుగ నారంభించెను. కార్మికులయందును విద్యావ్యాప్తి జరిగిన కొలది కర్మాగారములలో ఎల్లప్పుడు ఒకే పనిని చేయుట వలన సహజముగా నేర్పడు ప్రవర్తనైక మనస్తత్త్వము పట్ల ఒక విముఖత, విశ్రాంతి కాలమును వినోదములకు, సాంస్కృతిక ప్రయోజనములకు వినియోగింపవలెనను కాంక్ష, ఎక్కువ కాసాగెను. ఈ కారణములే శ్రామికులు శ్రమించుకాలమును తగ్గించు చట్టముల నిర్మాణమునకు
దారితీసినవని చెప్పనగును.

'''కార్మికోద్యమములు:''' ఫ్రాన్సిస్ ప్లేస్, జోసెఫ్ హ్యూం, రాబర్టు ఓవెన్ వేసిన పునాదులపై ఆంగ్లేయ కార్మికోద్యమము ఛార్టిస్టుల అలజడివంటి రాజకీయ కారణములు కూడ ఆధారముకాగా ఒక రాజకీయ పక్షముగా వెలువడి ఇంగ్లండు రాజకీయములందు ఒక ప్రముఖపాత్రను వహించుచున్నది. ఈనాడు బ్రిటనులోని పెద్ద కార్మిక సంఘము ట్రేడ్ యూనియను కాంగ్రెసు. 1945 వ సంవత్సరములో అట్లీ ముఖ్యమంత్రిగా అధికారమునకు వచ్చిన కార్మిక ప్రభుత్వము దేశ పరిపాలనయందును, విదేశాంగ
వ్యవహారములను చాకచక్యముతో నడుపుట యందును కూడ అభ్యుదయమార్గమున పోగల్గినది.

రూజు వెల్టు అధ్యతుని ‘న్యూడీల్' ఆర్థిక విధానములతో అమెరికా కార్మిక చరిత్రయందు సరిక్రొత్త అధ్యాయము అరంభమాయెను. 1935 వ సంవత్సరమునందు అమలు జరుపబడిన వేగ్నరుచట్టము ననుసరించి కార్మిక సంఘముల విధానములు శంఖములో పోయబడిన తీర్థముగా చలామణియగుట తటస్థించెను. అనగా కార్మికులు తమ శ్రమ విలువను సంఘముగా ఒక్కుమ్మడి బేరము చేయుహక్కును
న్యాయసమ్మతము గావించుకొనిరి. ఆర్థికముగా అమెరికా యంచు జీవనస్థాయియే వేరు. న్యూయార్కు ఓడ రేవులలోని ఓడ కళాసి, మధ్య అమెరికాగనుల గనిపనిమనిషి, దక్షిణపు ప్రత్తితోటలలో పనిచేయు నీగ్రోపనివాడు, అమెరికా అంతటగల కర్మాగారములలో శ్రమించు కార్మికులు- అందరు ఈనాడు ప్రపంచ కార్మికులలో నెల్ల ఒక విశిష్టమైన ఉన్నతికి సంబంధించిన జీవనసౌకర్యముల ననుభవింప గల్గుచున్నారు.

'''కార్మికోద్యమములు; సామ్యవాద సంస్కృతి:''' పొరిశ్రామిక నాగరికత కార్మికులలో సృష్టించిన వర్గచైతన్యము, గతించిన కొలదీ దశాబ్దములలో అంతర్జాతీయమగు చున్నది; మరియు కార్మికోద్యమము లు సామ్యవాద ప్రభావమునకు ఎక్కువగా లోబడుటయు జరుగుచున్నది. గతి తార్కిక భౌతికవాదము, అదనపు విలువ ఆర్థిక సిద్ధాంతము, చరిత్రకొక ప్రత్యేక అర్థము, వర్గ - కలహము, విప్లవము, కార్మిక నియంతృత్వము మార్క్సు సామ్యవాదమునకు ప్రాథమిక సూత్రములు. కాని ప్రతి దేశమునందును నిశ్చయముగా విప్లవమే సామ్యవాద సమాజోద్భవమునకు పురుటినొప్పులు కానవసరములేదు. నాగరికత, నీతినియమములు, సౌందర్య మీమాంస, శ్రమ విలువను అర్థము చేసికొనుట- అనునవి కారణములుగ
సామ్యవాద సంస్కృతి నిర్మింపబడవచ్చును.

'''భారత దేశము: కార్మికులు:''' భారతదేశమున ఆర్థిక సమాజమునందు కార్మికులు నేడొక ప్రత్యేక మైనశక్తి . మనదేశమునందలి కార్మికోద్యమము జాతీయోద్యమమునకు అంతర్భాగము. నేడు మనదేశమునందలి ముఖ్యమైన కార్మిక వ్యవస్థలు-- భారత జాతీయ ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెసు, అఖిలభారత ట్రేడ్ యూనియన్ కాంగ్రెసు, హిందూ మజుదూర్ సభ, ఐక్య ట్రేడ్ యూనియను కాంగ్రెసు అనునవి. భారతరాజ్యాంగ చట్టమునందలి 43 వ సూత్రము ననుసరించి, ప్రభుత్వము అవసరమగు శాసన నిర్మాణమువలన, సరియైన ఆర్థికవ్యవస్థను నిర్మించుటవలన ఇతర పద్ధతులవలన వ్యావసాయక, పారిశ్రామిక కార్మికులకు అందరికి వృత్తి, జీవనభృతి, పనిచేయుటకు కావలసిన చక్కటిపరిస్థితులు, అనువగు జీవనస్థాయి. విశ్రాంతిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jey06ycntcf1j03t6krs0b9ht79fs75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/713</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154769</id>
    <revision>
      <id>572793</id>
      <parentid>448581</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572793</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8205" sha1="4dciofp0x5wiu7udaecrzsberhs67gv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కార్లీ గుహాలయములు||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;713A&quot; /&gt;పూర్తిగా అనుభవించుటకు స్వేచ్ఛ, అన్ని విధములైన సాంఘిక, సాంస్కృతిక అవకాశములు ఒసగుటకు
కూృతసల్పును.
{{right|ఎన్. కె. ఎస్.}}

&lt;section end=&quot;713A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;713B&quot; /&gt;'''కార్లీ గుహాలయములు :'''

జొంబాయి, పునహా పట్టణముల మధ్యనున్న బొరఘాటు అను గుట్టలలొ పెక్కు గుహాలయబృందములు
కలవు. వాటిలొ కార్లీ గుహాలయములు అత్యంత ప్రసిద్ధి కెక్కినవి. ఈ గుహాలయములు క్రీస్తుశకారంభము నకు 100 సంవత్సరములకు ఇటో, ఆటో చెందిఁయుండునని చెప్పవచ్చును.

కార్లే గుహాలయములు జొంబాయి, పునహా దండు బాటకు ఉత్తరముగా సుమారు రెండుమైళ్ళ దూరమున
నున్నవి. బొంబాయినుండి 78½ వ మైలుదగ్గరను, లేక పునహానుండి 35½ వ మైలు దగ్గరను రోడ్డుదిగి ఈ గుహాలయములకు పోవలెను. పరిసర మైదానమునుండి 500 అడుగుల ఎత్తు ఎక్కవలెను. మంచిదారి కలదు. ఈ గుహలకు అత్యంత చేరువనున్న రైల్వేస్టేషను మలావ్లీ (Malavli) అనునది. ఈ గుహలలో ఒక గొప్ప చైత్యము, పెక్కు. విహారములు కలవు.

ఇచ్చటి చైత్యము అత్యంత విశాలతల సమాక్రాంత మయినదనియు, సాటిలేని సౌందర్యకలిత మయినదనియు నిస్సందేహముగా నుడుపవచ్చును. దీనిని సుస్థితిలో నుంచుటకు ఎక్కుడు శ్రద్ధ గైకొనబడినది. గుహలలోను, గుహ వరిసరములందును పెక్కు శాసనములు గలవు. నహపానా
ఋషభదత్త నామములు ఈ శాసనములందు గనబడును. బుషభదత్తుడు కొన్ని భూములను దానము చేసి, ఆ భూములపై గల రాజస్వమును (Revenue) భిక్షువుల మేలుకొరకు ప్రత్యేకించినట్లు తెలియుచున్నది. ఇది క్రీ.శ. 120 నాటిది, ఇంక ఇందలి రెండు శాసనములు భూతపాలుడను మహారాజును పేర్కొనుచున్నవి. ఇతడు క్రీ. పూ. సుమారు 70వ సంవత్సరమందుండిన సంగవంశపు
దేవభూతియయి యుండును. ఇచ్చటి వాస్తు శిల్పశైలీ విధానమును బట్టియు, శాసనములలోని అక్షరరూపములను బట్టియు క్రీస్తుశకమునకు పూర్వమే ఈ గుహలు చెక్కబడినట్లు తలంచుట అసమంజనము కాదు.

&quot;శిల్పకళ&quot; అత్యంత పరిశుద్ధాత్మకముగా నున్న సమయముననే ఈ గుహానిర్మాణము జరిగినది. పూర్వకాలపు వాస్తు శిల్పొదాహరణములలో గల దోషము లన్నియు ఇందు పరిహరించబడినవి. ఆలయమధ్యము నందలి స్తంభములు చక్కగ నిలుపుగా నున్నవి. ప్రాచీన కాలపు తెర పద్ధతిని నెట్టి వేసి, ఒక స్థానమున శిల్పకళావిన్యాస భూషితమగు శిలాఫలకము చెక్కబడినది. అట్టిది మొట్టమొదటి
సారిగా నిచ్చట గనుపడుటయు, వాస్తుశిల్ప వైఖరియు గణనీయములు. ఈ శిల్ప వైభవస్థానము తరువాత వెలసిన ఎచ్చటెచ్చటి శిల్ప వైభవముచేతను అతిశయింప బడ లేదు&quot; అని ఫెర్గుసన్ పండితుడు ఇచ్చటి చైత్యమును గూర్చి వ్రాసియున్నాడు.

ఈ చైత్యము యొక్క ప్రవేశ ద్వారమున ఒక స్తంభము కలదు. ఆ స్తంభాగ్రమున నాలుగు సింహములు కలవు. కుడిచేతి దిక్కునందు ఇప్పుడొక శివాలయము గలదు. దీని స్థానమున పూర్వము రెండవ స్తంభ ముండెననియు, ఆ స్తంభాగ్రమును న్యాయచిహ్నముగా 'ధర్మచక్రము' అలంకరించుచుండె ననియు నిశ్చయముగా చెప్పవచ్చును. చైత్యములోని చావడిలో కుడివైపున గల ఎనిమిదవ స్తంభమును పరిశీలించినచో ఈ స్తంభముల రూపరేఖా కల్పనా విధానములు కనుగొనవచ్చును. మందిర ముఖ్య
భాగముకంటె తలవాకిటి వసారా మిగుల విశాలమైనది. ఇది 52 అడుగుల వెడల్పు, 15 అడుగుల ఎత్తు కలిగియున్నది. దీనిని మరుగు పరచుచు ముందట 'తెరగా 8 కోణములు గలిగి అత్యంత స్థూలాకృతిలో నున్న రెండు స్తంభములు నిలిచి యున్నవి. ఈ స్తంభములకు వేదికలు గాని, స్తంభాగ్రము నందు కుదుళ్ళు గాని లేవు. ఇచ్చట పూర్వ మొక దారు తాఖ్వారము (gallery) గుహా ముఖభాగమునకు ముఖ్యాలంకారముగా నుండెనని ఉహింపవచ్చును. దీనికి పై భాగమున నాలుగు పొట్టి స్తంభములమీదుగా ఒక అటక గలదు. ఇది ప్రధాన గవాక్షమునకు వెలుతురును ప్రసరింపజేయును. ఈ గవాక్షముకూడ కొంత అలంకారసంగతమై యుండును. ఇందలి శిల్పములయందు తరువాతి కాలములో ఎంతో
మార్పుచేయబడినది.

వేదిక మీద నిలుచుండియున్న లావుపాటి మూడు ఏనుగుల యెదుటిభాగమున చట్రబద్ధమైన అలంకార చిత్ర
&lt;section end=&quot;713B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4dciofp0x5wiu7udaecrzsberhs67gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/714</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154770</id>
    <revision>
      <id>572795</id>
      <parentid>448582</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572795</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="o5g070re3hfdvlj82rb1e4onjkf85wu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf
|Page = 714
|bSize = 600
|cWidth = 530
|cHeight = 737
|oTop = 36
|oLeft = 32
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5g070re3hfdvlj82rb1e4onjkf85wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/715</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154771</id>
    <revision>
      <id>572796</id>
      <parentid>448583</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572796</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="phr25r7pqq5zq3e9gg2hkzj6di76c2h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf
|Page = 715
|bSize = 600
|cWidth = 523
|cHeight = 732
|oTop = 42
|oLeft = 35
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>phr25r7pqq5zq3e9gg2hkzj6di76c2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/716</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154772</id>
    <revision>
      <id>572888</id>
      <parentid>448584</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T09:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572888</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8492" sha1="fdii9cyvyr7vbzrbwer21q7m2hbh8nw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కార్లీ గుహాలయములు}}&lt;/noinclude&gt;
ములు గలవు. గజముల చుట్టును చిత్రాలంకార భూయిష్టమైన గ్రాదులు (కంచెలు) రెండు గోడల చివరలయందు కలవు. మొదటి గుహను తొలిచినప్పుడు ఎట్టి విగ్రహములును లేకుండెను. తరువాత బుద్ధుని యొక్కయు అతని పరివారము యొక్కయు విగ్రహములు గ్రాచుల యంతమున చేర్చబడినవి. దీనిపై చిన్న వర్తులాకారమున దట్టమైన భిత్తిశీర్షము (moulding) కలదు. దీనికి ప్రతిగా, రెండవ
గ్రాదియందు గొప్ప పోతాయనపు గడప (sill) కలదు. ఇట్టి ప్రదేశమువయి అల్పాకారపు ఆలయ ముఖభాగములు కలవు. ఈ గుడికి చైత్యవాతాయనము శిఖరాలంకారముగా నున్నది. ఆలయ ముఖ భాగముల మధ్య విగ్రహముల జంటలు గలవు. వీటిలో కొన్ని హిందూస్థాన మందలి అత్యుత్తమ శిల్పచిత్రములను తలదన్ను చున్నవి. దీని పైన చైత్యతోరణమును, గ్రాదివిధానమును పైకప్పు వరకు పౌనఃపున్యముగ చెక్కబడినవి. తరువాతి కాలములో గుహ యొక్క ముందటి కుడ్యమునందుగల అడుగు
భాగపు గ్రాదియు, ద్వారముల పై భాగమును తీసివేసి బుద్ధుని యొక్కయు, అతని పరివారము యొక్కయు, పద్మపాణి మొదలగువారి యొక్కయు విగ్రహములను చేర్చి చెక్కడపు పని గావించుట కవకాశము కల్పించినారు. ద్వారబంధముల కిరువైపుల నుండు మహాకాయులగు ద్వారపాలకుల జంటమాత్రమే ఇందు దృగ్గోచర మగుచుండును. నడిమి ద్వారములకును, కుడివైపు ద్వారము లకును మధ్యనున్న ప్రదేశమున ఒక శిల్పచిత్రము కూర్చబడినది. ఇచ్చట పద్మపాణి, మంజుశ్రీ (కాబోలు)
పరివేష్టించుచుండగా బుద్ధభగవానుడు సింహాసనముపై సధిష్ఠించియుండును. బుద్ధదేవుని పాదములు ధర్మచక్రము మీది కమలముపైన ఆనియుండును. సింహాసనమును రెండు హరిణములు మోయు చుండును. ధర్మచక్రము క్రింద దానిని నిలుపు వారధి స్తంభము (pier) కలదు. ఆ వారధి స్తంభము యొక్క భారమును నాగవిగ్రహములు వహించియున్నవి. బుద్ధుని శిరమునకు పైభాగమున ఇద్దరు విద్యాధరులు కిరీటమును పట్టుకొని యుండినట్లు కనిపించుచున్నారు.

ఈ చైత్యమునకు మూడు ప్రవేశ ద్వారములుకలవు, ఒక ద్వారము మధ్యభాగమునకు గొంపోవును. ఒకటి రెండు వైపుల నుండు ప్రక్క భాగములకు (aisles) గొంపోవును. తాళ్వారము పైన చైత్యశాలా ప్రాంగణ మంతయు తెరచియుండును. ఈ విధముగా అది గాలికిని, వెలుతురునకును ప్రవేశము కలిగించును. ఈ మహాచైత్య మంతయు గర్భ భాగపు విశాలాంగణము, ప్రక్క భాగములు కలిగియుండి గోపుర భాగముతో అంతమొందును. ఈ గోపుర భాగము చుట్టుననే బాపడి ప్రక్క భాగములు (aisles) ఉన్నవి. ప్రవేశ ద్వారమునుండి వెనుక భాగపు గోడవరకును 124 అడుగుల పొడవు గలదు. దీని మొత్తము వెడల్పు
45 అడుగులు, ప్రక్క భాగపు పడసాలల (వరాండా) అంతరములు అల్పవిస్తీర్ణము కలవి. మధ్యభాగము 25½ అడుగు లుండగా మిగతవి స్తంభముల సాంద్రతను గలుపుకొని 10 అడుగు లుండును. ఎత్తు 46 అడుగులు. మధ్య భాగమును, పడసాలలను విడదీయుచు ఒక్కొక్కవైపు 15 స్తంభము లున్నవి. ఈ స్తంభములమీద బౌద్ధ మతాంతరార్థములను దెలుపు చిహ్నములు గలవు. ఇవి విరాజమాన శృంగాలంకార ములకు ప్రబలోదాహరణములు. స్తంభములు అధోభాగములు పూర్ణకుంభ లక్ష్మీ విలసితములు. స్తంభపు నిడువు (shaft) అష్టకోణాకృతి గలిగి &quot;బౌద్ధసంఘము&quot;ను సూచించును. స్తంభాగ్రము (capital) పవిత్ర కమలబీజ చిహ్నము. దక్షిణదిశా సంరక్షకములగు రెండు గజములు రెండు విగ్రహముల భారమును వహించి యుండును. ఈ రెండు విగ్రహములలో ఒకటి పురుషుడుగను, రెండవది స్త్రీ గను ఉన్నవి. కొన్ని సమయములందు ఇద్దరు స్త్రీలుందురు. వీటి పనితనము సామాన్యాలం కారములను మించి యున్నది. కుడివైపున నుండు ఎనిమిదవ స్తంభమునకు 16 పలకలు గలవు. దీనికి మధ్యమందలి యుత్తర ముఖభాగమున ఒక చిన్న దాగోబా, స్తంభాకార రేఖా సముదాయమును కలవు. ఎడమవైపున నున్న అయిదవ స్తంభముమీద ఒక గూడు గలదు. ఈ గూటి యందు “సౌపార&quot; (sopara) అను భిక్షు మహాత్ముని ధాతు సంతతిని నిక్షేపించి యుండిరి. దాగోబా వెనుక భాగమున నుండు ఏడు స్తంభములు నిరలంకారములయి ఎనిమిది పలకలతో నొప్పుచుండును. స్తంభాగ్రముల మీది శిల్పవిన్యాసము పైన నున్న కప్పుభాగము అర్ధ వలయాకారమున (semi-diameter) నుండును. కప్పుభాగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fdii9cyvyr7vbzrbwer21q7m2hbh8nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/717</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154773</id>
    <revision>
      <id>572892</id>
      <parentid>448585</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T10:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572892</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8382" sha1="132ulcc0ina7rge6ir4nsdt4ugfyk4y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కార్నో నికలస్ లియోన్ హార్డు సాధి||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;717A&quot; /&gt;ప్రక్కలకు కొంచెము వాలి, వ్యాసపరిమితికంటే ఎత్తు ఎక్కువగా నుండునట్లు చేయుచుండును. కప్పునకు క్రింది భాగమున ఆధారముగనో, అలంకారముగనో కొయ్య పలకలు కూర్చియున్నారు. వీటి మహత్తుననే కాబోలు ఇతర గుహలందుపలె ఇచ్చట ప్రతిధ్వనిలేదు. ధనురాకార గోపురముక్రిందనే దాగోబా నిర్మిత మయినది. ఇచ్చట నిది నిరలంకారమై రెండంతస్తులు కలిగి వర్తులాకారముననున్న భేరీవలె నున్నది. పై భాగపు అంచులు గ్రాది (కంచె) అలంకారములతో నొప్పారుచుండును. దీనిపై ఆసనా కారమున
ఒక సామాన్యరూపము కల్పింపబడినది. ఈ ఆసనముపై దారుఛత్రమమర్పబడియున్నది. వితానము వృత్తాకారము. దీని లోపలి భాగమున అతి సూక్ష్మరూపములలో చిత్రములు చెక్కబడినవి. ఇవి ముందు, వెనుకల రెండు వైపులకు మాత్రమే వాలియుండును. ప్రక్కలనున్న గోడలు వర్ణచిత్రాలంకారయుతములై యుండియుండవచ్చును. అట్టి విధమును సూచించు కొన్ని గురుతులు కనబడుచున్నవి. అంతర్భాగ మంతయు గంభీరమును, దివ్యమును నై తనరారుచున్నది. వెలుతురు ప్రవేశించుటకు చేసిన వీలు అత్యంత పరిపూర్ణతాకలితము. పై భాగమున నున్న ఒకే యొక రంధ్రమునుండి కాంతిపుంజము లోపలికి
చొచ్చి సరిగా మందిర ప్రధానస్వామిమీదనో, దైవపీఠము మీదనో పడుచుండును. మిగత భాగమంతయు అంధ కారమయమై యుండి కనబడకుండును. దీనికి తోడుగా, మూడు ప్రక్కభాగములను విడదీయు లావుపాటి స్తంభచయము ప్రాకార కుడ్యములను కనపడకుండ చేసి కాంతి పుంజ ప్రసార ప్రభావమును అధికము చేయుచుండును. గోడలలో తెరవి భాగములు లేనందున స్తంభముల మధ్య నుండి దృశ్యము అపరిమితముగ సంభావితమై యుండును.

కార్లీలోని గుహలు ఏదేనొక క్రమప్రకారము సంఖ్యా సూచకములై యుండలేదు. ఇంతవరకు వర్ణితమైన
చైత్యము మొదటిగుహ. రెండవగుహ మూడంతస్తుల విహారము. ఇది చైత్యమునకు ఎడమవైపున నున్నది. మూడవ అంతస్తునకు నాలుగు స్తంభములుగల పడసాల గలదు. స్తంభముల అగ్రముల యందు కొంత చెక్కడపు పనితనము గలదు. మూడవ అంతస్తులో ఎడమవైపున ఒక ఉన్నత వేదిక కలదు. ఇది అయిదుఅరలకు ముందున్నది. ఈ అరలకు ముందుభాగమున వెలుతురుకొరకు నిడుపొటి
రంధ్రములున్నవి. అరలలో ఒకదానితో మరియొక దానికి సంబంధము లేదు.

మూడవగుహ రెండంతస్తుల విహారము. చైత్యమునకు దక్షిణమున నాల్గపగుహ నెలకొనియున్నది. అందలి ఒక శాసనమునుబట్టి అది “హరసాన&quot; అను పారసీకునిచే ఆంధ్రరాజగు గౌతమీపుత్ర పులమావి రాజ్యకాలమున (క్రీ.శ. 20) ప్రదత్తమయినట్లు తెలియుచున్నది. ఇది యొక నిరాడంబర విహారమై, గణనకు రానిదై యున్నది.

ఇందు వర్ణితమైన గుహలేకాక కొన్ని కొట్టిడీలును, భిక్షుగృహములును ఉన్నవి. వీటికి ప్రాముఖ్యమేమియు
లేదు.
&lt;section end=&quot;717A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;717B&quot; /&gt;''''కార్నో నికలస్ లియోన్ హార్డు సాధి (1796-1832):'''

ఫ్రెంచి భౌతికశాస్త్రజ్ఞుడు కార్నో పారిస్ లో జన్మించెను. (1796). ఇతడు L. N. M. కార్నో యొక్క
ద్వితీయ పుత్రుడు. ఇతడు ప్రథమమున తండ్రి యొద్దనే గణితమును అభ్యసించెను. క్రీ.శ. 1812 వ సంవత్సరమును ఇతడు 'ఎకోలీ పాలీ టెక్నిక్ ' నందు విద్యార్థిగానుండెను. క్రీ.శ. 1814 అంతమునకు 'మెట్జ్ ' నందు 'ఇంజనీర్ల దళము' లందు చేరెను. ఇది అతని వృత్తియందు త్వరితపురోగమనమున కవకాశమిచ్చెను. ఇతని తండ్రి 'వాటర్లూ' యుద్ధానంతరము సైన్యమునుండి విరమించుకొనెను. క్రీ.శ.
1819 లో కార్నో 'సిబ్బంది దళము' ప్రవేశపరీక్షకు కూర్చుండి, దానిలో సహాయ కప్తాను పదవిని (lieutenancy) పొందెను. అప్పుడు అతడు గణితము, రాసాయనిక శాస్త్రము, ప్రకృతి చరిత్ర (Natural History), సాంకేతికశాస్త్రము, రాజకీయార్థిక శాస్త్రముల నభ్యసించెను. సంగీతము మరి ఇతర లలితకళలందు కూడ ఇతడుత్సాహి. అన్ని రకముల ఆటలు, క్రీడలను కూడా సాధనము చేసెడివాడు. నెపోలియను పతనానంతరము పదవినుండి విశ్రమించునప్పటికి అతడు సేనయందు ఇంజనీర్లకు కప్తానుహోదాలో నుండెను. పూర్తిగా శాస్త్రము నభ్యసించుటయందు నిమగ్నుడయ్యెను. అప్పటికి ఆవిరి యంత్రములపై కచ్చితమైన సిద్ధాంతీకరణము లేమియు
&lt;section end=&quot;717B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>132ulcc0ina7rge6ir4nsdt4ugfyk4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>190697</id>
    <revision>
      <id>572794</id>
      <parentid>509305</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572794</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="445" sha1="fdhlbji5ng0k08zj51fh3mg4ya3xevc" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[వైజయంతీవిలాసము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:సారంగు తమ్మయ|సారంగు తమ్మయ]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్|వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్]]
|చిరునామా=చెన్నపురి
|సంవత్సరం=1909
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>fdhlbji5ng0k08zj51fh3mg4ya3xevc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190701</id>
    <revision>
      <id>572792</id>
      <parentid>509309</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572792</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="8d0tr4zgtf1blufi99nofv9g3tzx0mn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;జరుగు మర్యాద లన్నియు జేయించి తన ప్రతినను నెరవేర్చుకొని చల్లచల్లఁగాఁ దల్లిచే నిల్లు వెళ్ళఁ గొట్టించుటయు నాతఁడు తదధీనమానసుఁ డై దుఃఖించుచుండ, స్వామి శిష్య వేషమున
బంగరుగిన్నె దెచ్చి యిచ్చిన మరల నాతని రప్పించుటయు నింతట రాజభటులు పట్టుకొనుటయు పటువిటుని శిక్షింపఁ బోఁగా భగవంతుఁడు ప్రత్యక్షమై తప్పించి యచ్చటవైష్ణవులచే బ్రహ్మరథంబు పట్టించుటయు మొదలుగాఁగలకథ యిందెంతయు మనోహరముగా నాలు గాశ్వాసములలో వర్ణింపఁ
బడినది.

ఇట్టి మృదుమధుర ప్రబంధమును వ్రాసినకవి సారంగు తమ్మయ్య. ఈతఁడు భారద్వాజసగోత్రుఁడు. ఆపస్తంబసూత్రుఁడు, నియోగి బ్రాహ్మణుఁడు. ఇంటిపేరు సారంగువారు. ఈతని తాత తాత సారంగధరుఁడు. వాని భార్య గంగమ్మ. తాత తండ్రి గిరి మంత్రి. వాని భార్య చంద్రమ్మ, తాత తమ్మన్న వానిభార్య తిమ్మాయమ్మ. తండ్రి నరసయ్య. పెదతండ్రి గిరిమంత్రి. తల్లి అక్కమ్మ, అనంతన్న, వెంకటాద్రి సహోదరులు. ఈతని గురువు కందాళ అప్పలాచార్యులు. ఇక్కవి మహమ్మదుశాహి గోలకొండ నేలు కాలములో గొప్ప యెశ్వర్యము ననుభవించుచు గోలకొండలోననే కరణీకము చేయుచున్నట్లు పీఠికవలనఁ దెలియుచున్నది. ఈ గ్రంథమును శ్రీ రామున కంకితము చేసెను. ఇందలికవిత్వమంత సలక్షణమైనది కాకున్న నేమిగాని చదువువారి కేమి వినువారి కేమి యింకను జదువ వలయుననియు వినవలయుననియు నుండక మానదు.

చెన్నపురి.

ఇట్లు
వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8d0tr4zgtf1blufi99nofv9g3tzx0mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572831</id>
      <parentid>572792</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572831</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3103" sha1="irwl43vuu0sf8v1oqtdg04o172xxz2d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;జరుగుమర్యాద లన్నియు జేయించి తనప్రతినను నెరవేర్చుకొని చల్లచల్లఁగాఁ దల్లిచే నిల్లు వెళ్ళఁగొట్టించుటయు నాతఁడు తదధీనమానసుఁ డై దుఃఖించుచుండ, స్వామి శిష్యవేషమున బంగరుగిన్నె దెచ్చి యిచ్చిన మరల నాతని రప్పించుటయు నింతట రాజభటులు పట్టుకొనుటయు వటువిటుని శిక్షింపఁబోఁగా భగవంతుఁడు ప్రత్యక్షమై తప్పించి యచ్చటవైష్ణవులచే బ్రహ్మరథంబు పట్టించుటయు మొదలుగాఁగలకథ యిందెంతయు మనోహరముగా నాలుగాశ్వాసములలో వర్ణింపఁబడినది.

ఇట్టి మృదుమధురప్రబంధమును వ్రాసినకవి సారంగు తమ్మయ్య. ఈతఁడు భారద్వాజసగోత్రుఁడు. ఆపస్తంబసూత్రుఁడు, నియోగి బ్రాహ్మణుఁడు. ఇంటిపేరు సారంగువారు. ఈతని తాత తాత సారంగధరుఁడు. వాని భార్య గంగమ్మ. తాతతండ్రి గిరి మంత్రి. వాని భార్య చంద్రమ్మ. తాత తమ్మన్న వానిభార్య తిమ్మాయమ్మ. తండ్రి నరసయ్య. పెదతండ్రి గిరిమంత్రి. తల్లి అక్కమ్మ. అనంతన్న, వెంకటాద్రి సహోదరులు. ఈతని గురువు కందాళ అప్పలాచార్యులు. ఇక్కవి మహమ్మదుశాహి గోలకొండ నేలుకాలములో గొప్ప యెశ్వర్యము ననుభవించుచు గోలకొండలోననే కరణీకము చేయుచున్నట్లు పీఠికవలనఁ దెలియుచున్నది. ఈ గ్రంథమును శ్రీరామున కంకితము చేసెను. ఇందలికవిత్వ మంత సలక్షణమైనది కాకున్న నేమిగాని చదువువారి కేమి వినువారి కేమి యింకను జదువవలయుననియు వినవలయుననియు నుండక మానదు.
{{rh|చెన్నపురి.||{{Center|ఇట్లు}}&lt;br&gt;
వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irwl43vuu0sf8v1oqtdg04o172xxz2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190702</id>
    <revision>
      <id>572842</id>
      <parentid>509310</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572842</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2348" sha1="2fd6sg4kwf2zxibs519bkn6zpdngqtv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}వైజయంతీవిలాసము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}విప్రనారాయణచరిత్రము&lt;/p&gt;
{{Center|――――――――}}
{{p|ac|fs125}}పీఠిక&lt;/p&gt;{{p|fwb}}&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీవసుధాసుతాంఘ్రి వివరింప శిరీషదళోపమాన మీ
క్ష్మావరుకే ల్నిసర్గగుణకర్కశ మశ్మము మెట్టఁ బల్కె నె
ట్లీవసుధామరుం డనుచు నింతులు పల్కఁగ నంటఁగొంచు లో
కావనుఁ డైన పెండ్లికొడు కస్మదభీప్సితముల్ ఘటించుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=1}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;జను లరుదంద నాఘనుఁడు చాపలతం దరియంగఁ జూచి లో
నినిచినకూర్మి నీడలను నెమ్మి రహి న్బురి విప్ప నయ్యెడం
గనుఁగొనువారికి న్గలిగె గన్నులపండు వటంచు నెచ్చెలుల్
ననువులు పల్కఁ గన్గొనలనవ్వు ధరాసుత మమ్ము బ్రోవుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=2}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;మిహిరతనూనపాద్ద్యుతుల మించి సమంచదుదారశక్తిచే
బహిరబహిస్తమస్తతులఁ బావుచు శేషశయానుకార్యని
ర్వహణసమర్థ మై యతిపరంపరఁ బెం పెసలార్చునమ్మహా
మహము సుదర్శనం బెపుడు మత్కృతిఁ గూర్చుఁ బ్రసన్నభావమున్.&lt;/poem&gt;|ref=3}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమరఁగ నేఘనుశేష
త్వమునౝ శేషిత్వసార్థతం బరగును ద
త్కమలాక్షుం డట్టి సహ
స్రముఖుండు వచఃపరంపర ల్కృపసేయన్.&lt;/poem&gt;|ref=4}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2fd6sg4kwf2zxibs519bkn6zpdngqtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190703</id>
    <revision>
      <id>572843</id>
      <parentid>509311</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572843</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3443" sha1="msro19bxbepme0kaj89pj89t86yoa71" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;దాసుండై సఖుఁడై తురంగ మయి చిత్రచ్ఛత్రమై మేలుక
ట్టై సింహాసన మై సుమన్యజన మై యంకోత్తమంబై రమో
ల్లాసిౝ జేరి భజించు వేదమయుఁ గల్యాణప్రదు న్గీర్తిము
ద్రాసీమంతవతీమనోహరు గరుత్మంతుం బ్రశంసించెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=5}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;వేత్రలత న్ధరించి యరవిందభవాండచరాచరావలు
లిత్రగతి న్నటించుటకు శిక్ష యొనర్పఁగ సూత్రధారుఁడై
మిత్రశశాంకలోచనుఁడు మెచ్చఁ బరాంకురవృత్తిఁ జెందు మా
సూత్రవతీశుచేఁ గవిత చొప్పడుఁగాత నిరంతరాయ మై.&lt;/poem&gt;|ref=6}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మంజుతరోష్ఠబింబము సమంచితదాడిమబీజపంక్తి లే
కం జవిఁ జూచి పల్కుచిలుక న్బ్రియము ల్చినుక న్జతుర్ముఖీ
పంజరపాలిక న్బెనుచు ప్రౌఢవినోది ఘటించుఁ గావుతం
గంజభవుండు మత్కృతిముఖంబున విశ్వజనప్రమోదమున్.&lt;/poem&gt;|ref=7}} 
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;వీణాతంత్ర లసద్గుణంబులు ముదావిర్భావముౝ జేయఁగాఁ
బ్రాణంబు న్బలెఱొమ్ము డించుక సుధాప్రాయానులాపంబుల
ల్బాణిౝ గూర్చుచు సారెసారెకు రుచు ల్పాటింపఁ బల్కించు న
వ్వాణీదేవి నటించు మద్విమలజిహ్వారంగమధ్యంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=8}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మాటికి నిష్కళంకముఖమండలిఁ జంక్రమణంబుఁ జూచి చె
ల్వేటిది యంచు గౌరి చలియింపఁగఁ దన్మృగడింభము న్జటా
జూటతలంబున న్బొలుచు సోమునిఁ జూపి సుధాశ గొల్పుచు
న్బోటిని వేడు నగ్గిరివిభుండు గృప న్మముఁ బ్రోచుఁ గావుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=9}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఏదమవిచ్ఛిఖామణు లహీనశయానుఁ బ్రపత్తివాసనా
స్వాదము గ్రోలుచుౝ మలయశైలమరుత్తులు తేఁటిరీతి స
శ్రీదయితంబుగా సహచరిష్ణువుఁ జేయుదు రట్టియాదిమ
ద్వాదశసూరివర్యులపదంబులు మానసవీథిఁ గొల్చెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=10}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>msro19bxbepme0kaj89pj89t86yoa71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190704</id>
    <revision>
      <id>572844</id>
      <parentid>509312</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572844</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="nvgdto4z2bt7pdtfz5nm2ovkxi40n95" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వందారుదాసజనతా
మందారు న్వేదశాస్త్రమహితప్రజ్ఞా
బృందారకగురుమద్గురుఁ
గందాళప్పలగురు న్జగద్ధితుఁ గొలుతున్.&lt;/poem&gt;|ref=11}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జాతులవార్తల నుపమల
రీతులఁ బదబంధముల ధరిత్రీతలవి
ఖ్యాతిగఁ గృతు లొనరించుపు
రాతననూతనకవీశ్వరావళిఁ గొలుతున్.&lt;/poem&gt;|ref=12}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గణశుద్ధియు గుణశుద్ధియు
గణుతింపఁగ లేనివారు కవిత లటంచు
న్గణములు దెలుపుకొనంగా
గుణదోషము లెంచ నేల కుకవులయందున్.&lt;/poem&gt;|ref=13}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అని ప్రధానదేవతానమస్కారంబును, ననుచితేతరపుర
స్కారంబును, నిజగురువందనంబును, సుకవివందనంబును,
గుకవినిందనంబును గావించి మదీయవచోవిశేషంబుల
రఘువంశవల్లభునిఁ బొగడ న్దలంచినవాఁడ నై తదీయ
దాస్యవిహితప్రచారం బగు మదీయవంశప్రకారం బభి
వర్ణించెద.&lt;/poem&gt;|ref=14}} 
{{p|ac|fwb}}కవివంశానుక్రమణిక&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఇల శ్రీరామున కేమహర్షి వనిలో నిష్టాప్తిచే రాక పో
కలఁ బ్రేమ న్ఘటియింపఁ బర్వతము లై కన్పట్టు ప్రామిన్కులా
మలకంబు ల్బలెఁ గేలఁ గైకొనియె నమ్మౌనీంద్రుఁ డానిష్ఠురో
జ్జ్వలదుర్లోకమహస్సమాజుఁడు భరద్వాజుండు తాఁ బెంపగున్.&lt;/poem&gt;|ref=15}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nvgdto4z2bt7pdtfz5nm2ovkxi40n95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190706</id>
    <revision>
      <id>572845</id>
      <parentid>509316</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572845</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="gfgf3slp93sychreonkz41yifat698b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆఋషిమిత్రపవిత్రగోత్రంబున.&lt;/poem&gt;|ref=16}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీరంగహిమవదంతర
భూరంగత్కీర్తి యగుచుఁ బొగడత కెక్కెౝ
సారంగధరుఁడు నిర్జిత
సారంగధరుండు కీర్తిసర్వజ్ఞుఁ డిలన్.&lt;/poem&gt;|ref=17}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సారంగధరుఁడు వెలయఁగ
సారంగునివా రటంచు సచివాగ్రణు లై
పేరుం బెంపును గాంచి రు
దారత నయ్యభువు లనఁగఁ దద్వంశభవుల్.&lt;/poem&gt;|ref=18}}
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆసారంగధరుండు గంగ మను భార్యారత్నముం బెండ్లియై
వాసి న్వన్నెయు రా మెలంగి కనియె న్వంశావను న్బావను
న్భూసమ్రార్గణకావతంసనిరతాభ్యుద్గీతనానాకళా
ధీసంధానసురేంద్రమంత్రి గిరిమంత్రి న్మంత్రిమందారమున్.&lt;/poem&gt;|ref=19}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;గిరిమంత్రిమౌళి చంద్రమ
తరుణీమణియందుఁ గనియె దానకళాభా
స్కరతనయుని ధరఁ దమ్మన
ధరధైర్యు సమానశౌర్యుఁ దతగాంభీర్యున్.&lt;/poem&gt;|ref=20}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అనఘుం డాగిరిదండనాయకుని తమ్మామాత్యు నద్ధానసం
జనితోదారయశోవిలాసములు నిచ్చల్ గేరు మందాకినీ
ఘనసారామృతహారహీరసురరాడ్లాంధర్వగంధేభచం
ధనమందారసుధాంశుబింబములయందంబుల్ వినిందించుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=21}}  
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;తమ్మనయంబుఁ బ్రోచుటకు దారుణి బంధులు బంధుపారిజా
తమ్మన రామభక్తిఁ గని తార్కికు లెల్లను వీని దౌర! చి&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfgf3slp93sychreonkz41yifat698b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190707</id>
    <revision>
      <id>572846</id>
      <parentid>509317</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572846</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="fe2hhgl1ql7a0snn5e2l4huv91v8rrs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;త్తమ్మనఁ జూపులం దనిసి ధార్మికు లీతని దెంతమంచివృ
త్తమ్మన నాగిరిప్రభుని తమ్మన మించె నుదంచితస్థితిన్.&lt;/poem&gt;|ref=22}} 
{{Telugu poem|type=ఆ.|lines=&lt;poem&gt;తమ్మమంత్రి గాంచెఁ దిమ్మాయియందు నం
దమలశౌర్యసింహు నారసింహుఁ
జతురబుద్ధిచంద్రు సత్కళాగుణచంద్రు
గిరిచమూవరేంద్రుఁ గీర్తిసాంద్రు.&lt;/poem&gt;|ref=23}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అక్కుమారరత్నంబులయందు.&lt;/poem&gt;|ref=24}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సారంగుతమ్మమంత్రికు
మారుఁడు నరసింహమంత్రి మహి రహి కెక్కెౝ
ధారాళదానశమదమ
పౌరుషగాంభీర్యధైర్యపటుశౌర్యములన్.&lt;/poem&gt;|ref=25}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఏమంత్రిదాతృత్వ మినతనూభవకల్ప,
          భూజాతమేఘుల కోజబంతి
యేమంత్రిమతిలీల యిభవక్త్రషణ్ముఖ,
          స్వరధీశ్వరులమనీషలకు సాటి
యేమంత్రిసత్కీర్తి హిమశైలకైలాస,
          పర్వతేంద్రులకు సౌభాగ్యధాత్రి
యేమంత్రివిక్రమం బింద్రనందన భీమ,
          చర్యలకును నతిస్మారకంబు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;పరగ నేమంత్రి తేజంబు పవనమిత్ర
భానుభవఫాలలోచనప్రభల కుద్ది
యతఁడు బుధబంధులోకసన్నుతికిఁ దగఁడె
మంత్రికులహేళి నరసింహమంత్రిమౌళి.&lt;/poem&gt;|ref=26}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fe2hhgl1ql7a0snn5e2l4huv91v8rrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190708</id>
    <revision>
      <id>572847</id>
      <parentid>509318</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572847</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="1og2qlfqolsnmosd7wr2jxwjd4nr8xq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సారమతి యానృసింహుఁడు
వారాశిగభీరుఁ డతులవైభవమున గౌ
రీరమణి నీశుఁడుం బలె
నారూఢాన్వయ వరించె నక్కమసాధ్విన్.&lt;/poem&gt;|ref=27}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అశ్రాంతశాంతిదాంత్యతులవర్తనముల,
          నల యరుంధతిసాటి యక్కమాంబ
కళ్యాణరూపసౌశీల్యలక్షణముల,
          నవనిపుత్త్రిక పోల్కి యక్కమాంబ
ప్రణుతపాతివ్రత్యగుణవైభవంబున,
          ననసూయ పెన్నుద్ది యక్కమాంబ
యతిథిసంతర్పణవ్రతవిధానంబుల,
          నన్నపూర్ణకు జోక యక్కమాంబ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యనఁగ లక్ష్మీకటాక్షవీక్షానులబ్ధ
సకలసంపత్సమృద్ధిచే జగతియందుఁ
బొగడఁ దగు నస్మదాదికపుత్త్రజనని
హరికృపాలంబ నరసయ్య యక్కమాంబ.&lt;/poem&gt;|ref=28}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనఘుఁడు తన్నృసింహవిభుఁ డాసతి యక్కమయందుఁ గాంచె ముం
దనుపమవర్తనుం డగుననంతనమంత్రిశిఖావతంసముౝ
ఘనుఁ డగు వేంకటాద్రి గణకప్రభుసన్నుతు నాసహోదరుల్
చనువున వామదక్షిణభుజంబులువోలె సహాయులై తగౝ.&lt;/poem&gt;|ref=29}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ఇనసమతేజు లౌ నృపుల నెల్ల మహమ్మదుశాహి యేలు నీ
యెనుబదినాల్గుదుర్గముల నేలినయేలిక గోలకొండఁ ద&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1og2qlfqolsnmosd7wr2jxwjd4nr8xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572848</id>
      <parentid>572847</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572848</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="r0myf11cym0dq4hpsjvfzxzm8wq4pu7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సారమతి యానృసింహుఁడు
వారాశిగభీరుఁ డతులవైభవమున గౌ
రీరమణి నీశుఁడుం బలె
నారూఢాన్వయ వరించె నక్కమసాధ్విన్.&lt;/poem&gt;|ref=27}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆశ్రాంతశాంతిదాంత్యతులవర్తనముల,
          నల యరుంధతిసాటి యక్కమాంబ
కళ్యాణరూపసౌశీల్యలక్షణముల,
          నవనిపుత్త్రిక పోల్కి యక్కమాంబ
ప్రణుతపాతివ్రత్యగుణవైభవంబున,
          ననసూయ పెన్నుద్ది యక్కమాంబ
యతిథిసంతర్పణవ్రతవిధానంబుల,
          నన్నపూర్ణకు జోక యక్కమాంబ&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;యనఁగ లక్ష్మీకటాక్షవీక్షానులబ్ధ
సకలసంపత్సమృద్ధిచే జగతియందుఁ
బొగడఁ దగు నస్మదాదికపుత్త్రజనని
హరికృపాలంబ నరసయ్య యక్కమాంబ.&lt;/poem&gt;|ref=28}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనఘుఁడు తన్నృసింహవిభుఁ డాసతి యక్కమయందుఁ గాంచె ముం
దనుపమవర్తనుం డగుననంతనమంత్రిశిఖావతంసముౝ
ఘనుఁ డగు వేంకటాద్రి గణకప్రభుసన్నుతు నాసహోదరుల్
చనువున వామదక్షిణభుజంబులువోలె సహాయులై తగౝ.&lt;/poem&gt;|ref=29}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ఇనసమతేజు లౌ నృపుల నెల్ల మహమ్మదుశాహి యేలు నీ
యెనుబదినాల్గుదుర్గముల నేలినయేలిక గోలకొండఁ ద&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0myf11cym0dq4hpsjvfzxzm8wq4pu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190709</id>
    <revision>
      <id>572878</id>
      <parentid>509319</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572878</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="79oe0grfxvvgmx3jhk9x5k6y7meom98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ద్మననగరస్థలిౝ గరణికం బొనరించెడుఁ దమ్మమంత్రి యా
జనపతి రమ్ము పొమ్మనఁ బ్రజల్ జయపెట్ట గృహస్థు లౌననన్.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అట్టివంశంబున మహోన్నతుండ నై వివిధభోగంబు లను
భవించుచునుండ నొక్కనాఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రవికోటిరుచిపెంపు రవణింపుమణికిరీ, 
          టంబువాఁడు సులలాటంబువాఁడు
ప్రతి లేక తను జోక భాసిల్లుసిరివేరి,
          జోటివాఁడు సువర్ణశాటివాఁడు
కరుణారసము మించు కమలాలి వర్తించు,
          చూవువాఁ డెనలేని రూపువాఁడు
పలువన్నియల మించు దులకించుడామూపు,
          వింటివాఁ డభ్రంబువంటివాఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నగుమొగంబున నెలవంక నలిక మయిన
తిరుమణి ధరించువాఁ డొక్కదివ్యపురుషుఁ
డెదుట నిలుచుండి నాపేర నీవు సేయు
కావ్య మంకిత మొనరింపు భవ్యసరణి.&lt;/poem&gt;|ref=32}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కునంతలో మే
ల్కని నలుదిక్కులును గలయఁ గన్ధిని స్వప్నం
బునఁ గులదైవము రఘుపతి
నను భవ్యునిఁ జేయ వచ్చినాఁ డను తెలివిన్.&lt;/poem&gt;|ref=33}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆహా! మత్పురాకృతసుకృతపరిపాకం బతిమధురమధుర
సాస్వాదనంబున వెగటు పడునతండు కట్వామ్లాదికంబు
రుచి గొనుచందంబునఁ బురాతనప్రాచేతసముఖ్యమహా
కవివచస్సుధారసంబులు క్రోలు వీనుల శ్రీరామచంద్రుండును&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>79oe0grfxvvgmx3jhk9x5k6y7meom98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572879</id>
      <parentid>572878</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572879</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="l9mhkn0jxqt55pvmm60z3ihvtpbgsta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ద్మననగరస్థలిౝ గరణికం బొనరించెడుఁ దమ్మమంత్రి యా
జనపతి రమ్ము పొమ్మనఁ బ్రజల్ జయపెట్ట గృహస్థు లౌననన్.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అట్టివంశంబున మహోన్నతుండ నై వివిధభోగంబు లను
భవించుచునుండ నొక్కనాఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రవికోటిరుచిపెంపు రవణింపుమణికిరీ, 
          టంబువాఁడు సులలాటంబువాఁడు
ప్రతి లేక తను జోక భాసిల్లుసిరివేరి,
          జోటివాఁడు సువర్ణశాటివాఁడు
కరుణారసము మించు కమలాలి వర్తించు,
          చూవువాఁ డెనలేని రూపువాఁడు
పలువన్నియల మించు దులకించుడామూపు,
          వింటివాఁ డభ్రంబువంటివాఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నగుమొగంబున నెలవంక నలిక మయిన
తిరుమణి ధరించువాఁ డొక్కదివ్యపురుషుఁ
డెదుట నిలుచుండి నాపేర నీవు సేయు
కావ్య మంకిత మొనరింపు భవ్యసరణి.&lt;/poem&gt;|ref=32}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కునంతలో మే
ల్కని నలుదిక్కులును గలయఁ గన్గొని స్వప్నం
బునఁ గులదైవము రఘుపతి
నను భవ్యునిఁ జేయ వచ్చినాఁ డను తెలివిన్.&lt;/poem&gt;|ref=33}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆహా! మత్పురాకృతసుకృతపరిపాకం బతిమధురమధుర
సాస్వాదనంబున వెగటు పడునతండు కట్వామ్లాదికంబు
రుచి గొనుచందంబునఁ బురాతనప్రాచేతసముఖ్యమహా
కవివచస్సుధారసంబులు క్రోలు వీనుల శ్రీరామచంద్రుండును&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l9mhkn0jxqt55pvmm60z3ihvtpbgsta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572880</id>
      <parentid>572879</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572880</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="6lw7zqq4n7fjy828ews4jqf9buytf1q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ద్మననగరస్థలిౝ గరణికం బొనరించెడుఁ దమ్మమంత్రి యా
జనపతి రమ్ము పొమ్మనఁ బ్రజల్ జయపెట్ట గృహస్థు లౌననన్.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అట్టివంశంబున మహోన్నతుండ నై వివిధభోగంబు లను
భవించుచునుండ నొక్కనాఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రవికోటిరుచిపెంపు రవణింపుమణికిరీ, 
          టంబువాఁడు సులలాటంబువాఁడు
ప్రతి లేక తను జోక భాసిల్లుసిరిపేరి,
          జోటివాఁడు సువర్ణశాటివాఁడు
కరుణారసము మించు కమలాలి వర్తించు,
          చూవువాఁ డెనలేని రూపువాఁడు
పలువన్నియల మించు దులకించుడామూపు,
          వింటివాఁ డభ్రంబువంటివాఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నగుమొగంబున నెలవంక నలిక మయిన
తిరుమణి ధరించువాఁ డొక్కదివ్యపురుషుఁ
డెదుట నిలుచుండి నాపేర నీవు సేయు
కావ్య మంకిత మొనరింపు భవ్యసరణి.&lt;/poem&gt;|ref=32}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కునంతలో మే
ల్కని నలుదిక్కులును గలయఁ గన్గొని స్వప్నం
బునఁ గులదైవము రఘుపతి
నను భవ్యునిఁ జేయ వచ్చినాఁ డను తెలివిన్.&lt;/poem&gt;|ref=33}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆహా! మత్పురాకృతసుకృతపరిపాకం బతిమధురమధుర
సాస్వాదనంబున వెగటు పడునతండు కట్వామ్లాదికంబు
రుచి గొనుచందంబునఁ బురాతనప్రాచేతసముఖ్యమహా
కవివచస్సుధారసంబులు క్రోలు వీనుల శ్రీరామచంద్రుండును&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lw7zqq4n7fjy828ews4jqf9buytf1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572881</id>
      <parentid>572880</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572881</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="b8x0xdefuexqi820rudx6itc5gthz33" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ద్ఘననగరస్థలిౝ గరణికం బొనరించెడుఁ దమ్మమంత్రి యా
జనపతి రమ్ము పొమ్మనఁ బ్రజల్ జయవెట్ట గృహస్థు లౌననన్.&lt;/poem&gt;|ref=30}}
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అట్టివంశంబున మహోన్నతుండ నై వివిధభోగంబు లను
భవించుచునుండ నొక్కనాఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=31}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రవికోటిరుచిపెంపు రవణింపుమణికిరీ, 
          టంబువాఁడు సులలాటంబువాఁడు
ప్రతి లేక తను జోక భాసిల్లుసిరిపేరి,
          జోటివాఁడు సువర్ణశాటివాఁడు
కరుణారసము మించు కమలాలి వర్తించు,
          చూవువాఁ డెనలేని రూపువాఁడు
పలువన్నియల మించు దులకించుడామూపు,
          వింటివాఁ డభ్రంబువంటివాఁడు&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నగుమొగంబున నెలవంక నలిక మయిన
తిరుమణి ధరించువాఁ డొక్కదివ్యపురుషుఁ
డెదుట నిలుచుండి నాపేర నీవు సేయు
కావ్య మంకిత మొనరింపు భవ్యసరణి.&lt;/poem&gt;|ref=32}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అని పల్కునంతలో మే
ల్కని నలుదిక్కులును గలయఁ గన్గొని స్వప్నం
బునఁ గులదైవము రఘుపతి
నను భవ్యునిఁ జేయ వచ్చినాఁ డను తెలివిన్.&lt;/poem&gt;|ref=33}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఆహా! మత్పురాకృతసుకృతపరిపాకం బతిమధురమధుర
సాస్వాదనంబున వెగటు పడునతండు కట్వామ్లాదికంబు
రుచి గొనుచందంబునఁ బురాతనప్రాచేతసముఖ్యమహా
కవివచస్సుధారసంబులు క్రోలు వీనుల శ్రీరామచంద్రుండును&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8x0xdefuexqi820rudx6itc5gthz33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190710</id>
    <revision>
      <id>572882</id>
      <parentid>509320</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572882</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1912" sha1="px624w3abu46o80875lnpnyaojl5fg9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;మదీయాల్ససారవాక్యంబు లానుటకు నుత్సహించెఁ గృ
తార్థుండ నైతి నని యమ్మహానుభావునకు.&lt;/poem&gt;|ref=34}}
{{p|ac|fwb}}షష్ఠ్యంతములు&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సుభగనిజపాదుకాఖ్య
ప్రభులంబనభూరిరాజ్యపదభరతునకుౝ
సభయశరణాగతామర
శుభరతునకు నతులసద్యశోభరితునకుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=35}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భీకరదిక్తటకరటిఘ
టాకటనిర్భేదచాపటంకారునకుౝ
భూకాంతాపీఠభ్రాడ్
జ్యాకిణకర్కశభుజావిటంకారునకుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=36}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఖలతాటకావిపాటన
బలదర్పితసన్మహర్షిభావితరక్షః
కులహింసాపేతునకును
జలనిధివైకుంఠతులితసాకేతునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=37}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;రక్షోగణవిక్షోభణ
దక్షోద్భటబాణధాళధళ్యాహతదృ
గ్రక్షోదివాంధపక్షున
కక్షీణవచోనుదత్సహస్రాక్షునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=38}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీమహిళామూర్త్యంతర
భూమిసుతాయోగయోగ్యభువనాద్భుతరే
ఖామంగళాంగజితసు
శ్రీమమణిస్తోమునకును రఘురామునకున్.&lt;/poem&gt;|ref=39}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>px624w3abu46o80875lnpnyaojl5fg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190711</id>
    <revision>
      <id>572883</id>
      <parentid>509321</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T09:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572883</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2018" sha1="6k5rnofdripc3cjb8qwzzaawnuot52l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;సమర్పణంబుగా నభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నభిమతార్థ
సిద్ధిగా నే రచియింపం బూనిన వైజయంతీవిలాసంబునకుం
గథాక్రమం బెట్టిదనిన.&lt;/poem&gt;|ref=40}} 
{{p|ac|fwb|fs105}}కథాప్రారంభము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}శ్రీరంగపురవర్ణనము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;నిలిచె నేరాజధానిఁ బయోరుహాసను,
          సజ్జపూల ననంతశయనమూర్తి
చెందెనే కటకంబునందు సంతతసర్వ,
          పరిపూర్తితోఁ దత్త్రిపాద్విభూతి
పుట్టి రేపట్టణంబునఁ దృణద్రుమలతా,
          మూర్తులై తన్నిత్యముక్తవరులు
ప్రవహించె నేనీటఁ బరిఖావిభూతి న,
          వ్విరజాస్రవంతి కావేరిపేర&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;వేదశృంగంబు నోంకారవిగ్రహంబు
నైన శ్రీరంగదివ్యవిమానరాజ
మెచట నివసించె నిల దాని నెన్నఁ దరమె
పుణ్యనికరంబు శ్రీరంగపురవరంబు.&lt;/poem&gt;|ref=41}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఆశించు నెపుడు సత్యాసక్తి నమ్మహా,
          నటుఁడు నేనగరిఁ గోణంగి యగుట
వాంఛించు వాగ్వధూవరుఁ డతిప్రేమ నే,
          పట్టణంబున మూగబారుఁదనము&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6k5rnofdripc3cjb8qwzzaawnuot52l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190712</id>
    <revision>
      <id>572885</id>
      <parentid>509323</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T09:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572885</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2565" sha1="k839ez67xpnum6xw6nm382rxe3lm6za" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కాంక్షించు నింద్రుఁ డుత్కంఠతో నేరాజ,
          ధానిలోపల నుపాదానపరత
కామించు దేవర్షిగణము లేపెనుఁబ్రోల,
          శ్వపచపక్షిమృగాదిజంతువృత్తి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;విరజ కావేరి యై పుట్టి పరిఖ గాఁగ
బరమపదవల్లభుఁడు రంగభర్తపేర
నాయకుఁడుఁ గాఁగ వైకుంఠనగరి తాన
యైన శ్రీరంగపురము శక్యంబె పొగడ.&lt;/poem&gt;|ref=42}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;రమణఁ జెలంగు నన్నగరి రంగవిమానశిఖాస్తరత్నకుం
భములు నిజద్యుతిం బొదువఁ బ్రత్యహముౝ జనుహేళి చూచి డెం
దమున సదా చలించు నను దార్చు రమాపతియే తదేశర
త్నముగ ననంతరత్నతవృథా యనుచుం దదపాస్తతేజుఁడై.&lt;/poem&gt;|ref=43}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఏతఱిఁ జంద్రపుష్కరిణి నీఁతలు పెట్టుచు వేల్పుమూక సు
స్నాతృజనాఘముల్ చనెడుచందముఁ దజ్జలజాతభృంగసం
ఘాతము లుప్పరం బెగయుకైవడియుౝ వివరింప నొక్కతీ
రై తెలియంగరామి నొకయప్పటికిౝ బరికించుఝంకృతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సారెసారెకుఁ బౌరకర్పూరగంధు
లాడు కావేరినీటఁ బెంపైన పైరు
పంటధాన్యంబు లచ్చటఁ బండుఁ గానఁ
బుడమిలో వడ్లు కర్పూరభోగు లయ్యె.&lt;/poem&gt;|ref=45}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అందు.&lt;/poem&gt;|ref=46}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అలికాదికాంగంబు లనుగతశ్రీచూర్ణ,
          ధవళోర్ధ్వపుండ్రబాంధవము నెరప&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k839ez67xpnum6xw6nm382rxe3lm6za</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572886</id>
      <parentid>572885</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T09:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572886</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2567" sha1="pl7n88yenzmy1wars7n60ft4qf7js6g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కాంక్షించు నింద్రుఁ డుత్కంఠతో నేరాజ,
          ధానిలోపల నుపాదానపరత
కామించు దేవర్షిగణము లేపెనుఁబ్రోల,
          శ్వపచపక్షిమృగాదిజంతువృత్తి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;విరజ కావేరి యై పుట్టి పరిఖ గాఁగ
బరమపదవల్లభుఁడు రంగభర్తపేర
నాయకుఁడుఁ గాఁగ వైకుంఠనగరి తాన
యైన శ్రీరంగపురము శక్యంబె పొగడ.&lt;/poem&gt;|ref=42}} 
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;రమణఁ జెలంగు నన్నగరి రంగవిమానశిఖాస్తరత్నకుం
భములు నిజద్యుతిం బొదువఁ బ్రత్యహముౝ జనుహేళి చూచి డెం
దమున సదా చలించు నను దార్చు రమాపతియే తదేశర
త్నముగ ననంతరత్నతవృథా యనుచుం దదపాస్తతేజుఁడై.&lt;/poem&gt;|ref=43}} 
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఏతఱిఁ జంద్రపుష్కరిణి నీఁతలు పెట్టుచు వేల్పుమూక సు
స్నాతృజనాఘముల్ చనెడుచందముఁ దజ్జలజాతభృంగసం
ఘాతము లుప్పరం బెగయుకైవడియుౝ వివరింప నొక్కతీ
రై తెలియంగరామి నొకయప్పటికిౝ బరికించుఝంకృతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=44}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;సారెసారెకుఁ బౌరకర్పూరగంధు
లాడు కావేరినీటఁ బెంపైన పైరు
పంటధాన్యంబు లచ్చటఁ బండుఁ గానఁ
బుడమిలో వడ్లు కర్పూరభోగు లయ్యె.&lt;/poem&gt;|ref=45}} 
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;అందు.&lt;/poem&gt;|ref=46}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;అలికాదికాంగంబు లనుగతశ్రీచూర్ణ,
          ధవళోర్ధ్వపుండ్రబాంధవము నెరప&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pl7n88yenzmy1wars7n60ft4qf7js6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190717</id>
    <revision>
      <id>572889</id>
      <parentid>509329</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T10:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572889</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2212" sha1="ml6gtivz4o8iyvrouoa6658lhqoxdm7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;వదనాంబుజములు దివ్యప్రబంధానుసం,
          ధానవాసనతోడ నంటు సేయఁ
గంఠదేశంబులు కమలాక్షతులసికా,
          మాలికాసౌహార్ద్రలీల నడప
బాహూమూలములు శుంభత్సుదర్శనపాంచ,
          జన్యలాంఛనమైత్రి సంఘటింప&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నాజవంజవభేదమహాబ్దిమజ్జ
దఖిలచేతనసంరక్షణావతీర్ణ
విష్ణుపర్యాయమూర్తులై వీట నుండ్రు
భాగవతు లాత్మవిద్యానురాగయుతులు.&lt;/poem&gt;|ref=47}}
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;రమణీయతేజోవిరాజులు రాజులు,
          పటుపరాక్రమసముద్భటులు భటులు
నిజబలాధరితదిగ్గజములు గజములు,
          హరిణవేగజితార్కహరులు హరులు
వివిధక్రతుప్రీతివిబుధులు విబుధులు,
          కవితాభినుతమరుత్కవులు కవులు
రతిరాజకంఠహారమణులు రమణులు,
          వరధర్మవర్తకుల్ వర్తకులును&lt;/poem&gt;|ref=}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;కలిగి కైవల్యఫలదాయకక్షితిధ్ర
భూమిరుహవల్లి యైనయప్పురమతల్లి
విలయమున నశ్వరము గాక వెలయ నరసి
శాశ్వతంబుగ నేలు నధీశ్వరుండు.&lt;/poem&gt;|ref=48}} 
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;విలయసన్న్యక్రోధదళశాయి శాంబరీ,
          బాలకుండు త్రిలోకపాలకుండు&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ml6gtivz4o8iyvrouoa6658lhqoxdm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:వైజయంతీవిలాసము (సారంగు తమ్మయ).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>190718</id>
    <revision>
      <id>572893</id>
      <parentid>509330</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572893</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2380" sha1="9uyzlik22s2mg4a9bjfmsob9wl1csjx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;కమలాకపోలకుంకుమపత్త్రరచనావి,
          చక్షణుండు గజేంద్రరక్షణుండు
వివిధషోడశసహస్రవిలాసినీమనో,
          రంజనుండు నిశాటభంజనుండు
సనకాదిసంయమీశ్వరలోచనచకోర,
          చందిరుండు సుధాబ్ధిమందిరుండు&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;చరణనీరాజనక్రియాచరణకలిత
నమదుమాసఖశతమఖప్రముఖదివిజ
రాజకోటీరకోటీవిరాజితాబ్జ
రత్ననీరాజితవిభుండు రంగవిభుఁడు.&lt;/poem&gt;|ref=49}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఆమహాదేవు కరుణాకటాక్షవీక్ష
ణప్రభావంబువలన నిజప్రజలకు
దురితరోగాపమృత్యువుల్ దొలఁగి చెలఁగు
పుణ్యరమతల్లి శ్రీరంగపురమతల్లి.&lt;/poem&gt;|ref=50}} 
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;వియదధ్వన్యనుతప్రభూతమహిమౝ విఖ్యాతమై తత్పురో
భయపార్శ్వంబుల నప్రయత్నపరిఖాభావంబునం బొల్చున
క్షయపుణ్యాకరవారి వారినిధికిౝ గారాపుదేవేరి వా
గ్దయితాద్రీంద్రకుమారికుంభభవసాక్షాన్నారికావేరినాన్.&lt;/poem&gt;|ref=51}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆసరిదగ్రణికడఁ బెం
పై సప్తశతోర్ధ్వశిఖధరామరనివహా
వాసంబు మండగుడి యన
భూసురపుర మొకటి వెలయు భూసురపుర మై.&lt;/poem&gt;|ref=52}} 
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఇందిరాసఖుఁ డనుపేర నందు నుండు
నాదినారాయణుండు లోకైకభర్త&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9uyzlik22s2mg4a9bjfmsob9wl1csjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/310</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209101</id>
    <revision>
      <id>572808</id>
      <parentid>546629</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572808</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1879" sha1="o7ljpp1lll7dudtfdv8ic0ver2xmzw9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శంబులును ఉండును, ఇట్లే సర్వభూతములందును దమలోని యర్ధభాగంబులును ఇతర భూతములలోని యష్టమాంశంబులు నాల్గునుగలయుచుండును, ఇట్లన్నియుఁ గలసియే యున్నను యెచ్చటెచ్చట దేనిదేనిభాగ మధికమైయుండునో యాయా స్థలమున నా యావ్యవహారము (అనఁగా 'ఇదియాకాశము, ఇదిభూమి' ఆను మొదలగు వ్యవహారము) ప్రవర్తించుచున్నది. ఒక్కొకభూతము ఐదేసి భాగములుగాఁ జేయఁబడియుండుట వలన దీనికీబంచీకరణమని పేరు. ఈ పంచీకరణమువలననే (అనఁగా నొకదానియం దొకటి కలయుటచేతనే) సూక్ష్మభూతములు స్థూలములై యింద్రియ గోచరములైనవి. ఈస్థూల భూతములవలననే సకల విధములగు స్థావరజంగమములును సమస్తజంతువులును ఘటాది దార్థములును మొదలగుదృశ్యము లన్నియు (అనఁగా నింద్రియగోచరములగు పదా ర్థములన్నియు జనించెను.


{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 310
|bSize = 600
|cWidth = 482
|cHeight = 474
|oTop = 414
|oLeft = 52
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o7ljpp1lll7dudtfdv8ic0ver2xmzw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572809</id>
      <parentid>572808</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572809</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="cxyia93y3q9w5odbwv6if6fujnvs5tb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శంబులును ఉండును, ఇట్లే సర్వభూతములందును దమలోని యర్ధభాగంబులును ఇతర భూతములలోని యష్టమాంశంబులు నాల్గునుగలయుచుండును, ఇట్లన్నియుఁ గలసియే యున్నను యెచ్చటెచ్చట దేనిదేనిభాగ మధికమైయుండునో యాయా స్థలమున నా యావ్యవహారము (అనఁగా 'ఇదియాకాశము, ఇదిభూమి' ఆను మొదలగు వ్యవహారము) ప్రవర్తించుచున్నది. ఒక్కొకభూతము ఐదేసి భాగములుగాఁ జేయఁబడియుండుట వలన దీనికీబంచీకరణమని పేరు. ఈ పంచీకరణమువలననే (అనఁగా నొకదానియం దొకటి కలయుటచేతనే) సూక్ష్మభూతములు స్థూలములై యింద్రియ గోచరములైనవి. ఈస్థూల భూతములవలననే సకల విధములగు స్థావరజంగమములును సమస్తజంతువులును ఘటాది దార్థములును మొదలగుదృశ్యము లన్నియు (అనఁగా నింద్రియగోచరములగు పదా ర్థములన్నియు జనించెను.


{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 310
|bSize = 600
|cWidth = 482
|cHeight = 474
|oTop = 414
|oLeft = 52
|Location = left 
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cxyia93y3q9w5odbwv6if6fujnvs5tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572810</id>
      <parentid>572809</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1945" sha1="84ldnep1hgpdwqmturyqeaeje3af7hy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |291 }}&lt;/noinclude&gt;శంబులును ఉండును, ఇట్లే సర్వభూతములందును దమలోని యర్ధభాగంబులును ఇతర భూతములలోని యష్టమాంశంబులు నాల్గునుగలయుచుండును, ఇట్లన్నియుఁ గలసియే యున్నను యెచ్చటెచ్చట దేనిదేనిభాగ మధికమైయుండునో యాయా స్థలమున నా యావ్యవహారము (అనఁగా 'ఇదియాకాశము, ఇదిభూమి' ఆను మొదలగు వ్యవహారము) ప్రవర్తించుచున్నది. ఒక్కొకభూతము ఐదేసి భాగములుగాఁ జేయఁబడియుండుట వలన దీనికీబంచీకరణమని పేరు. ఈ పంచీకరణమువలననే (అనఁగా నొకదానియం దొకటి కలయుటచేతనే) సూక్ష్మభూతములు స్థూలములై యింద్రియ గోచరములైనవి. ఈస్థూల భూతములవలననే సకల విధములగు స్థావరజంగమములును సమస్తజంతువులును ఘటాది దార్థములును మొదలగుదృశ్యము లన్నియు (అనఁగా నింద్రియగోచరములగు పదా ర్థములన్నియు జనించెను.


{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 310
|bSize = 600
|cWidth = 482
|cHeight = 474
|oTop = 414
|oLeft = 52
|Location = left 
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>84ldnep1hgpdwqmturyqeaeje3af7hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572832</id>
      <parentid>572810</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572832</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="2my16wxbrt1fzyjg6b54koitzd0qbnf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |291 }}&lt;/noinclude&gt;శంబులును ఉండును. ఇట్లే సర్వభూతములందును దమలోని యర్ధభాగంబులును ఇతర భూతములలోని యష్టమాంశంబులు నాల్గును గలయుచుండును. ఇట్లన్నియుఁ గలసియేయున్నను యెచ్చటెచ్చట దేనిదేనిభాగ మధికమైయుండునో యాయాస్థలమున నాయావ్యవహారము (అనఁగా 'ఇది యాకాశము, ఇది భూమి' అను మొదలగు వ్యవహారము) ప్రవర్తించుచున్నది. ఒక్కొకభూతము ఐదేసిభాగములుగాఁ జేయఁబడియుండుట వలన దీనికి బంచీకరణ మని పేరు. ఈ పంచీకరణమువలననే (అనఁగా నొకదానియం దొకటి కలయుటచేతనే) సూక్ష్మభూతములు స్థూలములై యింద్రియగోచరము లైనవి. ఈస్థూలభూతములవలననే సకలవిధములగు స్థావరజంగమములును సమస్తజంతువులును ఘటాదిపదార్థములును మొదలగుదృశ్యము లన్నియు (అనఁగా నింద్రియగోచరములగు పదార్థములన్నియు) జనించెను.
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 310
|bSize = 600
|cWidth = 454
|cHeight = 401
|oTop = 421
|oLeft = 62
|Location = center
|Description = 
}}
{{Center|జీవస్థూలతత్త్వాధిదేవతలే యీశ్వరస్థూలదేహతత్త్వములు}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2my16wxbrt1fzyjg6b54koitzd0qbnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/311</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209102</id>
    <revision>
      <id>572811</id>
      <parentid>546630</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="8z9q65avk7ougt75rne89x2t5gjfm4w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 292 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 311
|bSize = 600
|cWidth = 501
|cHeight = 771
|oTop = 123
|oLeft = 52
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8z9q65avk7ougt75rne89x2t5gjfm4w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572833</id>
      <parentid>572811</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572833</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="1kcnntb1bly9ajyc6ndecii69te64w2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 292 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 311
|bSize = 600
|cWidth = 501
|cHeight = 771
|oTop = 123
|oLeft = 52
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1kcnntb1bly9ajyc6ndecii69te64w2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/312</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209103</id>
    <revision>
      <id>572812</id>
      <parentid>546631</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="jdhq4t9q9mxuea0fdc6xk1oizpj3yto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |293 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 312
|bSize = 600
|cWidth = 466
|cHeight = 826
|oTop = 83
|oLeft = 54
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jdhq4t9q9mxuea0fdc6xk1oizpj3yto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572834</id>
      <parentid>572812</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572834</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="imw3azzhdcly7bv19wjmvamsgls8ldl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |293 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 312
|bSize = 600
|cWidth = 466
|cHeight = 826
|oTop = 83
|oLeft = 54
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>imw3azzhdcly7bv19wjmvamsgls8ldl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/313</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209104</id>
    <revision>
      <id>572813</id>
      <parentid>546632</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="amc9odn76grj0pl4pephj9bbg4n4hf4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|294  | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 313
|bSize = 600
|cWidth = 456
|cHeight = 825
|oTop = 81
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amc9odn76grj0pl4pephj9bbg4n4hf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572835</id>
      <parentid>572813</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572835</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="dro8y10674uetq7ccmd3b7gns4ny0ko" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|294  | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 313
|bSize = 600
|cWidth = 456
|cHeight = 825
|oTop = 81
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dro8y10674uetq7ccmd3b7gns4ny0ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/314</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209105</id>
    <revision>
      <id>572814</id>
      <parentid>546633</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="p8gkqb3wxukvnabu6qroe11cbmvhxo2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |295 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 314
|bSize = 600
|cWidth = 484
|cHeight = 832
|oTop = 86
|oLeft = 55
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p8gkqb3wxukvnabu6qroe11cbmvhxo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572815</id>
      <parentid>572814</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="t70mkgbf9ah0oj1y5nsesbftkk0z6jl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |295 }}&lt;/noinclude&gt;
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 314
|bSize = 600
|cWidth = 484
|cHeight = 832
|oTop = 86
|oLeft = 55
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t70mkgbf9ah0oj1y5nsesbftkk0z6jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572836</id>
      <parentid>572815</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572836</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="50p6pbp9dzalupz5eqrfvahxk6xpi5n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |295 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 314
|bSize = 600
|cWidth = 407
|cHeight = 837
|oTop = 76
|oLeft = 57
|Location = center
|Description = 
}}
ఇది శివతత్త్వము. శివతత్త్వమును శక్తితత్త్వములను మీఱినదే నిర్గుణపరబ్రహ్మము. అది నిష్కళము-నిరీహము-నిష్ప్రపంచము-నిర్మలము-నిరంజనము-నిర్వికారము-నిరాలంబము-నిర్ముక్తము-నిత్యము-బుద్ధము-కేవలము-అఖండము-అప్రమేయము-ఆద్యంతవిహీనము-పరాత్పరము-అపరోక్షము-స్వయంజ్యోతి-సర్వవ్యాపకము-నిరతిశయానందము. ఓమ్.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50p6pbp9dzalupz5eqrfvahxk6xpi5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/315</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209106</id>
    <revision>
      <id>572816</id>
      <parentid>546634</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="t97rbd01cee9lmkfagzeixab2shtuvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Center|'''బ్రహ్మాండ పంచీకరణచక్రమునందు, స్థూలశరీరనిర్ణయము.'''}}

అద్వితీయపర బ్రహ్మమువలన అవ్యక్తమును, దానివలన మహత్తత్వమును, అందున మహదహంకారమును,
దానివలన పంచతన్మాత్రలును, వానివలన పంచభూతములును, వానివలన చతుర్దశభువనములును అది బాగుగఁ దెలి
యుటకై కలిగినవి. ఈ బ్రహ్మాండపంచీకరణ చక్రము తెలుపఁబడుచున్నది. స్థూలజగత్సృష్టికి ముందు పంచభూతములు
ప్రకృత్యవచ్ఛిన్నములై యున్నవి.

{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 315
|bSize = 600
|cWidth = 313
|cHeight = 821
|oTop = 103
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t97rbd01cee9lmkfagzeixab2shtuvj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572817</id>
      <parentid>572816</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="qapuxq54sppqdhf68auffl86ok4tr0x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 296 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
{{Center|'''బ్రహ్మాండ పంచీకరణచక్రమునందు, స్థూలశరీరనిర్ణయము.'''}}

అద్వితీయపర బ్రహ్మమువలన అవ్యక్తమును, దానివలన మహత్తత్వమును, అందున మహదహంకారమును,
దానివలన పంచతన్మాత్రలును, వానివలన పంచభూతములును, వానివలన చతుర్దశభువనములును అది బాగుగఁ దెలి
యుటకై కలిగినవి. ఈ బ్రహ్మాండపంచీకరణ చక్రము తెలుపఁబడుచున్నది. స్థూలజగత్సృష్టికి ముందు పంచభూతములు
ప్రకృత్యవచ్ఛిన్నములై యున్నవి.

{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 315
|bSize = 600
|cWidth = 313
|cHeight = 821
|oTop = 103
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qapuxq54sppqdhf68auffl86ok4tr0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572818</id>
      <parentid>572817</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572818</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="io9cw2yk1phvoclytlgkw2gj9qf5zpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 296 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
{{Center|'''బ్రహ్మాండ పంచీకరణచక్రమునందు, స్థూలశరీరనిర్ణయము.'''}}

అద్వితీయపర బ్రహ్మమువలన అవ్యక్తమును, దానివలన మహత్తత్వమును, అందున మహదహంకారమును,
దానివలన పంచతన్మాత్రలును, వానివలన పంచభూతములును, వానివలన చతుర్దశభువనములును అది బాగుగఁ దెలి
యుటకై కలిగినవి. ఈ బ్రహ్మాండపంచీకరణ చక్రము తెలుపఁబడుచున్నది. స్థూలజగత్సృష్టికి ముందు పంచభూతములు
ప్రకృత్యవచ్ఛిన్నములై యున్నవి.

{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 415
|bSize = 700
|cWidth = 313
|cHeight = 821
|oTop = 103
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>io9cw2yk1phvoclytlgkw2gj9qf5zpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572819</id>
      <parentid>572818</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="qapuxq54sppqdhf68auffl86ok4tr0x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 296 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
{{Center|'''బ్రహ్మాండ పంచీకరణచక్రమునందు, స్థూలశరీరనిర్ణయము.'''}}

అద్వితీయపర బ్రహ్మమువలన అవ్యక్తమును, దానివలన మహత్తత్వమును, అందున మహదహంకారమును,
దానివలన పంచతన్మాత్రలును, వానివలన పంచభూతములును, వానివలన చతుర్దశభువనములును అది బాగుగఁ దెలి
యుటకై కలిగినవి. ఈ బ్రహ్మాండపంచీకరణ చక్రము తెలుపఁబడుచున్నది. స్థూలజగత్సృష్టికి ముందు పంచభూతములు
ప్రకృత్యవచ్ఛిన్నములై యున్నవి.

{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 315
|bSize = 600
|cWidth = 313
|cHeight = 821
|oTop = 103
|oLeft = 240
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qapuxq54sppqdhf68auffl86ok4tr0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572837</id>
      <parentid>572819</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572837</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1311" sha1="3qpxzhsfy00nu83mbflbku0jq8fze7k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 296 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}బ్రహ్మాండపంచీకరణచక్రమునందు స్థూలశరీరనిర్ణయము&lt;/p&gt;
అద్వితీయపరబ్రహ్మమువలన అవ్యక్తమును, దానివలన మహత్తత్వమును, అందున మహదహంకారమును, దానివలన పంచతన్మాత్రలును, వానివలన పంచభూతములును, వానివలన చతుర్దశభువనములును అది బాగుగఁ దెలియుటకై కలిగినవి. ఈ బ్రహ్మాండపంచీకరణచక్రము తెలుపఁబడుచున్నది. స్థూలజగత్సృష్టికి ముందు పంచభూతములు ప్రకృతత్యవచ్ఛిన్నములై యున్నవి.
{{p|ac|fwb}}పంచమాత్రలు&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 315
|bSize = 600
|cWidth = 272
|cHeight = 801
|oTop = 102
|oLeft = 280
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3qpxzhsfy00nu83mbflbku0jq8fze7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/316</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209107</id>
    <revision>
      <id>572820</id>
      <parentid>546635</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572820</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="2815xq22zz0lxqfpfyyhy4obqfc45ti" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |297 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 316
|bSize = 600
|cWidth = 475
|cHeight = 828
|oTop = 84
|oLeft = 64
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2815xq22zz0lxqfpfyyhy4obqfc45ti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572838</id>
      <parentid>572820</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572838</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="jimeyw0iqvnp10bjyppyooy4q5vlbvc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |297 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 316
|bSize = 600
|cWidth = 475
|cHeight = 828
|oTop = 84
|oLeft = 64
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jimeyw0iqvnp10bjyppyooy4q5vlbvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/317</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209108</id>
    <revision>
      <id>572821</id>
      <parentid>546637</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572821</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="66sin8qzvmwv2pypeauetd6fslnt8iw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 298 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 317
|bSize = 600
|cWidth = 503
|cHeight = 816
|oTop = 87
|oLeft = 47
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66sin8qzvmwv2pypeauetd6fslnt8iw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572839</id>
      <parentid>572821</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572839</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="q1xdr0g0y2teut3gfag4lv51aacep79" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 298 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 317
|bSize = 600
|cWidth = 503
|cHeight = 816
|oTop = 87
|oLeft = 47
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q1xdr0g0y2teut3gfag4lv51aacep79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/318</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209109</id>
    <revision>
      <id>572822</id>
      <parentid>546638</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572822</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="mllvbii7pmygjv23250tgozuj3kagqa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |299 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 318
|bSize = 600
|cWidth = 479
|cHeight = 819
|oTop = 81
|oLeft = 50
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mllvbii7pmygjv23250tgozuj3kagqa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572840</id>
      <parentid>572822</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572840</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="kp8z82gvrl48owgl1iumy2igj5fksmc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|  |ద్వి తీ యా శ్వా స ము. |299 }}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf
|Page = 318
|bSize = 600
|cWidth = 479
|cHeight = 819
|oTop = 81
|oLeft = 50
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kp8z82gvrl48owgl1iumy2igj5fksmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సీతారామాంజనేయ సంవాదము.pdf/319</title>
    <ns>104</ns>
    <id>209110</id>
    <revision>
      <id>572823</id>
      <parentid>546639</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572823</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="ofzwd0gfmv1wrpgr4wzpmcga423mcw2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 300 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{Center|
'''ఈశ్వరశరీరవివేచనము'''}}

అవ. అట్లు స్థూలసృష్టిని సామాన్యముగఁ జెప్పి దానిని వివరించుచు నందభి
మానము గలజీవేశ్వరుల నామములు నెఱింగించుచున్నాఁడు.

వ. ఇట్లు గగనార్ధంబున వాయుతేజోజలభూభాగంబుల ననిలార్ధంబున
నాకాశానలసలిలేలాంశంబులఁ బావకార్ధంబున నభస్సమీరతో
యధరణిఖండంబుల నీరార్ధంబున వియన్మరుత్కృశానుధాత్రీశకలం
బుల ధరార్ధంబున వ్యోమపవనాగ్న్యుదకంబుల తునియల జీవాదృష్ట
సహాయంబునం గూర్చినక్రమంబుచేత శబ్దగుణకంబై నయాకాశంబు
శబ్దస్పర్శగుణకంబైన పవమానంబు శబ్దస్పర్శరూపగుణకంబైన దహ 
నంబు శబ్దస్పర్శ రూపరసగుణకంబైనయంబువులు శబ్దస్పర్శరూపరసగం
ధసమేతంబైన ధరణియుఁ బంచీకృతంబులై మహాస్థూలంబులై యభి
వ్యక్తంబులయ్యె నిమ్మహాభూతంబులవలన నతలవితలసుతలరాసాతలత
లాతలమహాతలపాతాళభూలోక భువర్లోక స్వర్లోకజనలోకతపోలోక
సత్యలోకంబులనుచతుర్దశ భువనంబులుఁ దత్తల్లోకోచిన జరాయు
జాండజస్వేదజోద్భిజ్జ చతుర్విధ భూత గ్రామంబులుఁ దత్తత్ప్రాణి 
యోగ్యాన్న పానాదికంబులు ఘటపటాది సర్వపదార్థంబులు సంభ
వించె; నింతవట్టునుం గూడి స్థూల ప్రపంచంబగు దీనికి వ్యష్టి సమ 
ష్యాత్మకం బైనజాగరం బవస్థ యగు; నందొన్కొక్క వ్యష్టి స్థూల 
శరీరజాగరంబులయం దాలింగ దేహోపాధికుండైన తైజనుండభిమా 
నంబు చేసి చిదాభాసుం డన వ్యావహారికుం డన విశ్వుం డన
నొప్పు. హిరణ్యగర్భుండ నయిన నేను సమష్టి స్థూలగ్రహజాగ్రద్విశిష్టుండ 
నయి వైరాజసుండన వైశ్వానరుండన విరాట్పురుషుండన సకల
జగదారాధ్యుండ నయి ప్రకాశించుచుండుదు మఱియును. {{float right| 43}}

టీక. ఇట్లు ఆ ఈవిధముగా, గగనార్థంబునన్ = ఆకాశమునందు నిలుపఁబడి
యున్న యర్థభాగమున, వాయు తేజో జల భూభాగంబులన్  = వాయ్యగ్ని జల 
పృథివీభాగంబులను, అనిలార్థంబునన్  = వాయువునందు నిలిచియున్న యర్థభాగ 
మునందు, ఆకాశానలసలిలేలాంశంబులన్ = ఆకాశాన్ని జల భూముల యష్టమాం
శంబులను, పావకార్ధంబునన్ = అగ్ని భూతమునందు నిలిచియున్న యర్ధభాగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ofzwd0gfmv1wrpgr4wzpmcga423mcw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572824</id>
      <parentid>572823</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesam54</username>
        <id>3001</id>
      </contributor>
      <origin>572824</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4298" sha1="rq0bay0gyzwf0qh36dzp9oq0vll0n75" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ramesam54&quot; /&gt;{{rh| 300 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;
{{Center|
'''ఈశ్వరశరీరవివేచనము'''}}

అవ. అట్లు స్థూలసృష్టిని సామాన్యముగఁ జెప్పి దానిని వివరించుచు నందభి
మానము గలజీవేశ్వరుల నామములు నెఱింగించుచున్నాఁడు.

వ. ఇట్లు గగనార్ధంబున వాయుతేజోజలభూభాగంబుల ననిలార్ధంబున
నాకాశానలసలిలేలాంశంబులఁ బావకార్ధంబున నభస్సమీరతో
యధరణిఖండంబుల నీరార్ధంబున వియన్మరుత్కృశానుధాత్రీశకలం
బుల ధరార్ధంబున వ్యోమపవనాగ్న్యుదకంబుల తునియల జీవాదృష్ట
సహాయంబునం గూర్చినక్రమంబుచేత శబ్దగుణకంబై నయాకాశంబు
శబ్దస్పర్శగుణకంబైన పవమానంబు శబ్దస్పర్శరూపగుణకంబైన దహ 
నంబు శబ్దస్పర్శ రూపరసగుణకంబైనయంబువులు శబ్దస్పర్శరూపరసగం
ధసమేతంబైన ధరణియుఁ బంచీకృతంబులై మహాస్థూలంబులై యభి
వ్యక్తంబులయ్యె నిమ్మహాభూతంబులవలన నతలవితలసుతలరాసాతలత
లాతలమహాతలపాతాళభూలోక భువర్లోక స్వర్లోకజనలోకతపోలోక
సత్యలోకంబులనుచతుర్దశ భువనంబులుఁ దత్తల్లోకోచిన జరాయు
జాండజస్వేదజోద్భిజ్జ చతుర్విధ భూత గ్రామంబులుఁ దత్తత్ప్రాణి 
యోగ్యాన్న పానాదికంబులు ఘటపటాది సర్వపదార్థంబులు సంభ
వించె; నింతవట్టునుం గూడి స్థూల ప్రపంచంబగు దీనికి వ్యష్టి సమ 
ష్యాత్మకం బైనజాగరం బవస్థ యగు; నందొన్కొక్క వ్యష్టి స్థూల 
శరీరజాగరంబులయం దాలింగ దేహోపాధికుండైన తైజనుండభిమా 
నంబు చేసి చిదాభాసుం డన వ్యావహారికుం డన విశ్వుం డన
నొప్పు. హిరణ్యగర్భుండ నయిన నేను సమష్టి స్థూలగ్రహజాగ్రద్విశిష్టుండ 
నయి వైరాజసుండన వైశ్వానరుండన విరాట్పురుషుండన సకల
జగదారాధ్యుండ నయి ప్రకాశించుచుండుదు మఱియును. {{float right| 43}}

టీక. ఇట్లు ఆ ఈవిధముగా, గగనార్థంబునన్ = ఆకాశమునందు నిలుపఁబడి
యున్న యర్థభాగమున, వాయు తేజో జల భూభాగంబులన్  = వాయ్యగ్ని జల 
పృథివీభాగంబులను, అనిలార్థంబునన్  = వాయువునందు నిలిచియున్న యర్థభాగ 
మునందు, ఆకాశానలసలిలేలాంశంబులన్ = ఆకాశాన్ని జల భూముల యష్టమాం
శంబులను, పావకార్ధంబునన్ = అగ్ని భూతమునందు నిలిచియున్న యర్ధభాగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rq0bay0gyzwf0qh36dzp9oq0vll0n75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572841</id>
      <parentid>572824</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>572841</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4317" sha1="7739tlsdm23v9uawnirwv6lp0mv5i2y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh| 300 | శ్రీ సీతారామాంజనేయసంవాదము | }}&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}ఈశ్వరశరీరవివేచనము&lt;/p&gt;
'''అవ'''. అట్లు స్థూలసృష్టిని సామాన్యముగఁ జెప్పి దానిని వివరించుచు నం దభిమానము గలజీవేశ్వరుల నామములు నెఱింగించుచున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type=వ.|lines=&lt;poem&gt;ఇట్లు గగనార్ధంబున వాయుతేజోజలభూభాగంబుల ననిలార్ధంబున
నాకాశానలసలిలేలాంశంబులఁ బావకార్ధంబున నభస్సమీరతో
యధరణిఖండంబుల నీరార్ధంబున వియన్మరుత్కృశానుధాత్రీశకలం
బుల ధరార్ధంబున వ్యోమపవనాగ్న్యుదకంబుల తునియల జీవాదృష్ట
సహాయంబునం గూర్చినక్రమంబుచేత శబ్దగుణకంబైన యాకాశంబు
శబ్దస్పర్శగుణకంబైన పవమానంబు శబ్దస్పర్శరూపగుణకంబైన దహ 
నంబు శబ్దస్పర్శరూపరసగుణకంబైన యంబువులు శబ్దస్పర్శరూపరసగం
ధసమేతంబైన ధరణియుఁ బంచీకృతంబులై మహాస్థూలంబులై యభి
వ్యక్తంబు లయ్యె నిమ్మహాభూతంబులవలన నతలవితలసుతలరాసాతలత
లాతలమహాతలపాతాళభూలోకభువర్లోకస్వర్లోకజనలోకతపోలోక
సత్యలోకంబు లనుచతుర్దశ భువనంబులుఁ దత్తల్లోకోచిత జరాయు
జాండజస్వేదజోద్భిజ్జరూపచతుర్విధభూతగ్రామంబులుఁ దత్తత్ప్రాణి 
యోగ్యాన్నపానాదికంబులు ఘటపటాది సర్వపదార్థంబులు సంభ
వించె; నంతవట్టునుం గూడి స్థూలప్రపంచంబగు దీనికి వ్యష్టిసమ 
ష్యాత్మకం బైనజాగరం బవస్థ యగు నం దొక్కొక్కవ్యష్టి స్థూల 
శరీరజాగరంబులయం దాలింగదేహోపాధికుండైన తైజనుం డభినంద
నంబు చేసి చిదాభాసుం డన వ్యావహారికుం డన విశ్వుం డన నొప్పు
హిరణ్యగర్భుండ నయిన నేను సమష్టిస్థూలగ్రహజాగ్రద్విశిష్టుండ 
నయి వైరాజసుం డన వైశ్వానరుం డన విరాట్పురుషుం డన సకల
జగదారాధ్యుండ నయి ప్రకాశించుచుండుదు మఱియును.&lt;/poem&gt;|ref=43}}
'''టీక'''. ఇట్లు = ఈవిధముగా, గగనార్ధంబునన్ = ఆకాశమునందు నిలుపఁబడియున్న యర్ధభాగమున, వాయుతేజోజలభూభాగంబులన్  = వాయ్యగ్నిజలపృథివీభాగంబులను, అనిలార్ధంబునన్  = వాయువునందు నిలిచియున్న యర్ధభాగమునందు, ఆకాశానలసలిలేలాంశంబులన్ = ఆకాశాగ్నిజలభూములయష్టమాంశంబులను, పావకార్ధంబునన్ = అగ్నిభూతమునందు నిలిచియున్న యర్ధభాగము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7739tlsdm23v9uawnirwv6lp0mv5i2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215219</id>
    <revision>
      <id>572899</id>
      <parentid>561984</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="813" sha1="n8jknprnbbyof0z27fw60y7jbxv6w78" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత =  కోవూరు గోపాలకృష్ణరావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము
 | ముందరి = [[../ఉష్ణోగ్రత/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1930
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=329 fromsection=&quot;329B&quot; to=334 tosection=&quot;334A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:తెలంగాణ]]</text>
      <sha1>n8jknprnbbyof0z27fw60y7jbxv6w78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందికల్లు గుట్టలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216764</id>
    <revision>
      <id>572871</id>
      <parentid>572441</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="kmcbjh3fahqyst7mabj0l0lo45ex02f" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఉరువుటూరి రాఘవాచార్యులు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కందికల్లు గుట్టలు
 | ముందరి = [[../కంచెర్ల గోపన్న/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=521 to=521 onlysection=&quot;521B&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>kmcbjh3fahqyst7mabj0l0lo45ex02f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కందుకూరు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216765</id>
    <revision>
      <id>572896</id>
      <parentid>572440</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="813" sha1="tmrvju9vozhg7724qm6t8bgirph3mwz" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కందుకూరు
 | ముందరి = [[../కందికల్లు గుట్టలు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=521 fromsection=&quot;521C&quot; to=523 tosection=&quot;523A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్]]</text>
      <sha1>tmrvju9vozhg7724qm6t8bgirph3mwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కంబము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216805</id>
    <revision>
      <id>572897</id>
      <parentid>572437</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="716" sha1="pi2fwczo2kbmgpgghe6lzgmerv31v30" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = కారుమంచి సీతారామాంజనేయులు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కంబము
 | ముందరి = [[../కంపిలి/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=533 fromsection=&quot;533B&quot; to=535 tosection=&quot;535A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>pi2fwczo2kbmgpgghe6lzgmerv31v30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218735</id>
    <revision>
      <id>572782</id>
      <parentid>571547</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T13:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572782</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="2tzjhkn9urcth9y4vfmxqeus567m2gw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అనఁగాఁ గావ్యతత్త్వము భామహునికి బొత్తుగాఁ దెలియనేలేదు. దండివామనులకు నస్ఫుటముగా స్ఫురించినది; అనఁగాఁ గొంత తెలిసియుఁ గొంత తెలియకయు నున్నదని యభిప్రాయము.

ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వనిప్రాధాన్యవాది. లోకమున శరీరమునకు జీవిత మున్నయెడలనే యలంకారాదులు సౌందర్యహేతువు లగును. కాన నలంకారాకులకన్న జీవితము ప్రధానము. అట్లే కావ్యశరీరమునకుఁ త్రివిధమగుధ్వనియు జీవితము అనఁగా నాత్మ. అదియే ప్రధానమని యితని మతము. పూర్వాలంకారికులు కావ్యసౌందర్యహేతువులను మాత్రమే నిరూపించిరి. ఇకఁడు మరికొంతలోతునకుఁ బోయి కావ్యజీవితమును నిరూపించెను. రీతియే కావ్యాత్మ లేక కావ్యజీవిత మను మతము నీతఁడు నిరసించెను. ఈ భేదమును గమనింపవలెను.

ఆనందవర్ధనునిమతమునఁ గావ్యశరీర మేమి? అనుప్రశ్న గలదు. ధ్వన్యాలోకమునఁ గావ్యశరీరమును గూర్చి యెచ్చటను దెలుపఁబడలేదు. వామన కావ్యాలంకారసంగ్రహవ్యాఖ్యాత యగు గోపేంద్రతిప్పభూపాలుఁడు తన కామధేనువ్యాఖ్యలో
“రీతిధ్వని వాదయోస్తు ఇయాౝభేదః । తత్రప్రథమే రీతిరాత్మా కావ్యస్య । తద్వ్యవహార ప్రయోజకా గుణాః । చరమేతు ధ్వని రాత్మా । సఏవ తద్వ్యవహారప్రయోజక ఇత్యుభయతాప్యాత్మనిష్ఠా ఏవ గుణాః । &lt;u&gt;శబ్దార్థయుగళం శరీరం&lt;/u&gt; । తన్నిష్ఠా అలంకారా ఇతి చ సర్వమవిశిష్టం॥” అని వ్రాసినవ్రాఁతను బట్టి భామహవామనులవలెనే యీతఁడును శబ్దార్థోభయమే కావ్యశరీర మని గ్రహించినట్లు మన మూహింపఁగలము.

కొందఱు ధ్వన్యాలోకకర్త కావ్యలక్షణమును నన్వయముఖమునఁ (సూటిగా) దెలుపలేదనియు వ్యతిరేకముఖమునఁ దెలిపెననియు నీక్రిందిపంక్తులను జూపుదురు.

ఎట్లన “గ్రహీ చారుత్వాతిశయ విశిష్టార్థ ప్రకాశనలక్షణే ప్రయోజనే కర్తవ్యే యదిశబ్దస్య అముఖ్యతా తదాతస్యప్రయోగే దుష్టతైవస్యాత్; నచైవం”

దీనినిఁబట్టి యానందవర్ధనుని మతమున శబ్దార్ణోభయము కావ్యశరీరము గాక చారుత్వాతిశయ విశిష్టార్థప్రకాశకమగు శబ్దవిశేషమే కావ్యమనియు దీనియభిప్రాయమునే జగన్నాథుఁడు “రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దఃకావ్యం” అని తేల్చి ప్రతిపాదించె ననియుఁ జెప్పుదురు. అట్లేని నానందవర్ధనజగన్నాథు లిరువురును దండిమతమునే పునఃప్రతిష్ఠఁ జేసిరని యూహింపవచ్చును. ప్రాచీనాలంకారికులలో దండ్యానందవర్ధనజగన్నాథులు శబ్దవిశేషమే కావ్యశరీర మని నిర్ణయించిరి. మిగిలిన యెల్లరును శబ్దార్థయుగళము కావ్యశరీరమని నిర్ణయించిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2tzjhkn9urcth9y4vfmxqeus567m2gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218736</id>
    <revision>
      <id>572788</id>
      <parentid>571548</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572788</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4780" sha1="4u1qh0zsojv2wbxro7klu09dwfji780" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఆనందవర్ధనుని ధ్వనిసిద్ధాంతమునే తరువాతివా రెల్లరును శిరసావహించి స్వీకరించిరి. భరతుని రససిద్ధాంతమును రూపకమునకు మాత్రమే సమన్వయించి శ్రవ్యకావ్యమునకు దానినిఁ బూర్వాలంకారికులు వెలివెట్టిరి. ఆనందవర్ధనుఁ డారససిద్ధాంతమును దృశ్యశవ్యోభయసాధారణమని నిర్వచించి రూపకమునకువలెనే శ్రవ్యకావ్యమునకును రసమే ప్రధాన మని యుద్ఘోషించెను. మరియు నాభరతుని రససిద్ధాంతమును గొలఁదిగా నీక్రిందివిధమున సవరించెను. “రసము వాచ్యరూపముగాఁ గాక వ్యంగ్యరూపముగా నుండవలయును. మరియు రసభంజకములయిన దోషములను విడనాడవలయును. (రసదోషములు ముందు దెలియును) రసవ్యంగ్యమువలెనే వస్త్వలంకారవ్యంగ్యములు గూడ గ్రాహ్యములే, పూర్వాలంకారికు లుదాహరించినట్లు రస మలంకారములోఁ (రసవదలంకారము) జేరదు. రసము కావ్యజీవితము. ఆత్మగా నుండఁదగినదాని నలంకారముగాఁ బరిగణించుట యనుచితము.”

ఆనందవర్ధనునికిఁ బ్రాచీనులగు నాలంకారికు లెవ్వరును నింత లెస్సగా విచారింపరైరి. ఇన్నాళ్ళకు మరల భరతుని రససిద్ధాంతము నిర్దుష్టముగా సహేతుకముగా నానందవర్ధనునిచేఁ బునరుద్ధరింపఁబడెను. ఈ సిద్ధాంతమునే అభినవగుప్త, మమ్మట, జగన్నాథాదులను సర్వాలంకారికులును గ్రహించిరి.
{{p|ac|fwb}}అభినవగుప్తమతము&lt;/p&gt;
ఆనందవర్ధనుని పిమ్మట నభినవగుప్తుఁఁ డను నొకయాలంకారికుఁడు సాహిత్యరంగమునకు వచ్చెను. ఆయన యానందుని ధ్వనిసిద్ధాంతము నంగీకరించి యాతని ధ్వన్యాలోకమునకు 'లోచనము' అను వ్యాఖ్యానమును వ్రాసెను. ఎల్లవిషయములయందును నభినవగుప్తు డానందవర్ధనుని సిద్ధాంతమును సమ్మతించెను. కాని యొకవిశేషము గలదు. ఆనందవర్ధనుఁడు వస్త్వలంకారరసధ్వనులు మూఁటిని సమానముగానే పరిగణించెను. కొన్నియెడల రసధ్వనిపై నాతఁడును నూఁతము సూపెను. చూపినను వస్త్వలంకారధ్వనులకుఁ గూడఁ బ్రత్యేకత్వము నంగీకరించెను. అభినవగుప్తు డట్లుఁ గాక వస్త్వలంకారధ్వనులమీఁదకన్న రసధ్వనిమీఁదనే యధికాభిమానమును బ్రకటించెను. ఆతని వాక్యము లివి:

“రసేనైవ సర్వంజీవతికావ్యం; నహి రసశూన్యం కావ్యం కించిదస్తి । రస ఏవ వస్తుతః ఆత్మా; వస్త్వలంకారధ్వనీ తు సర్వథా రసంప్రతి పర్యవస్యేతే (రసముచేతనే కావ్యము జీవించును. రసశూన్యమగు కావ్యముండదు. (ఉండరాదు)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4u1qh0zsojv2wbxro7klu09dwfji780</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218737</id>
    <revision>
      <id>572790</id>
      <parentid>571549</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572790</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4591" sha1="gfru5j5plbmb5oknut1fpxyg23g1drz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మువ్విధములగు ధ్వనులలో రసధ్వనియే కావ్యాత్మ. వస్త్వలంకారధ్వనులు గూడ రసపర్యవసాయులు గావలయును.”

ఈసిద్ధాంతమే విశ్వనాథునిచే &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం&quot; అను కావ్యలక్షణమును లేవఁదీయించినది. విశ్వనాథునిమతము ముందు వివరింపఁబడును. అభినవగుప్తునివలెనే యాతఁడును రసస్పర్శలేని వస్త్వలంకారధ్వనులు లేవనియే యభిప్రాయపడెను. ఇతని మతమునఁ గావ్యశరీరము ధ్వనికారగృహీతమగు శబ్దమే.
{{p|ac|fwb}}మహిమభట్టమతము&lt;/p&gt;
అభినవగుప్తుని పిమ్మట నీ ధ్వనిసిద్ధాంతమును మహిమభట్టను పండితుఁడు ఖండించెను. ఆతఁడు ధ్వన్యాలోకమునకు ఖండనముగా వ్యక్తివివేక మను గ్రంథమును విరచించెను. ఆతఁడు తన ప్రతిజ్ఞ నిట్లు మొదటనే చెప్పికొనెను.
&lt;poem&gt;శ్లో. అనుమానే౽తర్భావం సర్వస్యా౽పి ధ్వనేః ప్రకాశయితుం
    వ్యక్తివివేకం కురుతే ప్రణమ్య మహిమా పరాం వాచం&lt;/poem&gt;
'''తా'''. ఎల్లవిధములగు ధ్వనులను ననుమానమునందే యంతర్భవింపఁజేయుటకై మహీమభట్టు వాగ్దేవికి నమస్కరించి వ్యక్తివివేకగ్రంథమును రచించుచున్నాఁడు.

మహిమభట్టు తన గ్రంథమున నానందవర్ధనుని 'వ్యంజనావృత్తి' యక్కఱ లేదనియు, నాతని ధ్వను లన్నియు ననుమానములోనే అంతర్భవించుననియు సిద్ధాంత మొనర్చెను. అభిధా, లక్షణా, వృత్తులే తక్క వ్యంజనావృత్తి యక్కఱలేదనియుఁ దత్కల్పన మనవసరమనియు నాతని వాదము. లక్షణావృత్తి నీతఁ డనుమానములోనే గణించెను. కావున నానందవర్ధనుఁ డిచ్చిన ధ్వన్యుదాహరణముల నన్నింటిని ననుమానములోనే యంతర్భవింపఁజేసెను. ఈ యనుమానము ధూమాగ్న్యనుమానమువంటిది గాదనియు నిది విలక్షణమనియు &lt;ref&gt;&lt;poem&gt;ధ్వన్యాలోకకర్త
    “అర్థస్సహృదయ శ్లాఘ్యః కావ్యాత్మా యో వ్యవస్థితః
    వాచ్యప్రతీయమానాఖ్యౌతస్యభేదావుభౌస్మృతౌ”
అని యర్థము వాచ్యము, వ్యంగ్యమునని చెప్పఁగా మహిమభట్టు
&quot;అర్థో౽పి ద్వివిధోవాచ్యోను మేయశ్చ । తత్రశబ్దవ్యాపార విషయో వాచ్యః సవీవ ముఖ్య ఉచ్యతే । తత ఏవ తదనుమితాద్వా లింగభూతా వ్యర్థాంతరమనుమీయతే సో౽మమేయః । సచత్రివిధః । వస్తుమాత్ర మలంకారా రసాదయశ్చేతి । తత్ర అద్యౌవాచ్యావపి సంభవతః । అన్యస్త్వమమేయ ఏవేతివక్ష్యతే&lt;/poem&gt;&lt;/ref&gt;దీనినిఁ గావ్యానుమితియందురనియు నిర్వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfru5j5plbmb5oknut1fpxyg23g1drz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218738</id>
    <revision>
      <id>572800</id>
      <parentid>571550</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T21:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572800</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5139" sha1="pp9ad3xu8141s9xxhelzazsnhn0ubmv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చించెను. కాని యీతఁడు కావ్యమున రసప్రాధాన్యము నంగీకరించెను. “కావ్య స్యాత్మని సంజ్ఞిని రసాదిరూపే న కస్య చిద్విమతిః”. (కావ్యమున కాత్మరసాదిరూపము అనుటలో విప్రతిపత్తి లేదు.) అని వచించెను. కేవలము వ్యంజనావృత్తి కల్పన
మనవసరమని యీతని వాదము. ఈతని మతమునఁ గావ్యశరీరము శబ్దార్ణోభయమే.

కానీ యీతని వాదము నిలువలేదు. మర్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాదులగు మహాపండితు లెల్లరును నీవాదమును దుత్తునియలుగా ఖండించి యానందవర్ధనుని సిద్ధాంతమునే యనఁగాఁ బ్రత్యేకముగా వ్యంజనావృత్తి నంగీకరింపవలసియే యున్నదని నిర్ణయించిరి. జగన్నాధుని రసగంగాధరము సూక్ష్మముగా విచారింప ధ్వన్యాలోకమునకు వ్యాఖ్యానరూపమగు గ్రంథమే యనవచ్చును.
{{p|ac|fwb}}కుంతకమతము&lt;/p&gt;
అభినవగుప్తునికాలమందే కుంతకుఁ డను నొకయాలంకారకుఁ డుండెను. అతఁడు ధ్వనిమతమునకుఁ బ్రతికూలముగా నొకక్రొత్తసిద్ధాంతమును బ్రతిష్ఠించెను. అతని సిద్ధాంతము లివ్వి:- 'వక్రోక్తిః కావ్యజీవితం' (వక్రోక్తియే కావ్యమునకు జీవితము) ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వని కావ్యాత్మ యనెను. ఇతఁడు వక్రోక్తియే కావ్యజీవిత మనెను. భామహుని వక్రోక్తినే యీతఁడు విశేషముగాఁ బెంచెను. భామహుఁడు స్వభావోక్తికిఁ బ్రతిద్వంద్విగా వక్రోక్తి యను నలంకారమును గ్రహించెను. వక్రోక్తి యనఁగా స్వభావవిరుద్ధమగు లోకోత్తరవైచిత్యముగల యలంకా
(అర్థము వాచ్యము, అనుమేయము నని ద్వివిధము. శబ్దవ్యాపారవిషయము వాచ్యము. అదియే ముఖ్యార్థము. దానినుండియే లేక లింగభూతమగు దాని యనుమానమునుండియే కాని యేయర్థాంతర మనుమానింపఁబడునో యది యనుమేయము. ఆయనుమేయము వస్త్వలంకారరసములని మూఁడువిధములు. అందు వస్త్వలంకారములు వాచ్యములు గూడ నగును. రసాదులు మాత్ర మనుమేయమే) అని తెలిపెను.
{{left|}}
ఈమతము క్రొత్తది కాదు. ధ్వన్యాలోకకర్త “అస్త్యభిసంధానావసరే వ్యంజకత్వం శబ్దానాం గమకత్వం తచ్చలింగత్వం, అతశ్చ వ్యంగ్య ప్రతీతిర్లింగిప్రతితిరేవేతి లింగలింగిభావ ఏవ తేషాం వ్యంగ్యవ్యంజకభావోనా పరఃకశ్చిత్” అని యుద్ఘాటించి దానికి “నపునరయం పరమార్థః యత్ వ్యంజకత్వం లింగత్వమేవ । సర్వత్ర వ్యంగ్యప్రతీతిశ్చలింగి ప్రతీతి రేవతి...... తస్మాత్ లింగిప్రతీతిరేవ సర్వత్రవ్యంగ్య ప్రతీతి రితి నశక్యతేవక్తుం&quot; అని సమాధానము చెప్పియే యున్నాఁడు. మహిమభ ట్టావాదమునే మిక్కిలియుఁ బెంచి వ్యంజనావృత్తి ననుమానములోనే యంతర్భవింపఁజేసెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pp9ad3xu8141s9xxhelzazsnhn0ubmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572802</id>
      <parentid>572800</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T21:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5149" sha1="n287q1blq9hips5lhbmsulc6r5hs67f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చించెను. కాని యీతఁడు కావ్యమున రసప్రాధాన్యము నంగీకరించెను. “కావ్య స్యాత్మని సంజ్ఞిని రసాదిరూపే న కస్య చిద్విమతిః”. (కావ్యమున కాత్మరసాదిరూపము అనుటలో విప్రతిపత్తి లేదు.) అని వచించెను. కేవలము వ్యంజనావృత్తి కల్పన
మనవసరమని యీతని వాదము. ఈతని మతమునఁ గావ్యశరీరము శబ్దార్ణోభయమే.

కానీ యీతని వాదము నిలువలేదు. మర్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాదులగు మహాపండితు లెల్లరును నీవాదమును దుత్తునియలుగా ఖండించి యానందవర్ధనుని సిద్ధాంతమునే యనఁగాఁ బ్రత్యేకముగా వ్యంజనావృత్తి నంగీకరింపవలసియే యున్నదని నిర్ణయించిరి. జగన్నాధుని రసగంగాధరము సూక్ష్మముగా విచారింప ధ్వన్యాలోకమునకు వ్యాఖ్యానరూపమగు గ్రంథమే యనవచ్చును.&lt;ref&gt;(అర్థము వాచ్యము, అనుమేయము నని ద్వివిధము. శబ్దవ్యాపారవిషయము వాచ్యము. అదియే ముఖ్యార్థము. దానినుండియే లేక లింగభూతమగు దాని యనుమానమునుండియే కాని యేయర్థాంతర మనుమానింపఁబడునో యది యనుమేయము. ఆయనుమేయము వస్త్వలంకారరసములని మూఁడువిధములు. అందు వస్త్వలంకారములు వాచ్యములు గూడ నగును. రసాదులు మాత్ర మనుమేయమే) అని తెలిపెను.
{{left|}}
ఈమతము క్రొత్తది కాదు. ధ్వన్యాలోకకర్త “అస్త్యభిసంధానావసరే వ్యంజకత్వం శబ్దానాం గమకత్వం తచ్చలింగత్వం, అతశ్చ వ్యంగ్య ప్రతీతిర్లింగిప్రతితిరేవేతి లింగలింగిభావ ఏవ తేషాం వ్యంగ్యవ్యంజకభావోనా పరఃకశ్చిత్” అని యుద్ఘాటించి దానికి “నపునరయం పరమార్థః యత్ వ్యంజకత్వం లింగత్వమేవ । సర్వత్ర వ్యంగ్యప్రతీతిశ్చలింగి ప్రతీతి రేవతి...... తస్మాత్ లింగిప్రతీతిరేవ సర్వత్రవ్యంగ్య ప్రతీతి రితి నశక్యతేవక్తుం&quot; అని సమాధానము చెప్పియే యున్నాఁడు. మహిమభ ట్టావాదమునే మిక్కిలియుఁ బెంచి వ్యంజనావృత్తి ననుమానములోనే యంతర్భవింపఁజేసెను.&lt;/ref&gt;
{{p|ac|fwb}}కుంతకమతము&lt;/p&gt;
అభినవగుప్తునికాలమందే కుంతకుఁ డను నొకయాలంకారకుఁ డుండెను. అతఁడు ధ్వనిమతమునకుఁ బ్రతికూలముగా నొకక్రొత్తసిద్ధాంతమును బ్రతిష్ఠించెను. అతని సిద్ధాంతము లివ్వి:- 'వక్రోక్తిః కావ్యజీవితం' (వక్రోక్తియే కావ్యమునకు జీవితము) ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వని కావ్యాత్మ యనెను. ఇతఁడు వక్రోక్తియే కావ్యజీవిత మనెను. భామహుని వక్రోక్తినే యీతఁడు విశేషముగాఁ బెంచెను. భామహుఁడు స్వభావోక్తికిఁ బ్రతిద్వంద్విగా వక్రోక్తి యను నలంకారమును గ్రహించెను. వక్రోక్తి యనఁగా స్వభావవిరుద్ధమగు లోకోత్తరవైచిత్యముగల యలంకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n287q1blq9hips5lhbmsulc6r5hs67f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218739</id>
    <revision>
      <id>572825</id>
      <parentid>571551</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572825</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4270" sha1="46mvgfmz460q3od58lyai4cow06ow3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రము. కుంతకుఁ డీ భామహుని వక్రోక్తినే మరికొంత సాగించి “కవివ్యాపారవక్రత”యే వక్రోక్తి యనెను. ఈకవివ్యాపారవక్రత నాతఁ డాఱువిధములుగా విభాగించెను. ఆప్రకారము లివి :―
&lt;poem&gt;శ్లో॥ కవివ్యాపారవక్రత్వ ప్రకారా స్పభవంతి షట్
    ప్రత్యేకం బహవో భేదాస్తేషాం విచ్ఛిత్తి శోభినః
    వర్ణవిన్యాసవక్రత్వం, పదపూర్వార్థవక్రతా,
    వక్రతాయాః పరో౽ప్టస్తి ప్రకారః ప్రత్యయాశ్రయః,
    వాక్యస్య వక్త్రభావో౽న్యో, భిద్యతే యస్సహస్రధా
    యత్రాలంకార వర్గో౽సౌ సర్వో౽స్యంతర్భవిష్యతి
    వక్రభావః ప్రకరణే ప్రబంధే౽ప్యస్తి యాదృశః
    ఉచ్యతే సహజాహార్య సౌకుమార్య మనోహరః”&lt;/poem&gt;

1. వర్ణవిన్యాసవక్రతా (శబ్ధాలంకారవిచారము)

2. పదపూర్వార్థవక్రతా పదపూర్వార్థమన సుబంతతిజ్జంతరూపక మగు పదముయొక్క పూర్వభాగము. అదియే ప్రాతిపదికము గాని ధాతువుగాని యగును. ఇది బహుభేదములు గలిగియున్నది. రూఢివైచిత్ర్యవక్రతా, పర్యాయవక్రతా, ఉపచారవక్రతా, విశేషణవక్రతా, సంవృతివక్రతా, వృత్తివైచిత్ర్యవక్రతా, (కృత్తద్ధిత సమాసైకశేష సన్నంతవృత్తులు) భావవైచిత్రవక్రతా, లింగవైచిత్ర్యవక్రతా, కర్త్రంతరవిచిత్రతా, క్రియావైచిత్ర్యవక్రతా, కాలవైచిత్ర్యవక్రతా, కారకవైచిత్ర్యవక్రతా, సంఖ్యావైచిత్ర్యవక్రతా, పురుషవైచిత్ర్యవక్రతా, ఉపగ్రహవైచిత్ర్యవక్రతా; అనునవి దీని భేదములు. (వీని వివరణమును వక్రోక్తిజీవితమునందే చూడవలెను. ఇం దుపచారవక్రతలో సమస్తధ్వనిభేదములును గ్రహింపఁబడినవి. (ఉపచారవక్రతాదిభిస్సమస్తో ధ్వనిప్రపంచః స్వీకృతః)

3. ప్రత్యయవక్రతా (కృత్తద్ధితప్రత్యయసంయోగముచేఁ గలిగినచారుత్వము)

4. వాక్యవక్రతా (అర్థాలంకారవిచారము)

5. ప్రకరణవక్రతా (రసాననుకూలముగా నున్న కథావస్తువును రసోచితముగా మార్చుట - శాకుంతలమున దుర్వాసుని ప్రవేశాదులు)

6. ప్రబంధవక్రతా (ఒకరసములో నున్న కథాభాగమును మరొకరసప్రధానముగా మార్చుట (శాంతరసప్రధానమగు భారతకథను వీరరసప్రధానమగు నాటకముగా మార్చఁబడినది. వేణీసంహారము)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>46mvgfmz460q3od58lyai4cow06ow3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218740</id>
    <revision>
      <id>572826</id>
      <parentid>571552</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:37:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572826</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3923" sha1="ehgfdsrw58mj5ajxoglbpym7wri7kil" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
కానీ యీమతముగూడ నిలువలేదు. ఈమతముగూడ నలంకారశాఖయే. మహిమభట్టు కావ్యానుమితిసిద్ధాంతమును, గుంతకుని వక్రోక్తిసిద్ధాంతమును వారితరువాత నాసిద్ధాంతములను బోషించువారులేమి నశించి నామమాత్రముగా నిలిచిపోయినవి. కుంతకుని మతమున శబ్దార్ణోభయమే కావ్యశరీరము.
{{p|ac|fwb}}క్షేమేంద్రమతము&lt;/p&gt;
కుంతకుని యనంతరమున క్షేమేంద్రుఁ డను నొకపండితుఁ డొకనూతనసిద్ధాంతమును లేవఁదీసెను. అది యిది
&lt;poem&gt;    ఔచిత్యస్య చమత్కారకారిణశ్చారుచర్వణే
    రసజీవిత భూతస్యవిచారం కురుతే౽ధునా
    కావ్యస్యా౽లమలంకారైః కిం మిథ్యాగుణితైర్గుణైః
    యస్యజీవితమౌచిత్యం విచింత్యా౽పి న దృశ్యతే
    అలంకారాస్వలంకారా గుణాఏవ గుణాస్సదా
    ఔచిత్యం రససిద్ధస్య స్థిరం కావ్యస్య జీవితం&lt;/poem&gt;
(రసమునకు జీవితభూతమును, జమత్కారకారియు నగు నౌచిత్యమును గూర్చి విచారణ సేయుదుము. కావ్యమునకు జీవితభూతమైన యౌచిత్యము లేకున్నచో నలంకారములేల? గుణములేల? అలంకారము లలంకారములే. అనఁగా బాహ్యశోభాహేతువులు. కాని జీవితము గాదు. అట్లే గుణములును శ్రుతతపస్సత్యశీలాదులవలెనే గుణములే. అనఁగా నవియు జీవితము గావు. కాన రసవంతమగు కావ్యమునకు జీవితభూత మౌచిత్యమే.)

మరియు నుచితస్థానమున నుంచినపుడే యలంకారము లలంకారములగును. ఔచిత్యము వీడనపుడే గుణములు గుణములగును. దేని కేది తగునో యది యుచితము. ఉచితముయొక్క భావమే యౌచిత్యము. ఈ యౌచిత్యము పదమున, వాక్యమునఁ, బ్రబంధమున, గుణమున, అలంకారమున, రసమునఁ, గ్రియయందుఁ, గారకమున, లింగమున, వచనమున, విశేషణమున, ఉపసర్గమున, నిపాతమునఁ, గాలమున, దేశమునఁ, గులమున, వ్రతమునఁ, దత్త్వమున, సత్త్వమున, అభిప్రాయమున, స్వభావమున, సారసంగ్రహమునఁ, బ్రతిభయందు, అవస్థయందు, విచారమున, నామమున, ఆశీస్సున నుండునని సిద్ధాంతించెను. అతఁడు వీని కన్నింటికిని నుదాహరణములను గూడఁ జూపెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehgfdsrw58mj5ajxoglbpym7wri7kil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/140</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218741</id>
    <revision>
      <id>572827</id>
      <parentid>571553</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572827</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4430" sha1="ow673ryju7s5kgrb7errk5k9avgszcj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఆంగ్లసాహిత్యమునఁ గూడ నీ యౌచిత్యచర్చ గలదు. ఔచిత్యమున కాంగ్లమున Decorum అందురు. అది పదములు, వృత్తములు మొదలగువానిలో నుండునని క్షేమేంద్రునివలెనే తదాలంకారికులును వచించిరి.

ఈతఁడు ధ్వనికారుని
&lt;poem&gt;    అనౌచిత్యా దృతేనాన్య ద్రసభంగస్య కారణం।
    ప్రసిద్ధౌచిత్యబంధస్తురసస్యోపనిషత్పరా।&lt;/poem&gt;
అనౌచిత్యముకన్న రసభంగమునకుఁ గారణము లేదు. చక్కని యౌచిత్యము గల కావ్యము రసోపనిషత్తే. అనుకారికార్థమును గ్రహించి దానినిఁ బెంచి యీ సిద్ధాంతమును బ్రతిష్ఠించెను.

ధ్వనికారుఁడు గూడ నీ “అనౌచిత్యాదృతే” అను నభిప్రాయమును దండియొద్దనుండి గ్రహించినట్లున్నది. దండి
&lt;poem&gt;    “కామం సర్వో౽ప్యలంకారో రసమర్థే నిషించతి।
     తథాప్య గ్రామ్యతైవైనం భారం వహతిభూయసా।”&lt;/poem&gt;
సర్వవిధములగు ననఁగా శబ్దగత, అర్థగత, ఉభయగత, అలంకారములును రసస్ఫోరకము లగును. అందు సందేహము లేదు. అయినను నగ్రామ్యత్వమే యనఁగా ననౌచిత్యరాహిత్యమే (ఔచిత్యసత్త్వము) యీ భారమునంతను వహించుచున్నది. అని నుడివెను. అనౌచిత్యరాహిత్యమే రసస్ఫోరక మనుటచే ననౌచిత్యసత్త్వము రసభంజక మని తేలుచున్నది.

ధ్వనికారుఁడు కావ్యాత్మ ధ్వని యనఁగా నీతఁ డౌచిత్యమని నిర్వచించెను. ఈతఁడు ధ్వనిమతమును ఖండింపనులేదు. పోషింపనులేదు. కాని ధ్వనిమతమున కిది విరుద్ధముమాత్రము కాదు.

భరత, భామహ, దండి, వామన, ఆనందవర్ధన, అభినవగుప్త, మహిమభట్ట, కుంతక, క్షేమేంద్రు లలంకారశాస్త్రమున స్వతంత్య్రసిద్ధాంతములను స్థాపించిరి. ఆనందవర్ధనునితోడనే కావ్యమార్గము నిర్ణీతమైనది. దీనినే యీషద్భేదముతో నభినవగుప్తుఁ డంగీకరించెను. మహిమభట్టాదుల సిద్ధాంతము లెవ్వియును నిలువలేదు. మమ్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథ, విద్యాధర, విద్యానాథాదు లీయానందవర్ధనుని సిద్ధాంతమునే పోషించిరి. కాని రుద్రటాదులను కొంద ఱలంకారమార్గమునే పట్టుకొని వ్రేలాడుచు గ్రంథములను వ్రాయుచు వచ్చిరి. కాని వీనికి మమ్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాదుల గ్రంథములకుఁ గల ప్రశస్తి లేదు. కావున నానందవర్ధనుని ధ్వనిసిద్ధాంతమే సర్వశ్రేష్ఠమగు సిద్ధాంతము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ow673ryju7s5kgrb7errk5k9avgszcj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572828</id>
      <parentid>572827</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572828</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4430" sha1="klfe352xjowr1w4kksqw37o86kwa2uo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఆంగ్లసాహిత్యమునఁ గూడ నీ యౌచిత్యచర్చ గలదు. ఔచిత్యమున కాంగ్లమున Decorum అందురు. అది పదములు, వృత్తములు మొదలగువానిలో నుండునని క్షేమేంద్రునివలెనే తదాలంకారికులును వచించిరి.

ఈతఁడు ధ్వనికారుని
&lt;poem&gt;    అనౌచిత్యా దృతేనాన్య ద్రసభంగస్య కారణం।
    ప్రసిద్ధౌచిత్యబంధస్తురసస్యోపనిషత్పరా।&lt;/poem&gt;
అనౌచిత్యముకన్న రసభంగమునకుఁ గారణము లేదు. చక్కని యౌచిత్యము గల కావ్యము రసోపనిషత్తే. అనుకారికార్థమును గ్రహించి దానినిఁ బెంచి యీ సిద్ధాంతమును బ్రతిష్ఠించెను.

ధ్వనికారుఁడు గూడ నీ “అనౌచిత్యాదృతే” అను నభిప్రాయమును దండియొద్దనుండి గ్రహించినట్లున్నది. దండి
&lt;poem&gt;    “కామం సర్వో౽ప్యలంకారో రసమర్థే నిషించతి।
     తథాప్య గ్రామ్యతైవైనం భారం వహతిభూయసా।”&lt;/poem&gt;
సర్వవిధములగు ననఁగా శబ్దగత, అర్థగత, ఉభయగత, అలంకారములును రసస్ఫోరకము లగును. అందు సందేహము లేదు. అయినను నగ్రామ్యత్వమే యనఁగా ననౌచిత్యరాహిత్యమే (ఔచిత్యసత్త్వము) యీ భారమునంతను వహించుచున్నది. అని నుడివెను. అనౌచిత్యరాహిత్యమే రసస్ఫోరక మనుటచే ననౌచిత్యసత్త్వము రసభంజక మని తేలుచున్నది.

ధ్వనికారుఁడు కావ్యాత్మ ధ్వని యనఁగా నీతఁ డౌచిత్యమని నిర్వచించెను. ఈతఁడు ధ్వనిమతమును ఖండింపనులేదు. పోషింపనులేదు. కాని ధ్వనిమతమున కిది విరుద్ధముమాత్రము కాదు.

భరత, భామహ, దండి, వామన, ఆనందవర్ధన, అభినవగుప్త, మహిమభట్ట, కుంతక, క్షేమేంద్రు లలంకారశాస్త్రమున స్వతంత్య్రసిద్ధాంతములను స్థాపించిరి. ఆనందవర్ధనునితోడనే కావ్యమార్గము నిర్ణీతమైనది. దీనినే యీషద్భేదముతో నభినవగుప్తుఁ డంగీకరించెను. మహిమభట్టాదుల సిద్ధాంతము లెవ్వియును నిలువలేదు. మమ్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథ, విద్యాధర, విద్యానాథాదు లీయానందవర్ధనుని సిద్ధాంతమునే పోషించిరి. కాని రుద్రటాదులగు కొంద ఱలంకారమార్గమునే పట్టుకొని వ్రేలాడుచు గ్రంథములను వ్రాయుచు వచ్చిరి. కాని వీనికి మమ్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాదుల గ్రంథములకుఁ గల ప్రశస్తి లేదు. కావున నానందవర్ధనుని ధ్వనిసిద్ధాంతమే సర్వశ్రేష్ఠమగు సిద్ధాంతము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>klfe352xjowr1w4kksqw37o86kwa2uo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/141</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218742</id>
    <revision>
      <id>572829</id>
      <parentid>571554</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572829</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="onw1kxk8j6bmex37ii4d61g1obvf799" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఇన్నివిధములగు సిద్ధాంతము లేల బయలుదేరినవని ప్రశ్న వచ్చుచున్నది.
వీరికందఱకును గావ్యము నాస్వాదించునపుడు రుచిభేదము గోచరించినదా? అన్నచో
గాదు. కావ్యాస్వానమున భేదములేదు. ఎల్లరకును జక్కెర మధురముగా నుండున
స్లెల్లరకును గావ్యాస్వాదమున మతభేదము లేదు. కాని తామనుభవించిన యాస్వా
దమును వాక్కులతోఁ బ్రకటింపవలసినపుడు మతభేదమాలు బయలుదేరినవి. ఒకరు
తమకుఁ గలిగిన కావ్యరుచి యలంకారములవలన ననిరి. మరొకరు గుణములవలన
పనిరి. వేటొకరు రీతివలన వనిరి. ఇంకొకరు ధ్వని వలన ననిరి. ఇట్లే కొంత కాదులును
వచించిరి. ఈ కారణమువలననే మతభేదములు వెలువడినవి.
ఈ క్రింది కావ్యలక్షణములను తెలిసికొనుటకు ముందీ తెలిపిన విషయమును
లెస్సగాఁ దెలిసికొనవలసి యున్నది. ఇటఁ గావ్యలక్షణ మనఁ గావ్యశరీరలక్షణ
మనియుఁ గావ్యాత్మనుగుఱించిన విచారము గాదనియు గ్రహించవలెను. కావ్యాత్మను
గుణించిన విచారము ముందు చేయఁబడియున్నది.
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;1. ఇష్టార్థవ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం (దండి).
2. తదదోషౌ సగుణావనలంకృతీ పునఃక్వా౽పి (మమ్మటుఁడు).
3. వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం (విశ్వనాథుఁడు).
4. రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దః కావ్యం (జగన్నాథుఁడు).&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
కావ్యలక్షణములు &lt;ref&gt;&quot;శబార్ఖౌ సహితౌ కావ్యం&quot; అని భామహుఁడు. “గుణాలంకారయుక్తార్థౌ కావ్య”మని వామనమతము. “అదోషౌసగుణా వనలంకృతీ పునిః క్వా౽పి” అని మమ్మటమతము. ప్రభాకరమతము గూడ నిదియే. “నిర్దోషం గుణాలంకార రసవత్ వాక్యం కావ్యం” అని భోజమతము. “గుణాలంకార రీతి రసోపేతః సాధుశబ్దార్థసందర్భః కావ్య”మని వాగ్భటమతము. “నిర్దోషం గుణాలంకార రీతివృత్తిమత్ వాక్యం కావ్యం” అని పీయూషవర్షమతము. “రసాదిమద్వాక్యం కావ్యం&quot; అని శౌద్ధోదనిమతము. &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం” అని విశ్వనాథమతము. “ఇష్టార్థవ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం” అని దండిమతము. &quot;రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దః కావ్యం&quot; అని జగన్నాథమతము. “రసాలంకారయుక్తం సుఖవిశేషసాధనం వా కావ్యం” అని కేశవమిశ్రమతము. (వీనిని వామనాచార్య ఝల్కర్ పండితుఁడు కావ్యప్రకాశప్రస్తావనలో జూపెను)&lt;/ref&gt;పెక్కులు గలవు. అందు సుప్రసిద్ధములయిన నాలుగులక్షణములను మాత్ర మిచ్చటఁ జూపుచున్నాను. ఇందు మొదటిలక్షణమున కర్థమిది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>onw1kxk8j6bmex37ii4d61g1obvf799</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572830</id>
      <parentid>572829</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>572830</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="7gjq0x98ne52oj1naey8tpyr5dddx3x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఇన్నివిధములగు సిద్ధాంతము లేల బయలుదేరినవని ప్రశ్న వచ్చుచున్నది.
వీరికందఱకును గావ్యము నాస్వాదించునపుడు రుచిభేదము గోచరించినదా? అన్నచో
గాదు. కావ్యాస్వానమున భేదములేదు. ఎల్లరకును జక్కెర మధురముగా నుండున
స్లెల్లరకును గావ్యాస్వాదమున మతభేదము లేదు. కాని తామనుభవించిన యాస్వా
దమును వాక్కులతోఁ బ్రకటింపవలసినపుడు మతభేదమాలు బయలుదేరినవి. ఒకరు
తమకుఁ గలిగిన కావ్యరుచి యలంకారములవలన ననిరి. మరొకరు గుణములవలన
పనిరి. వేటొకరు రీతివలన వనిరి. ఇంకొకరు ధ్వని వలన ననిరి. ఇట్లే కొంత కాదులును
వచించిరి. ఈ కారణమువలననే మతభేదములు వెలువడినవి.
ఈ క్రింది కావ్యలక్షణములను తెలిసికొనుటకు ముందీ తెలిపిన విషయమును
లెస్సగాఁ దెలిసికొనవలసి యున్నది. ఇటఁ గావ్యలక్షణ మనఁ గావ్యశరీరలక్షణ
మనియుఁ గావ్యాత్మనుగుఱించిన విచారము గాదనియు గ్రహించవలెను. కావ్యాత్మను
గుఱించిన విచారము ముందు చేయఁబడియున్నది.
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;1. ఇష్టార్థవ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం (దండి).
2. తదదోషౌ సగుణావనలంకృతీ పునఃక్వా౽పి (మమ్మటుఁడు).
3. వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం (విశ్వనాథుఁడు).
4. రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దః కావ్యం (జగన్నాథుఁడు).&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
కావ్యలక్షణములు &lt;ref&gt;&quot;శబార్ఖౌ సహితౌ కావ్యం&quot; అని భామహుఁడు. “గుణాలంకారయుక్తార్థౌ కావ్య”మని వామనమతము. “అదోషౌసగుణా వనలంకృతీ పునిః క్వా౽పి” అని మమ్మటమతము. ప్రభాకరమతము గూడ నిదియే. “నిర్దోషం గుణాలంకార రసవత్ వాక్యం కావ్యం” అని భోజమతము. “గుణాలంకార రీతి రసోపేతః సాధుశబ్దార్థసందర్భః కావ్య”మని వాగ్భటమతము. “నిర్దోషం గుణాలంకార రీతివృత్తిమత్ వాక్యం కావ్యం” అని పీయూషవర్షమతము. “రసాదిమద్వాక్యం కావ్యం&quot; అని శౌద్ధోదనిమతము. &quot;వాక్యం రసాత్మకం కావ్యం” అని విశ్వనాథమతము. “ఇష్టార్థవ్యవచ్ఛిన్నా పదావళీ కావ్యం” అని దండిమతము. &quot;రమణీయార్థప్రతిపాదకశబ్దః కావ్యం&quot; అని జగన్నాథమతము. “రసాలంకారయుక్తం సుఖవిశేషసాధనం వా కావ్యం” అని కేశవమిశ్రమతము. (వీనిని వామనాచార్య ఝల్కర్ పండితుఁడు కావ్యప్రకాశప్రస్తావనలో జూపెను)&lt;/ref&gt;పెక్కులు గలవు. అందు సుప్రసిద్ధములయిన నాలుగులక్షణములను మాత్ర మిచ్చటఁ జూపుచున్నాను. ఇందు మొదటిలక్షణమున కర్థమిది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7gjq0x98ne52oj1naey8tpyr5dddx3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219427</id>
    <revision>
      <id>572876</id>
      <parentid>572423</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="3y4uivlaolahv6pzdbtrjb3uyazcf30" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కర్మశాల నిర్వహణము
 | ముందరి = [[../కమీనియన్, జాన్ ఆమస్/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=580 fromsection=&quot;580B&quot; to=585 tosection=&quot;585A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>3y4uivlaolahv6pzdbtrjb3uyazcf30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/217</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219545</id>
    <revision>
      <id>572783</id>
      <timestamp>2026-08-30T13:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572783</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2872" sha1="d6e6x08xbakt3fir1j8ypz521q5yjo3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}4&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}శాంతి నికేతనము&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|రా}}జకోటనుండి నేను శాంతినికేతన మరిగితిని. అచట నధ్యాపకులును, విద్యార్ధులును నాపైఁ బ్రేమ కురిపించిరి. నిరాడంబరతను, శిల్పమును, ప్రేమను మేళవించి నాకు స్వాగత మొసఁగిరి
కాకాసాహేబ్ కాలేల్ కరుగారితో నాకచట ప్రధమపరిచయము.

కాలేల్ కరుగారికి కాకాసాహెబను పే రేల వచ్చెనో నాకపుడు తెలియదు. తరువాత దాని సంగతి తెలిసెను. కేశవరావు దేశపాండేగారు సీమలో నాకు సమకాలికులు. నాకును, వారికిని చాల మైత్రి యేర్పడెను. వారు బడోదారాజ్యమున గంగానాథ విద్యాలయమును నడపిరి. విద్యాలయమునెడ కుటుంబభావన కలిగింపవలెనని వారి తలఁపు. కావున నుపాధ్యాయులకు వావివరుస లేర్పాటుచేయఁబడెను. కాలేల్ కరుగారికి కాకా (కక్క) యను పేరొసఁగఁబడెను. ఫడకేగారు మామ అయిరి. హరిహర శర్మగా రన్నగా రయిరి. ఇతరులును తగిన పేరుల బడసిరి. కొంతకాలము జరిగినతరువాత కక్కకు మిత్రుఁ డను నర్థముగల స్వామియను పేర ఆనందానందులును, మామకు మిత్రుఁ డను నర్ధము కల అప్ప యను పేర ఫట్ వర్ధనులును ఈకుటుంబమునందు చేరిరి. ఈకుటుంబమునందలి యీ యయిదుగురును ఒకరితరువాత నొకరుగా నాకు మిత్రు లయిరి. దేశపాండేగారికి సాహెబ్ అను పేరు విశ్రుతము. విద్యాలయము మూసివేయఁబడినపిదప నీ కుటుంబము చిటిలిపోయెను. కాని యీకుటుంబము తన యాధ్యాత్మిక సంబంధమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|207}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d6e6x08xbakt3fir1j8ypz521q5yjo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/218</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219546</id>
    <revision>
      <id>572784</id>
      <timestamp>2026-08-30T13:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572784</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3243" sha1="dcvclfvffucolha7kfbke9lzt12njm5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;విడనాడలేదు. కాకాసాహెబు భిన్న భిన్న స్థలములలో భిన్న భిన్నానుభవములు సంపాదింపఁ బోయెను. నేను శాంతినికేతనమున కరిగినతఱి వారచట నుండిరి. ఈకుటుంబములోని వారే యగు చింతామణిశాస్త్రిగారును అపు డచట నుండిరి. వీ రిరువురు నచట సంస్కృతము చెప్పు చుండిరి.

ఫినిక్సు-కుటుంబమునకు శాంతినికేతనమున విడిగా బస యేర్పాటుచేయఁబడెను. మగనలాల గాంధీ కుటుంబ - పెద్ద. ఆశ్రమ నియమములన్నియు సరిగా జరుగునటు లతఁడు చూచుచుండెను. అతఁడు తన ప్రేమచే, జ్ఞానముచే, పూనికచే శాంతినికేతనమునం దెల్లెడఁ దనతావిని విరఁజిమ్మెను. అపు డచట ఆండ్రూసు పియర్ సనుగారు లుండిరి. జగదానందబాబు, నేపాలబాబు, సంతోషబాబు, ఖితిమోహనబాబు నగీనబాబు, శరదబాబు, కాళీబాబు వీ రందఱతో నాకు లెస్స పరిచయమాయెను.

నేను నాస్వభావము చొప్పున విద్యార్థులలోను, ఉపాధ్యాయులలోను కలిసిపోయితిని. వారితో శరీర పరిశ్రమమును గుఱించియు, తనపని తాను చేసికొనుట గుఱించియు చర్చింపఁ దొడఁగితిని. జీతములిచ్చి వంటవారి నేర్పఱచుటకంటె నుపాధ్యాయులును, విద్యార్థులును తమపాకము తాము చేసికొనుట మంచి దనియు, ఉపాధ్యాయులు వంటయింటిని పరిశీలించుచుందురేని విద్యార్థుల యారోగ్యము, నీతియు చక్కగా నుండుననియు, విద్యార్థులు తమవంట తాము చేసికొనుచో తమపని కొరులమీఁదఁ బడకుండ నొక పదార్థపాఠము చదివికొని నటు లగు ననియు సూచించితిని. ఒక రిరువు రుపాధ్యాయులు పెదవులు విఱిచిరి గాని పలువురు తల లూఁపిరి. బాలకులకు-వారి స్వభావము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|208}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dcvclfvffucolha7kfbke9lzt12njm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/219</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219547</id>
    <revision>
      <id>572785</id>
      <timestamp>2026-08-30T14:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572785</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="eq36yirubod6kirjhtm3pjdxyqd0crl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||4 శాంతినికేతనము}}&lt;/noinclude&gt;నూతనప్రియము కావున-ఇది రుచించెను. ఇఁక నడ్డేమి? క్రొత్తపని ఆరంభమాయెను. నే నీమాట మహాకవి చెవిని బడవయిచితిని. 'ఉపాధ్యాయుల కిది యనుకూలమగుచో నాకును అనుకూలమే' యని వా రనిరి. ఇఁక విద్యార్థుల విషయమున నిది స్వరాజ్యమునకు తాళపుఁజెవి యని వా రభిప్రాయపడిరి.

ఈ క్రొత్తపని నెఱవేర్చుటకు పియర్సనుగారు చెమట ఓడ్చిరి. ఇది వారికిఁ గడు నింపుగా నుండెను. ఒకదెసఁ గొందఱు కూరలు తఱుగుటకుఁ గూర్చుండిరి. మఱియొక దెస బియ్యము బాగుచేయుటకుఁ గొందఱు  కూర్చుండిరి. వంటయింటిని చక్కగా శుద్ధిచేయుటకు నగీనబాబు వగైరాలు పూనుకొనిరి. ఇటులు వారందఱు నడుము కట్టుకొని పనిచేయుట చూడఁగా నాకు కనులపండువాయెను.

కాని నూటపాతికమంది విద్యార్థులకును, వారిగురువులకును ఒక్కతూరి ఇది సహింపఁదగినదిగా లేదు. కాన ప్రతిదినమును చర్చ జరుగు చుండెడిది. ఇందు కొంద ఱలసిపోవుచుండిరి. కాని పియర్సనుగారలయువారా? వారు చిఱునగవుతో నేదో యొకపని చూచుచుండువారు. పెద్దపెద్దగుండిగలు మొదలగు పాత్రలు తొలుచుట వీరివంతు. శ్రమ మఱపించుటకుఁగాను. పాత్రలు తొలుచువారి ముందు కూర్చుండి కొందఱు సితారు
వాయించుచుండిరి. మఱికొందఱు విద్యార్ధులు మఱికొన్ని పను లత్యుత్సాహముతోఁ జేయఁదొడఁగిరి. ఈ రీతిగా శాంతినికేతన మంతయు తేనెపెరవలె జుమ్మనుచుండెను.

ఒకతూరి మొదలు పెట్టఁబడిన క్రొత్తపద్ధతు లిఁక నాఁగవు. ఫీనిక్సు వంటయిల్లు స్వాశ్రయమే కాక యందలి పాకముగూడ కడు ఋజువు. దాన పోపులేదు. బియ్యము, పప్పు, కూరలు, గోదుమపిండి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|209}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eq36yirubod6kirjhtm3pjdxyqd0crl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/220</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219548</id>
    <revision>
      <id>572786</id>
      <timestamp>2026-08-30T14:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'ఇవియన్నియు నొకతూరియే మరపొయిలో తయా రయ్యెడివి. దీనిని జూచి బంగాళీ వారి సాకశాల గూడ మార్పు చెందెను. ఒక రిరువు రుపా ధ్యాయులు కొందఱు విద్యా విద్యార్థులును దీనిని నిర్వహించిరి....'</comment>
      <origin>572786</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3246" sha1="jvoyvpeostg3q1vkwrdn0ymgaalqiw3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;ఇవియన్నియు నొకతూరియే మరపొయిలో తయా రయ్యెడివి. దీనిని
జూచి బంగాళీ వారి సాకశాల గూడ మార్పు చెందెను. ఒక రిరువు రుపా
ధ్యాయులు కొందఱు విద్యా
విద్యార్థులును దీనిని నిర్వహించిరి. దీనికి ఫలిత
ముగా భోజనశాల యంతయు స్వాశ్రయముగా నుంప వీ లాయెను.
కాని యేవో కొన్ని కారణములచే నీపద్ధతి యాఁగిపోయెను.
జగద్విఖ్యాత మగు నీ సంస్థ కొలఁదికాల మయినను ఈ ప్రయోగము
నడపినందువలన దీనికి లోటేమియు రాలేడనియు, దీనివలనఁ జేకూరిన
కొలఁది యనుభవములవలన దీనికి మేలే కలిగెననియు నా యభి
ప్రాయము.
కొంతకాలము నేను శాంతినికేతనమునం దుండఁదలఁచితిని గాని
విధి నన్ను బలాత్కారముగా కౌంటిపైచెను. నే నంట నేణ్ణాళ్లుంటినో
లేదో గోఖలేగారు దేహము చాలించిరని తంతించెను. శాంతి నికేతన
మంతయు శోకమున మునిఁగిపోయెను. అందఱును న న్నూ అడింప
వచ్చిరి. అచటి దేవాలయమున సభగూడెను. అది గంభీరమగు దృశ్యము
నే నానాఁడే నా భార్యతోడను, మగన్ లాలుతోడను
నాతో
బయలు దేరితిని. మిగిలిన వారెల్లరును శాంతినికేతనమందే యుండికి.
ఆండ్రూజు గారు బర్డవానునఱకు నా
వచ్చిరి. 'ఇండియాలో
సత్యాగ్రహము
సాగింప నెపుడేని సమయము వచ్చునా ? అనుకో
నెపుడు? దీని గుఱించి మీ రాలోచించితిరా? అని వీ రడిగిరి.
నే నిటులు సమాధానము చెప్పితిని: 'దీనికి జవాబు చెప్పుట
దుష్కరము. ఒక సంవత్సరము మఱకు నే నేమియు చేయను.
'నీవొక సంవత్సరము దేశమంతయు తిరుగుము, గడువు దాఁటనంత
ఇల్లుకు దేశమునకు సంబంధించిన ఏ ప్రశ్నకును నీ యభిప్రాయమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|210}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jvoyvpeostg3q1vkwrdn0ymgaalqiw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572787</id>
      <parentid>572786</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572787</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3240" sha1="9yycjlrcku9dj633g4qmxhlgr8hchww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;ఇవియన్నియు నొకతూరియే మరపొయిలో తయా రయ్యెడివి. దీనిని జూచి బంగాళీవారి పాకశాలగూడ మార్పు చెందెను. ఒక రిరువు రుపాధ్యాయులు కొందఱు విద్యార్థులును దీనిని నిర్వహించిరి. దీనికి ఫలితముగా భోజనశాల యంతయు స్వాశ్రయముగా నుంప వీ లాయెను.

కాని యేవో కొన్నికారణములచే నీపద్ధతి యాఁగిపోయెను. జగద్విఖ్యాత మగు నీ సంస్థ కొలఁదికాల మయినను ఈ ప్రయోగము నడపినందువలన దీనికి లోటేమియు రాలేదనియు, దీనివలనఁ జేకూరిన కొలఁది యనుభవములవలన దీనికి మేలే కలిగెననియు నా యభిప్రాయము.

కొంతకాలము నేను శాంతినికేతనమునం దుండఁదలఁచితిని గాని విధి నన్ను బలాత్కారముగా గెంటివైచెను. నే నచట నేణ్ణాళ్లుంటినో లేదో గోఖలేగారు దేహము చాలించిరని తంతివచ్చెను. శాంతినికేతన మంతయు శోకమున మునిఁగిపోయెను. అందఱును న న్నూఱడింప వచ్చిరి. అచటి దేవాలయమున సభగూడెను. అది గంభీరమగు దృశ్యము నే నానాఁడే నాభార్యతోడను, మగన్‌లాలుతోడను పూనాకు బయలుదేరితిని. మిగిలిన వారెల్లరును శాంతినికేతనమందే యుండిరి.

ఆండ్రూజుగారు బర్డవానువఱకు నాతో వచ్చిరి. 'ఇండియాలో సత్యాగ్రహము సాగింప నెపుడేని సమయము వచ్చునా ? అగుచో నెపుడు? దీనిగుఱించి మీ రాలోచించితిరా? అని వీ రడిగిరి.

నే నిటులు సమాధానము చెప్పితిని: 'దీనికి జవాబు చెప్పుట దుష్కరము. ఒకసంవత్సరమువఱకు నే నేమియు చేయనెంచను. 'నీవొక సంవత్సరము దేశమంతయు తిరుగుము, గడువు దాఁటనంత వఱకు దేశమునకు సంబంధించిన ఏ ప్రశ్నకును నీ యభిప్రాయమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|210}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9yycjlrcku9dj633g4qmxhlgr8hchww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/221</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219549</id>
    <revision>
      <id>572798</id>
      <timestamp>2026-08-30T21:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572798</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1264" sha1="tqhi0ezj3jyussayfj850a3est2o4r7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||4 శాంతినికేతనము}}&lt;/noinclude&gt;తెలుపకుము' అని గోఖలేగారు నాకు ఆదేశించిరి. నే నటులు వారికి మాటయిచ్చితిని. నే నిందు ప్రతి -  అక్షరమును పరిపాలింపవలయును. గడువుదాఁటిన పిదపఁగూడ నావశ్యకతలేనిచో నే నేప్రశ్నకును
సమాధానము చెప్పఁదలఁపను. కావున మఱి యయిదేండ్లదాఁక సత్యాగ్రహముతో పని పట్టునని తోఁపదు.'

ఇక్కడ ఈమాట చెప్పుటమంచిది - హింద్ స్వరాజ్ లోని నా యుద్దేశములను జూచి, 'ఒకసంవత్సరము నీవు హిందూదేశములో నుండుదు' నీ యుద్దేశము లన్నియు తమకుఁ దామే సరిపుచ్చుకొనును అని గోఖలేగారు నవ్వుచుండెడివారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|211}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tqhi0ezj3jyussayfj850a3est2o4r7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/222</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219550</id>
    <revision>
      <id>572799</id>
      <timestamp>2026-08-30T21:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2841" sha1="2ajm83nq540dg22oq1w6w7e5fy3ha6v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}5&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}మూడవతరగతి బాటసారుల కడగండ్లు&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|బ}}ర్డవానులో మూడవతరగతి టికెట్టు తీసికొనుటకు మాకుఁ గడుఁ గష్టమయిపోయెను. మూడవతరగతి బాటసారులకు ముందుగా టికెట్లు ఈయరని తెలిసెను. నే నపుడు స్టేషను-మాస్టరు కడకు వెళ్లితిని. ఆయనకడకు వెళ్లఁగలుగుట మాత్రము సామాన్యమా ? 'స్టేషను-మాస్టరుగారు ఫలానాచోట నున్నా రని యెవరో మామీఁద దయఁ దలఁచి చెప్పిరి. తుదకు వారికడకు వెళ్లగా వారును మూడవ తరగతివారికి ముందుగా టికె ట్లీయఁబడవని చెప్పిరి. కిటికీతలుపు తీయఁగనే టికెట్లు కొనుటకు వెళ్లితిని. కాని టికెట్లు సులువుగా దొరకు వీలు కానిపింప లేదు. బలముకలవా రొకరివెనుక నొకరు త్రోసికొనుచు చనుచుండిరి. నే నాత్రోపులలో నలిగిపోతిని. తుద కెట్టెటులో టికెట్టు దొరకెను.

రైలు వచ్చెను. ఇచటఁగూడ బలము గలవారే త్రోసికొని పోయిరి. ఎక్కినవారును, ఎక్కఁబోవువారును పరస్పరము దూషించు కొనుచుండిరి. వారి తలలును వీరితలలును డీడిక్కులు కొట్టుకొనుచుండెను. దీనిలో నేను పాలుగొనలేకపోతిని. కావున మే మిచటనుండి అచటికిని, అచటినుండి యిచటికిని పరుగెత్తితిమి. ఎచటికి వెళ్లినను ఒకటియే మాట - 'ఇచట చోటు లేదు. ఇచట చోటు లేదు.' నేను గార్డువద్దకు వెళ్లితిని.
'చో టున్నచో కూర్చుండుము ! లేనిచో మఱియొక రైలులో వెళ్లుము!' అని యతఁ డనెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|212}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ajm83nq540dg22oq1w6w7e5fy3ha6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/223</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219551</id>
    <revision>
      <id>572801</id>
      <timestamp>2026-08-30T21:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572801</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2957" sha1="8jvucuusrhvl3igf74csd8jpovau2zi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||5 మూడవతరగతి బాటసారుల కడగండ్లు}}&lt;/noinclude&gt;'నాకు చాల తొందరపని యున్నది' అని నేను వినయముతో పలికెతిని. ఈమాట వినుటకు గార్డు కవకాశము లేదు. ఇంతటితో నా పని యయినది. 'ఎచటనో యొకచోట ఇఱుకుమ'ని మగనలాలుకుఁ జెప్పితిని. నేను నాభార్యతో ఇంటర్ క్లాసుబండి యెక్కతిని. ఆ బండిలో నెక్కుచుండఁగా నన్ను గార్డు చూచెను.

ఆసనసోల్ స్టేషనులో ఇంటర్ క్లాసు చార్జి వసూలు చేయుటకు గార్డు నాకడకు వచ్చెను. నే నిటులంటిని - 
'మాకు చోటు చూపవలసిన ధర్మము మీది. చోటు లేకపోవుటచే నేనిచటఁ గూరుచుంటిని. మూడవతరగతి బండిలో చోటు చూపుదురేని నే నచటికి వచ్చుటకు సంసిద్ధుఁడను.'

గార్డుగా రిటు లనిరి. 'నాతో వాదము చేయకుఁడు. చోటు లేదు. బండి బాడుగ యీయనిచో  దిగిపోవలసియుండును.'

నాకు పూనాలో తొందరపని. గార్డుతో దెబ్బలాడుటకు నాకు ఉత్సాహములేదు. గార్డు పూనావఱకును కట్టి నాకడ సొమ్ము వసూలుచేసెను. నా కిది అన్యాయ్య మనిపించెను.

ప్రొద్దుటికి ముగల్ సరాయి చేరితిమి. మగనలాలునకు మూడవతరగతి బండిలో చోటు చిక్కెను. ముగల్ సరాయిలో నేనును అచటికి మాఱితిని. నేను టికెట్ కలెక్టరుకు జరిగిన సంగతి యంతయుఁ దెలిపితిని. ముగల్ సరాయిలో నేను మూడవ తరగతి బండిలోనికి మాఱినటులు సాక్ష్యముగా నొక చీటీ వ్రాసి యిమ్మంటిని. అతఁ డీయ ననెను. పిదప నేను 'వసూలు చేసిన సొమ్మును ముదరా యిమ్మ'ని రైల్వే అధికారికి వ్రాసితిని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|213}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8jvucuusrhvl3igf74csd8jpovau2zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/224</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219552</id>
    <revision>
      <id>572803</id>
      <timestamp>2026-08-30T22:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3325" sha1="83as5aifgp2e8aw9uf16zljs4bh90j4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;'సాక్ష్యపుఁ జీటీ లేక డబ్బు వాపసు చేయుట మాకు రివాజుకాదు గాని విూవిషయముమాత్రము వేఱుగా భావించి వాపసు చేయుచున్నాము. మరియు బర్డవానునుండి ముగల్ సరాయివఱకు వాపసుచేయఁబడదు? అని జవాబు వచ్చెను.

నాఁటినుండియు మూడవతరగతిలో నే ననుభవించుచు వచ్చుచున్న యిక్కట్టు లన్నియు వ్రాసినచో నొక 
మహాగ్రంథ మగును. కాన ప్రసక్తి కలిగినపుడు ముందరి ప్రకరణములలో నచట నచట కొంచెము కొంచెము తెలుపుదును. శరీరము తాళఁజాలకుండుటవలన మూడవ తరగతిబండ్లలో ప్రయాణమును నే నాఁపివేయవలసివచ్చెను. ఇందులకు నేను కడు వగచితిని, వగతును. మూడవతరగతి బాటసారుల
కడగండ్లకు రైల్వే అధికారుల ఔద్ధత్యమే పరమకారణము. మరియు ఆబాటసారుల మోటుదనము, మడ్డితనము, స్వార్థపరత్వము అజ్ఞానము: ఇవియు వారి కడగండ్లకు కారణములు కాకపోవు. ఇంతియకాక ఈ
బాటసారులు తమ యౌద్ధత్యమును తా మెఱుఁగకుండుట, తమ మడ్డితనము తా మెఱుఁగకుండుట, తమస్వార్థపరత్వము తా మెఱుఁగకుండుట ——ఇదియంతయుఁ జాల విచారకరము. వారు చేయునదంతయు వారికి స్వాభావికముగా నుండును. వారు తమ లోపములను దిద్దుకొనఁ దలపెట్టరు.

చచ్చి చెడి కల్యాణ-జంక్ష నుకు చేరితిమి. మగనలాలును, నేనును స్టేషనులోని పంపుకడ నీరుగొని స్నానముచేసితిమి. నాభార్య స్నానము చేయుటకు నేను సన్నాహముచేయుచుండఁగా సర్వెంట్స్ ఆఫ్ ఇండియా సొసయిటీకి సంబంధించిన 'కౌలు'గారు మమ్ము గుర్తించి మాకడకువచ్చిరి. వారును పూనాకు వెళ్లుచుండిరి. స్నానముచేయుటకు నాభార్యను రెండవక్లాసు స్నానశాలలోనికి తీసికొని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|214}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83as5aifgp2e8aw9uf16zljs4bh90j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/225</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219553</id>
    <revision>
      <id>572804</id>
      <timestamp>2026-08-30T22:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1095" sha1="fg1g4hn35hsly2j891zscfgdg18hbtk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||5 మూడవతరగతి బాటసారుల కడగండ్లు}}&lt;/noinclude&gt;వెళ్లుదునని వా రనిరి. వారి సౌజన్యము నుపయోగించుకొనుటకు మనసులో సంకోచించితిని. రెండవక్లాసు అవుతుఖానాను ఉపయోగించుకొను నధికార మామెకు లేదని నే నెఱుఁగుదును. కాని అపు డట్టి అయోగ్యతను పాటింపనైతిని. సత్యపాలకున కిది తగదు. మరియు రెండవక్లాసు అవుతుఖానాలోనే స్నానము చేయవలయునను పట్టుదల నాభార్యకు లేదు. కాని భర్తమోహము సత్యమును మూసెను - 'హిరణ్మయస్య సాత్రేణ సత్యస్యాపి హితం ముఖమ్.'&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|215}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fg1g4hn35hsly2j891zscfgdg18hbtk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/226</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219554</id>
    <revision>
      <id>572805</id>
      <timestamp>2026-08-30T22:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2722" sha1="fc186irl8p3eehy9gmmb59tck4qddfa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}6&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}నా ప్రయత్నములు&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|పూ}}నా చేరితిని. ఉత్తరక్రియలు జరిగెను. పిదప సొసయిటీ చేయవలసిన పనులను గుఱించియు, నే నందు సభ్యత్వమును వహించుట గుఱించియు మే మందఱమును విచారించితిమి. ఇది నాకు చాల బరువాయెను. గోఖలేగా రుండఁగా సొసయిటీలో చేరవలసిన యక్కఱ నాకు లేదు. గోఖలేగారి యాజ్ఞను వినుటయే, వారి యిచ్ఛ ననువర్తించుటయే నా పని. ఆ స్థితియే నా కోరుకొనునది. హిందూదేశము తుపానులో నున్నపు డొక కర్ణధారుఁడు కావలయును. అట్టి కర్ణధారుఁడు గోఖలే. 'ఆయన కాపాడుచుండఁగా నాకేమి భయము?' అని నే ననుకొంటిని.

ఇపుడు వారు గతించిరి. కాన సభ్యత్వమునకు నేను తప్పక ప్రయత్నము చేయవలయును. మరియు గోఖలేగారి యాత్మకును ఇది యిష్టము అని తలఁచి యిసుమంతయు సందియములేకుండ పట్టుదలతో ప్రయత్నము చేయఁదొడఁగితిని. అపు డచట చాలమంది సభ్యులుండిరి. నాయెడల వారికిఁ జాల భయ ముండెను. దాని బాఱఁద్రోలఁగడుఁ బ్రయత్నించితిని. దీనఁజేసి వారిలో మతభేదము కలిగెను. కొందఱకు నన్నుఁ జేర్చుకొనుట యిష్టము; మఱి కొందఱకుఁ జాల ననిష్టము. ఇరువాగులవారికిని నే ననిన ప్రేమయే కాని నామీఁది ప్రేమకంటె వారికి సొసయిటీ జవాబుదారీ యెక్కువకాదా ? ఒక వేళ ఎక్కువ కాకున్నను నామీఁది ప్రేమకన్న తక్కువమాత్రము కాదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|216}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fc186irl8p3eehy9gmmb59tck4qddfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/227</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219555</id>
    <revision>
      <id>572806</id>
      <timestamp>2026-08-30T22:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3248" sha1="qg7ipmiyo63wppe5ufsj9cuq6sx5kpr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||6 నా ప్రయత్నములు}}&lt;/noinclude&gt;కావున మా వాదములు కటువులు గాక మధురములుగా నుండెను. మరియు సిద్ధాంతములనే అనుసరించి యుండెను. తమ యభిప్రాయములకును, నా యభిప్రాయములకును, ఉత్తరమునకును, దక్షిణమునకును ఉన్నంత తేడా యున్నదనియును, ఏ ముఖ్యవిషయములమీఁద ఈ సొసయిటీని గోఖలేగారు నిలువఁబెట్టిరో వానికే కొలఁదికాలములో హాని కలుగఁగలదనియు ప్రతిపక్షుల వాదము. ఇది సహజమే.

చాల చర్చించి చర్చించి ఇండ్లకు మరలితిమి. నిర్ధారణ మొనరించుటకు వాయిదా వేయఁబడెను.

నాకు సుడిగుండమునఁబడి కొట్టుకొని నటు లుండెను. అధికులగు మిత్రుల బలముచే సొసయిటీలోదూరు టుచితమా ! నాపని గోఖలేగారి జవాబుదారీని వహించునా ? నేనుండుట పలువుర కనిష్ట మగుచో సొసయిటీ-విషమస్థితికి నేను కారణము కానా ? నన్నుఁ జేర్చికొనుటలో సభ్యులకు మతభేద ముండునంతవఱకు నే నందు ఇఱుక నుంకించుట పాడి గాదనియు, విరోధికోటిలోనివారి నిట్టి సంకటము
నుండి తప్పించుట మే లనియు నాకుఁ దోఁచెను. ఇటులు చేసినయెడలనే సొసయిటీకిని, గోఖలేగారికిని నాజవాబుదారీ యుండనిని గ్రహించితిని. నాయంతరాత్మలో ఇట్టి నిర్ణయము కలిగినంతనే - 'నన్ను
సభ్యునిగాఁ జేర్చికొనుటకు సభ్యులను కూడఁబెట్టి సభ జరుపవలదు' అని శ్రీ శ్రీనివాసశాస్త్రిగారికి ఉత్తరము వ్రాసితిని. నావిరోధికోటిలోనివారికి నా నిర్ణయము బాగుగా నుండెను. వారికి ధర్మసందేహము తొలఁగెను. పైఁగా మాకు చెలిమి బలిసెను. సొసయిటీనుండి నాదరఖాస్తు వాపసుకాఁగనే నేనందు నిక్కమగు సభ్యుఁడ నయిపోతిని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|217}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qg7ipmiyo63wppe5ufsj9cuq6sx5kpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/228</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219556</id>
    <revision>
      <id>572807</id>
      <timestamp>2026-08-30T22:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572807</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1572" sha1="a8h5jv3ytxfpgigaqp0fyvric813cp7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;నే నందు సభ్యుఁ డనుగాఁ జేరకుండుట మంచి దాయె ననియు, నన్ను జేర్చుకొనుట కిష్టపడనివారి వాదము సరి యయిన దనియు నా కిపు డనుభూత మాయెను. వారి సిద్ధాంతములును, నా సిద్ధాంతములును చాలా భిన్నము లనియు నా కిపు డనుభవ మాయెను. మాకు మతభేద మున్నటులు తెలిసినపిదపఁగూడ మాయాత్మలలో ఎడము లేదు. మా మనస్సులలో భేదములేదు. మాకు మతభేద మున్నను మేము బందుగులమే, మిత్రులమే. పూనాలోని సాసయిటీస్థలము నాకొక క్షేత్రము. లౌకికదృష్టిలో నేను సభ్యుఁడను గాకున్నను ఆధ్యాత్మిక దృష్టిలో సభ్యుఁడనే. లౌకిక సంబంధముకంటె నాధ్యాత్మిక సంబంధ మనర్ఘము.
ఆధ్యాత్మిక సంబంధము లేని లౌకిక సంబంధము ప్రాణము లేని దేహముతో సమానము కదా!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|218}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a8h5jv3ytxfpgigaqp0fyvric813cp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కల్హణుడు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219557</id>
    <revision>
      <id>572849</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  =  కల్హణుడు  | ముందరి = [[../కల్పము/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham...'</comment>
      <origin>572849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="pwupa0gydt1d2c7tvt46qesrzdc1mcz" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 to=6014 tosection=&quot;614A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:]]</text>
      <sha1>pwupa0gydt1d2c7tvt46qesrzdc1mcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572850</id>
      <parentid>572849</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="654" sha1="1tpd739ezxo3oji92enjkkbyxeziw5p" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 to=614 tosection=&quot;614A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:]]</text>
      <sha1>1tpd739ezxo3oji92enjkkbyxeziw5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572851</id>
      <parentid>572850</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="673" sha1="e1zmd8ddop54ifojt06loa2mri9ytnt" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 fromsection=&quot;609B&quot; to=614 tosection=&quot;614A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:]]</text>
      <sha1>e1zmd8ddop54ifojt06loa2mri9ytnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572852</id>
      <parentid>572851</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="673" sha1="9jzlyyne8t3cr5599r942zfp7wssfga" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 fromsection=&quot;609B&quot; to=613 tosection=&quot;613A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:]]</text>
      <sha1>9jzlyyne8t3cr5599r942zfp7wssfga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572853</id>
      <parentid>572852</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>572853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="6fdl86qaw23dmk2lal4pn0zlwxytqd8" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 fromsection=&quot;609B&quot; to=613 tosection=&quot;613A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]
[[వర్గం:]]</text>
      <sha1>6fdl86qaw23dmk2lal4pn0zlwxytqd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572854</id>
      <parentid>572853</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="712" sha1="d3re2h3y90d3la5b11w8sjb0zhrs5y1" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 fromsection=&quot;609B&quot; to=613 tosection=&quot;613A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>d3re2h3y90d3la5b11w8sjb0zhrs5y1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572902</id>
      <parentid>572854</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T11:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="798" sha1="3fiwuqvjjcaac2ipobagiapm4lhlrv9" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = కురుగంటి సీతారామ భట్టాచార్యులు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  కల్హణుడు
 | ముందరి = [[../కల్పము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=609 fromsection=&quot;609B&quot; to=613 tosection=&quot;613A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>3fiwuqvjjcaac2ipobagiapm4lhlrv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కల్లినాథుడు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219558</id>
    <revision>
      <id>572855</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కల్లినాథుడు  | ముందరి = [[../కల్హణుడు/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra...'</comment>
      <origin>572855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="h1fic9du74jx5f1709erky1pxgd5h4b" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కల్లినాథుడు
 | ముందరి = [[../కల్హణుడు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=613 fromsection=&quot;613B&quot; to=614 tosection=&quot;614A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]
[[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]]</text>
      <sha1>h1fic9du74jx5f1709erky1pxgd5h4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిత్వము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219559</id>
    <revision>
      <id>572856</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కవిత్వము  | ముందరి = [[../కల్లినాథుడు/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra...'</comment>
      <origin>572856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="gqml3nvr81jyrdtdhzxot2iemthxywt" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కవిత్వము
 | ముందరి = [[../కల్లినాథుడు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=614 fromsection=&quot;614B&quot; to=619 tosection=&quot;619A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>gqml3nvr81jyrdtdhzxot2iemthxywt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572857</id>
      <parentid>572856</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="72syhmmes58ww3djgcz35li86jr649v" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కవిత్వము
 | ముందరి = [[../కల్లినాథుడు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=614 fromsection=&quot;614B&quot; to=620 tosection=&quot;620A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>72syhmmes58ww3djgcz35li86jr649v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కవిలె భాండారములు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219560</id>
    <revision>
      <id>572858</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కవిలె భాండారములు  | ముందరి = [[../కవిత్వము/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;San...'</comment>
      <origin>572858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="679" sha1="7hv8qvknsdb21nx4c1n1dx4os1xvu31" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కవిలె భాండారములు
 | ముందరి = [[../కవిత్వము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=620 fromsection=&quot;620B&quot; to=625 tosection=&quot;625A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>7hv8qvknsdb21nx4c1n1dx4os1xvu31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572866</id>
      <parentid>572858</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="710" sha1="hhpcvip2h345igwzwwgb2xpq9o86srs" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = ఆర్. యం. జోషీ
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కవిలె భాండారములు
 | ముందరి = [[../కవిత్వము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=620 fromsection=&quot;620B&quot; to=625 tosection=&quot;625A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>hhpcvip2h345igwzwwgb2xpq9o86srs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కసరత్తులు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219561</id>
    <revision>
      <id>572859</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కసరత్తులు  | ముందరి = [[../కవిలె భాండారములు/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;...'</comment>
      <origin>572859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="bh90wi4y8ucg4haxim70mintiwwx2o9" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కసరత్తులు
 | ముందరి = [[../కవిలె భాండారములు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=625 fromsection=&quot;625B&quot; to=627 tosection=&quot;627A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>bh90wi4y8ucg4haxim70mintiwwx2o9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219562</id>
    <revision>
      <id>572860</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కళ  | ముందరి = [[../కసరత్తులు/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Tw...'</comment>
      <origin>572860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="gmw5nj526l2dl3uag1sok9tv939ual7" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కళ
 | ముందరి = [[../కసరత్తులు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=627 fromsection=&quot;627B&quot; to=631 tosection=&quot;631A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>gmw5nj526l2dl3uag1sok9tv939ual7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ- పరిశ్రమలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219563</id>
    <revision>
      <id>572861</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కళ- పరిశ్రమలు  | ముందరి = [[../కళ/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham V...'</comment>
      <origin>572861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="2y9u6szbh9g8rjp396pisxgy0cajif8" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కళ- పరిశ్రమలు
 | ముందరి = [[../కళ/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=631 fromsection=&quot;631B&quot; to=635 tosection=&quot;635A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>2y9u6szbh9g8rjp396pisxgy0cajif8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళ-వేదాంతము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219564</id>
    <revision>
      <id>572862</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కళ-వేదాంతము  | ముందరి = [[../కళ- పరిశ్రమలు/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=&quot;Sangrah...'</comment>
      <origin>572862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="7dtawdq65d9cu2qi4zydma6eqk46o35" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కళ-వేదాంతము
 | ముందరి = [[../కళ- పరిశ్రమలు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=635 fromsection=&quot;635B&quot; to=639 tosection=&quot;639A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>7dtawdq65d9cu2qi4zydma6eqk46o35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572863</id>
      <parentid>572862</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>572863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="i3csjer0n8o5y3731p57cyscigvzibb" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కళ-వేదాంతము
 | ముందరి = [[../కళ- పరిశ్రమలు/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=635 fromsection=&quot;635B&quot; to=640 tosection=&quot;640A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>i3csjer0n8o5y3731p57cyscigvzibb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కళింగదేశ చరిత్ర</title>
    <ns>0</ns>
    <id>219565</id>
    <revision>
      <id>572864</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]  | రచయిత =   | అనువాదం=  | విభాగము  = కళింగదేశ చరిత్ర  | ముందరి = [[../కళ-వేదాంతము/]]  | తదుపరి =[[..//]]  | వివరములు =  |సంవత్సరం=1960 }}  &lt;pages index=...'</comment>
      <origin>572864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="hhe6wpqth6odrkcrfja0z4xjhscmfe6" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]]
 | రచయిత = 
 | అనువాదం=
 | విభాగము  = కళింగదేశ చరిత్ర
 | ముందరి = [[../కళ-వేదాంతము/]]
 | తదుపరి =[[..//]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం=1960
}}

&lt;pages index=&quot;Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf&quot; from=640 fromsection=&quot;640B&quot; to=646 tosection=&quot;646A&quot; /&gt;


[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>hhe6wpqth6odrkcrfja0z4xjhscmfe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్</title>
    <ns>102</ns>
    <id>219566</id>
    <revision>
      <id>572875</id>
      <timestamp>2026-08-31T08:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత  |ఇంటిపేరు =   |అసలుపేరు = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్  |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ  |పుట్టిన_యేడు =   |గిట్టిన_యేడు =   |వివరణ =   |బొమ్మ=   |వికీపీడియా_లంకె = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్  |వికీవ్యాఖ్య_లంకె =   |కామన...'</comment>
      <origin>572875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="broxu9jp8mb5ay940t1k71q190wji13" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = 
 |అసలుపేరు = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉష్ణోగ్రత]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>broxu9jp8mb5ay940t1k71q190wji13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>572877</id>
      <parentid>572875</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>572877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="803" sha1="98uu4uik7r7exykkqpws56k2hf78mbc" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = 
 |అసలుపేరు = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = ఎన్. పి. ఆర్. విఠల్
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
# [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కర్మశాల నిర్వహణము]]

[[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]]</text>
      <sha1>98uu4uik7r7exykkqpws56k2hf78mbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/229</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219567</id>
    <revision>
      <id>572884</id>
      <timestamp>2026-08-31T09:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572884</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2823" sha1="7czo7s8u1ea752s9erivym3kjf237rc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}7&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}కుంభోత్సవము&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|డా}}క్తరు ప్రాణజీవనదాస్ మెహతాగారితో మాటలాడుటకు రంగూను పోఁదలఁచితిని. దారిలో కలకత్తా కలదు. అచట భూపేంద్రనాథవసుగారు నన్ను రమ్మని కోరిరి. వంగీయు లతిథుల నెంత పూజింతురో అంత పూజయు సమగ్రముగా నచటఁ గానవచ్చెను. నే నాదినములలో పండులనే భుజించుచుంటిని. నాకుమారుఁడు రామదాసు అపుడు నావెంట నుండెను. కలకత్తాలోఁ గల పండ్లన్నియు నాకొఱకు తీసికొనిరాఁబడెను. స్త్రీలు రాత్రియంతయు మేలుకని బాదము, పిస్తా మొదలగు పండ్ల బరుడు లొలుచుచుఁ గూరుచుండిరి. రకరకముల పండ్లు చక్కగను, నేర్పుగను సిద్ధము చేయబడెను. నాతో వచ్చిన వారికి రకరకముల పక్వాన్నము లొనర్పఁబడెను. దీనఁ గల ప్రేమమును, వివేకమును నే నెఱుఁగుదును గాని యొక రిరువు రతిథులకు ఇంటిల్లిపాది రే యెల్లయు మేలుకని యుపచరించుట దుస్సహము. కాని యీగండము దాటుటకు నా కుపాయ మేమియు లేకపోయెను.

రంగూను పోవు స్టీమరులో నేను డెక్కుమీఁద కూర్చుండఁదలఁచితిని. వసుగారి యింట నెంత సత్కార మందితిమో స్టీమరులో నంత యసత్కార మందితిమి. డెక్కుమీఁద పయనించువారి కష్టములన్నియు ననుభవించితిమి. స్నానమొనరించుచోట నిలువలేనంత కంపు! మఱుఁగు దొడ్డి నరకము ! మలమూత్రములు తొక్కుకొనుచు దూఁకి పోవలయును. నా కిది దుర్భర మాయెను. నే నిది యంతయు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|219}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7czo7s8u1ea752s9erivym3kjf237rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/230</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219568</id>
    <revision>
      <id>572887</id>
      <timestamp>2026-08-31T09:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572887</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3129" sha1="dg4po9jq5iwz455jak8rlvzmeul51i8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;కెప్తెనుకు విన్నవించితిని. కాని వినువా రెవరు ? బాటసారులు తమ ముఱికిచే డెక్కంతయు ఖరాబుచేసివైచిరి. కూరుచుండుచోటనే ఉమియుదురు. పొగాకుకలిసిన తమ్మ రసము ఫూత్కరింతురు. తినఁగా మిగిలిన మెతుకుల నచటనే దిగనాడుదురు. వారు మాటలాడునవి మాటలు కావు; అఱపులు. ప్రతివాఁడును వీలయినంత చోటు నాక్రమించుకొనఁ బ్రయతించును. తా నాక్రమించు కొనిన చోటుకంటె తన సామానుకు కావలసిన చో టెక్కువ. ఆ రెండురోజులును ముక్కు మూసికొని వెళ్లఁబుచ్చితిని.

రంగూనులో దిగఁగనే ఏ జెంటు కీసంగతి యంతయు వ్రాసితిని. నేను మరల డెక్కుమీఁదనే తిరిగి వచ్చితిని. నావ్రాసిన చీటివలనను, డాక్తరు మెహతాగారి ప్రయత్నమువలనను అపు డంత కష్టమనుభవింప లేదు. 

రంగూనునందును నా కక్కఱకల వాని కన్న నెక్కుడు పండ్లనే సమకూర్చిరి. డాక్తరు మెహతాగారి యిల్లు నాకు స్వగృహమే. కావున నే నచట తినుబండముల సంఖ్యతగ్గించితినిగాని తినెడి పరిమాణమును తగ్గింపనయితిని. కావున రకరకముల పండ్లు తీసికొనివచ్చెడి వారు. నేనును వాని నిషేధింపనయితిని. ఆ కాలములో క్రొత్తక్రొత్తవస్తువులు నాకనుల నాకర్షించెడివి. వానిజూడఁగా నాలుక యూరెడిది. మరియు తినుట కొక వేళ &quot;పాళ&quot; లేదు. నాకు గూఁట దీపము నోట మెతుకైనను మేము భుజించి లేచువఱకు ఎనిమిది, తొమ్మిది
గంట లయ్యెడిది.

1915 సాలున హరద్వారమున కుంభోత్సవము. నే నచటికి వెళ్లక తప్ప దనుకొంటిని. మరియు మహాత్ములగు మున్‌శీరాముగారి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|220}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dg4po9jq5iwz455jak8rlvzmeul51i8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/231</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219569</id>
    <revision>
      <id>572890</id>
      <timestamp>2026-08-31T10:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572890</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3440" sha1="gbvn4wllq07uphyeihscselpwno72mh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||7 కుంభోత్సవము}}&lt;/noinclude&gt;దర్శనము చేసికొనవలయు ననుకొంటిని. గోఖలేగారి సొసయిటీవారు కుంభోత్సవమునకు స్వయంసేవకులకు పంపిరి. వారికి హృదయనాథకుంజ్రుగారు అధిపతులు. స్వర్గీయులగు డాక్తరు దేవుగారును ఆ
స్వయంసేవకసేనలో నొకరుగా నుండిరి. మాజట్టుతో రమ్మని నాకు వార్తవచ్చెను. మగనలాల్ గాంధీ శాంతినికేతనమునందున్న మాతుకిడీని తీసికొని నాకన్న ముందే హరద్వారమున కరిగెను. నేనును రంగూను
నుండి వచ్చి వీరిని గలిసికొంటిని.

కలకత్తానుండి హరద్వారమునకు రైలులో పోవుచు మాపడ్డపాట్లు భగవంతున కెఱుక. రైలుబండ్లలో కొన్నివేళల దీపము లయినను ఉండెడివి కావు. శూరాన్ పురమునుండి మేము సామానులవలె, జంతువులవలె క్రిక్కిఱిసిపోయితిమి. పైకప్పు లేని రైలు డబ్బాలు, పైని మధ్యాహ్న సూర్యుఁడు, క్రింద కాలుచున్న యినుపరేకులు: ఇఁక మాపని యెటు లుండెనో చెప్పవలయునా? దప్పిచే నాలుక యెండిపోయినను ఆ యెండలో ఛాందసు లగు హిందువులు చత్తురుకాని, తురకలు నీరు తెచ్చుచో ముట్టరు. 'హిందూనీళ్లు' వచ్చిననే త్రావుదురు. ఈ హిందువులే వ్యాధిగ్రస్తు లగుచో నపుడు తమకు డాక్తరులు బ్రాంది నిచ్చినను, తురక కాంపౌండరులు, కిరస్తానీ కాంపౌండరులు నీ రిచ్చినను, మాంసరస మిచ్చినను త్రాగుటకు సంకోచింపరు.

హిందూదేశమునందు మనకు పాకీపనిచేయుటయే విశేషమయిన పని యని శాంతినికేతనమున నేను గ్రహించితిని. ఒక సత్రమునం దీ స్వయంసేవకులకు డేరాలు వేయబడెను. డాక్తరు దేవుగారు మఱుఁగుదొడ్లుగా నుపయోగించుటకు కొన్ని గోతులు త్రవ్విరి. వీనిని బాగుచేయుటకు డబ్బిచ్చి పాకీవాండ్ర నేర్పాటు చేయఁ జూచు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|221}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gbvn4wllq07uphyeihscselpwno72mh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/232</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219570</id>
    <revision>
      <id>572891</id>
      <timestamp>2026-08-31T10:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>572891</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3293" sha1="i9ojqn69d7ndrg6z50qos3l9diqyns4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;చుండిరి. ఈ దశలో 'ఈ పని యంతయు మాఫినిక్సువారిది' అని నే నంటిని. డాక్తరు దేవుగా రంగీకరించిరి. ఇఁక మాలో మాట యిచ్చువాఁడను నేను ; పని చేయువాఁడు మగన్లాల్ గాంధీ.

డేరాలో కూర్చుండి యాత్రికులకు దర్శన మిచ్చుట, ధర్మప్రసంగము చేయుట, తదితర ప్రసంగము చేయుటయు నా పని. ఈ దర్శనము లిచ్చుటతో నాపని చెల్లు. ఒక్క నిముసమేని తీరుబాటు లేదు. స్నానమునకు వెళ్లినపుడును నన్ను విడిచిపెట్టెడివారు కారు. ఇఁక నన్ను ఫలాహారము మాత్రము చేయనిత్తురా ? దక్షిణ -  ఆఫ్రికాలో నా చేసిన యల్పసేవ హిందూదేశమునం దంతటను తెలియఁబడియె నవి హరద్వారమున కనుఁగొంటిని.

నేను తిరుగలిలో నలిగిపోతిని. మూడవతరగతిలో పయనించునపుడు నే నందఱతోపాటు కష్టము లనుభవించితిని. అపుడు నన్నెఱిఁగినవారు లేరు. దిగినంతటనే దర్శనము గోరు జనులచే పరివేష్టింపఁబడి
పోతిని. ఈ రెండుస్థితులలో నేది దయాజనకమో నిర్ణయించుకొనుటకుఁ జాలఁ గష్టపడితిని. దర్శనమునకు వచ్చు మూఁకను జూడ కోపము వచ్చుచుండెడిది. తఱుచు సంతాపముకూడ కలుగుచుండెడిది. మూడవతరగతి పయనములవలన కష్టముమాత్రమే కలిగెడిది; కోపము కలిగెడిది కాదు. కలిగిన కష్టముకూడ మేలునకే యుపయోగించెడిది.

నా కానాళ్లలో ఇష్టము వచ్చినటులు తిరుగుటకు శక్తి యుండెడిది. ఆ కాలములో నాకు రస్తాలో వెళ్లుటకుఁగూడ వీలులేనంత ప్రసిద్ధిలేదు. అచటఁ గూడిన జనులకు ధర్మచింత తక్కువ. అజాగరూకత, చంచలత, పాషండత యెక్కువ. సాధువులు నేల యవిసినటులు పుట్టుకొని వచ్చిరి. పాలు, పంచదార తినుటకు వారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|222}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i9ojqn69d7ndrg6z50qos3l9diqyns4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>