వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 102 65411 573308 486226 2026-09-03T07:11:06Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 573308 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = గంటి |అసలుపేరు = జోగి సోమయాజి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ |పుట్టిన_యేడు = 1900 |గిట్టిన_యేడు = 1987 |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = గంటి జోగి సోమయాజి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== # అల్లాహో అక్బర్ - నవల # రామచంద్రుని హంపీ యాత్ర - ఖండకావ్యం (1930) {{small scan link|రామచంద్రుని హంపి యాత్ర.djvu}} # మేఘ సందేశం - కావ్యం ఆంగ్లానువాదం # ద్రావిడ భాషలు, ఆంధ్ర భాషా వికాసము # ఆంధ్ర భాషా వికాసము # తెలుగు వ్యుత్పత్తి పదకోశం # [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/ఆంధ్రభాషా చరిత్రము]] [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] 67xj8tffjebg707dh2aybg3oxzl35jl 0 151718 573242 566849 2026-09-02T14:59:56Z Vjsuseela 1850 /* సంచిక 5 */ 573242 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము]] | రచయిత = | అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 2|సంపుటము 2]] | తదుపరి = [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 4|సంపుటము 4]] | వివరములు = | సంవత్సరం=1918 }} {|align="left" cellpadding="2" {{ts||al|bc}} |-{{ts|fwb}} <center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3#సంచిక 1|సంచిక 1]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3#సంచిక 2|సంచిక 2]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3#సంచిక 3|సంచిక 3]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3#సంచిక 4|సంచిక 4]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3#సంచిక 5|సంచిక 5]] * [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3#సంచిక 6|సంచిక 6]]</center> ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1|సంచిక 1]]</center> == {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/వసంతము (పద్యములు) | వసంతము (పద్యములు-రవీంద్రనాధ ఠాకూరు విరచితము) ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|v-vi}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/కుసుమమంజరి (పద్యములు)|1. కుసుమమంజరి (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వేంకట పార్వతీశ్వర కవులు|వేంకటపార్వతిశ్వరకవులు]]}} |{{DJVU page link|1|8}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/పల్లకీబోయీలు (పద్యములు)|2. పల్లకీబోయీలు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:అధికార్ల సూర్యనారాయణరావు|అధికార్ల సూర్యనారాయణరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|4}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/శ్లోకమైన శోకము (పద్యములు)|3. శ్లోకమైన శోకము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ|రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|4}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/నిశీధము (పద్యములు)|4. నిశీధము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ | మంగిపూడి వేంకటశర్మగారు గారు]]}} |{{DJVU page link|6}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/అడవి పాట (పద్యములు) |5. అడవి పాట (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా|ఉమర్ అలీషాకవి గారు ]]}} |{{DJVU page link|7}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/రాధికా గీతము (పద్యములు) |6. రాధికా గీతము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:బసవరాజు అప్పారావు| బసవరాజు అప్పారావు గారు ]]}} |{{DJVU page link|8}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/కేంద్రగ్రంథాలయము —బరోడా |7. కేంద్రగ్రంథాలయము —బరోడా]]}} |{{DJVU page link|9}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/సంచార గ్రంథాలయములుు—బరోడా రాజ్యము |8. సంచార గ్రంథాలయములుు—బరోడా రాజ్యము]]}} |{{DJVU page link|12}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/గ్రంథాలయ స్థాపన |9. గ్రంథాలయస్థాపన ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నూరి వేంకటనరసింహశాస్త్రి| నూరి వేంకటనరసింహశాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|18}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/హిందూదేశ గ్రంథ భాండాగారుల సభ |10. హిందూ దేశగ్రంథ భాండాగారుల సభ]]}} |{{DJVU page link|18}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/గ్రంథాలయములు |11. గ్రంథాలయములు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దండు నారాయణరాజు| దండు నారాయణరాజు గారు]]}} |{{DJVU page link|19}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/సంచార గ్రంథాలయములు-మైసూరురాజ్యము|12. సంచార గ్రంథాలయములు-మైసూరురాజ్యము]]}} |{{DJVU page link|20}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/గంజామండల గ్రంథాలయ సంఘము|13. గంజామండల గ్రంథాలయ సంఘము— మొదటి కార్య నిర్వాహక సభ రెండవ కార్యనిర్వాహక సభ]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు|14. క్షాత్రయుగమునాటి హింద్వార్యులు—— వారి భూగోళశాస్త్రజ్ఞానము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మాడపాటి హనుమంతరావు| మాడపాటి హనుమంతరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|22}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/ఇంద్రవర్మ కోణ్ణణగూరు శాసనము|15. ఇంద్రవర్మ కోణ్ణణగూరు శాసనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వంగూరి సుబ్బారావు|వంగూరి సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|27}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/కాగితములు లేని పుస్తకములు|16. కాగితములు లేని పుస్తకములు]]}} |{{DJVU page link|29}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/గ్రంథ విమర్శనము |17. గ్రంథ విమర్శనము]]}} |{{DJVU page link|32}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/సుజనానందనీ గ్రంధాలయము - రాయకుదురు|18. సుజనానందనీ గ్రంధాలయము - రాయకుదురు ]]}} |{{DJVU page link|38}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 1/గ్రంథాలయోద్యమ వ్యాప్తి |19.గ్రంథాలయోద్యమ వ్యాప్తి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:గోపరాజు బ్రహ్మానందము |గోపరాజు బ్రహ్మానందము గారు]]}} |{{DJVU page link|39}} }} {{p|fs125|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. కేంద్రగ్రంథాలయము-బరోడా, బాలశాఖ }} |{{DJVU page link|iv}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|2. బరోడా యందు జరిగిన ప్రదర్శనమునందు గ్రంథాలయ శాఖ</br> 1. వివిధ దేశములయందలి గొప్ప గ్రంథాలయముల పటములు,</br>2. వివిధ గ్రంథములు, చిత్రపట ప్రదర్శన సాధనములు}} |{{DJVU page link|10A}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|3. బరోడా యందు జరిగిన ప్రదర్శనమునందు గ్రంథాలయ శాఖ - బాలశాఖ}} |{{DJVU page link|10B}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|4. బరోడా యందు జరిగిన ప్రదర్శనమునందు గ్రంథాలయ శాఖ - బాలశాఖ}} |{{DJVU page link|10B}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2|సంచిక 2]]</center> == {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/తుమ్మెదా!|1. తుమ్మెదా!]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|41}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/మనుచరిత్రము-మానవజీవితము|2. మనుచరిత్రము-మానవజీవితము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి|మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|42}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/పుష్పవిరహము|3. పుష్పవిరహము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వేంకట పార్వతీశ్వర కవులు|వేంకట పార్వతీశ్వర కవులు]]}} |{{DJVU page link|48}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/అనవేముని ఉప్పుగల్లు శాసననుు|4. అనవేముని ఉప్పుగల్లు శాసనము]]}} |{{DJVU page link|49}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/వగవకుమాతల్లి- వాగవకుమమ్మా!| 5. వగవకుమాతల్లి- వాగవకుమమ్మా!]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి|మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి]]}} |{{DJVU page link|54}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/ఆర్యసమాజ మతము - తద్విమర్శనము| 6. ఆర్యసమాజ మతము - తద్విమర్శనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కనుపర్తి మార్కండేయ శర్మ|కనుపర్తి మార్కండేయ శర్మ]]}} |{{DJVU page link|55}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/గ్రంథవిమర్శనము-"పద్మావతి"|7. గ్రంథవిమర్శనము-"పద్మావతి"]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి|మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|60}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/మూడవ కృష్ణా మండల గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ|8. మూడవ కృష్ణా మండల గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ]]}} |{{DJVU page link|62}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/మూడవ గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ|8. మూడవ గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ]]}} |{{DJVU page link|73}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/ఆంధ్ర పరిశోధక మహామండలి |9. ఆంధ్ర పరిశోధక మహామండలి ]]}} |{{DJVU page link|73}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 2/జనసామాన్యమందలి విద్య |10. జనసామాన్యమందలి విద్య]]}} |{{DJVU page link|73}} }} {{p|fs125|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. ఆంధ్ర పరిశోధక మహామండలి - పిఠాపురము}} |{{DJVU page link|10A}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3|సంచిక 3]]</center> == {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3/ఐదవ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ|1. ఐదవ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ]]}} |{{DJVU page link|83}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3/గ్రంథాలయములు (పద్యములు)|2. గ్రంథాలయములు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి|పిశుపాటి చిదంబర శాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|112}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3/ద్వితీయ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము|3. ద్వితీయ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము ప్రథమ భారత పత్రికాప్రదర్శనము]]}} |{{DJVU page link|112}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3/నుర్వేదవిశారదులును, కలియుగార్జునులు|4. ధనుర్వేదవిశారదులును, కలియుగార్జునులును నగు శ్రీ గుండ వరపు అప్పారావుగారి కర్పింపఁబడిన స్వాగత పద్యములు.]]}} |{{DJVU page link|117}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3/ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘము నిబంధనలు|5. ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘము నిబంధనలు ]]}} |{{DJVU page link|118}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 3/బాలనామకరణము (పద్యములు)|6. బాలనామకరణము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వేంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|124}} }} {{p|fs125|ac}}చిత్రపటాలు </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. ఐదవ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల మహాసభ}} |{{DJVU page link|83a }} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|2. ద్వితీయ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము-ప్రథమ భారత పత్రికా ప్రదర్శనము}} |{{DJVU page link|83a }} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|3. ద్వితీయ ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ ప్రదర్శనము-ప్రథమ భారత పత్రికా ప్రదర్శనము}} |{{DJVU page link|83a}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4|సంచిక 4]]</center> == {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/ఆస్ట్రేలియా దేశము-ధర్మగ్రంథాలయములు|1. ఆస్ట్రేలియా దేశము-ధర్మగ్రంథాలయములు ]]}} |{{DJVU page link|125}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/ఎవరు తల్లీ (పద్యములు) |2. ఎవరు తల్లీ (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఉమర్ ఆలీషా|ఉమర్ ఆలీషాకవి]]}} |{{DJVU page link|135}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/శ్రీ సరస్వతులు (పద్యములు)|3. శ్రీ సరస్వతులు (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:నూరి వెంకటనరసింహ శాస్త్రి|నూరి వేంకటనరసింహశాస్త్రి గారు]]}} |{{DJVU page link|136}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/గ్రంథాలయోద్యమము ఆంధ్రుల సిద్ధాంతము|4. గ్రంథాలయోద్యమము ఆంధ్రుల సిద్ధాంతము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:తల్లాప్రగడ సూర్యనారాయణరావు |తల్లాప్రగడ సూర్యనారాయణరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|142}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/గోదావరీమండల ద్వితీయమహాజన సభ - రాజోలు|5. గోదావరీమండల ద్వితీయమహాజన సభ - రాజోలు ]]}} |{{DJVU page link|144}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/ ఆనందదామము (పద్యములు) |6. ఆనందదామము (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పాకాల వేంకట రాజమన్నారు|పాకాల వేంకటరాజమన్నారు గారు]]}} |{{DJVU page link|146}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/ప్రథమ గంజాంమండల ఆంధ్రగ్రంథా లయ మహాసభ, టెక్కలి |7. ప్రథమ గంజాం మండల ఆంధ్రగ్రంథా లయ మహాసభ, టెక్కలి ]]}} |{{DJVU page link|146}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/మూడవ ఆంధ్రసారస్వతమహాసభ|8. మూడవ ఆంధ్రసారస్వతమహాసభ ]]}} |{{DJVU page link|147}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/దమయంతీ స్వయంవరము|9. దమయంతీ స్వయంవరము]]}} |{{DJVU page link|165}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/గంజాం మండల ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సంఘము|10. గంజాం మండల ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సంఘము]]}} |{{DJVU page link|166}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/శ్రీలక్ష్మీచన్న కేశవవిలాస గ్రంథాలయము. కారెంపూడి |11. శ్రీలక్ష్మీచన్న కేశవవిలాస గ్రంథాలయము, కారెంపూడి]]}} |{{DJVU page link|167}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/శ్రీ సుజనానుమోదినీ సమాజము_ హీరమండలము |12. శ్రీ సుజనానుమోదినీ సమాజము_ హీరమండలము ]]}} |{{DJVU page link|168}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 4/శ్రీ మల్లేశ్వర గ్రంథాలయము — జగన్నాధపురం|13. శ్రీ మల్లేశ్వర గ్రంథాలయము — జగన్నాధపురం]]}} |{{DJVU page link|168}} }} {{p|fs125|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. దమయంతీ స్వయంవరము }} |{{DJVU page link|125}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|2. అర్జనుడు మత్యయంత్రమును తెగవేయుట}} |{{DJVU page link|172}} }} ==<center>[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5|సంచిక 5]]</center> == {{p|fs125|ac}}విషయసూచిక </p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/జన్మభూమి|1. జన్మభూమి]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|169}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/అర్జనుడు మత్యయంత్రమును|2. అర్జనుడు మత్యయంత్రమును తెగవేయుట]]}} |{{DJVU page link|170}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/మాతృభాష (పద్యములు)|3. మాతృభాష (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కవికొండల వేంకటరావు|కవికొండల వేంకటరావు గారు బి.ఏ.,బి.ఎల్ . ]]}} |{{DJVU page link|173}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/బాలభటోద్యమము |4. బాలభటోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:పండ్రంగి భాస్కరరావు|పండ్రంగి భాస్కరరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|174}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/ఆంధ్రదేశ బాలభటోద్యమము|5. ఆంధ్రదేశ బాలభటోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:చిల్లరిగె శ్రీనివాసరావు|చిల్లరిగె శ్రీనివాసరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|176}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/భారతవర్ష బాలభటోద్యమము|6. భారతవర్ష బాలభటోద్యమము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:యస్.వి. సుబ్రహ్మణ్యం|యస్.వి. సుబ్రహ్మణ్యం గారు]]}} |{{DJVU page link|178}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/బాలురభగవత్పార్ధన (పద్యములు)|7. బాలురభగవత్పార్ధన (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మంగిపూడి వెంకటశర్మ|మంగిపూడి వేంకటశర్మ గారు]]}} |{{DJVU page link|179}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/ఆర్యసమాజవిమర్శనవిమర్శనము|8. ఆర్యసమాజ విమర్శన విమర్శనము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:ఆర్య నారాయణ మూర్తి|ఆర్య నారాయణమూర్తి గారు]]}} |{{DJVU page link|179}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/వీరమాత (పద్యములు)|9. వీరమాత (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రి రమణ కవులు|శతావధానులు శేషాద్రిరమణకవులు]]}} |{{DJVU page link|182}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 5/వీరేశలింగాస్తిక పుస్తకాలయము|10. వీరేశలింగాస్తిక పుస్తకాలయము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు|రావుబహద్దరు కందుకూరి వీరేశలింగం గారు]]}} |{{DJVU page link|183}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/మాతృదేవత (పద్యములు)|11. మాతృదేవత (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మహాకాళి వేంకటేశ్వరరావు|మహాకాళి వేంకటేశ్వరరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|184}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/బాలభటులమైయుండు టెందుకు?|12. బాలభటులమైయుండు టెందుకు?]]}} |{{DJVU page link|185}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/బాలభటపటాలమును గూర్చుట ఎట్లు?|13. బాలభటపటాలమును గూర్చుట ఎట్లు?]]}} |{{DJVU page link|193}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_5/బాలభటుని తరిబీతు |14. బాలభటుని తరిబీతు ]]}} |{{DJVU page link|197}} }} {{p|fs125|ac}}చిత్రపటాలు</p> # అర్జునుడు మత్స్యయంత్రమును దెగ వేయుట # బాలభటుని తరిబీతునకు సంబంధించిన పటములు పది ==<center>[[గ్రంథాలయ_సర్వస్వము/సంపుటము_3/సంచిక_6|సంచిక 6]]</center> == <center> <Poem> పరబ్రహ్మాత్మికాం దేవీం • భుక్తిముక్తిఫలప్రదాం ప్రణమ్యస్తామితా మేవ జ్ఞానశక్తిం సరస్వతీం.</Poem></center> <center>{{p|fs125|ac}}విషయసూచిక </p></center> {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/తమ్ముడా? (పద్యములు)|1. తమ్ముడా? (పద్యములు)]]}}...{{smaller|[[రచయిత:రాయప్రోలు సుబ్బారావు|రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు]]}} |{{DJVU page link|212}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/గ్రంథాలయోద్యమము|2. గ్రంథాలయోద్యమము ]]}} |{{DJVU page link|213}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/గ్రంథాలయసభలు చేయవలసినపనులు|3. గ్రంథాలయసభలు చేయవలసినపనులు ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:వెలిదెండ శ్రీనివాసరావు|వెలిదెండ శ్రీనివాసరావు గారు]]}} |{{DJVU page link|214}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/భరతమాతృస్తవము|4. భరతమాతృస్తవము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:జంధ్యాల వేంకటశివకవులు |జంధ్యాల వేంకటశివకవులు]]}} |{{DJVU page link|216}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/తృతీయ గోదావరి మండల గ్రంథాలయ సభ|5. తృతీయ గోదావరి మండల గ్రంథాలయ సభ]]}} |{{DJVU page link|218}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/ఎవరుముద్దు ?|6. ఎవరుముద్దు ?]]}}...{{smaller|[[రచయిత:దుగ్గిరాల రాఘవచంద్ర చౌదరి|దుగ్గిరాల రాఘవచంద్ర చౌదరి గారు]]}} |{{DJVU page link|225}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/నాల్గవ కృష్ణామండలగ్రంథాలయ సభ|7. నాల్గవ కృష్ణా మండల గ్రంథాలయ సభ]]}} |{{DJVU page link|226}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/ఓ నల్ల మేఘమా? |8. ఓ నల్ల మేఘమా?]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి |మండపాక పార్వతీశ్వరశాస్త్రి గారు, ఎం.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|229}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/గ్రంథాలయోద్యమము-దాని పవిత్రత|9. గ్రంథాలయోద్యమము-దానిపవిత్రత]]}}...{{smaller|[[రచయిత:కొలచల వేంకటప్పాశర్మ|కొలచల వేంకటప్పాశర్మగారు, ఎం.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|229}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/బంగాళా జాతీయగీతము|10. బంగాళా జాతీయగీతము]]}} |{{DJVU page link|235}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/నెల్లూరు మండల ప్రథమ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల సభ|11. నెల్లూరు మండల ప్రథమ గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల సభ ]]}} |{{DJVU page link|236}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/శ్రీమల్లిఖార్జున గ్రంథాలయము-తుళ్ళూరు|12. శ్రీమల్లిఖార్జున గ్రంథాలయము-తుళ్ళూరు ]]}} |{{DJVU page link|247}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/సత్యనారాయణ పుస్తక భాండాగారం |13. సత్యనారాయణ పుస్తక భాండాగారము-ధవిళేశ్వరముు]]}} |{{DJVU page link|247}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/ధర్మార్ధ కామమోక్ష ప్రదాయినీ సమాజము-సిగడాం|14. ధర్మార్ధ కామమోక్ష ప్రదాయినీ సమాజము-సిగడాం]]}} |{{DJVU page link|248}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/అక్కయ్యతో నేను ఆడుకొంటాను|15. అక్కయ్యతో నేను ఆడుకొంటాను ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్త్రి|మండపాక పార్వతీశ్వరశాస్త్రి గారు, ఎం.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|249}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/అపూర్వ నారదీయము |16. అపూర్వ నారదీయము ]]}}...{{smaller|[[రచయిత:మండపాక పార్వతీశ్వరశాస్త్రి|మండపాక పార్వతీశ్వరశాస్త్రి గారు, ఎం.ఏ.]]}} |{{DJVU page link|250}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/రుద్రసేనాని చరితము |17. రుద్రసేనాని చరితము]]}}...{{smaller|[[రచయిత:శేషాద్రిరమణ కవులు|శేషాద్రిరమణ కవులు]]}} |{{DJVU page link|254}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/నవరత్నమాల|18. నవరత్నమాల]]}}...{{smaller|[[రచయిత:చింతపెంట వేంకటరమణయ్య |చింతపెంట వేంకటరమణయ్య గారు]]}} |{{DJVU page link|257}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/అమెరికా దేశమందు భటోద్యమము|19. అమెరికా దేశమందు భటోద్యమము]]}} |{{DJVU page link|259}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/బాలభటుని యాటలు|20. బాలభటుని యాటలు]]}}...{{smaller|[[రచయత:కావలి శంకరరావు| కావలి శంకరరావుగారు]]}} |{{DJVU page link|261}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/కవాతు|21. కవాతు]]}} |{{DJVU page link|264}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|[[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 3/సంచిక 6/బాలభటుని అక్షరావధానము|22. బాలభటుని అక్షరావధానము]]}} |{{DJVU page link|266}} }} {{p|fs125|ac}}చిత్రపటాలు</p> {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. రూస్ వెల్టు }} |{{DJVU page link|1|15}} }} {{dotted TOC page listing| |{{sc|1. బాలభటోద్యను సంస్థాపనాచార్యుఁడు బెడెన్ పోవెల్}} |{{DJVU page link|1|15}} }} [[వర్గం:గ్రంథాలయ సర్వస్వము]]{{dotted TOC page listing| }} 2ymzaus4mzxwlq85klgi7h8ctkwcup3 106 170215 573269 480645 2026-09-03T03:02:01Z Rajasekhar1961 50 573269 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=తప్పనిసరి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=3 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 3dsheiwtemhnubo6j3ivzs94mmq6qil 573271 573269 2026-09-03T03:14:26Z Rajasekhar1961 50 573271 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=తప్పనిసరి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=మోలియర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=3 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} gnhlevrwb0r120uekc8xfjbotq427l4 573272 573271 2026-09-03T03:14:45Z Rajasekhar1961 50 573272 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=తప్పనిసరి |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=మోలియర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=3 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} mj5w0iy7370f3turzzggr4f243iu9e8 106 170729 573275 481615 2026-09-03T03:46:51Z Rajasekhar1961 50 573275 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 8=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 0leqbuvcmyz2i8jgqyzdlqeynasnanx 573276 573275 2026-09-03T03:47:37Z Rajasekhar1961 50 573276 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 8cfm62ztwu0qjf4obc3rmj75zl7mq9i 573277 573276 2026-09-03T03:49:19Z Rajasekhar1961 50 573277 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కారుమూరి వైకుంఠరావు |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 9kxlu5i97grsu7srfz4oxt4bh5u4ca0 573289 573277 2026-09-03T04:08:59Z Rajasekhar1961 50 573289 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కారుమూరి వైకుంఠరావు |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 320to324=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} cky0g5gm4d3tpl8p28bys3lpvhx60wr 573296 573289 2026-09-03T05:13:01Z Rajasekhar1961 50 573296 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కారుమూరి వైకుంఠరావు |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 316=- 317="బొమ్మ" 320to324=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} q71f3otyk9mf338crle9ejyt0h8rv7d 573297 573296 2026-09-03T05:14:16Z Rajasekhar1961 50 573297 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కారుమూరి వైకుంఠరావు |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 316=- 317="బొమ్మ" 318=311 320to324=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} nbb65zhx7ibtaty1o6nqij1vwgtz3g3 573298 573297 2026-09-03T05:15:20Z Rajasekhar1961 50 573298 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్ |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=కారుమూరి వైకుంఠరావు |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 316=- 317="బొమ్మ" 318=311 320to324=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} oi25zsblu4l7wod7sx1ir0h77azsv9c 573299 573298 2026-09-03T05:17:55Z Rajasekhar1961 50 573299 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రవీంద్రనాథ్ ఠాకూర్]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:కారుమూరి వైకుంఠరావు]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 316=- 317="బొమ్మ" 318=311 320to324=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} bvxrsgbwqn2cqu44rhyzar7uop7pkfv 573300 573299 2026-09-03T05:18:46Z Rajasekhar1961 50 573300 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ప్రాయశ్చిత్తము |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రవీంద్రనాధ ఠాగూరు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:కారుమూరి వైకుంఠరావు]] |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=4 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1to3=- 4="ముఖచిత్రం" 5="ప్రవి" 6=- 7="బొమ్మ" 8=3 316=- 317="బొమ్మ" 318=311 320to324=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} d93dwb520ws6hpk7nfrzwxdjdx9exrx 104 170739 573274 481665 2026-09-03T03:46:04Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|{{larger|ప్రాయశ్చిత్తము}}}} {{c|మొదటి పరిచ్ఛేదము}} {{rule|3em}} అర్ధరాత్రి వేళ. వేసవి కాలము. మచ్చునకైనను గాలి లేదు. ఏ చెట్టునను ఆకులు కదలుటలేదు. యశోహరపురపు యువరాజు, ప్రతాపాదిత్యుని జ్యేష్ఠపుత్రుఁడైన ఉదయాదిత్యుఁడు, తన పడకగది కిటికీలోఁ గూర్చుండియుండెను. అతని ప్రక్కను అతని భార్య సురమ నిలిచియుండెను. సురమ, “నాథా, సహించియుండుము, ఓర్మి విడువకుము. మంచిరోజులు ఎప్పటికైనను వచ్చితీరును,” అనెను. ఉదయాదిత్యుఁడు ఈవిధమునఁ బ్రత్యుత్తరమిచ్చెను, “నాకు వేఱుసుఖ మేదియు నక్కరలేదు; నేను కోరినదంతయు నీ రాజమందిరమందు జన్మింపకపోయి యుండవలసినదనియు; నేను యువరాజనై పుట్టియుండక పోవలసినదనియు; యశోహరపురనివాసులలో సామాన్య సంసారులలో నతిసామాన్యుఁడనై పుట్టియుండవలసినదనియు; యశోహరపురాధిపతికి జ్యేష్ఠపుత్రుఁడనై, ఆయన ధనమానములకును, యశఃప్రభావములకును, ఏకమాత్రుఁడైన ఉత్తరాధికారినై యుండకపోవల-<noinclude><references/></noinclude> ds02ydxnesz5vm0xqvncx0jciev3kpq 106 171882 573229 573202 2026-09-02T12:22:59Z Rajasekhar1961 50 573229 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=[[వేదిక:జన విజ్ఞాన వేదిక]] |చిరునామా= |సంవత్సరం=1992 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=V |పుటలు=<pagelist 1="పైఅట్ట" 2=- 3="ముఖచిత్రం" 4="ప్రవి" 5=3 19=- 20="వెనుకఅట్ట" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 3tmez8w9pxb162dm33n407q6fdqk8z3 104 172336 573226 487883 2026-09-02T12:19:33Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|{{x-larger|ఆనందంగా ఉండాలంటే}}}} {{c|రచన, కూర్పు}} {{c|{{larger|జన విజ్ఞాన వేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్}}}} {{c|ప్రచురణ}} {{c|{{larger|జన విజ్ఞాన వేదిక}}}} {{c|ఆల్ ఇండియా పీపుల్స్ సైన్సు నెట్వర్క్ అనుబంధం}}<noinclude><references/></noinclude> 6lq68xfqd2bnlnw1h5oyyn2tu70bsd2 573227 573226 2026-09-02T12:20:18Z Rajasekhar1961 50 573227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|{{xx-larger|'''ఆనందంగా ఉండాలంటే'''}}}} {{c|రచన, కూర్పు}} {{c|{{larger|'''జన విజ్ఞాన వేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్'''}}}} {{c|ప్రచురణ}} {{c|{{larger|'''జన విజ్ఞాన వేదిక'''}}}} {{c|ఆల్ ఇండియా పీపుల్స్ సైన్సు నెట్వర్క్ అనుబంధం}}<noinclude><references/></noinclude> 545g0zslajebbrbmz2jcy2nf5wzh7wx 104 172337 573225 487884 2026-09-02T12:17:45Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>ఆనందంగా ఉండాలంటే లెవల్ - 1 ప్రచురణ నెం : మొదటి ముద్రణ : 1992 రచన, సీరీస్ సంపాదకుడు : © వి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం ప్రచురణ : జన విజ్ఞాన వేదిక, ఆంధ్రప్రదేశ్ AIPSN అనుబంధం వెల: 10/- ప్రతులకు: వి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం 27-1-1304, బాలాజీ నగర్, నెల్లూరు - 524 402. ఫోన్ : 0861-2320610 అన్ని ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్లు సూచనలకు, వివరాలకు: సి.వి. కృష్ణయ్య, కన్వీనర్, జె.వి.వి. విద్యావిభాగం 15/65 డా॥ సౌందర్ రాజన్ బిల్డింగ్, బృందావనం, నెల్లూరు - 524001. ఫోన్ : 0861-2311558 సి. మోహన్, కన్వీనర్, జె.వి.వి. ప్రచురణల విభాగం ఫోన్ : 0877- 2244551<noinclude><references/></noinclude> 9rqb7mhbxxb13slyxhv8740tb2aj4u5 104 203800 573223 529227 2026-09-02T12:09:37Z Rajasekhar1961 50 573223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Edla praveen" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}'''ఎదిగే పాపకు ఏమి కావాలి ?'''</p> పసిపాపలే మన కంటి దీపాలు. వీరిని బాగా పెంచాలి. పెంపకంలో మెలకువగా ఉండాలి. వారికి వయసుకు తగిన తిండి అవసరం. దీనిని మనం గమనించాలి. {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 5 |bSize = 386 |cWidth = 177 |cHeight = 120 |oTop = 198 |oLeft = -16 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 5 |bSize = 386 |cWidth = 170 |cHeight = 162 |oTop = 165 |oLeft = 155 |Location = center |Description = }} పెరిగే పాపకు చనుబాలు ఎంతోమంచిది. పోతపాలు మంచిది గాదు. {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 5 |bSize = 386 |cWidth = 149 |cHeight = 155 |oTop = 404 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }} నాలుగో నెలనుంచి అరటిపండు కొంచెం కొంచెం తినిపించాలి. ఈ వయసులో తాగించడానికి పాలలో నీరు కలపడం అనవసరం.<noinclude><references/> {{Rh|||3}}</noinclude> avpcm73so0x71akedy4zpw6bfnfvdiv 573224 573223 2026-09-02T12:16:08Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}'''ఎదిగే పాపకు ఏమి కావాలి ?'''</p> పసిపాపలే మన కంటి దీపాలు. వీరిని బాగా పెంచాలి. పెంపకంలో మెలకువగా ఉండాలి. వారికి వయసుకు తగిన తిండి అవసరం. దీనిని మనం గమనించాలి. {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 5 |bSize = 386 |cWidth = 177 |cHeight = 120 |oTop = 198 |oLeft = -16 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 5 |bSize = 386 |cWidth = 170 |cHeight = 162 |oTop = 165 |oLeft = 155 |Location = center |Description = }} పెరిగే పాపకు చనుబాలు ఎంతోమంచిది. పోతపాలు మంచిది గాదు. {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 5 |bSize = 386 |cWidth = 149 |cHeight = 155 |oTop = 404 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }} నాలుగో నెలనుంచి అరటిపండు కొంచెం కొంచెం తినిపించాలి. ఈ వయసులో తాగించడానికి పాలలో నీరు కలపడం అనవసరం.<noinclude><references/> {{Rh|||3}}</noinclude> 6q5pvnj89jd3kju22o72w1f3cfeod8f 104 205505 573222 535851 2026-09-02T12:08:32Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 6 |bSize = 386 |cWidth = 183 |cHeight = 341 |oTop = 62 |oLeft = 45 |Location = center |Description = }} ఆరునెలల నుంచి రాగి అంబలి తాగించాలి. అంబలిలో పాలు కలిపితే మరీ మంచిది. దీని వలన ఎముకలు బలంగా పెరుగుతాయి. సరైన సమయంలో టీకాలు వేయించాలి. లేకుంటే రోగాల పాలవుతారు. మన మెదడు పసితనంలోనే పెరుగు తుంది. రెండో ఏడు నిండేలోపల మెదడు బాగా పెరుగుతుంది. ఇది చాలా కీలకమైన వయసు. ఈ వయసులో బలమైన తిండి అవసరం. మంచి పెంపకం అవసరం.<noinclude><references/></noinclude> neu7xeb4zhnz57z1vvxzs2cnay8poy7 104 205506 573221 535853 2026-09-02T12:07:11Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఏలిక పాములు పోవాలంటే</p> మన కడుపులో రకరకాల పురుగులు చేరుతుంటాయి. నులి పురుగులు, ఏలిక పాములు మనకు తెలుసు. {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 7 |bSize = 386 |cWidth = 342 |cHeight = 188 |oTop = 218 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = Aanandhanga_Undalante_VBS_JVV.pdf |Page = 7 |bSize = 386 |cWidth = 155 |cHeight = 168 |oTop = 399 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }} ఇవి కడుపులో చేరితే పసివారికి ఆకలి ఉండదు. కడుపు బానలాగా పెరుగుతుంది. తిండి మీద వెగటు కలుగు తుంది<noinclude><references/></noinclude> 80gbry491pe3778g5j0zv92i9aruksm 104 215786 573219 563611 2026-09-02T12:01:26Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 9 |bSize = 600 |cWidth = 547 |cHeight = 325 |oTop = 143 |oLeft = 16 |Location = center |Description = }} వీటిని వదిలించుకోవడం ఎలా? సులభమైన ఒక మందు ఉంది. వేపాకు బాగా నూరాలి. కుంకుడు కాయలంత ఉండలు చేయాలి. వారం దినాలు పరగడుపున మింగాలి. ఒక వారం ఆపి మరలా వారం దినాలు మింగాలి. ఇంగువ నీరు పరగడుపున తాగడం కూడా మంచిది.<noinclude></noinclude> 68f9yl5zf3r5yjrwbmeblc1fb7g0j12 104 215787 573220 563612 2026-09-02T12:04:08Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> ఈ పురుగులు మలంలో ఉంటాయి. చేతులకు, గోటి సందులకు అంటు కొంటాయి. నీటిలో, తిండిలో చేరతాయి. కడుపులో చేరతాయి. పెరుగుతాయి. {{Css image crop |Image = Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf |Page = 8 |bSize = 600 |cWidth = 249 |cHeight = 526 |oTop = 161 |oLeft = 341 |Location = center |Description = }} చేతులకు మలం అయినపుడు సోపుతో బాగా కడగాలి. మురికి లేకుండా చూచుకోవాలి. తిండితినే ముందు చేతులు బాగా కడుగుకోవాలి.<noinclude></noinclude> o295uzzt1pj60hpy44u0vwmgc870qov 0 215801 573228 563634 2026-09-02T12:21:57Z Rajasekhar1961 50 573228 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] | రచయిత = విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం= 1992 }} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=1 to=1 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=3 to=3 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=4 to=4 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=5 to=18 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=20 to=20 /> 0ws70p5vixlm7dchb3cjbs9a6t9yrpc 573233 573228 2026-09-02T12:46:06Z Rajasekhar1961 50 573233 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆనందంగా ఉండాలంటే]] | రచయిత = విఠపు బాలసుబ్రహ్మణ్యం | అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం= 1992 }} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=1 to=1 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=3 to=3 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=4 to=4 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=5 to=18 /> {{Page break}} <pages index="Aanandhanga Undalante VBS JVV.pdf" from=20 to=20 /> {{CC-BY-SA-4.0}} [[వర్గం:క్రియేటివ్ కామన్స్ కృతులు]] bg2602cqs3rs741uj5ecvwzyflke3w1 104 216627 573270 565627 2026-09-03T03:13:55Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|{{larger|మోలియర్.}}}} {{rule|2em}} “మోలియర్” ఒక ఫ్రెంచికవి; నాటకకారుడు; నటుడు. అతని పుట్టుక 1622 ; మరణము 1673. హాస్యరస ప్రపంచంలో అతనిది పెద్ద పేరు. అతడు సుమారు ముప్ఫై ప్రదర్శనాలు వ్రాశాడు. ఆతని కథానందర్భం అపూర్వం; చమత్కారం అఖండం; అనుభవం అపారం; భాషాజ్ఞానం అద్వితీయం; హేళన తీవ్రం. "అప్పుడు" తన దేశంలో ఉండే సంఘము యొక్క దురాచారాలున్నూ, వ్యక్తులయొక్క అవగుణాలున్నూ, అతడు పరిహసించి వ్రాసినా, శాశ్వతత్వం ఇచ్చే లక్షణాలు కొన్ని అతని రచనలో ఉండడం వల్లే, నేటి వరకూ అతని ప్రదర్శనాలు అన్య దేశీయుల్ని కూడా ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఈ ప్రదర్శనాల్లో ఉన్న విశేషాలు ఆ మోలియర్ వి; దోషాలు అనువాదకులవి. అట్లా ఒప్పుకోవడమే అనువాదకులు యొక్క ధర్మం.<noinclude><references/></noinclude> 9pqb3jzqs8fjkxhv4qpr2xmc18ff0r3 104 218786 573235 571599 2026-09-02T13:01:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} ఇట్లే ‘రోదర’ శబ్దము (రః ఉదరే యస్య సః రోదరః) చక్రశబ్దమును బోధించును. చక్రశబ్దము చక్రవాకమును బోధించును. కాఁబట్టి రోదరశబ్దమునకుఁ జక్రవాకమని యర్థము. ఇటఁగూడఁ బైనివలెనే వాచ్యార్ధమునకుఁ బరంపరాసంబంధము గలదుగదా! ఇట్టి లక్షితలక్షణాశబ్దములు లోకములో నతిప్రయుక్తములుగా (సుప్రసిద్ధముగా) నున్నవానినే ప్రయోగింపవలెను. కాని యనతిప్రయుక్తములను బ్రయోగింపరాదు. ఎట్లన ‘ద్వికము’ (రెండు ‘క’ వర్ణములు గలది ద్వికము) కాక పదమున రెండు కవర్ణములు గలవు. కాన ‘ద్విక’ పదము ‘కాక’ పదమును ‘కాక’ పదము కాకిని బోధించునని చెప్పరాదు. ఏలన ద్విరేఫ, రోదర, శబ్దములవలె ‘ద్విక’ శబ్ద మతిప్రయుక్తము గాదు. {{p|ac|fwb}}విపరీతలక్షణ</p> వాచ్యార్ధానుపపత్తివలన నెచ్చట శబ్దమునకు విరుద్ధార్ధము స్ఫురించునో యా శబ్దశక్తి విపరీతలక్షణ. "వీఁడు బృహస్పతి" (బృహస్పతిరయం) ఇది యొకపామరునిఁ గూర్చి చేయఁబడిన ప్రయోగము. ఇట వాచ్యార్ధానుపపత్తి యేర్పడినది. ఆ వాచ్యార్థములకు విరుద్ధముగా ‘మూర్ఖుఁడు’ అనునర్ధము స్ఫురించును. కొందఱు దీనిని జహల్లక్షణ యందురు. ఏలన ‘బృహస్పతి’ పదము స్వార్ధమును ద్యజించినదికదా! న్యాయముగా విచారింప లక్షణాశక్తి యర్థశక్తి గాని శబ్దశక్తి గాదు. ఏలన "స్వార్థమును బోధించి శబ్దము తన యభిధావ్యాపారమును ముగించిన పిమ్మట నా శబ్దమునకు మరొకవ్యాపార మంటఁగట్టుట న్యాయము గాదు. ఇట నర్ధము సరిపడకున్నది. కాన మరొకవిధముగా నా యర్ధమును సరిపెట్టుకొనుచున్నాము. కాన లక్షణాశక్తి యర్ధశక్తియే కాని శబ్దశక్తి గాదు” అని యాక్షేపము గలదు. ఔను నిజమే! ఇట నర్థధర్మమును శబ్దమునం దారోపించి శబ్దవృత్తి యని యౌపచారికముగా వ్యవహరించుచున్నారు. ఈ లక్షణను ఆంగ్లమున Epithet అందురు. సాదృశ్యసంబంధలక్షణ Transferred epithet అనియు, సంబంధలక్షణ Synecdoche అనియు, Metonomy అనియును నందు వ్యవహరింపఁబడును. కాని వారు వీని కలంకారములుగా గణింతురు. మనవారు లక్షణ యను శబ్దశక్తిగా గణింతురు.<noinclude><references/></noinclude> 5jcpiny2k8pzp0jr9x1h0usun3supru 104 218787 573237 571600 2026-09-02T13:17:13Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}వ్యంజనావృత్తి</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>సంగతము లగు పదార్థము లం గలవాక్యార్థ మున కలంకారం బై రం గగు నర్థాంతర మర యం గావ్యములందు వ్యంజనాఖ్య చెలంగున్.</poem>|ref=66}} '''తా'''. పదములయొక్క యర్థ మనుకూలముగాఁ బొసఁగిన పిమ్మట నావాక్యార్థమనకు శోభాహేతువగు నర్ధాంతరము కావ్యములందు వ్యంజన యనఁబడును. ఇట నర్ధాంతరము వ్యంజన యనుట దోషము. అర్ధాంతరమును దోఁపించు శబ్దశక్తి వ్యంజన యని యుండవలయును. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రకృతోపపన్న కభిధకుఁ బ్రకృతానుపపత్తి గోచరకు లక్షణకున్ బ్రకటితవిభేధవ్యంజన ప్రకృతాప్రకృతోపపత్తిఁ బరఁగెడుకతనన్.</poem>|ref=67}} {{Center|ప్రకటితవిభేదవ్యంజన (పా) ప్రకటితభేదవ్యంజన.}} '''తా'''. అభిధాశక్తి ప్రకృతార్థోపపత్తిని మాత్రమే కలిగించును. అనఁగాఁ బ్రాకరణికార్థమును మాత్రము బోధించును. లక్షణాశక్తి ప్రకృతార్థమున కనుపపత్తి గలిగినపుడు వాచ్యార్థసంబంధము గల వేఱొకయర్ధమును బోధించి ముగియును. ప్రాకరిణికార్ధమును, అప్రాకరణికార్ధమును గూడ బోధించు శక్తి వ్యంజన. కాన వ్యంజనాశక్తి అభిధా లక్షణాశక్తులకంటె విలక్షణమైనది. ఇది వానిలోఁ జేరదు. వ్యంజనావృత్తిని గుఱించి చాలా విషయమును దెలిసికొనవలెను. ఏమన, దీనినిఁ బ్రప్రథమమున నానందవర్ధనాచార్యులవారు క్రొత్తగా సారస్వతరంగమునకుఁ దెచ్చిరి. వారికి ముందు వైయాకరణులు, తార్కికులు, మీమాంసకులు మొదలగువారు శబ్దముయొక్క యర్ధబోధకశక్తినిగుఱించి లెస్సగా విచారణలు సాఁగించి శబ్దమునకు అభిధా, లక్షణాశక్తులను రెండుశక్తులు మాత్రమే కలవని నిర్ణయించిరి. వ్యంజనావృత్తి నెవ్వరును దెలుపరైరి. శ్రీ శంకరాచార్యులవారు క్రొత్తగా జహదజహల్లక్షణను స్వీకరించినవిధమున నానందవర్ధనాచార్యులవారును క్రొత్తగా దీనిని స్వీకరించి సాహిత్యక్షేత్రమునఁ బాఁతిరి. దీనిని వారు సమర్ధించుపట్ల చూపిన పాండిత్యమునకు మేరలు లేవు.<noinclude><references/></noinclude> dn8g1xu0ldhni4ngx94ye7a6sm4x1am 104 218788 573239 571601 2026-09-02T13:30:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} శబ్దముననున్న యర్థాంతరమును బోధించు శక్తి వ్యంజన యనియు, నాయర్థాంతరము వ్యంగ్య మనియు, శబ్దము వ్యంజక మనియు మున్నే తెలుపఁబడినది కదా! ఆనందవర్థనుఁడు ధ్వన్యాలోకముయొక్క యారంభమున, {{left margin|3em}}<poem>శ్లో. "కావ్యస్యాత్మా ధ్వని రితిబుధైర్య స్సమామ్నాతపూర్వ స్తస్యాభావం జగదురపరే భార్తమాహుస్త మన్యే కేవిద్వానాం స్థితమవిషయే తత్త్వమూచు స్తదీయం తేనబ్రూను స్సహృదయ మనః ప్రీతయే తత్స్వరూపమ్”</poem> </div> '''తా'''. పూర్వవిద్వాంసులు కావ్యాత్మ ధ్వని యనిరి. కొంద అది లేదందురు. కొంద ఱది లక్షణాంతర్గతమే యందురు. కొంద ఱది వాచానుగోచర మందురు. కాన సహృదయ మనఃప్రీతికై దాని తత్త్వమును నిరూపింతుము” అని నుడివెను. దీనినిఁబట్టి యా ధ్వనిసిద్ధాంత మానందవర్ధనునికి ముందే యున్నదనియుఁ బండితులలోనే దీనినిఁ గూర్చి వాగ్వాదములు జరుగుచున్నవనియుఁ దేలుచున్నది. ఆనందవర్ధనునికి ముం దీ ధ్వనిసిద్ధాంతముయొక్క స్వరూపస్వభావము లస్ఫుటముగా ననిర్వచనీయముగా నుండెను. దాని స్వరూపస్వభావములను హేతువాదపురస్సరముగా నిర్ణయించి స్ధిరపఱచిన ప్రతిభాశాలి యానందవర్ధనుఁడే. కావుననే {{left margin|3em}}<poem>ధ్వనినా౽తిగభీరేణ కావ్యతత్త్వనివేశినా ఆనందవర్ధనః కస్య నా౽సీదానందవర్ధనః</poem> </div> "అతిగంభీరమై కావ్యతత్త్వ నివిశిష్టమైన ధ్వనిచేత ననఁగా నట్టి ధ్వనియొక్క స్వరూపస్వభావములు నిరూపించుటచేత నానందవర్ధనుఁ డెవరి కానందవర్థనుఁడు గాఁడు? అని శ్లాఘింపఁబడెను. మరియుఁ దానే {{left margin|3em}}<poem>"సత్కావ్యతత్త్వవిషయం స్ఫురిత ప్రసుప్త కల్పం మనస్సు పరిపక్వధియాం యదాసీత్ తద్వ్యాకరో త్సహృదయోదయ లాభహేతో రానందవర్ధన ఇతి ప్రథితాభిధానః"</poem> </div> పరిపక్వబుద్ధిగల పండితుల మనస్సులందు స్ఫురితప్రసుప్తకల్పముగా నున్న సత్కావ్యతత్త్వమును సహృదయానందమునకై యానందవర్ధనుఁడు వ్యాఖ్యానించి చెప్పెను. అనియును జెప్పుకొనెను. ఆతని తరువాత వచ్చిన మమ్మట, విశ్వనాథ, జగన్నాథాది మహామహాపండితులును నానందవర్థనుని సిద్ధాంతమును శిరసావహించిరి. పైశ్లోకమున ధ్వని<noinclude><references/></noinclude> nuku4umze08frvbmurq775ficqenls1 104 218789 573243 571602 2026-09-02T15:41:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లేనేలేదని కొందఱు నొడివిరని చెప్పితిమిగదా! ఆ యభావవాదులు ముత్తెఱఁగులుగా నున్నారు. అందు మొదటితెగవారు ధ్వని లేనేలేదందురు. వారి మతమును నానందవర్ధనుఁ డీ క్రిందివిధమున ఖండించెను. వాచ్యార్థము ముగిసిన పిమ్మటఁ బ్రకరణాదివశమున నర్థాంతరము తోఁచుచున్నది. ఆ యర్థ మొకచో వస్తురూపముగా, నొకచో నలంకారరూపముగా, నొకచో రసభావాదిరూపముగాఁ దోఁచును. అదియే ధ్వన్యర్థము. ధ్వని శబ్దమునకు మూఁడువిధములయిన వ్యుత్పత్త్యర్ధములను తెలిపితిమి. సహృదయ హృదయసంవేద్యమై వాచ్యార్ధముకన్న రమణీయమై యర్థాంతరము దోఁచుచుండఁగా నది శశశృంగాయమాణమని యపలపించుట యయుక్తముగదా! ఇఁక రెండవతెగవారు ధ్వన్యర్థము పైవారివలె బొత్తుగా లేదనరు. కాని దానిని బోధించుటకు ‘వ్యంజనాశక్తి’ యను క్రొత్తశక్తి నంగీకరింపఁ బనిలేదనియు నాశక్తి యభిధాశక్తిలోనే యంతర్భవించుననియుఁ జెప్పుదురు. వారిమత మిది:― వాచ్యార్ధము ముగిసిన పిమ్మటఁ దోఁచు నర్థాంతరమును బోధించుటకు ‘వ్యంజనాశక్తి’ యను క్రొత్తశక్తి యక్కఱలేదు. అది యభిధావృత్తి వలననే దోఁచును. ఎట్లన నాభిధావృత్తి కేవల సంకేతితార్థమునేకాక సంకేతితార్ధమును, దాత్పర్యమును, వ్యంగ్యార్ధమునుగూడఁ గ్రమముగా బోధించును. ఎట్లన "సో౽యమిషో రివదీర్ఘ దీర్ఘతరో వ్యాపార” (ఈ యభిధావ్యాపారము శరముయొక్క వ్యాపారమువలె దీర్ఘదీర్ఘతమము) అని చెప్పుదురు. అనఁగా సమర్థుఁడగు ధానుష్కుఁడు ప్రయోగించిన బాణము శత్రువుయొక్క కవచమును, శరీరమును, బ్రాణమును గ్రమముగాఁ దాఁకునట్లే సమర్ధుఁడగు కవి ప్రయోగించిన శబ్దము గూడఁ గ్రమముగా సంకేతితార్ధమును, దాత్పర్యార్థమును, వ్యంగ్యార్థమును బోధించును.” దీని నానందవర్ధనుఁ డిట్లు ఖండించెను: ప్రాచీనసంప్రదాయానుసారముగా నభిధాశక్తి సంకేతితార్థమును మాత్రమే బోధించును. కాని వ్యంగ్యమగు వస్త్వలంకారరసాదులను బోధింపఁజాలదు. ఏలన ఇవి సంకేతితములు గావు. అభిధాశక్తికి దీర్ఘదీర్ఘతరవ్యాపార మున్న దనుటకుఁ బ్రమాణమేమి? అభిధకు దీర్ఘదీర్ఘతరవ్యాపారము నంగీకరించినచో నభిధాశక్తి యొక్కటియే చాలును. లక్షణావృత్తిగూడఁ బనిలేదు. లక్షణావృత్తి పనినిఁగూడ నభిధయే నిర్వహించునుగదా! లక్షణావృత్తి నంగీకరించుట వలన స్వవచనవ్యాఘాతము రాదా? మరియును నభిధాశక్తిచే భోధింపఁ<noinclude><references/></noinclude> 8hblgsgsdzpfg666izgo12xqr2eczdl 104 218790 573256 571603 2026-09-02T21:48:10Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బడు సంకేతార్థ మెల్లరకు నొక్కరూపముననే భాసిల్లును. కాని వ్యంగ్యార్థము ప్రకరణ, వక్తృ, బోద్ధవ్యాది భేదమునుబట్టి బహురూపముగా నుండును. ఎట్లన “గతో౽స్తమర్కః” (ప్రొద్దు గ్రుంకెను) అనువాక్యమున నభిధాశక్తిచే నొక్కసంకేతార్ధమే యెల్లరకును గోచరించును. ఈవాక్యము దూతినాయికతోఁ దెలుపఁగా “అభిసరింప సమయ మైనది” అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఒకకూలివాఁడు మరొకకూలివానితోఁ జెప్పఁగాఁ “బని చాలింతము” అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఇట్లే యా యా ప్రకరణాదులను బట్టి “సాంధ్యకృత్యము నెఱచేర్పుము; చీకటి పడుచున్నది; దూరము పోవలదు; గోవుల నింటికిఁ దోలుకొని రమ్ము; ఎండవేడిమి చల్లాఱినది; ఇప్పటికిని బ్రియుఁడు రాలేదు;” అను నానార్థములు వ్యంగ్యముగాఁ దోఁచును. మరియు వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థములు స్వరూపమును బట్టియు భిన్నములు. ఎట్లన, వాచ్యార్థ మొకచో విధిరూపముగా నున్న వ్యంగ్యార్థము నిషేధరూపమున నుండును. {{left margin|3em}}<poem>క. ఇఁకఁ దిరుగవచ్చు నిట న మ్మకముగ నో పూజరి! పరిమార్చెనుసుమ్మీ! వికటోద్ధతమగు గోదా నికుంజగత సింహమొకటి నేఁ డా కుక్కౝ.</poem> </div> ఒక పూజారి వస్త్రపుష్పాదుల ననుదినమును గోయుచుండుటచేఁ దన సంకేతనికుంజము పలచబడి బహిరంగపడుచున్నదని చింతించుచున్న కులటానాయిక యా పూజారితో ననుచున్నది. ప్రథమమున నీ ప్రకరణమును దెలిసికొనవలెను. ఏలనఁ, బ్రకరణముచేతనే వ్యంగ్యము గోచరించును. ఇక దీని యర్థ మిది:― "ఓ పూజారీ! ఇక నమ్మకముగఁ నీ విటఁ దిరుగుము. సమీపస్థగోదావరీకుంజగతమగు సింహ మిచ్చటి కుక్కను జంపినది లెమ్ము.” అని. ఇటఁ ‘దిరుగుము’ అను వాచ్యార్థము విధిరూపమున నున్నది. “సింహము కుక్కను జంపినది. కావున నిర్భయముగాఁ దిరుగుము” అని చెప్పుటచే "నీ విదివఱకు కుక్కకే భయపడుచుంటివి. ఇప్పుడది చచ్చినను సమీపముననే సింహమున్నది. అది నిన్నుఁ బరిమార్చును. కానఁ దిరుగకుము” అని నిషేధార్థము తోఁచుచున్నది. ఇదియే వ్యంగ్యార్థము. కావున వాచ్యార్థము విధిరూపమునను వ్యంగ్యార్థము నిషేధరూపముగను నున్నది. ఒకచో వాచ్యార్ధము నిషేధరూపమునను వ్యంగ్యార్థము విధిరూపమునను నుండును.<noinclude><references/></noinclude> rndn2cggig4f25cnofzj7eimow6pnaf 104 218791 573257 571604 2026-09-02T23:03:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|3em}}<poem>గీ. ఇచట మాయత్త పండు; నే నిటఁ బరుందుఁ బగటనే లెస్స గని గుర్తుపట్టుకొనుము! రేయిచీఁకటిఁ గానక యోయి పాంథ! పడకుమీ! మాదు మంచాలపైనిఁ దప్పి.</poem> </div> ఇటఁ బ్రోషితభర్తృక నాయిక. ఇంటి కొకపాంథుఁడు వచ్చినాఁడు. వానితోఁ బైవిధమునఁ బలికినది. ఇచ్చటఁ “బడకుమా” అని వాచ్యార్థము నిషేధరూపమున నున్నది. “తిన్నఁగా జూచి నామంచము గుర్తుంచుకొని నామంచముపైఁ బడుము” అనునది వ్యంగ్యార్థము. ఇది విధిరూపమున నున్నది. ఒకచో వాచ్యార్థము విధిరూపముగను వ్యంగ్యార్థ మనుభయరూపముగను నుండును. (అనఁగా విధిరూపముగాఁ గానీ నిషేధరూపముగాఁ గానీ యుండదు.) {{left margin|3em}}<poem>గీ. పొమ్ము! నా కొక్కతెకె కల్గనిమ్ము ప్రియుఁడ! ఊర్పు లేడ్పులు; దాని వియోగకలన నీకు నేటికిఁ? గలదొ నీకుఁ బ్రీతి? వచ్చితివి పూఁతమెఱుఁగుల వలపుతోడ.</poem> </div> ఇది ఖండితనాయిక. 'పొమ్ము' అను వాచ్యార్థము విధిరూపమున నున్నది. నాయకుని “లేచి పొమ్ము” అని కాని 'ఉండుము' అని కాని నాయికాభిప్రాయము గాదు. ఖండిత గావునఁ గృతాపరాధుఁడైన ప్రియుని నుపాలంభించుచున్నది. ఇట వ్యంగ్యార్థ మనుభయరూపము. ఒక్కచో వాచ్యార్థము ప్రతిషేధరూపముగను, వ్యంగ్యార్థ మనుభయరూపముగను నుండును. {{left margin|3em}}<poem>గీ. చాలు! మ్రొక్కుదు! మఱలు మోబాల! నీదు మోముజాబిల్లిఁ జీఁకటి మొత్తమడఁగె దారిఁ జరియించు నన్యాభిసారికలకు నడ్డు తగులుచు నుంటి హతాశురాల!</poem> </div> ఒక యభిసారిక యభిసరింపఁ బ్రియతముని గృహమునకుఁ జనుచున్నది. మధ్యేమార్గమున నా ప్రియుఁ డగపడి త న్నెఱిఁగించుచు నిట్లు నర్మప్రసంగ మొనర్చెను. ఇట ‘మఱలుము’ అనునది వాచ్యార్థము. ఇది నిషేధరూపమున నున్నది. ‘మఱలుము’ అన ‘వెడలవలదు’ అనికదా! యర్థము. కాన నిషేధరూపము. నాయ<noinclude><references/></noinclude> 1akytz5r0qi559hyrdgoighf05okl67 104 218792 573258 571605 2026-09-02T23:27:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>కుఁడు “మోముజాఁబిల్లి......అడ్డుతగులుచునుంటివి” అని చెప్పుటచే బ్రియురాలి ముఖబింబమును వర్ణించుచు “నీ గమనమున నీకును నిష్టార్థసిద్ధిగారు. నాయింటికైనను రమ్ము. లేక నేనే నీయింటికి వత్తును.” ‘పద’ అనునది వ్యంగ్యము. ఈ వ్యంగ్యము విధిరూపమునఁ గాని నిషేధరూపమునఁ గాని లేక ముఖబింబవర్ణనమునఁ బర్యివసించినది. ఒక్కొకచో వాచ్యార్థముకన్న వ్యంగ్యార్థ మత్యంతభిన్నముగా నుండును.. {{left margin|3em}}<poem>క. పలునొక్కులుగల తన కో మలి మోవినిఁ గాంచి యెవఁడు మండిపడఁడు? నే వలదన్న మూరుకొంటివి వెలఁది! సభృంగాబ్జ; మనుభవింపుము దీనిౝ.</poem> </div> ఉపపతిచే నుపభోగింపఁబడి దంతక్షతములు గలిగియున్న నాయికను గాంచి పతి శంకింపఁగా నాయికాసఖి యిట్లు పలుకుచున్నది:― “దీని ననుభవింపుము” అనునది నాయికను గూర్చి వాచ్యార్థము. “భృంగము దీనిమోవినిఁ గాటు వేసినది. ఇతరుఁడు గాఁడు. కావున నీమె నిరపరాధురాలు” అను వ్యంగ్యార్థము పతినిఁ గూర్చియు, “ఇప్పుడు నే నెట్లో చచ్చి చెడి సమర్ధించితిని. ఇంక ముం దెప్పుడును నీవిధముగాఁ గనఁబడునట్లు దంతక్షతాదులు సేయకుము” అను వ్యంగ్యార్థ ముపపతినిఁ గూర్చియుఁ, బ్రియురాలి సప్రణాధరావలోకనమున రోషము గలుగును; అప్రియురా లగుచో త్యాగహేతువయిన ప్రీతి గలుగును; కాన మీ రానందపడకుఁడు; “ఓహో దీని సౌభాగ్య మేమి?” అను వ్యంగ్యార్ధము సవతులను గూర్చియు, “ఇప్ప డిట్లు జరిగినది. మీ రెన్నడు నీమెనుగూర్చి శంకింపకుఁడు” అనువ్యంగ్యార్థ మిరుగుపొరుగులవారినిఁ గూర్చియు, “ఇపు డీవిధముగా గుట్టు దాఁచితిని. ఇకముందు మెలఁకువతో వర్తిల్లుము” అను వ్యంగ్యార్థము నాయికనుగూర్చియు, “ఉపపతివలనఁ జుంబనాదులనే గ్రహింపవలెను. కాని దంతక్షతాదులను గ్రహింపరాదు” అను వ్యంగ్యార్థము కులటానాయికలనుగూర్చియు నున్నవి. వాచ్యార్థము శబ్దమాత్రము నాశ్రయించి యుండును. వ్యంగ్యార్ధము:― 1. శబ్దము, 2. శబ్దైకదేశము, 3. అర్ధము, 4. వర్ణములు, 5. రీతి, అనువాని నెల్లను నాశ్రయించి యుండును. శబ్దములు సుబంతములనియుఁ, దిఙ్ఙంతములనియు ద్వివిధము. వీనికిఁ గ్రమముగా నుదాహరణము లిత్తుము.<noinclude><references/></noinclude> 4pmu3qhnbtt82i4n0um57a18dh902xl 104 218793 573259 571606 2026-09-02T23:52:09Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>1. శబ్దము ― సుబంత శబ్దము (1) {{left margin|3em}}<poem>క. సిరి గలవానికిఁ జెల్లును దరుణులఁ బదియాఱువేలఁ దగఁ బెండ్లాడౝ దిరిపెమున కిద్దఱాండ్రా? పరమేశా! గంగ విడువు; పార్వతి చాలుౝ.</poem> </div> ఇట ‘సిరి గలవాఁడు’ అను సుబంతశబ్దము ‘సంపద గలవాఁడు’ అను వాచ్యార్థమును బోధించి పిమ్మట లక్ష్మిభర్త యనగాఁ ‘గృష్ణుఁడు’ అను వ్యంగ్యార్థమును బోధించుచున్నది. అట్లే ‘గంగ’ పదము ‘గంగాదేవి’ అను వాచ్యార్ధమును బోధించి పిమ్మట ‘జలము’ అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించును. {{p|ac|fwb}}తిఙ్ఙంత శబ్దము (2)</p> {{left margin|3em}}<poem>గీ. ముసరఁ గానిమ్ము! జుమ్మని దెసలఁదేంట్లు మలయఁగానిమ్ము! మెలమెల్ల మారుతంబు పాడఁగానిమ్ము! కోయిలల్ పంచమంబు నరుగఁగానిమ్ము! నాయయః ప్రాణములును.</poem> </div> ఇట ‘ముసరఁగానిమ్ము’ మొదలగు క్రియాపదము లావిరహిణియొక్క సంతాపాతిశయమును వ్యక్తపఱచుచున్నవి. కొన్నియెడల శబ్దములు తత్సజాతీయవర్ణములు గల శబ్దములకు స్ఫురింపఁజేసియు నర్థాంతరమును వ్యక్తపఱచును. ఎట్లన, "అత్రాంతరే కుసుమసమయయుగ ముపసంహరౝ అజృంభత గ్రీష్మాభిధానః ఫుల్లమల్లికా ధవళాట్టహాసో మహాకాలః" అనునెడ (కుసుమసమయయుగ ముపసంహరౝ" అను పదములు మన్మథసంహర్త' యను నర్ధాంతరమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఇట 'కుసుమ' 'సంహరౝ' అను శబ్దైకదేశములే వ్యంజకము లగుచున్నవి. ఇట్లే “కొఱఁతంబడుంగుకవి పృథ్వీభృత్సమీపక్షితిౝ” అనుచోట 'కొఱఁత' అను శబ్దము తత్సజాతీయ వర్ణములుగల 'కొఱుత' అను శబ్దమును స్ఫురింపఁజేసి చోరరూప వ్యంగ్యార్థమును స్ఫురింపఁజేయుచున్నది. “కొఱఁతంబడుౝ” అనుచో శ్లేష యని కొందఱు భ్రమింతురు. ఇది వ్యంగ్యస్థలమే.<noinclude><references/></noinclude> 2eb6bpdb1x95s16bqt2qpvv5axtrugn 573260 573259 2026-09-02T23:52:28Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}1. శబ్దము ― సుబంత శబ్దము (1)</p> {{left margin|3em}}<poem>క. సిరి గలవానికిఁ జెల్లును దరుణులఁ బదియాఱువేలఁ దగఁ బెండ్లాడౝ దిరిపెమున కిద్దఱాండ్రా? పరమేశా! గంగ విడువు; పార్వతి చాలుౝ.</poem> </div> ఇట ‘సిరి గలవాఁడు’ అను సుబంతశబ్దము ‘సంపద గలవాఁడు’ అను వాచ్యార్థమును బోధించి పిమ్మట లక్ష్మిభర్త యనగాఁ ‘గృష్ణుఁడు’ అను వ్యంగ్యార్థమును బోధించుచున్నది. అట్లే ‘గంగ’ పదము ‘గంగాదేవి’ అను వాచ్యార్ధమును బోధించి పిమ్మట ‘జలము’ అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించును. {{p|ac|fwb}}తిఙ్ఙంత శబ్దము (2)</p> {{left margin|3em}}<poem>గీ. ముసరఁ గానిమ్ము! జుమ్మని దెసలఁదేంట్లు మలయఁగానిమ్ము! మెలమెల్ల మారుతంబు పాడఁగానిమ్ము! కోయిలల్ పంచమంబు నరుగఁగానిమ్ము! నాయయః ప్రాణములును.</poem> </div> ఇట ‘ముసరఁగానిమ్ము’ మొదలగు క్రియాపదము లావిరహిణియొక్క సంతాపాతిశయమును వ్యక్తపఱచుచున్నవి. కొన్నియెడల శబ్దములు తత్సజాతీయవర్ణములు గల శబ్దములకు స్ఫురింపఁజేసియు నర్థాంతరమును వ్యక్తపఱచును. ఎట్లన, "అత్రాంతరే కుసుమసమయయుగ ముపసంహరౝ అజృంభత గ్రీష్మాభిధానః ఫుల్లమల్లికా ధవళాట్టహాసో మహాకాలః" అనునెడ (కుసుమసమయయుగ ముపసంహరౝ" అను పదములు మన్మథసంహర్త' యను నర్ధాంతరమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఇట 'కుసుమ' 'సంహరౝ' అను శబ్దైకదేశములే వ్యంజకము లగుచున్నవి. ఇట్లే “కొఱఁతంబడుంగుకవి పృథ్వీభృత్సమీపక్షితిౝ” అనుచోట 'కొఱఁత' అను శబ్దము తత్సజాతీయ వర్ణములుగల 'కొఱుత' అను శబ్దమును స్ఫురింపఁజేసి చోరరూప వ్యంగ్యార్థమును స్ఫురింపఁజేయుచున్నది. “కొఱఁతంబడుౝ” అనుచో శ్లేష యని కొందఱు భ్రమింతురు. ఇది వ్యంగ్యస్థలమే.<noinclude><references/></noinclude> th4hn8iwosv4ykthbdepklctdxlret4 104 218794 573261 571607 2026-09-03T01:59:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}2. శబ్దైకదేశము</p> శబ్దములో నొకభాగము శబ్దైకదేశము. అది 1. ప్రకృతి, 2. ప్రత్యయ, 3. ఉపసర్గ, 4. నిపాత, 5. వచన, 6. సమాస, 7. కారిక, ఆది భేదములచే బహువిధముగా నుండును. ప్రకృతి యనఁ బ్రత్యయము చేరని కేవలధాతురూపముగానీ కేవలనామరూపముగానీ యగును. అట్టి ప్రకృతియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. ఎట్లన, {{left margin|3em}}<poem>క. తనచూపుతూపులను గొ న్ననఁబోఁడి కడింది తాఁకి నాలుగడుగులం జని చచ్చెనొ? లేదో? యని వెనుదిరిగియుఁ దరుణుఁ గాంచుఁ బెక్కులుతడవల్.</poem> </div> ఇట “ఎను” అను భూతకాలికప్రత్యయరహితమైన 'చచ్చు' అనునది ప్రకృతి. 'చచ్చు' అనఁగా 'మరణించు' అని వాచ్యార్థము. ఈ 'చచ్చు' అను <u>ధాతుప్రకృతి</u> “మిక్కిలి సంతాపమును వహించు" అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది. {{left margin|3em}}<poem>చ. ............................................ ..........................వాసవదత్త కటాక్షమాలికా గురుతరశృంఖలాతతుల గుప్తముగా బిగియించి వత్సభూ వరుఁ జెఱపెట్టియుంచె విరిపాన్పున బంగరుమేడలోపలన్.</poem> </div> {{left margin|3em}}<poem>క. మనయేలిక నాప్రద్యో తునిచెఱఁ దప్పింపవచ్చుఁ దొయ్యలిచెఱ నే యనువునఁ దప్పింపందగు జనుఁడెట్టులు కొమ్మ విడిచి క్ష్మాజముఁ దెచ్చుౝ?</poem> </div> ఇట 'తొయ్యలి చెఱను' అనునది ద్వితీయావిభక్త్యంతపదము. 'చెఱ' అనునది ప్రాతిపదికము. అనఁగాఁ బ్రత్యయరహితమైన కేవలనామము. ఇదియే 'నిర్బంధాతిశయము’ అను నర్ధమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఇట ద్వితీయావిభక్తి బ్రత్యయరహితమైన <u>కేవలనామపకృతియే</u> వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది. <u>ప్రత్యయములు</u> రెండు విధములు. 1. కృత్తులు, 2. తద్ధితలు. ఇవియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. {{left margin|3em}}<poem>గీ. పండితమ్మన్యులైన తండికులను</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> dr540le7km1e873vplsh8vrizrnr0or 573273 573261 2026-09-03T03:37:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}2. శబ్దైకదేశము</p> శబ్దములో నొకభాగము శబ్దైకదేశము. అది 1. ప్రకృతి, 2. ప్రత్యయ, 3. ఉపసర్గ, 4. నిపాత, 5. వచన, 6. సమాస, 7. కారిక, ఆది భేదములచే బహువిధముగా నుండును. ప్రకృతి యనఁ బ్రత్యయము చేరని కేవలధాతురూపముగానీ కేవలనామరూపముగానీ యగును. అట్టి ప్రకృతియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. ఎట్లన, {{left margin|3em}}<poem>క. తనచూపుతూపులను గొ న్ననఁబోఁడి కడింది తాఁకి నాలుగడుగులం జని చచ్చెనొ? లేదో? యని వెనుదిరిగియుఁ దరుణుఁ గాంచుఁ బెక్కులుతడవల్.</poem> </div> ఇట “ఎను” అను భూతకాలికప్రత్యయరహితమైన 'చచ్చు' అనునది ప్రకృతి. 'చచ్చు' అనఁగా 'మరణించు' అని వాచ్యార్థము. ఈ 'చచ్చు' అను <u>ధాతుప్రకృతి</u> “మిక్కిలి సంతాపమును వహించు" అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది. {{left margin|3em}}<poem>చ. ............................................ ..........................వాసవదత్త కటాక్షమాలికా గురుతరశృంఖలాతతుల గుప్తముగా బిగియించి వత్సభూ వరుఁ జెఱపెట్టియుంచె విరిపాన్పున బంగరుమేడలోపలన్.</poem> </div> {{left margin|3em}}<poem>క. మనయేలిక నాప్రద్యో తునిచెఱఁ దప్పింపవచ్చుఁ దొయ్యలిచెఱ నే యనువునఁ దప్పింపందగు జనుఁడెట్టులు కొమ్మ విడిచి క్ష్మాజముఁ దెచ్చుౝ?</poem> </div> ఇట 'తొయ్యలి చెఱను' అనునది ద్వితీయావిభక్త్యంతపదము. 'చెఱ' అనునది ప్రాతిపదికము. అనఁగాఁ బ్రత్యయరహితమైన కేవలనామము. ఇదియే 'నిర్బంధాతిశయము’ అను నర్ధమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఇట ద్వితీయావిభక్తి బ్రత్యయరహితమైన <u>కేవలనామపకృతియే</u> వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది. <u>ప్రత్యయములు</u> రెండు విధములు. 1. కృత్తులు, 2. తద్ధితలు. ఇవియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. {{left margin|3em}}<poem>గీ. పండితమ్మన్యులైన వైతండికులను</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> t0s5bksrz0esjwf8vezaxye9hnfupth 573280 573273 2026-09-03T03:54:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}2. శబ్దైకదేశము</p> శబ్దములో నొకభాగము శబ్దైకదేశము. అది 1. ప్రకృతి, 2. ప్రత్యయ, 3. ఉపసర్గ, 4. నిపాత, 5. వచన, 6. సమాస, 7. కారిక, ఆది భేదములచే బహువిధముగా నుండును. ప్రకృతి యనఁ బ్రత్యయము చేరని కేవలధాతురూపముగానీ కేవలనామరూపముగానీ యగును. అట్టి ప్రకృతియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. ఎట్లన, {{left margin|3em}}<poem>క. తనచూపుతూపులను గొ న్ననఁబోఁడి కడింది తాఁకి నాలుగడుగులం జని చచ్చెనొ? లేదో? యని వెనుదిరిగియుఁ దరుణుఁ గాంచుఁ బెక్కులుతడవల్.</poem> </div> ఇట “ఎను” అను భూతకాలికప్రత్యయరహితమైన 'చచ్చు' అనునది ప్రకృతి. 'చచ్చు' అనఁగా 'మరణించు' అని వాచ్యార్థము. ఈ 'చచ్చు' అను <u>ధాతుప్రకృతి</u> “మిక్కిలి సంతాపమును వహించు" అను వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది. {{left margin|3em}}<poem>చ. ............................................ ..........................వాసవదత్త కటాక్షమాలికా గురుతరశృంఖలాతతుల గుప్తముగా బిగియించి వత్సభూ వరుఁ జెఱపెట్టియుంచె విరిపాన్పున బంగరుమేడలోపలన్.</poem> </div> {{left margin|3em}}<poem>క. మనయేలిక నాప్రద్యో తునిచెఱఁ దప్పింపవచ్చుఁ దొయ్యలిచెఱ నే యనువునఁ దప్పింపందగు జనుఁడెట్టులు కొమ్మ విడిచి క్ష్మాజముఁ దెచ్చుౝ?</poem> </div> ఇట 'తొయ్యలి చెఱను' అనునది ద్వితీయావిభక్త్యంతపదము. 'చెఱ' అనునది ప్రాతిపదికము. అనఁగాఁ బ్రత్యయరహితమైన కేవలనామము. ఇదియే 'నిర్బంధాతిశయము’ అను నర్ధమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఇట ద్వితీయావిభక్తి బ్రత్యయరహితమైన <u>కేవలనామపకృతియే</u> వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నది. <u>ప్రత్యయములు</u> రెండు విధములు. 1. కృత్తులు, 2. తద్ధితలు. ఇవియు వ్యంగ్యార్థమును సూచించును. {{left margin|3em}}గీ. పండితమ్మన్యులైన వైతండికులను</div><noinclude><references/></noinclude> 1jxjde57zpeao8kvtq5eyo4lph00zzr 104 218795 573279 571608 2026-09-03T03:54:01Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>పండితమ్మన్య, పండితమానిౝ, ప్రభృతి పదముల యందలి ఖళ్, ణిని, అను <u>కృత్ప్రత్యయములు</u> నిందావ్యంజకములు. అనఁగా నాప్రత్యయములు "నింద్యుఁడైన పండితుఁడు”” అనునర్థమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. {{left margin|3em}}మ. “వృ । క్షకముౝ డాసి యొకండు కోయఁదొడఁగంగాఁ బుష్పముల్ కాంచితిౝ" </div> ఇట 'వృక్షక' పదములోని <u>తద్ధితప్రత్యయమగు</u> 'క' ప్రత్యయము 'చిన్న' అనునర్థమును వ్యక్తము సేయును. ఇట్లే “క్వబత హరిణకానాం జీవితం చాతిలోలం” అనునెడ ‘హరిణక’ శబ్దమునందలి 'క' ప్రత్యయము (తద్ధిత) హరిణములయొక్క అతికోమలత్వమును వ్యక్తపఱచును. {{left margin|3em}}క. ప్రవచించి ధర్మమార్థము ...... </div> ఇట 'ప్రవచించి' అనుచోటి 'ప్ర' అను నుపసర్గ వచనమునందలి ప్రకృష్టతను వ్యక్తపఱచును. 'అనఁగా నూరక వచించుట గాదు. ప్రకృష్టముగా వచించుట’ అను నర్థమును స్ఫురింపఁజేయును. {{left margin|3em}}ఉ. అక్కట! వాడు నాతగులమాఱడిసేసి దయావిహీనుఁడై </div> ఇట <u>'అక్కట” అను నిపాతము</u> వరూధినియొక్క విరహతాపాతిశయమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. {{left margin|3em}}సీ. అవతంసకుసుమంబునందున్నయెలదేటి, రుతి కించిదంచితశ్రుతుల నీన </div> ఇట 'శ్రుతులు' అను <u>బహువచనము</u> సరస్వతి పెక్కుశ్రుతులతో వీణ వాయించుచున్నట్లును, దేఁటి దాని కనుకూలముగా ధ్వనించుచు శ్రుతినిఁ బోషించుచున్నట్లును వ్యక్తము సేయుచున్నది. 'అగస్త్యభ్రాత' ఇది సమస్తముగా నిందను వ్యక్తము సేయును. అనఁగాఁ బేరులేనివాఁ డను వ్యంగ్యార్థమును నీ <u>సమాసము</u> బోధించును. ఇది వ్యస్తముగా నున్నచో (“అగస్త్యుని భ్రాత”) బోధింపదు. ఏలన, లోకమున సమాసముగానే ప్రయుక్తమై యున్నది. 'పశ్యతోహరుఁడు' (చూచువాని ననాదరించి హరించువాఁడు) అనఁగాఁ జూచుచుండఁగానే హరించువాఁడు (అగసాలెవాఁడు.) ఇచ్చటి 'పశ్యతః’ అను షష్ఠీవిభక్తి (<u>కారకము</u>) అనాదరార్థవ్యంజకము. 'షష్ఠీచా౽నాదరే’ అని పాణినీయసూత్రము.<noinclude><references/></noinclude> nq31wi4wew4lem2wmavwyx3tcy68p8i 104 218796 573290 571609 2026-09-03T04:13:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}3. అర్థము</p> {{left margin|5em}}<poem>క. పలునొక్కులు గల తనకో మలి మోవినిఁ గాంచి యెవఁడు మెడిపడఁడు? నే వలదన్న మూరుకొంటివి వెలఁది! సభృంగాబ్జ మనుభవింపుము దీనిౝ.</poem> </div> ఇచ్చట నీ వాచ్యార్థ మెన్నివిధములగు వ్యంగ్యార్ధములను వ్యక్తము సేయుచున్నదో వెనుక జూపితిమి. {{p|ac|fwb}}4. వర్ణములు</p> “శషౌ, సరేఫసంయోగా, ఢకారశ్చాపి భూయసా విరోధినస్స్యుః శృంగారే తేవ వర్ణా రసశ్చ్యుతః తఏవతు నివేశ్యంతే భీభత్సాదౌ రసే యదా తదా తం దీపయంత్యేన తేనవర్ణా రసశ్చ్యుతః” {{right|ధ్వన్యాలోకము}} శషవర్ణములును, రేఫతో సంయుక్తములయిన క్ర, ప్ర, మొదలగు వర్ణములును, ఢకారమును శృంగారరసమునకు విరుద్ధములు. అనఁగా నారసము నీ వర్ణములు వ్యక్తపఱుపవు. అవియేవర్ణములు బీభత్సాదులందుఁ బ్రయుక్తములయినచో దాని నుద్దీపింపఁజేయును. కాన వర్ణములు గూడ రసవ్యంజకములు. {{p|ac|fwb}}5. రీతి</p> అల్పసమాస యగు రీతి శృంగారాదిరసములను, దీర్ఘసమాస యగు రీతి రౌద్రాదిరసములను వ్యక్తపఱచును. మరియు వాచ్యార్ధము శబ్దశాస్త్రజ్ఞానముచేఁ దెలియును. వ్యంగ్యార్థము వక్తృ, బోద్ధవ్య, ప్రకరణ, దేశ, కాలాదులనుబట్టి తెలియును. వీని కుదాహరణములు “గతో౽స్తమర్కః” అనుచోట నీయఁబడినవి. మరియు వాచ్యార్ధము పదార్థజ్ఞానమునుమాత్రమే కలిగించును. వ్యంగ్యార్థము రమణీయముగానుండి యానందమును గలిగించును. ఇట్టియెడల వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థముల నభిధాశక్తి యొక్కటియే బోధించుననుట యనుచితము.<noinclude><references/></noinclude> o2c9ryntazov2bompqnjcp2jn255o5e 573291 573290 2026-09-03T04:15:26Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}3. అర్థము</p> {{left margin|5em}}<poem>క. పలునొక్కులు గల తనకో మలి మోవినిఁ గాంచి యెవఁడు మెడిపడఁడు? నే వలదన్న మూరుకొంటివి వెలఁది! సభృంగాబ్జ మనుభవింపుము దీనిౝ.</poem> </div> ఇచ్చట నీ వాచ్యార్థ మెన్నివిధములగు వ్యంగ్యార్ధములను వ్యక్తము సేయుచున్నదో వెనుక జూపితిమి. {{p|ac|fwb}}4. వర్ణములు</p> {{left margin|3em}}<poem>“శషౌ, సరేఫసంయోగా, ఢకారశ్చాపి భూయసా విరోధినస్స్యుః శృంగారే తేవ వర్ణా రసశ్చ్యుతః తఏవతు నివేశ్యంతే భీభత్సాదౌ రసే యదా తదా తం దీపయంత్యేన తేనవర్ణా రసశ్చ్యుతః”</poem> </div> {{right|ధ్వన్యాలోకము}} శషవర్ణములును, రేఫతో సంయుక్తములయిన క్ర, ప్ర, మొదలగు వర్ణములును, ఢకారమును శృంగారరసమునకు విరుద్ధములు. అనఁగా నారసము నీ వర్ణములు వ్యక్తపఱుపవు. అవియేవర్ణములు బీభత్సాదులందుఁ బ్రయుక్తములయినచో దాని నుద్దీపింపఁజేయును. కాన వర్ణములు గూడ రసవ్యంజకములు. {{p|ac|fwb}}5. రీతి</p> అల్పసమాస యగు రీతి శృంగారాదిరసములను, దీర్ఘసమాస యగు రీతి రౌద్రాదిరసములను వ్యక్తపఱచును. మరియు వాచ్యార్ధము శబ్దశాస్త్రజ్ఞానముచేఁ దెలియును. వ్యంగ్యార్థము వక్తృ, బోద్ధవ్య, ప్రకరణ, దేశ, కాలాదులనుబట్టి తెలియును. వీని కుదాహరణములు “గతో౽స్తమర్కః” అనుచోట నీయఁబడినవి. మరియు వాచ్యార్ధము పదార్థజ్ఞానమునుమాత్రమే కలిగించును. వ్యంగ్యార్థము రమణీయముగానుండి యానందమును గలిగించును. ఇట్టియెడల వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థముల నభిధాశక్తి యొక్కటియే బోధించుననుట యనుచితము.<noinclude><references/></noinclude> c14jdsc6my4pb86mkux2twgsc371r0b 573292 573291 2026-09-03T04:37:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}3. అర్థము</p> {{left margin|5em}}<poem>క. పలునొక్కులు గల తనకో మలి మోవినిఁ గాంచి యెవఁడు మెడిపడఁడు? నే వలదన్న మూరుకొంటివి వెలఁది! సభృంగాబ్జ మనుభవింపుము దీనిౝ.</poem> </div> ఇచ్చట నీ వాచ్యార్థ మెన్నివిధములగు వ్యంగ్యార్ధములను వ్యక్తము సేయుచున్నదో వెనుక జూపితిమి. {{p|ac|fwb}}4. వర్ణములు</p> {{left margin|3em}}<poem>“శషౌ, సరేఫసంయోగౌ, ఢకారశ్చాపి భూయసా విరోధినస్స్యుః శృంగారే తేవ వర్ణా రసశ్చ్యుతః తఏవతు నివేశ్యంతే భీభత్సాదౌ రసే యదా తదా తం దీపయంత్యేన తేనవర్ణా రసశ్చ్యుతః”</poem> </div> {{right|ధ్వన్యాలోకము}} శషవర్ణములును, రేఫతో సంయుక్తములయిన క్ర, ప్ర, మొదలగు వర్ణములును, ఢకారమును శృంగారరసమునకు విరుద్ధములు. అనఁగా నారసము నీ వర్ణములు వ్యక్తపఱుపవు. అవియేవర్ణములు బీభత్సాదులందుఁ బ్రయుక్తములయినచో దాని నుద్దీపింపఁజేయును. కాన వర్ణములు గూడ రసవ్యంజకములు. {{p|ac|fwb}}5. రీతి</p> అల్పసమాస యగు రీతి శృంగారాదిరసములను, దీర్ఘసమాస యగు రీతి రౌద్రాదిరసములను వ్యక్తపఱచును. మరియు వాచ్యార్ధము శబ్దశాస్త్రజ్ఞానముచేఁ దెలియును. వ్యంగ్యార్థము వక్తృ, బోద్ధవ్య, ప్రకరణ, దేశ, కాలాదులనుబట్టి తెలియును. వీని కుదాహరణములు “గతో౽స్తమర్కః” అనుచోట నీయఁబడినవి. మరియు వాచ్యార్ధము పదార్థజ్ఞానమునుమాత్రమే కలిగించును. వ్యంగ్యార్థము రమణీయముగానుండి యానందమును గలిగించును. ఇట్టియెడల వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థముల నభిధాశక్తి యొక్కటియే బోధించుననుట యనుచితము.<noinclude><references/></noinclude> mssdvceykx80a0k99vt253s75a3k7eq 104 218797 573293 571610 2026-09-03T05:05:00Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} అభావవాదులలో మూఁడవతెగవారు వ్యంజనావృత్తి తాత్పర్యవృత్తిలో నంతర్భవించుననిరి. అట్లు గాదు. తాత్పర్యవృత్తి పదసమన్వయమునుమాత్రము బోధించును. పదసమన్వయము ముగిసిన పిమ్మటఁ బ్రకరణాదులవలనఁ దోఁచు నర్ధాంతరమును నది యెట్లు బోధించును? అభిహితాన్వయవాదుల తాత్పర్యమునకును, నాలంకారికుల తాత్పర్యమునకును భేదమును జూపితిమి. ఆలంకారికుల తాత్పర్యమును వ్యంజనావృత్తియు నొక్కటే. లక్షణాంతర్భావుల మత మిది:― “లక్ష్యార్థమే వ్యంగ్యార్థము. కానీ వ్యంజనావృత్తితోఁ బనిలేదు” అని. అట్లు గాదు. లక్షణావ్యాపారమును వ్యంజనావ్యాపారమును భిన్నములు. ఎట్లన వాచ్యార్ధము పొసగనపుడు దానిని వదలి మరొక యర్థమును బోధించు శబ్దశక్తి లక్షణ. అనఁగా లక్ష్యార్థములో వాచ్యార్ధము గొంత విడువఁబడును. వ్యంగ్యార్ధము వాచ్యార్ధముకన్న భిన్నమైనను, వాచ్యార్థము విడువఁబడదు. ఆవాచ్యార్థమున కీవ్యంగ్యార్థ ముపస్కారముగా నుండును. మరియు లక్షణా వాక్యమగు “గంగాయాం ఘోషః” అనుచోటఁ దీరము లక్ష్యార్థమును, శీతత్వ పావనత్వాదులు ప్రయోజనమును నయియున్నవి. అట్లే గౌణవృత్తి యగు “బ్రాహ్మణుఁ డగ్ని” అనుచోట “అగ్నిసదృశుఁడు” అనునది లక్ష్యార్థమును, శుచిత్వ పవిత్రత్వములు ప్రయోజనములును అయియున్నవి. ఈ ప్రయోజనము వాచ్యార్థము గాదు. ఇది వ్యంగ్యమే. దీనిని బోధింప వ్యంజనాశక్తి యవశ్యమే. “‘గంగాయాం ఘోషః’ అనుచోట ముఖ్యార్థబాధాది హేతుత్రయమును బట్టి 'గంగాతీరము' అనుఅక్ష్యార్థమును బోధించిన పిమ్మట మరల శీతత్వ పావనత్వాదులనుగూడ లక్ష్యార్థముగనే లక్షణ బోధించును. వ్యంజనావృత్తి యేల?” అని మరల వారు నొడువుదురేని నట్లనరాదు. “గంగాయాం ఘోషః” అనుచోట ముఖ్యార్ధబాధాదిహేతుత్రయ మున్నట్లు “గంగాతీరము” అనులక్ష్యార్ధమునకు ముఖ్యార్ధబాధాదిహేతుత్రయము గానరాదు. ఎట్లన నసలు 'గంగాతీరము' అనునది లక్ష్యార్ధము గాని ముఖ్యార్ధమే కాదు. దానికి బాధయు (వాచ్యార్థానుపపత్తి) లేదు. ప్రయోజనమగు శీతత్వ పావనత్వాదులకు గంగాతీరముతో సంబంధమును లేదు. శీతత్వ పావనత్వాదులు గంగాగతధర్మములు గాని తీరమునకు సంబంధించినవి కావు కదా! మరియు శీతత్వ పావనత్వాదులు లక్ష్యార్థమే యగుచో ముఖ్యార్థబాధాదిహేతుత్రయములో నొకటి యగు ప్రయోజన మేమి చెప్పుదురు? అనఁగా “గంగాయాం” అనఁగా 'గంగాతీరము' అను లక్ష్యార్థము చెప్పినపుడు శీతత్వ పావనత్వాదులు ప్రయోజనమని చెప్పితిమి. ఇప్పుడు గంగాతీరమునకు శీతత్వ పావనత్వాదులు<noinclude><references/></noinclude> kcynxm433py2d6uc3dny9utev45qxn8 104 218798 573302 571611 2026-09-03T05:36:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లక్ష్యార్థమగుచో వేఱొకప్రయోజన మేమి చెప్పుదురు? ఏమియును లేదు. కాన లక్షణాంతర్భావము పొసగదు. మరల వారు "ప్రయోజనమగు శీతత్వ పావనత్వాదులతో సహితమగు లక్ష్యార్థమునే లక్షణాశక్తి బోధించు” నని యందురేని నట్లుగాదు. ప్రయోజనసహితమైన లక్ష్యార్థ ముండదు. (ప్రయోజనేన సహితం లక్షణీయం న విద్యతే) మరియు లక్ష్యార్థము ప్రథమమున గోచరించును. పిమ్మటనే ప్రయోజనము గోచరించును. రెండులు నేకకాలముస గోచరింపవు. ఈ ప్రయోజనము వ్యంజనాశక్తిచే భావించునని చెప్పితిమి. ప్రయోజనసహితముగా లక్ష్యార్థ మేకకాలమున భాసింపదు. కాన లక్ష్యార్థ వ్యంగ్యార్థము లొక్కటి కాదని తేలినది. లక్షణాశక్తి “గంగాయాం ఘోషః" ఇత్యాదిస్థలమందు శబ్దమాత్రము నాశ్రయించి యుండును. వ్యంజనాశక్తి శబ్ద, శబ్దైకదేశ, అర్థ, వర్ణ, రీత్యాదులం దుండును. (వీని కుదాహరణముల నొసఁగియుంటిమి.) కొందఱు “పలునొక్కులు గల తన కోమలి” ఇత్యాదులందు వ్యంగ్యార్ధము లెట్లు నానావిధములుగా నున్నవో యట్లే “రామో౽స్మి సర్వం సహే” (నేను రాముఁడను; సర్వమును సహింతును) అనునెడ 'రామ' శబ్దమునకు రాజ్యభ్రంశ, ప్రవాస, పితృవియోగ, సీతావియోగాది దుఃఖపాత్రత్వము లక్ష్యార్ధము. “రామేణ ప్రియజీవితేన తు కృతం ప్రేమ్ణః ప్రియే నోచితం” (ప్రియురాలా! జీవితముమీఁది ప్రేమచే రాముఁడు నీమీఁది ప్రేమకుఁ దగినవిధమున వర్తింపలేదు) అనుచో 'రామ' శబ్దమునకు "దుష్కార్యకారిత్వము లక్ష్యార్థము.” “రామో౽సౌభు వనేషు విక్రమగుణైః ప్రాప్తః ప్రసిద్ధిం పరాం” (ఈ రాముఁడు తన విక్రమగుణములచేఁ బరమప్రసిద్ధిని వహించెను) అనుచోట రామ శబ్దమునకు "సాహసైకరసత్వము లక్ష్యార్థము” నానావిధములుగానే లక్ష్యార్థములును నున్నవి. అచటి వ్యంగ్యార్థములవలె నిచటి లక్ష్యార్థములును శబ్దార్ధాధీనములే. రెండును బ్రకరణసాపేక్షములే. కాన వ్యంగ్యార్ధమును లక్ష్యార్ధమును దుల్యములే. కానీ వ్యంజనావృత్తితోఁ బని లేదు” అని చెప్పుదురు. లక్ష్యార్ధము నానావిధములుగా నున్నను, ననేకార్ధములు గల శబ్దమునకు సంయోగాదు లేకార్థమును నియమించినట్లే లక్షణయు లక్ష్యార్థమును నియమించును. అనఁగా ముఖ్యార్థసంబంధముగల యర్థమునే లక్షణ బోధించును; కాని సంబంధము లేని యర్థమును బోధింపదు. ఇది నియమము. కావుననే లక్షణను నభిధాపుచ్చ<noinclude><references/></noinclude> ax1p50ebz9wsnwbc6ef4d7qlrxvdmny 104 218800 573303 571613 2026-09-03T06:31:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>భూత యందురు. అనఁగా నభిధకుఁ దోఁక యైన దని యర్థము. ఇఁక వ్యంగ్యార్థము ప్రకరణాదివశమున <u>నియతసంబంధము గలిగియు, అనియతసంబంధము గలిగియు, సంబద్ధసంబంధము గలిగియు నుండును</u>. “గీ. ఇచట మాయత్త పండు నే నిటఁ బరుందు” అనునెడ వాచ్యార్థమగు “పడకుమా” అనుదానికి నియతముగా వ్యతిరేకార్థము వ్యంగ్యము. ఇది నియతసంబంధముగల వ్యంగ్యార్థము. క. “పలునొక్కులు గల తనకో,మలి” అనుచోట వాచ్యార్థమునకును వ్యంగ్యార్థమునకును నియతసంబంధము లేదు. ఏలన, నటఁ బెక్కువ్యంగ్యార్థములు గలవు. ఇది ననియతసంబంధముగల వ్యంగ్యార్థములు గలవు. ఇక, {{left margin|3em}}<poem><ref>కుమారసంభవము నందలి జగత్పితరులగు పార్వతీపరమేశ్వరుల రతి స్వపితృశృంగారమువలె నత్యంత మనుచితమని చెప్పఁబడియున్నది. అట్లే లక్ష్మీశ్రీహరుల రతిక్రీడావర్ణనముగూడ నట్టిదే కాన నిదియు ననౌచిత్యదోషగ్రస్తమే.</ref>విపరీతరతే లక్ష్మీః బ్రహ్మాణం దృష్ట్వా నాభికమలస్థం హరేర్ధక్షిణనయనం రసాకులా ఝడితి స్థగయతి.</poem> </div> '''తా'''. లక్ష్మి పురుషాయితసమయమున నాభికమలాసీనుఁడగు బ్రహ్మను గాంచి రసాకులురాలై హరియొక్క దక్షిణనయనమును మూయుచున్నది. ఇట 'హరి' పదము దక్షిణనయనమునకు సూర్యాత్మకత్వమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఆసూర్యనిమీలనమున సూర్యాస్తమయము; దానిచేఁ బద్మసంకోచము; దానిచే బ్రహ్మ మూఁతపడును. అప్పుడు వానికి గోప్యాంగము గనరాకుండ నిరాటంకముగా బురుషాయితము రేఁగును. అనునది సంబద్ధసంబంధము గల వ్యంగ్యార్థము. సంబద్ధసంబంధము గల యన వ్యంగ్యార్థసంబంధము గల వ్యంగ్యమని యర్థము. ఇట 'హరి' పదము దక్షిణనయనము సూర్యుఁ డను నర్థమును బోధించినది. ఆ వ్యంగ్యార్థము మిగిలిన వ్యంగార్థమునంతను బోధించినది. అనఁగా వ్యంగ్యార్ధమే యిట నర్ధాంతరమునకు వ్యంజకమై యున్నది. ఇట్టిదే మరొకశ్లోకమును గనుఁడు. చిలుకను ముద్దాడుచున్న నాయికతోఁ జెలి యనుచున్నది. {{left margin|3em}}<poem>ఫలాని దిశ భవ్యాని నివేశ్య మణిబంధనే బింబోష్ఠి! చుంబనైరేవమాళి! లాలయ మాశుకం.</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> grer9z3n91b6l6uinguvt14yb7dvctb 104 218801 573305 571614 2026-09-03T07:07:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>“ఓ బింబోష్ఠీ! ఓ నెచ్చెలీ! నీ ముంజేతఁ గూర్చుండఁబెట్టుకొని చిలుకకుఁ బండ్లు పెట్టుము. దానిని ముద్దాడకుము.” ఇది వాచ్యార్ధము. దీనిచే “బింబఫలభ్రాంతిచేఁ (ఆమె బింబోష్ఠి గదా) జిలుక నీ యధరమును ఖండించును” అనునది వ్యంగ్యము. ఆ వ్యంగ్యముచేత “నీపతి కన్యథా భ్రాంతి కలుగును” అనునది వ్యంగ్యముగాఁ దోఁచును. మొదటి వ్యంగ్యార్ధము రెండవ వ్యంగ్యార్ధమునకు వ్యంజకము. ఇదియు సంబద్ధసంబంధముగల వ్యంగ్యమే. కావున లక్ష్యార్ధ వ్యంగ్యార్ధములు భిన్నములే. కాన వ్యంగ్యార్ధమును బోధింప వ్యంజనాశక్తి ప్రత్యేకముగా నుండవలసియే యున్నది. మఱికొందఱు విద్వాంసులు (తార్కికులు) వ్యంగ్యార్ధముము బోధింప వ్యంజనావృత్తి యక్కఱలేదనియు నా వ్యంగ్యార్ధ మనుమానప్రమాణగమ్య మగు “అనుమేయము”లోనే యంతర్భవించుననియు వక్కాణింతురు. అనుమానప్రమాణ మనఁగా “పర్వతమున నిప్పు గలదు; ఏలనఁ, బొగ యుంటవలన; ఎచ్చటెచ్చటఁ బొగ యుండునో యచ్చట నెల్ల ని ప్పుండును; ఉదా॥ వంటయింటఁ బొగ యున్నది; ని ప్పున్నది; నిప్పు లేనిచోటఁ బొగ యుండదు. కానఁ బర్వతమున నిప్పు గలదు.” అనునది. ఇట 'పొగ' లింగము (హేతువు) నిప్పు లింగి (అనుమేయము ― అనఁగా ననుమానింపఁదగినది) లింగమును బట్టి లింగి యూహింపఁబడుచున్నది. ఈ లింగి లింగములకు నియతసంబంధము గలదు. ఇట్లే ప్రకరణాదులను బట్టి శబ్దములు వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నవి. కాన శబ్దములు లింగములు. వ్యంగ్యార్థము లింగి లేక యనుమేయము. కాఁబట్టి వేఱుగా వ్యంజనావృత్తి పనిలేదని వారి వాదము. అట్లు గాదు. అనుమేయమును, వ్యంగ్యార్ధమును నొక్కటి గాదు. ఎట్లన, శబ్దోచ్చారణానంతరమున గోచరించు నర్ధము అనుమేయము, ప్రతిపాద్యము, అని యిఱుదెగలుగా నుండును. అనుమేయర్ధము ప్రయోక్తయొక్క శబ్దస్వరూపప్రయోగేచ్చయు అర్థప్రతిపాదనేచ్ఛయు నని ద్వివిధము. అనఁగాఁ బ్రయోక్త “రాముఁడు” అను శబ్దమును బ్రయోగించెననుకొందము. శ్రోత దీనిని విని ప్రయుక్తమైన ‘రాముఁడు’ అను శబ్దమును బట్టి ప్రయోక్తకు ‘రాముఁడు’ అను నొక యానుపూర్విని (రకారోత్తరవర్తి — ఆకారవిశిష్ట, మకారోత్తరవర్తి ― ఉకారవిశిష్ట, డకారోత్తరవర్తి ఉకారవిశిష్టమగు శబ్దస్వరూపము) బ్రయోగించు నిచ్చ గలదనియో లేక యొకయర్ధమును (అభిప్రాయమును) బోధించు నిచ్ఛ గలదనియో యనుమానించును. ఇట నానుపూర్వినిఁ బ్రయోగించు నిచ్ఛయు, నర్థముఁ దెలుపు నిచ్చయు ననుమేయములు. కేవల మీ యిచ్ఛలే యనుమేయములు. ఇట ‘రాముఁడు’ అను ప్రయుక్తశబ్దము<noinclude><references/></noinclude> rqobvpg0onh48p3406icesqvoiqngok 573306 573305 2026-09-03T07:07:36Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>“ఓ బింబోష్ఠీ! ఓ నెచ్చెలీ! నీ ముంజేతఁ గూర్చుండఁబెట్టుకొని చిలుకకుఁ బండ్లు పెట్టుము. దానిని ముద్దాడకుము.” ఇది వాచ్యార్ధము. దీనిచే “బింబఫలభ్రాంతిచేఁ (ఆమె బింబోష్ఠి గదా) జిలుక నీ యధరమును ఖండించును” అనునది వ్యంగ్యము. ఆ వ్యంగ్యముచేత “నీపతి కన్యథా భ్రాంతి కలుగును” అనునది వ్యంగ్యముగాఁ దోఁచును. మొదటి వ్యంగ్యార్ధము రెండవ వ్యంగ్యార్ధమునకు వ్యంజకము. ఇదియు సంబద్ధసంబంధముగల వ్యంగ్యమే. కావున లక్ష్యార్ధ వ్యంగ్యార్ధములు భిన్నములే. కాన వ్యంగ్యార్ధమును బోధింప వ్యంజనాశక్తి ప్రత్యేకముగా నుండవలసియే యున్నది. మఱికొందఱు విద్వాంసులు (తార్కికులు) వ్యంగ్యార్ధమును బోధింప వ్యంజనావృత్తి యక్కఱలేదనియు నా వ్యంగ్యార్ధ మనుమానప్రమాణగమ్య మగు “అనుమేయము”లోనే యంతర్భవించుననియు వక్కాణింతురు. అనుమానప్రమాణ మనఁగా “పర్వతమున నిప్పు గలదు; ఏలనఁ, బొగ యుంటవలన; ఎచ్చటెచ్చటఁ బొగ యుండునో యచ్చట నెల్ల ని ప్పుండును; ఉదా॥ వంటయింటఁ బొగ యున్నది; ని ప్పున్నది; నిప్పు లేనిచోటఁ బొగ యుండదు. కానఁ బర్వతమున నిప్పు గలదు.” అనునది. ఇట 'పొగ' లింగము (హేతువు) నిప్పు లింగి (అనుమేయము ― అనఁగా ననుమానింపఁదగినది) లింగమును బట్టి లింగి యూహింపఁబడుచున్నది. ఈ లింగి లింగములకు నియతసంబంధము గలదు. ఇట్లే ప్రకరణాదులను బట్టి శబ్దములు వ్యంగ్యార్ధమును బోధించుచున్నవి. కాన శబ్దములు లింగములు. వ్యంగ్యార్థము లింగి లేక యనుమేయము. కాఁబట్టి వేఱుగా వ్యంజనావృత్తి పనిలేదని వారి వాదము. అట్లు గాదు. అనుమేయమును, వ్యంగ్యార్ధమును నొక్కటి గాదు. ఎట్లన, శబ్దోచ్చారణానంతరమున గోచరించు నర్ధము అనుమేయము, ప్రతిపాద్యము, అని యిఱుదెగలుగా నుండును. అనుమేయర్ధము ప్రయోక్తయొక్క శబ్దస్వరూపప్రయోగేచ్చయు అర్థప్రతిపాదనేచ్ఛయు నని ద్వివిధము. అనఁగాఁ బ్రయోక్త “రాముఁడు” అను శబ్దమును బ్రయోగించెననుకొందము. శ్రోత దీనిని విని ప్రయుక్తమైన ‘రాముఁడు’ అను శబ్దమును బట్టి ప్రయోక్తకు ‘రాముఁడు’ అను నొక యానుపూర్విని (రకారోత్తరవర్తి — ఆకారవిశిష్ట, మకారోత్తరవర్తి ― ఉకారవిశిష్ట, డకారోత్తరవర్తి ఉకారవిశిష్టమగు శబ్దస్వరూపము) బ్రయోగించు నిచ్చ గలదనియో లేక యొకయర్ధమును (అభిప్రాయమును) బోధించు నిచ్ఛ గలదనియో యనుమానించును. ఇట నానుపూర్వినిఁ బ్రయోగించు నిచ్ఛయు, నర్థముఁ దెలుపు నిచ్చయు ననుమేయములు. కేవల మీ యిచ్ఛలే యనుమేయములు. ఇట ‘రాముఁడు’ అను ప్రయుక్తశబ్దము<noinclude><references/></noinclude> d6ot5k2mpibxv31gofz3wa5rnn6fa3v 104 218802 573311 571615 2026-09-03T07:32:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లింగము. ఇచ్ఛాద్వయమును ననుమేయము లేక లింగి. ఇక నా యర్థప్రతిపాదనేచ్ఛలోని 'యర్ధము' స్వరూపభేదమును బట్టి ప్రతిపాద్యము వ్యంగ్యమున నని ద్వివిధము. ప్రయోక్త చెప్పవలసిన యభిప్రాయమును నూటిమాటలతోఁ జెప్పును. అది వాచ్యార్థము. ఒకపుడు రమణీయముగా నుంటకై సూటిమాటలతోఁ జెప్పక వేఱుమాటలతోఁ జెప్పి యా యర్ధమును సూచించును. ఇది వ్యంగ్యార్థము. ఇట శబ్దాచ్చారణానంతరమున గోచరించు ద్వివిధమైన యిచ్చారూపమగు నర్థముమాత్రమే యనుమేయము. రెండవయర్థమగు ప్రతిపాద్యమును, వ్యంగ్యమును ననుమేయములు గావు. మరియు నీ వ్యంగ్యార్థమును బోధింప శబ్దములు లింగ మనియు వ్యంగ్యార్థము లింగి యనియుఁ జెప్పరాదు. లింగలింగిభావము నియతమని చెప్పితిమి. (ధూమ మున్నచోట వహ్ని యుండుననునది లింగలింగిభావము) ఇట నట్టి నియమము లేదు. అనఁగా నీశబ్ద మీ వ్యంగ్యమును బోధించునని నియమము లేదు. ప్రకరణాదిభేదముచే నీ వ్యంగ్య మనేకవిధములుగా నుండునని “గతో౽స్త మర్కః” అనుచోటఁ దెలిపితిమి. మరియు నీవ్యంగ్యము నియతసంబంధము, అనియతసంబంధము, సంబద్ధసంబంధము గలిగియుండుననియు నుదాహరించితిమి. కాన వ్యంగ్యార్థమును బోధింప ననుమానప్రమాణము చాలదు. వ్యంజనావృత్తి కావలసియే యున్నది. తొలుత నానందవర్ధనాచార్యులవా రీధ్వనిసిద్ధాంతమును దాము వైయాకరణులవద్దనుండి గ్రహించినట్లు నాక్రుచ్చిరని తెలిపియుంటిని. వైయాకరణుల సిద్ధాంత మిది:― ‘గౌః’ అను మాట నుచ్చరింపఁగానే యది సాస్నాలాంగూల కకుద విషాణాదులుగల జంతువిశేషమను జ్ఞాన మెట్లు గలుగును? ‘గౌః’ అను పదమునందు 'గ్, ఔ, ః" అనునెడ మూఁడువర్ణములు గలవు. ఇం దొక్కొక్కటియే యా యర్ధమును బోధించునా? సముదాయము బోధించునా? ఒకవర్ణమే తెలుపు నన్నచో మిగిలిన వర్ణములు వ్యర్థములు. సముదాయము బోధించునన్నచో నొకబాధ వచ్చును. నైయాయికులు వర్ణములు రెండుక్షణములు మాత్రమే యుండుననియు, మూఁడవక్షణమున నశించుననియుఁ జెప్పుదురు. దానినిఁబట్టి గ్, ఔ, ః, అనునెడ మూఁడవవర్ణమగు విసర్గ నుచ్చరింపఁగానే మొదటివర్ణమగు 'గ్' నశించును. అప్పుడు సముదాయము లేదు. కావున వర్ణమును బోధించున దేది? ఇట వైయాకరణు లిట్లు సిద్ధాంతము సేసిరి. : 66వర్ణాతిరిక్తః వర్ణాభివ్యంగ్యః ఆర్ధప్రత్యాయకోనిత్యశ్శబ్దః స్ఫోట (వర్ణములకన్న భిన్నమై వర్ణములవలన వ్యక్తము సేయఁబడి యర్ధమును బోధించు శబ్దము స్ఫోటము) లోకములో గల శబ్దము లన్నియు నాకాశమున నొక్కొక్కటియు నఖండరూపమున నుండుననియు<noinclude><references/></noinclude> jbasnbukt1s92i9vih9mvqxls694cxq 573312 573311 2026-09-03T07:35:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 573312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>లింగము. ఇచ్ఛాద్వయమును ననుమేయము లేక లింగి. ఇక నా యర్థప్రతిపాదనేచ్ఛలోని 'యర్ధము' స్వరూపభేదమును బట్టి ప్రతిపాద్యము వ్యంగ్యమున నని ద్వివిధము. ప్రయోక్త చెప్పవలసిన యభిప్రాయమును నూటిమాటలతోఁ జెప్పును. అది వాచ్యార్థము. ఒకపుడు రమణీయముగా నుంటకై సూటిమాటలతోఁ జెప్పక వేఱుమాటలతోఁ జెప్పి యా యర్ధమును సూచించును. ఇది వ్యంగ్యార్థము. ఇట శబ్దాచ్చారణానంతరమున గోచరించు ద్వివిధమైన యిచ్చారూపమగు నర్థముమాత్రమే యనుమేయము. రెండవయర్థమగు ప్రతిపాద్యమును, వ్యంగ్యమును ననుమేయములు గావు. మరియు నీ వ్యంగ్యార్థమును బోధింప శబ్దములు లింగ మనియు వ్యంగ్యార్థము లింగి యనియుఁ జెప్పరాదు. లింగలింగిభావము నియతమని చెప్పితిమి. (ధూమ మున్నచోట వహ్ని యుండుననునది లింగలింగిభావము) ఇట నట్టి నియమము లేదు. అనఁగా నీశబ్ద మీ వ్యంగ్యమును బోధించునని నియమము లేదు. ప్రకరణాదిభేదముచే నీ వ్యంగ్య మనేకవిధములుగా నుండునని “గతో౽స్త మర్కః” అనుచోటఁ దెలిపితిమి. మరియు నీవ్యంగ్యము నియతసంబంధము, అనియతసంబంధము, సంబద్ధసంబంధము గలిగియుండుననియు నుదాహరించితిమి. కాన వ్యంగ్యార్థమును బోధింప ననుమానప్రమాణము చాలదు. వ్యంజనావృత్తి కావలసియే యున్నది. తొలుత నానందవర్ధనాచార్యులవా రీధ్వనిసిద్ధాంతమును దాము వైయాకరణులవద్దనుండి గ్రహించినట్లు నాక్రుచ్చిరని తెలిపియుంటిని. వైయాకరణుల సిద్ధాంత మిది:― ‘గౌః’ అను మాట నుచ్చరింపఁగానే యది సాస్నాలాంగూల కకుద విషాణాదులుగల జంతువిశేషమను జ్ఞాన మెట్లు గలుగును? ‘గౌః’ అను పదమునందు 'గ్, ఔ, ః" అనునెడ మూఁడువర్ణములు గలవు. ఇం దొక్కొక్కటియే యా యర్ధమును బోధించునా? సముదాయము బోధించునా? ఒకవర్ణమే తెలుపు నన్నచో మిగిలిన వర్ణములు వ్యర్థములు. సముదాయము బోధించునన్నచో నొకబాధ వచ్చును. నైయాయికులు వర్ణములు రెండుక్షణములు మాత్రమే యుండుననియు, మూఁడవక్షణమున నశించుననియుఁ జెప్పుదురు. దానినిఁబట్టి గ్, ఔ, ః, అనునెడ మూఁడవవర్ణమగు విసర్గ నుచ్చరింపఁగానే మొదటివర్ణమగు 'గ్' నశించును. అప్పుడు సముదాయము లేదు. కావున వర్ణమును బోధించున దేది? ఇట వైయాకరణు లిట్లు సిద్ధాంతము సేసిరి:― “వర్ణాతిరిక్తః వర్ణాభివ్యంగ్యః అర్ధప్రత్యాయకోనిత్యశ్శబ్దః స్ఫోటః” (వర్ణములకన్న భిన్నమై వర్ణములవలన వ్యక్తము సేయఁబడి యర్ధమును బోధించు శబ్దము స్ఫోటము) లోకములో గల శబ్దము లన్నియు నాకాశమున నొక్కొక్కటియు నఖండరూపమున నుండుననియు<noinclude><references/></noinclude> 6kgwyhm6oiwlnxb446bzzxmjzlcpzyz 104 218803 573324 571616 2026-09-03T08:42:47Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నవి నిత్యములనియు మన ముచ్చరించు వర్ణధ్వను లాయఖండమగు శబ్దమును వ్యక్తపఱచుననియు నావ్యక్తమగు శబ్దమువలననే శ్రోతల కర్థ మవగతమగుననియుఁ జెప్పుదురు. ఆవ్యక్తమగు నిత్యశబ్దము స్ఫోటమనఁబడును. వీరి సిద్ధాంతమున వర్ణము లనిత్యములు. ఏలనఁ బైని వచింపఁబడినట్లు మూఁడవక్షణమున నశించుచున్నది. నశించునది యనిత్యమేకదా! ఇక స్ఫోటరూపశబ్దము నిత్యము. మూడవక్షణమున నశించుచున్నపుడు వర్ణసముదాయము గానరాదుకదా! ఆ వర్ణములచే నాస్ఫోట మె ట్లభివ్యక్తమగును? అర్ధబోధ యెట్లగును? అన్నచో వినుఁడు. “పూర్వపూర్వపర్ణానుభవాహిత సంస్కారసచివేన అంత్యవర్ణానుభవానేన అభివ్యజ్యతే స్ఫోటః” (మూఁడవవర్ణము నుచ్చరించునపుడు మొదటివర్ణము నశించుచున్నను దాని సంస్కారము చిత్తమున నిలుచును. ఆసంస్కారసహితమగు నంత్యవర్ణానుభవముచే స్ఫోట మభివ్యక్తమగును.) ఆస్ఫోటమే శబ్దము. స్ఫుటత్యర్ధో౽స్మాదితిస్ఫోటః (దీనివలన నర్థము స్ఫుటమగును కాన స్ఫోటము) అనియు, స్ఫోటయత్యర్ధం (అర్థమును వ్యక్తపఱచునది) యనియును వ్యుత్పత్తులు గలవు. అప్పు డాశబ్దమువలన నర్థము బోధ్యమగును. ఈసిద్ధాంతులకు స్ఫోటబ్రహ్మవాదులనియు లేక శబ్దబ్రహ్మవాదులనియుఁ బేళ్లు. ఆనందవర్థనాచార్యులవా రీసిద్ధాంతము నీవిధముగా గ్రహించిరి. పూర్వపూర్వవర్ణములయొక్క సంస్కారముతోఁ గూడిన యంత్యవర్ణధ్వని స్ఫోటమును వ్యక్తపఱచువిధమునఁ బ్రకరణాదులు సాహాయ్యమున శబ్ద మర్ధాంతరమును వ్యక్తపఱచును. ఆట వర్ణధ్వని స్ఫోటవ్యంజకము. ఇట శబ్ద మర్థాంతరవ్యంజకము. అచ్చట వ్యంగ్యము స్ఫోటము. ఇచ్చట వస్త్వలంకారరసాదులు. ఆధ్వనిపదమునే వ్యంజకత్వసాదృశ్యమును బట్టి యీతఁడును గ్రహించెను. వైయాకరణులవ్యంగ్యము స్ఫోటము. ఆనందవర్థనుని వ్యంగ్య మర్ధాంతరము. ఇతర సిద్ధాంతులు “నీవు క్రొత్తగా ధ్వనిసిద్ధాంతమును లేవనెత్తితివి. ఇది ప్రామాణికసమ్మతముగా”దని యానందవర్ధనుని నాక్షేపింపఁగా “నిది క్రొత్త సిద్ధాంతముగా” దనియు, “వైయాకరణు లంగీకరించినదే” యనియు నామసాదృశ్యమును జూపి వారించెను.<ref>భరతుఁడు 3 వ అధ్యాయమున 30 వ శ్లోకమునందలి యదాన్యోన్యార్థసంభూతై ర్విభావాను భావవ్యంజితై రేకోనపంచాశతా భావైః సామాన్యగుణయోగేన అభినిష్పద్యంతే రసాః । తత్కథం స్థాయినఏవ భావా రసత్వమాప్నువంతి? ఉచ్యతే” అనుచో 'వ్యంజితైః' అనుశబ్దమును బట్టి వ్యంజనావృత్తి నానందవర్ధనుఁ డూహించినట్లున్నదని త్రివేదిపండితుఁడు వ్రాయుచున్నాఁడు.</ref><noinclude><references/></noinclude> gxixgg0c7sr68z9y6cei94l8b7zmlq8 104 218804 573345 571617 2026-09-03T11:00:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} ఈవిధముగా నానందవర్ధనుఁడు వ్యంజనావృత్తిని సాధించెను.ఈ వ్యంజనకు ధ్వననము, గమనము, ద్యోతనము, ప్రత్యాయనము, ధ్వని మొదలగునవి పర్యాయపదములు. 'వ్యంజనా' శబ్దమును అకారాంతముగాఁగూడ వ్యవహరించుచున్నారు. (వ్యంజన వ్యాపారము) ఈ వ్యంజనాశక్తి అభిధామూల మనియు, లక్షణామూల మనియును ద్వివిధము. అం దభిధామూలవ్యంగ్యము లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము, అలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము నని మరల ద్వివిధము. లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము శబ్దశక్తిమూలము, అర్ధశక్తిమూలము, ఉభయశక్తిమూలము నని మువ్విధములు. ఈ విషయము మరల ముందు తెలియును. {{Telugu poem|type=ఆ.|lines=<poem>జగతి నదియు శబ్దశక్తిమూలంబును నర్థశక్తిమూల మరయ నుభయ శక్తిమూల మనఁగ సన్నుతిఁ గాంచుఁ ద దీయలక్ష్యములను దేటపఱతు.</poem>|ref=68}} '''తా'''. ఆ వ్యంజనావృత్తి శబ్దశక్తిమూలవ్యంజనావృత్తి యనియు, అర్థశక్తిమూలవ్యంజనావృత్తి యనియు, ఉభయశక్తిమూలవ్యంజనావృత్తి యనియును ముత్తెఱఁగులు. {{p|ac|fwb}}శబ్దశక్తిమూలవ్యంజన</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఘనత నృసింహునికరమునఁ దనరెడునసి నిజసమగ్రధారాగ్రనిమ జ్జనతత్పరు లగునరులకు ననిమిషభావం బొనర్చు ననవరతంబున్.</poem>|ref=69}} నరసభూపాలుని చేతికత్తి తనధారకు గుఱి కాఁదలఁచిన శత్రులకు (తత్పరులగు+అరులకు) ఱెప్పపాటులేమినిఁ గలిగించును. అనఁగా వా రాతని కత్తిఁ గాంచి కొయ్యఁబాఱి ఱెప్పపాటు మాని చూచుచుందురు. (ఇది వాచ్యార్ధము) నృసింహావతారమును ధరించిన విష్ణుమూర్తియొక్క చేతికత్తి తన ఖడ్గధారలో మునుఁగఁదలఁచిన నరులకు దేవత్వము నొసఁగును. (ఇది వ్యంగ్యార్థము) శబ్దశక్తిమూలవ్యంజన యనఁగాఁ బ్రధానముగా శబ్దమునకుఁ గల యర్ధాంతరబోధకశక్తి కొన్నిశబ్దము లేకారమును, మరికొన్నిశబ్దము లనేకార్థములను<noinclude><references/></noinclude> 2u2b347l45leag2k1x3hm8nohybii8s 104 218805 573351 571618 2026-09-03T11:55:06Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>బోధించునుగదా! ఈ నానార్ధబోధకశక్తియే యిట శబ్దశక్తి యని పేర్కొనఁబడినది. ఇది కారణముగాఁ గల వ్యంజనావృత్తి. ఇట నరసభూపాలుని వర్ణనము ప్రస్తుతప్రకరణము. నృసింహ, తత్పరులగు నరులకు, అనిమిషభావము, అను శబ్దములు నానార్థకములు. సంయోగవిప్రయోగాదులు నానార్థకశబ్దములయొక్క యర్థమును నియమించునని వెనుకఁ జెప్పియుంటిమిగదా! వానిలో నొకటగు ప్రకరణ మిచ్చట నీ శబ్దముల కే యర్థమును జెప్పుకొనవలయునో నియమించును. ఆ నియమింపఁబడిన మొదటి యర్థము వాచ్యార్థము. ఈవిధముగాఁ బ్రకరణ మా యా శబ్దములకు వాచ్యార్థమును నియమించును. అది ముగిసినపిమ్మట నాశబ్దశక్తిచే విష్ణుపర మగు మరియొకయర్థ ముత్థితమగుచున్నది. అది వ్యంగ్యార్థము. దీని నభిధాశక్తి బోధింపఁజాలదు. దానిపని వాచ్యార్థమును మాత్రమే బోధించుట. “సకృదుచ్చరిత శ్శబ్దస్సకృదేవార్థం గమయతి నాసకృత్" (ఒకమా ఱుచ్చరింపఁబడినశబ్ద మొకమారే యర్ధబోధ గలిగించును. కాని పెక్కుమాఱులు బోధింపదు) అని న్యాయము. అయితే మీమాంసకు లిట నొకదోషమును జూపుచున్నారు. "ఒకశబ్దమునకు రెండువ్యాపారములు లేక రెండుశక్తు లంగీకరించి రెండర్థములు చెప్పినచో రెండు భిన్నభిన్నవాక్యము లేర్పడును గదా! అందొకటి విధిరూపముగా నుండవచ్చును. వేఱొకటి నిషేధరూపముగాఁ గూడ నుండవచ్చునుగదా! ఇట్లు భిన్నముగా నున్నను, లేక యేకవిధముగా నున్నను ‘వాక్యభేద’ మను దోషము తటస్థించును. ఒకవాక్యమున కొకేయర్థ ముండవలయును. అర్ధద్వయము గూడదు” అని వారి సిద్ధాంతము. ఈదోషనివృత్తికై యాలంకారికు లీ వాచ్యార్థ వ్యంగ్యార్థములు భిన్నవాక్యములు గావనియు, నేకవాక్యమే యనియు, రెండర్థములకును నేకవాక్యతఁ గల్పింపవలయుననియుఁ దెలిపి వాచ్యార్ధ వ్యంగార్ధముల కుపమానోపమేయభావమును గల్పింతురు. ఎట్లన “నృసింహావతారమగు విష్ణుమూర్తిచేతికత్తి తనఖడ్గధారలో మునుఁగఁదలచిన నరులకు ననిమిషభావము (దేవత్వము) నొసఁగునట్లు నరసభూపాలుని చేతికత్తి తనధారకు గుఱి కాఁదలఁచిన శత్రువులకు ననిమిషభావమును (ఱెప్పపాటులేమి) నొసఁగును.” కాని విద్యానాథుఁ డీవిధముగాఁ జెప్పక “ప్రయోక్తుః వివక్షా పరతంత్రత్వాత్ లౌకికవాక్యానాం” (అపౌరుషేయ మగు వేదవాక్యములలో వాక్యభేదము దోషముగా వచ్చును. కాని పౌరుషేయమగు లౌకికవాక్యములలో నీదోషము రాదు. ఏలన నిట్టి యర్ధద్వయమును బ్రయోక్త యుద్దేశించియే ప్రయోగించియున్నాఁడు) అని చెప్పెను. ఈ సమాధానమును బురస్కరించుకొని యొకశంక బయలుదేరుచున్నని.<noinclude><references/></noinclude> jivvevi2ocve2z5rh98vf1tvnw5wwtv 104 219625 573245 573084 2026-09-02T15:48:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||13 బిహారువారి మంచితనము}}</noinclude>గవర్న మెంటు కాలేజీలో ప్రొఫెసరుగా నుండిరి. నేను వెళ్లునప్పటికి ఆ పదవిని విసర్జించిరి. నేను వారికి తంతి యిచ్చితిని. రై లచటికి నడిరేయిని జేరినను వీరు విద్యార్థిమండలితో వచ్చిరి. వీరి కచట నిల్లు వాకలి లేదు. ప్రొఫెసరు మలకానీగారియింట వారి విడిది. వీరు నన్నుఁగూడ నా విడిదికే తీసికొనిపోయిరి. ఆ కాలములో గవర్నమెంటు ప్రొఫెస రొకఁడు నాబోటివానికి తనయింట నాతిధ్య మొసఁగుట చాల నసాధారణ మగు విషయము. కృపాలినీగారు బీహారుదీనదశనుగూర్చియు, విశేషించి తిరహుత్ డివిజను దీనదశను గుఱించియు తెలిపి నే ననుకొనిన పని యెంత కఠినమయినదియుఁ జెప్పిరి. వారికి బిహారువారితో గాఢపరిచయము కలదు. నావచ్చిన పనియంతయు కృపాలినీగారు బిహారువారికిఁ జెప్పియే యుంచిరి. ప్రొద్దున కొందఱు వకీళ్లు నాకడకు వచ్చిరి. వీరిలో రామనవమీప్రసాదుగారి పేరు నా కింతవఱకును గుర్తే. వారి పట్టుదలయే దీనికి కారణము. వీ రిటు లనిరి: 'మీరు ఇచట నుందురేని, అనఁగా ప్రొఫెసర్ మలకానీగారి గృహములం దుందురేని, మీ తలపెట్టిన పని సాగదు. మీరు మాలో నొకరియింట విడిది చేయవలయును. ఇచట గయాబాబు పేరుపడ్డ వకీలు. వారి యింట మీరు బసపెట్టుట మంచిది. నేను వారి తరఫున మి మ్మాహ్వానించుచున్నాను. మాకు సరకారువారనినచో చాలా భయము. కాని మాకు చేతనయినంతసాయము మేము చేయఁగలము. రాజకుమారశుక్ల చెప్పిన మాటలు చాలవఱకు నిక్కువము. మా నాయకులు నేఁ డిటలేకుండుట దౌర్భాగ్యము. వ్రజకిశోరప్రసాదుగారికిని, రాజేంద్రప్రసాదుగారికిని తంతి యిచ్చితిని. వారు తప్పక రాఁగలరు. మీకుఁ గావలసిన యానుపానులన్నియు వారు<noinclude><references/> {{c|251}}</noinclude> h74akp8eisd6mqi3pw3et708dptjsgq 104 219627 573246 573105 2026-09-02T15:51:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||13 బిహారువారి మంచితనము}}</noinclude>సాయము మే మెటులు చేయగలము?' అని వీరి వాదము. వీరి ఫీజును, బంగాళ-బీహారు దేశముల బారిస్టరుల ఫీజును వినఁగా నాగుండె చెదరెను. సలహా యిచ్చుటకు ఫలానావారు 10000 రూపాయలు పుచ్చికొని రని నాకుఁ దెలిసెను. ఏ కేసులోను నాలుగంకెలకు తక్కువ వినలేదు. ప్రేమపూర్వకమయిన నా నిషేధము సహేతుకమని వారు గ్రహించిరి. నా మాటలకు వారు పెడ అర్థము చెప్పలేదు. ఈకేసు లన్నియు నవగతము చేసికొని నే నిటు లంటిని: 'కోర్టుల కెక్కినందువలన నేమియు ప్రయోజనము లేదని నాకు తెల్లమగుచున్నది. ఇట్టి కేసులకు కోర్టులలోఁ గలుగు మేలు కొలఁది. ప్రజలింతగా విఱిగిపోయి భీతు లయి యున్నతఱి కోర్టులు నిరుపయోగములు. లోకులకు భయము పోఁగొట్టుటయే సరియగు మందు. తీన్‌కఠియా పోవనంతవఱకు మనము నిదుర పోవరాదు. నేను రెణ్ణా ళ్లనుకొని వచ్చితిని. కాని విచారించి చూడఁగా నిది రెండేండ్లపని. అక్కఱ పట్టుచో రెండేండ్లుగూడ నేను పని చేసెదను. నాకు చేయవలసిన పని తెలిసెను. కాని మీసాయము వలయును.' వ్రజకిశోరబాబు నిశ్చితమనస్కుఁ డని నేను గ్రహించితిని. ఇతఁడు శాంతితో నిటులు జవాబు చెప్పెను: 'మేము చేయఁ గలంత సాయమును చేయుదుము గాని యెట్టి సాయము చేయవలయునో తెలుపుఁడు!' మే మిటులు మాటలాడుకొనుచు నడిరేయివఱకును గూరుచుంటిమి. నే నిటు లంటిని: 'నాకు మీవకాలతు సాయముతో అట్టేపని<noinclude><references/> {{c|253}}</noinclude> rw3p42iqbalrgkgx3t9r84ck25bxr02 104 219628 573247 573106 2026-09-02T15:53:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>లేదు. వ్రాయసకాఁడును, దుబాసియు కావలయును. ఇందు జైలుకు వెళ్ల వలయు నక్కఱగూడఁ గలుగవచ్చును. మీరును వెళ్లఁగలుగుదు రేని నా కానందమే. కాని మీకిష్టము లేనిచో నిఁక పై మాటలేదు. ఒక అనియతకాలమువఱకు మీరు వకాలతు మానివైచి వ్రాయసకాండ్రుగా పనిచేయుటమాత్ర మంత తక్కువ పనికాదు. ఇచటి హిందీభాష తెలిసికొనుట నాకుఁ గడుఁ జిక్కుగా నున్నది. కైథీ, ఉరుదులలో వ్రాయఁబడిన కాకితములు నేఁ జదువజాలను. వీని యనువాదములకు మీమీఁద ఆశవెట్టుకొని యున్నాను. డబ్బిచ్చి యీపని చేయించుట మనశక్తికి మించినపని. ధనము పుచ్చికొనకుండ సేవాభావముతో నీపనియంతయు కావలయు నని కోరుచున్నాను.' వ్రజకిశోరబాబున కిదియంతయు వెంటనే అవగతమాయెను. పిదప నతఁడును, అతనిసహచరులును ఒకరితరువాత నొకరు నన్ను క్రాసు-పరీక్ష చేసిరి. నా మాటలకు ఫలితార్థముగా 'సుమారు ఎంతకాలము మేము వకాలతు మానవలసియుందుము ? ఎంతమందిమి పనిచేయవలసియుందుము ? కొలఁది కొలఁది మందిమి కొంతకొంతకాలము పని చేసినచోఁ జాలునా ?' అని యీరీతిగా నన్ను ప్రశ్నించిరి. 'మీరు మీ రెంతెంత త్యాగము చేయఁ గల రని వ్రజకిశోరబాబు వారివారి నడిగెను. తుట్టతుదకు వారు తమ యభిప్రాయమును నా కిటులు తెలిపెరి: 'మే మందఱము మీరు చెప్పిన పనిని చేయ సంసిద్ధులము. మాలోఁ గొందఱము మీరు నియమించినంత కాలము మీకడఁ బనిచేయుదుము. చెఱసాలమాట మాకు సరిక్రొత్త. అయినను దాని ననుభవించుటకుఁ గూడ శక్తిని సంపాదింతుము.<noinclude><references/> {{c|254}}</noinclude> sj1vu4kt3a5i0gqq45axvid0pxg0bqd 104 219631 573244 573109 2026-09-02T15:41:36Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||14 అహింసాదేవి సాక్షాత్కారము}}</noinclude>ఆ రేయి నేను జాగరణ మొనరించి వ్రాయవలసిన యుత్తరము లన్నియు వ్రాసితిని. చెప్పవలసిన విషయము లన్నియు వ్రజకొశోరబాబుకు చెప్పితిని. నాకు సమను వచ్చినటులు నలుదెస అల్లుకొనిపోయెను. మోతీహారిలో నిట్టి వింత లెన్నఁడును జరిగియుండలేదని యెల్ల రనుకొనిరి. గోరఖబాబుగారి యిల్లును కచేరియు మనుజులతో నిండిపోయెను. రాత్రియెల్లయు చేయవలసిన పనిని చేసికొనియుంటినిగాన ఈ జనసమూహమును సంబాళించుకొనఁ గలిగితిని. నా సహచరుల విలువ నా కపుడు తెలిసెను. నే నెచటి కేఁగిన నచట నా చుట్టును జనము. నా సహచరులు వీరిని నియమప్రకార మునుపఁగలిగిరి. కలెక్టరు మేస్ట్రీటు సూపరింటెండెంటులకును, నాకును నొకమాదిరి మైత్రి సమకూరెను. నామీఁద అమలు జరుపఁబడిన నోటీసు వగైరాలను లా ప్రకారము నేను విరోధింపవచ్చును గాని నే నటులు చేయుటకు బదులు వారి నోటీసులమీఁద దస్కతు చేసి పుచ్చికొంటిని గాన నేను వ్యక్తితిరస్కారము చేయలే దనియు, వారి హుకుములకు మాత్రమే సవినయమగు తిరస్కారము చేసితి ననియు వారు గ్రహించిరి. దీన వీరి కొక ప్రకారముగా భయము పోయెను. వీరు న న్నేమియు నిబ్బంది పఱుపలేదు. ఇంతియకాక లోకసమూహమును, నియమముగా నుంచుటలో నా సాయమును, నా సహచరుల సాయమును సంతోషపూర్వకముగా నుపయోగపఱిచికొనిరి. కాని తమ యధికారము నాఁడే లోపించె నని వారు కనులారఁ గనుఁగొనిరి. లోకుల కాక్షణమున దండభయము పోయెను. వా రీ క్రొత్త స్నేహితుని యధికారమునకు లోఁగిరి.<noinclude><references/> {{c|257}}</noinclude> es73040oih9p33ax4s0dwhydo14n33o 102 219647 573230 573151 2026-09-02T12:26:32Z Rajasekhar1961 50 573230 wikitext text/x-wiki {{రచయిత | అసలుపేరు = విశాలాక్షమ్మ | ఇంటిపేరు = కల్లూరి | పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ | పుట్టిన_యేడు = 1900 | గిట్టిన_యేడు = ? | వివరణ = | బొమ్మ = | వికీపీడియా_లంకె = కల్లూరి విశాలాక్షమ్మ }} ==రచనలు== * [[భారత కథామృతము]] (ముద్రణ: 1930) {{small scan link|భారత కథామృతము.djvu}} 3je18v7dovlfoj1y5vuk3970rzy0qyd 104 219658 573248 573187 2026-09-02T16:02:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||15 కేసు తీసివేసికొనుట}}</noinclude>నీలిమందు కామందులు వ్రజకిశోరబాబును నిందించుటలో నేమాటనుగూడఁ దాఁచికొనలేదు. కాని వారు నిందించుకొలఁదియు వ్రజకిశోరబాబు ప్రతిష్ఠ వృద్ధిఁ బొందెను. ఇట్టి చిక్కులో రిపోర్టరుల నచటికి రమ్మని నేను ఉత్పాహము కలిగింపలేదు. నాయకులకుఁగూడ రమ్మని వార్త పంపలేదు. 'అక్కఱ కలిగినపుడు తెలిపినచో వత్తు' నని మదనమోహన మాలవ్యులు ఉత్తరమువ్రాసిరి. కాని నేను వీరి కిట్టి కష్టము కలిగింపలేదు. నే నీరీతిగా నీయాందోళనమునకు రాజనీతిస్వరూపము కలుగకుండఁ దప్పించితిని. అపు డపు డచటివార్తలు ముఖ్యములయిన పత్రికలకుఁ బంపితిని. అవి వారికిఁ దెలియుటకే కాని ప్రకటింపఁబడుటకుఁ గాదు. తుదకు రాజనీతిలో పరిసమాప్త మయినను రాజనీతికి సంబంధింపని విషయమున కొక రాజనీతిస్వరూపమును గల్పించినచో నది పాడగుననియు, ఉన్నదాని నున్నపాళముగా నుంచినయెడల నది దానికి దోహద మగుననియు నాకు పుష్కలమగు ననుభవము కలదు. శుద్ధమగు లోకసేవయందు ప్రత్యక్షముగాఁ గాకున్నను పరోక్షముగా రాజనీతి వచ్చి దొరలు ననుమాట చంపారణ్యసంగ్రామము సిద్ధముచేసిపెట్టెను.<noinclude><references/> {{c|263}}</noinclude> sgo56sks4t7os713cyxsfa6u71grdwt 104 219659 573249 573188 2026-09-02T16:04:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}16</p> {{p|fs125}}కార్యపద్ధతి</p> {{Largeinitial|చం}}పారణ్య విచారణమును సంపూర్ణముగా వ్రాయుట యనఁగా చంపారణ్యపు రైతుల చరిత్రమును వ్రాయుటయే. ఆచరిత్ర మంతయు నీ ప్రకరణములలో వ్రాయ శక్యముగాదు. చంపారణ్య విచారణ మనఁగా నహింసాసత్యముల మహాప్రయోగము. దీనికి సంబంధించిన విషయములలో మంచివని నాకుఁ దోఁచినవానిని మాత్ర మేఱి యుదాహరించుచున్నాను. దీని నంతయుఁ దెలిసికొనఁగోరువారు రాజేంద్రప్రసాదులు హిందీభాషలో వ్రాసిన 'చంపారన్ మేఁ మహాత్మాగాంధీ' యను పుస్తకమును చదువవలయును.<ref>యస్. గణేశన్. ట్రిప్లికేన్. మద్రాసులో దీని కాంగ్లానువాదము ముద్రితము.</ref> ప్రకృత మనుసరింతము. గోరఖబాబుగారి యింటనే యీవిచారణ జరుపుచో వారి యింటిని కాళీచేయ మనవలసివచ్చును. మాకొఱ కొక యిల్లద్దెకుఁ బుచ్చికొను ధైర్యము మోతీహారీలోని జనుల కింకను గలుగలేదు. కాని చతురుఁడగు వ్రజకిశోరబా బొక యి ల్లెటులో దొరకించుకొనెను. ఇంటిముందు చాల స్థలము కలదు. మే మాయింటఁ బ్రవేశించితిమి. ధనము లేక పని సాగదుగదా ! ఇట్టిపనుల కింతవఱకును ప్రజాసామాన్యముకడ ద్రవ్యభిక్ష గొనుట యలవాటులో లేదు. వ్రజకిశోరబాబుగారి సమాజము ముఖ్యముగా వకీలుసమాజము. అక్కఱ కలిగిన<noinclude><references/> {{c|364}}</noinclude> sx0ggx1qz4wzdxzq8nc1rx4nhjlgl4h 104 219660 573250 573194 2026-09-02T16:07:55Z శ్రీరామమూర్తి 1517 573250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||16 కార్యపద్ధతి}}</noinclude>యెడల వీరే చందాలు వేసికొనెడివారు; లేక మిత్రులచేత చందాలు వేయించెడివారు. 'ధనమునకు లోటు లేని మేము జనసామాన్యము నెటులు యాచింపఁగలము?' అని వారి యభిప్రాయము. ఇది వాదమునకు బాగుగనే యున్నది. చంపారను రయితులకడనుండి యొక పైస యేని వసూలు చేయఁగూడదని నానిశ్చయము. ఇటులుచేయుచో దీనికి విపరీతార్థము ప్రసక్తించును. మరియు నే నీ విచారణనిమిత్తము హిందూదేశమునం దంతటను చందాలు వేయింపఁ దలఁపలేదు. ఇటులు చేయుచో దీనికి రాష్ట్రీయత్వమును, రాజనీతిస్వరూపమును సంఘటించును. బొంబాయి మిత్రులు 15000 రూకలు పంపుదు మనిరి కాని నేను వందనపూర్వకముగా వలదంటిని. చంపారణ్యమున కావల నున్న ధనికులగు బిహారువారికడ వ్రజకిశోరబాబుచే వీలయినంత ధనము పోగుచేయింప నెంచితిని. చాలనిచో నాకు మిత్రులగు ప్రాణజీవనదాస మెహతాగారి నుపసర్పింపఁ దలఁచితిని. 'కావలయునది నాకడఁదీసికొనుఁ' డని మెహతాగారు వ్రాసిరి. ఈరీతిగా మాకు ద్రవ్యచింత మాసెను. చంపారణ్యములోని పేదఱిమి కనుకూలముగా మేము తక్కువలో తక్కువ వ్యయము చేయఁదలఁచితిమి. కావున ధన మెక్కువ కూడఁబెట్టఁ దలఁపలేదు. చాల ధన మక్కఱలేదని తుదకు మాకుఁ దెలిసిపోయెను. వెరసి రెండుమూడు వేలకంటె నెక్కువ వ్యయము కాలేదని నాయూహ. మరియు మేము పోగుచేసినదానిలో ఏనూఱో, వేయో మిగిలినటులు గుఱుతు. మొదటమొదట నాసహచరుల పద్ధతి విచిత్రముగా నుండెను· నా కది చాల వినోదపాత్ర మాయెను. ఒకొక్క వకీలు కొకొక్క వంటవాఁడు; ఒకొక్క పాకశాల. భోజనమా నడిరేయిని. ఎవరి ఖర్చులు వారివే యయినను వారి యనియమము నా కొక యుపద్రవ<noinclude><references/> {{c|265}}</noinclude> mse0gdcw4qcm7fw024950rjblk03h7f 104 219665 573231 2026-09-02T12:33:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||17 సహచరులు}}</noinclude>చుండువాఁడు. నవ్వించి సహచరుల పొట్టలు వక్కలు కావించువాఁడు. పిఱికివాఁ డెవఁడేని వచ్చినయెడల శూరునిగా మార్చెడివాఁడు. మౌలానా మజహరుల్ హక్కు గారు సహాయకకోటిలో నుండుటకు తమ హక్కును వ్రాయించి యిచ్చి నెల కొకటి రెండుమాఱులు వచ్చి చూచి పోవుచుండిరి. నాఁటి నాడంబర మగు వారి జీవితమునకును, నేఁటి నిరాడంబర మగు వారి జీవితమునకును రాజునకును, బంటునకును గల భేదము కలదు. వారి దొరవేసము బిహారువారికి వింతగానున్నను వారి హృదయము మాలోఁ గలిసిపోయి వారు మాలో నొకరయిపోయిరి. నా కాయాయీ ప్రదేశములం దనుభవ మెక్కు డయినకొలఁది చంపారణ్యమున సరి యయిన పని చేయవలసి యుండుచో గ్రామములందు బడులు పెట్టక తప్ప దని తోఁచెను. రైతుల యజ్ఞానము రామ రామ! చెప్పఁ దరము కాదు. వారు తమబాలుర నూరక తిరుగనిత్తురు. లేదా దుగ్గానికూలికి ప్రొద్దున మొదలుకొని చీకటిపడువఱకును నీలితోఁటలలోనికిఁ బంపుదురు. ఆ నాళ్లలో మగవానికి కూలి పదికాసులకంటె మించదు. ఆఁడువారి కాఱు, పసివారికి మూడు. కర్మము చాల కెవనికేని నాలు గణాలు కూలి గిట్టుచో వాఁడు మహాభాగ్యవంతుఁడు. నా సహచరులతో నాలోచించి మొదట ఆఱు గ్రామములో బాలురకు బళ్లు పెట్ట నిశ్చయించితిని. పంతుళ్లకు భోజనము నివాసము మీరు ఏర్పాటు చేయుచో మిగిలినవానిని మేము చూచుకొందు మని గ్రామస్థులకుఁ జెప్పితిమి. పాపము వారి చేతిలో డబ్బుండదు. కాన వారు ధాన్యము కొలుతు మనిరి.<noinclude><references/> {{c|269}}</noinclude> 9if14dd21w99h38flyzq0o668c0vavd 104 219666 573232 2026-09-02T12:43:27Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>పంతుళ్ల నెచటనుండి పిలిపించుట యనునది చాల నాలోచింపఁదగిన విషయ మాయెను. బిహారులో జీతము తీసికొనకగాని, కొద్ది జీతము తీసికొని గాని మంచి పంతుళ్లు దొరకుట కష్టము. పిల్లలను మామూలు పంతుళ్లపాలు చేయుట నా కిష్టము కాదు. వారికి అక్షరజ్ఞాన మల్పముగఁ గలిగినను చరిత్రబలము చాలఁ గావలయును. ఇందులకు స్వయంసేవకులు కావలయునని విన్నపము ప్రకటించితిని. దీనికి జబాబుగా గంగాధరరావు దేశపాండెగారు బాబాసాహేబ్ సోమణ్ గారిని, పుండలీకుగారిని పంపిరి. బొంబాయినుండి అవంతికాబాయి గోఖలేగారు వచ్చిరి. దక్షిణమునుండి (పూనా) ఆనందీబాయిగారు వచ్చిరి. నే నాశ్రమమునుండి ఛోటేలాలును, సురేంద్రనాథుని, నా కుమారుఁడు దేవదాసును బిలిపించితిని. ఇంతలో మహాదేవ దేశాయియు, వారిభార్య దుర్గాబహేనును, నరహరి పరేఖుగారును, వారిభార్య మణిబహేనును వచ్చిరి. కస్తురబాయినిగూడఁ బిలిపించితిని. ఇటు లాచార్యులు ఆచార్యానులును ఆచార్యలును పోగయిరి. శ్రీ అవంతికాబాయియు, ఆనందీబాయియు విద్యావతులే కాని శ్రీ దుర్గాదేశాయికిని, మణిబహేను పరేఖుగారికిని గుజరాతీలో గల జ్ఞానము కొలఁది. కస్తురబాయి కదియు లేదు. ఈ స్త్రీలు హిందీ బాలకుల కెటులు చెప్పఁగలరు? బాలురకు వ్యాకరణము, గోకరణము చెప్పవలసిన పని లేదు. వారికిఁ జెప్పవలసినది రీతి నీతి. వ్రాఁత కూఁతలకంటె శుచి శుభ్రతలు నేర్పవలయు నని నే నీ యాఁడువారికిఁ దెలిపితిని. హిందీ, గుజరాతీ, మరాఠీ — అక్షరములలో నత్యంతభేదము లేదనియు, మొదట అక్షరములు, అంకెలు నేర్పుట అంత చిక్కయిన పని గా దనియుఁ దెలిపితిని. దీనికి ఫలముగా నీస్త్రీలు చక్కగా బోధింపఁ గలిగిరి. దీన వీరి<noinclude><references/> {{c|270}}</noinclude> c79ko5g2hljt97gdzkhx55ml68896ar 104 219667 573234 2026-09-02T12:58:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||17 సహచరులు}}</noinclude>కాత్మవిశ్వాసము వృద్ధిచెందెను. వీరికి తమ పనియెడల నాసక్తిగూడఁ గలిగెను. అవంతికాబాయి బడి మేలుబడి యాయెను. ఆమె యిందులకు తనప్రాణములను ధారపోసెను. ఆమె యీపనికి పెట్టినది పేరు. మే మీ యాఁడువారివలన గ్రామములలోఁ బ్రవేశము కలిగించుకొనఁ గలిగితిమి. నేను బడులు పెట్టుటతో నాఁగలేదు. గ్రామములందు ముఱికికి మేరలేదు. సందు గొందులలో చెత్త చెదారములు. నూతుల చుట్టును బురద, కుళ్లునీరు. వాకిళ్లలో కాలు పెట్టుటకు వీలు లేదు. పెద్దవారలకు శుచిత్వము నేర్పు టావశ్యకము. చెంపారణ్యమునం దెల్లెడల పలుతెగల చర్మవ్యాధులు కలవు. వీ లయినంతవఱకు వీనిని బాగుచేయుటకు ప్రయత్నింపవలయు ననియు, వారి జీవిత ప్రవిభాగముల లోనికిఁగూడఁ జొఱఁబాఱవలయు ననియు తలఁచితిమి. ఈ పనికి వైద్యులు కావలయును. డాక్తరు దేవుగారిని పంపుఁడని గోఖలే సొసయిటీవారిని గోరితిని. వీరితో నా కిదివఱకే స్నేహము మెండు. వారి సేవాలాభ మాఱునెలలు దొరకెను. పంతుళ్లు పంతులమ్మలు వారికడఁ బని నేర్చికొనిరి. వీ రెవరికిని నీలిమందు కామందులతోఁ గాని, రాజకీయ వ్యవహారముతోఁ గాని జోక్యము లేదు. ప్రియాదు లేవేని యున్నచో నాకు మాత్రమే వానితో సంబంధము. ఎవరిపని వారిదే, యెవరిపాట వారిదే, వీరి కింకొక పనితో సంబంధ మిసుమంతయు లేదు. 'ఎవరికి వారే యమునాతీరే.' చంపారణ్యమునందు నా యీ సహచరుల నియమపాలన మత్యద్భుతము. వీరిలో నెవరును వెంట్రుకవాసి యైనను ఈ నియమముల నుల్లంఘించినటులు నాకు గుర్తు లేదు.<noinclude><references/> {{c|271}}</noinclude> 3lr6zyfn52xgd5q84h5mdeott50xdqt 104 219668 573236 2026-09-02T13:09:42Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}18</p> {{p|fs125}}గ్రామ ప్రవేశము</p> {{Largeinitial|చా}}లవఱ కొకొక్క బడిలో నొక పురుషుని ఒకస్త్రీని నియమించితిమి. మందు లొసఁగుట, గ్రామారోగ్యము సరిచేయుట వీరు చూచుకొనవలయును. స్త్రీ సాహాయ్యమున స్త్రీలోకములో ప్రవేశము కలిగించుకొనవలయును. మందుల పని చాలఁ దేలిక చేసిపెట్టితిమి. ఆముదము, క్వినిన్ గంధకలేపము: వీనిని ప్రతిబడిలోను నిలువ చేసితిమి. నాలుకపై మకిల కానిపించినను లేక మలబంధము కలిగినను ఆముద మొసఁగితిమి. జ్వరము వచ్చినవారి కాముదమిచ్చి పిదప క్వినిన్ వాడితిమి. చర్మవ్యాధులు గలవారికి గజ్జి మొదలగునది కలచోటు చక్కగా కడిగి గంధకలేప మంటించితిమి. ఇంటికి పట్టుకొనివెళ్లుట కేమందును ఈయమయితిమి. విశేషవ్యాధులు కలవారిని డాక్తరు దేవుగారికడ కంపితిమి. డాక్తరు దేవుగారు నియతవేళకు కొన్నికొన్ని తావుల కరిగి వైద్యము చేయుచుండెడివారు. ఈ సులభోపాయములు చాలమంది కుపకరించెను. మామూలు రోగములు కొలఁదిగా నున్నపుడును, అవి సులభోపాయములకు లొంగునపుడును పెద్దవైద్యుల సాయ మక్కఱలేదు గాన మే మేర్పఱచిన పద్ధతి హాస్యజనకము కాదు. ఇది అచటివారి కెవరికిని నవ్వులాటగా లేదు. ఇఁక గ్రామసంస్కరణముకడ నట్టు. గ్రామమునందలి జనము తమంతఁ దా మేమియుఁ జేయరు. పొలములలో పాటుపడువారుగూడ తమచేతితో తమ మలమును తీసి పాఱవైవరు. డాక్తరు దేవుగారు<noinclude><references/> {{c|272}}</noinclude> fw6kdld5vgsmzsidorijei0wipjikxq 104 219669 573238 2026-09-02T13:26:56Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||18 గ్రామప్రవేశము}}</noinclude>'ఇఁక లాభము లేదు' అని అనుకొనెడివారు కారు. వారును మఱి కొందఱు స్వయంసేవకులుసు గలిసి యొక గ్రామమును పూర్ణముగా నిర్మలము చేయఁదలఁచి బజాఱు లూడ్చిరి; వాకిళ్లలోని పెంట నెత్తివయిచిరి; నూతులకడనున్న ముఱికిగుంటలను బాగుచేసిరి. ఇటులుచేసి ‘కొందఱు స్వయంసేవకులను బంపుఁ డ'ని గ్రామస్థులను గోరిరి. కొన్ని యూళ్లవా రీపనినిజూచి సిగ్గిలి పనిచేయ నారంభించిరి. మఱికొన్ని యూళ్లవారు నామోటరుకారుపోవు రోడ్లనుగూడ శుభ్రపఱచిరి. ఈ మధుర విషయములతోపాటు లోకుల యుపేక్షవలన కటువిషయములుగూడఁ జవిచూడఁబడకపోలేదు. కొన్ని గ్రామములవా రీపని యెడల మొగమోటమి లేక తమ యనిష్టమును దెలిపినటులు నాకు గుర్తు కలదు. నే ననేక స్త్రీల సభలలోఁ జెప్పుచు వచ్చిన యొక విషయ మిచట నుదాహరించుట అనుచితము కాదు. భీతిహరవా యను నొక చిన్న గ్రామము కలదు. దీనిప్రక్క నొక గ్రామటిక<ref>గ్రామటిక = మఱీ చిన్న పల్లె, గూడెము.</ref> కలదు. అచట నున్న కొంద ఱాఁడువారి బట్టలు చూతునుగదా మడ్డి యోడుచుండెను. వీరు బట్టలేల యుతుకుకొనరో, వేఱుబట్ట లేల కట్టుకొనరో కస్తురబాయిని కనుఁగొమ్మంటిని. ఆమె వారి మంచి చెడుగులు కనుఁగొనెను. వారిలో నొకయామె కస్తురబాయిని తనగుడిసెలోనికిఁ గొంపోయి, 'ఇదిగో ! మాకు పెట్టెలు గాని యలమరలు గాని లేవు. నాకు వేఱే వస్త్రము లేవియులేవు. ఈ కట్టుకొనిన దొక్కటే నాకుఁ గల బట్ట. ఏమి కట్టుకొని దీని నుతుకుకొందునో సెల విండు! మహాత్ములను నా కొక వస్త్రము ని మ్మనుఁడు ! నేను ప్రతిదినమును తప్పక స్నానము చేసి వస్త్ర ముతికికొని మంచి బట్ట కట్టుకొందును' అని చెప్పెను.<noinclude><references/> {{c|273}}</noinclude> ikg7tbkheb9s0lf99p1vbepvxm8swvv 104 219670 573240 2026-09-02T13:38:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>హిందూదేశమునం దిట్టి గుడిసె యిది యొకటియే కాదు; వేన వేలు. పెట్టెయు బుట్టయు లేక, మాఱువలువ లేక మానము కాపాడుకొనుటకు చినుగుపాతలు దాల్చువా రసంఖ్యాకులు గలరు. మఱియొక విషయ మిచట నుదాహార్యము. చంపారణ్యమున గడ్డికిని, వెదురునకును వెతుకుకొన నక్కఱలేదు. భీతిహరవాలో బడికిఁగాను మట్టిగోడలుపెట్టి గడ్డి వెదుళ్లతో నొకపాకను వేసిరి. ఎవరో యొకరాత్రి దానికి నిప్పు పెట్టిరి. ప్రక్కనున్న నీలిమందు కామందులతాలూకువాఁడని లోకు లనుమానించిరి. మరల నట్టి పాకయే వేయుట మంచి దనిపింపలేదు. ఆ బడిని శ్రీ సోమణుగారును, కస్తురబాయియుఁ జూచుచుండిరి. సోమణుగారు, ఇటుకతో గోడలు కట్టి పెంకుటిల్లు వేయ నిశ్చయించిరి. పలువు రతనికి సాయపడిరి. వెంటనే యొక పెంకుటిల్లు లేచెను. ఇఁక దాని కగ్నిభయము లేదు. ఈ రీతిగా బడులవలనను, ఆరోగ్యసంస్కరణమువలనను, ఔషధములవలనను లోకులకు స్వయంసేవకులయెడల నమ్మిక ప్రబలెను. వారియెడ మంచియుద్దేశము కలిగెను. నే నీపని యంతయు చిరస్థాయిగా నుండునటులు చేయఁదలఁచితిని గాని యది సాగలేదని చింతాపూర్వకముగా చెప్పుచున్నాను. వచ్చిన స్వయంసేవకులు కొలఁదికాలమే యుండుటకు వచ్చియుండిరి. క్రొత్తవారు పైనుండి వచ్చుట కష్ట మాయెను. బిహారులో నిందులకుఁ దగినవా రెవరును దొరకరైరి. చంపారణ్యమున నాపని ముగియువఱకు ఈ లోపుగా నాకొఱకు తయా రగుచున్న మఱియొకపని నన్నెత్తుకొనిపోయెను. నే నచట నున్న దాఱునెలలే యయినను నాఁటిపని నేఁటికిని నచట నేదోవిధముగాఁ గానఁబడుచునే యుండును.<noinclude><references/> {{c|274}}</noinclude> 9abi6hfjwvj0h1sjla0zpbxjzchq487 104 219671 573241 2026-09-02T13:55:14Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}19</p> {{p|fs125}}మంచి అధికారివలని ప్రయోజనము</p> {{Largeinitial|వె}}నుకటి ప్రకరణములలోఁ జెప్పినరీతిగా నొకవంక సంఘసేవ జరుగుచుండెను; మఱియొకవంక రయితుల దుఃఖకథలు వ్రాసికొనుటయు వృద్ధిబొందుచుండెను. వేలకొలది వాఙ్మూలములు పుచ్చికొనఁబడినపిదప నవి మే లొనరింపక మానునా! వాఙ్మూలము లిచ్చు జనము వేలకు దాఁటినకొలఁది నీలిమందు కామందుల క్రోధము హెచ్చఁ దొడఁగెను. వారు నా విచారణను విఫలముగాఁ జేయుటకు విశ్వ ప్రయత్నముల నొనరించిరి. నా కొకనాఁడు బిహారుసరకారువారికడనుండి యొక యుత్తరము వచ్చెను. 'మీ విచారణకు వలసినదానికంటె నెక్కువకాలము పట్టెను. మీ రిఁక దానిని ముగించి బిహారును విడిచిపోవరా ?' ఈ యుత్తరము వినయముగనే యుండెను; గాని దాని యర్థము బట్టబయలుగనే యున్నది! నే నిటులు ప్రత్యుత్తరించితిని: 'నా విచారణ కింకను చాలఁగాలము పట్టక తప్పదు. విచారణ ముగిసినపిదపఁగూడ నిచటి లోకుల కష్టములను బోఁగొట్టకుండ బిహారు విడిచిపెట్టి పొవుట నా కిష్టము కాదు. ? నావిచారణ నాఁపివేయుటకు సరకారువారికి రెండు మంచిదారులు కలవు. రైతుల కష్టములు నిక్కములని తెలిసికొని వానినిఁబోఁగొట్టుట యొకటి, వారి వాఙ్మూలములఁ గయికొని సొంతముగా విచారణసంఘమును నియమించుట మఱియొకటి. గవర్నరు ఎడ్వర్డు<noinclude><references/> {{c|275}}</noinclude> geijeuelravdax5egqlsed08n2o4ey8 104 219672 573251 2026-09-02T20:57:09Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>గెఇట్ గారు నన్ను దమకడకు రమ్మనియు, సొంతముగా విచారణసంఘము నియమించుటకుఁ దా మూహించుచున్నా మనియు అందు మీరుగూడ సభ్యత వహింపుఁడనియు నాకుఁ దెలిపిరి. మిగిలిన సభ్యుల పేరులుచూచి నా సహచరులతో సంప్రతించి యీ దిగువ షరతుల ప్రకారము నేను సభ్యుఁడ నగుదు నని సమ్మతించితిని. ఆషరతు లివి: విచారణ జరుగుచుండు కాలమున నా సహచరుల సలహాను దీసికొనుటకు నాకు నిషేధము ఉండరాదు. నే నిందు సభ్యుఁడ నయితి నను కారణమున రైతులకు సలహాదారుగా నుండరాదను నిషేధము ఉండరాదు. మరియు నీ విచారణము ముగిసినపిదప నిది నాకు సంతోషము కలిగింపనిచో రైతులకు తగిన సలహా నిచ్చి వారిని నడిపించు స్వాతంత్ర్యము నాకు ఉండలయును. సర్ ఎడ్వర్డు గెఇట్ గారు నా షరతులు మంజూరు చేసిరి. ఈ విచారణ సంఘమునకు స్వ. సర్ ఫ్రాంక్ స్లాయీగా రధ్యక్షులుగా నియమింపఁబడిరి. విచారణసంఘము రైతుల ప్రియాదు సత్యమని నమ్మెను. నీలిమందు కామందు లనుచితముగాఁ దీసికొన్నసొమ్ములో కొంతపాలు తిరిగి యీయవలయుననియు తీన్ కఠియా పద్ధతిని చట్టము ప్రకారము తీసివేయవలయుననియు నభిప్రాయపడెను. ఈరిపో ర్టేకవాక్యతగా నుండుటకును, తుదకు అగ్రేరియన్ బిల్లు ప్యాసుచేయించుటకును గవర్నరుగారి పా లెక్కువ. గవర్నరుగారేమాత్రమేని దృఢముగా నుండకున్నను, తమ కౌశల్యమును సంపూర్ణముగా నుపయోగింపకున్నను ఆ రిపోర్టున కైకకయ్య ముండెడిది కాదు. అగ్రేరియన్ బిల్లుగూడ ప్యాసయ్యెడిది కాదు. నీలిమందు కామందులకును చాల బలముండెను. రిపోర్టు వచ్చినతరువాత నది బిల్లుగా మాఱకుండుటకుఁ జాలఁ బనిచేసేరి. కాని సర్ ఎడ్వర్డు గెఇట్ గారు తుది<noinclude><references/> {{c|276}}</noinclude> kq1bc7k4v6r1ywnqm4arl4crl9wkre6 104 219673 573252 2026-09-02T21:07:22Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||19 మంచి అధికారివలని ప్రయోజనము}}</noinclude>వఱకు నచలముగా నుండి విచారణసంఘమువారి సిఫారసులు సంపూర్ణముగా నెఱవేఱునటు లొనరించిరి. నూ ఱేండ్లనుండి నమలులో నున్న యీ తీన్‌కఠియాపద్ధతి యీ రీతిగా రద్దాయెను. దీనితోపాటు నీలికామందుల రాజ్య మస్తమించెను. విఱిగిపోయిన రైతుల కిపుడు మరల జీవము వచ్చెను. 'నీలిమందు మచ్చ యెన్నఁటికిని పోదు' అను సందేహము తొలఁగిపోయెను. చంపారణ్యమునం దారంభము చేయఁబడిన యీపనులను కొన్ని యేండ్లవఱకును కొనసాగింప వలయుననియు, నింకను జాల బడులు పెట్టవలయు ననియు, నింకను జాల గ్రామములు తిరిగి చూడవలయు ననియును నే ననుకొంటిని. క్షేత్రము సిద్ధముగనే యుండెనుగాని పలు మాఱులు నా యభీష్టము నీశ్వరుఁడు కొనసాగనీయలేదు. దైవము నా కింకొక పనిచూపి లాఁగుకొని పోయెను.<noinclude><references/> {{c|277}}</noinclude> suxurnk8aknrob53c20ce6nykve7f00 104 219674 573253 2026-09-02T21:18:18Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}20</p> {{p|fs125}}కూలివారితో</p> {{Largeinitial|చం}}పారణ్యమున కమిటీపనిని ముగింపునకుఁ దెచ్చునంతలో మోహనలాల్ సాండ్యులును, శంకరలాల్ పరీఖులును గలిసి నా కొక యుత్తరము వ్రాసిరి: 'ఖేడాజిల్లాలో పంటలు పోయెను. రైతులు శిస్తులు చెల్లింపఁజాలరు. వారికి రిమిషను ఇప్పింపవలయును. మీ రీ విషయమునఁ గలుగఁజేసికొనవలయును.' అచటికి వెళ్లి చూడనిదే సలహా చెప్పఁగల యిచ్ఛయు, శక్తియు, సాహసమును నాకు లేవు. అప్పుడే శ్రీ అనసూయాబాయియు నొక యుత్తరము వ్రాసెను. కూలివారి జీతములు చాలఁ దక్కువగా నున్న వనియు, కూలివారు చాలఁ గాలమునుండి జీతములను పెంపుచేయఁ గోరుచుండి రనియు నామె వ్రాసెను. నాకు కూలివారిని సరియగు దారిని నడపు నుత్సాహము కలదు. ఈపని చాలఁ జిన్నదయినను ఇంత దవ్వునఁ గూర్చుండి నే నీపనిని నడపఁజాలను. కావున వెంటనే అమదాబాదున కేఁగితిని. ఈ రెండు పనులను నెఱవేర్చికొని కొలఁదికాలములోనే చంపారణ్యమునకుఁ గ్రమ్మఱి యచటఁ దలపెట్టిన పనుల నన్నిఁటిని పూర్తి చేయఁగల ననుకొంటిని. అమదాబాదు వెళ్లి చూచికొనినతరువాతఁ జాలఁ గాలమువఱకును చంపారణ్యమునకు వెళ్ల వీలు కలుగదని తేలెను. చంపారణ్య<noinclude><references/> {{c|278}}</noinclude> 85a2dr7or8o8zaqycxwfuldvdxjx5ws 104 219675 573254 2026-09-02T21:32:53Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||20 కూలివారితో}}</noinclude>మునఁ బెట్టిన బడు లొకటితరువాత మఱియొకటి యెత్తివేయఁబడెను. నా సహచరులును నేనును చాల నాకాశసౌధములను గట్టితిమి గాని యవియన్నియుఁ గొలఁదికాలములో నేలఁగూలెను. చంపారణ్యమున బడులుపెట్టుట, గ్రామములను బాగుచేయుట యను నీ రెండు పనులేగాక గోరక్షణముకూడఁ జేయవలయునని తలపెట్టితిని. గోరక్షణమును, హిందీప్రచారణమును మార్వాడీ లిజారా గొనినటులు నా త్రిప్పటలోఁ గనుఁగొంటిని. బేతియాలో నొక మారువాడీ సజ్జనుఁడు తన సత్రమున నాకు బసయిచ్చెను. బేతియాలోనున్న చాలమంది మారువాడీలు నన్ను తమ గోష్ఠములలోనికిఁ దీసికొనిపోయిరి. గోరక్షణమును గుఱించి నే నప్పటికే ఆలోచించి పెట్టుకొని యుంటిని. నేఁడు నాకుఁ గల యుద్దేశములన్నియు నాఁటివే. గో వంశమును వృద్ధిపొందించుటయు, గోజాతిని సంస్కరించుటయు, ఎడ్లచే తగినంత పనిమాత్రము చేయించుటయు మేలుబడులగు క్షీరశాలల నెలకొలుపుట యీ మొదలగునవన్నియు గోరక్షణము క్రిందికి వచ్చును. మారువాడీ లీపనికి చాల సాయపడుదు మనిరి గాని నేను చంపారణులోఁ జాలఁ గాల ముండఁజాలమి నాపని సగము సగముగానే యాఁగిపోయెను. బేతియాలో నింకను గోశాల పని జరుగుచున్నది కాని యది యింకను ఆదర్శమగు క్షీరశాల కాలేదు. చంపారణ్యమునందింకను ఎడ్లచే మితిమీఱిన పనిని చేయించుచున్నారు. హిందూనామధారు లింకను ఎడ్లను దయమాలి పీడించి తమధర్మమును పాడుచేసికొను చున్నారు. నే నిందుల కెపుడును వగుచుచున్నాను. నేను చంపారణ్యమునకు వెళ్లి నపు డెల్ల చేతఁగాక చాలించిన యీపని కావేదన పడుటయు బిహారువారలయు, మారువాడీలయు నెయ్యపు ముదలకింపులకు పాలగుటయుఁ దటస్థించుచున్నది.<noinclude><references/> {{c|279}}</noinclude> gfgq32kne3nu3wp0qslrfy4hg7h8mtc 104 219676 573255 2026-09-02T21:43:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>కొన్ని కొన్ని తావులలో బడు లేవోమాదిరిగా సాగుచున్నవి. కాని గోసేవాకార్యక్రమము చక్కగా నెలకొనలేదు. కావునఁ దానికిఁ దలఁచినంత పెం పొదవలేదు. అమదాబాదులో ఖేడాలోఁ జేయవలసిన పనినిగూర్చి యాలోచించుచు, ముందు కూలివారి పనిని జూడ నారంభించితిని. నా స్థితి చాల విషమముగా నుండెను. కూలివారి వాదము సమంజసము. అంబాలాల్ సారాభాయి, శ్రీ అనసూయాబాయికి సోదరుఁడు. అతఁడు మిల్లువారి పక్షము. శ్రీ అనసూయాబాయి కూలివారి పక్షము. వీ రిరువురికి నిందు తగవు వచ్చెను. ఇఁక నామాట నాకును మిల్లువారలకును జాలఁ జెలిమి. కావున వారితో తగవులాడుట మఱికొంచెము చిక్కు. నేను వారితో సంప్రతించితిని. పంచాయతిచే తగవు తీర్చికొను మంటిని. కాని తమకును తమకూలివారికిని నడుమ నొక మాధ్యస్థ్యము వారి కొప్పుదల కాలేదు. నా కిఁక కూలివారితో 'కట్టు కట్టుఁ డ'ని చెప్పక తప్పనిసరి యాయెను. నే నిటులు చెప్పకముందు కూలివారితోడను వారిలో పెద్దలతోడను బాగుగా మాటలాడి వారి స్థితిగతు లన్నియు తెలిసికొంటిని. కట్టిన కట్టు చెంగిపోకుండుట కీక్రింది నియమములను విధించితిని : 1. శాంతి భంగ మెన్నఁటికి కలిగింపరాదు. 2. మరల బనిలోనికిఁ బోవువారిని బలాత్కరింపరాదు. 3. బిచ్చ మెత్తరాదు.<noinclude><references/> {{c|280}}</noinclude> t976bhsri5g9m1clctm3ju78m95pfga 104 219677 573262 2026-09-03T02:44:21Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' {{c|{{larger|తప్పనిసరి}}}}' 573262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|{{larger|తప్పనిసరి}}}}<noinclude><references/></noinclude> a751qmxzgaf309u4zhx50qfugmpjdvb 104 219678 573263 2026-09-03T02:44:40Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219679 573264 2026-09-03T02:44:58Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'UNIVERSAL LIBRARY ఇ OU 20493 Advddl | IvVSdAIAINN' 573264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>UNIVERSAL LIBRARY ఇ OU 20493 Advddl | IvVSdAIAINN<noinclude><references/></noinclude> spee1xfbziqks78k2c3812okhubmyzz 104 219680 573265 2026-09-03T02:49:39Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{c|{{larger|తప్పనిసరి}}}} ["మోలియర్" రవియిచిన ప్రహసనాలలో ఒక ప్రహసనానికి ఇది అనుసరణం, చాలభాగం అనువాదం. ఇది 27-8-30 తారీఖున ఆర్ట్సు కాలేజీలో, ఒక సమావేశ సందర్భంలో మొదటిసారి ప్రదర్శించారు.]...' 573265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{c|{{larger|తప్పనిసరి}}}} ["మోలియర్" రవియిచిన ప్రహసనాలలో ఒక ప్రహసనానికి ఇది అనుసరణం, చాలభాగం అనువాదం. ఇది 27-8-30 తారీఖున ఆర్ట్సు కాలేజీలో, ఒక సమావేశ సందర్భంలో మొదటిసారి ప్రదర్శించారు.] పాత్రలు. :1. శానయ్య — తప్పనిసరి వైద్యుడు :2. వనమయ్య - మధ్యవర్తి :3. బాలయ్య - గృహస్థు :4. చలమయ్య & 5 చింతయ్య - బాలయ్య నౌకర్లు 6. కాశీ—లలితకి ప్రియుడు. 7. మరకమ్మశానయ్య భార్య 8. లలిత జాలయ్య పాత్రధారులు, 1. శానయ్య— పాలగుమ్మి వీర భ ద్రేశ్వర రావు 2. వనమయ్య మంగిపూడి మందేశ్వర రావు 3. జాలయ్య—ఆచంట వెంకటసుబ్బారాయు 4. చలమయ్య—దుగ్గిరాల సత్యనా రాయణరావు 5. చింత య్య—పుచ్చా పూర్నా గండం 6, కాళీ టి. వి. చలపతి రావు 7. మరకమ్మ—మద్దూరి శ్రీరామమూ ర్తి 8. లలిత——టి. వి. కృష్ణరావు<noinclude><references/></noinclude> 7fv00zlm1w2om2vi9ckvzfn6pys5lu2 573266 573265 2026-09-03T02:59:14Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{c|{{larger|తప్పనిసరి}}}} ["మోలియర్" రవియిచిన ప్రహసనాలలో ఒక ప్రహసనానికి ఇది అనుసరణం, చాలభాగం అనువాదం. ఇది 27-8-30 తారీఖున ఆర్ట్సు కాలేజీలో, ఒక సమావేశ సందర్భంలో మొదటిసారి ప్రదర్శించారు.] పాత్రలు. :1. శానయ్య — తప్పనిసరి వైద్యుడు :2. వనమయ్య — మధ్యవర్తి :3. బాలయ్య — గృహస్థు :4. చలమయ్య & 5 చింతయ్య — బాలయ్య నౌకర్లు :6. కాశీ — లలితకి ప్రియుడు. :7. మరకమ్మ — శానయ్య భార్య :8. లలిత — జాలయ్య కూతురు పాత్రధారులు, :1. శానయ్య — పాలగుమ్మి వీరభద్రేశ్వరరావు :2. వనమయ్య — మంగిపూడి మందేశ్వరరావు :3. జాలయ్య — ఆచంట వెంకటసుబ్బారాయ్డు :4. చలమయ్య — దుగ్గిరాల సత్యనారాయణరావు :5. చింతయ్య — పుచ్చా పూర్నానందం :6. కాశీ — టి. వి. చలపతిరావు :7. మరకమ్మ — మద్దూరి శ్రీరామమూర్తి :8. లలిత — టి. వి. కృష్ణరావు<noinclude><references/></noinclude> 1qndn4ru6roy3f2qcx97u0zdqmnffdr 104 219681 573267 2026-09-03T03:00:20Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219682 573268 2026-09-03T03:00:35Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219683 573278 2026-09-03T03:53:51Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|ఇరువది మూఁడవ పరిచ్ఛేదము}} విభజీవితమున సంధ కార మాక్రమించుకొని వచ్చుచున్నది. గుండెలు బద్ధలు చేయఁ నంత దుఃఖమును, నిరాశయు తనకొఱకె కనిపెట్టుకొనియుండి ప్రతిక్షణమును దగ్గఱకు వచ్చుచున్న ట్లనిపించుచున్నది విభకు, తనకిక నెట్టి సుఖము నుండదనుభయము పుట్టుచున్నది. కనఁబడుదానినెల్లను మ్రింగుచు జీవమును శూన్యము చేయు చుండు అపారదురదృష్ట మొకటివచ్చి తనమీఁద పడఁబోవు చున్నట్లున్నది,——దానిఛాయయే వచ్చి విభప్రాణములో పడినట్లుండి, ఆమెకు చెప్పనలవికాని దుఃఖమువచ్చుచున్నది. ఒంటరిగా మంచము పై పరుండి యున్నది విభ, దగ్గఱ నెవ్వరును లేరు, నిట్టూర్పులు విడిచి విడిచి చివరకు యేడ్చుచు, “అట్లైన నన్ను విడిచి పెట్టితివా, నేనేమి యపరాధము చేసితిని?” అనుచుండెను; వెక్కి వెక్కి యేడ్చుచు ఉండియుండి "నేనేమి యపరాధము చేసితిని?” అనుచుండెను. తలగడ గుండెపై వేసికొని, రెండు చేతులను ముఖము పై నుంచి ఏడ్చుచు మాటిమాటికి, “నేనేమి యపరాధము చేసితిని?” అనుచుండెను. “ఒక్క ఉత్తరమైనను లేదు, మనుష్యునినై నను పంపలేదు, సమాచారము చెప్పువా రెవ్వరును లేరు! నేనేమి చేయఁగలను! గుండె బ్రద్దలై పోవుచున్నది, ఇక్కడినుండి ఎక్కడికి అక్కడినుండి యిక్కడికి రోజంతయు నేడ్చుచు<noinclude><references/></noinclude> r71kah820mobfsyyg7io3glj70eow70 104 219684 573281 2026-09-03T03:56:02Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ముప్పది యైదవ పరిచ్ఛేదము. విభయు సుదయాదిత్యుఁడును బ్రయాణమగుచున్నారు. విభ తల్లిని గట్టిగా కౌగిలించుకొని యేడ్చుచున్నది. అంతః- పురమున నెక్కడెక్కడ నున్న వారందఱును వచ్చి అత్త...' 573281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> ముప్పది యైదవ పరిచ్ఛేదము. విభయు సుదయాదిత్యుఁడును బ్రయాణమగుచున్నారు. విభ తల్లిని గట్టిగా కౌగిలించుకొని యేడ్చుచున్నది. అంతః- పురమున నెక్కడెక్కడ నున్న వారందఱును వచ్చి అత్తవారి యింటికిఁ బోవు చున్న విభను జూచి నానావిధములైన యుప- దేశము తీయసాగిరి. తల్లి యుదయుని లోనికిఁబిలిచి "నాయనా చెల్లెలను తీసికొని వెళ్లుచున్నావుగాని వారు విభ నాదరింపక కష్ట పెట్టెద- రేమో!” ఉదయుఁ డులికిపడి, “కష్ట పెట్టెద రేల అమ్మా! ఏల యాదరించరు!" అని యడిగెను. రాణి — "వారికి విభ పైఁ గోపము వచ్చినదేమో!” ఉదయుఁడు — " లేదమా, ఎంతమాత్ర మట్లు కానేరదు. విభ చిన్నపిల్ల, దానిపై నెవరు కోపముంచుకొనఁగలరమ్మా?” రాణి — "జాగ్రత్తగ నాలోచించి తీసికొనివెళ్లుము నాయనా, వారా మెయెడల నిర్దయులైయున్న యెడల, విభ మఱి బతుకదు. ఈమాటలు ఉదయాదిత్యు నిమనస్సు నభయముపుట్టించినవి. ఎవరైన విభను కష్ట పెట్టఁగలరన్న మాట ఇంతకుముం దెన్నఁడు నుది యునకు డట్టలేదు. ఉదయుఁడు తన ప్రాయశ్చిత్తము పూర్తి<noinclude><references/></noinclude> nguepurm2fcaqodbsd4m48rkss89ue7 573282 573281 2026-09-03T03:58:43Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{c|ముప్పది యైదవ పరిచ్ఛేదము.}} విభయు సుదయాదిత్యుఁడును బ్రయాణమగుచున్నారు. విభ తల్లిని గట్టిగా కౌగిలించుకొని యేడ్చుచున్నది. అంతఃపురమున నెక్కడెక్కడ నున్న వారందఱును వచ్చి అత్తవారి యింటికిఁ బోవు చున్న విభను జూచి నానావిధములైన యుపదేశము తీయసాగిరి. తల్లి యుదయుని లోనికిఁబిలిచి "నాయనా చెల్లెలను తీసికొని వెళ్లుచున్నావుగాని వారు విభ నాదరింపక కష్ట పెట్టెదరేమో!” ఉదయుఁ డులికిపడి, “కష్ట పెట్టెద రేల అమ్మా! ఏల యాదరించరు!" అని యడిగెను. రాణి — "వారికి విభ పైఁ గోపము వచ్చినదేమో!” ఉదయుఁడు — "లేదమ్మా, ఎంతమాత్ర మట్లు కానేరదు. విభ చిన్నపిల్ల, దానిపై నెవరు కోపముంచుకొనఁగలరమ్మా?” రాణి — "జాగ్రత్తగ నాలోచించి తీసికొనివెళ్లుము నాయనా, వారామెయెడల నిర్దయులైయున్న యెడల, విభ మఱి బతుకదు. ఈమాటలు ఉదయాదిత్యు నిమనస్సున భయము పుట్టించినవి. ఎవరైన విభను కష్ట పెట్టఁగలరన్న మాట ఇంతకుముం దెన్నఁడు నుదయునకు డట్టలేదు. ఉదయుఁడు తన ప్రాయశ్చిత్తము పూర్తి<noinclude><references/></noinclude> pqbjc9kwcmyumz1iv51l6unan65ht66 104 219685 573283 2026-09-03T03:59:17Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219686 573284 2026-09-03T03:59:28Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219687 573285 2026-09-03T03:59:41Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219688 573286 2026-09-03T03:59:52Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219689 573287 2026-09-03T04:00:03Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219690 573288 2026-09-03T04:06:23Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />312 ప్రాయశ్చిత్తము</noinclude>నాతల్లిని, మహాలక్ష్మిని, నీవవమానపరచితివి, నీ రాజ్యలక్ష్మి నితరుమగొట్టితివి. నేఁడు నేనుఁగూడ నీచాకిరీ విడిచిపోవుచున్నాను. మాతల్లి సేవ చేయుచు కాలము గడుపుకొనెదను; బిచ్చమెత్తుకొని కాలక్షేపము చేసెదను గాని నీయింటినీడనైనను మఱి తొక్కను." ఇట్లనుచు రామచంద్రునకుఁ బ్రణామము చేసి విభతో "అమ్మా ఇంకరమ్ము! తత్క్షణమే బయలుదేరిపోదము; ఇక్కడ నిఁక నొక్క నిమిషమైన నుండరాదు,” అనెను. అని విభను బట్టుకొని బయటికి తీసికొనివచ్చెను. విభకు మతిపోయినట్లైనది. బయటనుండు పల్లకీలలో నొక దానిలో గూర్చుండఁ బెట్టి మోహనుఁ డామెను పడవయొద్దకు తీసికొని వచ్చెను. విభ ఉదయాదిత్యునితోఁగలసి కాశికి వెళ్లి పోయినది. అక్కడ దానధాన్యములు చేయుచు దేవసేవ చేయుచు, భ్రాతృసేవ చేయుచు కాలము గడపుచుండెను. బ్రతికియన్నంత కాలము రామమోహనుఁడు వారితోఁ గలసియే యుండెను. సీతారాముఁడుకూడ సపరివారముగ కాశికివచ్చి ఉదయు నాశ్రమముననే యుండెను. {{rule|4em}} {{c|చెన్నపురి: వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారి}} {{c|'వావిళ్ల' ప్రెస్సున ముద్రితము.—1930.}} ་<noinclude><references/></noinclude> mrwg9kd9ekwvmi4z8f6e7hx062i9dje 104 219691 573294 2026-09-03T05:11:43Z Rajasekhar1961 50 /* సమస్యాత్మకం */ 573294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> 7ooyu8f8f1qj751k0lho5hdgrbg1cnz 104 219692 573295 2026-09-03T05:12:05Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 102 219693 573301 2026-09-03T05:20:54Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = కారుమూరి |అసలుపేరు = వైకుంఠరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కారుమూరి వైకుంఠరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంక...' 573301 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = కారుమూరి |అసలుపేరు = వైకుంఠరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = వ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = కారుమూరి వైకుంఠరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== # [[ప్రాయశ్చిత్తము]] ftv2n3tttiwa25d6hdlt2av839maex3 106 219694 573304 2026-09-03T07:00:08Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 573304 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=గంటి జోగిసోమయాజి |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 4l4dt6f09at44hzgfdrhnfsz3n8m2zn 573307 573304 2026-09-03T07:09:55Z Rajasekhar1961 50 573307 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} j6b8h98cuu10uxvyrv9d2glv7zm4zgd 573309 573307 2026-09-03T07:21:01Z Rajasekhar1961 50 573309 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 4l5w6ytp4w3o6yum7uerfuah1cdc8cy 573310 573309 2026-09-03T07:21:38Z Rajasekhar1961 50 573310 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ew0grbcfptzm0uj0g17cunmaqeqs7e6 573315 573310 2026-09-03T08:15:21Z Rajasekhar1961 50 573315 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} oytiiih0m0tko6ruwpkvzd48als9afo 573316 573315 2026-09-03T08:35:34Z Rajasekhar1961 50 573316 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 9bthnjhs87nvrbjqqjb5ytoef2wlwpy 573318 573316 2026-09-03T08:38:05Z Rajasekhar1961 50 573318 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ifh9tqp6b40p3rldzz51d1rpjgd2jnw 573319 573318 2026-09-03T08:38:38Z Rajasekhar1961 50 573319 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} s6eg3exyupz7e33ztjap88avmp375b4 573321 573319 2026-09-03T08:40:50Z Rajasekhar1961 50 573321 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 67hh1x0mcu44kchti0xafgbhgjvmel6 573322 573321 2026-09-03T08:41:28Z Rajasekhar1961 50 573322 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} pa7vj5km76qgpyci4crwte70e2wj28h 573325 573322 2026-09-03T08:42:54Z Rajasekhar1961 50 573325 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 110="బొమ్మ" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} pdxi1wd6rkh3wtngoc1xs5euwkvhve3 573326 573325 2026-09-03T08:43:44Z Rajasekhar1961 50 573326 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 4h3397g3k8kcfell91yqw6ihmmlv7h6 573328 573326 2026-09-03T08:45:18Z Rajasekhar1961 50 573328 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} mn10xnygxocdma2mx9365sft67h1dpu 573329 573328 2026-09-03T08:45:56Z Rajasekhar1961 50 573329 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 8eocez5vc24wjtduosakwloz6qddqtl 573331 573329 2026-09-03T08:47:16Z Rajasekhar1961 50 573331 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 122="బొమ్మ" 123=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} q3xpu6lbbxpit26g458osglzjdkklkt 573332 573331 2026-09-03T08:47:52Z Rajasekhar1961 50 573332 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 122="బొమ్మ" 123=- 124=87 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 09uxg1uecbtbg2o3gm3o43kb32je9qn 573333 573332 2026-09-03T08:49:07Z Rajasekhar1961 50 573333 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 122="బొమ్మ" 123=- 124=87 140="తప్పొప్పులపట్టిక" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} rksjqmv20u8lr5pftj72smpcdtgw9to 573334 573333 2026-09-03T08:50:50Z Rajasekhar1961 50 573334 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 4=3 roman 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 122="బొమ్మ" 123=- 124=87 140="తప్పొప్పులపట్టిక" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} hg907i6b081l5kescnjj8w95o5bqodh 573335 573334 2026-09-03T08:51:41Z Rajasekhar1961 50 573335 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 1=- 2to3="ఉపో" 4=3 roman 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 122="బొమ్మ" 123=- 124=87 140="తప్పొప్పులపట్టిక" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 16tgsmsw08o0r7fc2en8cto3cir59v7 573339 573335 2026-09-03T08:58:06Z Rajasekhar1961 50 573339 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=రామచంద్రుని హంపి యాత్ర |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గంటి జోగి సోమయాజి|గంటి జోగి సోమయాజి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1930 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=2 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1=- 2to3="ఉపో" 4=3 roman 25="విసూ" 26=1 62="బొమ్మ" 63=- 64=37 72=- 73="బొమ్మ" 74=45 78="బొమ్మ" 79=- 80=49 106="బొమ్మ" 107=- 108=75 110="బొమ్మ" 111=- 112=77 122="బొమ్మ" 123=- 124=87 140="తప్పొప్పులపట్టిక" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 4lcc71wxr34cs7kfvvqlnm2gf15zjn7 104 219695 573313 2026-09-03T08:14:09Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'రామచంద్రుని హంపీయాత్ర ద్వితీయాశ్వాసము. సీ|| ఏటేటా లక్షలు క హృదయముల్ దమన్యూన తలఁడల్చి భక్తితో 5 నలరు నెచట జరాజులుదమ 5 రాజత్వముఁ దొఱంగి సాష్టాంగ వినతులు 5 సల్పి రెచట కాలమూషక ద...' 573313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>రామచంద్రుని హంపీయాత్ర ద్వితీయాశ్వాసము. సీ|| ఏటేటా లక్షలు క హృదయముల్ దమన్యూన తలఁడల్చి భక్తితో 5 నలరు నెచట జరాజులుదమ 5 రాజత్వముఁ దొఱంగి సాష్టాంగ వినతులు 5 సల్పి రెచట కాలమూషక దంష్ట్ర, 5 పాలిటఁబడిపోక శాశ్వతమైనిల్వఁ 3 జాలెనెచటు | సేతు శీత మహీధ్ర 6 సీమాంతమాభూమి నీడు లేని ప్రశస్తిక హెచ్చెనెచటు ॥ గీ॥ నిరుపమానైక వైభవ 3 నిలయమెద్ది సకలసౌభాగ్యసీమయై శ్రీ జరిగెనెచటు | " అట్టి శ్రీ విరూపాత దే వాలయమ్ము కన్నులారింగ నీనాఁడు 5 కాంచినాఁడ ॥, చ॥ విరివివహించె మానసము పెద్దతనమ్మును గర్వము వడిం | గొఱఁతవహించె, నీశ్వరుని కో వెలముందఱఁ జిన్న చీమనై | తిరుగుటతప్ప నేన నెడు తీవ్రత సర్వము పోయె; భా /<noinclude><references/></noinclude> ep2ycyk453eimxhb5mu46gvhei3zp0p 104 219696 573314 2026-09-03T08:14:37Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219697 573317 2026-09-03T08:37:20Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219698 573320 2026-09-03T08:40:12Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219699 573323 2026-09-03T08:42:10Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219700 573327 2026-09-03T08:44:31Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219701 573330 2026-09-03T08:46:25Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219702 573336 2026-09-03T08:51:55Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219703 573337 2026-09-03T08:56:41Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఉపోద్ఘాతము. ఆంగ్ల భాషయందు బైరనుమహాకవి రచియించిన Childe Harold's Pilgrimage అను కావ్యమును బఠించి యట్టి కావ్యము నాంధ్రమునందు విరచింపవలయునని యూహించి కొనుచుండగా హంపీ విజయనగరపు శిధిలసౌధము...' 573337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> ఉపోద్ఘాతము. ఆంగ్ల భాషయందు బైరనుమహాకవి రచియించిన Childe Harold's Pilgrimage అను కావ్యమును బఠించి యట్టి కావ్యము నాంధ్రమునందు విరచింపవలయునని యూహించి కొనుచుండగా హంపీ విజయనగరపు శిధిలసౌధములను జూచుట సంభవించెను. అట్టి కావ్యమును వ్రాయుటకుఁ దగిన విషయమిది యని యూహించి వ్రాసిన గ్రంథమే యీ చిన్ని పొత్తము. దీనినిఁ బ్రచురించుటకు ముందనేక సంస్థలలోఁ జదివితిని. ఆ వినిన వారిలోఁ గొందఱకై న నియ్యది కన్నీటిం చెప్పిం చుటఁ జేసి దీనిని బ్రచురింపఁ బూనుకొంటిని. ఈ ప్రచురణమున కెంతయు సహాయపడిన యానందముద్రణాధి పతులకు మిక్కిలి కృతజ్ఞుఁడను. సహృదయులగువారి గ్రంధమును దివి కావ్యపరమావధియగు నానందము నొసంగుచున్నదా, లేదా యనిపరీక్షింతురుగాక ? ఆనందమును గలిగించిన యెడల దీనినిఁగూడఁ దమ పుస్తకాగారముల యందుంపఁ బ్రార్థితులు. లేసి యెడల విస్మృత గ్రంథసహస్రముల సంఖ్యకింకొకటి చేరునుగాక, మహా కవియయ్యును వినయముచేఁ గాళిదాసుఁడు వచియించిన మందః కవియశఃప్రార్థీ గమిష్యామ్యపహాస్యతాం | వ్రాంశులభ్యే ఫలే లోభాదుద్భాహురివవామనః || అనునుడి నాయందుసత్యమగునేమో యని శంకించుచున్నాను.<noinclude><references/></noinclude> i23ux30v60vtq00pekud18df6twxk5c 104 219704 573338 2026-09-03T08:57:36Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' ఇందఖండయతి కొన్ని కొన్ని చోట్లఁ బాటింపఁబడినది గాన పాఠకులు దీనిని భ్రమపూర్వకమని తలంపకుందురు గాక. ఈ పుస్తకము ప్రూఫులను దిద్దుటకు సాహాయ్య మొనరించిన బ్రహ్మశ్రీ, వజ్ఝల – సీత...' 573338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> ఇందఖండయతి కొన్ని కొన్ని చోట్లఁ బాటింపఁబడినది గాన పాఠకులు దీనిని భ్రమపూర్వకమని తలంపకుందురు గాక. ఈ పుస్తకము ప్రూఫులను దిద్దుటకు సాహాయ్య మొనరించిన బ్రహ్మశ్రీ, వజ్ఝల – సీతారామస్వామి శాస్త్రి గారికిని మ-రా-రాశ్రీ, తాపీ ధర్మారావుగారికిని నితరులగు మిత్రులకును వందనములు. మదరాసు. 1-6-1930. బుధజనవి ధేయుఁడు. గంటి జోగిసోమయాజి.<noinclude><references/></noinclude> dna08hdq0d94c9y8bzqyc7xgkud510f 104 219705 573340 2026-09-03T09:31:01Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||20 కూలివారితో}}</noinclude>4. కట్టు జరుగునంతవఱకును తిరిగిపోకుండ నుండవలయును; కూడు లేనిచో మరియాద గల మఱియొక కూలిపనిని చేసి కొనవలయును. పెద్దల కీ నియమము లర్ధ మాయెను, నచ్చెను. 'మన విన్నపము నంగీకరింపనంతవఱకుఁగాని, పంచాయతీని వేయనంతవఱకుఁగాని మనము పనిలోనికి పోఁగూడ ద'ని కూలివారు ఒట్టుపెట్టుకొనిరి. ఈ కట్టు జరుగుచున్నపుడే శ్రీ శంకర్‌లాల్ బాంకరును' శ్రీ వల్లభభాయిని నేను బాగుగా నెఱుఁగఁ గలిగితిని. ఇంతకుముందే శ్రీ అనసూయాబాయి నెఱిఁగియుంటిని. సబర్మతీతీరమున నొకచెట్టుక్రింద దైనందిన మీ కట్టు కట్టిన కూలివారి సభ జరుగుచుండెడిది. అచటికి వేలకొలఁది కూలివారు వచ్చెడివారు. నేను ప్రతిదినమును వారు పాటింపవలసిన షరతులను గుఱుతు చేయుచుంటిని. మరియు శాంతిని కాపాడవలయు ననియు నాత్మగౌరవమును కాపాడుకొనవలయు ననియు బోధించుచుంటిని. వారు ఏక్ టేక్<ref>శపథమును పాలింపుము.</ref> అని వ్రాయఁబడిన జెండాలు గైకొని పెండ్లివారి వలె నూరేఁగి వీథులలో సభకు హాజ రగుచుండెడివారు. క ట్టిరువదియొక్క నాళ్లు జరిగెను. ఇది జరుగుచుండఁగా కూలివారికి న్యాయము కలిగింపవలసిన దని నేను మిల్లువారిని ప్రార్థించు చుంటిని. 'మేము మాత్రము ఒట్టు పెట్టుకొనలేదా? కూలివాండ్రు మాకు బిడ్డలవంటివారు, మేము తండ్రులవంటివారము ......... మా నడుమ మూడవవాఁ డొకఁడు వేలు పెట్టనేల? మాకు పంచాయతీ చేయువా రొకరా?' అని నాకు ప్రత్యుత్తరము చెప్పుచుండెడివారు.<noinclude><references/> {{c|281}}</noinclude> qsj45or0w5gsv0zw6tv1w9x42bksr4n 104 219706 573341 2026-09-03T09:46:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}21</p> {{p|fs125}}ఆశ్రమము నొకతూరి తొంగిచూచుట</p> {{Largeinitial|కూ}}లి వారలను ముందరకు నడిపింపక ముం దొకసారి యాశ్రమమును తొంగిచూచు టావశ్యకము. నేను చంపారణ్యమునం దుండినను ఆశ్రమము మాట మఱవలేదు. నడుమనడుమ నచటికిఁ బోయి వచ్చుచుంటిని. అమదాబాదు ప్రక్కనున్న కోచరబ్ అను గ్రామమున మా ఆశ్రమముకలదు. కోచరబులో ప్లే గంటుకొనెను. బాలుర నచట సురక్షితులనుగా నుంచుట గష్టము. ఆశ్రమమునందు శౌచనియమముల నెంత జాగరూకతతో పరిపాలించినను చుట్టుప్రక్కల నున్న యశౌచము నాశ్రమమునకు సోఁకకుండఁ జేయుట యసంభవము. ఆసమయమున గ్రామస్థులచే శౌచనియమములఁ బరిపాలింపఁజేయుటకును, లేక వారికి సేవచేయుటకును మాకు శక్తి లేదు. గ్రామమునకు దూరముగా చిక్కు కలుగనంత దూరముగా - నాశ్రమమునుంచుట మాయుద్దేశము. ముం దెప్పుడో యాశ్రమమును స్థాపించినను ప్రకృతము భూమికొని యచటికిఁ దఱలుదమని తలఁచితిమి. 'కోచరబు విడనాడి పొండు!' అనుట కీప్లేగు నోటీసనుకొంటిని' శ్రీ పుంజాభాయి హీరాచం దను నతఁ డాశ్రమమున కొకచుట్టము. అతఁడు చిన్నపనులనక పెద్దపనులనక యాశ్రమసేవ చేయుచుండెడివాఁడు. అమదాబాదులో ప్రతిసంగతియు నతనికిఁ దెలియును. ఆశ్రమమునకుఁ దగిన తావు నిఁతడు నెమకఁ దొడఁగెను. ఇతనితోడ నేనును<noinclude><references/> {{c|282}}</noinclude> gc01c344mjrxcvna613bapzcrdpam9q 104 219707 573342 2026-09-03T09:58:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||21 ఆశ్రమము నొకతూరి తొంగిచూచుట}}</noinclude>కోచరబుకు ఉత్తర భాగమును, దక్షిణ భాగమును తిరిగి చూచితిని. ఉత్తరమున మూడు నాలుగు మైళ్లలో నొకబాగము దొరకుచోచూడుమని చెప్పితిని. ఇపుడు మేమున్న ప్రదేశము నతఁడు చూపెను. ఆ ప్రదేశము నాకు నచ్చుటకు చెఱసాల దాపుగా నుండుట యొక కారణము. సత్యాగ్రహాశ్రమవాసుల మొగములందు జైలువ్రాఁత వ్రాయఁబడియుండుచే కనులయెదుట జై లుండుట చాల మంచిది. శుచిగా నుండు ప్రదేశముల నడుమనే జైళ్లు కట్టుదురనియు నే నెఱుఁగుదును. ఏడెనిమిది దినములలో కొనుబడి యాయెను. భూమిలో ఇండ్లు వాకిండ్లుగాని, చెట్లుచేమలుగాని లేవు. ఏమి లేకపోయినను నిది నదీతీరమున నుండుటయు, నేకాంతముగా నుండుటయు నన్నిటికంటె గొప్పవిశేషము. అందు గుడారములు వేసికొనియుండఁ దలఁచితిమి. ఇండ్లు కట్టనంతవఱకు రేకుపాకలలో వంటఁ దలపెట్టితిమి. ఆశ్రమము క్రమాభివృద్ధిఁ గనుచుండెను. పిన్నలు పెద్దలు, స్త్రీలు పురుషులు అందఱు వెరసి సుమారు నలుబది మంది కలరు. అందఱకు పాకశాల యొకటియే యగుటచే చాల వీలుగా నుండెను. ఆశ్రమము నిటనుండి యటకు మార్పఁ దలపెట్టుట నా వంతు. పనిచేయుట యంతయు మామూలుచొప్పున స్వ. మగన్‌లాల్ గాంధీవంతు. మంచి యిండ్లు వేసికొని నిలఁద్రొక్కుకొనువఱకు మాకు వచ్చిన యిబ్బందులకు మితి లేదు. వానలు నంగెను. నాలుగు మైళ్లదూరము నుండి సామానంతయు రావలయును. ఈపాండ్రనేలలో పాములు కావలసి నన్ని. అట్టిచోట పసివారితో నివసించుట సామాన్యము కాదు. పైఁగా 'పాములు మొదలగువానిని చింపరాదు' అని మాకు<noinclude><references/> ̺{{c|283}}</noinclude> n6zbsr1w9z326nt2b1lu61e24yqjm3x 104 219708 573343 2026-09-03T10:15:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>నియమము. మరియు మాలో సా మనిన భయములేనివా రెవరును లేరు; నేఁటికిని లేరు. స్థితిగతు లిట్టివి. హింస చేయు జీవములఁ జంప రాదను నియమము ఫీనిక్సు టాల్‌స్టాయి శబర్మత్యాశ్రమములందు యథాశక్తి యనుష్ఠింపఁబడుచు వచ్చుచుండెను. ఈ యాశ్రమములం దన్నిటను మేము పాండ్రనేలలోనే కాలుపెట్టితిమి. ఈ మూడు తావులందును సర్పాదులయుపద్రవ మెక్కువ. అయినను నేఁటివఱ కెవరిని పాము ముట్టలేదు. శ్రద్ధానేత్రముతో తిలకించుచో నీశ్వరకృపయే దీనికిఁ గారణము. 'ఈశ్వరునకు పక్షపాత ముండునా? మానవుల పిచ్చి పనులలోఁ జేయి చేసికొనుటయే యాతని పనియా?' యని యెవరును నిరర్ధకముగా శంకింపకుందురుగాక ! అది యనుభవనీయమగు విషయము, దానిని భాషలోఁ బెట్టఁ జాలను. లౌకికభాషలో నీశ్వరునికార్యములను గుఱించి వ్రాయుచుంటినిగాని యవి వ్రాయుటకు వీ లయినవి కావని నాకుఁ దెలియును. పామరుఁడగు మానవుఁడు వర్ణింప నెంచును బో మూక వాణియే యవలంబనము. సర్పములను జంపనిమాయాశ్రమము వారి కిరువది యయిదేండ్లనుండియు నించుకయు సర్పబాధ కలుగకుండు టానుషంగిక మనుటకుబదు లీశ్వరకృపయే కారణ మనినచో నది వెఱ్ఱి నమ్మక మగునేని యట్టి వెఱ్ఱి నమ్మకమునే నేనంటి పట్టుకొనియుందును. కూలివారు కట్టు కట్టిన సమయమున ఆశ్రమమున నేఁతసాలకు పునాదులు త్రవ్వితిమి. ఆశ్రమమున మొదటిపని నేత. వడుకుట మాకింకను తెలియలేదు. కావున తొలుతనే నేఁతసాల కట్టింపవలయు ననుకొంటిమి.<noinclude><references/> {{c|284}}</noinclude> a5ejnq7f13mzkwpm0xtbgd1ixh3evc3 104 219709 573344 2026-09-03T10:29:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 573344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}22</p> {{p|fs125}}ఉపవాసము</p> {{Largeinitial|కూ}}లివారు మొదటి రెండు వారములును చాల ధైర్యముచూపిరి. మిగుల శాంతముగా నుండిరి. ప్రతిదినమును పలువురు సభకు వచ్చుచుండిరి. ప్రతిదినమును నేను వారికి శపథమును గుర్తునకుఁ దెచ్చుచుంటిని. 'చావనయినఁ జచ్చెదముగాని యొట్టు మీఱుదుమా?' యని వారు చెప్పిపోవుచుండిరి. క్రమముగా కట్టు తప్పిపోవఁ జొచ్చెను. బలముపోయినవాఁడు చెవకఁ జూచును. అటులే కట్టులో బలము పోఁదొడఁగినకొలఁది కట్టులోనున్నవారు కట్టు తప్పినవారిని ద్వేషింపఁ జొచ్చిరి. ఇఁక వీరిలో వీరికి తగవు లుప్పతిల్లునేమో యని యనుకొంటిని. వీరిలో వీరిని కొట్టుకొనఁజేయకుండుట కష్టమని నాకు భయమెత్తెను. ప్రతిదినమును సభలో జనము పలుచన కాఁ దొడఁగెను. వచ్చిన వారి మొగములమీఁదఁ గూడ నౌదాసీన్యము వ్రేలాడుచుండెను. కూలివా రందఱును ఊఁగులాడిపోవుచున్నటులు నాకు వార్త వచ్చెను. నాపని అట్టిట్టాయెను. నా విధి యే మని యాలోచించితిని. నాకు దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో కూలివారికట్ల అనుభవము కలదు. కాని యిది క్రొత్త. ఏలన నిచట కూలివారు నాప్రేరణచే కట్టుకట్టిరి. ప్రతిదినము నాకడ బాసచేసిపోవుచుండిరి. దీనికి నేనే సాక్షిని. ఇఁక వీ రెటు లీప్రతిజ్ఞను దాఁటగలరని నా యుద్దేశము. ఇది నాగర్వమో, కూలివారలయెడల<noinclude><references/> {{c|285}}</noinclude> dtyyrpu2gu5msl6e0tiqy92avgri3e7 104 219710 573346 2026-09-03T11:14:35Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219711 573347 2026-09-03T11:14:51Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219712 573348 2026-09-03T11:15:07Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 573348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 219713 573349 2026-09-03T11:16:24Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' వంుగళం స్వయం ప్రకాశ మంగళ హారతి 60 1. మంగళం స్వయం ప్రకాశ లింగాభంగం నిర్వికాశ సంగరహిత సర్వప్రకాశము బంగము లేకున్నా, శ్రీమంగళ ప్రభూనాకు మంగళం 2. సృష్టి పుట్టక ముందు నీవని, యెష్ట...' 573349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> వంుగళం స్వయం ప్రకాశ మంగళ హారతి 60 1. మంగళం స్వయం ప్రకాశ లింగాభంగం నిర్వికాశ సంగరహిత సర్వప్రకాశము బంగము లేకున్నా, శ్రీమంగళ ప్రభూనాకు మంగళం 2. సృష్టి పుట్టక ముందు నీవని, యెష్టి లేక నిండినావని అష్టాదళము నీది సత్తెని,స్పష్టముగా యిలయందున నష్టము లేకున్నావని మంగ ళం 3. నిర్వికల్పసమాది నీవని, యుర్విలోపల నిండినావని, సర్వపాప హరణమని, నిర్వాహించిన చాలు, సర్వము నీ దె సత్తని 4. కంటికి గోచరుడవని, దంటబాయకా యున్నావని, మింటికీ మూలమునీవని, కంటికి మింటికి వంటక, దట్టముగా పూర్ణుడవని మంగళం 5. వాసిగా బొబ్బిలీలోను, మోసములేకున్న గురుని ఆశలురోసి గురునిసేవ, జేసితినే, పాదము నేనమ్మిన రాజియ దాసుడు మంగళం!!<noinclude><references/></noinclude> jaao98mgdy5tbv8xxjurwvefa8lpxxg 104 219714 573350 2026-09-03T11:17:54Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'చదవఐవాలయామూాలు, మక రాతలో రాణాలు సింహాతలాటా*లు కుండలి స్థానామూలు, అచ్చట దె నాయాలు, మహీ-"తా భూజాములుు పకశుల పంజారాలు, మాయామృగామూలు, చక్కని వాసారాలు- వచ్చెటి వస్తూవూలు, నిచ్చె...' 573350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>చదవఐవాలయామూాలు, మక రాతలో రాణాలు సింహాతలాటా*లు కుండలి స్థానామూలు, అచ్చట దె నాయాలు, మహీ-"తా భూజాములుు పకశుల పంజారాలు, మాయామృగామూలు, చక్కని వాసారాలు- వచ్చెటి వస్తూవూలు, నిచ్చెటి మంచివలు, వ'య్యుటి సర్కు_జూలు- ఖర్చుకు అంగడిలు, తిరిగటి సంగడిలు, యరగసే ర క్రామూలు తెల్ల ని వించూనవులు నల్ల నినిలామూలు, పచ్చని వజాలు-నాలుగు ర త్నామూలు, చర ఫుకు ప్యానాలు, మిక్కి. రే మూ'కాలు యెక్టు వ సూ తా /మూాలు, ఎక్కు_.వ నారామూలు, దిక్కు ల క్లే శామూాలు... ధర స నజ కా సారి ఫృగేహాయాలు, మిక్కే_లి నయోగాలు, మఠాలు, దీపాంతిరమూలు, కూకటియోపాదాలు, కారాళ్టు, అంగాళాల్లు గశాఖ్లతో, యెంతో వింణశయుస్నద కాయి పురము ఎంతో బాగా యున్నాది. 2, చరణం: (శ్రీరమ్యాయుగ మాయా దారీ పురంభన బఐ రాక న త్మ విచారముగ, దరతమ గపెద్దా చెరజయందూన భేరీమ్భుదంగలతో. రాతీపాగలొకతీర్కు తిత్విములనై దాగు, చోరుల మంచేబారు ద్వారము ముందూ వారూ. నేంద్రియములతీగు, ఖో గందోయమ ల బరు-యో వణములబూగు డెయముల. హంసను ఖర్మాల కోశారు కాయకమూలా వేరు, దుర్గుణముూాట సోర్సు. యేనుగు లష్టా బొరుగు గాలా కాఠరు రధాల నవాంగు..లో " ఇశిమాగు తొగు తెంబుల యొక్క_తీప--కానీపూ నేబూరు,. అంబుల యక్క బోరు! నంగము నిదాానోరు. చూ టి బల్‌పజసూరు నదులును మూడు చబారు- కొలనుల యంచు నిరు నిరము సందున్నారు, పద్మము లొక్క_తీరుు తీరమునందూచారు వారల యొక్క. "వెరు 'గుకుతిగ్గ వారు. నాణికిరూపూతీపు, ఒక్కటి బులొగుడారు, అచ్చ *+మమొక్కం ధమొక గ్రాతిరు కొలుంన సబూచారు, నరనను అమా చారు, శా గౌ దార్లు, యిద్దరు గ సీవారు._తోెమి ది కాపూవారూ మిక్కలి గుంపూ వాకు, వక్క డు పారీచారు అక్కడ సౌభా వారు, బ'యక మూనివి. కాను పరిచారు, తయ్యారు క్రచీరిలో, యెంతో వింే యున్నాది కాయావురము యెంతో చా? యున్నది,<noinclude><references/></noinclude> nfygkzbb6os8kvioo0p7wbdpwv1k6nr