వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 102 15589 573069 437978 2026-09-01T13:16:22Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573069 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = మధునాపంతుల |అసలుపేరు = సత్యనారాయణ శాస్త్రి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ |పుట్టిన_యేడు = 1920 |గిట్టిన_యేడు = 1992 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[ఆంధ్ర రచయితలు]], మొదటి భాగము (1950) * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II]] (1960) * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మూడవ సంపుటము/కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులు]] (1962) hcjo226inuqytt7c8cj95l5b2c02rlb 102 85303 573074 519641 2026-09-01T13:22:41Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573074 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = జగన్మోహనరావు | ఇంటిపేరు = మహీధర | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అఫనాశీ నికితిన్]] (1958) * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్]] (1960) ==సంపాదకత్వం వహించిన రచనలు== * [[గణపతి]] (1966 ముద్రణ) 744tivqi7c30z4gguzm5fl96yr24epo 106 150151 573166 572472 2026-09-02T07:40:59Z Rajasekhar1961 50 573166 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 474="బొమ్మ" 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} pf4628kn3qpqqvdgbt0rqsaszf5oykb 573172 573166 2026-09-02T07:52:06Z Rajasekhar1961 50 573172 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 470=413 474="బొమ్మ" 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 7ovmawtweh16exgdpb8o8umxayqafln 573173 573172 2026-09-02T07:52:54Z Rajasekhar1961 50 573173 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} dfcy1ouy3wdugggxrrkkahrz5nk2sqd 573175 573173 2026-09-02T07:54:27Z Rajasekhar1961 50 573175 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} pyr480rhsfe1yg9pya3jrs0wq9vrg7r 573176 573175 2026-09-02T07:56:20Z Rajasekhar1961 50 573176 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 508to509="బొమ్మ" 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 6krbkrs6dmd8qrny4zumls01ntio1x8 573177 573176 2026-09-02T07:57:33Z Rajasekhar1961 50 573177 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 508to509="బొమ్మ" 510=449 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} mbo8sw5nz4udx55mynqai1eon7zk24y 573178 573177 2026-09-02T08:00:47Z Rajasekhar1961 50 573178 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 508to509="బొమ్మ" 510=449 542=497 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ldcjq1fs0v4lcoz634t2h2zhjnwwk09 573181 573178 2026-09-02T08:04:20Z Rajasekhar1961 50 573181 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 508to509="బొమ్మ" 510=449 542=497 566="బొమ్మ" 567to568=- 569="బొమ్మ" 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} nkmyzey51n7sodxsc4jc8ba19xkxfws 573182 573181 2026-09-02T08:05:21Z Rajasekhar1961 50 573182 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 508to509="బొమ్మ" 510=449 542=497 566="బొమ్మ" 567to568=- 569="బొమ్మ" 570=521 714to715="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ezjm19gmzspcq87jlxscjttnak01reh 573183 573182 2026-09-02T08:08:41Z Rajasekhar1961 50 573183 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము]] |భాష=te |సంపుటి=[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము|రెండవ సంపుటము]] |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=1960 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=4 |పురోగతి=L |పుటలు=481 to 496 pages are missing. <pagelist 1=- 2="half-title" 3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6="తొలిపలుకు" 7=- 8to11="నివేదనము" 12to13="కా.వర్గం" 14to16="సం.వర్గం" 17to29="రచయితలు" 30to32="విసూ" 33="ప్రచి" 34to35="బొమ్మ" 36=- 37="బొమ్మ" 38="half-title" 39=- 40=3 77="బొమ్మ" 166to167="బొమ్మ" 168=129 224="బొమ్మ" 225=- 226=185 418="బొమ్మ" 419=- 420=- 421="బొమ్మ" 422=377 426="బొమ్మ" 427to428=- 429="బొమ్మ" 430=381 434="బొమ్మ" 435to436=- 437="బొమ్మ" 438=385 462=- 463="బొమ్మ" 464=409 468="బొమ్మ" 469=- 470=413 474="బొమ్మ" 475=- 476=417 508to509="బొమ్మ" 510=449 542=497 566="బొమ్మ" 567to568=- 569="బొమ్మ" 570=521 714to715="బొమ్మ" 716=665 /> |సంపుటాలు=[[సూచిక:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశము మొదటి సంపుటము అ-ఆర్ష.pdf|మొదటి సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf|రెండవ సంపుటము]], [[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|మూడవ సంపుటము]] |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 8i75idsp5tp0ze62a26ifwagzoh2k0j 102 151331 573156 570533 2026-09-02T07:22:44Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573156 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జొన్నలగడ్డ |అసలుపేరు = సత్యనారాయణమూర్తి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = 1906 |గిట్టిన_యేడు = 1965 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * నా మహారాష్ట్ర యాత్ర [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.372368 భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో నా మహారాష్ట్ర యాత్ర, ప్రథమ భాగము పుస్తకం.] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కనకదుర్గాలయము]] * లలిత (1930) {{small scan link|లలితా.djvu}} * పెండ్లి దండ {{authority control}} twj29abq0w2rkt93oph91cn0ewfmsf1 573159 573156 2026-09-02T07:27:16Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573159 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = జొన్నలగడ్డ |అసలుపేరు = సత్యనారాయణమూర్తి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = 1906 |గిట్టిన_యేడు = 1965 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * నా మహారాష్ట్ర యాత్ర [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.372368 భారత డిజిటల్ లైబ్రరీలో నా మహారాష్ట్ర యాత్ర, ప్రథమ భాగము పుస్తకం.] * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కనకదుర్గాలయము]] * లలిత (1930) {{small scan link|లలితా.djvu}} * పెండ్లి దండ (1930) {{small scan link|పెండ్లి దండ.djvu}} {{authority control}} 79tiejjb2ah9lfrdl1r4shalqf4i26h 104 154621 573179 448430 2026-09-02T08:02:23Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 154622 573180 448431 2026-09-02T08:03:01Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 154758 573123 572734 2026-09-02T03:40:07Z Rajasekhar1961 50 573123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కారర్, పాల్ }}</noinclude><section begin="702A" />జయదేవుని గీత గోవిందము లోక ప్రియమైనది. ఇందు జయదేవుడు కామశాస్త్రమును, భక్తిని సమన్వయపరచి యలౌకికమగు దివ్య వేసును సృష్టించినాడు. అలంకారశాస్త్రములందును, తదనుసారి లక్ష్య, గ్రంథము లందును గూడ కామశాస్త్ర ప్రభావము సుస్పష్టము. {{right|"ఆ " }} <section end="702A" /> <section begin="702B" />'''కారర్, పాల్ :''' కారర్ (పాల్) అనునతడు 1889 వ సంవత్సరము ఏప్రిల్ 21 వ తేదీయందు మాస్కొనగరమున స్విస్ దంపతులకు జన్మించెను. 1892 లో ఈ స్విస్ కుటుంబము స్వదేశమునకు మరలివచ్చెను. కారర్ 'ఆరౌ' నందు 1908 లో తన ఉన్నత పాఠశాలా విద్యాభ్యాసమును ముగించి ముఖ్యముగా రసాయన శాస్త్రమును పఠించు ఉద్దేశముతో, జ్యూరిక్ విశ్వవిద్యాలయములో ప్రవేశించెను. అచట ఆతనికి ఆల్ఫ్రెడ్ వెర్నర్అను పండితునివద్ద శిక్షణమును పొందు అదృష్టము లభించినది. 1911లో కారర్ రసాయన శాస్త్రము నందు డాక్టరుడిగ్రీని పొందెను. 1912-13 లలో వెర్నర్కు సహాయాధ్యాపకుడుగా పనిచేయుచు, కారర్ స్వతంత్ర పరిశోధనములను సాగించెను. అతడు మొదట ఆర్సినిక్ కలిగియున్న జీవరసాయన పదార్థములను గూర్చి పరిశోధనములను ప్రారంభించెను. ఆ కాలములో వైద్యశాస్త్రములో పేరెన్నికగన్న పాల్' ఏర్లిఖ్' అను మహాశయుడు జర్మనీ యందలి ప్రాంక్ ఫర్ట్ పట్టణములో పని చేయుచుండెను. ఏర్లిఖ్ కారర్ చేయుచున్న పరిశోధనమునందు అభిమానము జనించి, 1913 లో అతనిని తన వద్దకు ఆహ్వానించెను. అంతట కారర్ వెర్నరు, ఏర్లిఖ్ ల వంటి మహనీయులతో కలిసి పనిచేసి గొప్ప అనుభవమును పొందెను. క్రమముగ పరిశోధనా రంగములో ప్రావీణ్యమును సంపాదించెను. రజతముతో కూడిన శాల్వర్ సాన్'ను ఔషధముగా ఉపయోగించుటకై, అతడు తొలిసారిగా తయారుచేసెను. అతడు మొదట ఏర్ణిఖ్ కు సహాయకుడుగా పనిచేసెను. పిదప అతనికి అధ్యాపక పదవి లభించెను. అతడు తన పరిశోధన ఫలితములను విజ్ఞానశాస్త్ర పత్రికలలో తరచుగా ప్రచురించుటకు మొదలుపెట్టెను. {{Css image crop |Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf |Page = 702 |bSize = 600 |cWidth = 153 |cHeight = 209 |oTop = 318 |oLeft = 222 |Location = center |Description = }} కారర్ 1918 లో జ్యూరిక్ విశ్వవిద్యాలయమునకు తిరిగివచ్చెను. మరుసటి సంవత్సరమునందే వెర్నర్ స్థానమున రసాయన శాస్త్రములో ఆచార్యుడుగను, రసాయన శాఖకు డైరెక్టరుగను, జ్యూరిక్ విశ్వ విద్యాలయములో అతడు నియమింపబడెను. ఇప్పటికిని ఆ పదవినే అతడు నిర్వహించుచున్నాడు. పిండిపదార్థములు, మాంసకృత్తులు మొదలగు శరీర పోషక పదార్థములకు సంబంధించిన పరిశోధనము లతో అతని సుదీర్ఘమగు రసాయన శాస్త్ర పరిశోధనము మొదలైనది. 1926 నుండి కారర్ వృక్ష సంబంధమగు రంగు పదార్థములను గురించియు, ముఖ్యముగా పసుపురంగు కలిగియున్న పదార్థములను గురించియు కృషిచేయ నారంభించెను. ఈ రంగు పదార్థములును, కారట్ దుంపలలోని రంగు పదార్థములును ఒకే తరగతికి చెందినవి అగుటచే, కారర్, వీటికి 'కారొటీనులు' అని నామకరణ మొనర్చెను. ఈ కారొటీనులు ఏమూల ద్రవ్యములతో ఏర్పడియున్నవో, వీటి నిర్మాణాకృతి ఎట్టిదో, అతడు తన అవిరళ పరిశోధన సాహాయ్యమున తెలిసికొనగలిగెను. మరియు కారొటీనులకును, విటమిను "A" కును గల సంబంధమును, శరీరములో కారొటీనులనుండి విటమిను "A" తయారగు చున్న విధమును, కారర్ లోకమునకు తెలియజేసెను. ఇట్టేపాలలోనున్న పసుపుపచ్చని లాక్టో ఫ్లావిన్ " అను పదార్థమును గురించియు, దానికిని విటమిన్ "B" కును గల సంబంధమును గురించియు అతడు విశదీకరించెను.మరియు ‘A', 'B', 'C', 'E', 'K' అనువిటమినుల యొక్క రాసాయనిక నిర్మాణము ను, గుణవిశేషములను గురించిన మిక్కిలి ఉపయోగకరములగు సమాచారములను కారర్ మహాశయుడు తన పరిశోధనల మూలమున వెల్ల డిచేసేను. 1927 వ సంవత్సరములో జీవ రసాయనశాస్త్రముపై కారర్' ఒక ఉద్గ్రంథమును రచించెను. ఈ గ్రంథము, <section end="702B" /><noinclude><references/></noinclude> f5e9tysujsq24y2w1l3zoeqg6q1hsff 104 154759 573127 572751 2026-09-02T03:45:04Z Rajasekhar1961 50 573127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కారెంపూడి||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude><section begin="703A" />అనేక భాషలలోనికి అనువదింపబడి ఇప్పటికిని విశిష్టమైనదిగా పరిగణింపబడుచున్నది. కారర్ కాపించిన అపూర్వమగు పరిశోధనల ప్రాముఖ్యమును ప్రపంచమందలి అన్ని దేశములును గుర్తించినది. 1938 లో "నోబెల్" బహుమానము నిచ్చి, స్వీడిష్ విజ్ఞాన సమితి కారర్ పండితుని సన్మానించినది. బ్రెస్లా, బాసెల్ పోసాన్, జ్యూరిక్, లైయన్స్, పారిస్, సోఫియా విశ్యవిధ్యాలయములు కారర్కు గౌరవబిరుదులు నిచ్చి కొని యాడినవి. స్విట్జర్లాండ్ "మార్సెల్ బెనాయిస్ట్" బహుమతిని ; ఇటలీ " కెనిజారో” బహుమానమును ఇచ్చి కారర్ మహాశయుని సత్కరించినవి. సుమారు 70 సంవత్సరముల ప్రాయముననున్న కారర్ పండితుడు ఈనాటికిని అకుంఠితమైన దీక్షతో రసాయన శాస్త్రములో పరిశోధనలు కావించుచున్నాడు. దీనిచే అతని అసమానప్రతిభ, కార్యదీక్షు, విజ్ఞాన పురోభివృద్ధికై అతడు కావించుచున్న నిరంతరకృషి లోకమునకు వెల్లడి యగుచున్నవి. కారర్ సలిపిన పరిశోధనముల ఫలితములు సుమారు 1000 శీర్షికలు కలసి విజ్ఞానశాస్త్ర పత్రికలలో ప్రచురింప బడినవి, వీటిమూలమున రసాయనశాస్త్రమునకు అతడు చేసిన మహోత్కృష్టమగు సేవ విశదమగు చున్నది. {{right|సి. వి. ర.}} <section end="703A" /> <section begin="703B" />'''కారెంపూడి :''' ప్రదేశము : కారెంపూడి అను గ్రామము గుంటూరు జిల్లా, పలనాడు తాలూకాలో ఒక ఫిర్కాకు కేంద్రముగా నున్నది. దీనికి కారెమపూడి, కార్యమపూడి అనియు నామాంతరములు కలవు. తాలూకా ముఖ్యపట్టణ మైన గురజాలకు కారెంపూడి 10 మైళ్ళ దూరమున నున్నది. ఎగువన కొండల నీరు "నాగులేరు' పేరున కారెంపూడికి తూర్పువైపుగా ప్రవహించి, భటృపాలెమునకు సమీపమున కృష్ణానదిలో కలియుచున్నది. పలనాటి వీరుల చరిత్రలో ప్రసిద్ధిచెందిన యుద్ధము ఈ కార్యమపూడి వద్దనే జరిగినది. వెనుకటి వీరగాథలు, చిహ్నములు ఇప్పటికిని నిలిచియున్నవి. నర్మదానదీ ప్రాంతమునుండి ఉత్తర హైహయులు 12వ శతాబ్దమున విచ్చేని పలనాటిలో స్థిరపడిరి. వీరు కొలది కాలమే రాజ్యమేలిరి. కొన్ని తటాకములు, కోటలు నిర్మాణము చేసిరి. ఇచ్చటి ప్రజల సాంఘిక, మతవిషయక, నాగరిక పరిస్థితులందు మార్పులు చేసి, స్థానిక ప్రజల విశ్వాసమునకు పాత్రులైరి. '''చరిత్ర :''' గురజాల రాజధానిగా నేలిన నలగామరాజు నకును, అతని సవతితల్లి పుత్రులైన మలిదేవరాజు సోదరులకును మధ్య రాజ్యాధికారమునకై కలహ మారంభమైనది. నలగామ రాజువద్ద మంత్రిగా నున్న బ్రహ్మనాయడు రాజు సపతి తమ్ములకు మాచెర్ల సీమ నిప్పించి వారితో అతడును అచ్చటికి తరలిపోయెను. నలగామ రాజునకు నాగమ్మ యను ప్రజ్ఞావతి మంత్రిణిగా నుండెను. పలనాటి యుద్ధమునకు బీజాంకురములు నాటి ప్రజ్వరిల్లజేసిన దీ నాగమ్మయే, ఈమెయే నాయకురాలుగా పేరుగాంచినది. నాయకురాలు కవ్వించి, కృత్రిమమైన కోడిపందెముల నేర్పాటు చేసి పందెములలో బ్రహ్మనాయని ఓడించెను. బ్రహ్మనాయుడు పందెపు సమయము ననుసరించి తన ప్రభునగు మలి దేవరాజు తో, సహచరులతో అరణ్యావాసమునకు వెడలెను. వలస గడువు 7 ఏండ్ల, 6 నెలలు ముగిసిన అనంతరము గూడ, మాచెర్ల రాజ్యమును తిరిగి ఇచ్చుటను నలగామరాజు అంగీకరించినందున ఉభయ సైన్యములకు కార్యమపూడి వద్ద ఘోరయుద్ధము జరిగినది. నలగామరాజు సహాయార్థమై ఓరుగంటి రుద్రదేవుడు 2000 గుఱ్ఱపు రౌతులను పంపినట్లును, కన్నడ, ఘూర్జర, చేది, కళింగరాజులు యుద్ధములో పాల్గొనినట్లును శ్రీనాథుడు వర్ణించినాడు. మహాభారత యుద్ధమువలె పలనాటి యుద్ధమునకుగూడ అన్నదమ్ముల రాజ్య కాంక్షయే మూల కారణమైనది. ఈ యుద్ధమునకు మత, సాంఘిక పరిస్థితులు కూడ కొంతవరకు తోడ్పడినవి. బ్రహ్మనాయడు వైష్ణవ మతస్థుడు, అతడు కులభేదములు పాటించక 'చాపకూడు' అను సహపంక్తి భోజనాదికమును ప్రోత్సహించుట, మాల కన్నమనీడును ప్రధాన సేనాపతిగా చేయుట మున్నగు సంస్కరణల మూలమున ప్రజానురంజకుడయినాడు. రెండవపక్షమువారైన నలగామరాజు, నాయకురాలు శైవమతస్థులు. నాయకురాలు మంత్ర, తంత్రజ్ఞగా గణుతి కెక్కినది. యుద్ధములో ఆమె పక్షమున వీర జంగము లనేకులు పాల్గొనినారు. ఇట్లు 12 వ శతాబ్దమున దక్షిణదేశములో చెలరేగిన వైష్ణవ, శైవమతోద్య' <section end="703B" /><noinclude><references/></noinclude> raczrdy0712rnw94q86kveqa2jlj9an 104 160992 573075 570403 2026-09-01T13:24:52Z Rajasekhar1961 50 573075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {| class="wikitable" |+ |- | 70. పి. టి. రాజు. || పద్మభూషణ డా. [[రచయిత:పి. తిరుపతిరాజు|పి. తిరుపతిరాజు]] సైకాలజీశాఖ, రాజస్థాన్ విశ్వవిద్యాలయము, జోధ్ పూర్ || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉత్తర మీమాంస|ఉత్తర మీమాంస]] |- | 71. పి. బి. ప. || [[రచయిత:పి. బి. పద్మావతి|పి. బి. పద్మావతి]],సెంట్రల్ కాలేజి, బెంగుళూరు || ([[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఏకకణ జీవులు|ఏకకణజీవులు]] చూడు. 79) |- | 72. పి. య. రె. || శ్రీమతి [[రచయిత:పి. యశోదారెడ్డి|పి. యశోదారెడ్డి]] ఎం.ఏ.. ఆంధ్రోపన్యాసకురాలు, యూనివర్సిటీ మహిళా కళాశాల, హైదరాబాదు|| [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి I|కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి I]] |- | 73. పు. ప. శా, || శ్రీ [[రచయిత:పుచ్చా పరబ్రహ్మశాస్త్రి|పుచ్చా పరబ్రహ్మశాస్త్రి]] ఎం.ఏ., పురాతత్త్వశాఖ, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉదజని|ఉదజని]] |- | 74. పు. శ్రీ. || డా. [[రచయిత:పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచారి|పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచారి]] ఎం.ఏ., పిహెచ్.డి., చరిత్రశాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || 1. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఆసియా కళ|ఆసియాకళ]] 2. [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఎల్లోరా గుహాలయములు|ఎల్లోరా గుహాలయములు]] 3. ఐరోపా ఖండపుకళ 4. కన్హేరి 5. కళ- వేదాంతము 6. కుమ్మరము |- | 75. పు. హ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:పులిజాల హనుమంతరావు|పులిజాల హనుమంతరావు]], హైదరాబాదు || కప్తాన్ చార్లెస్ స్ట్రట్ |- | 76. పో. శ్రీ. అ || శ్రీ [[రచయిత:పోణంగి శ్రీరామ అప్పారావు|పోణంగి శ్రీరామ అప్పారావు]] ఎం. ఏ., స్పెషల్ ఆఫీసర్, పాఠ్యగ్రంథశాఖ, డి. పి. ఐ. ఆఫీసు, హైదరాబాదు || 1. కూచిపూడి నాట్యము 2. కూచిపూడివారు |- | 77. పో. సు || ఆచార్య [[రచయిత:పోతుకూచి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి|పోతుకూచి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి]] ఎం. ఏ., పి. హెచ్. డి. సాగర యూనివర్సిటీ, సాగరు || కాళిదాసమహాకవి |- | 78. ప్ర. రా. సు. || శ్రీ [[రచయిత:ప్రతాప రామనుబ్బయ్య|ప్రతాప రామనుబ్బయ్య]], 'నగారా' పత్రిక మాజీ సంపాదకులు, హైదరాబాదు || 1. కాల్బలము II 2. కాశ్మీరము I 3. కాశ్మీరము II |- | 79. బి. ఆర్. శే. || ప్రొఫెసర్, [[రచయిత:బి. ఆర్ . శేషాచారి|బి. ఆర్ . శేషాచారి]], జంతుశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, సెంట్రల్ కాలేజీ, బెంగుళూరు|| [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఏకకణ జీవులు|ఏకకణజీవులు]] |}<noinclude><references/></noinclude> tq1981auilp8pq5721akdj7owryfg6t 104 160994 573068 562003 2026-09-01T13:15:27Z Rajasekhar1961 50 573068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {| class="wikitable" |+ |- | 90. మం. సూ. || శ్రీ [[రచయిత:మంథా సూర్యనారాయణ|మంథా సూర్యనారాయణ]], ఎం. ఎస్.సి., ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || 1. ఎడిసన్ థామస్ ఆల్వా 2. కంపనములు |- | 91. మ. జ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:మహీధర జగన్మోహనరావు|మహీధర జగన్మోహనరావు]], సంపాదకులు, విశ్వసాహిత్యమాల, రాజమహేంద్రవరము || కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్ |- | 92. మ. స. శా. || శ్రీ [[రచయిత:మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్త్రి]], ఎం. ఏ. రాజమహేంద్రవరము || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II|కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II]] |- | 93. మ. సి. || శ్రీ [[రచయిత:మస్లెహుద్దిన్ సిద్దికీ|మస్లెహుద్దిన్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., వ్యవసాయ కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || కాంట్-ఆగస్టు |- | 94. మ. సూ. శా. || అభినవ వాగనుశాసవ, [[రచయిత:మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి|మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి]], ఆంధ్రాచార్యులు (రిటైర్డు), ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము, ధవళేశ్వరము || 1. ఇతిహాసములు-పురాణములు 2. ఉపవేదములు |- | 95. మా. వీ. || శ్రీ [[రచయిత:మాదల వీరభద్రరావు|మాదల వీరభద్రరావు]], జర్నలిస్టు, హైదరాబాదు || కారెంపూడి |- | 96. మా. వేం. రం. || ఆచార్య. [[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] ఎం. ఏ., రిటైర్డు ప్రొఫెసర్ ఆఫ్ పాలిటిక్సు, బొంబాయి యూనివర్శిటీ, హైదరాబాదు || ఎన్నికలు |- | 97. మో. బా, నా. || డా. [[రచయిత:మోహన్ బాబు నాయుడు|మోహన్ బాబు నాయుడు]], సైన్టిఫిక్ ఆఫీసర్, సెంట్రల్ లేబరేటరీస్, హైదరాబాదు || ఇంద్రియములు |- | 98. యం. జె. సు. || శ్రీ [[రచయిత:యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యం|యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యం]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, భూగోళశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జ భూగోళము|ఉద్భిజ్జ భూగోళము]] |- | 99. యం. రా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:యం. రామలింగశాస్త్రి|యం. రామలింగశాస్త్రి]], కొవ్వూరు || 1. ఏకనాధ్ జీ 2. కాన్హో పాత్ర 3. (కబీరు చూడు. 122) |}<noinclude><references/></noinclude> ipo6vpcfmqhfcgex3cqhcn2tcyoroy0 573071 573068 2026-09-01T13:20:17Z Rajasekhar1961 50 573071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {| class="wikitable" |+ |- | 90. మం. సూ. || శ్రీ [[రచయిత:మంథా సూర్యనారాయణ|మంథా సూర్యనారాయణ]], ఎం. ఎస్.సి., ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || 1. ఎడిసన్ థామస్ ఆల్వా 2. కంపనములు |- | 91. మ. జ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:మహీధర జగన్మోహనరావు|మహీధర జగన్మోహనరావు]], సంపాదకులు, విశ్వసాహిత్యమాల, రాజమహేంద్రవరము || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్|కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్]] |- | 92. మ. స. శా. || శ్రీ [[రచయిత:మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్త్రి]], ఎం. ఏ. రాజమహేంద్రవరము || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II|కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II]] |- | 93. మ. సి. || శ్రీ [[రచయిత:మస్లెహుద్దిన్ సిద్దికీ|మస్లెహుద్దిన్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., వ్యవసాయ కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || కాంట్-ఆగస్టు |- | 94. మ. సూ. శా. || అభినవ వాగనుశాసవ, [[రచయిత:మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి|మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి]], ఆంధ్రాచార్యులు (రిటైర్డు), ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము, ధవళేశ్వరము || 1. ఇతిహాసములు-పురాణములు 2. ఉపవేదములు |- | 95. మా. వీ. || శ్రీ [[రచయిత:మాదల వీరభద్రరావు|మాదల వీరభద్రరావు]], జర్నలిస్టు, హైదరాబాదు || కారెంపూడి |- | 96. మా. వేం. రం. || ఆచార్య. [[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] ఎం. ఏ., రిటైర్డు ప్రొఫెసర్ ఆఫ్ పాలిటిక్సు, బొంబాయి యూనివర్శిటీ, హైదరాబాదు || ఎన్నికలు |- | 97. మో. బా, నా. || డా. [[రచయిత:మోహన్ బాబు నాయుడు|మోహన్ బాబు నాయుడు]], సైన్టిఫిక్ ఆఫీసర్, సెంట్రల్ లేబరేటరీస్, హైదరాబాదు || ఇంద్రియములు |- | 98. యం. జె. సు. || శ్రీ [[రచయిత:యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యం|యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యం]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, భూగోళశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జ భూగోళము|ఉద్భిజ్జ భూగోళము]] |- | 99. యం. రా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:యం. రామలింగశాస్త్రి|యం. రామలింగశాస్త్రి]], కొవ్వూరు || 1. ఏకనాధ్ జీ 2. కాన్హో పాత్ర 3. (కబీరు చూడు. 122) |}<noinclude><references/></noinclude> 4ucpenaaebvs3llu1sglz4o09iw5tdm 573076 573071 2026-09-01T13:26:54Z Rajasekhar1961 50 573076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {| class="wikitable" |+ |- | 90. మం. సూ. || శ్రీ [[రచయిత:మంథా సూర్యనారాయణ|మంథా సూర్యనారాయణ]], ఎం. ఎస్.సి., ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్రశాఖ, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు || 1. ఎడిసన్ థామస్ ఆల్వా 2. కంపనములు |- | 91. మ. జ. రా. || శ్రీ [[రచయిత:మహీధర జగన్మోహనరావు|మహీధర జగన్మోహనరావు]], సంపాదకులు, విశ్వసాహిత్యమాల, రాజమహేంద్రవరము || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్|కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్]] |- | 92. మ. స. శా. || శ్రీ [[రచయిత:మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మధునాపంతుల సత్యనారాయణశాస్త్రి]], ఎం. ఏ. రాజమహేంద్రవరము || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II|కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II]] |- | 93. మ. సి. || శ్రీ [[రచయిత:మస్లెహుద్దిన్ సిద్దికీ|మస్లెహుద్దిన్ సిద్దికీ]] ఎం.ఏ., వ్యవసాయ కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || కాంట్-ఆగస్టు |- | 94. మ. సూ. శా. || అభినవ వాగనుశాసవ, [[రచయిత:మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి|మల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి]], ఆంధ్రాచార్యులు (రిటైర్డు), ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము, ధవళేశ్వరము || 1. ఇతిహాసములు-పురాణములు 2. ఉపవేదములు |- | 95. మా. వీ. || శ్రీ [[రచయిత:మాదల వీరభద్రరావు|మాదల వీరభద్రరావు]], జర్నలిస్టు, హైదరాబాదు || కారెంపూడి |- | 96. మా. వేం. రం. || ఆచార్య. [[రచయిత:మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య|మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య]] ఎం. ఏ., రిటైర్డు ప్రొఫెసర్ ఆఫ్ పాలిటిక్సు, బొంబాయి యూనివర్శిటీ, హైదరాబాదు || ఎన్నికలు |- | 97. మో. బా, నా. || డా. [[రచయిత:మోహన్ బాబు నాయుడు|మోహన్ బాబు నాయుడు]], సైన్టిఫిక్ ఆఫీసర్, సెంట్రల్ లేబరేటరీస్, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇంద్రియములు|ఇంద్రియములు]] |- | 98. యం. జె. సు. || శ్రీ [[రచయిత:యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యం|యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యం]] ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, భూగోళశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు || [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఉద్భిజ్జ భూగోళము|ఉద్భిజ్జ భూగోళము]] |- | 99. యం. రా. శా. || శ్రీ [[రచయిత:యం. రామలింగశాస్త్రి|యం. రామలింగశాస్త్రి]], కొవ్వూరు || 1. ఏకనాధ్ జీ 2. కాన్హో పాత్ర 3. (కబీరు చూడు. 122) |}<noinclude><references/></noinclude> h44ghw28w1vcn1tcsbsx4gvjq2jvc6l 106 161960 573154 464530 2026-09-02T07:20:16Z Rajasekhar1961 50 573154 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=లలిత |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు=[[రచయిత:జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి|జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} fgb6bdgkk439cw560fws2mapfhxngas 573155 573154 2026-09-02T07:20:59Z Rajasekhar1961 50 573155 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=లలిత |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు=[[రచయిత:జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి|జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=6 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 5id13a4stkbyjpl48upe81yygrw9yyq 0 168480 573080 476374 2026-09-01T13:30:04Z Rajasekhar1961 50 573080 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = మోహన్ బాబు నాయుడు | అనువాదం= | విభాగము = ఇంద్రియములు | ముందరి = [[../ఇంద్రావతి/]] | తదుపరి =[[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1930 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=111 fromsection="111C" to=114 tosection="114A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] 63gw404u6l3ru9repjnzyim92hlr0eo 106 170199 573149 480601 2026-09-02T07:06:32Z Rajasekhar1961 50 573149 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=భారత కథామృతము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:కల్లూరి విశాలాక్షమ్మ]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} tnpjmrxcfib1j7drj88m8t34y5d4pgx 106 170203 573141 480612 2026-09-02T06:53:46Z Rajasekhar1961 50 573141 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=వేదాంత తత్త్వాలు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=విజయనగరం |సంవత్సరం=1931 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 3mdedzigkna7debv69bb0hkmv19kv23 573142 573141 2026-09-02T06:54:25Z Rajasekhar1961 50 573142 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=వేదాంత తత్త్వాలు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=అంట్యాకుల రాజేశ్వరరావు |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=విజయనగరం |సంవత్సరం=1931 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} g6b0ryvjs216l3wjw96t7vb0bn9izoe 573143 573142 2026-09-02T06:55:56Z Rajasekhar1961 50 573143 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=వేదాంత తత్వాలు (1860-1930) |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=అంట్యాకుల రాజేశ్వరరావు |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=విజయనగరం |సంవత్సరం=1931 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 9bxlv2b114zshmodpotncqd025q62pt 106 171882 573198 563630 2026-09-02T10:00:43Z Rajasekhar1961 50 573198 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]] |చిరునామా= |సంవత్సరం=1992 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 2=- 19=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} jpfydh8un22nohpco5a9nw15508kmjg 573199 573198 2026-09-02T10:06:05Z Rajasekhar1961 50 573199 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]] |చిరునామా= |సంవత్సరం=1992 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 19=- 20= వెనుక అట్ట /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 6txktczewnt779qqg9b1lc04tczcfk2 573200 573199 2026-09-02T10:07:25Z Rajasekhar1961 50 573200 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]] |చిరునామా= |సంవత్సరం=1992 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 3="ముఖచిత్రం" 19=- 20="వెనుకఅట్ట" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} qi3qfrau4i6eugbqi33vn94m9n31rl3 573202 573200 2026-09-02T10:09:18Z Rajasekhar1961 50 573202 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]] |చిరునామా= |సంవత్సరం=1992 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 3="ముఖచిత్రం" 4="ప్రవి" 5=3 19=- 20="వెనుకఅట్ట" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} i01g6htqnh06a7q2r8hcb4vcfphh0c6 106 171912 573197 535919 2026-09-02T09:58:50Z Rajasekhar1961 50 573197 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[సైన్సు ఎలా పుట్టి పెరిగింది?]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం|విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=V |పుటలు=<pagelist 1=ముఖచిత్రం 2=- 3to5=ప్ర.వే 6=వి.సూ. 7=5 66to67=- 68="వెనుకఅట్ట" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} hmbapol9tlt4d3iwov40kb5e5s4tya5 106 205508 573189 535860 2026-09-02T09:49:39Z Rajasekhar1961 50 573189 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=చదువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 7=5 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 9usjym9fw7dnp01ht9ppajyqp0uxjip 573190 573189 2026-09-02T09:50:16Z Rajasekhar1961 50 573190 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=చదువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 6=- 7=5 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} pn3t9oiuf1isxoodgenrzimorudq6rv 573191 573190 2026-09-02T09:52:03Z Rajasekhar1961 50 573191 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=చదువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 6=- 7=5 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 7968qqjekbktvlccbpmf2r5s599441h 573192 573191 2026-09-02T09:53:41Z Rajasekhar1961 50 573192 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=చదువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 3="ముఖచిత్రం" 4="ప్రవి" 6=- 7=5 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} q4gjg22potmbtdpf7aiekxuzwkz8xlh 573193 573192 2026-09-02T09:54:59Z Rajasekhar1961 50 573193 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=చదువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 3="ముఖచిత్రం" 4="ప్రవి" 5="ముందుమాట" 6=- 7=5 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 187cl4mowv7yg3cl441jhwswworbal4 573196 573193 2026-09-02T09:56:27Z Rajasekhar1961 50 573196 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=చదువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 3="ముఖచిత్రం" 4="ప్రవి" 5="ముందుమాట" 6=- 7=5 59=- 60="వెనుకఅట్ట" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} lkxktozmpj6jrn0e80k4r0aj6r8sdls 104 215791 573217 563619 2026-09-02T11:57:10Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 10 |bSize = 600 |cWidth = 554 |cHeight = 820 |oTop = 77 |oLeft = 40 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> t7ujsbubwofrfva5lpan8t1xdwjdhw6 104 215792 573218 563620 2026-09-02T11:58:19Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 11 |bSize = 600 |cWidth = 578 |cHeight = 775 |oTop = 123 |oLeft = 11 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> iqm6qmrc8lfgh9b6pmsjseu6rnh4vv9 104 215794 573215 563622 2026-09-02T11:37:18Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఆపిలుకంటే అరటి మేలు</p> {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 13 |bSize = 600 |cWidth = 344 |cHeight = 343 |oTop = 178 |oLeft = 148 |Location = center |Description = }} ఆపిలు పండు చూడడానికి బాగుంటుంది. మిసమిస లాడుతూ వుంటుంది. దీని రంగు చూసి మోసపోతాం. రోగుల కోసం కొంటాం. బంధువులకోసం కొంటాం. తింటే అలివిగాని బలమనుకొంటాం. అయిదు రూపాయలు పైన పెడతాం. అయితే ఆపిలు పండులో ఏముంది? తొంభై వంతులు నీరు. మిగిలింది పంచదార.<noinclude><references/> {{right|11}}</noinclude> og1cghkq9bp6bkorjytzz3e4xz7xahk 104 215795 573216 563659 2026-09-02T11:40:13Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 14 |bSize = 600 |cWidth = 289 |cHeight = 332 |oTop = 158 |oLeft = 5 |Location = center |Description = }} అరటిపండు ఇంతకంటే ఎంతో బలం. ధరలో ఎంత తేడా వుందో చూడండి. ఉసిరిక, రేగు, జామ, సీతాఫలం, సపోటా, లాంటివి మేలు. సలీసుగా దొరుకుతాయి. లోటా టెంకాయ నీటికి మూడు, నాలుగు రూపాయలు పెడతాం. దీనికంటె చెంబెడు మంచినీరు మేలు. నోటికీ చేతికీ అందని జనం మనం. తెలియక మోసపోతుంటాం. సలీసుగా దొరికేవి పనికి మాలినవి కావు. ధరగలవయితే మేలయినవీ కావు. మెరిసేదంతా బంగారం కాదు.<noinclude><references/> {{left|12}}</noinclude> bbtql7ei2qpqzc8wq1mu8ztu5au5ot5 104 215796 573213 563624 2026-09-02T11:32:19Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}కీలు బెణికితే</p> కాలుగాని చేయిగాని బెణికింది అనుకోండి. మనం వెంటనే నూనెతో తోముతాము. ఇది మంచిది గాదు. బెణకడం అంటే ఎముక విరగడంతో సమానం. అపుడు ఎముకల మీద భారం పడగూడదు. బెణుకుడు నయం కావడానికి మూడు నాలుగు వారాలు పడుతుంది. బెణికిన భాగం ఐసు నీటిలో ఉంచాలి. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 15 |bSize = 600 |cWidth = 295 |cHeight = 246 |oTop = 587 |oLeft = 165 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/> {{right|13}}</noinclude> s8j713tp1an4d2lv5at7qingxgkd4g1 104 215797 573214 563626 2026-09-02T11:34:14Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> కొంచెం సేపు ఉంచి తీయాలి. ఇలా రోజుకు అయిదు ఆరు తడవలు చేయాలి. మరునాడు వేడి నీటిలో ఉంచాలి. తీయాలి. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 16 |bSize = 600 |cWidth = 427 |cHeight = 418 |oTop = 231 |oLeft = 54 |Location = center |Description = }} ఇలా రోజుకు అయిదు, ఆరు తడవలు చేయాలి. ఈ విధంగా నాలుగయిదు రోజులు చేయండి బెణుకుడు నయం అవుతుంది.<noinclude><references/></noinclude> 6g0wc9y02ih5hkpgngxrtk4cybk7781 104 215798 573209 563627 2026-09-02T11:25:42Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}కంటిలో నలుసుపడితే</p> కంటిలో నలుసు పడితే నలపకూడదు. దీని వలన కంటికి అపాయం. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 262 |cHeight = 255 |oTop = 507 |oLeft = 37 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 241 |cHeight = 234 |oTop = 247 |oLeft = 313 |Location = center |Description = }} కంటి మీదధారగా నీరు పోయాలి. అయినా నలుసు రాకపోతే తడి దూదితో తీయాలి. అంతేగాని కంటి లోపలి భాగం చేతితో తాకగూడదు.<noinclude><references/> {{right|15}}</noinclude> p9dfwg3nlq6qppiuuboxmvjt6hwyyge 573210 573209 2026-09-02T11:26:48Z Rajasekhar1961 50 573210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}కంటిలో నలుసుపడితే</p> కంటిలో నలుసు పడితే నలపకూడదు. దీని వలన కంటికి అపాయం. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 241 |cHeight = 234 |oTop = 247 |oLeft = 313 |Location = right |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 262 |cHeight = 255 |oTop = 507 |oLeft = 37 |Location = left |Description = }} కంటి మీదధారగా నీరు పోయాలి. అయినా నలుసు రాకపోతే తడి దూదితో తీయాలి. అంతేగాని కంటి లోపలి భాగం చేతితో తాకగూడదు.<noinclude><references/> {{right|15}}</noinclude> 6lmdxrknxulc1yj9mfqd0dkqdvkvpps 573211 573210 2026-09-02T11:27:49Z Rajasekhar1961 50 573211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}కంటిలో నలుసుపడితే</p> కంటిలో నలుసు పడితే నలపకూడదు. దీని వలన కంటికి అపాయం. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 241 |cHeight = 234 |oTop = 247 |oLeft = 313 |Location = centre |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 262 |cHeight = 255 |oTop = 507 |oLeft = 37 |Location = centre |Description = }} కంటి మీదధారగా నీరు పోయాలి. అయినా నలుసు రాకపోతే తడి దూదితో తీయాలి. అంతేగాని కంటి లోపలి భాగం చేతితో తాకగూడదు.<noinclude><references/> {{right|15}}</noinclude> cp12w84swqxrzc53iv8247emww2nz4w 573212 573211 2026-09-02T11:28:46Z Rajasekhar1961 50 573212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}కంటిలో నలుసుపడితే</p> కంటిలో నలుసు పడితే నలపకూడదు. దీని వలన కంటికి అపాయం. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 241 |cHeight = 234 |oTop = 247 |oLeft = 313 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 262 |cHeight = 255 |oTop = 507 |oLeft = 37 |Location = center |Description = }} కంటి మీదధారగా నీరు పోయాలి. అయినా నలుసు రాకపోతే తడి దూదితో తీయాలి. అంతేగాని కంటి లోపలి భాగం చేతితో తాకగూడదు.<noinclude><references/> {{right|15}}</noinclude> gl6hed42xhzmisp6y2cstl4j01wjtzn 104 215799 573208 563628 2026-09-02T11:21:27Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}పేలు పోవాలంటే</p> కిరసనాయిలు, తలనూనె సగం సగం కలపండి. సాయంకాలం తలకు రాయండి. రాసేటపుడు వెంటుకలు పాయలు తీయండి. పేలకూ, ఈపికి బాగా తగిలేలా రాయండి. రాసాక తలకు టవలు బిగించండి. రేయంతా ఉంచండి. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 18 |bSize = 600 |cWidth = 501 |cHeight = 272 |oTop = 396 |oLeft = 54 |Location = center |Description = }} ఉదయం కుంకుడు కాయలతో తలంటి పోయండి. ఈరి పెనతో పేలు, ఈపి తీసేయండి. ఈరిపైన కిరసనాయిలులో ముంచి ఉంచండి. అపుడు అందులోని పేలు, ఈపి చనిపోతాయి.<noinclude><references/> {{left|16}}</noinclude> 0vb14iaxyoy56s843cobnfh866e1kzf 0 217149 573070 572435 2026-09-01T13:16:57Z Rajasekhar1961 50 573070 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి | అనువాదం= | విభాగము = కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి II | ముందరి = [[../కట్టమంచి రామలింగా రెడ్డి I/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=536 fromsection="536B" to=537 tosection="537A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 9omev84aswjxw01rna6pmoblmjocpia 104 218017 573089 569262 2026-09-01T14:24:31Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Matrumurthi padya sathakam.pdf |Page = 2 |bSize = 600 |cWidth = 509 |cHeight = 761 |oTop = 22 |oLeft = 41 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> jhppngmhrf0riym34vmcr3ubrn3nj3p 104 218018 573090 569274 2026-09-01T14:25:16Z Rajasekhar1961 50 573090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>{{c|మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి}} (పద్య శతకం) రచన గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు సెల్ : 9542019064 ముద్రణ 2019, డిశంబర్ ప్రతులు 1000 వెల రూ || 40-00 ప్రతులకు 1. గొట్టాపు హారిక W/o. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు బంగారమ్మపేట, బ్రాంచి ఫోస్టు ఆఫీసు ఎదురుగా, సాలూరు విజయనగరం జిల్లా డి.టి.పి. & ప్రింటింగ్ శ్రీ శ్యామలా ప్రింటింగ్ వర్క్స్ మెయిన్ రోడ్ - సాలూరు సాలూరు సాహితీ మిత్ర బృంద ప్రచురణ: 03<noinclude><references/> 2</noinclude> k77s4vmvzbt2fvfcyempd3caz9ky4u3 104 218020 573093 569275 2026-09-01T14:43:35Z Rajasekhar1961 50 573093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>{{c|మాతృమూర్తి శతకం గురించి నాల్గు మాటలు}} {{c|“నవరస కవి చక్రవర్తి” “ప్రసంగ ప్రవీణ”}} {{c|ఉ॥వే॥ శ్రీమాన్ ఎన్.సి.హెచ్. శ్రీరామ చక్రవర్తి}} {{c|భద్రాచలం, చేపలుకు సంఖ్య : 9399958069}} గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు గారు నాకు దాలినాయుడు గారి ద్వారా పరిచయం. విజయనగరానికి చెందిన వర్ధిష్ణు కవి. విజయనగరం అనగానే మన తెలుగువారి చరిత్రను సజీవధారలా ప్రవహింపచేసిన విజయనగరం రాజుల కథలు, బొబ్బిలి రాజుల కథలు గుర్తుకువచ్చి ఒళ్లు జలదరిస్తుంది. తెలుగు సంగీతాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసిన పూజ్యులు ద్వారం వేంకటస్వామి నాయుడుగారు, విజయనగరం కళాశాల ద్వారా తెలుగు సినీపాటలను రసమయం చేసిన ఘంటసాల, సుశీల, ఒక ప్రక్క హరికథను అందలాలెక్కించి ఊరేగించిన పుంభావ సరస్వతి ఆదిభట్ట వారు మన మనస్సులను ద్రవింపచేసి రసగంగలను ప్రవహింప చేస్తారు. ఆ గడ్డలో ఉన్న మహత్తును అణుమాత్రమైనా సంతరించుకొనని వారుండరేమో అక్కడ! అక్కడ ఏం జరిగినా ఆయా వ్యక్తుల ప్రతిభా పాటవాలతో బాటు ఆ నేల జీవశక్తి ఏదో ఆయా వ్యక్తులను మహనీయులుగా చేయడంలో పాత్ర వహిస్తుంది. {{c|ప్రస్తుతానికి వస్తే-}} తెలుగు సాహిత్యంలో ఆధునికంగా వేగంగా మార్పులు జరిగిపోతున్నాయి. చాలా చాలా మంది కవితలు వ్రాస్తున్నారు. దీనికి కారణాలు అనేకం. స్పందించే మనసు వ్రాయకుండా ఉండనీయక పోవడం ఒకటి. తన తలపులను ప్రపంచంలో పంచు కోవాలనే తపన ఒకటి. కవికి సాధారణంగా లభించే గుర్తింపూ, గౌరవ మర్యాదల పట్ల ఆసక్తి ఉండడం ఒకటి. ఇలా<noinclude><references/></noinclude> 7hymy31qkxalc8lsd6sc1tzciifq1bp 573094 573093 2026-09-01T14:45:43Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{c|{{larger|మాతృమూర్తి శతకం గురించి నాల్గు మాటలు}}}} {{c|“నవరస కవి చక్రవర్తి” “ప్రసంగ ప్రవీణ”}} {{c|ఉ॥వే॥ శ్రీమాన్ ఎన్.సి.హెచ్. శ్రీరామ చక్రవర్తి}} {{c|భద్రాచలం, చేపలుకు సంఖ్య : 9399958069}} గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు గారు నాకు దాలినాయుడు గారి ద్వారా పరిచయం. విజయనగరానికి చెందిన వర్ధిష్ణు కవి. విజయనగరం అనగానే మన తెలుగువారి చరిత్రను సజీవధారలా ప్రవహింపచేసిన విజయనగరం రాజుల కథలు, బొబ్బిలి రాజుల కథలు గుర్తుకువచ్చి ఒళ్లు జలదరిస్తుంది. తెలుగు సంగీతాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసిన పూజ్యులు ద్వారం వేంకటస్వామి నాయుడుగారు, విజయనగరం కళాశాల ద్వారా తెలుగు సినీపాటలను రసమయం చేసిన ఘంటసాల, సుశీల, ఒక ప్రక్క హరికథను అందలాలెక్కించి ఊరేగించిన పుంభావ సరస్వతి ఆదిభట్ట వారు మన మనస్సులను ద్రవింపచేసి రసగంగలను ప్రవహింప చేస్తారు. ఆ గడ్డలో ఉన్న మహత్తును అణుమాత్రమైనా సంతరించుకొనని వారుండరేమో అక్కడ! అక్కడ ఏం జరిగినా ఆయా వ్యక్తుల ప్రతిభా పాటవాలతో బాటు ఆ నేల జీవశక్తి ఏదో ఆయా వ్యక్తులను మహనీయులుగా చేయడంలో పాత్ర వహిస్తుంది. {{c|ప్రస్తుతానికి వస్తే-}} తెలుగు సాహిత్యంలో ఆధునికంగా వేగంగా మార్పులు జరిగిపోతున్నాయి. చాలా చాలా మంది కవితలు వ్రాస్తున్నారు. దీనికి కారణాలు అనేకం. స్పందించే మనసు వ్రాయకుండా ఉండనీయక పోవడం ఒకటి. తన తలపులను ప్రపంచంలో పంచు కోవాలనే తపన ఒకటి. కవికి సాధారణంగా లభించే గుర్తింపూ, గౌరవ మర్యాదల పట్ల ఆసక్తి ఉండడం ఒకటి. ఇలా<noinclude><references/></noinclude> f2c92xgr5qg0cdpt244k9wv35a3e07r 104 218021 573095 569276 2026-09-01T14:48:11Z Rajasekhar1961 50 573095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>వివిధ కారణాలు. కారణం ఏదైనా వర్ధిష్ణువులచేత వ్రాయిస్తున్నది. పద్యాలు ప్రారంభించిన వారు ఎక్కువగా శతకాలు తోచడమూ ఏ పద్యానికి ఆ పద్యం వ్యస్తభావంతో నడపడంలో ఎంచుకుంటున్నారు. ఆటవెలది నడక వారికి సుఖంగా వెసులుబాటు ఉండడం దానికి కారణాలు. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావుగారు ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయులు. మాతృమూర్తిని సంస్మరించుకుంటూ “మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి” అనే మకుటంతో శతకం వ్రాసారు. అమ్మతో తమకు ఉన్న అనుబంధాన్ని, ప్రేమనూ, ఆత్మీయతనూ, భక్తినీ అత్యున్నత భావాలతో సంస్మరించుకున్నారు. శతకాలు వ్రాసినా అమ్మ ఋణం తీరదు కానీ కవి ఇంతకంటే ఏమి చేయగలడు? అక్షరనీరాజనం-నిజ జీవితాసేవతో పాటు, సమర్పించగలడు అంతే.! కవికి ఇది ఒక్కటే కాస్తోకూస్తో ఋణ విముక్త మార్గం. దానిలో చాలా మటుకు శ్రీనివాసరావు కృతకృత్యులయ్యారు. తేలిక బాసలో ఉండడం వల్ల మరల పద్యాలు ప్రత్యేకంగా ఉట్టంకించే పనికి పూనుకోవడంలేదు. ఈ భావాలూ క్రొత్తవి కావు - కానీ కవి ఆత్మీయతనూ స్పందనలతో తాదాత్మ్యాన్ని మనం గుర్తిస్తాము. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు గారు ఆంగ్ల ఒజ్జగా ఉంటూ అమ్మబాసపై అభిమానంతో శతకం వ్రాయడం ఆహ్వానించదగినది. కవిత్వపు మెలకువలను వీరు ఇంకా ఆకళింపు చేసుకోవాల్సి ఉన్నది. అలాగే ఛందస్సులో మర్మాలనూ వశపరచుకోవలసి ఉంది. మరింత అధ్యయనమూ, అనుశీలనా చేసి మంచి కవిత్వం వ్రాయాలని గొట్టాపు వారిని కోరుతున్నాను. తద్వారా తెలుగు తల్లికి నిజమైన బాసా ఊడిగం చెయ్యాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. శ్రీనివాసరావు గారికి శతమానం భవతి భద్రాచలం 27-11-2019 5 బాసకు కాలి తువ్వ ఎన్.సి.హెచ్. చక్రవరి<noinclude><references/></noinclude> fjljr93wb30w13r07quw3dybycvb2xk 573096 573095 2026-09-01T14:49:52Z Rajasekhar1961 50 573096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>వివిధ కారణాలు. కారణం ఏదైనా వర్ధిష్ణువులచేత వ్రాయిస్తున్నది. పద్యాలు ప్రారంభించిన వారు ఎక్కువగా శతకాలు తోచడమూ ఏ పద్యానికి ఆ పద్యం వ్యస్తభావంతో నడపడంలో ఎంచుకుంటున్నారు. ఆటవెలది నడక వారికి సుఖంగా వెసులుబాటు ఉండడం దానికి కారణాలు. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావుగారు ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయులు. మాతృమూర్తిని సంస్మరించుకుంటూ “మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి” అనే మకుటంతో శతకం వ్రాసారు. అమ్మతో తమకు ఉన్న అనుబంధాన్ని, ప్రేమనూ, ఆత్మీయతనూ, భక్తినీ అత్యున్నత భావాలతో సంస్మరించుకున్నారు. శతకాలు వ్రాసినా అమ్మ ఋణం తీరదు కానీ కవి ఇంతకంటే ఏమి చేయగలడు? అక్షరనీరాజనం-నిజ జీవితాసేవతో పాటు, సమర్పించగలడు అంతే.! కవికి ఇది ఒక్కటే కాస్తోకూస్తో ఋణ విముక్త మార్గం. దానిలో చాలా మటుకు శ్రీనివాసరావు కృతకృత్యులయ్యారు. తేలిక బాసలో ఉండడం వల్ల మరల పద్యాలు ప్రత్యేకంగా ఉట్టంకించే పనికి పూనుకోవడంలేదు. ఈ భావాలూ క్రొత్తవి కావు - కానీ కవి ఆత్మీయతనూ స్పందనలతో తాదాత్మ్యాన్ని మనం గుర్తిస్తాము. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు గారు ఆంగ్ల ఒజ్జగా ఉంటూ అమ్మబాసపై అభిమానంతో శతకం వ్రాయడం ఆహ్వానించదగినది. కవిత్వపు మెలకువలను వీరు ఇంకా ఆకళింపు చేసుకోవాల్సి ఉన్నది. అలాగే ఛందస్సులో మర్మాలనూ వశపరచుకోవలసి ఉంది. మరింత అధ్యయనమూ, అనుశీలనా చేసి మంచి కవిత్వం వ్రాయాలని గొట్టాపు వారిని కోరుతున్నాను. తద్వారా తెలుగు తల్లికి నిజమైన బాసా ఊడిగం చెయ్యాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. {{c|శ్రీనివాసరావు గారికి శతమానం భవతి}} :భద్రాచలం :27-11-2019 {{right|బాసకు కాలి తువ్వ}} {{right|ఎన్.సి.హెచ్. చక్రవర్తి}}<noinclude><references/></noinclude> 23zuibrvq0usuurk2wptqxc467wqspj 573097 573096 2026-09-01T14:50:34Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>వివిధ కారణాలు. కారణం ఏదైనా వర్ధిష్ణువులచేత వ్రాయిస్తున్నది. పద్యాలు ప్రారంభించిన వారు ఎక్కువగా శతకాలు తోచడమూ ఏ పద్యానికి ఆ పద్యం వ్యస్తభావంతో నడపడంలో ఎంచుకుంటున్నారు. ఆటవెలది నడక వారికి సుఖంగా వెసులుబాటు ఉండడం దానికి కారణాలు. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావుగారు ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయులు. మాతృమూర్తిని సంస్మరించుకుంటూ “మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి” అనే మకుటంతో శతకం వ్రాసారు. అమ్మతో తమకు ఉన్న అనుబంధాన్ని, ప్రేమనూ, ఆత్మీయతనూ, భక్తినీ అత్యున్నత భావాలతో సంస్మరించుకున్నారు. శతకాలు వ్రాసినా అమ్మ ఋణం తీరదు కానీ కవి ఇంతకంటే ఏమి చేయగలడు? అక్షరనీరాజనం-నిజ జీవితాసేవతో పాటు, సమర్పించగలడు అంతే.! కవికి ఇది ఒక్కటే కాస్తోకూస్తో ఋణ విముక్త మార్గం. దానిలో చాలా మటుకు శ్రీనివాసరావు కృతకృత్యులయ్యారు. తేలిక బాసలో ఉండడం వల్ల మరల పద్యాలు ప్రత్యేకంగా ఉట్టంకించే పనికి పూనుకోవడంలేదు. ఈ భావాలూ క్రొత్తవి కావు - కానీ కవి ఆత్మీయతనూ స్పందనలతో తాదాత్మ్యాన్ని మనం గుర్తిస్తాము. గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు గారు ఆంగ్ల ఒజ్జగా ఉంటూ అమ్మబాసపై అభిమానంతో శతకం వ్రాయడం ఆహ్వానించదగినది. కవిత్వపు మెలకువలను వీరు ఇంకా ఆకళింపు చేసుకోవాల్సి ఉన్నది. అలాగే ఛందస్సులో మర్మాలనూ వశపరచుకోవలసి ఉంది. మరింత అధ్యయనమూ, అనుశీలనా చేసి మంచి కవిత్వం వ్రాయాలని గొట్టాపు వారిని కోరుతున్నాను. తద్వారా తెలుగు తల్లికి నిజమైన బాసా ఊడిగం చెయ్యాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. {{c|శ్రీనివాసరావు గారికి శతమానం భవతి}} :భద్రాచలం :27-11-2019 {{right|బాసకు కాలి తువ్వ}} {{right|ఎన్.సి.హెచ్. చక్రవర్తి}}<noinclude><references/></noinclude> 2v3i7s1er2las2uhcw54k7mh88naufl 104 218022 573098 569277 2026-09-01T15:00:08Z Rajasekhar1961 50 573098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>P. RAJANNA DORA, M.A. M.L.A. 13-Saluru (ST) Assembly Constituency Vizianagaram District, A.P.; and Dy. Floor Leader A.P. Legislative Assembly Velagapudi 522238 AMARAVATHI. Beside Judge Court, Official Colony (Street) Rama Colony, Saluru-535 591 Vizianagaram District. Andhra Pradesh Mobile : 9440830397, 7893504567 Whatsapp: 9491884567 E-mail : prajannadora@gmail.com/ అమ్మకు అమరత్వమిచ్చిన శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారు అభినందనీయులు నైతిక విద్య నేడు పాఠశాలలో ఒక భాగం. ఉపాధ్యాయుల భాద్యత కూడా. తల్లి దండ్రుల పట్ల గౌరవమూ, సభ్యుల పట్ల ప్రేమానురాగాలు విద్యార్థులతో వర్ధిల్లాలి. ఈ గురుతర భాద్యత పిల్లల లో పెంపొందింప జేయుటలో అమ్మా, నాన్నల తరువాత గురువులదే అని నా విశ్వాసం. శ్రీ గొట్టొపు శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారు, మాతృదేవతకి మనసున ఆలయం నిర్మించి, అమ్మకు అక్షర నీరాజనంగా, 100 పద్యములకుపైగా సమర్పణం చేసి, “అమృతం త్రాగేవాళ్ళు, దేవతలూ, దేవుళ్ళు, అది కన్న బిడ్డలకు పంచేవాళ్ళు అమ్మా-నాన్నలు" అని ఒక కవి చెబితే - అమ్మతనానికి, అమ్మ ప్రేమకు, అమ్మ త్యాగానికి, అక్షర సత్యంగా - నేడు అమరత్వమిచ్చారు. శ్రీ గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారు, సాలూరు సాహితీ మిత్ర బృందం ద్వారా సుపరిచితులు. ఆంగ్లోపాధ్యాయులుగా జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల, పాంచాలితో పనిచేస్తూ ఉన్నారు. గతంలోనే విద్యార్థులకు ఉపయోగపడే "క్రియాపదనిఘంటువును" రచించారు. ఇప్పుడు “మరువలేను నిన్ను "మాతృమూర్తి" అనే మకుటంతో చక్కని శతాధిక పద్య పుష్పాలను వారి వారి వారి వారి మాతృమూర్తిని, ఆమె సేవలనూ గుర్తుకు తెచ్చుకుంటారు. ఆర్ద్రతతో తల్లికి సమర్పించుకున్నారు. ఈ పద్యాలు చదువుతున్నంత సేపు ఎవరికి వారు, కళ్ళు తడుపుకుంటారు.<noinclude><references/></noinclude> i34w9zz6cgxgmgvtxcbdwqmfs7oqqxl 104 218023 573087 569278 2026-09-01T14:21:16Z Rajasekhar1961 50 573087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>ఉదాహరణకు మాస్టారుగారి మాటలలోనే చూస్తే ఆ॥వె॥ మాట నేర్పినావు మమతను పంచియు చదువు నేర్పినావు చక్కదిద్ది ఆదిగురువు నీవే యాదర్శమూర్తివి మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి నిజమే. అమ్మ ఆదిగురువు. ఆ మాతృదేవతకు అంకితమిచ్చిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారిని అభినందిస్తున్నాను. మరిన్ని మంచి రచనలను చేసి జాతికి అందివ్వాలని కోరుతున్నాను. శతాధిక పద్య పుష్పాలతో అమ్మను ఆరాధించిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారిని మనసారా అభినందిస్తూ.... {{Css image crop |Image = Matrumurthi padya sathakam.pdf |Page = 8 |bSize = 600 |cWidth = 289 |cHeight = 170 |oTop = 368 |oLeft = 234 |Location = center |Description = }} (పీడిక రాజన్నదొర)<noinclude><references/> 7</noinclude> a4kizlp3q91vjz5t9vl0gdhe203l1nk 573088 573087 2026-09-01T14:23:18Z ~2026-47551-52 7498 573088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>ఉదాహరణకు మాస్టారుగారి మాటలలోనే చూస్తే <poem>ఆ॥వె॥ మాట నేర్పినావు మమతను పంచియు చదువు నేర్పినావు చక్కదిద్ది ఆదిగురువు నీవే యాదర్శమూర్తివి మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి</poem> నిజమే. అమ్మ ఆదిగురువు. ఆ మాతృదేవతకు అంకితమిచ్చిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారిని అభినందిస్తున్నాను. మరిన్ని మంచి రచనలను చేసి జాతికి అందివ్వాలని కోరుతున్నాను. శతాధిక పద్య పుష్పాలతో అమ్మను ఆరాధించిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారిని మనసారా అభినందిస్తూ.... {{Css image crop |Image = Matrumurthi padya sathakam.pdf |Page = 8 |bSize = 600 |cWidth = 289 |cHeight = 170 |oTop = 368 |oLeft = 234 |Location = center |Description = }} (పీడిక రాజన్నదొర)<noinclude><references/> 7</noinclude> a5adgv0uambx5343hj3vap88i1hcdso 573099 573088 2026-09-01T15:01:11Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఉదాహరణకు మాస్టారుగారి మాటలలోనే చూస్తే <poem>ఆ॥వె॥ మాట నేర్పినావు మమతను పంచియు చదువు నేర్పినావు చక్కదిద్ది ఆదిగురువు నీవే యాదర్శమూర్తివి మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి</poem> నిజమే. అమ్మ ఆదిగురువు. ఆ మాతృదేవతకు అంకితమిచ్చిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారిని అభినందిస్తున్నాను. మరిన్ని మంచి రచనలను చేసి జాతికి అందివ్వాలని కోరుతున్నాను. శతాధిక పద్య పుష్పాలతో అమ్మను ఆరాధించిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారిని మనసారా అభినందిస్తూ.... {{Css image crop |Image = Matrumurthi padya sathakam.pdf |Page = 8 |bSize = 600 |cWidth = 289 |cHeight = 170 |oTop = 368 |oLeft = 234 |Location = right |Description = }} {{right|(పీడిక రాజన్నదొర)}}<noinclude><references/> 7</noinclude> lkqap2dmjzibueu1gelg3vgfytfb366 573100 573099 2026-09-01T15:01:46Z Rajasekhar1961 50 573100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఉదాహరణకు మాస్టారుగారి మాటలలోనే చూస్తే <poem>ఆ॥వె॥ మాట నేర్పినావు మమతను పంచియు చదువు నేర్పినావు చక్కదిద్ది ఆదిగురువు నీవే యాదర్శమూర్తివి మరువలేను నిన్ను మాతృమూర్తి</poem> నిజమే. అమ్మ ఆదిగురువు. ఆ మాతృదేవతకు అంకితమిచ్చిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారు గారిని అభినందిస్తున్నాను. మరిన్ని మంచి రచనలను చేసి జాతికి అందివ్వాలని కోరుతున్నాను. శతాధిక పద్య పుష్పాలతో అమ్మను ఆరాధించిన శ్రీ శ్రీనివాసరావు మాస్టారిని మనసారా అభినందిస్తూ.... {{Css image crop |Image = Matrumurthi padya sathakam.pdf |Page = 8 |bSize = 600 |cWidth = 289 |cHeight = 170 |oTop = 368 |oLeft = 234 |Location =right |Description = }} {{right|(పీడిక రాజన్నదొర)}}<noinclude><references/> 7</noinclude> 37kta8o9yq8svsiwp3i06iazaxbhl9u 104 218024 573101 569280 2026-09-01T15:03:38Z Rajasekhar1961 50 573101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>{{c|కవితా పుష్పాలతో మాతృమూర్తిని అర్చించిన "గొట్టాపు"}} 'అమ్మ' అన్నపదం అనురాగానికి, ఆప్యాయతకు, ప్రేమకు, వాత్యల్యానికి, కరుణకు, దయకు ఆలవాలం. “దేవతలంతా ఒక వైపు అమ్మ ఒక వైపు-నీవు ఎటువైపంటే - ఒరిగేను అమ్మవైపు" అంటారు. “సి.నారే" గారు. ఈ నేలమీద మాతృదేవతను గూర్చి తడవని కవులుండరు. వారివారి అక్షర పుష్పాలతో 'అమ్మ'ను అర్చించారు. ఇలా ప్రతికాలంలోను కవులు అమ్మ యొక్క అమృత తత్వాన్ని కవిత్వ రూపంలో ప్రవహింపజేస్తునే ఉన్నారు. ఇదిగో ఈ వరుసలోని వాడే మా గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు. ఆంగ్లోపాధ్యాయునిగా పనిచేస్తూ అమ్మభాషలో అమ్మను పూజిద్దామని తలంపుతో “మరువ లేను నిన్ను మాతృమూర్తి” అన్న మకుటంతో ఒక శతకాన్ని రచించాడు. అతనిని కవిగా తయారు చేసిన “సాలూరు సాహితీ మిత్ర బృందం" దానిని వెలువరించే పనిలో పడింది. హృదయాన్ని 'కలం' గా చేసుకొని ఈ యువకవి రాసిన కొన్ని పద్యపాదాలను తిలకిస్తే... పాఠకులకు అతని ప్రగాఢ భక్తి అర్ధమౌతుంది. "జోలపాట పాడి - జోకొట్టి జోకొట్టి హృదిని పాన్పుచేసి - నిదుర పుచ్చి పెంచి నట్టి నిన్ను - ప్రేమగా సేవింతు మరువలేను నిన్ను - మాతృమూర్తి” ఇలా ఆటవెలదుల్లో ఆర్థతగా వ్రాసిన ఈ కవి అభినందనీయుడు. “అలక పాన్పునెక్కి - ఆకలైనేనుంటె బువ్వ పెడితివీవు బుజ్జగించి" ఇలా ప్రతీ పద్యంలోను అమ్మ అనురాగ బంధాన్ని కవిత్వగంధంతో అలది పూజించడానికి ప్రయత్నం చేసారు. శ్రీనివాసరావుగారు. ఈ పద్యాలను మేము చాలావరకు సరిచేసి, మరో కవిపండితులు శ్రీమాన్ ఎన్.సి.హెచ్. శ్రీరామ చక్రవర్తి గారి సూచనలు సవరణలను కూడా జోడించి, పాఠకలోకానికి ఈ కృతిని అందిస్తున్నాం. మీరిచ్చిన అభినందనలే-ఈ యువకవికి ఆశీర్వచనాలు కాగలవు. మరిన్ని మంచి రచనలు చేయాలని శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ.... జె.బి. తిరుమలాచార్యులు, అధ్యక్షులు : కిలపర్తి దాలినాయుడు కార్యదర్శి : సాలూరు సాహితీ మిత్రబృందం, సాలూరు<noinclude><references/> 8</noinclude> bgtl5wagxdq2zmwwcg0vurz8qnfgup1 573102 573101 2026-09-01T15:04:39Z Rajasekhar1961 50 573102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="VISWALYRICS" /></noinclude>{{c|{{larger|కవితా పుష్పాలతో మాతృమూర్తిని అర్చించిన "గొట్టాపు"}}}} 'అమ్మ' అన్నపదం అనురాగానికి, ఆప్యాయతకు, ప్రేమకు, వాత్యల్యానికి, కరుణకు, దయకు ఆలవాలం. “దేవతలంతా ఒక వైపు అమ్మ ఒక వైపు-నీవు ఎటువైపంటే - ఒరిగేను అమ్మవైపు" అంటారు. “సి.నారే" గారు. ఈ నేలమీద మాతృదేవతను గూర్చి తడవని కవులుండరు. వారివారి అక్షర పుష్పాలతో 'అమ్మ'ను అర్చించారు. ఇలా ప్రతికాలంలోను కవులు అమ్మ యొక్క అమృత తత్వాన్ని కవిత్వ రూపంలో ప్రవహింపజేస్తునే ఉన్నారు. ఇదిగో ఈ వరుసలోని వాడే మా గొట్టాపు శ్రీనివాసరావు. ఆంగ్లోపాధ్యాయునిగా పనిచేస్తూ అమ్మభాషలో అమ్మను పూజిద్దామని తలంపుతో “మరువ లేను నిన్ను మాతృమూర్తి” అన్న మకుటంతో ఒక శతకాన్ని రచించాడు. అతనిని కవిగా తయారు చేసిన “సాలూరు సాహితీ మిత్ర బృందం" దానిని వెలువరించే పనిలో పడింది. హృదయాన్ని 'కలం' గా చేసుకొని ఈ యువకవి రాసిన కొన్ని పద్యపాదాలను తిలకిస్తే... పాఠకులకు అతని ప్రగాఢ భక్తి అర్ధమౌతుంది. "జోలపాట పాడి - జోకొట్టి జోకొట్టి హృదిని పాన్పుచేసి - నిదుర పుచ్చి పెంచి నట్టి నిన్ను - ప్రేమగా సేవింతు మరువలేను నిన్ను - మాతృమూర్తి” ఇలా ఆటవెలదుల్లో ఆర్థతగా వ్రాసిన ఈ కవి అభినందనీయుడు. “అలక పాన్పునెక్కి - ఆకలైనేనుంటె బువ్వ పెడితివీవు బుజ్జగించి" ఇలా ప్రతీ పద్యంలోను అమ్మ అనురాగ బంధాన్ని కవిత్వగంధంతో అలది పూజించడానికి ప్రయత్నం చేసారు. శ్రీనివాసరావుగారు. ఈ పద్యాలను మేము చాలావరకు సరిచేసి, మరో కవిపండితులు శ్రీమాన్ ఎన్.సి.హెచ్. శ్రీరామ చక్రవర్తి గారి సూచనలు సవరణలను కూడా జోడించి, పాఠకలోకానికి ఈ కృతిని అందిస్తున్నాం. మీరిచ్చిన అభినందనలే-ఈ యువకవికి ఆశీర్వచనాలు కాగలవు. మరిన్ని మంచి రచనలు చేయాలని శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ.... జె.బి. తిరుమలాచార్యులు, అధ్యక్షులు : కిలపర్తి దాలినాయుడు కార్యదర్శి : {{c|సాలూరు సాహితీ మిత్రబృందం, సాలూరు}}<noinclude><references/> 8</noinclude> hz7gq3facjtgdzdxwhqreutxyyvxolm 104 218592 573066 571318 2026-09-01T13:11:58Z Rajasekhar1961 50 573066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />4</noinclude>గనఁబఱిచిరి. ఈ సందర్భమున గ్రంథ ముద్రణమునకై కొంద ఱుదారులను బ్రోత్సహించి సాయపడి యట్టి పూనికవల్లఁ బండిత సారస్వతశాఖ నీ యుద్గ్రంథముచే భూషింపఁజేసిన శ్రీ శంకరనారాయణ రావు గారికిని, సాయపడిన ధనదాతలకును మరొకమాఱు పరిషత్ఫక్షమున ధన్యవాదము లర్పించుట నా విధి. ఈ గ్రంథమును - సల్లగొండలో జరుగుచున్న పరిషత్తు తృతీయ వార్షికోత్సవ సందర్భమున సమ్మానపూర్వకముగా బహిరంగ పఱుచు గౌరవము పరిషత్తున కొదవుట యెంతయుఁ బ్రశంసనీయము. ఇంక ముం దీయుద్గ్రంధము విశ్వవిద్యాలయములలో ఁగూడఁ బాఠ్యగ్రంథమై ప్రభుత్వ విద్యా విధానమునందును దన కర్హస్థానమును గల్పించు కొని పరిషత్తున కలంకారప్రాయము కాఁగలదనియు, నీ గ్రంథమును లోఁతుగాఁ బరిశీలించినవారు మా యభిప్రాయముతో నేకీభవింపఁ గలరనియు, నమ్ముచున్నాను. హైద్రాబాదు, ౧ర - ౧-౨-84 విధేయుఁడు, బిదురు వేంకట శేషయ్య, గౌరప కార్యదర్శి, నిజాంరాష్ట్ర—ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు. CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> 6eeidrsnr1263ytijkv6206j1ke0dgz 573067 573066 2026-09-01T13:12:29Z Rajasekhar1961 50 573067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />4</noinclude>గనఁబఱిచిరి. ఈ సందర్భమున గ్రంథ ముద్రణమునకై కొంద ఱుదారులను బ్రోత్సహించి సాయపడి యట్టి పూనికవల్లఁ బండిత సారస్వతశాఖ నీ యుద్గ్రంథముచే భూషింపఁజేసిన శ్రీ శంకరనారాయణ రావు గారికిని, సాయపడిన ధనదాతలకును మరొకమాఱు పరిషత్ఫక్షమున ధన్యవాదము లర్పించుట నా విధి. ఈ గ్రంథమును - సల్లగొండలో జరుగుచున్న పరిషత్తు తృతీయ వార్షికోత్సవ సందర్భమున సమ్మానపూర్వకముగా బహిరంగ పఱుచు గౌరవము పరిషత్తున కొదవుట యెంతయుఁ బ్రశంసనీయము. ఇంక ముం దీయుద్గ్రంధము విశ్వవిద్యాలయములలో ఁగూడఁ బాఠ్యగ్రంథమై ప్రభుత్వ విద్యా విధానమునందును దన కర్హస్థానమును గల్పించు కొని పరిషత్తున కలంకారప్రాయము కాఁగలదనియు, నీ గ్రంథమును లోఁతుగాఁ బరిశీలించినవారు మా యభిప్రాయముతో నేకీభవింపఁ గలరనియు, నమ్ముచున్నాను. హైద్రాబాదు, ౧ర - ౧-౨-84 విధేయుఁడు, బిదురు వేంకట శేషయ్య, గౌరప కార్యదర్శి, నిజాంరాష్ట్ర—ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు.<noinclude><references/></noinclude> hfualpldmhx3i710hyqzader6o0rsif 104 218762 573062 571575 2026-09-01T12:00:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}1. ప్రతిబింబాకారసంవాదము</p> బింబమునువలెఁ బ్రతిబింబమును సిద్ధము సేయుట. ఎట్లన. <poem>క. తరుణుండగు శీతలకరు । మరిగి వియల్లక్ష్మి తన్నుమాని ముదుకఁడుౝ ఖరికరుఁ డున్నవిద్రొబ్బిన । కరణిౝ రవి పశ్చిమాద్రికడఁ గుంకె నృపా!</poem> ఈ బింబమునకు <poem>క. తరుణుండగు శీతలకరు । మరిగి వియల్లక్ష్మి తన్నుమాని ముదుకఁడుౝ ఖరశరుఁ డున్ననిద్రొబ్బిన । కరణిౝ రవి పశ్చిమాద్రికడఁ గ్రుంకె నృపా!</poem> ఇది ప్రతిబింము. ఈ ప్రతిబింబాకారసంవాదము గల కావ్యవస్తువు సర్వథా పరిత్యాజ్యము. ఏలన, దీనికి శరీరము భిన్నముగా లేదు. దాని కిది నకలు. {{p|ac|fwb}}2. ఆలేఖ్యాకారసంవాదము</p> చిత్తరువు పోలియున్న విధమున నితరుల కావ్యవస్తువును బోలియుండుట. ఎట్లన <poem>సీ. వేలేర్చి నందుండు పూలు గోసి యొసంగ, సరము లందముగ సుందరి రచించు మెలఁత వర్ణమ్ములు మేళవించి యిడంగ, హరువుమై నతఁడు చిత్తరువు వ్రాయుఁ బతి యనురూపభావము వచించిన నను, రూపపద్యమునఁ గూర్చును లతాంగి అతివ చక్కనిరాగ మాలపించిన వీణఁ, బలికించు నతఁడు మై పులకరింప గీ. నెఱ్ఱసెరల నందునిచూపు లింతియాన, నేందునకుఁ గెంపులనివాళు లెత్త నతివ కజ్జలపుఁజూడ్కి ప్రియుని వక్షఃకవాటిఁ, గట్టుఁ దోరణములు నల్లకల్వపూల.</poem> ఈ పద్యమునకు నీ క్రింది పద్యము మెఱుఁగు పెట్టినట్లున్నది. <poem>సీ. వీనులవిందుగా వీణె మీటఁగఁ బతి, లలన ముద్దుగను దాళములు వేయు హృద్యంబుగా వ్రాయఁ బ్రియుఁడు చిత్తర్వును, గోమలి తగిన రంగులను దిద్దుఁ గౌశలంబున మృదంగము భర్త వాయింప, నావన్నెలాఁడి లాస్యం బొనర్చుఁ బాడుచుంబాడు చాపా టాఁప ననుఁగుకాఁ, డా మనోహరి దాని నంది పాడు గీ. చదువ శృంగారకావ్యంబు సరసుఁ డెలమి, యువతి విరచించును దదర్థవివరణంబుఁ బైనుదాహృతి కావ్యముల్ వ్యత్యయముగ, వారు గావించుకొం డ్రొక్కతూరి ప్రీతి.</poem> <poem>సీ. వీఁ డటే! రక్కసి విగతజీవగఁ జన్నుఁ, బాలు ద్రావిన మేటిబాలకుండు వీఁ డటే! నందుని వెలఁదికి జగ మెల్ల, ముఖమందు జూపిన ముద్దులాఁడు వీఁ డటే! మందలో వెన్నలు దొంగిలి, దర్పించి మెక్కిన దాఁపరీఁడు వీఁ డటే! యలయించి వ్రేఁతల మానంబు, సూఱలాడిన లోకసుందరుండు</poem><noinclude><references/></noinclude> t8rcw9mh31a2po4deswgigc0182jq06 104 218763 573063 571576 2026-09-01T12:27:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><poem>గీ. వీఁడు లేకున్న పుర మటవీస్థలంబు, వీనిఁ బొందని జన్మంబు విగతఫలము వీనిఁ బలుకనివచనంబు విహగరుతము, వీనిఁ జూడనిచూడ్కులు వృధలు వృధలు</poem> ఈ పద్యమున కీ క్రింది పద్యము ఛాయారూపముగా నున్నది. <poem>సీ. అతఁడటే! సుకృతాత్మయైన మాయాదేవి, కడుపారఁగన్న బంగారుతండ్రి ఆలుబిడ్డలును రాజ్యముఁ దృణమ్ముగఁ గాన, కేగినట్టి విరక్తుఁ డీతఁ డటవె! వీఁడెయౌనే! కన్నబిడ్డలవలె మమ్ము, రక్షించునుకొన్న రాసుతుండు మనబోటి పాపులకును మోక్షము నొసంగ, నరుదెంచు పుణ్యాత్ముఁ డటవె! యితఁడు గీ. ఎంత భాగ్యమొ? యెన్నాళ్ళకే లభించె, సౌమ్యగంభీరమైన యీ చక్కనయ్య నెమ్మొగముఁ గాంచు పుణ్యమ్ము; నిఖిలజగము, లేలఁగలవాఁడు కాఁదగఁడే? యితండు.</poem> ఆలేఖ్యమును జిత్రకారుఁడు వ్రాయునపు డొక్కొకచో మొదటిరూపమునకు వన్నె దెచ్చువిధమునను వ్రాయవచ్చును. “యద్యత్సాధు న చిత్రా స్యాత్క్రియతే తత్తదన్యథా” (ఏది సహజముగా లెస్సగా నుండదో యది చిత్తరువున వేఱువిధముగా ననఁగా సుందరముగాఁ వ్రాయఁబడును) అని కాళిదాసకవియు నన్నాఁడు. ఒకప్పుడు మొదలిదానిరూపమునకన్న నసుందరముగాఁ గూడ వ్రాయవచ్చును. పై పద్యమునకన్న (వీఁడటే!) రెండవ పద్య (అతఁడటే) మసుందరము. దీనికి శరీరాంతరమున్నను నాత్మ తుచ్ఛముగా నున్నది. అనఁగా నసుందరముగా నున్నది. {{p|ac|fwb}}౩. దేహాంతరతుల్యసంవాదము</p> దేహాంతరమును దేహాంతరము పోలియున్న విధమున భావమునందుఁ గాని, ప్రకరణమునందుఁ గాని, విషయమునందుఁ గాని పోలిక కనఁబడినను స్వాతంత్ర్యమును గోల్పోక సహజసుందరమగు జీవముతో నాస్వాద్యమానమైయున్న కావ్యవస్తువు. దీని కాత్మయు, శరీరమును వేఱుగాఁ గలవు. ఒకమనుష్యుని వేఱొకమనుష్యుఁడు పోలియున్న మాత్రమున నిరువురును నొక్కఁడే యని చెప్పఁజాలము గదా! మేఘసందేశము ననుకరించి హంససందేశము వ్రాయఁబడియున్నది. ఇది దేహాంతరతుల్యసంవాదరూపమే. ఏలన, దీనికి నాత్మయు శరీరమును భిన్నములుగానే యున్నవి. ఈసంవాదము స్వీకార్యమే యగును. మొదటిది బొత్తుగా వర్ణనీయము; రెండవది మధ్యమము; మూఁడవది యుపాయము; ప్రతిభావంతుఁడగు కవి యీ యనుకరణములకుఁ బోక స్వతంత్య్రమార్గముననే కావ్యరచనము సేయును. కాళిదాసమహాకవి మేఘసందేశ మిట్టి ప్రతిభావిలాసమే.<noinclude><references/></noinclude> scue3ihv7bgy8omcoosac518s168cm9 104 218764 573064 571577 2026-09-01T13:08:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}కవి కావ్యము నె ట్లారంభించును?</p> ప్రతివాడును జగత్తును జూచుచునేయున్నాఁడు. కాని కవిచూపు వేఱు. ఒక నదినిఁ జూచి సామాన్యుఁడు దానిని నదియేయని చెప్పును. కాని కవి దానినిఁ 'బరమేశ్వరుని కరుణాప్రవాహము' అని వర్ణించును. సామాన్యునకుఁ దీఁగ తీఁగయే. కవి కది యువతి. దాని పువ్వులు కవిదృష్టిలో నాయువతియొక్క స్తవములు. దానిచిగురాకు కెమ్మోవి. కావున లోకమున నెల్లరును జూచు సామాన్యవస్తువులే కవికిఁ బ్రతిభచే విలక్షణముగా విశిష్టముగా లోకోత్తరముగా గోచరించును. ఇదియే లోకోత్తరవర్ణనము. ఇట్లే మనము మార్గమునఁ బోవుచున్నపుడు ప్రక్కలం దేబిచ్చగానినో చూతుము. వెళ్ళిపోవుదుము. మఱచిపోవుదుము. కాని కవి వానినిఁ జూచి, వాని దీనస్థితినిఁ జూచి, హృదయము ద్రవింప వానిని మనస్సునఁ జిత్రించుకొని 'పదేపదే' యా చిత్తరువువంకనే తదేకదృష్టితోఁ జూచుచు దాను వానిలో లీనుఁడై వాని దైన్యమును దనదిగానే భావించుకొని వానినిఁ గావ్యమునఁ జిత్రించును. సామాన్యముగాఁ దాను గండ్లారఁ జూచిన దృశ్యమునే కవి చిత్రింపఁగలుగును. చూచిన యనుక్షణముననే సామాన్యముగా నెవ్వఁడును వ్రాయఁజాలఁడు. చూచిన దృశ్యమును మనస్సులోఁ జిత్రించుకొనుటకును, నాదృశ్యముయొక్క స్వరూపమునఁ దా నైక్యముఁ బొందుటకును, గొంతవ్యవధి కావలయును. ఆదృశ్య మెంత హృద్గతమైన నంత యుద్వేగముతో నా కావ్యము వెడలును. కాని శ్రీమద్రామాయణమున వాల్మీకి క్రౌంచద్వంద్వవియోగమును గాంచి యనుక్షణముననే పారవశ్యమున {{left margin|3em}}<poem>“మానిషాద! ప్రతిష్ఠాంత్వమగమశ్శాశ్వతీస్పమాః యత్క్రౌంచమిథునాదేక మవధీః కామమోహితం”</poem> </div> అని శ్లోకరూపమునఁ బలికెనని కలదు. దీని కవష్టంభకముగా “క్రౌంచద్వంద్వవియోగోత్థ శ్శోకశ్లోకత్వ మాగతః” అని ధ్వన్యాలోకకర్తయు "శ్లోకత్వమాపద్యత యస్యశోకః" అని కాళిదాసకవియు వచించిరి. వాల్మీకి మహాముని ప్రతిభావంతుఁడును, నంతర్ముఖుఁడును. అట్టివానికిఁ జూచిన క్రౌంచద్వంద్వచిత్రమును హృదయమునఁ జిత్రించుకొనుటకును, దానియందు లీనుఁ డగుటకును, నితరులకుఁ గావలసినంత వ్యవధి యక్కఱలేకపోవలసివచ్చును. ఆరూఢుఁ డగు యోగి తనకు వలసిన క్షణముననే బాహ్యప్రపంచమును మఱచి సమాధిలోఁ బ్రవేశించి బ్రహ్మానందము ననుభవించునట్లు మహాకవియుఁ దలఁచుకొన్న క్షణముననే విషయమునఁ బ్రవేశించి లీనుఁడై కావ్యమును వ్రాయఁగలుగును. అప్పు డాతఁడు పొంగివచ్చు నాకవితాప్రభావము నాఁపుకొనఁజాలఁడు. అప్పు డాతనికి భాష చెప్పినట్లు<noinclude><references/></noinclude> j43g57ijxk2lnlwp2j834w66cvq95ha 104 218765 573085 571578 2026-09-01T14:13:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>వచ్చును. శబ్దార్థములు మేము మేమని పరుగిడివచ్చును. వాల్మీకి యట్టివాఁడు గనుకనే క్రౌంచద్వంద్వవియోగమును గాంచఁగానే యావిధముగాఁ శ్లోకమును రచింపఁగలిగెను. కాన శోకమే శ్లోక మయ్యెనని చెప్పఁబడినది. కాని సామాన్యులకుఁ గొంత వ్యవధి కావలయును. కొందఱు కవి కావేశము, ఉత్సాహము, ఉద్రేకము, అనునవి కావలెనని చెప్పుదురు. మన భారతీయాలంకారికు లీ పదములను వాడలేదు. వారు కావ్యహేతువుగాఁ జెప్పినది ప్రతిభ. ఈ యావేశాదు లా ప్రతిభలోనే యంతర్గతమగును. అల్లసాని పెద్దన కృష్ణరాయలవారు త న్నేదేనిఁ గావ్యము రచింపుమన {{left margin|3em}}<poem>చ. నిరుపహతిస్థలంబు, రమణీప్రియ దూతిక తెచ్చియిచ్చు క ప్పురపు విడెంబు, నాత్మ కింపయినభోజన, ముయ్యెలమంచ, మొప్పుత ప్పరయురసజ్ఞు; లూహ తెలియంగల లేఖకపాఠకోత్తముల్ దొరకినఁ గాక యూరక కృతుల్ రచియింపుమనంగ శక్యమే?</poem> </div> అని యివ్వన్నియు నున్నఁగాని కావ్యము వ్రాయ సాధ్యముగాదని పలికెనఁట. ఇది హాస్యోక్తియై యుండును. ఇది కావ్యకారణసామగ్రి గాదు. ప్రతిభ గలవానికి దీనితోఁ బనిలేదు. ఇంటఁ దిండిలేక శుష్కోపవాసములు సేయుచు పోతనగారు భాగవతమును రచించిరి. ప్రతిభావంతుఁడయిన కవి యే వస్తువును గ్రహించినను దానిని సుందరముగాఁ జేయును. వస్తుగౌరవమును బట్టి కావ్యగౌరవ మేర్పడును. వస్తుగౌరవమును బట్టియే "ఉత్తరే రామచరితే భవభూతి ర్విశిష్యతే” అను ప్రతిష్ఠ వచ్చినది. ఒకప్పుడు వస్తువు లోకోత్తరము గాకపోవచ్చును. కాని కవి తనపనినిఁ జక్కఁగా సమర్ధించును. అచేతనవస్తువులకును బ్రతిభావంతుఁడు చైతన్యముఁ బోయును. రోఁత గొలుపు పెంటకుప్పలును, బంగారుబొమ్మ లయిన పడఁతులును గవి కావ్యమున సమానముగా సుందరమూర్తులుగానే భాసింతురు. నవ్యకవులు సుందరవస్తువులను గూర్చియే కవి వ్రాయవలెనందురు. సుందరవస్తు వెప్పుడును సుందరమే. అసుందరమునుగూడా సుందరముగాఁ జేయుటలోనే కవికిఁ బ్రత్యేకశక్తి గలదు. “తృణేవకార్యం భవతీశ్వరాణాం” అన్నట్లు కవి కనుపాదేయమగు వస్తువేదియు లేదు. ఆవస్తువును గ్రహించు కనియొక్క ప్రతిభామహత్త్వమును బట్టి కావ్యగౌరవ మేర్పడును. కవిత్వము కళ గావునఁ గళ ప్రకృత్యనుకరణమే కావునఁ గళయొక్క ప్రయోజన మానందమే కావునను imitation be gets<noinclude><references/></noinclude> 9k30ljewv3n3hc0nhcp87gkog7jv2uw 104 218766 573091 571579 2026-09-01T14:28:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>pleasure (అనుకరణ మానందమును గొలుపును) అన్నవిధమున లోకమునందువలెఁ గాక కావ్యమునందలి యసుందరవస్తువులవలనను నానందమే కలుగును. ఈ క్రింది దశరూపకశ్లోకమును గనుఁడు. {{left margin|3em}}<poem>శ్లో॥ రమ్యంజుగుప్సిత ముదార మధా౽పి నీచం ఉగ్రం ప్రసాది గ్రహసం వికృతంచ వస్తు యద్వా౽ప్యవస్తు కవిభాపకభావ్యమానం తన్నాస్తి యన్నరసభావము పైతిలోకే</poem> </div> (రమ్యముగానిండు; రోఁత గొలుపునది కానిండు; ఉత్తమము గానిండు; అధమము గానిండు; భయంకరము గానిండు; ప్రసన్నము గానిండు; గంభీరము గానిండు; వికృతము గానిండు; వస్తువు గానిండు; ఆవస్తువు గానిండు; లోకమునఁ గవిచే భావ్యమానమై రసభావమును గలిగింపనిది లేదు) దీనినిఁబట్టి కవి సుందరవస్తువులను గూర్చియే వ్రాయవలెననుట యనుచితము. ఆంగ్లమునఁ గూడనిదే యభిప్రాయము గలదు. "Poetry turns all things to loveliness". "It exatls the beauty of that which is most beautiful and it adds beauty to that which is deformed'' 'Shelly' (కావ్య మెల్లవస్తువులను సుందరముగా మార్చును. అది సుందరవస్తువులను సుందరతమములను జేయును. ఆసుందరవస్తువులను సుందరములుగాఁ జేయును.) {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తను వగుశబ్దార్థంబులు ధ్వని జీవ; మలం క్రియావితానము సొమ్ముల్; తనరు గుణంబులు గుణములు ఘనవృత్తులు వృత్తు లౌర! కావ్యేందిరకుౝ.</poem>|ref=53}} '''తా'''. కావ్యలక్ష్మికి శరీరము శబ్దార్థములు; జీవితము (ఆత్మ) ధ్వని; అలంకారము లలంకారములు; గుణములు గుణములు; వృత్తులు వృత్తులు; కావ్యశరీరమును గూర్చి యింతకుమున్నే విపులముగాఁ జర్చించితిమి. ధ్వన తీతి ధ్వనిః (కావ్యం) ధ్వన్యతే ఇతి ధ్వనిః (వ్యంగ్యార్థము) ధ్వవనం ధ్వనిః (వ్యంజనా) అని యభినవగుప్తుఁడు ధ్వనిశబ్దమునకు ముత్తెఱఁగులగు వ్యుత్పత్తుల నంగీకరించి కావ్యపరముగా, వ్యంగ్యార్థపరముగా, వ్యంజనావృత్తిపరముగా వ్యాఖ్యానించెను. 'ధ్వని జీవ' మనుచోట ధ్వనిశబ్దమునకు వ్యంగ్యార్థమనియే యర్థము.<noinclude><references/></noinclude> 0bprnv264udlpl9np99jtvw1a576gkz 573092 573091 2026-09-01T14:28:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>pleasure (అనుకరణ మానందమును గొలుపును) అన్నవిధమున లోకమునందువలెఁ గాక కావ్యమునందలి యసుందరవస్తువులవలనను నానందమే కలుగును. ఈ క్రింది దశరూపకశ్లోకమును గనుఁడు. {{left margin|3em}}<poem>శ్లో॥ రమ్యంజుగుప్సిత ముదార మధా౽పి నీచం ఉగ్రం ప్రసాది గ్రహసం వికృతంచ వస్తు యద్వా౽ప్యవస్తు కవిభాపకభావ్యమానం తన్నాస్తి యన్నరసభావము పైతిలోకే</poem> </div> (రమ్యముగానిండు; రోఁత గొలుపునది కానిండు; ఉత్తమము గానిండు; అధమము గానిండు; భయంకరము గానిండు; ప్రసన్నము గానిండు; గంభీరము గానిండు; వికృతము గానిండు; వస్తువు గానిండు; ఆవస్తువు గానిండు; లోకమునఁ గవిచే భావ్యమానమై రసభావమును గలిగింపనిది లేదు) దీనినిఁబట్టి కవి సుందరవస్తువులను గూర్చియే వ్రాయవలెననుట యనుచితము. ఆంగ్లమునఁ గూడనిదే యభిప్రాయము గలదు. "Poetry turns all things to loveliness". "It exatls the beauty of that which is most beautiful and it adds beauty to that which is deformed" 'Shelly' (కావ్య మెల్లవస్తువులను సుందరముగా మార్చును. అది సుందరవస్తువులను సుందరతమములను జేయును. ఆసుందరవస్తువులను సుందరములుగాఁ జేయును.) {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>తను వగుశబ్దార్థంబులు ధ్వని జీవ; మలం క్రియావితానము సొమ్ముల్; తనరు గుణంబులు గుణములు ఘనవృత్తులు వృత్తు లౌర! కావ్యేందిరకుౝ.</poem>|ref=53}} '''తా'''. కావ్యలక్ష్మికి శరీరము శబ్దార్థములు; జీవితము (ఆత్మ) ధ్వని; అలంకారము లలంకారములు; గుణములు గుణములు; వృత్తులు వృత్తులు; కావ్యశరీరమును గూర్చి యింతకుమున్నే విపులముగాఁ జర్చించితిమి. ధ్వన తీతి ధ్వనిః (కావ్యం) ధ్వన్యతే ఇతి ధ్వనిః (వ్యంగ్యార్థము) ధ్వవనం ధ్వనిః (వ్యంజనా) అని యభినవగుప్తుఁడు ధ్వనిశబ్దమునకు ముత్తెఱఁగులగు వ్యుత్పత్తుల నంగీకరించి కావ్యపరముగా, వ్యంగ్యార్థపరముగా, వ్యంజనావృత్తిపరముగా వ్యాఖ్యానించెను. 'ధ్వని జీవ' మనుచోట ధ్వనిశబ్దమునకు వ్యంగ్యార్థమనియే యర్థము.<noinclude><references/></noinclude> pdz7hoxaf2k1lm52vc4fze1j2rgs459 104 218767 573103 571580 2026-09-01T15:24:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} ఇటఁ 'గావ్యేందిరి' అని కావ్యమును నిందిరనుగా రూపించుటవలనఁ బ్రయోజనమేమియు లేదు. కావ్యము కాంతాసమ్మిత మగుటచే సామాన్యముగాఁ గాంతగా రూపించినఁ జాలును. 'కావ్యరమణికిౝ' అన్నచో సరిపోవును. గ్రంథకర్త యిచ్చటఁ దానిచ్చిన కావ్యసామగ్రిలో రీతి, పాఠములను వదలెను. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అందు వాచకలక్షకవ్యంజకంబు లనఁగ శబ్దప్రపంచంబు వినుతి కెక్కుఁ ద్రివిధ మై యర్థజాతంబు తేజరిల్లు నవని వాచ్యంబు, లక్ష్మ్యంబు, వ్యంగ్య మనఁగ.</poem>|ref=54}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>శబ్దవృత్తులు, నభిద, లక్షణ యనంగ వ్యంజన యనంగఁ బెను పొందు; నందు నభిధ, సతతసంకేతార్థగోచరసుశబ్ద ధామమై, యోగరూఢి భేదములఁ జెలఁగు.</poem>|ref=55}} '''తా'''. పదములకు లేక శబ్దములకు నర్థమును బోధించు నొకశక్తి గలదు. “పదపదార్థసంబంధశ్శక్తిః” (పదమునకును దాని యర్థమునకును గల సంబంధమే శక్తి) అని తార్కికవచనము. ఆ శక్తికిఁ గొంద ఱాలంకారికులు 'వృత్తి' యనియును గొందఱు 'శక్తి' యనియును, గొందఱు 'వ్యాపార' మనియును బేరిడిరి. ఆ శక్తి అభిధా, లక్షణా, వ్యంజనా, యని మువ్విధము. అభిధాశక్తిచేఁ జెప్పఁబడు నర్థము వాచ్యము లేక అభిధేయము లేక శక్యము అనియు, లక్షణాశక్తిచే బోధింపఁబడు అర్థము లక్ష్యమనియు, వ్యంజనాశక్తిచే బోధింపఁబడు అర్ధము వ్యంగ్యమనియుఁ జెప్పఁబడును. ఆ వాచ్యార్థమును బోధించు శబ్దము వాచకమనియు లేక శక్తమనియు, లక్ష్యార్థమును బోధించు శబ్దము లక్షకమనియు, వ్యంగ్యార్థమును బోధించు శబ్దము వ్యంజకమనియు వ్యవహరింపఁబడును. అనఁగా నిట్లు : <div style="column-count:3"><poem>శక్తి అభిధా లక్షణా వ్యంజనా అర్థము. వాచ్యము లేక అభిధేయము లేక శక్యము లక్ష్యము వ్యంగ్యము శబ్దము వాచకము లేక శక్తము లక్షకము వ్యంజకము</poem></div> గ్రంథకర్త ప్రప్రథమమున నభిధాదిశక్తులను, బిమ్మట వాచ్యాద్యర్థములను, దదుపరి వాచకాదిశబ్దములను గుఱించియుఁ జెప్పిన యెడలను లెస్సగా నుండెడిది. అట్లు చెప్పఁబడమి నీ రెండుపద్యములకును గలిపియే వివరణము వ్రాయఁబడినది.<noinclude><references/></noinclude> hnd2berpc9digpndhlcyde9k1zw6g7j 104 218768 573104 571581 2026-09-01T15:46:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} ఈ మూఁడుశక్తులనుగాక మీమాంసకులలో నొకతెగవారగు నభిహితాన్వయవాదులు 'తాత్పర్యశక్తి' యను వేరొకశక్తి నంగీకరించిరి. (తాత్పర్యార్థో౽పి కేషుచిత్) అభిధా, లక్షణా, వ్యంజనాశక్తులు శబ్దశక్తులు, అనఁగా శబ్దముయొక్క యర్థమును బోధించు శక్తులు, తాత్పర్యశక్తి వాక్యశక్తి. వారి యాశయ మిది:— "శబ్దములు వాని సంకేతితార్థమును మాత్రమే బోధించును. అన్వయమును బోధింపవు. ఎట్లన, 'గామానయ' (గోవును దెమ్ము) అన్నపుడు 'గాం' పదము 'గోవును' అనియు, 'ఆనయ' పదము ˈతెమ్ము' అనియును నర్థమును దెలుపును. కాని యీ రెండర్థములును గలియుటెట్లు? ఏలన, నభిధ పదములయొక్క యర్థమును మాత్రమే బోధించును. కాని యన్వయమును బోధింపదు. కాన వాక్యము నందలి పదముల కన్వయమును గలిపి యఖండార్థమును బోధించుటకు వేఱొకశక్తి నంగీకరింపవలయును. దానికే తాత్పర్యశక్తి యని పేరు. అది లేకున్నచోఁ బదములు పరస్పరాన్వయమును బొందవు. మన కఖండార్థ మేర్పడదు. తీర్థమునకుఁ దీర్థము, ప్రసాదమునకుఁ బ్రసాదము నన్నవిధమున నర్థములు ఖండఖండములుగానే యుండును” వీ రభిహితాన్వయవాదులు. అనఁగా బదముల మూలమున వాక్యార్థ మేర్పడునని చెప్పువారు. ఈ మీమాంసకులలో నన్వితాభిధానవాదు లను వేఱొకతెగవారు గలరు. వా రీ తాత్పర్యశక్తి నంగీకరింపరు .వారి సిద్ధాంత మిది :— "గామానయ (గోవును దెమ్ము) అని యుత్తమవృద్దుఁడు (పెద్దవాఁడు) మధ్యమవృద్ధునితో (యువకుఁడు) చెప్పఁగా మధ్యమవృద్ధుఁ డద్దానినిఁ దెచ్చుచుంటను జూచుచున్న బాలుఁడు, ఆ వాక్యమునకు “ఒకానొక సాస్నా(గంగడోలు)ది మంతమగు పిండమును గొనితెచ్చుట" యని సాముదాయకముగా గ్రహించును. కాని ప్రత్యేకముగా "నీ పదమున కిది యర్థము” అని గ్రహింపఁజాలఁడు. పిమ్మట 'గాం బధాన' (గోవును గట్టుము) 'అశ్వమానయ' (గుఱ్ఱమును దెమ్ము) అను వాక్యములకు విని వెనుకటి 'గోవును దెమ్ము' వాక్యములోని గోవువంటి వ్యక్తినే కట్టివేయుటను జూచి 'గోవు' అనఁగా 'ఇది' యని యర్థమును గ్రహించును. 'గుఱ్ఱమును దెమ్ము' అను వాక్యమును విని గుఱ్ఱమును దెచ్చుటను జూచి ఆనయ (తెమ్ము) పదము వెనుక 'గామానయ' వాక్యములోని 'ఆనయˈ (తెమ్మ) పదమువంటిదే యనుకొని దాని యర్థమును గ్రహించును. ఈవిధముగా వాక్యార్థమువలననే ప్రత్యేకపదముల యర్థము గోచరించును.” వీరి మతమునఁ బదముల యర్థమును గలుపుటకుఁ దాత్పర్యశక్తి యక్కఱలేదు. ఏలన వాక్యార్థమే ముందు గోచరించుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude> 69bhobsdgc07bpjk5thlokc1h4jbrhe 104 218769 573110 571582 2026-09-01T19:06:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} అభిహితాన్వయవాదులు "మొదటఁ బదములవలన నర్థబోధ; పిమ్మట వాక్యార్థబోధ” యందురు. అన్వితాభిధానవాదులు "మొదట వాక్యార్థబోధ; పిమ్మటఁ బదార్థబోధ” యందురు. ప్రతాపరుద్రీయములో "తాత్పర్యార్థో౽పి వ్యంగ్యార్థ ఏవ న పునః పృథగ్భూతః (తాత్పర్యార్థము గూడ వ్యంగ్యార్థమే కానీ భిన్నము గాదు) అని వ్రాయఁబడియున్నది. అట్టిచో "గోవును దెమ్మా" అను వాక్యములోని తాత్పర్యార్థమే వ్యంగ్యార్థమా? వ్యంగ్యార్థము రమణీయముగా నుండవలయును గదా! అని శంక గలుగుచున్నది. ప్రతాపరుద్రీయకారుని మతమునఁ దాత్పర్యార్థమన మీమాంసకుల పదముల విశిష్టార్థమును మాత్రమే బోధించుశక్తి గాదు. ఆలంకారికుల తాత్పర్య మిది :- "తస్మిౝ పరాః తత్పరా; తేషాం భావః తాత్పర్యం" అని వ్యుత్పత్తి. ఇట తచ్ఛబ్దమునకు 'వక్త తనబుద్ధిచే సహృదయహృదయానుభవమునకుఁ దెచ్చిన రసాదులు.' 'తత్పరాః' అనఁగా నా రసాసక్తములగు విషయములు. వాని భావము తాత్పర్యము. కేవల పదార్థాన్వయమును మాత్రమే తెలుపుట కవియొక్క పనిగాదు. ఆ వాక్యార్థములకంటె రమణీయమగు వాక్యార్ధమును దెలుపుట యతనిపని. అదియే యాలంకారికుల తాత్పర్యము. భావప్రకాశములోఁ {{left margin|3em}}<poem>“అతోధ్వన్యాఖ్య తాత్పర్యగమ్యమానత్వతః స్వతః కావ్యే రసాలంక్రియాదిర్వాక్యార్థో భవతి స్ఫుటం”</poem> </div> '''తా'''. "ధ్వనియను పేరు గలిగి తాత్పర్యరూపముగా గమ్యమానమగునది. కానఁ గావ్యమాన రసాలంక్రియాదులే వాక్యార్థము” అని తాత్పర్యము, ధ్వనియు నేకముగాఁ దెలుపఁబడినది. ఈ తాత్పర్యమునకు భావము, అభిప్రాయము, ఉద్దేశము అనియు నామాంతరములు. ఈ తాత్పర్యమును వ్యంగ్యార్థమును భిన్నములు గావు. {{p|ac|fwb}}అభిధావృత్తి</p> “సతతసంకేతితార్థగోచరసుశబ్దధామము” అని దీని లక్షణము. “సంకేతిత మగు అర్థమును బోధించు శబ్దము నాశ్రయించియుండునది” అని దీని భావము. ఇందు 'గోచరసుశబ్దధామము' అనఁగా నిష్కృష్టమగు నభిప్రాయము తేలకున్నది. మరియుఁ బైఁ జెప్పఁబడిన లక్షణముగూడా డొంకతిరుగుడుగా నున్నది. "సంకేతిత మగు నర్థమును బోధించు శబ్దశక్తి యభిధ" అనినచో సూటిగా నుండును. సంకేతి<noinclude><references/></noinclude> fmzp9iyd8anx3xggyasinufslic8k3s 104 218770 573111 571583 2026-09-01T19:25:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>తార్థమనఁగా వాచకముయొక్క ముఖ్యార్థము లేక వాచ్యార్థము. దానిని బోధించుశక్తి యభిధ. సంకేతమన శబ్దమునకును దాని యర్థమునకును గల పరస్పరసంబంధమును నిర్ణయించుట. (సంకేతశ్శబ్దార్ధయో స్సంబంధావధారణం) అనఁగా నీ శబ్దమువలన నీ యర్థము బోధపడవలెనను నీశ్వరేచ్ఛయే సంకేతమని ప్రాచీనులును, లోకేచ్ఛయే సంకేతమని నవ్వులును జెప్పుదురు. ఈ సంకేత మీ క్రిందివానిచేఁ గ్రాహ్యమగును. వ్యాకరణము, ఉపమానము, ఆప్తవాక్యము, వ్యవహారము, వివరణము, అన్యపదములయొక్క సాన్నిధ్యము వీనివలన నా సంకేతము గ్రాహ్యమగును. ఎట్లన, ‘కర్త’ అను పదమున కర్థమేమన్నచో వ్యాకరణ మిచ్చటఁ బ్రకృతి ప్రత్యయవిభాగము చేసి యే యర్థమున నే ధాతువున కే ప్రత్యయము వచ్చెనో తెలుపును. దాన నర్థము తేటపడును. 'గవయము (ఒక జంతువు) గోవువలె నుండును' అనునెడ నీ యుపమానముచే గవయ శబ్దముయొక్క సంకేతము గ్రాహ్యమగును. ఆప్తులనఁ బెద్దలు. వా"రీ శబ్దమున కిది సంకేతము" అని చెప్పుటవలనను గ్రాహ్యమగును. వ్యవహారమన మీమాంసకమతమున నన్వితాభిధానవాదులు తెలిపిన మతము. దానినిఁబట్టియు సంకేత మేర్పడును. వివరణమన “ఘటమనఁ గలశము” అనునది. దీనివలనను సంకేతము గ్రాహ్యమగును. అన్యపదసన్నిధివలన సంకేతము గ్రాహ్యమెట్లగునో ముందు బోధింపఁబడును. (చూ. పురారాతి యగు దేవరకు.) అట్టి సమయమును బోధించు శక్తియే యభిధ. అభిధాశక్తితోఁ గూడిన శబ్దములు వాచకములని తెలుపఁబడెను. ఈ సంకేతము స్వరూపస్వభావమును బట్టి నాలుగువిధములు. 1. జాతిసంకేతము, 2. గుణసంకేతము, 3. క్రియాసంకేతము, 4. ద్రవ్యసంకేతము. జాతిసంకేతమును దెలుపు పదములు జాతివాచకములు. ఉదా॥ గోవు. 'గోవు' అని చెప్పఁగానే యీ పద మొకానొక గోవును దెలుపునా? అన్నిగోవులను దెలుపునా? ఒకేగోవును దెలుపునన్నచో నితరగోవులను దెలుపుటకు నొక్కొక్క పదమును వాడవలసియుండును. అనఁగా నిది గోవు; ఇది గోవు; ఇది గోవు; అని యనంతముగా గోపదములను జెప్పవలసియుండును. ఇది గౌరవముగదా! కాన నన్నిగోవులను బోధించునని చెప్పవలెను. అనఁగా గోజాతినంతను బోధించును. గోజాతి యనఁగా నేమి? గోవునందు 'గోత్వముˈ అనునది ధర్మము. అనేకవ్యక్తులయం దనుగతముగా నుండుధర్మము జాతి. గోత్వమనునది యనేకవ్యక్తులయం దనుగతమగు ధర్మముగదా!<noinclude><references/></noinclude> 3h10g4rkrglfzb5gjhiee16m8q520nw 104 218771 573112 571584 2026-09-01T19:36:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>ఇట్లే ఘటత్వము, పటత్వము, మొదలగునవన్నియు జాతులే. గోర్వే, ఘటత్వ, పటత్వాదులు గల గోపు, ఘటము, పటము మొదలగు శబ్దము లన్నియు జాతివాచకములు. (వీనినే యాంగ్లమున Common nouns అందురు) జాతినిఁ తెలుపునది జాతివాచకము. గోశబ్దాదులు జాతివాచకములన గోత్వాదులను దెలుపునని భావము. అనఁగా మనము “గోవును దెమ్ము” అని ప్రయోగింపఁగానే 'గోత్వమును' దెమ్ము అని యర్థము వచ్చును. గోత్వమును దెచ్చుట యెట్లు? కానీ గోత్వమను జాతి కార్యకారికాదు గాన ననఁగా గోత్వమును దెచ్చుట సాధ్యముగాదు గాన గోత్వరూపజాతిచే 'గోవే' ఆక్షేపింపఁబడును. కాన, గోవు, ఘటము, పటము మొదలగు పదములు జాతివాచకములు. గుణసంకేతముగల పదములు గుణవాచకములు. ఉదా: శుక్ల, నీల, పీఠాది పదములు గుణసంకేతము గలవి. క్రియాసంకేతముగల పదములు క్రియావాచకములు. ఉదా: వండుచున్నది. ఇట వంటయనఁ బ్రొయిమీఁద బెట్టి యుడికినపిమ్మటఁ గ్రిందికి దించుటవఱకుఁ గల వ్యాపారము. ఇట్టి వ్యాపారమును బోధించు పదములు క్రియావాచకములు. ద్రవ్యసంకేతముగల పదములు ద్రవ్యవాచకములు. ఉ॥ రాముఁడు. ఇట ద్రవ్యమన నామము. రామపద మొకరికి సంకేతము. ఇట్టివి ద్రవ్యవాచకములు. కొందఱు గోశబ్దము గోత్వమును జాతిని బోధించునట్లే శుక్ల, నీలాది గుణవాచకములును శుక్లత్వ, నీలత్వాది జాతులనే బోధించునుగదా! అట్లే 'వండుచున్నది’ మొదలగు క్రియలుగూడ వంటలజాతినే బోధించును. అట్లే రామాది ద్రవ్యవాచకములుగూడ రామత్వాది జాతులను బోధించును. రామాదు లేక వ్యక్తులు. అనేకవ్యక్తు లున్నఁగాని జాతి యేర్పడదు. రామత్వాదులు జాతు లెట్లగు? నన్నచో బౌద్ధులు ప్రతిక్షణమును ద్రవ్యము భేదించునని చెప్పుదురు. అనఁగా రామాది ద్రవ్యము లేకవిధముగా సర్వకాలమును నుండవనియుఁ బ్రతిక్షణమునందును మార్పులు గలుగుచుండుననియుఁ గావున క్షణముక్రిందఁ జూచిన రామాదులే యీ క్షణమునఁ జూచిన రామాదులు గారనియు వారి సిద్ధాంతము. కావునఁ బ్రతిక్షణమును భేదించు రామాది ద్రవ్యములయందు రామత్వ రూపజాతి యుండవచ్చును. ఈ విధముగా నన్నియును జాతివాచకములే యనియు నొకమతము గలదు. ఈవిధముగా సంకేతస్వభావమునుబట్టి శబ్దములు నాలుగువిధములని మహాభాష్యకారుఁడు చెప్పెను. (గౌశ్శుక్లశ్చలోడిత్థః ఇతి శబ్దానాం ప్రవృత్తిః) కొన్ని<noinclude><references/></noinclude> cs8ut70bisns1z4f0rfgin1p4ttawln 104 218772 573117 571585 2026-09-01T21:59:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శబ్దములకు నొక్కయర్థమే సంకేతితము. మరికొన్నిశబ్దములకుఁ బెక్కర్థములు సంకేతితములై యున్నవి. అట్టిచోఁ బెక్కర్థములను బోధించు శబ్దములలోఁ బెక్కభిధాశక్తు లుండునా? అన్నచోఁ బెక్కుశక్తు లుండవు. ఒకే యభిధాశక్తి యుండును. అట్టిచో నాశక్తి యన్నియర్థములు నొకతడవ బోధింపదా? అట్లు పెక్కర్ధము లుపస్థితము లయ్యెనేని వాక్యార్థ మెట్లు బోధపడును? అని మరల శంక గలుగును. దీనికి సమాధాన మిది: అభిధాశక్తిని నియమించి యర్థనిర్ణయము సేయు సాధనములు గలవు. {{left margin|3em}}<poem>'సంయోగో విప్రయోగశ్చ సాహచర్యం విరోధితా అర్థః ప్రకరణం లింగం శబ్దస్యా౽వ్యస్య సన్నిధిః సామర్ధ్య మౌచితీ దేశః కాలో వ్యక్తి స్స్వరాదయః శబ్దార్థప్యానవచ్ఛేదే విశేషస్మృతి హేతవః'</poem> </div> '''తా'''. సంయోగము, విప్రయోగము, సాహచర్యము, విరోధము, అర్ధము, ప్రకరణము, లింగము, (చిహ్నము) అన్యశబ్దసన్నిధి, సామర్ధ్యము, ఔచిత్యము, దేశము, కాలము, లింగము, స్వరము, మొదలగునవి శబ్దము యొక్క అర్థము నిర్ణీతము కానపుడు నిర్ణయించు సాధనములు. సంయోగము :— 'హరి సశంఖచక్రుఁడు' అనుచో 'హరి' యన నెవరు? హరిశబ్దమునకుఁ బెక్కర్థములు గలవు. ఇట నేమర్ధము? అన్నచో నిచ్చటి హరి శంఖచక్రసంయోగము గలవాఁడని యర్థమగుటచే శంఖచక్రసంయోగము విష్ణువునకు మాత్రమే కలదు. కాన 'హరి' యన 'విష్ణువే యని యర్ధము తేలును. ఇట శంఖచక్రసంయోగము 'హరి' పదమునకు ˈవిష్ణువేˈ యను నర్థమును బోధింప నభిధను నియమించును. విప్రయోగము:― “అశంఖచక్రుఁ డగు హరి” (శంఖచక్రములు లేనిహరి) ఇట 'హరి' పదమున కేయర్థ మన్నచో శంఖచక్రవియోగము! 'హరి' పదమునకు ‘విష్ణువే' యను అర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. సాహచర్యము:— ‘రామలక్ష్మణులు' అన్నచో రామశబ్దమునకు అర్ధమేమి? లోకమున 'రామ' శబ్దమునకు దాశరథి రాముఁడు, పరశురాముఁడు, బలరాముఁడు నని మూడర్ధములు గలవు. ఇం దేమర్ధ మన్నచో లక్ష్మణసాహచర్యము దాశరథి రామునకే కలదు గాన నిట నా సాహచర్యము 'రామ' పదమునకు 'దాశరథిరాముఁ’ డని యర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. విరోధము :— 'రామార్జునులు' అను పదమున రామార్జును లెవరు? రామశబ్దమునకుఁ బైని మూఁడర్థములను జూపితిమికదా! అర్జున పదమునకుఁ బాండవార్జునుఁడు,<noinclude><references/></noinclude> 0f9hxn0f8cuc7g2wz6qwa0k57ao9j3d 104 218773 573119 571586 2026-09-02T01:40:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>కార్తవీర్యార్జునుఁడు నను రెండర్ధములు గలవు. ఇట నేమర్థ మన్నచో లోకమున భార్గపరామ, కార్తవీర్యార్జునులకుఁ గల విరోధమునుబట్టి రామశబ్దమునకుఁ బరశురాముఁ డనియు, నర్జున శబ్దమునకుఁ గార్తవీర్యార్జునుఁడనియు నర్ధమును బోధింప నావిరోధ మభిధను నియమించును. అర్ధము (ప్రయోజనము);_ “సంసారచ్ఛేదమునకై స్థాణువును భజింపుము” అన్నచో స్థాణువన నేమి? ఈ పదమునకు మొద్దు, శివుఁడు నను రెండర్ధములు గలవు. ఇట నేమర్ధ మన్నచో సంసారచ్ఛేదనరూపమగు ప్రయోజనమునకై భజింపఁదగినవాఁడు శివుఁడు గాని వట్టిమొద్దు గాదు. కావున నిటవర్ధము (ప్రయోజనము) స్థాణుశబ్దమునకు శివుఁడను నర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. ప్రకరణము:— “దేవరకు సర్వము దెలియును” (సర్వంజావాతి దేవః) ఇట దేవర (దేవ) పదమునకు 'మీరు' అను వర్ణమును బోధింపఁ బ్రకరణ మభిధను నియమించును. లింగము (చిహ్నము):— మకరధ్వజుఁడు కోపించును. మకరధ్వజశబ్దమునకు మన్మథుఁడు, సముద్రుఁడు నని యర్థద్వయము గలదు. ఇట నేమర్థ మన్నచోఁ గోపరూపమగు చిహ్నము చేతనుఁ డగు మన్మథునికిఁ గలదు. కాని సముద్రుని కుండదుగదా! కానఁ గోపరూపచిహ్నము మకరధ్వజశబ్దమునకు మన్మథుఁడను నర్థమును బోధింప నభిధను నియమించును. అన్యశబ్దసన్నిధి:— “పురారాతి యగు దేవరకు” ఇటఁ బురారాతి యను నన్యశబ్దసన్నిధి ‘దేవర' పదమునకు 'మీరు' అను అర్ధము గాక శంభుఁ డను నర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. సామర్ధ్యము :— “మధువుచేఁ గోకిల మదించినది” మధు పదమునకు మద్యము, వసంతము అను రెండర్ధములు గలవు. ఇట నేమర్ధ మన్నచోఁ గోకిలకు మదమును గలిగించు సామర్థ్యము వసంతునికిఁ గలదు. కాన నిటఁ గోకిల మదకారణసామర్ధ్యము ‘మధు' పదమునకు వసంతుఁడను నర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. ఔచిత్యము:— ‘ప్రియురాలి ముఖము మిమ్ము రక్షించుఁగాత' ముఖశబ్దమునకు సమ్ముఖము, వదనము, అను రెండర్థములును గలవు. ఇట నేమర్ధ మన్నచోఁ బ్రియురాలి సమ్ముఖము రక్షించునన్నచో నుచితముగా నుండును. కాన నిట నౌచిత్యము ముఖశబ్దమునకు సమ్ముఖ మను నర్థమును బోధింప నభిధను నియమించును.<noinclude><references/></noinclude> hsppn78tebnibs9kjxdqccpvdw8qliw 104 218774 573120 571587 2026-09-02T02:21:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} దేశము:― “పరమేశ్వరుఁ డిట వెలయుచున్నాఁడు” పరమేశ్వర శబ్దమునకు లోకమున రాజు, దేవుఁడు నను రెండర్థములు గలవు. 'ఇట' అన రాజధానీరూపమగు 'దేశము' అని యర్థము. దేశవాచకమగు 'ఇట' అనునది పరమేశ్వర శబ్దమునకు 'రాజు' అను నర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. కాలము :— “చిత్రభానువు ప్రకాశించుచున్నాఁడు” చిత్రభాను వనఁగా నగ్ని, సూర్యుఁడు నని యర్ధము. ఈ పదమును బగటఁ బ్రయోగించినచో ‘సూర్యుఁడు’ అనియు, 'రాత్రి' ప్రయోగించినచో 'నగ్ని' యనియు నర్ధమగును. ఇటఁ ‘గాలము' (పగలు - రాత్రి) ఆ యా యర్ధములను బోధింప నభిధను నియమించును. వ్యక్తి (లింగము):— “మిత్ర మొప్పుచుండెను” మిత్ర శబ్దమునకు 'సఖుఁడు’ సూర్యుఁడు నని యర్థద్వయము గలదు. ఇట నపుంసకలింగముగా మిత్రశబ్ద ముపయోగింపఁబడినది. కాన స్నేహితుఁడనియే యర్ధము. ఇట నపుంసకలింగము స్నేహితుఁ డను నర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. స్వరము:— స్వరము వేదమునందే యర్థవిశేషమును బోధింప నభిధను నియమించును. (స్వరమన ఉదాత్త, అనుదాత్త, స్వరితములు) ఎట్లన వృత్రాసురుఁడు తా నింద్రుని జయింపఁగోరి “ఇంద్రశత్రుర్వర్ధస్వ” (ఇంద్రుఁడు శత్రువుగాఁగల యో వృత్రాసురుఁడా! వర్ధిల్లుము) అని తన్ను గుఱించి తా నుచ్చరించుచుండెను. “ఇంద్రశత్రు” పదమునకు “ఇంద్రుఁడైన శత్రువు” (ఇంద్రశ్చ అసౌ శత్రుః) అనియు, ఇంద్రుఁడు శత్రువుగాఁ గల (ఇంద్రః శత్రుః యస్యసః) అనియును విగ్రహములు చెప్పవచ్చును. అనఁగాఁ గర్మధారయము గాని బహువ్రీహి గాని చెప్పవచ్చును. అట్టిచోఁ గిర్మధారయమున నొకస్వరము, బహువ్రీహిలో నొకస్వరమును జెప్పవలయును. వృత్రాసురుఁడు బహువ్రీహిపరముగా నెంచియు, బహువ్రీహి సమాసస్వరము నుచ్చరింపక కర్మధారయస్వరముతో నుచ్చరించెనఁట. దాన “ఇంద్రుఁడా! వృద్ధినొందుము" అని యర్థము వచ్చినది. దాన నింద్రునకే జయము గలిగి వృత్రానురుఁడు నశించెనఁట. ఈయభిప్రాయమును దెలుపు శ్లోకమును గనుఁడు. {{left margin|3em}}<poem>శ్లో॥ మంత్రో హీనః స్వరతో వర్ణతో నా మిథ్యాప్రయుక్తో నతదర్ధమాహ స వాగ్వత్రో యజమానం హినస్తి యథేంద్రశత్రుః స్వరతో౽పరాధాత్</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> azcg7p4yppfmar4rsghkvattbwvgprp 104 218775 573121 571588 2026-09-02T02:44:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''తా'''. స్వరవర్ణహీన మైనమంత్రము తన స్వాభావికార్ధమును బోధింపక భిన్నార్థమును బోధించును. దాన నది పిడుగై యజమానుని మొత్తును. స్వకృతమైన యపరాధమున వృత్రాసురుఁడు నశించెను. ‘స్వరాదులు’ అనుచోట నున్న 'ఆది' పదముచే నభినయాదులుగూడఁ దత్తదర్ధమును బోధింప నభిధను నియమించును. {{left margin|3em}}<poem>"ఏతావన్మాత్రస్తనికా ఏతావన్మాతాభ్యా మక్షిపత్త్రాభ్యాం ఏతావన్మాత్రావస్ధా ఏతావన్మాత్రైర్దివసైః”</poem> </div> '''తా'''. ఇంతింత (ఔన్నత్యవర్తులత్వములుగల) చన్నులుగల యువతి యింతింత (వైశాల్యము) కన్నులతో, ఇన్ని (సంఖ్య) దినములలో ఇట్టి (కార్శ్యము) యవస్థకుఁ బాల్పడినది. ఇట నభినయము "ఏతావన్మాత్ర” పదముయొక్క యాయా యర్ధములను బోధింప నభిధను నియమించును. ఈవిధముగా సంయోగాదులు వాచకమున కనేకార్ధములు సంకేతములైనపు డొక్క_యర్ధమును మాత్రమే బోధింప నభిధను నియమించును. {{p|ac|fwb}}వాచకభేదములు</p> ఈ వాచకపద మర్ధబోధకస్వభావమునుబట్టి యౌగికము, రూఢము, యోగరూఢము, యౌగికరూఢము, అని నాలుగువిధములు. వెనుక స్వరూపస్వభావమును బట్టియు, నిట నర్ధబోధకస్వభావమును బట్టియు భేదములు. 1. అవయవార్ధమును (వ్యుత్పత్త్యర్ధమును) మాత్రము బోధించు శబ్దము యౌగికము. ఉదా॥ పాచకుఁడు. పచతీతి పాచకః = వంటను జేయువాఁడు అను వ్యుత్పత్త్యర్ధముమాత్రమే బోధింపఁబడును. సామాన్యముగా ‘వంటలవాఁడు’ అను నర్ధమేకానీ ఫలానిజాతివాఁడని యర్ధము రాదు. 2. అవయవార్ధముతోఁ బని లేక సముదాయార్ధమునే బోధించు పదము రూఢము. ఉదా॥ ఆకాశము, బల్ల, పుస్తకము మొ॥ ఈ పదముల కవయవార్ధము లేదు. అనంతకాలమునుండి యివి రూఢిగా నొకయర్ధమును బోధించుచున్నవి. 3. అవయవార్ధమును బోధించుచున్నను విశేషించి సముదాయార్థమునే బోధించు పదము యోగరూఢము. ఉదా॥ పంకజము. ఇది “పంకము వలనఁ బుట్టునది” అను నవయవార్థమును బోధించుచున్నను ‘బద్మము’ అను నర్థమునందే<noinclude><references/></noinclude> chxd2jpnfzb960z1sp48imu40g1pzkj 104 218776 573128 571589 2026-09-02T03:52:43Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రూఢమై యున్నది. మిగిలిన‘నత్తగుల్ల' మొదలగు నర్థములను బోధింపదు. యౌగికార్థమును రూఢ్యర్థమును గలది యోగరూఢము. 4. యౌగికార్థమును, రూఢ్యర్థమును నీ రెండును నే శబ్దమువలనఁ బోధింపఁబడునో యది యౌగికరూఢము. ఉదా॥ ఉద్భిద్ (ఉద్భిదము) "ఉద్భేదించునది” అను నవయవార్ధమునుబట్టి 'తరుగుల్మాది' యనియు, రూఢ్యర్ధమును బట్టి యాగవిశేషమనియు నర్థద్వితయమును నీ శబ్దము స్వతంత్రముగా బోధించును. (“ఉద్భిదాయ జేత పశుకామః” ఆనుచోట 'ఉద్బిత్' అనఁగా యాగవిశేషము.) ఈ యౌగికరూఢమును ముక్తావళీకారుఁడు దెలిపెను. రసగంగాధరమున దీని ప్రశంస లేదు. మరియు బదములు విచిత్రస్వభావములు గలవి. కొన్నిపదములలో నేకదేశమే యర్ధమును బోధించును. ఎట్లన, భీమసేన, బలదేవ ప్రభృతి పదములలో నాద్యమగు భీమ, బల, అను నేకదేశమే యర్థమును బోధించును. మతంగజ, పసుంధరా, ధరాధర ప్రభృతి పదములలోఁ జరమభాగముగు గజ, ధరా, ధర ప్రభృతిపదములే యర్థమును బోధించును. ఇట నేకదేశశ్రవణముచేతనే యర్థస్ఫూర్తి గలుగుచున్నది మరియు అపాంసుల (పాంసుల గానిది) అనిందితుఁడు (నిందితుఁడు గానివాఁడు) మొదలగు పదములందలి 'ప్రతిషేధ’ ముత్కృష్టమగు నితరార్థమును సంపాదించును. పాంసుల = కులట; అపాంసుల = పతివ్రత; నిందితుఁడు = దూషితుఁడు; అనిందితుఁడు = పూజితుఁడు మొ॥ అనుష్ణ, శీతేతర ప్రభృతిపదములు ప్రతిద్వంద్వి యగు నర్థమును బోధించును. అనుష్టము = శీతము; శీతేతరము = ఉష్ణము మొ. ఒకానొకపదము రూఢ్యర్థము నపేక్షింపదు. అనఁగా నా పదము రూఢ మైనను రూఢ్యర్థము నపేక్షింపక యౌగికార్థమును నపేక్షించును. "సింహాదవాపద్విపదం నృసింహః” నృసింహుఁడు (నరులను హింసించువాఁడు) సింహమువలన విపత్తిని బొందెను. 'సింహ' శబ్దమునకు “హిసస్తీతిసింహః” చంపును గావున 'సింహము' అని యౌగికార్ధము. కాని యిది హర్యక్షమునందు రూఢమై యున్నది. అయితే 'నృసింహ’ పదములోని సింహపదమున కిటఁ ‘జంపువాఁడు' అను యౌగికార్థమే యపేక్షితమై యున్నది. కొన్ని పదములకు యౌగికార్ధ మనపేక్షితమై యున్నది. 'క్షీరాంభోధి' క్షీరాబ్ధి; ఇట 'ఆంభోధి' అబ్ధిపదములకు యౌగికార్థము సపేక్షింపరాదు. 'వామ' శబ్దమును వామనయనా, వామోరూ, అను నెడలనే ప్రయోగింపవలెను. కాని వామవదనా, వామపాణి, మొదలగువిధమునఁ బ్రయోగింపరాదు.<noinclude><references/></noinclude> 8dxspfyru77dnzaaftsgdwwxu2tqay9 573129 573128 2026-09-02T03:53:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రూఢమై యున్నది. మిగిలిన‘నత్తగుల్ల' మొదలగు నర్థములను బోధింపదు. యౌగికార్థమును రూఢ్యర్థమును గలది యోగరూఢము. 4. యౌగికార్థమును, రూఢ్యర్థమును నీ రెండును నే శబ్దమువలనఁ బోధింపఁబడునో యది యౌగికరూఢము. ఉదా॥ ఉద్భిద్ (ఉద్భిదము) "ఉద్భేదించునది” అను నవయవార్ధమునుబట్టి 'తరుగుల్మాది' యనియు, రూఢ్యర్ధమును బట్టి యాగవిశేషమనియు నర్థద్వితయమును నీ శబ్దము స్వతంత్రముగా బోధించును. (“ఉద్భిదాయ జేత పశుకామః” ఆనుచోట 'ఉద్బిత్' అనఁగా యాగవిశేషము.) ఈ యౌగికరూఢమును ముక్తావళీకారుఁడు దెలిపెను. రసగంగాధరమున దీని ప్రశంస లేదు. మరియు బదములు విచిత్రస్వభావములు గలవి. కొన్నిపదములలో నేకదేశమే యర్ధమును బోధించును. ఎట్లన, భీమసేన, బలదేవ ప్రభృతి పదములలో నాద్యమగు భీమ, బల, అను నేకదేశమే యర్థమును బోధించును. మతంగజ, పసుంధరా, ధరాధర ప్రభృతి పదములలోఁ జరమభాగముగు గజ, ధరా, ధర ప్రభృతిపదములే యర్థమును బోధించును. ఇట నేకదేశశ్రవణముచేతనే యర్థస్ఫూర్తి గలుగుచున్నది మరియు అపాంసుల (పాంసుల గానిది) అనిందితుఁడు (నిందితుఁడు గానివాఁడు) మొదలగు పదములందలి 'ప్రతిషేధ’ ముత్కృష్టమగు నితరార్థమును సంపాదించును. పాంసుల = కులట; అపాంసుల = పతివ్రత; నిందితుఁడు = దూషితుఁడు; అనిందితుఁడు = పూజితుఁడు మొ॥ అనుష్ణ, శీతేతర ప్రభృతిపదములు ప్రతిద్వంద్వి యగు నర్థమును బోధించును. అనుష్టము = శీతము; శీతేతరము = ఉష్ణము మొ. ఒకానొకపదము రూఢ్యర్థము నపేక్షింపదు. అనఁగా నా పదము రూఢ మైనను రూఢ్యర్థము నపేక్షింపక యౌగికార్థమును నపేక్షించును. "సింహాదవాపద్విపదం నృసింహః” నృసింహుఁడు (నరులను హింసించువాఁడు) సింహమువలన విపత్తిని బొందెను. 'సింహ' శబ్దమునకు “హినస్తీతిసింహః” చంపును గావున 'సింహము' అని యౌగికార్ధము. కాని యిది హర్యక్షమునందు రూఢమై యున్నది. అయితే 'నృసింహ’ పదములోని సింహపదమున కిటఁ ‘జంపువాఁడు' అను యౌగికార్థమే యపేక్షితమై యున్నది. కొన్ని పదములకు యౌగికార్ధ మనపేక్షితమై యున్నది. 'క్షీరాంభోధి' క్షీరాబ్ధి; ఇట 'ఆంభోధి' అబ్ధిపదములకు యౌగికార్థము సపేక్షింపరాదు. 'వామ' శబ్దమును వామనయనా, వామోరూ, అను నెడలనే ప్రయోగింపవలెను. కాని వామవదనా, వామపాణి, మొదలగువిధమునఁ బ్రయోగింపరాదు.<noinclude><references/></noinclude> 1rvejsqfb5282kx7vnh1wins4tum2rp 573130 573129 2026-09-02T04:12:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>రూఢమై యున్నది. మిగిలిన‘నత్తగుల్ల' మొదలగు నర్థములను బోధింపదు. యౌగికార్థమును రూఢ్యర్థమును గలది యోగరూఢము. 4. యౌగికార్థమును, రూఢ్యర్థమును నీ రెండును నే శబ్దమువలనఁ బోధింపఁబడునో యది యౌగికరూఢము. ఉదా॥ ఉద్భిద్ (ఉద్భిదము) "ఉద్భేదించునది” అను నవయవార్ధమునుబట్టి 'తరుగుల్మాది' యనియు, రూఢ్యర్ధమును బట్టి యాగవిశేషమనియు నర్థద్వితయమును నీ శబ్దము స్వతంత్రముగా బోధించును. (“ఉద్భిదాయ జేత పశుకామః” ఆనుచోట 'ఉద్బిత్' అనఁగా యాగవిశేషము.) ఈ యౌగికరూఢమును ముక్తావళీకారుఁడు దెలిపెను. రసగంగాధరమున దీని ప్రశంస లేదు. మరియు బదములు విచిత్రస్వభావములు గలవి. కొన్నిపదములలో నేకదేశమే యర్ధమును బోధించును. ఎట్లన, <u>భీమ</u>సేన, <u>బల</u>దేవ ప్రభృతి పదములలో నాద్యమగు భీమ, బల, అను నేకదేశమే యర్థమును బోధించును. మతం<u>గజ</u>, వసుం<u>ధరా</u>, ధరా<u>ధర</u> ప్రభృతి పదములలోఁ జరమభాగముగు గజ, ధరా, ధర ప్రభృతిపదములే యర్థమును బోధించును. ఇట నేకదేశశ్రవణముచేతనే యర్థస్ఫూర్తి గలుగుచున్నది మరియు అపాంసుల (పాంసుల గానిది) అనిందితుఁడు (నిందితుఁడు గానివాఁడు) మొదలగు పదములందలి 'ప్రతిషేధ’ ముత్కృష్టమగు నితరార్థమును సంపాదించును. పాంసుల = కులట; అపాంసుల = పతివ్రత; నిందితుఁడు = దూషితుఁడు; అనిందితుఁడు = పూజితుఁడు మొ॥ అనుష్ణ, శీతేతర ప్రభృతిపదములు ప్రతిద్వంద్వి యగు నర్థమును బోధించును. అనుష్టము = శీతము; శీతేతరము = ఉష్ణము మొ. ఒకానొకపదము రూఢ్యర్థము నపేక్షింపదు. అనఁగా నా పదము రూఢ మైనను రూఢ్యర్థము నపేక్షింపక యౌగికార్థమును నపేక్షించును. "సింహాదవాపద్విపదం నృసింహః” నృసింహుఁడు (నరులను హింసించువాఁడు) సింహమువలన విపత్తిని బొందెను. 'సింహ' శబ్దమునకు “హినస్తీతిసింహః” చంపును గావున 'సింహము' అని యౌగికార్ధము. కాని యిది హర్యక్షమునందు రూఢమై యున్నది. అయితే 'నృసింహ’ పదములోని సింహపదమున కిటఁ ‘జంపువాఁడు' అను యౌగికార్థమే యపేక్షితమై యున్నది. కొన్ని పదములకు యౌగికార్ధ మనపేక్షితమై యున్నది. 'క్షీరాంభోధి' క్షీరాబ్ధి; ఇట 'అంభోధి' అబ్ధిపదములకు యౌగికార్థము సపేక్షింపరాదు. 'వామ' శబ్దమును వామనయనా, వామోరూ, అను నెడలనే ప్రయోగింపవలెను. కాని వామవదనా, వామపాణి, మొదలగువిధమునఁ బ్రయోగింపరాదు.<noinclude><references/></noinclude> su0t7vh1nb8k8wlkay6dqx4bd9prqf7 104 218777 573131 571590 2026-09-02T04:20:49Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} నరసభూపాలీయకర్త ప్రతాపరుద్రీయము ననుసరించి యోగమూలాభిధ, రూఢిమూలాభిధ, అను రెంటినే యనఁగా యౌగిగములు, రూఢములు అను రెండుభేదములనే చూపెను. కాని యీ నాలుగుభేదములును దెలియఁగినవి. వానిని తెలిపితిమి. 1. యోగమూలాభిధ కుదాహరణము ― {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అలఘుబలాభిరాముఁ డగునౌబళరాజనృసింహ మేదినీ తలబలవైరిదానజలధారల నిచ్చలుఁ దేలి తేలి త ద్గళితవిరోధిశోణితనదమ్ముల నిమ్ములఁ గూడి కూడి యా జలధులు <u>వాహినీశు</u> లనఁ జాలఁ జెలంగుఁ <u>బయోనిధానముల్</u>.</poem>|ref=56}} ఇందలి వాహినీశులు, పయోనిధానములు, అనువానికిఁ గేవలవ్యుత్పత్యర్థములను బట్టి సముద్రుఁడని యర్ధము. ఇవి యౌగికములు. ఈ యోగమూలాభిధకు యోగపూర్వాభిధయనియు నామాంతరము. అనఁగా యౌగికార్ధమును బోధించు శబ్దశక్తి యని భావము. ఇట ని ట్లనుటకన్న యౌగికవాచకమున కుదాహరణ మున్నచో విస్పష్టముగా నుండును. 2. రూఢిమూలాభిధ కుదాహరణము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కులమణియై బలవద్రిపు కులగిరికులిశంబు నై యకుంఠితధర్మా కలనకలాలాలసుఁ డయి వెలయు న్నరసింహవిభుఁడు విశ్వోన్నతుఁడై.</poem>|ref=57}} {{Center|బలవద్రిపు (పా) బలవదబల.}} ఇటఁ గుల, మణి, రిపు, గిరి, కులిశాది పదము లన్నియు రూఢములే. వీనిశక్తి రూఢిమూలాభిధ. ఈ పదములు రూఢములు. పైపద్యమునందలి బలవైరి, జలధి పదములు యోగరూఢములు. దానపదము ఈవి – ఖండనము ఆరు నర్థద్వయమునందును బ్రసిద్ధము గాన యౌగికరూఢము. {{p|ac|fwb}}లక్షణావృత్తి</p> {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇంక లక్షణ వివరింతు; నిందు గౌణ వృత్తియు నభిన్న మై పొల్చు నె ట్లటన్న</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 2n60w2ug75zx7yti5tc2igmnq387myf 573132 573131 2026-09-02T04:21:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} నరసభూపాలీయకర్త ప్రతాపరుద్రీయము ననుసరించి యోగమూలాభిధ, రూఢిమూలాభిధ, అను రెంటినే యనఁగా యౌగిగములు, రూఢములు అను రెండుభేదములనే చూపెను. కాని యీ నాలుగుభేదములును దెలియఁగినవి. వానిని తెలిపితిమి. 1. యోగమూలాభిధ కుదాహరణము ― {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అలఘుబలాభిరాముఁ డగునౌబళరాజనృసింహ మేదినీ తలబలవైరిదానజలధారల నిచ్చలుఁ దేలి తేలి త ద్గళితవిరోధిశోణితనదమ్ముల నిమ్ములఁ గూడి కూడి యా జలధులు <u>వాహినీశు</u> లనఁ జాలఁ జెలంగుఁ <u>బయోనిధానముల్</u>.</poem>|ref=56}} ఇందలి వాహినీశులు, పయోనిధానములు, అనువానికిఁ గేవలవ్యుత్పత్యర్థములను బట్టి సముద్రుఁడని యర్ధము. ఇవి యౌగికములు. ఈ యోగమూలాభిధకు యోగపూర్వాభిధయనియు నామాంతరము. అనఁగా యౌగికార్ధమును బోధించు శబ్దశక్తి యని భావము. ఇట ని ట్లనుటకన్న యౌగికవాచకమున కుదాహరణ మున్నచో విస్పష్టముగా నుండును. 2. రూఢిమూలాభిధ కుదాహరణము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కులమణియై బలవద్రిపు కులగిరికులిశంబు నై యకుంఠితధర్మా కలనకలాలాలసుఁ డయి వెలయు న్నరసింహవిభుఁడు విశ్వోన్నతుఁడై.</poem>|ref=57}} {{Center|బలవద్రిపు (పా) బలవదబల.}} ఇటఁ గుల, మణి, రిపు, గిరి, కులిశాది పదము లన్నియు రూఢములే. వీనిశక్తి రూఢిమూలాభిధ. ఈ పదములు రూఢములు. పైపద్యమునందలి బలవైరి, జలధి పదములు యోగరూఢములు. దానపదము ఈవి – ఖండనము ఆరు నర్థద్వయమునందును బ్రసిద్ధము గాన యౌగికరూఢము. {{p|ac|fwb}}లక్షణావృత్తి</p> {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>ఇంక లక్షణ వివరింతు; నిందు గౌణ వృత్తియు నభిన్న మై పొల్చు; నె ట్లటన్న</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> rinr7cayl17np2thzf1kcpd0x5u929l 104 218778 573133 571591 2026-09-02T05:16:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>'క్షోణిసురుఁ డగ్ని' యనునెడ శుచిగుణంబు వాచ్యవిభవాభిభావియై వరలుకతన.</poem>|ref=58}} ఇఁక లక్షణను వివరింతును. గౌణవృత్తియు లక్షణయు నొక్కటే. భేదము లేదు. “గౌణవృత్తిరపిలక్షణా ప్రభేదవీవ" అని ప్రతాపరుద్రీయము. (కాని ప్రాభాకరులను నొక పూర్వమీమాంసకశాఖీయులు గౌణవృత్తియు లక్షణయును భిన్నమే యని చెప్పుదురు) ఎట్లన “బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని” అన్నపుడు “గంగాయాం ఘోషః” (గంగలో గొల్లపల్లె) అనుచోట గొల్లపల్లెయందు శీతత్వపావనత్వాదు లెట్లు వాద్యముగాఁ గాక వ్యంగ్యముగా శోభిల్లునో యట్లే యగ్నిగతశుచిగుణము (పరిశుద్ధత యను గుణము) బ్రాహ్మణునియందు వాచ్యముగాఁ గాక (వాచ్యమును దిరస్కరించి) వ్యంగ్యరూపమున శోభిల్లుచున్నది. ఇట “గౌణవృత్తి లక్షణాప్రభేదమే” యని చెప్పుటకు గ్రంథకర్త యిచ్చిన 'శుచిగుణంబు వాచ్యవిభవాభిభావియై వరలుకతన' అను కారణము సూటిగా లేదు. క్లిష్టముగా నున్నది. ప్రతాపరుద్రీయములో 'గౌణవృత్తిరపి లక్షణా ప్రభేదవీవ । సంబంధానుపపత్తిమూలకత్వాత్ । యథాగ్మిర్మాణవక ఇత్యత్ర అగ్నిసాదృశ్య విశిష్టమాణవక ప్రతిపత్తిర్వివక్షితా తథైవ గంగాయాం ఘోషః ఇత్యత్ర గంగాసంబంధ విశిష్టతీరప్రతిపత్తిర్వివక్షితా″ (గౌణవృత్తి లక్షణలో నొకభాగమే. ‘గంగాయాం ఘోషః’ అనుచోట ముఖ్యార్థానుపపత్తి గలిగినట్లే “అగ్నిర్మాణవకః” అనుచోటఁ గూడ ముఖ్యార్థానుపపత్తి గలుగుతున్నది. కాన సంబంధానుపపత్తి రెంటను సమానము. మరియు 'గంగాయాం ఘోషః' అనుచోట గంగాసంబంధి యగు తీరమను నర్థము వివక్షితమైనట్లే “యగ్నిసదృశమాణవకుఁడు" అను నర్థము వివక్షితము.) అని కలదు. కాస గౌణవృత్తి లక్షణలక భేదమును బ్రస్తావించునపుడు 'సంబంధానుపపత్తిˈనిఁ గారణముగాఁ దెలుపవలెను. “శుచిగుణంబు...వరలుతనక” ఇత్యాదిక మగువచనముచే గౌణవృత్తిలక్షణ లె ట్లభిన్నములో నిస్సందిగ్ధముగా గోచరింపవు. ఇట మొదట ˈలక్షణ' యననేమో తెలుపక ˈగౌణవృత్తి లక్షణాప్రభేదమే' అని చెప్పుట యుక్తము గాదు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బంధుర యగులక్షణసం బంధానుపపత్తి మూలభావన; నది సం బంధనిబంధన సామ్యని బంధన యని గెండుగతులఁ బరఁగుచు నుండున్.</poem>|ref=59}}<noinclude><references/></noinclude> jtan8gonhdhz4hmlcxbrr28xfs01uv4 573134 573133 2026-09-02T05:17:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>'క్షోణిసురుఁ డగ్ని' యనునెడ శుచిగుణంబు వాచ్యవిభవాభిభావియై వరలుకతన.</poem>|ref=58}} ఇఁక లక్షణను వివరింతును. గౌణవృత్తియు లక్షణయు నొక్కటే. భేదము లేదు. “గౌణవృత్తిరపిలక్షణా ప్రభేదవీవ" అని ప్రతాపరుద్రీయము. (కాని ప్రాభాకరులను నొక పూర్వమీమాంసకశాఖీయులు గౌణవృత్తియు లక్షణయును భిన్నమే యని చెప్పుదురు) ఎట్లన “బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని” అన్నపుడు “గంగాయాం ఘోషః” (గంగలో గొల్లపల్లె) అనుచోట గొల్లపల్లెయందు శీతత్వపావనత్వాదు లెట్లు వాద్యముగాఁ గాక వ్యంగ్యముగా శోభిల్లునో యట్లే యగ్నిగతశుచిగుణము (పరిశుద్ధత యను గుణము) బ్రాహ్మణునియందు వాచ్యముగాఁ గాక (వాచ్యమును దిరస్కరించి) వ్యంగ్యరూపమున శోభిల్లుచున్నది. ఇట “గౌణవృత్తి లక్షణాప్రభేదమే” యని చెప్పుటకు గ్రంథకర్త యిచ్చిన 'శుచిగుణంబు వాచ్యవిభవాభిభావియై వరలుకతన' అను కారణము సూటిగా లేదు. క్లిష్టముగా నున్నది. ప్రతాపరుద్రీయములో 'గౌణవృత్తిరపి లక్షణా ప్రభేదవీవ । సంబంధానుపపత్తిమూలకత్వాత్ । యథాగ్మిర్మాణవక ఇత్యత్ర అగ్నిసాదృశ్య విశిష్టమాణవక ప్రతిపత్తిర్వివక్షితా తథైవ గంగాయాం ఘోషః ఇత్యత్ర గంగాసంబంధ విశిష్టతీరప్రతిపత్తిర్వివక్షితా″ (గౌణవృత్తి లక్షణలో నొకభాగమే. ‘గంగాయాం ఘోషః’ అనుచోట ముఖ్యార్థానుపపత్తి గలిగినట్లే “అగ్నిర్మాణవకః” అనుచోటఁ గూడ ముఖ్యార్థానుపపత్తి గలుగుతున్నది. కాన సంబంధానుపపత్తి రెంటను సమానము. మరియు 'గంగాయాం ఘోషః' అనుచోట గంగాసంబంధి యగు తీరమను నర్థము వివక్షితమైనట్లే “యగ్నిసదృశమాణవకుఁడు" అను నర్థము వివక్షితము.) అని కలదు. కాస గౌణవృత్తి లక్షణలక భేదమును బ్రస్తావించునపుడు 'సంబంధానుపపత్తిˈనిఁ గారణముగాఁ దెలుపవలెను. “శుచిగుణంబు...వరలుతనక” ఇత్యాదిక మగువచనముచే గౌణవృత్తిలక్షణ లె ట్లభిన్నములో నిస్సందిగ్ధముగా గోచరింపవు. ఇట మొదట ˈలక్షణ' యననేమో తెలుపక ˈగౌణవృత్తి లక్షణాప్రభేదమే' అని చెప్పుట యుక్తము గాదు. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>బంధుర యగులక్షణసం బంధానుపపత్తి మూలభావన; నది సం బంధనిబంధన, సామ్యని బంధన యని రెండుగతులఁ బరఁగుచు నుండున్.</poem>|ref=59}}<noinclude><references/></noinclude> g7qu4j8m6j7kwlp3vqozy80vrmu63tw 104 218779 573146 571592 2026-09-02T07:00:17Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''తా'''. సంబంధానుపపత్తివలన లక్షణ యేర్పడును. అది సంబంధ నిబంధన, సామ్యనిబంధన యని ద్వివిధము. నిబంధనమనఁగా మూలము. సంబంధమూలకమగు లక్షణయనియు, సామ్యమూలకమగు లక్షణయనియు నని భావము. “సంబంధానుపపత్తివలన లక్షణ యేర్పడును" అను లక్షణ మసమగ్రము. కావ్యప్రకాశమున {{left margin|3em}}“ముఖ్యార్థబాధే తద్యోగే రూఢితో౽ధ ప్రయోజ నాత్” </div> అని లక్షణము చెప్పఁబడినది. దీని వివరణ మిది: ముఖ్యార్ధమునకు బాధ కలుగఁగా, రూఢినిఁ బట్టి కాని ప్రయోజనమును బట్టి కాని ముఖ్యార్థముతో సంబంధము గల వేరొక యర్ధమును లోకమునందలి రూఢినిఁ బట్టి కాని లేక యొకానొక ప్రయోజనమును బట్టి కాని స్ఫురింపఁజేయు శబ్దశక్తి లక్షణ. వాచ్యార్థసంబంధము లేని లక్షణ యుండదు. అనఁగా వాచ్యార్థమునకు బొత్తుగా నెట్టి సంబంధమును లేని లక్షణ యుండదు. “గంగలో గొల్లపల్లె” అనుదానికి “కొండమీఁది కోఁతి” అనునది లక్ష్యార్థమై యుండదు. ఇందు గమనింపవలసిన ముఖ్యవిషయములు మూఁడు. 1. ముఖ్యార్ధమువ కనుపపత్తి. 2. దాని సంబంధము. 3. వేఱొకయర్ధమును జెప్పుకొనుటకు రూఢి కానీ ప్రయోజనము కానీ యుండుట. చూడుఁడు. “గంగాయాం ఘోషః” అను నుదాహరణముఁ దీసికొందము. “గంగలో గొల్లపల్లె” (ఉన్నది) అను అర్ధము పొసగదు. ఏలన. గంగలో గొల్లపల్లె యుండదు. కాన వాచ్యార్ధమున కనుపపత్తి గలిగినది. కాఁబట్టి దాని సంబంధముగల వేఱొక యర్ధమును జెప్పుకొనవలెను. 'గంగాయాం' అనుదానికి 'గంగలో' అను నర్ధము గాక 'గంగాతీరమున' అను సర్ధమును చెప్పుకొందు మేని నర్ధము సరిపడును. అయితే యీ యర్ధమును జెప్పుకొనుటకు లోకమున ‘గంగాయాం’ అనఁగా ‘గంగాతీరమున’ అని రూఢ్యర్ధమైన నుండవలెను. లేదా? ఏదేనిఁ బ్రయోజనమైన నుండవలెను. ఇట లోకరూఢి లేదు. ఇఁకఁ బ్రయోజన ముండవలయును. “గంగాతీరమున” అని చెప్పుటవలన గంగలోని శీతత్వపావనత్వాదులు గొల్లపల్లెలోఁ గూడఁ గలవు అను నర్ధమును స్ఫురించుటయే ప్రయోజనము. ఈ ప్రయోజనము “గంగాయాం ఘోషః” అని వాచ్యార్ధానుపపత్తితోఁ జెప్పుటవలన భాసిల్లినట్లు “గంగాతీరే ఘోషః” అని చెప్పినను భాసిల్లదు. కాన నిటఁ బ్రయోజనమునుబట్టి గంగా శబ్దమునకు ‘గంగాతీరము’ అను నర్థమును జెప్పుకొనవలెను. ఈ యర్ధమును దోఁపించుశక్తియే లక్షణ. ఇట్టివే సామాన్యముగా వ్యవహారములో బెక్కుప్రయోగములు గనఁబడుచున్నవి. 'మా యిల్లు రోడ్డుమీఁదనే యున్నది’ అందుము. ఇట నిల్లు రోడ్డుమీఁద<noinclude><references/></noinclude> jqgqdeg68su1foq7mljx7uywc3h7ao1 573147 573146 2026-09-02T07:02:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''తా'''. సంబంధానుపపత్తివలన లక్షణ యేర్పడును. అది సంబంధ నిబంధన, సామ్యనిబంధన యని ద్వివిధము. నిబంధనమనఁగా మూలము. సంబంధమూలకమగు లక్షణయనియు, సామ్యమూలకమగు లక్షణయనియు నని భావము. “సంబంధానుపపత్తివలన లక్షణ యేర్పడును" అను లక్షణ మసమగ్రము. కావ్యప్రకాశమున {{left margin|3em}}“ముఖ్యార్థబాధే తద్యోగే రూఢితో౽ధ ప్రయోజనాత్” </div> అని లక్షణము చెప్పఁబడినది. దీని వివరణ మిది: ముఖ్యార్ధమునకు బాధ కలుగఁగా, రూఢినిఁ బట్టి కాని ప్రయోజనమును బట్టి కాని ముఖ్యార్థముతో సంబంధము గల వేరొక యర్ధమును లోకమునందలి రూఢినిఁ బట్టి కాని లేక యొకానొక ప్రయోజనమును బట్టి కాని స్ఫురింపఁజేయు శబ్దశక్తి లక్షణ. వాచ్యార్థసంబంధము లేని లక్షణ యుండదు. అనఁగా వాచ్యార్థమునకు బొత్తుగా నెట్టి సంబంధమును లేని లక్షణ యుండదు. “గంగలో గొల్లపల్లె” అనుదానికి “కొండమీఁది కోఁతి” అనునది లక్ష్యార్థమై యుండదు. ఇందు గమనింపవలసిన ముఖ్యవిషయములు మూఁడు. 1. ముఖ్యార్ధమువ కనుపపత్తి. 2. దాని సంబంధము. 3. వేఱొకయర్ధమును జెప్పుకొనుటకు రూఢి కానీ ప్రయోజనము కానీ యుండుట. చూడుఁడు. “గంగాయాం ఘోషః” అను నుదాహరణముఁ దీసికొందము. “గంగలో గొల్లపల్లె” (ఉన్నది) అను అర్ధము పొసగదు. ఏలన. గంగలో గొల్లపల్లె యుండదు. కాన వాచ్యార్ధమున కనుపపత్తి గలిగినది. కాఁబట్టి దాని సంబంధముగల వేఱొక యర్ధమును జెప్పుకొనవలెను. 'గంగాయాం' అనుదానికి 'గంగలో' అను నర్ధము గాక 'గంగాతీరమున' అను సర్ధమును చెప్పుకొందు మేని నర్ధము సరిపడును. అయితే యీ యర్ధమును జెప్పుకొనుటకు లోకమున ‘గంగాయాం’ అనఁగా ‘గంగాతీరమున’ అని రూఢ్యర్ధమైన నుండవలెను. లేదా? ఏదేనిఁ బ్రయోజనమైన నుండవలెను. ఇట లోకరూఢి లేదు. ఇఁకఁ బ్రయోజన ముండవలయును. “గంగాతీరమున” అని చెప్పుటవలన గంగలోని శీతత్వపావనత్వాదులు గొల్లపల్లెలోఁ గూడఁ గలవు అను నర్ధమును స్ఫురించుటయే ప్రయోజనము. ఈ ప్రయోజనము “గంగాయాం ఘోషః” అని వాచ్యార్ధానుపపత్తితోఁ జెప్పుటవలన భాసిల్లినట్లు “గంగాతీరే ఘోషః” అని చెప్పినను భాసిల్లదు. కాన నిటఁ బ్రయోజనమునుబట్టి గంగా శబ్దమునకు ‘గంగాతీరము’ అను నర్థమును జెప్పుకొనవలెను. ఈ యర్ధమును దోఁపించుశక్తియే లక్షణ. ఇట్టివే సామాన్యముగా వ్యవహారములో బెక్కుప్రయోగములు గనఁబడుచున్నవి. 'మా యిల్లు రోడ్డుమీఁదనే యున్నది’ అందుము. ఇట నిల్లు రోడ్డుమీఁద<noinclude><references/></noinclude> sbl0fgi9f1ma7vc0vyjxfm1f6p40wlf 104 218780 573184 571593 2026-09-02T08:11:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లేదు. కావున ముఖ్యార్ధానుపపత్తి యేర్పడినది. 'రోడ్డుప్రక్కనే యున్నది' అని వాచ్యార్ధసంబంధముగల వేఱొక యర్ధమును జెప్పుకొనుచున్నారు. ఇట “మాయిల్లు విస్పష్టముగా నెల్లరకును గోచరించును” అనునది ప్రయోజనము. మాయిల్లు రోడ్డుమీఁదనే యున్నదని చెప్పుటవలన నీ ప్రయోజనము భాసిల్లునట్లు ‘మాయిల్లు రోడ్డుప్రక్కనే యున్నది' అని చెప్పినను భాసిల్లదు. ఇదియే సంబంధనిబంధన. అనఁగా వాచ్యార్ధసంబంధము గల లక్షణ. ‘బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని’ అను వాక్యము గలదు. బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని యగునా? కాదు. వాచ్యార్థానుపపత్తి యేర్పడినది. కాన దాని సంబంధముగల వేఱొకయర్థమును జెప్పుకొనవలెను. అగ్నియందుఁ గల ‘శుచిగుణము’ బ్రాహ్మణునియందుఁ గూడ నుంటచే ‘అగ్ని సదృశుఁడు బ్రాహ్మణుఁడు’ అను నర్థమును జెప్పుదుము. దీనికిఁ బ్రయోజనము గాని రూఢి గాని యుండవలెను. ‘బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని’ యను రూఢి లేదు. అగ్నియందున్న శుచిత్వపవిత్రత్వాదులు బ్రాహ్మణునియందు గోచరించుటయే ప్రయోజనము. ‘అగ్ని సదృశుఁడు బ్రాహ్మణుఁడు’ అని చెప్పినను ‘బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని’ అని చెప్పుటవలన నా ప్రయోజనము గోచరించినట్లు గోచరింపదు. ఇట్టివే ‘ఆమె రంభ’ ‘ఆతఁడు సత్యహరిశ్చంద్రుఁడు’ మొదలగునవియు సామ్యనిబంధనాలక్షణలు. సంబంధనిబంధనా, సామ్యనిబంధనాలక్షణములలోఁ బ్రయోజనమున కుదాహరణములు చూపితిమి. రూఢి కుదాహరణము లిటఁ జూపుచున్నాము. ‘వాఁడు పనిలోఁ గుశలుఁడు’ లోకమునఁ ‘గుశల’ శబ్దమునకు గుశలను గ్రహించువాఁడు (కుశాౝలాతీతి కుశలః) అని వ్యుత్పత్యర్థము. అదియే ముఖ్యార్థము. కుశలను గోయుట, గ్రహించుట మొదలగు పనులు క్లేశావహములు. ఒకప్పుడు చేతులు చీల్చుకొనిపోవును. కాన నట్లు చీల్చికొనిపోకుండ నేర్పుగాఁ గుశలను గ్రహించువాఁడు కుశలుఁడు. “వాఁడు పనిలోఁ గుశలుఁడు" అన్నపు డీ వాచ్యార్థము పొసగదు. కాన లోకరూఢినిఁ బట్టి కుశలపద మిచ్చట ‘దక్షుఁడు లేక నేర్పరి’ అను నర్థమును బోధించుచున్నది. ఇవి సంబంధనిబంధనాలక్షణారూఢి కుదాహరణము. ‘తైల’ పదమునకు “తిలలనుండి పుట్టిన చమురు” అను నర్థము ముఖ్యార్థము. హేరండతైలము, సర్షపతైలము, అనియు నితరపదార్థములనుండి తీసిన చమురునకుఁ గూడ సాదృశ్యమును బట్టి తైలశబ్దము లోకమున వ్యవహరింపఁబడుచున్నది. కాన ‘తైల’ శబ్దము సామ్యనిబంధనాలక్షణారూఢి కుదాహరణము.<noinclude><references/></noinclude> td0auh53pg2nu45lgsqfn720ntm5e42 104 218781 573185 571594 2026-09-02T08:34:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} రూఢినిఁబట్టి యేర్పడిన లక్షణ 'నిరూఢలక్షణ' యందురు. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>అందు జహదభిధేయయు, నజహదర్థ యనఁగ సంబంధలక్షణ యలరు; సామ్య గుణనిబంధన తాను ద్వైగుణ్య మందు జగతి సారోప, సాధ్యవసాయ యనఁగ.</poem>|ref=60}} ఈ సంబంధనిబంధనాలక్షణ జహదభిధేయ లేక జహద్వాచ్య లేక జహల్లక్షణ యనియు, అజహదర్థ లేక అజహదభిధేయ లేక అజహద్వాచ్య లేక అజహల్లక్షణ యనియును ద్వివిధము. (వీని వివరణము ముందు చేయుదుము.) సామ్యగుణనిబంధనాలక్షణ సారోప, సాధ్యవసాయ, యనియు నిరుదెఱఁగులు (ఇట సామ్యగుణనిబంధన యనుటకన్న గుణసామ్యనిబంధన యనుట లెస్స.) {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>అల ‘గంగలో ఘోష’ మగునెడ ‘గంగా’ ప దంబు సంబంధియౌ తటముఁ దెల్ప సంబంధలక్షణజహదర్థ యగు; నట్లె ‘మంచె మ్రోసె’ నటన్న ‘మంచగతులు’ దోఁచుఁ; “గోదండపంక్తులు వచ్చె” నని విండ్ల నమరు యోధులు దోఁప నజహదర్థ; ‘యవనిపాలుఁడు సింహ’ మనువేళ సదృశతా గుణసిద్ధి ‘సామ్యలక్షణ’ చెలంగు</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>నందు నుపమాన ముపమేయ మప్రభిన్న మైన ‘సారోప’; యుపమానమగదితోప మేయమై యున్న ‘సాధ్యవసాయ’; యిట్టి లక్షణల కన్నిఁటి కొనర్తు లక్ష్యములను.</poem>|ref=61}} {{Center|మ్రోసెనటన్న (పా) మ్రోయునటన్న.}} '''తా'''. ‘గంగలో గొల్లపల్లె’ యనుచోట గంగాపదము స్వార్థమును ద్యజించి తన సంబంధియగు తీరమును దెలుపుచున్నది. అనఁగా గంగాపదము తన ‘ప్రవాహ’ మను నర్థమని విడిచి ‘తీరము’ అను నర్థమును గ్రహించినది. (‘గంగాయాం’ అన గంగాతీరము అని అర్థము) కాన్న జహల్లక్షణ (జహత్ = స్వార్థమును విడుచుచున్న<noinclude><references/></noinclude> jraq707u9uxf22vvy0clf12ehy1l2ob 104 218782 573186 571595 2026-09-02T08:52:55Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లక్షణ). ఇట్లే ‘మంచెలు మ్రోసె’ (మంచాః క్రోశంతి) అనుచోట ‘మ్రోయుట’ యను వ్యాపారము చేతనధర్మము. అచేతనములగు మంచె లెట్లు మోయును? కాన ‘మంచెలు’ అనుశబ్దము స్వార్థమగు ‘మంచములు’ అను నర్థమును విడిచి ‘మంచగతులు’ అను నర్థమును గ్రహించినది. అనఁగా “మంచములపై నున్నవా రఱచిరి” అనునర్థము వచ్చును. ఇటఁ గూడ స్వార్థము విడువఁబడినది. ఇదియు జహల్లక్షణయే. మూలమున ‘మంచె మ్రోసె’ అని యున్నను “మంచాఃక్రోశంతి” అను సంస్కృతవాక్యము నాంధ్రీకరించుపట్ల గ్రంథకర్త గణభంగమునకు వెఱచి యేకవచనప్రయోగము సేసెను. కాన నేను బహువచనరూపమును గ్రహించి వివరించితిని. ఇఁకఁ "గోదండపంక్తులు వచ్చె” నన్నచోటఁ గోదండపంక్తు లచేతనములు గదా! అవి స్వయముగా నెట్లు వచ్చును? కానఁ ‘గోదండధరులు’ అను నర్థమును జెప్పుకొనవలెను. ఇటఁ గోదండధరులతో పాటు గోదండములు గూడ వచ్చినవి. వెనుక ‘మంచెలు మ్రోసె’ ననుచోట మంచగతులతోపాటు మంచము లఱవలేదు. కానఁ ‘గోదండపంక్తులు' ననుచోట స్వార్థము విడువఁబడలేదు; ఇది యజహల్లక్షణ. (అజహత్ = స్వార్థమును విడువని లక్షణ) ‘కుంతములు ప్రవేశించుచున్నవి’ అనుచోటఁ గూడ నిట్లే గ్రహింపవలయును. ‘గంగాయాంఘోషః’ అనునెడ వాక్యతాత్పర్యములో ‘గంగాయాం’ అను ప్రవాహరూపవాచ్యార్థమునకుఁ బ్రవేశము లేదు. లక్ష్యార్థమగు ‘తీర’ పదమునకు మాత్రమే ప్రవేశము గలదు. ‘మంచెలు మోసె’ ననుచోటఁగూడ వాక్యతాత్పర్యమున “మంచగతులు” అను లక్ష్యార్థమునకే ప్రవేశము గలదు. కాని ‘మంచములు’ అను వాచ్యార్థమునకుఁ బ్రవేశము లేదు. “కోదండపంక్తులు వచ్చె” నన్నచోట వాక్యతాత్పర్యములోఁ గోదండధరులతో బాటు గోదండములకుఁ గూడ ప్రవేశము గలదు. ఎట్లనఁ గోదండములు లేక కోదండధరు లెట్లు వత్తురు? అనఁగా నిట లక్ష్యార్థమగు ‘కోదండధరులు' అనుదానిలోని వాచ్యార్థమగు “కోదండములు” అనుదానికిని వాక్యతాత్పర్యమునఁ బ్రవేశము గలదు. కావున, నేవాక్యతాత్పర్యమున వాచ్యార్ధమునకు బొత్తుగాఁ బ్రవేశముండదో యది జహల్లక్షణ. ఏవాక్యతాత్పర్యమున లక్ష్యార్థముతోఁగూడ వాచ్యార్థమునకుఁ బ్రవేశముండునో యది యజహల్లక్షణ. జహల్లక్షణకు లక్షణలక్షణ యనియు, అజహల్లక్షణకు ఉపాదానలక్షణ యనియు నామాంతరములు. ఇవి సంబంధనిబంధనాలక్షణలు. "అవనిపాలుఁడు సింహము" అనుచోట సింహగతములగు శౌర్యాదిగుణములు రాజునందుఁ గూడ గోచరించుచున్నవి. ఇం దుపమేయ మగు ‘నవనిపాలుఁడు’ అను<noinclude><references/></noinclude> i5hop7fg90e5l3l5jgmisq63fl8en9w 104 218783 573204 571596 2026-09-02T10:17:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పదమును, ఉపమేయమగు సింహపదమును వాక్యమునఁ బ్రత్యేకముగాఁ బ్రయోగింపఁబడియున్నవి. కాన నిది సారోపలక్షణ; ఉపమేయమును జెప్పక యుపమానమును మాత్రమే చెప్పినచో నది సాధ్యరసాయలక్షణ. ఒకరినిఁ గూర్చి వర్ణించుచు "సింహము వచ్చె” నన్నచో నది సాధ్యవసాయలక్షణ. ఏలన, 'సింహము వచ్చె' నన్నచో నుపమానమగు సింహపదమే కానీ వర్ణ్యుఁడగువానిని బోధించు పదము ప్రయోగింపఁబడలేదు గదా! ఇందు సింహమునకును వ్యర్ణుఁడగు రాజునకును నభేదప్రతిపత్తి తోఁచును. ఇవి రెండును సామ్యనిబంధనాలక్షణలు. (సదృశతాగుణసిద్ధి యనుటకన్న 'గుణసదృశతాసిద్ధి' అనుట లెస్స.) ఇచ్చట 'గంగలో గొల్లపల్లె; మంచెలు మ్రోసె; అవనిపాలుఁడు సింహము; సింహము వచ్చె' అను నుదాహరణములను జహదజహల్లక్షణా ప్రభేదముల కిచ్చియు నందు నరసభూపాలప్రశంస లేదని కాఁబోలు నరసభూపాలప్రశంస గల పద్యముల నిచ్చుచున్నాఁడు. {{p|ac|fwb}}జహల్లక్షణ</p> {{Telugu poem|type=చ.|lines=<poem>అగణితశౌర్యధైర్యవిభవాన్విత! యోబయనారసింహ! నీ గగనచరామరాగ, శిబి, కర్ణ, జయోన్నతదానలక్ష్మికిన్ జగములు సంతసిల్లె; నతిసాంద్రభవజ్జయభేరిభాంకృతి ద్విగుణితసైన్యఘోషముల వే వడఁకెౝ రిపుపట్టణావళుల్.</poem>|ref=62}} '''తా'''. ఓ నరసభూపాలా! కల్పవృక్షమును, శిబినిఁ, గర్ణుని జయించిన నీదానలక్ష్మికి లోకములు సంతసిల్లె. మిక్కిలి దట్టమైన నీజయభేరియొక్క భాంకారములచే నిబ్బడిగా మ్రోయుచున్న సైన్యఘోషములచే శత్రుపట్టణములు వడఁకెను. ఇట 'జగములు సంతసిల్లె' అనునెడ నచేతనములగు జగము లెట్లు సంతసించును? కాన 'జగములు' అను పదము స్వార్థమును విడిచి 'జగజ్జనులు' అను నర్థమును గ్రహించెను. ఇట్లే రిపుపట్టణావళులు వడఁకెను. అనుచోటఁగూడ నచేతనములయిన పట్టణములు వడఁకవు. కాన నిటఁ ‘బట్టణ' పదము స్వార్థమగు ‘నగర’ మను నర్థమును విడిచి ‘పట్టణవాసులు’ అను నర్థమును గ్రహించెను. అపు డర్ధము సరిపడును. ఇట స్వార్ధమును విడుచుటచే జహల్లక్షణ.<noinclude><references/></noinclude> ivwywmf6porm2jw5k6gw571pjm3lxid 104 218784 573206 571597 2026-09-02T10:31:24Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}అజహల్లక్షణ</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>అసమరణరంగమున నీ యసినటి నటియింపఁ గరుల హరులౝ, సిరులౝ వెస నొసఁగు నౌర! యెంతటి రసికుఁడు నీవైరి? యోబరాజనృసింహా!</poem>|ref=63}} {{Center|అసినటి నటియింప (పా) అసి నటియింపంగ.}} ఓ నరసభూపాలా! రణరంగమున నీ యసిరూపమగు నటి నటింపఁగా నీ శత్రువు దాని నాట్యమునకు మెచ్చుకొన్నట్లు గజతురగములను, సంపదలను సమర్పించుచున్నాడు. (ఇదియే పద్యము వ్యాజస్తుత్యలంకారమున కుదాహరణముగాఁ గూడ నీయఁబడినది.) ఇట‘ఒసఁగు' అనఁగా 'సమర్పించుట' అనునది వాచ్యార్థము. ఈ యర్థ మిటఁ బొసగదు. ఏలన, శత్రురాజు స్వయముగాఁ దనసంపదలను సమర్పింపఁడు. కాఁబట్టి “ఉపహారరూపమున సమర్పించుచున్నాఁడు” అను లక్ష్యార్థమును బోధించును. ఇట వాచ్యార్థమగు ‘సమర్పణము’ అను నర్థము విడువఁబడకయే లక్ష్యార్థముతోపాటు వాక్యతాత్పర్యమునఁ బ్రవేశించినది. కాన నజహల్లక్షణ. వేదాంతులు జహదజహల్లక్షణ యను నొక లక్షణను స్వీకరించిరి. దీనికి సారస్వతమునఁ బ్రయోగము లేదు. {{p|ac|fwb}}సారోపలక్షణ</p> {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>అమరద్వీపవతీఝరాంతరములం దారూఢి నీలాంబుపూ రము సూర్యాత్మజఁగాఁ దలంపుదు రసారప్రౌఢిమైఁ గొంద; ఱు ద్యమతేజో౽ధిక! నారసింహ! భవదుద్యత్కీర్తినిర్ధూతసం భ్రమ యౌగంగ, యకీర్తి దాల్చె నని నే భావింతుఁ జిత్తంబునన్.</poem>|ref=64}} {{Center|అసారప్రౌఢి (పా) అపారప్రౌఢి.}} '''తా'''. గంగానదిలో నున్న నల్లని ప్రవాహమును యమునగాఁ గొంద ఱసమర్థులు దలంతురు. ఓ నరసభూపాలా! నీ కీర్తిచేఁ దన సర్వమును గోలుపోయి గంగ యపకీర్తి ధరించెనని నేఁ దలంతును.<noinclude><references/></noinclude> c0qapt24pz4yrsbecmkddgwy76og9n6 104 218785 573207 571598 2026-09-02T10:52:18Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} ఇట “యమున యపకీర్తి” అనునెడ యమున యపకీర్తిగా నారోపింపఁబడెను. ఇట నుపమానోపమేయములు (యమున - అపకీర్తి) భిన్నభిన్నములుగాఁ గనఁబడుచుంటచే ననఁగా బ్రయోగింపఁబడుటచే సారోపలక్షణ. {{p|ac|fwb}}సాధ్యవసాయలక్షణ</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>నిరతబుధప్రహ్లాదా దరకరుఁడు, హిరణ్యకశిపు దానోన్నతుఁడై ధరఁ బోచిరాజవంశ స్థిరరత్నస్తంభమున నృసింహుఁడు పుట్టెన్.</poem>|ref=65}} ఇట “నరసభూపాలుఁ డను నృసింహుఁడు పుట్టె” అని చెప్పినచో నుపమానోపమేయములు రెండును ప్రత్యేకముగాఁ బ్రయుక్తములై కనఁబడుచుండెడివి. కాని 'నృసింహుఁడు పుట్టెౝ' అని చెప్పుటవలన నుపమాన మొక్కటియే గ్రహింపఁబడుటచే సాధ్యవసాయలక్షణ. ఇటఁ జెప్పఁబడిన లక్షణాప్రభేదములే కాక మరి రెండుభేదములు గూడఁ గలవు. వాని నిట నుదాహరింతును. {{p|ac|fwb}}లక్షితలక్షణ</p> లక్షితలక్షణ యనఁగా వాచ్యార్థానుపపత్తి కలుగఁగా వాచ్యార్థమునకు సాక్షాత్తుగా సంబంధించిన యర్థముగాక పరంపరగా సంబంధించిన వేఱొక యర్థమును దోఁపించు శబ్దశక్తి. ‘ద్విరేఫ’ పదమునకు రెండు రేఫలు గలది (ద్వౌరేఖాయస్యసః) యని వ్యుత్పత్యర్థము. రేఫ మొకయక్షరము గాన లోకములో రెండురేఫలు గల వస్తువు గాని, వ్యక్తి గాని యేముండును? అక్షరములు పదముల కవయవములు గాని వ్యక్తుల కవయవములు గావుకదా! కావున వాచ్యార్థానుపపత్తి యేర్పడినది. అపు డీద్విరేఫపదము రూఢినిఁ బట్టి రెండురేఫాక్షరములుగల 'భ్రమర' పదమును బోధించును. 'భ్రమర’ పదమునకుఁ ‘దుమ్మెద' యని యర్థము. ఇట 'ద్విరేఫ’ పదము భ్రమరపదమును బోధించును. భ్రమరపదయు తుమ్మెదను బోధించును. కాన ద్విరేఫ మనఁగాఁ 'దుమ్మెద’ యని యర్ధము. 'గంగాయాం ఘోషః' అనుచోట గంగా పదము తనతో సాక్షాత్సంబంధము గల ‘తీర’ శబ్దమును బోధించుచున్నది. ఇట ద్విరేఫపదము పరంపరాసంబంధముచేఁ దుమ్మెదను బోధించుచున్నది.<noinclude><references/></noinclude> g6i9amy29w8x2igg2nemvdiu515112r 0 219608 573072 573029 2026-09-01T13:21:45Z Rajasekhar1961 50 573072 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = మహీధర జగన్మోహనరావు | అనువాదం= | విభాగము = కాటన్, సర్ ఆర్థర్ థామస్ | ముందరి = [[../కాగితపు పరిశ్రమ/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=682 fromsection="682B" to=684 tosection="684A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] oboar156kwtfaxbz1h45527bp0t8czy 104 219620 573065 2026-09-01T13:10:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||12 నీలిమందు డాగు}}</noinclude>నేను కాంగ్రెసుకు లక్నో వెళ్లినపు డితఁడు నన్ను పట్టుకొనెను. మా కడగం డ్లన్నియు వకీలుబాబు మీకుఁ జెప్పఁగలఁడని యతఁడు నన్ను చంపారణ్యమున కాహ్వానించెను. ఈ వకీలుబా బెవరో కారు; చంపారనులో నాకు ప్రియసహచరుఁడును, బిహారునందు సేవాజీవనమున కాయువుపట్టును అగు వ్రజకిశోరబాబు. రాజకుమార శుక్ల యితనిని నా గుడారములోనికిఁ దీసికొని వచ్చెను. ఇతఁడు నల్లని ఆల్పాకా చొక్కాలాగులు తొడుగుకొని యుండెను. ఇతఁడు నాదృష్టి నాకర్షింపలేదు. వీరు నిఱుపేదలగు రైతుల డబ్బు కొల్లగొట్టు నొక వకీలుదొరగా రయియుందు రని తలఁచితిని. ఇతఁడు చంపారనునుగుఱించి కొలఁదిమాటలు చెప్పఁగా విని 'కనులారఁ జూడక నేను నాయభిప్రాయ మేమియును జెప్పఁజాలను ; మీరు కాంగ్రెసునం దీ విషయమును ముచ్చటింపుఁడు; నేఁటికి నన్ను విడిచిపెట్టుఁఁ డని నేను నా రివాజుచొప్పున బదులు చెప్పితిని. రాజకుమారశుక్ల కాంగ్రెసు సాహాయ్య మర్ధించెను. వ్రజకిశోరబాబు చంపారనునుగుఱించి కాంగ్రెసులో మాటలాడెను. వారిప్రస్తానము సర్వజనాంగీకారమును బడసెను. రాజకుమారశుక్లకు సంతోషము కలిగెనుగాని యింతటితోనే యంతయు సిద్ధించె నని యతఁడు తలపోయలేదు. 'స్వయముగా మీరు చంపారను వచ్చి యచటి రైతుల కడగండ్లు చూడవలయు'నని యతఁడు నన్నుఁ గోరెను. 'నేను నాసంచారములో నచటికిరాగలను, ఒకటి రెండు నా ళ్లుండఁగలనని నే నంటిని. 'మీ రొక్కనాఁ డుండినఁ జాలును, కష్టము లన్నియు మీకుఁ దెలిసిపోవ'నని రాజకుమారశుక్ల యనెను.<noinclude><references/> {{c|247}}</noinclude> faumbpa02f8qm5dqas0h8odfqhj6ktv 104 219621 573073 2026-09-01T13:21:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>లక్నోనుండి కాన్‌పూరు వెళ్లితిని. రాజకుమార శుక్ల అచట ప్రత్యక్షము. 'చంపారణ్య మిచటికి దాపు, ఒకదినము మాకు సెల వొసఁగుఁడని యతఁ డనియెను. 'ఈతూరి రాఁజాలనందులకు నన్ను క్షమింపుఁడు, ఇంకొకతూరి నేను తప్పక రాఁగల నని బాస యిచ్చుచున్నా'నని నన్ను నే బంధించుకొంటిని. నే నాశ్రమమునకు మరలితిని. రాజకుమార శుక్ల నా వెనుక వెనుకనే హాజర్. 'ఏదో యొక తిథి నిర్ణయించి తెలుపుఁ' డని యతఁడు కోరెను. 'ఫలానా తేదీకి నేను కలకత్తా వెళ్లుదును, నన్నచటఁ గలిసికొని తీసికొనిపొం' డని నే నంటిని. ఎచటికి వెళ్లవలయునో, యేమి చేయవలయునో, యేమి చూడవలయునో నా కేమియుఁ దెలియదు. నేను కలకత్తాలో భూపేన్ వసుగారి యింటిలో కాలుపెట్టకముందే సర్వవ్యాపకుఁ డగు రాజకుమారశుక్ల యచట నా కొఱకు కనిపట్టుకొని యుండెను. అనక్షరాస్యుఁడును, అకలుషితుఁడును, పట్టుదలగల యీ రయితు న న్నీరీతిగా లోఁగొనెను. 1917 వ సాలు మొదట కలకత్తానుండి మే మిరువురమును బయలుదేఱితిమి. మే మిరువురమును ఈడుజోడుగను, రయితులముగను చూపట్టుచుంటిమి. నా కే రై లెక్కవలయునో తెలియదు. అతఁడు నన్ను బండికడకుఁ గొంపోయెను. మే మిరువురము నొకబండిలోనే కూరుచుంటిమి. ప్రొద్దున పాట్నాలో దిగితిమి. పాట్నా నాకుఁ గ్రొత్త. బస చేయుటకు నా యెఱిఁగిన వా రెవరును అచ్చట లేరు. కల్ల కపట మెఱుఁగని రయితు గావున రాజకుమారశుక్లకు పాట్నాలో నే కొంచెమో పలుకుబడియుండక పోదని నేఁ దలఁచితిని. రైలులో నితనిని గుఱించి కొంచెము నాకుఁ<noinclude><references/> {{c|248}}</noinclude> qjue4ezpus5jf1lqg4are6yg4n06c80 102 219622 573077 2026-09-01T13:28:41Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత | అసలుపేరు = బు నాయుడు | ఇంటిపేరు = మోహన్ బాబు | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = మోహన్ బాబు నాయుడు }} ==రచనల...' 573077 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = బు నాయుడు | ఇంటిపేరు = మోహన్ బాబు | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = మోహన్ బాబు నాయుడు }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/కాటన్, సర్ ఆర్థర్ ]] (1960) 1vtdaipih74mvd2h0aak8k01fyva6ny 573078 573077 2026-09-01T13:29:27Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573078 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = బు నాయుడు | ఇంటిపేరు = మోహన్ బాబు | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = మోహన్ బాబు నాయుడు }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇంద్రియములు]] (1960) dkc9r99wdc8r7tq38scyp87dc6po9di 573079 573078 2026-09-01T13:29:41Z Rajasekhar1961 50 573079 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = నాయుడు | ఇంటిపేరు = మోహన్ బాబు | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = మోహన్ బాబు నాయుడు }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము/ఇంద్రియములు]] (1960) 59dhglenbilyvw7hskva42a93t3dbc3 104 219623 573081 2026-09-01T13:34:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||12 నీలిమందు డాగు}}</noinclude>దెలియనాయెను. పాట్నా దిగిన తరువాత యితని సంగతి యంతయు తెలిసిపోయెను. అతఁడు శుద్ధ-అమాయికుఁడు. తనకు మిత్రు లనుకొనిన వకీ ళ్లితనికి మిత్రులు కారు. పైఁగా రాజకుమారశుక్ల వారి కాశ్రితునివలెఁ దోఁచెను. ఇట్టి రయితు-క్లయంట్లకును, వకీళ్లకును వర్షర్తువునందలి గంగయంత యంతరము. రాజకుమారశుక్ల నన్ను రాజేంద్రబాబుగారి యింటికిఁ గొం పోయెను. అతఁడు పూరికో, యింకొక యూరికో వెళ్లెను. బంగళాలో నొక రిద్దఱు నవుకరులుండిరి. కొంచెము తినుబండము నాకడ నుండెను. నాకు ఖర్జూరము కావలసిరాఁగా పాప మాశుక్ల బజారునుండి తెచ్చి పెట్టెను. బిహారునందు అస్పృశ్యతను గూర్చి చాల పట్టుదల. నాజాతి యేదియో యచటి నవుకరులకుఁ దెలియదు. వారు నీరుతోడుచుండఁగా నేను నీరు తోడుకొనుటకు వీలులేదు. నా నీటిబొట్లు వారిమీఁదఁ బడినచో వారి కపవిత్రత యంటుకొనును. రాజకుమారశుక్ల లోపలి మఱుఁగు దొడ్డిలోనికి దారి చూపెనుగాని అచటి నవుకరులు బయటి మఱుఁగు దొడ్డిని వ్రేలితోఁ జూపిరి. ఇట్టి యనుభవములు నాకు వేనవేలాయెనుగాన వీరి చేఁతలకు నా కక్కజముగాని, రొష్టుగాని కలుగలేదు. పాప మానవుకరులు తమ నిధిని చేసికొనుచుండిరి. మరియు రాజేంద్రబాబుగారి కది సమ్మత మని వారి యభిప్రాయము. విచిత్రములగు నిట్టి యనుభవములవలన రాజకుమారశుక్ల యెడల నాకు సదుద్దేశము పెంపొందెను. మరియు నతని విషయమంతయు చక్కగాఁ దెలిసెను. రాజకుమారశుక్ల నాకు మార్గదర్శకుఁడు కాఁజాలఁడని తెలిసికొని పాట్నానుండి లగాములు నాచేతిలోనే యుంచుకొంటిని.<noinclude><references/> {{c|249}}</noinclude> domo8sfd0ya34gw19yh9uovxyfsniv0 104 219624 573082 2026-09-01T13:49:25Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}13</p> {{p|fs125}}బిహారువారి మంచితనము</p> {{Largeinitial|లం}డనులో మౌలానా మజహరుల్ హక్కుగారును నేనును సమ కాలికులము. మరల 1915 సాలున బొంబాయిలో కాంగ్రెసునందు కలిసికొంటిమి. అపుడు వారు ముస్లిమ్‌లీగున కధ్యక్షులు. అపుడు వారు మాప్రాఁత చెలిమిని గుఱుతుచేసి 'పాట్నాకు వచ్చినపుడు మా యింటికి తాము దయచేయవలయు' నని న న్నాహ్వానించిరి. దీనిని నే నాధారముగాఁ గొని 'నేను వచ్చియున్నటు’ లొకచీటిని వారికి వ్రాసి పంపితిని. నా వచ్చిన పనినిగూడఁ అందు దెలిపితిని. వారు వెంటనే మోటరుకారు వేసికొనివచ్చి నా కాతిథ్య మొసఁగిరి. ఇందులకు నేను వీరికి ధన్యవాదము లొసఁగి 'మేము చేరవలసిన తావునకు మొదటి రైలులో మమ్ము పంపవలసిన' దని కోరితిని. నావంటి సరిక్రొత్తవానికి రైల్వేగైడుతో పని వెట్టదు. వీరు రాజకుమారశుక్లతో మాటాడి సంగతి సందర్భములను దెలిసికొని 'మీరు ముందుగా ముఝుప్ఫర్ పూరు వెళ్ల వలసియుండు' నని యనిరి. నాఁటి సాయంకాలమే ముఝప్ఫర్ పూరున కొక రైలు పోవును. వీరు మ మ్మీ రైలులో పంపివైచిరి. అపు డచట ఆచార్య కృపాలినీగా రుండిరి. నేను హైదరాబాదా వెళ్లిన నాఁటనుండియు వీరి నెఱుఁగుదును. వీరి త్యాగమును గూర్చియు, వీరి ప్రమితజీవనమును గూర్చియు, వీరి ధనసాహాయ్యమున తాము నడిపించు నాశ్రమమును గూర్చియు డాక్టరు చో ఇథరాముగారు చెప్పియుండిరి. వారు ముఝప్ఫర్ పూరు నందలి<noinclude><references/> {{c|250}}</noinclude> bk0omi84skvre8v4g6cwmggrynl6gav 573083 573082 2026-09-01T13:50:11Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}13</p> {{p|fs125}}బిహారువారి మంచితనము</p> {{Largeinitial|లం}}డనులో మౌలానా మజహరుల్ హక్కుగారును నేనును సమ కాలికులము. మరల 1915 సాలున బొంబాయిలో కాంగ్రెసునందు కలిసికొంటిమి. అపుడు వారు ముస్లిమ్‌లీగున కధ్యక్షులు. అపుడు వారు మాప్రాఁత చెలిమిని గుఱుతుచేసి 'పాట్నాకు వచ్చినపుడు మా యింటికి తాము దయచేయవలయు' నని న న్నాహ్వానించిరి. దీనిని నే నాధారముగాఁ గొని 'నేను వచ్చియున్నటు’ లొకచీటిని వారికి వ్రాసి పంపితిని. నా వచ్చిన పనినిగూడఁ అందు దెలిపితిని. వారు వెంటనే మోటరుకారు వేసికొనివచ్చి నా కాతిథ్య మొసఁగిరి. ఇందులకు నేను వీరికి ధన్యవాదము లొసఁగి 'మేము చేరవలసిన తావునకు మొదటి రైలులో మమ్ము పంపవలసిన' దని కోరితిని. నావంటి సరిక్రొత్తవానికి రైల్వేగైడుతో పని వెట్టదు. వీరు రాజకుమారశుక్లతో మాటాడి సంగతి సందర్భములను దెలిసికొని 'మీరు ముందుగా ముఝుప్ఫర్ పూరు వెళ్ల వలసియుండు' నని యనిరి. నాఁటి సాయంకాలమే ముఝప్ఫర్ పూరున కొక రైలు పోవును. వీరు మ మ్మీ రైలులో పంపివైచిరి. అపు డచట ఆచార్య కృపాలినీగా రుండిరి. నేను హైదరాబాదా వెళ్లిన నాఁటనుండియు వీరి నెఱుఁగుదును. వీరి త్యాగమును గూర్చియు, వీరి ప్రమితజీవనమును గూర్చియు, వీరి ధనసాహాయ్యమున తాము నడిపించు నాశ్రమమును గూర్చియు డాక్టరు చో ఇథరాముగారు చెప్పియుండిరి. వారు ముఝప్ఫర్ పూరు నందలి<noinclude><references/> {{c|250}}</noinclude> n3bgmkvxbyfbrttk9syjsmlqqyju959 104 219625 573084 2026-09-01T14:04:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||13 బిహారువారి మంచితనము}}</noinclude>గవర్న మెంటు కాలేజీలో ప్రొఫెసరుగా నుండిరి. నేను వెళ్లునప్పటికి ఆ పదవిని విసర్జించిరి. నేను వారికి తంతి యిచ్చితిని. రై లచటికి నడిరేయిని జేరినను వీరు విద్యార్థిమండలితో వచ్చిరి. వీరి కచట నిల్లు వాకలి లేదు. ప్రొఫెసరు మలకానీగారియింట వారి విడిది. వీరు నన్నుఁగూడ నా విడిదికే తీసికొనిపోయిరి. ఆ కాలములో గవర్నమెంటు ప్రొఫెస రొకఁడు నాబోటివానికి తనయింట నాతిధ్య మొసఁగుట చాల నసాధారణ మగు విషయము. కృపాలినీగారు బీహారుదీనదశనుగూర్చియు, విశేషించి తిరహుత్ డివిజను దీనదశను గుఱించియు తెలిపి నే ననుకొనిన పని యెంత కఠినమయినదియుఁ జెప్పిరి. వారికి బిహారువారితో గాఢపరిచయము కలదు. నావచ్చిన పనియంతయు కృపాలినీగారు బిహారువారికిఁ జెప్పియే యుంచిరి. ప్రొద్దున కొందఱు వకీళ్లు నాకడకు వచ్చిరి. వీరిలో రామనవమీప్రసాదుగారి పేరు నా కింతవఱకును గుర్తే. వారి పట్టుదలయే దీనికి కారణము. వీ రిటు లనిరి: 'మీరు ఇచట నుందురేని, అనఁగా ప్రొఫెసర్ మలకానీగారి గృహములం దుందురేని, మీ తలపెట్టిన పని సాగదు. మీరు మాలో నొకరియింట విడిది చేయవలయును. ఇచట గయాబాబు పేరుపడ్డ వకీలు. వారి యింట మీరు బసపెట్టుట మంచిది. నేను వారి తరఫున మి మ్మాహ్వానించుచున్నాను. మాకు సరకారువారనినచో చాలా భయము. కాని మాకు చేతనయినంతసాయము మేము చేయఁగలము. రాజకుమారశుక్ల చెప్పిన మాటలు చాలవఱకు నిక్కువము. మా నాయకులు నేఁ డిటలేకుండుట దౌర్భాగ్యము. ప్రజకిశోరప్రసాదుగారికిని, రాజేంద్రప్రసాదుగారికిని తంతి యిచ్చితిని. వారు తప్పక రాఁగలరు. మీకుఁ గావలసిన యానుపానులన్నియు వారు<noinclude><references/> {{c|251}}</noinclude> o98m6ngg9irrgec8v0un7dkx42yxtdx 104 219626 573086 2026-09-01T14:16:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>చెప్పుదురు. మీకు సాయము చేయుదురు. దయ యుంచి తాము గయాబాబుగారి యింటికి రావలయును.' ఈ మాటలకు నేను లుబ్ధుఁడ నయితిని. నా విడిదివలన గయాబాబు స్థితి విషమ మగునేమోయని వగచితినిగాని గయాబా బీవిషయమున నన్ను నిశ్చింతుని గావించెను. గయాబాబుగారి యిల్లు చేరితిని. వారును, వారి కుటుంబమునందలివా రందఱును నాపై ప్రేమ క్రుమ్మరించిరి. వ్రజకిశోరబాబు దర్భంగానుండియు, రాజేంద్రబాబు పురీ నుండియు వచ్చిరి. వ్రజకిశోరప్రసాదు నేను లక్నోలోఁ జూచిన వ్రజకిశోర ప్రసాదుకాఁడు. బిహారుల నమ్రత, నిరాడంబరత, యోగ్యత అసాధారణమగు విశ్వాసమును ఇతనియందు చూచి నే నుప్పొంగి పోతిని. వ్రజకిశోరబాబునెడల వకీళ్లందఱకును గల గౌరవము చూడఁగా నా కానందాశ్చర్యములు కలిగెను. నాఁటినుండియు నా కీ వకీలు మండలితో స్నేహము నెలకొనెను. వ్రజకిశోరబాబు నా కచటఁ గల విషయము లన్నియుఁ దెలిపెను. అతఁడు పేదలపాలిటి వకీలు. పేదలకేసు లపుడు రెం డుండెను. పేదల కే సేదియేని గెలిచినయెడలఁ దా నీ పేదల కేకొంచెమో యుపకరించినటు లతఁ డెంచుకొనును. కొన్ని మాఱులు ఇట్టి వానియందును అసాఫల్య మొదవును. ఇట్టి బీదరయితుల కడనుండి యితఁడు ఫీజు గైకొనుచుండెను. త్యాగశక్తి కలవారలయ్యును వ్రజకిశోర రాజేంద్రబాబులు ఫీజుగొనుటలో సంకోచము లేనివారే, 'ఫీజు పుచ్చుకొననిచో మా సంసార మెటులు నడచును? మరియు నీ పేదవారికి తగినంత<noinclude><references/> {{c|252}}</noinclude> li07wnd3jrck945w7cymjte7newrqkb 104 219627 573105 2026-09-01T16:05:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||13 బిహారువారి మంచితనము}}</noinclude>సాయము మే మెటులు చేయగలము?' అని వీరి వాదము. వీరి ఫీజును, బంగాళ-బీహారు దేశముల బారిస్టరుల ఫీజును వినఁగా నాగుండె చెదరెను. సలహా యిచ్చుటకు ఫలానావారు 10000 రూపాయలు పుచ్చికొని రని నాకుఁ దెలిసెను. ఏ కేసులోను నాలుగంకెలకు తక్కువ వినలేదు. ప్రేమపూర్వకమయిన నా నిషేధము సహేతుకమని వారు గ్రహించిరి. నా మాటలకు వారు పెడ అర్థము చెప్పలేదు. ఈకేసు లన్నియు నవగతము చేసికొని నే నిటు లంటిని: 'కోర్టుల కెక్కినందువలన నేమియు ప్రయోజనము లేదని నాకు తెల్లమగుచున్నది. ఇట్టి కేసులకు కోర్టులలోఁ గలుగు మేలు కొలఁది. ప్రజలింతగా విఱిగిపోయి భీతు లయి యున్నతఱి కోర్టులు నిరుపయోగములు. లోకులకు భయము పోఁగొట్టుటయే సరియగు మందు. తీన్‌కఠియా పోవనంతవఱకు మనము నిదుర పోవరాదు. నేను రెణ్ణా ళ్లనుకొని వచ్చితిని. కాని విచారించి చూడఁగా నిది రెండేండ్లపని. అక్కఱ పట్టుచో రెండేండ్లుగూడ నేను పని చేసెదను. నాకు చేయవలసిన పని తెలిసెను. కాని మీసాయము వలయును.' ప్రజకిశోరబాబు నిశ్చితమనస్కుఁ డని నేను గ్రహించితిని. ఇతఁడు శాంతితో నిటులు జవాబు చెప్పెను: 'మేము చేయఁ గలంత సాయమును చేయుదుము గాని యెట్టి సాయము చేయవలయునో తెలుపుఁడు!' మే మిటులు మాటలాడుకొనుచు నడిరేయివఱకును గూరుచుంటిమి. నే నిటు లంటిని: 'నాకు మీవకాలతు సాయముతో అట్టేపని<noinclude><references/> {{c|253}}</noinclude> t32qtjbiagu5ldq5rdnhpfo0gjxqy3i 104 219628 573106 2026-09-01T16:17:39Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>లేదు. వ్రాయసకాఁడును, దుబాసియు కావలయును. ఇందు జైలుకు వెళ్ల వలయు నక్కఱగూడఁ గలుగవచ్చును. మీరును వెళ్లఁగలుగుదు రేని నా కానందమే. కాని మీకిష్టము లేనిచో నిఁక పై మాటలేదు. ఒక అనియతకాలమువఱకు మీరు వకాలతు మానివైచి వ్రాయసకాండ్రుగా పనిచేయుటమాత్ర మంత తక్కువ పనికాదు. ఇచటి హిందీభాష తెలిసికొనుట నాకుఁ గడుఁ జిక్కుగా నున్నది. కైథీ, ఉరుదులలో వ్రాయఁబడిన కాకితములు నేఁ జదువజాలను. వీని యనువాదములకు మీమీఁద ఆశవెట్టుకొని యున్నాను. డబ్బిచ్చి యీపని చేయించుట మనశక్తికి మించినపని. ధనము పుచ్చికొనకుండ సేవాభావముతో నీపనియంతయు కావలయు నని కోరుచున్నాను.' ప్రజకిశోరబాబున కిదియంతయు వెంటనే అవగతమాయెను. పిదప నతఁడును, అతనిసహచరులును ఒకరితరువాత నొకరు నన్ను క్రాసు-పరీక్ష చేసిరి. నా మాటలకు ఫలితార్థముగా 'సుమారు ఎంతకాలము మేము వకాలతు మానవలసియుందుము ? ఎంతమందిమి పనిచేయవలసియుందుము ? కొలఁది కొలఁది మందిమి కొంతకొంతకాలము పని చేసినచోఁ జాలునా ?' అని యీరీతిగా నన్ను ప్రశ్నించిరి. 'మీరు మీ రెంతెంత త్యాగము చేయఁ గల రని ప్రజకిశోరబాబు వారివారి నడిగెను. తుట్టతుదకు వారు తమ యభిప్రాయమును నా కిటులు తెలిపెరి: 'మే మందఱము మీరు చెప్పిన పనిని చేయ సంసిద్ధులము. మాలోఁ గొందఱము మీరు నియమించినంత కాలము మీకడఁ బనిచేయుదుము. చెఱసాలమాట మాకు సరిక్రొత్త. అయినను దాని ననుభవించుటకుఁ గూడ శక్తిని సంపాదింతుము.<noinclude><references/> {{c|254}}</noinclude> g3za0jg5s6nwz6j74z9khb4pr0q3lgf 104 219629 573107 2026-09-01T16:32:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}14</p> {{p|fs125}}అహింసాదేవి సాక్షాత్కారము</p> {{Largeinitial|రై}}తులతో సంప్రతించుట నా యుద్దేశము. కామందులకును, రైతులకును నడుమ నున్న చిక్కు లెంత సత్యములో తెలిసికొనవలసి యుండెను. కావున వేలకొలఁది రైతులను జూడవలయును కాని వీరిని చూచుటకు ముందు కామందులను కలిసికొని వారు చెప్పు సంగతులను దెలిసికొనుటయు, కమిషనరును జూచుటయు నావశ్యకమని తోఁచెను. కామందులకును, కమిషనరునకును చీటీ వ్రాసితిని. ప్లాంటర్‌స్ అసోసియేషన్ సెక్రటరీని చూచితిని. అతఁ డిటులు చక్కగా చెప్పివేసెను : 'మీ రీదేశమువారు కారు. మీరు మా సంగతులు కల్పించుకొనవలదు. మీ రేమయినను చెప్పఁదలఁచికొందురేని వ్రాసిపంపుఁడు.' నేను వివేకముతో నిటు లంటిని: 'నేను పరదేశి ననుకొనను. రైతులు కోరునెడల వారి స్థితిగతులు తెలిసికొనుటకు నాకు సంపూర్ణాధికారము కలదు.' పిదప కమిషనరును కలిసికొంటిని. అతఁడు నన్ను బెదరించి వెంటనే తిరహుత్ వీడి పొమ్మని యుపదేశ మిచ్చెను. నా సహచరులకు నే నీ సంగతు లన్నియుఁ దెలిపి 'సరకారువారు ‘బహుశా' నన్ను సంప్రతింప నియ్యరు, నే ననుకొనిన దానికంటె ముందే జైలు యాత్ర పొసఁగవచ్చును. అట్టిది పొసఁగెనేని మోతీహారీలోఁ గాని, లేక బేతియాలోఁగాని నన్ను పట్టుకొనినచోఁ జాల మేలు. కావున వీలయినంత వడిగా ఆప్రదేశములకుఁ బోవు టుచితము' అని చెప్పెతిని.<noinclude><references/> {{c|255}}</noinclude> 3jcihfiwrchpilsgiewcnimi0j4f50h 104 219630 573108 2026-09-01T18:30:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>చంపారను తిరహుత్ ప్రదేశమునం దొక జిల్లా. దానికి మోతీహారి ముఖ్యపత్తనము. బేతియాకు దగ్గిఱ రాజకుమారు నూరు. మరియు దీని చుట్టుపట్టులనున్ను కోఠీరయితులు జిల్లాలోని కెల్ల దరిద్రులు. వారిని నేను తప్పక చూడవలయునని రాజకుమారుని యుద్దేశము. నాకును జూడవలయునని యుండెను. కావున సహచరులను దీసికొని నే నానాఁడే మోతీహారికి పయనించితిని. గోరఖబాబుగారు మా కాశ్రయ మొసఁగిరి. వారి యి ల్లొక సత్ర మయిపోయెను. మా యందఱ కాయిల్లు చాలలేదు. ఎటులో ఒకటులు మే మందఱ మచట నుంటిమి. మోతీహారికి అయిదుమైళ్ల దూరమున నొకరయితు అన్యాయముగా దండింపఁబడె ననియు నాఁడే మేము వింటిమి. మఱునాఁటిప్రొద్దున ధరణీధరబాబుగారితో నే నచటికిఁ బోయి చూచిరావలయు నని నిశ్చయించితిని. అనుకొనినటులే మఱుసటినాఁటి ప్రొద్దున ఏనుఁగుమీఁద బయలుదేఱితిమి. గుజరాతులో బండిమీఁద ప్రయాణ మెట్టిదో చంపారణ్యమున ఏనుఁగుమీఁద ప్రయాణ మట్టిది. సగముదూరము వెళ్లకముందే పోలీసు సూపరింటెండెంటుగారీ బంటొకఁడు వచ్చి 'తమకు సూపరింటెండెంటుగారు అభినందనములు చెప్పు మనిరి' అని పలికెను. నా కర్థమాయెను. ఆ ప్రదేశమునకు వెళ్లి చూచి రమ్మని ధరణీధర బాబునకు చెప్పి జమాను తీసికొనివచ్చిన బాడుగ బండిమీఁద నేను వెనుకకు మరలితిని. అతఁడు 'చంపారను విడిచి పొమ్ము' అను నోటీ సొకటి నా కందిచ్చెను. నన్ను ఇంటికడ దిగవిడచి దానిమీఁద చేవ్రాలు పెట్టుమనెను. 'ఇచటి సంగతులఁ దెలిసికొనక చంపారనును విడిచి వెళ్లిపోనను' అని నేను వ్రాసియిచ్చితిని. ‘ఈ యాజ్ఞ నుల్లంఘించినందులకు రేపు విచారణజరుగఁగల దని నాకు సమను వచ్చెను.<noinclude><references/> {{c|256}}</noinclude> 1clhi0nm8obmkjglvo032elefdzds0g 104 219631 573109 2026-09-01T18:43:24Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||14 అహింసాదేవి సాక్షాత్కారము}}</noinclude>ఆ రేయి నేను జాగరణ మొనరించి వ్రాయవలసిన యుత్తరము లన్నియు వ్రాసితిని. చెప్పవలసిన విషయము లన్నియు ప్రజకొశోరబాబుకు చెప్పితిని. నాకు సమను వచ్చినటులు నలుదెస అల్లుకొనిపోయెను. మోతీహారిలో నిట్టి వింత లెన్నఁడును జరిగియుండలేదని యెల్ల రనుకొనిరి. గోరఖబాబుగారి యిల్లును కచేరియు మనుజులతో నిండిపోయెను. రాత్రియెల్లయు చేయవలసిన పనిని చేసికొనియుంటినిగాన ఈ జనసమూహమును సంబాళించుకొనఁ గలిగితిని. నా సహచరుల విలువ నా కపుడు తెలిసెను. నే నెచటి కేఁగిన నచట నా చుట్టును జనము. నా సహచరులు వీరిని నియమప్రకార మునుపఁగలిగిరి. కలెక్టరు మేస్ట్రీటు సూపరింటెండెంటులకును, నాకును నొకమాదిరి మైత్రి సమకూరెను. నామీఁద అమలు జరుపఁబడిన నోటీసు వగైరాలను లా ప్రకారము నేను విరోధింపవచ్చును గాని నే నటులు చేయుటకు బదులు వారి నోటీసులమీఁద దస్కతు చేసి పుచ్చికొంటిని గాన నేను వ్యక్తితిరస్కారము చేయలే దనియు, వారి హుకుములకు మాత్రమే సవినయమగు తిరస్కారము చేసితి ననియు వారు గ్రహించిరి. దీన వీరి కొక ప్రకారముగా భయము పోయెను. వీరు న న్నేమియు నిబ్బంది పఱుపలేదు. ఇంతియకాక లోకసమూహమును, నియమముగా నుంచుటలో నా సాయమును, నా సహచరుల సాయమును సంతోషపూర్వకముగా నుపయోగపఱిచికొనిరి. కాని తమ యధికారము నాఁడే లోపించె నని వారు కనులారఁ గనుఁగొనిరి. లోకుల కాక్షణమున దండభయము పోయెను. వా రీ క్రొత్త స్నేహితుని యధికారమునకు లోఁగిరి.<noinclude><references/> {{c|257}}</noinclude> f98mj00mz3rl0w9wv3rcphe1k9oe28m 104 219632 573113 2026-09-01T20:59:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>చంపారణ్యమునందు నన్నెవరు నెఱుఁగరని గుర్తుంచుకొనవలయును. అచటి రయితు లందఱును పామరులు. చంపారణ్యము గంగకు ఉత్తరపు తల. హిమాలయ ప్రత్యంతపర్వతముమీఁద దాని యునికి. దానికి నేపాళము బాసట. ఇది యిటు లొక క్రొత్త ప్రపంచము. ఇందు కాంగ్రెసుమాట చొఱలేదు. ఇందు కాంగ్రెసు సభ్యు లెవరును లేరు. కాంగ్రెసుపే రెఱిఁగినవా రున్నను వారికి 'కాంగ్రెసు' అని పలుకను, కాంగ్రెసులోఁ జేరను భయము. నేఁ డచట కాంగ్రెసుపేరితో గాక కాంగ్రెసు, కాంగ్రెసు-సభ్యులును ప్రవేశించిరి. కాంగ్రెసు అభయహస్త మొసఁగెను. నా సహచరులతో నాలోచించి 'ఇచ్చట కాంగ్రెసుపేర నేమియు జరుపరా' దని నిశ్చయించితిని. పని కావలయును గాని పేరితో నేమి పని? కూఁతలు వలదు; చేతలు వలయు. ఆ ప్రాంతమునందు వకీళ్ల వాగ్యుద్ధమే కాంగ్రెసని యర్ధము; డొంక తిరుగుడుగా లాను సమర్థించుటయే కాంగ్రెసని యర్ధము. మరియు కాంగ్రె సనఁగా బాంబు, రాజద్రోహము, మోసము. ఇట్టి యూహ సరకారుకును, సరకారువారి నీలికామందులకును గలదు. కాంగ్రె సిట్టిది కాదని మే మీయిరువురకును తెలుపవలయును. కావున కాంగ్రెసు పేరు స్మరింపరాదనియు, లోకులకు కాంగ్రెసుయొక్క భౌతికదేహమును గుఱించి కూడ తెలుపరా దనియు నిశ్చయించితిమి. కాంగ్రెసుపేరు-వట్టి యక్షరములు— తెలియకున్న నేమి? దానియాత్మ నెఱిఁగి దాని ననుసరించినఁ జాలును. కావలసిన పని యిది. కావున ముందుగా భూమికను తయారుచేయుటకు కాంగ్రెసు తరపున చాటుగాఁగాని, నీటుగాఁ గాని మనుష్యు లెవరును అచటికిఁ బంపఁబడలేదు. వేలకొలఁది ప్రజను రాజకుమారశుక్ల సమర్ధించుకొనఁ<noinclude><references/> {{c|258}}</noinclude> 5dte2ggiaidnvzb6z7wcvgicopp3nex 104 219633 573114 2026-09-01T21:08:48Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||14 అహింసాదేవి సాక్షాత్కారము}}</noinclude>జాలఁడు. రాజకీయపు పని యిసుమంతయు నచట ప్రచారము చేయఁబడియుండలేదు. వారు చంపారణ్యముతక్క బహిఃప్రపంచ మెఱుఁగరు. ఇటులయినను వారు నన్ను పురాణమిత్రునివలె గారవించిరి. కావున ఇట్టి యీ మహాజన సమ్మేళమునందు నే నీశ్వర సాక్షాత్కారము, అహింసాసాక్షాత్కారము, సత్యసాక్షాత్కారము చేసియుంటి ననుచో నిసుమంతయు నతిశయోక్తికాదు. ఇందు ప్రతియక్కరము నిక్కము. ఇట్టి సాక్షాత్కారమునకు లోకులయెడ నాకుఁ గల ప్రేమ వినా మఱొక కారణము లేదు. ఈప్రేమయు అహింసయెడల నచలమగు నావిశ్వాసమే కాని వేఱుకాదు. చంపారన్యమునం దా దినము నా జన్మములో మఱువ రానిది నాకును, అచటి ప్రజకును ఆనాడు పండుగు. లా ననుసరించి నేనే విచారింపఁబడవలసినవాఁడను గాని నిక్కమునకు సర్కారే విచారింపఁబడెను. కమిషనరు నాకు పన్నిన బోనులో సర్కారునే త్రోసెను.<noinclude><references/> {{c|259}}</noinclude> iw2d0rubnfosgl1dauwqvvq8idurhua 104 219634 573115 2026-09-01T21:27:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}15</p> {{p|fs125}}కేసు తీసివేసికొనుట</p> {{Largeinitial|వి}}చారణ మారంభ మాయెను. సర్కారు-వకీలు మేస్ట్రీటు మొదలగు నాఫీసరులు బెదరిపోయిరి. ఏమి చేయవలయునో వారికిఁ దోఁచలేదు. కేసును వాయిదా వేయుమని సర్కారు - ప్లీడరు మేస్ట్రీటుకు నొక్కి చెప్పుచుండెను. కాని నే నడ్డు జొచ్చి వాయిదా వేయ వలదనియు, చంపారణ్యమును విడిచి వెళ్ల వలసిన దను మీ నోటీసును నే ననాదరించి యపరాధము నొప్పుకొనుచుంటి ననియు తెలిపి చిన్న వాఙ్మూల మిచ్చితిని. 'క్రిమినల్ ప్రొసీజరు కోడ్డు 144 సెక్షన్ ప్రకారము మీరు నామీఁద జారీచేయించిన, నోటీసునెడల పైకిమాత్ర మవిధేయతవలె కానిపించు గంభీరమగు నీ యనాదరము నే నేల కావించితినో కోర్టువారి సెలవు తీసికొని రుజువు చేసికొనఁ దలఁచుచున్నాను. ఇది నా యుద్దేశమున ననాదరము కాదు. స్థానికపరిపాలనమునకును, నాకును గలిగిన మతభేదమని నా మనవి. నే నీ ప్రదేశమునకు జనసేవ చేయుటకును, దేశసేవ చేయుటకును వచ్చియుంటిని నీలిమందు కామందులు రైతులకు న్యాయము చేయుట లేదని విని రైతులు తమకు సాయము చేయవలసినదని కోరఁగా నే నిటకు వచ్చితిని. ఈ విషయ మంతయు సంపూర్ణముగా కనుఁగొనకుండ సాయమెటులు చేయఁగలను? కావున ఈ విషయమును సంపూర్ణముగా తెలిసికొనుటకు వీలయినచో సరకారువారి సాయమును, నీలికామందుల సాయమునుగూడఁ బడయఁదలఁచితిని. నే నిచటికి వచ్చుటకు కొండొక యుద్దేశము లేదు. నే నిచటికి వచ్చినందుల శాంతిభంగము గాని ప్రాణాపాయము గాని కలుగునని నమ్మఁజాలను. ఇట్టి విషయములలో నాకు చాల ననుభవము కలదు. కాని సరకారువా రన్యథా తలఁచిరి. వారి కష్టము నే నెఱుఁగుదును. చారులు చెప్పిన మాటలను వారు విశ్వసింపవలసియుందురని నాకు తెలియును మీరు నామీఁద జారీ చేయించిన ఆజ్ఞకు న్యాయబద్దుని చందమున నేనును బద్ధుఁడను కావలయును. మరియు నా యుద్దేశముగూడ నట్టిదియే. కాని నే నిటులు చేసినచో నే నేపనిమీఁద నెవరికొఱకు వచ్చితినో వారియెడల నా కర్తవ్యము నతిక్రమించినవాఁడ నగుదును. నేను వారిలో నుండనిచో వారి కుపకరింపఁజాల నను<noinclude><references/> {{c|260}}</noinclude> dzmnul0flsvp43xfzvh9bw47795yok6 104 219635 573116 2026-09-01T21:52:14Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||15 కేసు తీసివేసికొనుట}}</noinclude>కొనుచున్నాను. కాన నాయంతట నేను చంపారనును విడిచిపెట్టి పోవఁజాలను ఇట్టి ధర్మసంకటమున చంపారణ్యమునుండి నన్ను తొలఁగించు భారమును సరకారువారిమీఁద పెట్టక తప్పక పోయెను. భారతదేశమునందలి సార్వజనిక జీవనమున నా పదవివంటి పదవిలో నున్నవారు ప్రముఖమగు కార్యముపట్లఁ గడు జాగరూకత వహింపవలసి యుండునని నేను లెస్సగా నెఱుఁగుదును. ఈ శ్లిష్టపరిపాలనమందు స్వాభిమానము కలవానికి నాకు పట్టిన స్థితిగతులే పట్టినచో నతఁడును, నే నేది చేయ నిశ్చయించితినో అదియే - అనఁగా నాజ్ఞ నుల్లంఘించి మాటాడకుండ దండము ననుభవించుటయే చేయవలయును. నాకు వేయఁబడు శిక్ష తక్కువగా నుండవలయు నను నుద్దేశముతో నేనీ వాఙ్మూలము నీయఁ దలఁప లేదు. న్యాయము గల పరిపాలకులయెడ గౌరవలోవముచే నామీఁద జారీ చేయఁ నీడిన యాజ్ఞను నే నుల్లంఘింపలేదు కాని యింతకంటె దొడ్డయాజ్ఞ యొకటి కలదు—అది అంతరాత్మ యాజ్ఞ దాని నుసరించుటయే నా యుద్దేశమని మనవి చేసికొనుచున్నాను. నే నిటులు వాఙ్మూల మిచ్చిన పిదప విచారణ నాపవలసిన పని యే మున్నది? కాని మేస్ట్రీటుగాని, సర్కారువకీలుగాని యిది యిటులు పరిణమించు నని తలపోయలేదు. కావున తీర్పు చెప్పుటకు మేస్ట్రీటు వాయిదా వేసెను. నే నీలోపుగా నీసంగతి యంతయు వైసరాయికిని, పాట్నాలోని స్నేహితులకును, పండిత మదనమోహననమాలవ్యులకును, తదితరులకును తంతియిచ్చితిని. నేను శిక్ష బడియుటకు కోర్టుకు వెళ్లకముందే 'యీ కేసును ఎత్తి వేసికొన వలసిన దని లెఫ్‌టెనెంటు గవర్నరు తనకు తంతి నిచ్చె'ననియు, నీ విషయమును మీ రిఁక విచారించుకొనవచ్చుననియు, ఆఫీసరులు మీకు కావలసిన సాయము చేయఁగల రనియు కలెక్టరు నాకు చీటీ వ్రాసెను. ఇట్టి మే లింతలో కలుగు నని మే మనుకొనలేదు. నేను కలెక్టరు హైకాకుగారిని సందర్శించితిని. అతఁడు న్యాయతత్పరుఁడయిన యోగ్యుఁ డని నాకు తోఁచెను. 'మీకుఁ గావలసిన కాకితముల నన్నిఁటిని మీరు చూచికొనవచ్చును. న న్నెపుడు చూడఁదలఁచుకొనిన నపుడు చూడవచ్చు' నని యతఁ డనెను.<noinclude><references/> {{c|261}}</noinclude> id2ebrug5r3wyxohbc30s0t0q71rdea 104 219636 573118 2026-09-01T22:04:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>భారతదేశమున కిది సత్యాగ్రహ ప్రథమపాఠము; లేక సవినయమగు రాజకీయాజ్ఞోల్లంఘనమున ప్రథమపాఠము. పత్రికలలో నీ విషయము చాల చర్చింపఁబడెను. చంపారణ్యమును గుఱించియు, నా విచారణనుగుఱించియు మితి లేని వ్యాప్తి కలిగెను. నా విచారణయెడల గవర్న మెంటువారు నిష్పక్షపాతు లయి యుండవలయును. దీనిని పత్రికలలో చర్చింపవలసినంత పనిలేదు. మరియు పత్రికలకు వార్తలు పంపువారితో పనిలేదు. ఇంతియకాక దీనినిగుఱించి అతిశయమయిన టీకలును, పెద్దపెద్దరిపోర్టులును చేసినచో నష్టముగూడఁ గలుగునను భయము కలదు. కావున 'తాము తమ సంవాద దాతలను ఖర్చు పెట్టి యిచటికిఁ బంపవల' దని ముఖ్యపత్రికల సంపాదకులకు నే నుత్తరములు వ్రాసితిని. మరియు ప్రకటింపఁదగిన విషయము లున్నయెడల నేను వ్రాయుదు ననియు వారికిఁ దెలిపితిని. సర్కారువారికి నాయెడఁ గలిగిన సద్భావమునకు నీలిమందు కామందు లసంతుష్టు లయిరి. పొక్కలేదు గాని ఆఫీసరులకును ఇది యిష్టము కాదు. సత్యాసత్యములతోఁ గూడిన పత్రికావార్తలు వారి కోపమును రగులుకొలుపవచ్చును. దానిఫలము నే ననుభవించుటకు బదులు భయభ్రాంతు లగు రైతు లనుభవింపవలసివత్తురు. మరియు నిందలి సత్యమును గనుఁగొనుటకు నాకు విఘ్న మేర్పడును. నేనింత జాగ్రత్తగా నున్నను నీలిమందు కామందులు నన్ను గుఱించి విషమముగా ప్రచారముచేయఁ దొడఁగిరి. నన్ను గుఱించియు, నా సహచరుల గుఱించియు పత్రికలలో కల్లమాటలు వెలువడియెను గాని నే నతి జాగరూకతఁ గొనినందువలనను, కడుఁ జిన్న విషయములందుఁగూడ నేను సత్యము నంటిపెట్టుకొని యుండుటవలనను వారి ప్రయత్నము లన్నియు విఫలములాయెను.<noinclude><references/> {{c|262}}</noinclude> dkx6j92al0pnjk68gyjii7i4696izg3 0 219637 573122 2026-09-02T03:39:20Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కామశాస్త్రము | ముందరి = [[../కాపాలికము-కాపాలికులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=19...' 573122 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కామశాస్త్రము | ముందరి = [[../కాపాలికము-కాపాలికులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=693 fromsection="693B" to=702 tosection="702A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] h56yps93x3ck66z8vf71kuxq0czawv0 0 219638 573124 2026-09-02T03:42:39Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =కారర్, పాల్ | ముందరి = [[../కామశాస్త్రము/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha...' 573124 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =కారర్, పాల్ | ముందరి = [[../కామశాస్త్రము/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=702 fromsection="702B" to=703 tosection="703A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] 3zo2epaex9o1lv90z513yz9eq6t6zoj 573125 573124 2026-09-02T03:42:55Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 573125 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =కారర్, పాల్ | ముందరి = [[../కామశాస్త్రము/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=702 fromsection="702B" to=703 tosection="703A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] rvgg8oywus8x6qx4b4l8qfk9heqi161 0 219639 573126 2026-09-02T03:44:21Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కారెంపూడి | ముందరి = [[../కారర్, పాల్/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra V...' 573126 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కారెంపూడి | ముందరి = [[../కారర్, పాల్/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=703 fromsection="703B" to=708 tosection="708A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] p1klvcfg8kuuj57jtkzhld1msjmqxnj 104 219640 573135 2026-09-02T06:38:19Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' యిదిరా త్సక్కని మార్గము 2. తత్వము 1. యిదిరా, త్సక్కని మార్గము, పెద్దలు నడిచేదదిరా మోక్షపు మార్గము, అదరకను గురి చెదరకును మదినిలిపి సాద్గురుమహిమ దెలసిన, కదల మెదలక యున్న బ్రహ్...' 573135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> యిదిరా త్సక్కని మార్గము 2. తత్వము 1. యిదిరా, త్సక్కని మార్గము, పెద్దలు నడిచేదదిరా మోక్షపు మార్గము, అదరకను గురి చెదరకును మదినిలిపి సాద్గురుమహిమ దెలసిన, కదల మెదలక యున్న బ్రహ్మము, కానవచ్చును, గురుడు మెచ్చును, యిదిరా త్సక్కని మార్గము, 2. తృత్తూ చిత్తులుగావుర, మొత్తమిదందా, సత్యామైనిలచుందిర, అ త్తి కోడలు తృందమున గురునత్తి లేదని పొత్తు దెలసును, వుత్తపూజలు వల్ల నీకిది పొ త్తచుర, పొత్తదుర వినుమ యిది రా|| 3. యేదీగానిదీ చూడరా, వాడ భేదమో దాము లెడబాయర, ఆది అంతము లేని అచలము పాదుకొని బయలంతటున్నది, సూది మోపను సందుమోపను, చూడ శక్యముగాక యున్నది ॥ యిదిరా|| 4. నీపూఔయలుగావుర, నీవూ లేకా చూడూ, బయలై యుందిర, నీవు నీలో నిజము దెలసిన లేవు జగములు, రావుయెన్నడు ఆవలీవల కేవలాళ్మై, నీవు లేకను నిలచి యున్నది యిదిరా|| 5. నమ్మాక నమ్మూమురా, నామాట నివు నమ్మితే చెడిపోవుర, నమ్మినమ్మని శిష్యవర్గము, నమ్మకా చెడిపోవుచుందురు, కళ్యా యున్నా బ్రహ్మమంతట కానవచ్చును, అదిగొ చూడు ||యి:దిరా|| 6. ముందూ నీ వెంచుంటినో, అందున నీవు జెందే యుక్తిని పొందర, యెంచు జూచిన అచల మందురు, సందియంబులు దీరకుందురు, ముందు నీ వెందుండి వస్తినో ముదముతో గురునడిగి తెలియర, యిది రా॥ 7. వాదాభేదాము లేలనా, సాదానంద, బోదమోదము జెందర్, యేదిలేదని సీమనింబున, కాదు కాదని సర్వమంతట లేదు, నీ, నా', సందుతప్ప, మ రేమి లేదని, గురుడు జెప్పెను ॥ యిదిరా ||<noinclude><references/></noinclude> ceg3wkh94s7g1gah9q0okv9au8v5rp6 104 219641 573136 2026-09-02T06:40:16Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' "బ్రాంతి మూలం" 1. కీర్తన 1. బ్రాంతి మూలం, జాగత్ కారణమురా, వాంతిమూత్రాపురీసాణు లగరా, కాంతి యేకాంతమని, బ్రాంతే ప్రాపంచయాని, అంతే దీనంతూయాని, యింతకు మిక్కిలి లేదూయాని, బ్రాంతి మూ...' 573136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> "బ్రాంతి మూలం" 1. కీర్తన 1. బ్రాంతి మూలం, జాగత్ కారణమురా, వాంతిమూత్రాపురీసాణు లగరా, కాంతి యేకాంతమని, బ్రాంతే ప్రాపంచయాని, అంతే దీనంతూయాని, యింతకు మిక్కిలి లేదూయాని, బ్రాంతి మూలం జాగత్ కారణము రా నాంతిమూ త్య్రాపురీషాణులన రా, 2. యెంతో దీనర్థమాని సమ్మురా, కొంతకాలం గురుయింట కేరి యుండ నా, పంతిము లేకాను గురు చెంతను విడువాక మాన సెంతో సంతోష మొంది, అం తేనీ ఫలితమాని, బ్రాంతి మూలం జగత్ కారణము రా, వాంతిమూతా పురీషాణులన రా. 3. వాతపిత్తా పైత్యాదులానిసమ్మురా, మూత్ర దేహం యెముకాలనార మూలు రా, జాతి లేదూ, దీనంతు తెలియపోదు కాదు, పం తాము లేకపోదు - బ్రాంతి మూలం. యీ వింతలనీ 4. జాతినీతి లేక యున్న దేదో చూడరా - నూతి కెగువను కూతాలు నేసె డేదిర, కోతుల మూకనరా, నాతియున్నాది రా ధాత మొర వినుక, మోత, మోగునురా, బ్రాంతి మూలం. 5. అతుకుల దేహాదులాని నమ్మురా, గతికి త్రోవలేక మతులు చెడీ పోయెర, హితులు స్నేహితులు, సతినిగూడి సమ్మతులు, మతలు లేని బలవంతులు, స్తితిని యెరుగ ధీమంతులు, భ్రాంతి మూలం. 6. కూత లేనికుర్రవాడు నీలో చూడరా, మాతి శక్తీ బీజాయుమాని నమ్మురా, ఖ్యాతిగాను, భూమండలంబులోను, యీతీరుగ నినపోను, వాస్తాము దెలిసిరాను బ్రాంతి మూలం. 7. మాత బొబ్బిలి పురమందు యుంది చూడరా, భూతం వక్కటాని, గురుతు దేలిబోకుర, సతికి పతియునని, మతులు జెడి సతియునని, కీర్తి వాహించి రామమూర్తి గురుని శిష్యుడని, భ్రాంతి మూలం, జాగత్ కారణముర.<noinclude><references/></noinclude> ed3dtve3w44xic3mud5xwvtn7i4o5nc 104 219642 573137 2026-09-02T06:43:28Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' యేదిరా యీజనన మరణాము 4. తత్వము 1. యేదిరా యీిజనన మరణాము, సిజబోధగనిన, లేదురా యీ మోతునరకము, యేదిరా యీజనన మరణము లేదురా పరిపూర్త మందున, వేదశాన్ర్ర పురాణములు మతవాదములు విడనాఃే వా...' 573137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> యేదిరా యీజనన మరణాము 4. తత్వము 1. యేదిరా యీిజనన మరణాము, సిజబోధగనిన, లేదురా యీ మోతునరకము, యేదిరా యీజనన మరణము లేదురా పరిపూర్త మందున, వేదశాన్ర్ర పురాణములు మతవాదములు విడనాఃే వారికి |యేదిరా।! 2. భక్ర్తులనుకొని యెగసి పడుదూరు, తరువాత తన గురుయు కి, డెలియక మోసవోదూరు, భ క్రియు కులు ము కులక్క_డ నిక ముగ తలిదండి) లేకను, పక్క_-కె స్‌లోను (బ్రవ్మాము విక్క_టిల్లుచు నున్న దంతేట | యీది-రా॥ 3. రుతువు పతనము లేని బెరుగార్హు పతనంబు లోపల యితన మంతట నున్న జెగుగార్కురుతొ వు పతినము లేదు తనకది, యితనమై పతనంబు "లేకను, రతులు వుపరశులకును మోరి గతులు లేకను నున్నదంట యేదిరా! 4. సంగములో నిన్పంగ మెరుగారుు అంగాలింగములూ సంగ'తెరుగక భంగపడియేరు, అంగలింగము రెంటి నడుమను సంగమూ లేకున దెరిగితే లింగ మిక్క_డ భంగమాయెను సంగమక్ష_డ లేకపోయెను | యేదిరా। 5. తన్ను తెలియక తెతగమెరుగారు తన వారు తనతో తగ్గిపోయే "చొట ఎగుగార్మూ తిన్ను 'దెలసే తత్వమక [గడ సున్న యీ జగ మంత లేదని, యెన్ని యోానులు బుట్టు జచ్చిన్నాళ్ల కును నాజన న్న సావన ॥ యీదిరా॥ 6. ఫుట్టుగిట్టులు లేని'బెరుగార్కు ఫుడమంతటున్నది, ఘట్టిగురువుని బట్టి తెలియార్కు వుట్టిలో పలత్సట్టి యున్నది, త్పట్టిలో గురుగుట్టు యున్నది, ఇొుట్టివారికి "తెలియ రానిది, ఘట్టిఘునులకు చిక్కియున్నది | యేదిరా॥<noinclude><references/></noinclude> 4vkkabhz08ylqbke70h90hk0zzj9egk 104 219643 573138 2026-09-02T06:44:51Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' 7. ఆశపాశలుతోను యుంయారు యీసూని కృపయని, దాసులై గురు సూదగనెరుగారు ఆాపాశలుక్‌్సస్కి గురుకోలబాసులై దాసతి ముండి, నివాన మిడియన్కి ఆశవిడిచిస్స మోసమెన్నిడు "లేవు పరముకు ! యీదిరా!...' 573138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> 7. ఆశపాశలుతోను యుంయారు యీసూని కృపయని, దాసులై గురు సూదగనెరుగారు ఆాపాశలుక్‌్సస్కి గురుకోలబాసులై దాసతి ముండి, నివాన మిడియన్కి ఆశవిడిచిస్స మోసమెన్నిడు "లేవు పరముకు ! యీదిరా! 8. మంచి గురువుల పంచ చేరారు, సంచితము, దానికి మించియున్న పూర్త మెరుగారుు మంచి గురువుల పంచ జేరి నంచితిము తొలగించె మార్గము, యొంచితే సంచితము లేదని మించియున్నా, పూర్ణ మరిగి జే | యేదిరా! 9. తానులేని తతంమెరుగారు, కానరు భువిలో శేనునేనసి ఒలుకు చుందూరు, తాను లేని తేతేమున్నది॥ నేను గురుక లవా నసమన్నది, రానుపోను తేక రాజయదాసు వథమైయున్న, జరిగితే | యే-దిరా॥ యేదీగాదు 5. తత్వము 1. యేదీగాదు, నాదీనీదన్న భేదాముగాదు, యీదిగా దు వేదముగాదు, వేచాంతముగాదు, సాంంతేమంచు నాదా వుదిశాదు, ముందు మంతనము లేనిది అది సగాంతమనీ మడి దగిలిన పండితి, యెంద శెందరో, మ రెందరై నను, పొందలేరు అందలేరు అందానూ ॥ యేదిగాదు! 2. ఆత లుగాదు, ఆనాతి శ్రలుగాదు, ఆత నాత్మ పీవేకముగాదు, (పత్యితై పర మూతి శ్రలుగానిది, నిత్యనచ్చి దానందముగా నిది, అంత రా త్మ కేవలాత్ని కావల్క అతీత మేదో అది పాండిత్యము రే ది శాదు॥ 3. అంగ ముగాములింగాంగముగాదు అంగలింగాము రెండా నంగము కాదు అంగలింగ నంగమూలు నిజమని బంగ మున్న& నుచు “తెలియ నేరక, నంగరహిత సిన్సంగ మె నిజమని, సరి సులైన సర్వష్ఞైలు యెరుగును [యేదిగాదు॥<noinclude><references/></noinclude> 9i0ada9mijrb6id0b24pre77877u5jy 104 219644 573139 2026-09-02T06:46:50Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '4. ఆటగాడు పాటగాదు, మాటలన్ని మూటగాడు, కోటి కపములకును సూటి ఒక్క గురుని మాటనమ్ము నాటికినీ జన్మంబని తేట తెల్లారునుగదా బూటక జన్మాదులన్ని బూడిదపాలే సరిగదా మోసపోతివా 5. జ్ఞానజ్ఞా...' 573139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>4. ఆటగాడు పాటగాదు, మాటలన్ని మూటగాడు, కోటి కపములకును సూటి ఒక్క గురుని మాటనమ్ము నాటికినీ జన్మంబని తేట తెల్లారునుగదా బూటక జన్మాదులన్ని బూడిదపాలే సరిగదా మోసపోతివా 5. జ్ఞానజ్ఞానమూలు, విడచి, మానసమున పూజ నిలిపి, ధ్యానమే నిదానమనుచు, ధన్యులైన వారు యిలను, పూనికతో గురుసేవట మాసిక జేసిన త్సాలును, యేనాటికి, నీజస్మ, మరిరాదుర యికసున్న మోసపోతే వా | 6. మనసా నీసంకల్పమే, జననమరణమైత్రిగదా, అనయము గురుపాదము నీమనసునందు, జేర్చి యుంటె, జనన మరణములుపోను, మనసా వదిపూను, కన్న గురువుని జేరీ, జనుమా నీపుట్టింటకు మోసపోతివా!!! 7. తల్లిదండ్రులు దారపుత్రులు, యెల్ల బాంధవు లెంటరారు, కలగని, మేల్కుని, చూడ, కారణంబు తెలియదాయె, యీజన్మములన్నీ, కల, లోదోచిన బుగ్గ వలలో చిక్కిన చేపలు, వెల, యింటికి యేగును మోస 8. కనుమనములు దారపోసి, గనుమా పరిపూర్ణమివుడు, జనుమా గుగువుని కడకు, అనుమానించక అనుమ, కనుమనములు నీప్ర్రాణము, గనుమాయిక నాప్రాణము నేనే నీవాడను నాప్ర్రాణము నీదే భారము మోసపోతివా|| 9. వినుము కరగ్ పురినివాస అనయము పరమార్ధ ఘోష, ఘనులు రామమూర్తిగురుని గన్న రాజయదాసుడేపుడు, అనయము గురుపాదము, నాసిర సందున ధరియించి, నీనాసందే నిజమని, నమ్మినాను, వరమిమ్ము మోసపోతివా!<noinclude><references/></noinclude> 58zhx9e5cbxa4e5czouo0wn8393cg7y 102 219645 573140 2026-09-02T06:52:25Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత | అసలుపేరు = రాజయ్యదాసు | ఇంటిపేరు = అంట్యాకుల | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు }}...' 573140 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = రాజయ్యదాసు | ఇంటిపేరు = అంట్యాకుల | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ/ఇంద్రియములు]] (ముద్రణ: 1931) cp08uthojq4m061m438khhycrovjes0 573144 573140 2026-09-02T06:56:31Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573144 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = రాజయ్యదాసు | ఇంటిపేరు = అంట్యాకుల | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు }} ==రచనలు== * [[వేదాంత తత్వాలు (1860-1930)]] (ముద్రణ: 1931) i8qc116djprzqm16pr7gi2i94d6oqpi 573145 573144 2026-09-02T06:59:13Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573145 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = రాజయ్యదాసు | ఇంటిపేరు = అంట్యాకుల | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = అంట్యాకుల రాజయ్యదాసు }} ==రచనలు== * [[వేదాంత తత్వాలు (1860-1930)]] (ముద్రణ: 1931) {{small scan link|వేదాంత తత్త్వాలు(1860-1930).djvu}} 7fmnnu96tlibxxo7b8o77k6lilu4xh5 104 219646 573148 2026-09-02T07:05:23Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '2 ఆంశఁ గతిప య9నంబులు సరుడు శాస్తు) ఎ వారిని నేను మగుడఁ గాంచినపుడు నిజపు శ్రీవిరచిత సౌవత - థామృతముంగూర్చి నాతోఁ బ్రస్తావింప నేను బానించా— చితిననియు దాని సళ్ళేము మీగు ముద్రిం...' 573148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>2 ఆంశఁ గతిప య9నంబులు సరుడు శాస్తు) ఎ వారిని నేను మగుడఁ గాంచినపుడు నిజపు శ్రీవిరచిత సౌవత - థామృతముంగూర్చి నాతోఁ బ్రస్తావింప నేను బానించా— చితిననియు దాని సళ్ళేము మీగు ముద్రింపించి ప్రకటింపఁదు మరియుఁ జెప్పిన వారును ఎల్లె యాగిరి కాని ఋ -3 न నాక్కున్న మూ నేను వానిని సహింపను. ఉన్నది యన్నయిలే ముప్రశింబు గావింకు. అట్లయిన గోము గారవిం యని యడిరి. దానికి గేమ రుచిరాన్నములో సికతాకణంబు లొకఁ రెండున్న నెవరైనం జరిహరింకురా; ఈ గ్రామా సర మా యీ గఁడ నను వైశంబ ప్రకటింపుఁడని చెప్పిన కారును నియ్యక כי ” ఈంధవుఁనకు భారతక థామృతముని యీక పయి తీకణి పెట్టిన పేరు రంబు సనంజ మీ యల రా రెడు, అమృతంబు విధంబున నీగ్రంధము ఎదువు వారి యుల్లంబుల వాన వలవారి నోలలాగు, అయెట్టు లన దీనియందుఁ జెప్పఁబడినది వరకు స్నానం శ్రీకృష్ణపాండవారుల చరి "ము. నర్గళం బగు మంజుల నిర్ఘరపూరంబుపది ధారాళంపై సోయగంన నింపారు పేట తెనమాటలం గా లేదు. కఠిన పకంజులు మందునకైన లించలేవు. అస్వయిసౌలభ్వమి గ్రండమునిఁ జపము గొప్పమనుము హారం యిత్రీమణి ప్రాక్త నజననముకృతపరి పొరవి శేషయిన నీచును కఠినము సలఃశ ద్రాక్షాపాక మ కుదిరినయది. కావున దీనిం జదువునప్పు డింది. యర్థ మామంది నందమతుల గను పొత్త మును జనువుచుండ విద్యావిహీను ల స్త్రీ పురుషులును నిండని యర్థములను జాలిరని చెప్పఁగలను. పదములు కడు అభితములు. అన్వయము కరము సులభము. మృదయం పరమ ధారయెంతయు ధారాళము ఇట్టి కజనము మిగులఁ బొగత్తమందగినయది యని చెప్పుట యతిశయోక్తి కానేరదు. నీ కల్లమ్మగా సిఱుఁగఁ శ్రీమతి విశాలాక్షమ్మ భర్తగారు కల్లూరి సుబ్బారాయ నామధేయులు లౌకికోద్యోగమానమున్న వారు. వీరికి నొక పుత్రుఁడు కొకపుత్రికయఁ గలరు. ఈశవయి త్రికిఁ బతిజన వినయముగు లజ్జయం నార్యులదెస వినమ్రతీయణను గృహకృత్యములు సలుపుచో సప్రమత్తతీయు నీమొదలగు సుుణములు విల పిల్లుచుండును. ఎప్పుడు గ్రంథములు చదువునో యెప్పుడు పద్యములు రవియించునో యనిసారు.మగా నితీరులకుఁ దెలియదు. గృవాకార్యములన్నియు సొరికిం జరుపుచు నెడగడ నించుక యవకాశ వులు జదువుటయో వ్రాయుటమో గూఢముగా పలు పురు. తనకుఁ గవిత్వము చెప్పు నేర్పుగలనని యీమకున యించుకోని గర్వపడెను. అం: టీయెడను సుముఖురాలై కారివారి కుచితరీతిం బ్రవర్తించుచుండును. ఇట్టి యుత్త రగుణో పేత యగునాకీ శిరోమణి పాధ్వీముల్లి యనుటకు సందియమేమి? స్వయముగా నే సుగుణముల నెఱుంగుడుఁ గావున వీనిని వివరింపఁజాతి. ఈశబ్బంబునఁ బాండవ కౌరవుల పరిము సంగ్రహముగాఁ జెప్పఁబడినది. ఇది భాషాంతరిక ణము గాక స్వతంత్రగ్రంధమయి చెలువారు భావమునందలి కథలలోఁ బ్రధానముల వానిని "కై శ్రీని శ్రీవిశాలాక్షమ్మగారు సంక్షేపముగా యఁ జెప్పియున్నారు. కావున నిందుఁ చెక్కు లు పాఖ్యానము లును వర్ణనలును, విపులముగాలేవు. నలోపాఖ్యానము రామాయణము మున్నగునవి యిందు సంగ్రహముగాఁ జెప్పఁబడినవి; ఎక్కడనేని యిక్కావ్యంలోనఁ దిక్క నాని భారతకవుల కవనంబు ననుసరించిన పట్టులు గానంబడును. కొన్నిచో టుల సక్త వ్యవిషయముల నతిసంగ్రహముగాఁ జెప్పుటలో నిమిడిక చాల రమ్య మగాఁ బొడసూపును, వీని రుదాహరణము లొక కొన్ని ప్రదర్శింతు.<noinclude><references/></noinclude> 806epy3n5sazi06378t6lhgjl0xkmjv 102 219647 573150 2026-09-02T07:08:12Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత | అసలుపేరు = విశాలాక్షమ్మ | ఇంటిపేరు = కల్లూరి | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = కల్లూరి విశాలాక్షమ్మ }}...' 573150 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = విశాలాక్షమ్మ | ఇంటిపేరు = కల్లూరి | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = కల్లూరి విశాలాక్షమ్మ }} ==రచనలు== * [[వేదాంత తత్వాలు (-1930)]] (ముద్రణ: 1931) {{small scan link|వేదాంత తత్త్వాలు(1860-1930).djvu}} b775383ojdgtbzxr882iz8aeknle063 573151 573150 2026-09-02T07:09:13Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573151 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = విశాలాక్షమ్మ | ఇంటిపేరు = కల్లూరి | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = | గిట్టిన_యేడు = | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = కల్లూరి విశాలాక్షమ్మ }} ==రచనలు== * [[భారత కథామృతము]] (ముద్రణ: 1930) {{small scan link|భారత కథామృతము.djvu}} pbco4l8iadge3pz1bw4keic8xe232f2 104 219648 573152 2026-09-02T07:18:23Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సర్వస్వామ్యములు ప్రకాశకునివి Saraswathi Power Press, Rajahmundry Printed and Published by A. Lakshmanaswamy Naidu 1st Edition—1930' 573152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>సర్వస్వామ్యములు ప్రకాశకునివి Saraswathi Power Press, Rajahmundry Printed and Published by A. Lakshmanaswamy Naidu 1st Edition—1930<noinclude><references/></noinclude> 9ssqd8h720yevokjito22y46ev37dk2 104 219649 573153 2026-09-02T07:19:38Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' అంకితము యశస్తిలకులును, పూజనీయులునగు శ్రీ వేమవరపు రామదాసువంతులుగారికి' 573153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> అంకితము యశస్తిలకులును, పూజనీయులునగు శ్రీ వేమవరపు రామదాసువంతులుగారికి<noinclude><references/></noinclude> ev0a7ok613dg5ibgq4fo67odv202ipx 106 219650 573157 2026-09-02T07:25:29Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 573157 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పెండ్లి దండ |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 8oo66p8ltw2no361tvgchhr06qaehoa 573158 573157 2026-09-02T07:26:33Z Rajasekhar1961 50 573158 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పెండ్లి దండ |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} inbh4f6liabthhgdgzm0cb4plxf02b1 573160 573158 2026-09-02T07:29:25Z Rajasekhar1961 50 573160 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=పెండ్లి దండ |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు=[[రచయిత:జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణమూర్తి]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=6 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} tsfr8087vzangx7fx6p7do8o80b2rnb 104 219651 573161 2026-09-02T07:30:22Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' సర్వస్వామ్యములు ప్రకాశకునివి Saraswathi Power Press, Rajahmundry Printed and Published by A. Lakshmanaswamy Naidu 1st Edition—1930' 573161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> సర్వస్వామ్యములు ప్రకాశకునివి Saraswathi Power Press, Rajahmundry Printed and Published by A. Lakshmanaswamy Naidu 1st Edition—1930<noinclude><references/></noinclude> 5fhnfd9a6sna3l4svqeiv9xcqtm0d6z 0 219652 573162 2026-09-02T07:36:02Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్మికులు | ముందరి = [[../కారెంపూడి/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra...' 573162 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్మికులు | ముందరి = [[../కారెంపూడి/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=708 fromsection="708B" to=713 tosection="713A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] b5zrc6ogslp4qhxpfh5lk7re683bqzg 0 219653 573163 2026-09-02T07:38:05Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్లీ గుహాలయములు | ముందరి = [[../కార్మికులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages i...' 573163 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్లీ గుహాలయములు | ముందరి = [[../కార్మికులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=713 fromsection="713B" to=715 tosection="715A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] p3vatgq5rjavu44jcisxxnyqso6sq3x 573164 573163 2026-09-02T07:38:36Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:మహారాష్ట్ర]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 573164 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్లీ గుహాలయములు | ముందరి = [[../కార్మికులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=713 fromsection="713B" to=715 tosection="715A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:మహారాష్ట్ర]] 8k2uh6t3ic42mlqnszurlg4hlli5s1d 573165 573164 2026-09-02T07:39:49Z Rajasekhar1961 50 573165 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్లీ గుహాలయములు | ముందరి = [[../కార్మికులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=713 fromsection="713B" to=717 tosection="717A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:మహారాష్ట్ర]] 5ra9g6kavcfawiubt08oh7nzuvhoxut 0 219654 573167 2026-09-02T07:43:42Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్నో-నికలస్-లియోన్ హార్టుసాధీ | ముందరి = [[../కార్లీ గుహాలయములు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివర...' 573167 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్నో-నికలస్-లియోన్ హార్టుసాధీ | ముందరి = [[../కార్లీ గుహాలయములు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=717 fromsection="717B" to=718 tosection="718A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] hlip3n6sicxim7np87mlmu9bmkxnqbx 573168 573167 2026-09-02T07:44:03Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 573168 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్నో-నికలస్-లియోన్ హార్టుసాధీ | ముందరి = [[../కార్లీ గుహాలయములు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=717 fromsection="717B" to=718 tosection="718A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] jh0xlqpk06wios3xyvergdjxaa1gv7s 0 219655 573169 2026-09-02T07:45:46Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్బోహైడ్రేటులు | ముందరి = [[../కార్నో-నికలస్-లియోన్ హార్టుసాధీ/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరమ...' 573169 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్బోహైడ్రేటులు | ముందరి = [[../కార్నో-నికలస్-లియోన్ హార్టుసాధీ/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=718 fromsection="718B" to=722 tosection="722A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 1h2rp4jc4ceqmlvr7ritx0bmq28nhsy 573170 573169 2026-09-02T07:46:37Z Rajasekhar1961 50 removed [[Category:జీవితచరిత్రలు]]; added [[Category:రసాయనశాస్త్రము]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 573170 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కార్బోహైడ్రేటులు | ముందరి = [[../కార్నో-నికలస్-లియోన్ హార్టుసాధీ/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=718 fromsection="718B" to=722 tosection="722A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] [[వర్గం:రసాయనశాస్త్రము]] g9yyy90kznsjlrc5ciqmceb10xzpcn3 0 219656 573171 2026-09-02T07:48:18Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కాలమాపనము | ముందరి = [[../కార్బోహైడ్రేటులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index...' 573171 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/రెండవ సంపుటము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము = కాలమాపనము | ముందరి = [[../కార్బోహైడ్రేటులు/]] | తదుపరి =[[..//]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1960 }} <pages index="Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf" from=722 fromsection="722B" to=725 tosection="725A" /> [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసాలు]] iyq561vo4ohaoft50wpmqp9vqc4w45m 104 219657 573174 2026-09-02T07:53:16Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219658 573187 2026-09-02T09:26:37Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||15 కేసు తీసివేసికొనుట}}</noinclude>నీలిమందు కామందులు ప్రజకిశోరబాబును నిందించుటలో నేమాటనుగూడఁ దాఁచికొనలేదు. కాని వారు నిందించుకొలఁదియు ప్రజకిశోరబాబు ప్రతిష్ఠ వృద్ధిఁ బొందెను. ఇట్టి చిక్కులో రిపోర్టరుల నచటికి రమ్మని నేను ఉత్పాహము కలిగింపలేదు. నాయకులకుఁగూడ రమ్మని వార్త పంపలేదు. 'అక్కఱ కలిగినపుడు తెలిపినచో వత్తు' నని మదనమోహన మాలవ్యులు ఉత్తరమువ్రాసిరి. కాని నేను వీరి కిట్టి కష్టము కలిగింపలేదు. నే నీరీతిగా నీయాందోళనమునకు రాజనీతిస్వరూపము కలుగకుండఁ దప్పించితిని. అపు డపు డచటివార్తలు ముఖ్యములయిన పత్రికలకుఁ బంపితిని. అవి వారికిఁ దెలియుటకే కాని ప్రకటింపఁబడుటకుఁ గాదు. తుదకు రాజనీతిలో పరిసమాప్త మయినను రాజనీతికి సంబంధింపని విషయమున కొక రాజనీతిస్వరూపమును గల్పించినచో నది పాడగుననియు, ఉన్నదాని నున్నపాళముగా నుంచినయెడల నది దానికి దోహద మగుననియు నాకు పుష్కలమగు ననుభవము కలదు. శుద్ధమగు లోకసేవయందు ప్రత్యక్షముగాఁ గాకున్నను పరోక్షముగా రాజనీతి వచ్చి దొరలు ననుమాట చంపారణ్యసంగ్రామము సిద్ధముచేసిపెట్టెను.<noinclude><references/> {{c|263}}</noinclude> 0waedhk0et9uq5xa5xtththb1shkc9j 104 219659 573188 2026-09-02T09:38:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}16</p> {{p|fs125}}కార్యపద్ధతి</p> {{Largeinitial|చం}}పారణ్య విచారణమును సంపూర్ణముగా వ్రాయుట యనఁగా చంపారణ్యపు రైతుల చరిత్రమును వ్రాయుటయే. ఆచరిత్ర మంతయు నీ ప్రకరణములలో వ్రాయ శక్యముగాదు. చంపారణ్య విచారణ మనఁగా నహింసాసత్యముల మహాప్రయోగము. దీనికి సంబంధించిన విషయములలో మంచివని నాకుఁ దోఁచినవానిని మాత్ర మేఱి యుదాహరించుచున్నాను. దీని నంతయుఁ దెలిసికొనఁగోరువారు రాజేంద్రప్రసాదులు హిందీభాషలో వ్రాసిన 'చంపారన్ మేఁ మహాత్మాగాంధీ' యను పుస్తకమును చదువవలయును.<ref>యస్. గణేశన్. ట్రిప్లికేన్. మద్రాసులో దీని కాంగ్లానువాదము ముద్రితము.</ref> ప్రకృత మనుసరింతము. గోరఖబాబుగారి యింటనే యీవిచారణ జరుపుచో వారి యింటిని కాళీచేయ మనవలసివచ్చును. మాకొఱ కొక యిల్లద్దెకుఁ బుచ్చికొను ధైర్యము మోతీహారీలోని జనుల కింకను గలుగలేదు. కాని చతురుఁడగు ప్రజకిశోరబా బొక యి ల్లెటులో దొరకించుకొనెను. ఇంటిముందు చాల స్థలము కలదు. మే మాయింటఁ బ్రవేశించితిమి. ధనము లేక పని సాగదుగదా ! ఇట్టిపనుల కింతవఱకును ప్రజాసామాన్యముకడ ద్రవ్యభిక్ష గొనుట యలవాటులో లేదు. ప్రజకిశోరబాబుగారి సమాజము ముఖ్యముగా వకీలుసమాజము. అక్కఱ కలిగిన<noinclude><references/> {{c|364}}</noinclude> sjvgr7m5mhp7j99b2i2uqma43mptt51 104 219660 573194 2026-09-02T09:55:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||16 కార్యపద్ధతి}}</noinclude>యెడల వీరే చందాలు వేసికొనెడివారు; లేక మిత్రులచేత చందాలు వేయించెడివారు. 'ధనమునకు లోటు లేని మేము జనసామాన్యము నెటులు యాచింపఁగలము?' అని వారి యభిప్రాయము. ఇది వాదమునకు బాగుగనే యున్నది. చంపారను రయితులకడనుండి యొక పైస యేని వసూలు చేయఁగూడదని నానిశ్చయము. ఇటులుచేయుచో దీనికి విపరీతార్థము ప్రసక్తించును. మరియు నే నీ విచారణనిమిత్తము హిందూదేశమునం దంతటను చందాలు వేయింపఁ దలఁపలేదు. ఇటులు చేయుచో దీనికి రాష్ట్రీయత్వమును, రాజనీతిస్వరూపమును సంఘటించును. బొంబాయి మిత్రులు 15000 రూకలు పంపుదు మనిరి కాని నేను వందనపూర్వకముగా వలదంటిని. చంపారణ్యమున కావల నున్న ధనికులగు బిహారువారికడ ప్రజకిశోరబాబుచే వీలయినంత ధనము పోగుచేయింప నెంచితిని. చాలనిచో నాకు మిత్రులగు ప్రాణజీవనదాస మెహతాగారి నుపసర్పింపఁ దలఁచితిని. 'కావలయునది నాకడఁదీసికొనుఁ' డని మెహతాగారు వ్రాసిరి. ఈరీతిగా మాకు ద్రవ్యచింత మాసెను. చంపారణ్యములోని పేదఱిమి కనుకూలముగా మేము తక్కువలో తక్కువ వ్యయము చేయఁదలఁచితిమి. కావున ధన మెక్కువ కూడఁబెట్టఁ దలఁపలేదు. చాల ధన మక్కఱలేదని తుదకు మాకుఁ దెలిసిపోయెను. వెరసి రెండుమూడు వేలకంటె నెక్కువ వ్యయము కాలేదని నాయూహ. మరియు మేము పోగుచేసినదానిలో ఏనూఱో, వేయో మిగిలినటులు గుఱుతు. మొదటమొదట నాసహచరుల పద్ధతి విచిత్రముగా నుండెను· నా కది చాల వినోదపాత్ర మాయెను. ఒకొక్క వకీలు కొకొక్క వంటవాఁడు; ఒకొక్క పాకశాల. భోజనమా నడిరేయిని. ఎవరి ఖర్చులు వారివే యయినను వారి యనియమము నా కొక యుపద్రవ<noinclude><references/> {{c|265}}</noinclude> kkc11ssxcp9my88ur2q9qew0uxipnvk 104 219661 573195 2026-09-02T09:55:21Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219662 573201 2026-09-02T10:07:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ముగా నుండెను. వారికిని, నాకును చాల నెయ్య మలవడెను గాన దురర్థము చేసికొనక నా శబ్దబాణములను వారు ప్రేమతో చవిచూచిరి. నవుకరులను తీసివేయవలయుననియు ఏక-వంట చేయవలయు ననియు, భోజననియమ మనుష్ఠింపవలయుననియు తుద కందఱు నంగీకరించిరి. వీరిలోఁ గొందఱు మాంసాహారులు. రెండు వంటకములు వ్యయకరములు. కావున మాంసవర్జనము చేయఁబడెను. శాకాహారము గూడ ఎక్కి తొక్కి కాకుండఁ జేయఁబడెను. దీనితో వ్యయము తగ్గెను. మాకు పనిచేయు సామర్థ్య మెక్కువాయెను. కాలమును కలిసివచ్చెను. ఈ రెండును మాకపు డావశ్యకములు. వాఙ్మూలము లొసఁగుటకు రయితులు గుంపులుగుంపులుగా వచ్చిరి. ఆ రయితులకు పలువురు సహచరులు. వీ రందఱతోడను వాకిలియు తోఁటయు నిండిపోయెను. దర్శనాభిలాషులనుండి నా సహచరులు నన్ను చాల రక్షింపఁ బూనుకొనిరి గాని యాపని వారిచేతఁ గాలేదు. ఒక నియతసమయమున నే నందఱకును గానిపింపవలసి వచ్చెను. అయిదుగురు మొదలుకొని, యేడుగురివఱకును వాఙ్మూలములు వ్రాసికొనుచున్నను తెమలక కొందఱు రయితులు ప్రొద్దుగ్రుంకిన పిదప యూరక వెళ్లవలసివచ్చెడివారు. నిక్కమున కిన్ని వాఙ్మూలములతో పనిలేదు; ఏలన నివి చాలవఱకు పునరుక్తములే. కాని వాఙ్మూల మీయనిచో వారికి తృప్తి లేదు. ఇచ్చినచో సంతోషము కలిగెడిది. వారి యీ యుద్దేశమునకు నేను సంతోషించితిని. వాఙ్మూలములు వ్రాసికొనువారికి కొన్ని నియమములు కలవు. వ్రాయసకాఁడు ప్రతిరైతును క్రాసుపరీక్ష చేయవలయును. దీనికి తాళనివాని సాక్ష్యము గైకొనరాదు. దీనికి చాల సమయము పట్టినను ఇటులు చేయుటవలన చాల వాఙ్మూలములు తిరుగులేని వాయెను.<noinclude><references/> {{c|266}}</noinclude> 7uj6q5j80rlntq3kqcxzhfenfzv4mgg 104 219663 573203 2026-09-02T10:15:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||16 కార్యపద్ధతి}}</noinclude>ఈ వాఙ్మూలములు వ్రాసికొనునపుడెల్ల నొక సి. ఐ. డి, ఆఫీసరుండెడివాఁడు. మేము సి. ఐ. డి. వారిని రాకుండఁ జేయఁగలము. కాని వీరిని రావింతమనియు, వీరితో సౌజన్యము నెఱపుదమనియు, వీరికిఁ గావలసిన విషయము చెప్పుదమనియు ముమ్మొదటనే నిశ్చయించుకొంటిమి. వాఙ్మూలములు వ్రాసికొనునపుడు వీరు దగ్గఱనుండి చూచుచుండెడివారు, వినుచుండెడివారు. వీ రిటులు చేయుటవలన లోకులకు భయము పోయెను. మరియు వీరియెదుట వాఙ్మూలము లిచ్చుటలో అత్యుక్తి తగ్గెడిది. కల్లలాడుచో పోలీసువారు కొట్టులోఁ బెట్టుదురను భయముతో రైతులు జాగ్రత్తగా నుండవలసివచ్చెడిది. నే నీ నీలిమందు కామందులకు రొష్టు కలిగింప నెంచక సౌజన్యముచే వారిని లోఁగొనఁ దలఁచితిని. ప్రియాదు లెవరిమీఁద నెక్కువ పడినవో వారికి చీటివ్రాయుటయు, వారిని గలిసికొని మాటాడుటయు నొకపనిగా పెట్టుకొంటిని. ప్లాంటర్స్ అసోసియేషన్ వారిని కలిసికొని రైతుల కష్టనష్టముల వారి కెఱుకపఱిచి వారి యుద్దేశమును గయికొంటిని. వీరిలోఁ గొందఱు నన్నుఁ దిరస్కరించిరి; కొంద ఱౌదాసీన్యమును సహించిరి; మఱికొందఱు సౌజన్యము చూపిరి.<noinclude><references/> {{c|267}}</noinclude> 1drz5wjcw4x8tal39sxqayn3zyxw7o0 104 219664 573205 2026-09-02T10:25:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}17</p> {{p|fs125}}సహచరులు</p> {{Largeinitial|వ్ర}}జకిశోరబాబు రాజేంద్రబాబులు జోడు, ఈ జోడునకు మఱి జోడు లేదు. వీరు నన్ను తమ ప్రేమచే ముందరి కొక యడుగేని వేయలేనంత కుంటివానిఁ జేసి వయిచిరి. వీరికి శిష్యు లనుకొనుఁడు లేక సహచరు లనుకొనుఁడు, - శంభుబాబు అనుగ్రహబాబు ధరణీబాబు రామనవమీబాబు, మరియు నింక కొందఱు వకీ ళ్లెల్లప్పుడును వీరిని బరివేష్టించియుండిరి. అపు డపుడు వింధ్యాబాబు జనకధారీ బాబుగారలుగూడ వచ్చి సాయపడుచుండెడివారు. వీ రందఱు బిహరువారు. రైతుల వాఙ్మూలములు వ్రాసికొనుట వీరి ముఖ్య కార్యము. ప్రొఫెసరు కృపలానీగారు మాకు తోడుపడకుండ నూరక కూరుచుండఁగలరా ? అతఁడు సింధుదేశమువాఁ డయినను బిహారు దేశమువారికన్న నెక్కువ బిహారువాఁ డాయెను. లోకమునందు కొందఱు దేశసేవకులు విచిత్రులు కలరు. వా రేదేశమున కేఁగిన నా దేశమునందు కలిసిపోవుదురు. వారిని పరదేశు లని యెవరును కనిపట్టఁజాలరు. అట్టివారిలో కృపలానీగా రొకరు. ఇతఁడు నా ప్రధాన ద్వారపాలకుఁడు. ఆ సమయమున నతఁడు దర్శనార్థులనుండి నన్ను బ్రతికించుచో తనజీవితము సార్థక మనుకొనెను. కొందఱను నవ్వించియు, కొందఱను హింసచేయకుండ బెదిరించియు నాకడకు రాకుండఁ బంపివయిచు చుండెను. చీకటిపడఁగనే యధ్యాపకత్వము వహించు<noinclude><references/> {{c|268}}</noinclude> ng0ye5o6fkgcyc5ts5njo4y9013m5oa