వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 0 12328 577427 304550 2026-09-08T12:24:11Z Rajasekhar1961 50 577427 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=1 to=2 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=3 to=4 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=5 to=6 /> ==ఇతర మూల ప్రతులు== ==ఇవీచూడండి== <!--{{PD-old-60}}--> [[వర్గం:చరిత్ర]] 5bsnlf57mf4yp5m64znusggza0ospmo 577428 577427 2026-09-08T12:26:16Z Rajasekhar1961 50 577428 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=1 to=2 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=3 to=4 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=5 to=6 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=7 to=8 /> ==ఇతర మూల ప్రతులు== ==ఇవీచూడండి== <!--{{PD-old-60}}--> [[వర్గం:చరిత్ర]] re5ytyllg4y4c5jyq1ho7m6munaovge 577429 577428 2026-09-08T12:28:24Z Rajasekhar1961 50 577429 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=1 to=2 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=3 to=4 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=5 to=6 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=7 to=8 /> [[వర్గం:చరిత్ర]] 68355a7snpabqtzxxcddc0lzb3gclpw 577433 577429 2026-09-08T12:38:57Z Rajasekhar1961 50 577433 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము =ముఖపత్రం | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=1 to=2 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=3 to=4 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=5 to=6 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=7 to=8 /> {{page break}} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=9 to=9 /> [[వర్గం:చరిత్ర]] 64gztj78neob3av93sfzeywshf1s0p6 104 31532 577421 239638 2026-09-08T12:11:56Z Rajasekhar1961 50 577421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nrgullapalli" /></noinclude> {{Css image crop |Image = ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf |Page = 10 |bSize = 600 |cWidth = 486 |cHeight = 54 |oTop = 692 |oLeft = 72 |Location = center |Description = }} <poem> "ఆంధ్రత్వ మాంధ్రభాషా చ ఆంధ్రదేశ వ్యవస్థితి: తత్రాపి యూజుషీ శాఖా నాల్పస్య తపస: ఫలం||" :::::::::::::(అప్పయ్య దీక్షిత:.) </poem> తా|| ఆంధ్రుడుగాను, ఆంధ్రభాష మాతృభాషగలవాడుగాను జన్మించుట, ఆంధ్రదేశ నివాసి యగుట, అందును యజుశ్శాఖకు చెందిన వాడగుట అల్పతపస్సువలన లభ్యమగునది కాదు. అనగా గొప్ప తపస్సు చేసినవానికే లభ్యమగునని తార్పర్యము. :::::::::::::(అప్పయ్య దీక్షితులు.) {{Css image crop |Image = ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf |Page = 10 |bSize = 600 |cWidth = 479 |cHeight = 51 |oTop = 175 |oLeft = 59 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 83rgx33sr45te05oy9ewixogi3pmnan 104 31538 577430 339147 2026-09-08T12:35:05Z Rajasekhar1961 50 577430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Nrgullapalli" /></noinclude><section begin="12A" />కొని ఈగ్రంథమును చదివిన "ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరము" లేవియో వివరముగా సృష్ట్యాదినుండియు తెలియగలవు. <section end="12A" /> <section begin="12B" />{{center| {{p|fs125}}"చరిత్ర" శాస్త్రము (Science) కాదు.</p> }} చరిత్ర యనున దొక శాస్త్రము (Science) కాదు. అది యొక కళ (Art). నియమితమైన కొన్ని సూత్రములచే బద్ధమై పఠనపాఠనములచే అధ్యయనము చేయవలసినదై యుండునది "శాస్త్రము." ఇతరులు చేయుచుండిన పనులను చూచి వానిననుకరించి చేయుచు నేర్వదగిన దానికి "కళ" యని పేరు. కాలప్రభావముచే సంభవించుచు ప్రత్యక్షమగుచుండిన విషయములను, చూచినది చూచినట్టు గ్రంథస్థము చేయదగిన "కళకు" "చరిత్ర" యని పేరు. ప్రత్యక్ష, అనుమాన, ఉపమాన, శబ్ద ప్రమాణములచే నిరూపింపబడునట్టిది "శాస్త్రము." జరుగుచుండిన విషయములను చూచి తెలిసికొనదగినది "కళ". "చరిత్ర" కళ యనిపించుకొనును గాని "శాస్త్రము" కానేరదు. అందువలన భారతీయుల షట్ఛాస్త్రములలో చరిత్రకు స్థాన మిచ్చుట కవకాశము లేకపోయినది. అది కళలలో చేర్చబడినది. "కళాహ్యనంతా:" అను వచనమునుబట్టి అది యనంతమగు కళలలో నొకటిగా పరిగణింపబడినది. భారతీయ వాజ్మయమున చరిత్రకు స్థానము లేదనుట పొరబాటు. లోకములో జరిగిన విషయములను చూచినవాటిని చూచినట్లు వివరించుట యనెడి అల్పవిషయ మొక గొప్పశాస్త్రముగా పరిగణింపబడుట అజ్ఞలక్షణము. భారతీయుల పురాణేతిహాసము లన్నియు వివిధకాలములలో జరిగిన చరిత్రలనే చెప్పుచున్నవి. జరిగిన చరిత్రను జరిగినట్లు, చూచినదానిని చూచినట్లు, తాను వినినదానిని వినినట్లు, తాను పూర్వ చరిత్రవలన తెలిసికొనినదానిని తెలిసికొనినట్లు లిఖించుటకు తన ఊహాపోహలతో నిమిత్తము లేదు. లోకమున సంభవించు సంభవము లొక నిర్ణీత పద్ధతి ననుసరించి కాని, కొన్ని సూత్రములకు బద్ధమై కాని జరుగవు. అందు చరిత్రకారుని కెట్టి సంబంధము లేదు. చరిత్రకారుని <section end="12B" /><noinclude><references/></noinclude> 5svr8jwb0ivn2d45efoauhyxqraeu5b 102 88956 577446 566782 2026-09-08T13:04:55Z Rajasekhar1961 50 577446 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = పల్లా |అసలుపేరు = దుర్గయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ప |పుట్టిన_యేడు = 1919 |గిట్టిన_యేడు = 1983 |వివరణ = పల్లాదుర్గయ్య కవి. సాహిత్య పరిశోధకుడు. సాహితీ విమర్శకుడు. |బొమ్మ=Portrait of Palla Durgiah from తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (page 595 crop).jpg |వికీపీడియా_లంకె = పల్లా దుర్గయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అల్లసాని పెద్దన]] ==సంపాదకీయాలు== * [[రచయిత:జక్కన|జక్కనకవి]] రచించిన [[విక్రమార్కచరిత్రము]] పుస్తకానికి [[విక్రమార్కచరిత్రము/పీఠిక|పీఠిక]] (1967 ముద్రణ) {{small scan link|విక్రమార్కచరిత్రము.pdf}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య]] 7a7gy6yllofaoi6i63q3pu7s6pqdusm 577447 577446 2026-09-08T13:05:42Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 577447 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = పల్లా |అసలుపేరు = దుర్గయ్య |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ప |పుట్టిన_యేడు = 1919 |గిట్టిన_యేడు = 1983 |వివరణ = పల్లాదుర్గయ్య కవి. సాహిత్య పరిశోధకుడు. సాహితీ విమర్శకుడు. |బొమ్మ=Portrait of Palla Durgiah from తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (page 595 crop).jpg |వికీపీడియా_లంకె = పల్లా దుర్గయ్య |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అల్లసాని పెద్దన]] ==సంపాదకీయాలు== * [[రచయిత:జక్కన|జక్కనకవి]] రచించిన [[విక్రమార్కచరిత్రము]] పుస్తకానికి [[విక్రమార్కచరిత్రము/పీఠిక|పీఠిక]] (1967 ముద్రణ) {{small scan link|విక్రమార్కచరిత్రము.pdf}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య]] [[వర్గం:సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము-వ్యాసకర్తలు]] agr2afpdebebs6roxmj8hkdyelqji4t 104 154792 577519 448611 2026-09-09T09:31:42Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాలము (భారతీయ సిద్ధాంతానుసారము)}}</noinclude> 8. హిందువుల యీ సృష్టికాల విధానమును జూడగా పాశ్చాత్యుల గుండెలు గుభేలుమన్నవి. వారి కాలగణనమంతయు బైబిలులోని ప్రవచనములను అనుసరించి నిర్ధారణ చేయబడెను. అది హ్రస్వదృష్టియే. సర్ మానియర్ విలియమ్సు పండితు డిట్లు వ్రాసినాడు : "స్వల్ప పరిమితి గల కాలవిధానమున కలవడిన యూరపుదేశీయు లీ యగణ్యంబైన ప్రాచీనతను చిత్త విభ్రమముతో చూచెదరు. ఆరువేల సంవత్సరములు మించిన పరంపరను విననట్టి చెవులకు అర్బుదముల లెక్క నిశ్చయముగ అవిశ్వసనీయమని తోచక తప్పదు. "కాని పరిస్థితులు ఉన్ముఖము అగుచున్నవి. ఈ జీవులు సయితము కాలక్రమేణ శతాబ్దములను సహస్రాబ్దములుగ లెక్కించు ప్రపంచమున ప్రవేశింతురు." 9. పాశ్చాత్య భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞులు సృష్టి పరిణామమును గూర్చి విమర్శనలు సలిపి ఈ భూమి యొక్క వైఖరినిబట్టి అజాయిక్ యుగము, సిలూరియన్ యుగము, కంబ్రియన్ యుగము, లాగ రెంషి యుగము అని ప్రాచీన కాల విభజనమును గావించిరి. కంబ్రియన్ యుగ ప్రారంభమునుండి యీ కాలమువరకు 60 కోట్ల సంవత్సరములయి యుండునని మాక్ గీ(Mac Gee) పండితుడు చెప్పి యున్నాడు. కంబ్రియన్ యుగమునకు పూర్వము సిలూరియన్ యుగము, దానికి ముందు అజాయిక్ యుగముండెను గదా ! అందుచే సృష్టి నిర్మాణము 195 కోట్ల సంవత్సరములకు పైన అయియుండెనని హైందవ సిద్ధాంతులు చేసిన కాలగణనములో ఏమియు విపరీతములేదు, పాశ్చాత్య భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞుల గణనము, హైందవ సిద్ధాంతులు కాలప్రమాణమును ధ్రువపరచు చున్నవి. ఈ పైన వర్ణింపబడినది సిద్ధాంతిక కాలస్వరూపము. ఇక తాత్త్వికముగా కాలస్వరూప మెట్టిదో పరామర్శించెదము. తర్కమునందు "ఆతీశాది వ్యవహార హేతుః కాలః" అని కాలము నిర్వచింపబడినది. అనగా గడచిన కాలమును గురించి వ్యవహరించుటలో హేతుభూతమైనది కాలమని అర్థము. విలంబి సంవత్సరము గతించినది. వికారి సంవత్సరము నడచుచున్నది అని మనము చేయు వ్యవహారములో కాలము హేతువగుచున్నదని అర్థము. మరియొకచో "క్రియాత్మకః కాలః" అని నిర్వచించబడినది. అనగా క్రియ జరుగుటలో కాలజ్ఞానము పుట్టుచున్నదనుట. క్రియ లేనిచో కాలజ్ఞానము పుట్టదు. నిష్క్రియమగు సుషుప్తిలో కాలజ్ఞానము లేదుకదా! స్వప్నమందుకూడ కాలజ్ఞాన ముండును. ఒక పెద్దపులి స్వప్నమందు కన్పట్టి కొంతకాలమున కది మనుష్యరూపము ధరించెనను స్వప్నములో ఆ పెద్దపులి కన్పట్టిన కాలము నకును మనుష్యరూపము ధరించిన కాలమునకును మధ్య కొంతకాలము జరిగినట్లు మనకు తెలిసిన విషయమే. శుద్ధ చైతన్యస్వరూపమైన నిర్వికల్ప సమాధియందు సుషుప్తియందువలె కాలజ్ఞానముండదని పెద్దలు చెప్పుదురు. కావుననే ఆచార్యశంకరులు : <poem> "మాయాకల్పిత దేశకాలకలనా వైచిత్య్ర చిత్రీకృతం.”</poem> అని విశ్వస్వరూపమును ప్రతిపాదించుచు దేశకాలభానము మాయాచిత్రితమని చెప్పినారు. దేశభానము ఇంద్రియ జన్యజ్ఞానవిషయము (Objective Knowledge). కాల భానము కేవలమానసికము (Subjective Knowledge). ఇంద్రియజన్యజ్ఞానములోకూడ మనస్సులగించి యున్నది. కావున, దేశకాలముల రెంటి భానములలో కూడ మనస్సు అధిష్ఠానమై యున్నది. మనస్సు లయించినప్పుడు దేశ కాలజ్ఞానము పుట్టజాలదు. కావుననే శుద్ధ చైతన్య స్వరూపమైన బ్రహ్మపదార్థము దేశ కాలాతీతమని వేదాంత విధులు నుడివిరి. ఇక సాంప్రతికగణితశాస్త్రరీత్యా ఉపలభ్యమానమగుచున్న కాలస్వరూపమును తెలిసికొనకపోయినచో కాల స్వరూపము పూర్తిగా తెలియబడదు. కేవలము అసంబద్ధ పదార్ధములుగా భాసించు దేశము, కాలము కలిసి ప్రకృతీలో "దేశకాలము' అను ఒక విలక్షణమైన (Space -Time Continuum "దేశళ్ళ కాలశ్చ తయో స్సమా హారః దేశకాలం" అను నిర్వచనము) అతిదేశ మున్నది. (A space of four dimensions). ఏదేని ఒక క్రియ జరిగినచో అది ఎచ్చట జరిగినదో, ఎప్పుడు జరిగినదో నిర్వచించినగాని దాని నిర్వచనము పూర్తికాజాలదు. కేవల డైశిక నిర్వచనముగాని, కేవల కాలిక నిర్వచనముగాని అసంపూర్ణ నిర్దేశకమగుచున్నది. ఒక ఇంటి వైశాల్యమును<noinclude><references/></noinclude> 31qvbsafov9d7yacbz787tdckxfnnaf 104 154793 577523 448612 2026-09-09T10:10:13Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాలాముఖము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude><section begin="735A" />నిర్దేశించునపుడు కేవలము దాని పొడవును మాత్రమే చెప్పి విరమించినచో అది ఎట్లు అసంపూర్ణ నిర్దేశకమగునో, అట్లే ఒక క్రియను నిర్దేశించునప్పుడును దేశిక నిర్వచనమును మాత్రమే చెప్పి ఊరకున్నచో అదియు అసంపూర్ణ నిర్దేశమే కాగలదు. మానవుడు మామూలుగా చేయు లోకవ్యవహారములో దేశము వేరుగాను, కాలము వేరుగాను భాసించినను, ఆణవజగత్తునందును, మహావిశ్వమునందును, విద్యుదయస్కాంతిక క్షేత్రములందును, దేశము, కాలము రెండును మిళితములై ఏకవస్తువుగా భాసించును. కేవల గణితశాస్త్రజ్ఞానైక గోచరమగు ఈ విషయమును గూర్చి ఒక్క ఉదాహరణమును ఈ క్రింద వివరించుచున్నాము. కాశీరామేశ్వరముల మధ్య దూరము 1500 మైళ్ళు అని ఒక వ్యక్తి చెప్పినప్పుడు ఆ వాక్యము యొక్క యాదార్థ్యమును మామూలుగా మనము సందేహింపము. కాని గణితశాస్త్ర రహస్యమును తెలిసినవాడు ఆ దూరము ద్రష్ట యొక్క గతి వేగమునుబట్టి ఉండుననియు, ద్రష్టృ భేదముచేత దూరము భిన్నముగా గోచరించుననియు చూపింపగలడు. అట్లే రెండు క్రియల మధ్యగల కాలము కూడ ద్రష్టృభేదముచేత భేదించుచుండును. ద్రష్టృభేదము చేత భేదించకుండా ఆ కాలమును నిర్వచింపవలయునన్నచో దేశకాలమను విలక్షి తాతి దేశమందు ఇష్టకల్పిత కేంద్రాక్ష రేఖా వ్యవహారము ద్వారా (Arbitrary Coordinate System) రెండు క్రియల మధ్యగల దూరము అభిన్నమని ప్రతిపాదింప వీలగును. క్రియలకు మధ్య కాలమేగాని దూరమేమి అను ప్రశ్న గణితము తెలిసిన వానికి కలుగదు. దైశికముగా బిందుద్వయ మధ్యదూర మెట్లు ప్రసిద్ధమో, కాలికముగా క్రియాద్వయ మధ్య కాల మెట్లు ప్రసిద్ధమో, అట్లే పైన చెప్పబడిన దేశ కాలరూప అతిదేశమందు క్రియాద్వయ మధ్యగత దూరమును ద్రష్టృపేక్షా రహితముగా ప్రతిపాదించుటకు వీలగును. పరమేశ్వర కల్పితమైన విశ్వమందు దేశకాలము లిట్లు మాయికముగా మానవుని భ్రమింప జేయుచుండును. {{right|ధూ. అ. సో.}} <section end="735A" /> <section begin="735B" />'''కాలాముఖము :''' శైవమతమున అనేక తెగలు కలవు. వానిలో 'లకు లిమ' అనునది యొకటి యనియు, దానినే కొన్ని స్థలములలో కాలాముఖమనియు, మరికొన్ని స్థలములలో పాశుపతమనియు పిలుచుచున్నట్లు భండార్కరు పండితుడు నుడివినాడు. లకులీశుడను నొక వ్యక్తిచే ఈ మతము స్థాపింపబడినదనియు, అందులకు శాసనాధారము లున్నట్లును ఆయన పేర్కొనినాడు. కొంతకాలమునకు పూర్వమే పాశుపతము 'లకులీశ పాశుపతము' అని పిలువబడుచుండెననియు, తరువాత లకులీశ శబ్దము విడువబడి, ఆ తెగ పాశుపతమనబడెననియు ఆయన తెలిపియున్నాడు. ఇప్పుడు కాలాముఖ, పాశుపత నామములచే వ్యవహరింపబడుచున్న శైవమొక్కటే అని తేలుతున్నది. లకులీశుడు శివుని అవతారమనియు, ఈ మతమున కాయన 'పంచా ధ్యాయి' అనునొక గ్రంథమును వ్రాసెననియు, ఇది బహువిధముల దొరకవచ్చుననియు భండార్కరు పండితుడు తలచియున్నాడు, దీనికి 'పంచార్థవిద్య' యను నామాం తర మున్నట్లును దానిపై నొక భాష్యము కూడ రచియింప బడినట్లాయన తెల్పుచున్నాడు. మాధవా చార్యులు పాశుపతమును గూర్చి తన "సర్వదర్శన సంగ్రహము" న తెల్పినాడు. కార్య, కరణ, యోగ, విధి, దుఃఖాంతములు అనునవి ఆ మతము యొక్క పంచతత్త్వములు.మాధవాచార్యులు తన గ్రంథమున వీటిని నిర్వచించి విమర్శించియున్నాడు. పాశుపతమును, కాలాముఖమును సమానార్ధకము లని తెలుపబడినది. ఈ రెండింటి యొక్క సిద్ధాంతములు ఒకటిగనే యుండెను. కాని రానురాను కొంత మార్పు వచ్చినట్లు కనబడును. వీరి తపస్సునకు మూడు ముఖ్యోద్దేశములున్నట్లు కనబడును. మనోజవత్వ, కామరూపత్వ, విక్రమణ ధర్మిత్వములనునవి ఈ మూడు. ఈ శక్తులవలన వీరికి తలచిన కార్యమును చేయుటకును, వివిధ రూపములను దాల్చుటకును, ఇంద్రియముల సహాయము లేకయే మహా కార్యములు చేయుటకును సామర్థ్యము కలుగును. దీనివలన వీరికి మోక్షముకంటె ఈ భౌతికశక్తు లపై నెక్కువ యభిమానమున్నట్లు స్పష్టపడుచున్నది. పై విషయములతోపాటు కాపాలికము యొక్క సిద్ధాంతములను కాలాముఖులు అంగీకరించినట్లు కన బడును, రానురాను కాపాలిక మును, కాలాముఖమును ఒకటే యైనట్లు తెలియుచున్నది. కాపాలికము వలెనే <section end="735B" /><noinclude><references/></noinclude> p1dzz1emr91o2u8e5snqkk3tvcy8uq6 104 169766 577513 479253 2026-09-09T07:50:21Z Rajasekhar1961 50 577513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|2}}</noinclude>దానినే ఉల్లెడయందురు. రాయలసీమలో ఈ యాచారము విశేషముగా కలదు. {{float right|2-10}} {{c|{{larger|ఎ}}}} ఎక్కలిదేవి = * ఒక గ్రామదేవత. ఈ దేవతను నూదిగవారు కొలుతురు. “ఎక్కలి దేవికి గ్రామగంగకున్” అని కవి ప్రయోగించుటచే ఈ రెండును ముద్ర దేవతలని స్పష్టను.. ఎక్కలోజోగు = ఎక్కలేజోగు ఆనియునందురు. ఎక్కలికి = దేవికి జోగు (భిక్ష) పెట్టుడుఅని యర్థము. మాదిగ స్త్రీలు ఎక్క లోజోగు అని బిచ్చ మెత్తుట రాయలసీమలో సర్వసాధారణము. శొరవంజి = ఎఱుకు స్త్రీ. 0-000 కొల్హారు బండ్లు = నాలుగుదిక్కుల ప్రక్కమూతలుకల తడకలతో గూడిన బండ్లు, పొనక బండ్లు. కట్టాణి = కంఠాభరణము. బంగారుగుండ్లు అయిదువరుసల కంఠహారమును ఇప్పుడును కట్టాణీయందురు. శంజమయ్య గుత్తికే ఇంచుమించు అం వెళ్ల దూరములోనున్న కంబగిరి అను ర స్థలము ప్రసిద్ధ తీర్థస్థలము. అచ్చట'వెలసిన నరసింహస్వామిని కంబ మయ్య అనియందురు. మీదుకట్టుట="కాటీ రేనికిమీదుగా గట్టిన వరహాని”; ఆవులు, బజ్జీలు పాలీయ కూడిన అవి యీనినప్పుడు మొదటి కొన్నిదినాలపాలు తాము నమ్మిన దేవరకు లేక మహాపురుషునికి ఇచ్చుకొందుమని ముడుపు కట్టు దురు. మొక్కుబడి చెల్లువరకు పొలనుకాని మజ్జిగ వెన్నలుకొని ఎవరికిని ఈయరు. 3.10.<noinclude><references/></noinclude> nyayt5v2x4c0vq4bp0z9d0ikkyywnka 577514 577513 2026-09-09T07:53:46Z Rajasekhar1961 50 577514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|2}}</noinclude>దానినే ఉల్లెడయందురు. రాయలసీమలో ఈ యాచారము విశేషముగా కలదు. {{float right|2-10}} {{c|{{larger|ఎ}}}} ఎక్కలిదేవి = ఒక గ్రామదేవత. ఈ దేవతను మాదిగవారు కొలుతురు. “ఎక్కలిదేవికి గ్రామగంగకున్” అని కవి ప్రయోగించుటచే ఈ రెండును క్షుద్ర దేవతలని స్పష్టము. {{float right|2-445}} ఎక్కలోజోగు = ఎక్కలేజోగు ఆనియునందురు. ఎక్కలికి = దేవికి జోగు (భిక్ష) పెట్టుడు అని యర్థము. మాదిగ స్త్రీలు ఎక్కలోజోగు అని బిచ్చ మెత్తుట రాయలసీమలో సర్వసాధారణము. {{float right|2-4-25}} శొరవంజి = ఎఱుకు స్త్రీ. 0-000 కొల్హారు బండ్లు = నాలుగుదిక్కుల ప్రక్కమూతలుకల తడకలతో గూడిన బండ్లు, పొనక బండ్లు. కట్టాణి = కంఠాభరణము. బంగారుగుండ్లు అయిదువరుసల కంఠహారమును ఇప్పుడును కట్టాణీయందురు. శంజమయ్య గుత్తికే ఇంచుమించు అం వెళ్ల దూరములోనున్న కంబగిరి అను ర స్థలము ప్రసిద్ధ తీర్థస్థలము. అచ్చట'వెలసిన నరసింహస్వామిని కంబ మయ్య అనియందురు. మీదుకట్టుట="కాటీ రేనికిమీదుగా గట్టిన వరహాని”; ఆవులు, బజ్జీలు పాలీయ కూడిన అవి యీనినప్పుడు మొదటి కొన్నిదినాలపాలు తాము నమ్మిన దేవరకు లేక మహాపురుషునికి ఇచ్చుకొందుమని ముడుపు కట్టు దురు. మొక్కుబడి చెల్లువరకు పొలనుకాని మజ్జిగ వెన్నలుకొని ఎవరికిని ఈయరు. 3.10.<noinclude><references/></noinclude> t5fili4j2o2q3z90wh89hrhzd1w0cg3 577515 577514 2026-09-09T08:07:02Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|2}}</noinclude>దానినే ఉల్లెడయందురు. రాయలసీమలో ఈ యాచారము విశేషముగా కలదు. {{float right|2-10}} {{c|{{larger|ఎ}}}} ఎక్కలిదేవి = ఒక గ్రామదేవత. ఈ దేవతను మాదిగవారు కొలుతురు. “ఎక్కలిదేవికి గ్రామగంగకున్” అని కవి ప్రయోగించుటచే ఈ రెండును క్షుద్ర దేవతలని స్పష్టము. {{float right|2-445}} ఎక్కలోజోగు = ఎక్కలేజోగు ఆనియునందురు. ఎక్కలికి = దేవికి జోగు (భిక్ష) పెట్టుడు అని యర్థము. మాదిగ స్త్రీలు ఎక్కలోజోగు అని బిచ్చ మెత్తుట రాయలసీమలో సర్వసాధారణము. {{float right|2-4-25}} {{c|{{larger|క}}}} కొరవంజి = ఎఱుకు స్త్రీ. {{float right|1-101}} కొల్లారుబండ్లు = నాలుగుదిక్కుల ప్రక్కమూతలుకల తడకలతో గూడిన బండ్లు, పొనకబండ్లు. {{float right|1-222; 1-281}} కట్టాణి = కంఠాభరణము. బంగారుగుండ్ల అయిదువరుసల కంఠహారమును ఇప్పుడును కట్టాణియందురు. {{float right|1-222}} కంబమయ్య = గుత్తికి ఇంచుమించు 20 మైళ్ల దూరములోనున్న కంబగిరి అను స్థలము ప్రసిద్ధ తీర్థస్థలము. అచ్చట వెలసిన నరసింహస్వామిని కంబమయ్య అనియందురు. {{float right|3-46}} మీదుకట్టుట = "కాటిరేనికిమీదుగా గట్టిన వరహాని”; ఆవులు, బఱ్ఱెలు పాలీయకుండిన అవి యీనినప్పుడు మొదటి కొన్నిదినాలపాలు తాము నమ్మిన దేవరకు లేక మహాపురుషునికి ఇచ్చుకొందుమని ముడుపు కట్టుదురు. మొక్కుబడి చెల్లువరకు పాలనుకాని మజ్జిగ వెన్నలుకొని ఎవరికిని ఈయరు. {{float right|3-50}}<noinclude><references/></noinclude> 2bphn3pmdxvs0sennrdpvj2uvtr0a27 104 169767 577516 479254 2026-09-09T08:16:26Z Rajasekhar1961 50 577516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|3}}</noinclude> కూనలమ్మ చీర = కూనలు (పిల్లలు) లేనివారు కూనలమ్మ అను దేవతకి మ్రొక్కుకొందురు. ఆదేవతకు ఎఱ్ఱని అంచుగల తెల్లని చీరను నైవేద్యముతో నెక్కించి గొడ్రాలి కాచీరను కట్టింతురు. అందుచేత ఎఱ్ఱంచు గల తెల్లనిచీరను కూనలమ్మ చీర యనిరి. {{float right|2-400}} {{c|{{larger|గ}}}} గౌర = కోమటి. కోమట్లలోనే గౌరయ్య, గౌరమ్మ పేరులెక్కువ. బెంగాలు గౌడదేశమునుండి క్రీ. శ. శి,౬ శతాబ్దులనుండి విష్ణువర్ధ సుని కాలమువఱకు తెనుఁగుదేశమునకు వలసవచ్చియుందురు. 9-992 గురస్తు = గృహస్థుయొక్క తద్భవము. {{float right|2-474}} గాజుగడపినట్లు = కష్టముతో జీవనము గడపుట అనిసందర్భమునుబట్టి గ్రహించ గురికాడు - వేఁటకాఁడు. ఇక్కడ యజమాని అనియర్థము. గరాస = దష్టుఁడా. 383 అరుణ అర గుడిముద్ర = పూర్వము దేవుని పేర విడిచిన పశువులపై దేవాలయాధి కారులు గుర్తుగా ముద్ర వేసెడివారు. ఆ ఆ బుగల ముద్రలు గల పశువులకు 3-X02 స్వేచ్ఛయుం డెడిది. చింతాళుముడుఁగుతఱి = మునిమాపు చీకటి వేళ. చిటుకులాఁడి = పగలాఁడి. a-X33 చందనపుమని కెలు - రాయలసీమ లో ఒక విధమగు సాధారణ వృక్షమును. చందనమందురు. అది చౌకకట్టి, ఆ కట్టెతో జేడిగములు, కొలత పేర్లు మున్నగునవి చేయందురు. అ.గం చూడుఁడు. “ఇనుపకట్ల మానియుంకలు" అను ప్రయోగము. -30 వేపపీఁట = రాటముపడుకునప్పుడు కూర్చొను' మూరెడెత్తు గలవట. ఆ పీఁటకు 30<noinclude><references/></noinclude> degplvxl7m9i88mk5r9wfsac405n8j0 106 184022 577495 501941 2026-09-09T05:35:22Z Rajasekhar1961 50 577495 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[వసుచరిత్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=నిడదవోలు వేంకటరావు |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ |చిరునామా=చెన్నపురి |సంవత్సరం=1954 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 38=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} h2zc4frmj3h9zz98pjb0rxi6mnofybr 577497 577495 2026-09-09T05:37:01Z Rajasekhar1961 50 577497 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[వసుచరిత్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=నిడదవోలు వేంకటరావు |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ |చిరునామా=చెన్నపురి |సంవత్సరం=1954 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 2=1 38=1 698=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} j8ut4r2ttx11y0l5tokctjqb3pcigeh 577498 577497 2026-09-09T05:38:18Z Rajasekhar1961 50 577498 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[వసుచరిత్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=నిడదవోలు వేంకటరావు |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ |చిరునామా=చెన్నపురి |సంవత్సరం=1954 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2=1 38=1 698=1 706to708=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ne68akiny36e6bcicr3v86ta5b82w9i 577499 577498 2026-09-09T05:39:01Z Rajasekhar1961 50 577499 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[వసుచరిత్రము]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:రామరాజభూషణుడు|రామరాజభూషణుడు]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=నిడదవోలు వేంకటరావు |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ |చిరునామా=చెన్నపురి |సంవత్సరం=1954 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2=1 37=- 38=1 698=1 706to708=- /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} tkirz8jdgoc6t2ynbv7avj9258atkc5 104 184051 577517 501971 2026-09-09T08:17:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}అనుబంధము 1</p> {{p|ac|fwb}}వసుచరిత్ర - సంస్కృతము</p> {{p|al|fwb}}ప్రారంభము ―</p> {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>కల్యాణ మావహతు నః కరిరాజవక్త్రో బ్రహ్మాండపాదకటకో బలిపద్మపాదః, పాధోధిబృందవమధుః పరమేశభాగ్యం తారాసమం హి సుమనస్తబకీకృతేందుః.</poem>|ref=}} {{p|al|fwb}}గద్యవాక్యాని ―</p> {{Telugu poem|type=|lines=<poem>అత నిరతిశయశైశవయేవ యో మహనీయో రుచిభిః ఫలమోహరుచిభిశ్చ తరుణతరుణీకలలన సమృద్ధిం దర్శయామాస.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>కరుణార్క కలశనోద్ధతిఁ జూపె నెవ్వాఁడు రుచులచే ఫల మోహరు చుల చేత</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>వాల్మీకి పారాశరి కాళిదాస దండి ప్రహృష్యద్భవభూతి మాఘాౝ, వల్గన్మయూరం వరభారవిం చ మహాకవీంద్రాన్ మనసా భజే తాన్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>సంత్యక్తవృత్తినియమాం సకలాన్తభావా మన్యార్థవంచనపరా మతిమూర్ఖవంద్యామ్, ఉత్సేకినీం కుకవితా ముపరిప్లవార్థం ధీరోత్తమా న గణయంతి దృతానుభావాః.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శా.|lines=<poem>భావం బెక్కడలేక, వృత్తనియమాపాయంబుఁ జింతింప కెం దే వర్తించి, పరార్థసంచలనచే దీపించి, మూర్ఖాళి సం భావింపం గుకవిప్రణీతకృతి సామాన్యాకృతిం బూని పై పై వన్నెల్ పచరింప దానిఁ దిలకింపంబోరు ధీరోత్తముల్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>వాక్ఛాసనప్రథితకుండలివల్లభ శ్రీనాథేషు నద్దజననాస్థితిపాలనేషు, సోమే చ శోభయతి భాస్కరనామ్ని చాంధ్రకావ్యప్రపంచమహిమాసహిమాననీయాః.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>మహి ముౝ వాగనుశాసనుండు సృజియింపం గుండలీంద్రుండు త న్మహనీయస్థితిమూలమై నిలుప శ్రీనాథుండు ప్రోవౝ మహా మహులై సోముఁడు భాస్కరుండు వెలయింపౝ సొంపు వాటిల్లు నీ బహుళాంధ్రోక్తిమయప్రపంచమునఁ దత్ప్రాగల్భ్య మూహించెదన్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>సవిధసమ్ముఖసావయవస్ఫురద్వివిధముందుకలావిధిదైవతమ్, ద్విరదరాజముఖాదృతగౌరవం వరదరాజగురుం వరదం భజే.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>శ్రీదక్షిణామూర్త్యపరావతారం శ్రీకంఠభాష్యాంబుధిపూర్ణచంద్రమ్, అత్యాదరాడప్పయదీక్షితేంద్రం విద్యాగురుం మంత్రగురుం భరామి.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>వ్యాథోపచార మఖిలం వివిధోపచారలూతాగణాలిమతిలోలవితానపాలిమ్, మత్పాదయో రపి దదౌ మహితాల్పతాం యః శ్రీకాళహస్తినిలయం శివ మాశ్రయే తమ్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>కామాక్షిదేవి కరుణామయి కామకోటికాంచీపురేశ్వరి కదంబవనీనివాసే, కాన్యైకచూతపతినా కలితావిధానా కర్ణామృతం కలయ కావ్య మిదం మదీయమ్.</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 06hwtjfdlcd4frju1k41wllrly2n8n1 104 184053 577518 501973 2026-09-09T09:27:41Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|al|fwb}}ఇతి పీఠికా సమాప్తా—</p> {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>వసుప్రభు ర్వాసవధౌతరీత్యా కోలాహలాద్రీశకుమారికాయాః, గీతోజ్జ్వలాయా గిరిజాభిధాయాః కల్యాణశాలీతి కథా౽స్తు పుణ్యా.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>గానం క్షితౌగాయనగాయనీనాం, నాశ్రౌషికిం వానగరేనగారే నాశ్రానివాగీతినయోనుసర్వ, మానంద బృందావహమానసైవ.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>నానాగాయనగాయనీమణుల గానం బుర్వి నాలింపమో నానాట న్నగభేది వీటఁగల గంధర్వాప్సరోగీతవి ద్యానైపుణ్యము లెన్ని యేని వినమో యందైన నిందైన విం దై నాదం బొనఁగూర్చునే మదికి ని ట్లానందసందోహముల్.</poem>|ref=2-16}} {{Telugu poem|type=|lines=<poem>జీవన మెల్ల సత్కవి నిషేవిత మారయ మెల్ల స్వచ్ఛతా పావనతాగభీరతలపట్టు ప్రచారము లెల్ల విశ్వధా త్రీవలయత్రికాలఫలదేశికముల్, నవకంబులెల్ల ము క్తావళి విభ్రవాస్పదము లా నదిపెంపు నుతింప శక్యమే.</poem>|ref=2-103}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>యజ్జీవనం కవి వినోది యదంతరంగ, మచ్చంగ భీరమతి పావనమర్థదాయి ధాత్రీత్రికాలఫలదాగతయోయదీయా, ముక్తాళి విధను భరాహియదబ్జలీలా.</poem>|ref=}} తెలుగునందువలె సంస్కృతమున నిది యాఱాశ్వాసములు. :నానాసూనవితానవాసనల - అనుపద్యమునకు సంస్కృతము. {{Telugu poem|type=|lines=<poem>సారంగ స్సకలప్రసూనకుతుకీ సర్వాత్మనోపేక్షతే మామిత్యేవ విచింత్య గంధఫలికా మాన్యాతపః స్ఫూర్తితః నాసాకార ముపేత్య సర్వసుమనస్సౌరభ్య యోగాద్వధూ చంచద్వీక్షణ చంచరీక పటలీం సంప్రాప కిం పార్శ్వయో.</poem>|ref=}} {{p|al|fwb}}గ్రంథాంతమున―</p> {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>కామాక్షి దేవి కరుణామయి కామకోటి కాంచీపురేశ్వరి కదంబవనీనివాసే, కాంత్యైకచూతపతినా కలితావధానా కర్ణామృతం కలయ కావ్య మిదం మదీయమ్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>కామాక్షి దేవి కరుణాం మయి పూరయిత్వా కాంత్యైక చూతపతినా కవితానుమోదా, కాంతం సువర్ణఘనవృత్త మలంకృతాఢ్యం కర్ణోచితం కలయ కావ్య మిదం మదీయమ్.</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=గద్య.|lines=<poem>ఇతి శ్రీ కామాక్షిదాసకాళహస్తికవికృతౌ వసుచరిత్రచంపూకావ్యే షష్ఠాశ్వాసః. వసుచరిత్రచంపూకావ్యం సంపూర్ణమ్.</poem>|ref=}} [వసుచరిత్రసంస్కృతగ్రంథము తంజావూరిలో శరభోజీసరస్వతీభవనభాండారమునఁ గలదు. దీనికి రెండుప్రతులు గలవు. తెలుగులిపితో తాళపత్రప్రతియు, నాగరలిపిలో కాకితపుప్రతియు గలవు. ఇవి రెండును మంచిస్థితియం దున్నవి. ఈ గ్రంథ మముద్రితము. తంజావూరి పుస్తకాలయగ్రంథసంఖ్య 4146-4147. దీని వివరణము తంజావూరి సంస్కృతగ్రంథముల సూచికాసంపుటములలో 7 వ సంపుటమగు కావ్యసంపుటమున 3150 పుటనుండి 3153 పుటవఱకును గలదు.]<noinclude><references/></noinclude> rvkwn6gkcmw5gck1s1qvqw6ycx575ia 104 184054 577520 501974 2026-09-09T09:38:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}వసుమంగళనాటకము</p> వసుచరిత్ర చంపువుగనే కాక నాటకముగఁ గూడ సంస్కృతమున వెలసినది. ఇదియు నముద్రితమే. దీనికి వ్యాఖ్యానముతో కూడ మూఁడు ప్రతులు మదరాసు ప్రాచ్యలిఖితపుస్తకశాలలోఁ గలవు. దీని రచించిన కవిపేరు సూరి. ఈతఁడు శ్రీధరవంశ్యుఁడు. కౌశికగోత్రుఁడు. వేంకటపండితుని పుత్రుఁడు. పేరుసూరిపౌత్రుఁడు. ఈతని తల్లి వేంకమాంబ. గౌతమగోత్రజుడైన అన్నాధ్వరి కూఁతురు. ఈతఁ డీవసుచరిత్రనాటకమునే కాక సంస్కృతమున రామచంద్రవిజయము, భరతాభ్యుదయము, చకోరసందేశము, వేంకటభాషణము మున్నగునవి రచించెను. ఈతఁడు ఈ వసుమంగళనాటకమును మధురలో శ్రీమీనాక్షీ సుందరేశ్వరుల వివాహసందర్భమున రచించియుండుటచే, నితఁడు దాక్షిణాత్యుఁడైన తెలుఁగుకవి యని చెప్పనొప్పును. ఈతని శైలిని చూపుటకు నాందీశ్లోకము నుదాహరించుచున్నాను. {{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=<poem>అష్టాభిః స్వకలాభి రేవ రమణీరూపాభి రాపాదితా ముద్యద్రత్నఘటీవినిస్రుతమణీధారాభిషేకశ్రియమ్, కోటీరోపరి మానయౝ ప్రణయినీరాగప్రణాళీమిద స్తోమా కశ్చి దుదేతు మంగళపరిష్వంగానుషంగాయ నః.</poem>|ref=}} [ప్రాచ్యలిఖితపుస్తకశాల సంస్కృతగ్రంథసూచి సంపుటము 11. గ్రంథసంఖ్య 12659 60-61.] ఈ సంస్కృతనాటకమునకు, తెలుఁగునాటకమునకుఁ గల సంబంధమునుగూర్చి కీ. శే॥ శ్రీ క్రొత్తపల్లి సూర్యారావుగారు 1922 ఆంధ్రపత్రిక సారస్వతానుబంధములో వివరించియున్నారు. {{Center|—————}}<noinclude><references/></noinclude> dpiy0ujh5q8psbub0jupozqgsh4lp74 104 184055 577558 501975 2026-09-09T11:36:21Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{p|ac|fwb}}అనుబంధము 2</p> {{p|ac|fwb}}వసుచరిత్ర – అరవము</p> {{Telugu poem|type=1.|lines=<poem>విరిపుగళ్{{ZWNJ}}శేర్ వసుచరితై తెలుంగై యరుందమిళినార్ విళంబుదక్కే యురియ కలైపయి నమశ్శివాయ దేవనుక్కరుత్తమురై శెయ్{{ZWNJ}}దానార్ పెరుమైయుర విదళ్ కువియా రామకదై త్తొడైపునిందోౝ పేరౝ జ్ఞాన త్తిరుమరువుం వీరశైవప్పాలయ్యెౝ శేయ్{{ZWNJ}}పాలయ్య దేవౝ తానే॥</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=2.|lines=<poem>విరిపుగళ్ వసుచరిత్రమెనుం తెలుంగినరుత్తమరై విరిత్తురైత్తా నిరువర్ మాతుల నమశ్శివాయయ్యౝ పాలయ్యనివర్{{ZWNJ}}గళివర్గళ్ పూవిల్ చొరుపమిగు తమిళ్ శెయ్{{ZWNJ}}దాౝ వీరమిగు దొండమాౝ ఱుఱైయిల్వాళుం పెరుమై తికల్{{ZWNJ}}న్దిడు గురువంబలత్తాడుమయ్య ప్పేర్ పెట్రోనే॥</poem>|ref=}} (చూ. శా. ఆజాబిల్లి...) {{Telugu poem|type=3.|lines=<poem>తనిపెణ్ణిలవుక్కాట్రాదు తణ్ణంగమల మలర్ ముగత్తిల్ వనమెౝ కదలిత్తళిరవైయ కలైయిౝ ఱలైయై వైత్తుమిహ వినియవెళిల్ వింబైయర్ మగళిర్ యాళినిశైక్కుం కాంబోళి యెనవౝ శిలైయుం కరైందురుహవిళమెౝ కోడై యళుదనళాల్॥</poem>|ref=}} Page 27<br> (చూ. సీ. మోహాపదేశతమో....) {{Telugu poem|type=4.|lines=<poem>మరత్తొడు మోహవెౝ ఱిమిరం వందదాౝ మురైప్పడు విళిమరైముహిళ్ త తాదలి నిరైత్తిడు తణ్{{ZWNJ}}పని నీరై యన్బుపో లిరైక్కొణా దెన్రన రివమినార్ శిలర్॥</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=5.|lines=<poem>శురుక్కమిల్ వెయర్వై యందుళియెన్రారహై పొరుక్కెన వుదిత్తలార్పుళుంగు కిన్రమెౝ కురుక్కణా నేమియంగురువాౝ మేర్చశి తరిక్కొణు దెన్రనర్ తైయాలార్ శిలర్॥</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=6.|lines=<poem>విళైవెను మంగియాల్ వెంద పొన్నై యీణ్ డళవాయ తళిరిౝ మేర్కిడత్త లాహుమో నగువలశెయా వియందుణరి నారిమీర్ ఎళిల్ పెర విశిరలు మియత్{{ZWNJ}}పౝ ఱెన్రనర్॥</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=7.|lines=<poem>కళిప్పుఱుకామవె వ్వళలిర్ కాయిన్దిడు ముళప్పెరుంగలైయ మీదుట్రనేయవే యళప్పఱప్పొంగుప్పోదిలారనీర్ తెళిక్కొణా దెన్రనర్ తెరివైమార్ శిలర్॥</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> 3pagd7wk9wx7esfh963f78rdeayo1mx 104 184057 577512 501977 2026-09-09T07:44:46Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}అనుబంధము 3</p> {{p|fs125|ac}}వసుచరిత్ర - ఇంగ్లీషు</p> {{p|fs125|ac}}BHATTUMURTI</p> This poet was born in a village called Bhattu Palle, in the district of Pulvendala, in Ceded Districts. He was a distinguished orator, and possessed a critical knowledge of the Sanskrit and Telugu dialects. As the poets of his time were greatly patronized by the sovereigns of various provinces, Blattu Murti chiefly confined his labours to versification in the vernacular tongue, and the harmony of his numbers was so much admired that he obtained a great many scholars whom he made proficient in prosody. He, in course of time, proceeded to the court of Krishna Raja, who admiring his talents, retained him as one of his eight celebrated bards; during the life-time of this monarch he composed an epic poem entitled "''Narasabhupaliyam''", or the History of Narasabhupala, which was a work of great labour and much admired by his contemporaries, and by posterity. After the death of Krishna Rayalu, he wrote another epic poem called "''Vasoocharitra''" subject of which is the love and nuptials of King Vasoo and the beautiful nymph, Gerekanica; the work was dedicated to King Tirumala, and the invocation of the poem commences in the following manner:— <poem>"The earth-born Seta viewed with grace replete Her beauteous form reflected near her feet. By brilliant gems that each with various shade And plastic pow'r, a graceful maid portray'd; She, Rama's consort and betrothed wife Conceived, a new creation sprung to life, Touch'd by the dust of her lord's potent foot; Till he remov'd the Goddess anxious doubt. Then in the nuptial rites and holy band, He grasp'd the jewels in his heav'nly hand May Seta's husband blessings e'er bestow On Terumala Raya's royal brow With moonlike face from which each science gleams, With ruby lips replete with sacchrine streams, </poem><noinclude><references/></noinclude> dcbi4saic8ypp3lzzr343v73blemhq5 104 184058 577510 501978 2026-09-09T07:39:13Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|xxxiii}}</noinclude> <poem>From which the boon of latent wishes flow, And which rich fruits effectually bestow; With nectar-vased breasts as pure as truth, Abundant source of wealth and blooming youth, With arms like tendrils that in shadowy bow'rs, Is decked in beauty of unfading flow'rs; Sri was produced when Rama's efforts tried, In Janaka's lactious ocean wide, He, Heris self while fiercely bending low, Bent the tough string to Iswara's mountain bow, May that bright Goddess choicest blessings bring To Terumala Raya, peerless king. The sister arts that yield harmonious sound, In music and in poesy are found, The dulcet component of tunes and verse, Each with her charms th' enraptur'd soul immerse, And whirl'd in circling eddies round and clear, Like Saraswati's fragrant breasts appear; May he who can (of lawful love the tests) Grasp with his palms those luscious budding breasts. And in love's despot mark them as his own By no ignoble puncture plainly shown May that Divinity his pow'rs select And Terumala mighty king protect. The alphabet that like a rosary seems By her lute's melody soon melt in streams And all round reflect fair Vani's face As God supreme pervading time and space. May she the gift of eloquence confer On Terumala king without compeer. Arria with jealous rage possessed To her great consort his reproach addressed Well well Thou faithless to my marriage bed Mandakini, thon keepest on thy head Whilst I, alas I am dwindl'd half way The God prostrating then began to pray. I appease her ire by humbly bending low But Ganga waxing wrath did clamorous grow Till Sumbhu tied his hair, this pretext sage</poem><noinclude><references/></noinclude> o9slk29abggxic58gibg3msmy6vnc5v 104 184059 577509 501979 2026-09-09T07:37:12Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|XXXİV}}</noinclude> <poem>The Goddess silenced and restrained her rage May that great being in a bounteous show'r On Terumala all his mercies pour. On either side with fragrant braided hair Like dusky clouds that float in ambient air With ornamental symbols on each side Of full blown shining in their beauties' prido With flaming eyes that dart her splendours clear, And snake ring pendants that adorn each ear, With necklaces whose light illumes each land And graceful camalas in either hand, With robes of diverse hues and powder rare Of Ruthi's Lord, a drug beyond comparo Thus decked the mountain born half of her lord Does in each essence to her mate accord May she bestow on Terumala Roy Victorious battle and triumphant joy.</poem> <poem>While he with mighty tusks resistless strook The mountain huge Ragutasara shook Then graceful Gowri with inconscious start Embraced Sri Kuntha to her throbbing heart, While Ganga o'er great Siva's brow In falling streams is dashed on earth below; The mountain-born is pleased with feats now done By her own elephantine faced son To that prescient God, whose name I take With holy awe obeisance I make.</poem> The following lines are taken from the second book of the same poèm, and are supposed to be spoken by Manjuvani when she was deputed by her mistress Gerekanika to Vasoo Rajah. <poem>Oh ruler of the world, thy presence bright Fills each expanding heart with true delight And joy; as when propitious fortune pours Unmeasured treasures down in Golden show'rs Or when the moon in plenitude array'd Shoots her bright splendours through the midnight shade Friend of the world! Oh pow'rful deity! The effulgence of thy penetrating eye. Dispels the darkness and the gloom profound</poem><noinclude><references/></noinclude> oncix2c944b9d7fo8h2zhpamj3sz4vz 577511 577509 2026-09-09T07:39:48Z Rajasekhar1961 50 577511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|XXXİV}}</noinclude> <poem>The Goddess silenced and restrained her rage May that great being in a bounteous show'r On Terumala all his mercies pour. On either side with fragrant braided hair Like dusky clouds that float in ambient air With ornamental symbols on each side Of full blown shining in their beauties' prido With flaming eyes that dart her splendours clear, And snake ring pendants that adorn each ear, With necklaces whose light illumes each land And graceful camalas in either hand, With robes of diverse hues and powder rare Of Ruthi's Lord, a drug beyond comparo Thus decked the mountain born half of her lord Does in each essence to her mate accord May she bestow on Terumala Roy Victorious battle and triumphant joy. While he with mighty tusks resistless strook The mountain huge Ragutasara shook Then graceful Gowri with inconscious start Embraced Sri Kuntha to her throbbing heart, While Ganga o'er great Siva's brow In falling streams is dashed on earth below; The mountain-born is pleased with feats now done By her own elephantine faced son To that prescient God, whose name I take With holy awe obeisance I make.</poem> The following lines are taken from the second book of the same poèm, and are supposed to be spoken by Manjuvani when she was deputed by her mistress Gerekanika to Vasoo Rajah. <poem>Oh ruler of the world, thy presence bright Fills each expanding heart with true delight And joy; as when propitious fortune pours Unmeasured treasures down in Golden show'rs Or when the moon in plenitude array'd Shoots her bright splendours through the midnight shade Friend of the world! Oh pow'rful deity! The effulgence of thy penetrating eye. Dispels the darkness and the gloom profound</poem><noinclude><references/></noinclude> 3fzqqwkary4h4k4tfpiwq07hfokefvr 104 184060 577507 501980 2026-09-09T07:34:27Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|XXXV}}</noinclude> <poem>Whose sable mantle covers us around Thy graceful presence this auspicious day Of King of Kings, exiles each, care away With every keen desire and wish possessed. Fill'd to satiety we stand confessed, Oh! sov❜reign of the Earth! thy heav'nly tread Approaching doth with potent blessing shed On mortals immortality and grace And makes our wisdom match th' ethereal race Pre-eminent in good thy virtue pours Like fruitful autumn its prolific stores; Whilst we our homage pay we gain these thrifts The rural Goddess sheds her choicest gifts Exuberent to me and to my friends; with joy In plenty we our happy hours employ, We can the grateful voice sufficient raise Receive the boon and give eternal praise? </poem> The foregoing poem of the Vasucharitra was much admired by the contemporaries of Bhattu Murti, and became a model for after poets who composed in the Telugu language. Bhattu Murti was highly rewarded by Terumala Raya for this and other works that he composed at the command of that monarch so that he passed his days in peace and happiness until his death which happened at his residence in the sixtieth year of his age. [This is an extract from "Biographical Sketches of Deccan Poets written by Cavelly Venkataramaswami, late Head Translator and Pandit in the literary and Antiquarian Department at Calcutta. Printed in 1829. (Re-printed in Madras 1888) {{sc|N. Venkata Rao}}.]<noinclude><references/></noinclude> 4bji0pq6v9zotkss0wscuptqzcvmh7k 577508 577507 2026-09-09T07:34:52Z Rajasekhar1961 50 577508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|XXXV}}</noinclude> <poem>Whose sable mantle covers us around Thy graceful presence this auspicious day Of King of Kings, exiles each, care away With every keen desire and wish possessed. Fill'd to satiety we stand confessed, Oh! sov❜reign of the Earth! thy heav'nly tread Approaching doth with potent blessing shed On mortals immortality and grace And makes our wisdom match th' ethereal race Pre-eminent in good thy virtue pours Like fruitful autumn its prolific stores; Whilst we our homage pay we gain these thrifts The rural Goddess sheds her choicest gifts Exuberent to me and to my friends; with joy In plenty we our happy hours employ, We can the grateful voice sufficient raise Receive the boon and give eternal praise? </poem> The foregoing poem of the Vasucharitra was much admired by the contemporaries of Bhattu Murti, and became a model for after poets who composed in the Telugu language. Bhattu Murti was highly rewarded by Terumala Raya for this and other works that he composed at the command of that monarch so that he passed his days in peace and happiness until his death which happened at his residence in the sixtieth year of his age. [This is an extract from "Biographical Sketches of Deccan Poets written by Cavelly Venkataramaswami, late Head Translator and Pandit in the literary and Antiquarian Department at Calcutta. Printed in 1829. (Re-printed in Madras 1888) {{sc|N. Venkata Rao}}.] {{rule|4em}}<noinclude><references/></noinclude> c0mik1ouh8bw8o2451zm87vugh08xah 104 185291 577475 503420 2026-09-08T20:19:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>కొనఁబడిన) చక్కనిరూపు కలవాడా! శరావహ = శుభములను కల్గించువాఁడా! తార...ప్రదా = రామతారకమంత్రము నుపదేశించువాఁడా! 163. ఇదంతా...దూర = 'ఇది నేను' అను ఆలోచనకు దూరమైనవాఁడా! అపవర్గ...కాంత = మోక్షలక్ష్మికి భర్త అయినవాఁడా! దిగంతా...కరా = దిక్కులచివరివఱకు వ్యాపించిన ఆకాశమునందలి మేఘముల తుది (ప్రళయ) కాలమున నాట్యాభినయముల నొనర్చువాఁడా! 164. అపారతా...నిధీ ― అపారతా = అంతము లేకుండుట; గభీరతా = లోఁతు; అమృతాదిహేతుభూతతా = అమృతము మున్నగువానిపుట్టుకకు కారణ మగుట; తపస్విసంగృహీతతా = మునిజనులచే సంగ్రహింపఁబడుట; విధాతృ...మానతా = బ్రహ్మ మున్నగు గొప్పదేవతలచే తఱువఁబడుట; నదీ...మగ్నతా = నదుల కాధారములగు జలపాతముల స్థానము అనువానిచే; అభిరామ మనోహరమగు; చిత్పయోనిధీ = చిదానందసముద్ర మగు దేవా! {{p|ac|fwb}}ద్వితీయాశ్వాసము</p> 1. శ్రీఖండా...ఖని ― శ్రీఖండాచల = మలయపర్వతమునుండి వచ్చు; మారుతలేఖాస్పర్శాది = వాయుసమూహముయొక్క స్పర్శము మున్నగు; విషయ = విషయములకు; లీఢాకృద్విద్యాఖని = ఆస్వాదింపని విద్యకు గని యైనవాఁడా! - స్పర్శాదీంద్రియవిషయములయెడ ఆసక్తిని కలిగింపని వేదాంతవిద్యకు నిధీ యనుట; మునిజనకల్పకశాఖీ = మునులకు కల్పవృక్షమైనవాఁడా! 4. శంకలు = సందేహములు; స్వస్తికహసులై = చేతులు కట్టుకొన్నవారై; బరాబరిగౝ = హెచ్చరికగా; సుపర్వులు = దేవతలు; వక్త్రములు = నోళ్లు; కప్పుక - మూసికొని; పూర్వదేవతలు = రాక్షసులు; కింకుర్వాణులు = సేవకులు; ఆబ్జగర్భుండు = బ్రహ్మ. {{left|}}<noinclude><references/></noinclude> oconjohishdp7y8ha19daye7baoh0ic 104 185292 577500 503421 2026-09-09T06:24:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577500 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} 5. లావణ్యరసాలయంబు = లావణ్యరసమునకు నిలయము, లావణ్యమువంటి నీటికి నిలయమును; గుణరత్నస్థానము = శ్రేష్ఠములగు గుణములకు స్థానము, గుణములవంటి రత్నములకు స్థానమును; అస్య...దయము = ముఖమను చంద్రునియుదయము కలది, చంద్రబింబ మను ముఖము కలదియు; ఉన్నత...వ్యక్తి = ఎత్తయిన కొండలవంటి స్తనములు కలది, స్తనములవలె ఉన్నతములగు కొండలు కలదియు; వాచాసుధాభవదేశంబు = అమృతము లొల్కు మాటలకు చోటు, మాటలవంటి అమృతమునకు స్థానమును; వళీతరంగము = తరంగములవంటి వళులు కలది, వళులఁ బోలు అలలు కలదియును; తనూ...విలాసంబు = నురుగువంటి దేహకాంతివిలాసము కలది, దేహకాంతివంటి నురుఁగు కలదియును; తత్కళత్రము = బ్రహ్మభార్య - సరస్వతి; సుధాబ్ధి = పాలసముద్రము. '''అలం'''. ఉపమ, రూపకమును. 6. కెలంకులు = ప్రక్కలు; వజ్ర...ద్వయంబుౝ = మణులు తాపిన రెండందెలును; మానికపుకెంజాయలు = ఎఱ్ఱని మాణిక్యముల కాంతులు; దువాళించు = సమముగా ఒక్కధాటిలో ప్రసరించు; కొల్వుమోసాల = కొలువుకూటము. 7. రాజసక్రీడాభిరతులు = రజోగుణసంబంధము గల ఆఁటలయెడ కోరికలు; పొదలనీక = కలుగనీయక; వ్యాహారసింహాసనము = పలుకుగద్దె; వ్యాహృతి = సంభాషణము. 8. అతలికక్ష్యాంతరమునౝ = అవతలిగుమ్మములో; కరానీత...పుస్తక = చేతితో తీసికొనిరాఁబడిన (ధరింపఁబడిన) వీణ, చిలుక, స్ఫటికజపమాల, పుస్తకములు కలది. 9. పరిసరము = సమీపము; పంపు = ఆజ్ఞ; మణి..ధగద్ధగితంబు = మణులయొక్క ఎఱుపు మించిన, పసుపువన్నెచే ధగధగ మెఱయుచున్నది; సరిగద్దియ = సమానమగు సింహాసనము.<noinclude><references/></noinclude> pjxpd504qwln8q2qn9nx6rvtuz9kj0b 104 185293 577501 503422 2026-09-09T06:33:25Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} 10. కైదువ = ఆయుధము; తలఁపుతెర్వరి = ఆలోచన యను బాటసారి; రాయిడి = రాపిడి; తాల్మి = శాంతము; తుమురుగాౝ = శిథిలములుగా; నలువ = చతుర్ముఖుఁడు - బ్రహ్మ. వలరాజు చిలుకుములికి = మన్మథుని వాఁడియైన బాణము; తలఁకి = బెదరి - ధైర్యము చెడి. 11. ఆహ్లాదము = సంతోషము; తగవు = ధర్మము. 12. నెయ్యమునౝ = ప్రీతితో; వాణి = సరస్వతి. 13. వాచాగోచరము = మాటలకు అతీతమైనది; ఆప్రతర్క్యము = ఊహింపరానిది; వినిర్ద్వంద్వంబు = ద్వంద్వాతీతమైనది; ఆచోద్యంబు మిక్కిలి యాశ్చర్య మైనది; అప్రతిమపర్యాయంబు = సాటియు, సరియు లేనిది; 14. ప్రమద ... కృతులు = ఎక్కువ సంతోషముతో గ్రహింపఁ బడిన రూపములు. 15. శతవాగ్వన జననలు = నూఱుమంది సరస్వతులు. 16. పుష్పితవల్లులు = పూచిన తీఁగలు; ఇందిందిర బకంబు = 'కొదమతు మెద; శతానందుఁడు = బ్రహ్మ - నూఱుగురితో ఆనందించువాఁడు; " విధాత = బ్రహ్మ. 17. ఆరామంబులు = తోఁటలు; కేలిశైలములు = క్రీడాపర్వత ములు; స్వర్ణదీ... పుంజములు = ఆకాశగంగానది యొడ్డునఁ గల పొదరు టిండ్లగుంపులు; హృజ్జాతాంధకారాంధుఁడై = కామాంధకారమున కన్ను గాననివాఁడై; నీ రేజాసనుఁడు = బ్రహ్మ. 18. ఆన పెట్టును = ఒట్టు పెట్టును; ఓరంక ప్రొద్దు = చాలకాలము ఎల్ల వేళలు. - 20. పరిరంభణంబు = కౌఁగిలింత; సోలు = పరవశత్వముపొందును. 21. తోరపుఁగోరికల్ = ఎడతెగని (ఎక్కువ) కోరికలు; గండము= చెక్కిలి; నల్వ బ్రహ్మ. = 22. పోమొత్తి = విడిచి.<noinclude><references/></noinclude> 2gskaurblz74dsajyigd2lsyjnphnwx 577502 577501 2026-09-09T06:38:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577502 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} 10. కైదువ = ఆయుధము; తలఁపుతెర్వరి = ఆలోచన యను బాటసారి; రాయిడి = రాపిడి; తాల్మి = శాంతము; తుమురుగాౝ = శిథిలములుగా; నలువ = చతుర్ముఖుఁడు - బ్రహ్మ. వలరాజు చిలుకుములికి = మన్మథుని వాఁడియైన బాణము; తలఁకి = బెదరి - ధైర్యము చెడి. 11. ఆహ్లాదము = సంతోషము; తగవు = ధర్మము. 12. నెయ్యమునౝ = ప్రీతితో; వాణి = సరస్వతి. 13. వాచాగోచరము = మాటలకు అతీతమైనది; అప్రతర్క్యము = ఊహింపరానిది; వినిర్ద్వంద్వంబు = ద్వంద్వాతీతమైనది; ఆచోద్యంబు = మిక్కిలి యాశ్చర్య మైనది; అప్రతిమపర్యాయంబు = సాటియు, సరియు లేనిది. 14. ప్రమద...కృతులు = ఎక్కువ సంతోషముతో గ్రహింపఁబడిన రూపములు. 15. శతవాగ్వనజాననలు = నూఱుమంది సరస్వతులు. 16. పుష్పితవల్లులు = పూచిన తీఁగలు; ఇందిందిరశాబకంబు = కొదమతుమ్మెద; శతానందుఁడు = బ్రహ్మ - నూఱుగురితో ఆనందించువాఁడు; విధాత = బ్రహ్మ. 17. ఆరామంబులు = తోఁటలు; కేలిశైలములు = క్రీడాపర్వతములు; స్వర్ణదీ...పుంజములు = ఆకాశగంగానది యొడ్డునఁ గల పొదరుటిండ్లగుంపులు; హృజ్జాతాంధకారాంధుఁడై = కామాంధకారమున కన్ను గాననివాఁడై; నీరేజాసనుఁడు = బ్రహ్మ. 18. ఆన పెట్టును = ఒట్టు పెట్టును; ఓరంతప్రొద్దు = చాలకాలము - ఎల్లవేళలు. 20. పరిరంభణంబు = కౌఁగిలింత; సోలు = పరవశత్వము పొందును. 21. తోరపుఁగోరికల్ = ఎడతెగని (ఎక్కువ) కోరికలు; గండము = చెక్కిలి; నల్వ = బ్రహ్మ. 22. పోమొత్తి = విడిచి. {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> a6f7w3ks7kfu2iasmwt8f1hripz8klp 104 185294 577504 503423 2026-09-09T06:49:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>23. దోషకారులు = తప్పుపనులు చేయువారు; లోకకంటకులు = లోకులకు బాధ కలిగించువారు; తోడ్తోౝ = వెంటనే. 24. మిహిరమండలము = సూర్యమండలము; పనుపు = ఆజ్ఞాపింపుము; తమ్మిచూలి = బ్రహ్మ. 25. ఉమ్మలించి = దుఃఖించి; అలరములు = పూవుటములు; కటకటంబడి = కష్టపడి; వెక్కసులు = సహింపరానివారు; గగన...శృంగాటకంబు = ఆకాశమును చొచ్చుకొనిపోవు ఎత్తయిన శిఖరము లను చతుష్పథములు కలది; ఉదీ...దుర్గంబు = ఉత్తరదక్షిణములకు, తూర్పుపడమరలకును తగిన అగడ్తలుగా నున్న గంగా, గోదావరీనదులచేతను, సముద్రముచేతను ఆవరింపఁబడిన దుర్గ మయినది; నిర...మధ్యంబు = అడ్డు లేని వివిధమృగములసందడిగల మధ్యభాగము కలది. 26. దిక్కుడుంగముల్ = దిక్కులను పొదరిండ్లు; మషీ...భానులై = మసివలె మలినమైన శరీరముయొక్క నల్లనికాంతిపుంజముచే తక్కువ చేయఁబడిన సూర్యుఁడు కలవారై; కయిదువల్ = ఆయుధములు. 27. ప్రమదావళి = స్త్రీసమూహము; సంహతి = సమూహము; కందఁజేయుచుౝ = బాధపడునట్లు చేయుచు. 28. గాసిం బెట్టి = బాధించి; చార్వాకమార్గరతుల్ = చార్వాకమార్గమున ఇష్టము కలవారు; ప్రత్యక్షమునే ప్రమాణముగా గ్రహించు నాస్తికులు చార్వాకులు; 'ఋణంకృత్వామృతంపిబే' త్తనునట్టి సిద్ధాంతము వీరిది. 29. జాతిభీతులు = జాతివివక్షయు భయమును; అనుకోశ...శంకలు = దయ, సిగ్గు, నీచము, సందేహమును; అపవర్గానందము = మోక్షము వలని ఆనందము; కులశీలాదులను దూరము చేయుట భ్రష్టులకును యోగులకును సమానమే; సంసారమగ్నులు భ్రష్టులై నరకమునకు పోవుదురు; యోగు లింద్రియములను జయించి, మోక్షము పొందుదురు. ఇదియే భేదము.<noinclude><references/></noinclude> gbux5dvje9uhcz614kqcbfekooks9j6 104 187895 577418 506238 2026-09-08T12:00:35Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem><ref>క. నీకు మాన్యుఁడ గాని నిత్యుండనైతి</ref>నీకు మాన్యుఁడెగాన నిత్యుండనైతి <ref>ఖ. నా కొకచను విచ్చి నన్ను మన్నించి</ref>నా కొక చనువిమ్ము నన్ను మన్నించి విమలతపోవృత్తి <ref>ఖ. విహరింపు నాకు</ref>విహరింప నాకు సమయంబు వచ్చె మాసమయంబు వినుము సమయజ్ఞ! <ref>క. తాపససమయంబు విడిచి</ref>తామససమయంబు విడిచి సమవర్తిభయమున సమయ మెన్నడునుఁ గావున ననుఁ బంపు కరుణతో" ననుచు <ref>క. నావసుధీశుచే ననుమతిఁ బడసి</ref>నావసుధేశుచే ననుమతి వడసి{{float right|210}} యప్పుడు తనరాజ్యమంతయు భక్తి నొప్పించి సంతోష మొప్ప దీవించి జనులెల్లఁ బొగడ విశ్వామిత్రుతోడ <ref>క. వనముల కరిగె.</ref>వనమున కేఁగె నవ్వసుధేశ్వరుండు.</poem> </div> {{p|ac|fwb}}సీత మరల గంగాతీరమునకుఁ జనఁ గోరుట; అందులకు శ్రీరాముండు సమ్మతించుట</p> {{left margin|5em}}<poem><ref>క.ఖ. సాకేతపురిలోన</ref>సాకేతనగరిలో జనకజతోడఁ గాకుత్స్థవంశుఁ డాకాంక్ష రెట్టింప సకలజనానందసామ్రాజ్యలీల</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> 0xpnxi8rptwbg4mudo8p9hohhxbjudz 104 187896 577455 506239 2026-09-08T13:24:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem><ref>క. నకలంకుఁడై యుండె; నట నొక్కనాఁడు</ref>నకలంకగతి నుండె; నట నొక్కనాఁడు మిగుల లోకమునకు మిత్రుండనయ్యు పగలు చేసిన క్రూరభావుండ నేను నిదె రాజు నామీఁద నేతెంచి నిలుచు <ref>క. నదనుగా దన నాకునని విచారించి</ref>ననదగునే నాకు నని విచారించి తమ్ములుఁ దలవంపఁ దనయాస విడిచి క్రమ్మనఁ దొలగినగతిఁ గ్రుంకె నినుఁడు. ఆకళానిధి<ref>క. లోక మరసి సమ్మదము</ref>రాక నరసి సమ్మదముఁ గైకొని <ref>క. యామినీకామినిఁ బ్రీతి</ref>యామినీకాంత సంభ్రమము కలిమిమై చెంగావి గట్టి కస్తూరి నలఁది ముత్యంబులహారంబు పెట్టె <ref>క. నన నొప్పు నరసంజ యడరు చీకట్లు</ref>నన నొప్ప నరసంజ యడరెఁ జీకట్లు ఘనముగా <ref>క. మొనసెఁ జుక్కలు నభంబున నంతకంత</ref>మొనసెఁ జుక్కలు నంతనంత.{{float right|220}} మిన్నేటి రాయంచ మేదినీజనుల కన్నులమెచ్చు <ref>క. లేగన్నియమగఁడు</ref>రేగన్నియమగఁడు కలువలవిందు <ref>క. జక్కువలతల్లడము</ref>జక్కవలతల్లడము వెలఁది వెన్నెలవిత్తు విరహుల<ref>క. దిగులు</ref>తెగులు</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> ciru0lfh51cfc1c34ju409ucwiauph4 104 187897 577465 506240 2026-09-08T15:09:54Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>చెందమ్మివిరుల నెచ్చెలికాని<ref>క. తోడి</ref>తోటి పొందుగాఁ దూర్పునఁ <ref>క. బొడిచె</ref>బొడమెఁ జందురుఁడు, ఆదినినుండి రామాధిపుకీర్తి <ref>క. కాదు చందురుఁ జూడఁ గలశాబ్ధి యెగసి</ref>కాదు చంద్రునిఁ జూడఁ గలశాబ్ధి యెగసెఁ గాని నాఁడల్ల <ref>యాకసమున నమర</ref>యాకసమున మకర <ref>క. మీనకర్కటములు మెలఁగె నాల్గకల</ref>మీనకర్కటములు మెలఁగుటఁ గలుగు <ref>క. ఆదిశాంగనకు గంధాలేపనమున</ref>నా దిశాంగనల గంధానులేపనము కాదు మందాకిని క్రమ్మరఁ బుట్టెఁ <ref>క. కాని నాఁడేల యీ గగనగంధంబు</ref>గాని నాఁడేల యా గగనరంగంబు తా నొప్పె విష్ణుపదం బనుపేర, ఆదటఁ బ్రాలేయ మఖిలంబు నిండెఁ గాదెల్ల విరహులఁ <ref>క. కమలారి నవ్వె</ref>గమలారి కప్పెఁ గాని నాఁల యీగతివన్నె తఱిఁగి యానతవదనయై <ref>యజ్జని</ref>యబ్ధినిఁ దూలు ననఁ బొగడ్తకు నెక్క నచ్చవెన్నెలలు కనుఁగొని సకలలోకంబులు నిండె.{{float right|230}}<noinclude><references/></noinclude> psytkrdz9bbvxi1gqmeafe9n96507ow 577466 577465 2026-09-08T15:10:59Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem>చెందమ్మివిరుల నెచ్చెలికాని<ref>క. తోడి</ref>తోటి పొందుగాఁ దూర్పునఁ <ref>క. బొడిచె</ref>బొడమెఁ జందురుఁడు, ఆదినినుండి రామాధిపుకీర్తి <ref>క. కాదు చందురుఁ జూడఁ గలశాబ్ధి యెగసి</ref>కాదు చంద్రునిఁ జూడఁ గలశాబ్ధి యెగసెఁ గాని నాఁడల్ల <ref>యాకసమున నమర</ref>యాకసమున మకర <ref>క. మీనకర్కటములు మెలఁగె నాల్గకల</ref>మీనకర్కటములు మెలఁగుటఁ గలుగు <ref>క. ఆదిశాంగనకు గంధాలేపనమున</ref>నా దిశాంగనల గంధానులేపనము కాదు మందాకిని క్రమ్మరఁ బుట్టెఁ <ref>క. కాని నాఁడేల యీ గగనగంధంబు</ref>గాని నాఁడేల యా గగనరంగంబు తా నొప్పె విష్ణుపదం బనుపేర, ఆదటఁ బ్రాలేయ మఖిలంబు నిండెఁ గాదెల్ల విరహులఁ <ref>క. కమలారి నవ్వె</ref>గమలారి కప్పెఁ గాని నాఁల యీగతివన్నె తఱిఁగి యానతవదనయై <ref>యజ్జని</ref>యబ్ధినిఁ దూలు ననఁ బొగడ్తకు నెక్క నచ్చవెన్నెలలు కనుఁగొని సకలలోకంబులు నిండె.{{float right|230}}</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> n1g388mpyy3a0b0q7ed4xe0ke7fyjwu 104 187898 577472 506241 2026-09-08T19:23:39Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem>అప్పుడేకతమున నవనిజ విభునిఁ దప్పక చూచి <ref>ఖ. హస్తంబుల</ref>హస్తంబులు మొగిచి "నిజబలసంపన్న! నిత్యప్రసన్న! <ref>క. రజనీచరారేంద్ర, ఖ. రజనీచరాజేంద్ర</ref>రజనీచరాదీంద్ర! రఘురామచంద్ర! పరికించి నన్ను <ref>క. నీ బాల్యంబుదొడరి</ref>నా బాల్యంబుఁ దొడఁగి <ref>క. కరుణరక్షిస్తివి కాకుత్స్థనాథ</ref>కరుణ రక్షించితి కాకుత్స్థనాథ! మదిలోన నాకు నీ<ref>ఖ. మన్ననీవలయు</ref>మన్ననవలనఁ <ref>ఖ. కొదవలె కోర్కెలు</ref>గొదలేక కోర్కులు <ref>క. కొనసాగుచుండ</ref>కొనసాగుచుండు వేడుకయ్యెడు <ref>క. జాహ్నవీతీరభూమి</ref>జాహ్నవీసమీపమునఁ <ref>క. గూడి యమ్మునిపత్నిగోష్ఠి వర్తింప</ref>గూడి యమ్మునిసతిగోష్ఠి వర్తింప” <ref>క. అనిన జానకిమాట నారావణారి</ref>ననిన జానకివాక్య మారావణారి విని నవ్వి యెంతయు వెరఁ గంది పలికె. “ఇది యేమి పలికితి నిందీవరాక్షి! <ref>క. మదిలోన కోర్కెను మఱచియుండగను, ఖ. మదిలోన మఱచియీమా</ref>మదిలోన నీకోర్కి మానదే యింక దురితశేషమున మిత్రులపొందు విడిచి</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> fvehn3sode4jc14nispszewh1hcxs3i 104 187899 577480 506242 2026-09-08T21:40:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem>పరమాపదలఁ బొంది పదునాలుగేండ్లు మును దండకారణ్యమున నుండి పుణ్య మున <ref>క. రాజ్యసుఖమును</ref>రాజ్యసుఖలీల మోదింపఁగలిగె, వనజాక్షి! యిప్పు డావనవాసవాంఛ <ref>క. మనసులోపల నీకు మానుట దగదే</ref>మనములోపల నీకు మానదే యకట!{{float right|240}} నీమాట వృథ కాదు <ref>ఖ. నిజమగుఁగాని</ref>నిజమగుఁగాక యీమనోరథమున కేమి కారణమొ! యని చాల చింతించి యవనితనూజఁ గనుఁగొని రేపు గంగాతీరమునకు <ref>క. నిన్నుఁ బంపెదనని నిజముగా బలికె</ref>నిన్నుఁ బంచెదనని నిజముగాఁ బలికి యన్నరనాయకుం డటు గన్ను <ref>క. మోడ్చె</ref>మొగిచె.</poem> </div> {{p|ac|fwb}}శ్రీరాముఁడు చారులమూలముగాఁ బ్రజలవర్తనమునుఁ దెలిసికొనుట</p> {{left margin|5em}}<poem>చనుదెంచి మూఁడవజామున విభునిఁ గని యాప్తచారు లేకతమున మ్రొక్కి యవధరింపుము రామ! అతిలోకధామ! రవికులాంబుధిసోమ! రాజసుత్రామ! <ref>క. దేవరకీర్తినిత్యప్రతాపములు, ఖ. దేవరసత్యకీర్తిప్రతాపములు.</ref>దేవర నిత్యకీర్తిప్రతాపములు</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> 6ns1xpwsicvybeejij821axw560ysm2 104 190722 577474 509334 2026-09-08T20:07:14Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>యారట వడి సర్వేశ్వరు దూఱుట గోరుటయు వలదు తోయజనయనా.</poem>|ref=67}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>అని నిజకాంత నూఱడించె నారాత్రి వేకువ నయ్యిందు వదన స్వప్నంబున.</poem>|ref=68}} {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>నల్లనిమేను నిల్వుతిరునామము పచ్చనిపట్టు నాభిపైఁ దెల్లనితమ్మియుం గలుగు దేవుఁడు కుంకుమవన్నెపుల్గురా బొల్లని నెక్కి నల్పుఁదెలుపుం గలపువ్వులదండఁ దెచ్చి యు త్ఫుల్లనిజాంజలిం జిగురుబోఁడి కొసంగె వెసం గృపామతిన్.</poem>|ref=69}} {{Telugu poem|type=మ.|lines=<poem>కరుణావారిధి శౌరి దివ్యసుమనోగంధోల్లసన్మాల్య మా దరణం బొప్ప నొసంగ నప్పుడె యహోతద్వైజయంత్యంశవి స్ఫురణౝ గర్భము దాల్చి పొల్చెఁ గడు నప్పూఁబోఁడి భాస్వద్ద్యుతిౝ హరిణాంకప్రతిపత్కళావహనశోభాంచత్ప్రతీచీరుచిన్.</poem>|ref=70}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు గర్భంబుఁ దాల్చి నవమాసంబులు పరిపూర్ణం బైన యనంతరంబ.</poem>|ref=71}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మాసంబులలోపల నే మాసము దా ననియె మున్ను మధుసూదనుఁ డ మ్మాసమున నింద్రదారర మాసమ యప్పుణ్యవతి కుమారుం గనియెన్.</poem>|ref=72}} {{Telugu poem|type=వ.|lines=<poem>ఇట్లు జన్మించిన యక్కుమారరత్నంబునకుఁ గ్రమంబున జాతకర్త్మ నామకరణాదిసంస్కారంబు లొనఁగూర్చి విప్ర నారాయణాభిధానుం జేసి యర్హకాలంబున నుపనీతుం గావించిన యనంతరంబున.</poem>|ref=73}}<noinclude><references/></noinclude> 6ji06nvkcqtf8egj9vwceciipf0rezz 106 210994 577562 568282 2026-09-09T11:45:51Z Rajasekhar1961 50 577562 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]] : [[రచయిత:విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్|విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=2017 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 3="ప్రవి" 11to14="ముందుమాట" 15to17="బొమ్మ" 18to21="విసూ" 22=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 993d52dd238dwmhxub0w5o1acjoofjw 577563 577562 2026-09-09T11:46:57Z Rajasekhar1961 50 577563 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]] : [[రచయిత:విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్|విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=2017 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 3="ప్రవి" 8to10="స్మరణీయులు"" 11to14="ముందుమాట" 15to17="బొమ్మ" 18to21="విసూ" 22=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} lljvpeq6jtzlvdlw34ajgnm0j0q26ij 577564 577563 2026-09-09T11:48:01Z Rajasekhar1961 50 577564 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్=[[రచయిత:మామిడి హరికృష్ణ|మామిడి హరికృష్ణ]] : [[రచయిత:విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్|విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్]] |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=2017 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=MS |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 3="ప్రవి" 6="కృతజ్ఞతలు" 7="ధన్యవాదాలు" 8to10="స్మరణీయులు"" 11to14="ముందుమాట" 15to17="బొమ్మ" 18to21="విసూ" 22=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} 2b24j69ic532g32agexkfubwwki3t01 104 210995 577553 551102 2026-09-09T11:17:13Z Rajasekhar1961 50 577553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{center|{{p|fs150}}'''1. అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ '''</p>}} {{right|- '''జి. వెంకట రామారావు'''}} జై హింద్! అనే నినాదం జాతీయమైనది. అది భారతీయులకు ఎంతో పవిత్రమైనది. ఈ పవిత్ర నినాద సృష్టికర్త మేజర్ ఆబిద్ హసన్ సఫ్రానీ. ఆయన హైదరాబాద్కు చెందిన వ్యక్తి. ఆబిద్ హసన్ హైదరాబాద్ నగరంలోని ఒక ఉన్నతమైన కుటుంబంలో 1912వ సంవత్సరంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లి ఫక్రున్నిసా బేగం. ఆమెకు సరోజిని నాయుడు సాంగత్యంలో దేశభక్తి నరనరాన జీర్ణించుకుపోయింది. విదేశీ వస్త్రాలను తగులబెట్టిన మొదటి హైదరాబాద్ మహిళగా ఆమె అందరి మన్ననలను పొందగలిగింది. మహాత్మాగాంధీ, నెహ్రూ, ఆజాద్ మొదలైన అగ్రనాయకులు ఆమెను 'అమ్మాజీన్' అని పిలిచేవారు. ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు. అందరూ విద్యావంతులే. మత సామరస్యాన్ని కాపాడడానికి వీరంతా కృషి చేసినవారే. వీరు వార్థాకో, సబర్మతికి పోయినపుడు ఆ విషయం ముందుగా గాంధీజీకి తెలియజేసేవారు. వీరిపై గల గౌరవం చేత తన ప్రియ శిష్యుడైన ప్యారేలాల్ను వారికి స్వాగతం పలకడానికి రైల్వేస్టేషన్కు పంపేవారు. తన సోదరులలో జేష్ఠుడైన బమరుల్ హసన్ గాంధీజీ నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికలో పనిచేశారు. సీనియర్ గేంబ్రిసీ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడైన అబిద్ హసన్ 1931లో సబర్మతీ ఆశ్రమం చేరుకుని దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. జైల్లో ఉన్నప్పుడు కాంగ్రెస్ నాయకులైన ఉమాశంకర్ దీక్షిత్, వెస్లే పాటిల్తో స్నేహమేర్పడింది. సఫ్రానీ ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు 'రఘుపతి రాఘవ రాజారాం' ప్రార్ధనలో 'ఈశ్వర్ అల్లా తేరేనాం' ఉండాలని వాదించి గాంధీజీని ఒప్పించాడు. ఆబిద్ హసన్ జైలు నుంచి విడుదలై రాగానే జర్మనీ వెళ్లి ఇంజినీరింగ్ చదువుకున్నాడు. అక్కడే ఆయనకు మేజర్ స్వామితో పరిచయమేర్పడింది. అప్పటినుంచి వీరిద్దరి జీవితాలు ఒకే తాటిపై నడిచాయి. వీరి విద్య పూర్తవుతున్న సమయంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. మిత్రులిద్దరూ అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆబిద్ హసన్ జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, అరబిక్, సంస్కృతం, పర్సియన్, హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో ప్రవీణుడు. తెలుగు సరేసరి. దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ 1941వ సంవత్సరం మూడోవారంలో తన కలకత్తా నివాసం నుంచి తప్పించుకునిపోయిన సంగతి తెలియగానే యావద్దేశం విస్తుపోయింది. అనేక సాహసాలతో నేతాజీ జర్మనీ చేరుకోగానే ఆయనకు ఘనస్వాగతం పలికిన వారిలో సనీ, ఆయన మిత్రుడు స్వామీ ముందున్నారు. ఈ ఇద్దరికీ జర్మనీయులతో పరిచయం ఉండడంతో నేతాజీకి జర్మనీ పరిస్థితులు తెలియచేయగలిగారు. భారత స్వేచ్ఛ<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ| 1| తేజోమూర్తులు}}</noinclude> bh6l6v2eo49wnj8f62tvfdzks0jva57 577556 577553 2026-09-09T11:21:04Z Rajasekhar1961 50 577556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{center|{{p|fs150}}'''1. అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ '''</p>}} {{right|- '''జి. వెంకట రామారావు'''}} {{di|జై}} హింద్! అనే నినాదం జాతీయమైనది. అది భారతీయులకు ఎంతో పవిత్రమైనది. ఈ పవిత్ర నినాద సృష్టికర్త మేజర్ ఆబిద్ హసన్ సఫ్రానీ. ఆయన హైదరాబాద్కు చెందిన వ్యక్తి. ఆబిద్ హసన్ హైదరాబాద్ నగరంలోని ఒక ఉన్నతమైన కుటుంబంలో 1912వ సంవత్సరంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లి ఫక్రున్నిసా బేగం. ఆమెకు సరోజిని నాయుడు సాంగత్యంలో దేశభక్తి నరనరాన జీర్ణించుకుపోయింది. విదేశీ వస్త్రాలను తగులబెట్టిన మొదటి హైదరాబాద్ మహిళగా ఆమె అందరి మన్ననలను పొందగలిగింది. మహాత్మాగాంధీ, నెహ్రూ, ఆజాద్ మొదలైన అగ్రనాయకులు ఆమెను 'అమ్మాజీన్' అని పిలిచేవారు. ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు. అందరూ విద్యావంతులే. మత సామరస్యాన్ని కాపాడడానికి వీరంతా కృషి చేసినవారే. వీరు వార్థాకో, సబర్మతికి పోయినపుడు ఆ విషయం ముందుగా గాంధీజీకి తెలియజేసేవారు. వీరిపై గల గౌరవం చేత తన ప్రియ శిష్యుడైన ప్యారేలాల్ను వారికి స్వాగతం పలకడానికి రైల్వేస్టేషన్కు పంపేవారు. తన సోదరులలో జేష్ఠుడైన బమరుల్ హసన్ గాంధీజీ నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికలో పనిచేశారు. సీనియర్ గేంబ్రిసీ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడైన అబిద్ హసన్ 1931లో సబర్మతీ ఆశ్రమం చేరుకుని దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. జైల్లో ఉన్నప్పుడు కాంగ్రెస్ నాయకులైన ఉమాశంకర్ దీక్షిత్, వెస్లే పాటిల్తో స్నేహమేర్పడింది. సఫ్రానీ ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు 'రఘుపతి రాఘవ రాజారాం' ప్రార్ధనలో 'ఈశ్వర్ అల్లా తేరేనాం' ఉండాలని వాదించి గాంధీజీని ఒప్పించాడు. ఆబిద్ హసన్ జైలు నుంచి విడుదలై రాగానే జర్మనీ వెళ్లి ఇంజినీరింగ్ చదువుకున్నాడు. అక్కడే ఆయనకు మేజర్ స్వామితో పరిచయమేర్పడింది. అప్పటినుంచి వీరిద్దరి జీవితాలు ఒకే తాటిపై నడిచాయి. వీరి విద్య పూర్తవుతున్న సమయంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. మిత్రులిద్దరూ అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆబిద్ హసన్ జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, అరబిక్, సంస్కృతం, పర్సియన్, హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో ప్రవీణుడు. తెలుగు సరేసరి. దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ 1941వ సంవత్సరం మూడోవారంలో తన కలకత్తా నివాసం నుంచి తప్పించుకునిపోయిన సంగతి తెలియగానే యావద్దేశం విస్తుపోయింది. అనేక సాహసాలతో నేతాజీ జర్మనీ చేరుకోగానే ఆయనకు ఘనస్వాగతం పలికిన వారిలో సనీ, ఆయన మిత్రుడు స్వామీ ముందున్నారు. ఈ ఇద్దరికీ జర్మనీయులతో పరిచయం ఉండడంతో నేతాజీకి జర్మనీ పరిస్థితులు తెలియచేయగలిగారు. భారత స్వేచ్ఛ<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ|1|తేజోమూర్తులు}}</noinclude> fe3f9y137tfruzocjz4tmvw4bylqjnz 104 210996 577526 568094 2026-09-09T10:31:10Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 1 |bSize = 600 |cWidth = 597 |cHeight = 773 |oTop = -1 |oLeft = 3 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 72oaev3ipl6f73ld3f1owfk9co7bfgc 104 210997 577529 568540 2026-09-09T10:42:02Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> :{{larger|'''TELANGANA TEJOMURTHULU'''}} :(A Biographical collection of AIR Talks on 153 Luminaries of Telangana) :''Edited by'' :'''Mamidi Harikrishna''', Director :Dept. of Language and Culture, Telangana. :'''V. Udaya Sankar''', Director :All India Radio, Hyderabad. :Dept. of Language and Culture :'''''First Edition:''''' :2017 December :1000 copies :'''ISBN: 978-81-936345-7-8''' :Price: Rs. 950/- :'''''Layout & Design''''' :Padma, Raja Kishore :'''''Publisher''''' :The Director, Dept. of Language and Culture, :Kalabhavan, Ravindra Bharathi, :Hyderabad. :'''''Printed at''''' :Rainbow Print Pack :Hyderabad. Ph: 040-23731620 :'''''For Copies''''' :The Director, Dept. of Language and Culture, :Kalabhavan, Ravindra Bharathi, :Hyderabad. Ph: 040-23212832 :'''''Cover''''' :Cheryala Ravi Shankar<noinclude><references/></noinclude> lvvrypxqbsz2ivi1njc4gfjucxyzo0k 104 211241 577503 551023 2026-09-09T06:46:12Z MYADAM ABHILASH 4730 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="MYADAM ABHILASH" /></noinclude>వారి జీవితాలు, వారి మహత్యాలు ప్రకటించడమే తమ ధ్యేయమని సంకల్పించుకున్నారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారు తమ సాంఘిక చరిత్రలో 20 మంది యోగులను ప్రస్తావించారు. రామరాజుగారు 'ఆంధ్రయోగులు' మొదటి సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, రెండవ సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, మూడవ సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, నాలుగవ సంపుటంలో 60 మంది యోగులను పరిచయం చేశారు. వీటిలో మొదటి సంపుటం ఆంగ్లంలోనికి అనువదింప బడింది. ఇంకో వంద వరకు యోగుల చరిత్రలను రామరాజుగారు వయోభారం బాధిస్తున్నా, తమ కుమార్తె డాక్టర్ బి. రుక్మిణి సహకారంతో పూర్తిచేశారు. తాము ప్రత్యక్ష దైవంగా నమ్మిన సత్యసాయిబాబా గారిని గూర్చిన 20 గ్రంథాలకు సంపాదకత్వం వహించారు. స్వయంగా వారిని గూర్చి రాశారు. రామరాజుగారు రష్యా. కెనడా, మలేషియా వంటి విదేశాలను కూడా పర్యటించి వచ్చారు. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం పి.జి సెంటర్ను, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖను తీర్చిదిద్దిన పరిపాలనా దక్షులు. అనేక గ్రంథాలను, సాహితీ సంస్థలను వికాస పథంలో నడిపించిన కార్యదక్షులు. ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారు స్వల్ప అనారోగ్యం కారణంగా 2010 ఫిబ్రవరి 8వ తేదీనాడు తుదిశ్వాస విడిచారు. దీనితో సాహిత్యలోకం చీకటిపల్లిగా మారింది.<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ| 67| తేజోమూర్తులు}}</noinclude> ks2vl25tutvbvzpd1zkgqd1gjq3ie0c 577505 577503 2026-09-09T07:26:44Z Rajasekhar1961 50 577505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="MYADAM ABHILASH" /></noinclude>వారి జీవితాలు, వారి మహత్యాలు ప్రకటించడమే తమ ధ్యేయమని సంకల్పించుకున్నారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారు తమ సాంఘిక చరిత్రలో 20 మంది యోగులను ప్రస్తావించారు. రామరాజుగారు 'ఆంధ్రయోగులు' మొదటి సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, రెండవ సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, మూడవ సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, నాలుగవ సంపుటంలో 60 మంది యోగులను పరిచయం చేశారు. వీటిలో మొదటి సంపుటం ఆంగ్లంలోనికి అనువదింప బడింది. ఇంకో వంద వరకు యోగుల చరిత్రలను రామరాజుగారు వయోభారం బాధిస్తున్నా, తమ కుమార్తె డాక్టర్ బి. రుక్మిణి సహకారంతో పూర్తిచేశారు. తాము ప్రత్యక్ష దైవంగా నమ్మిన సత్యసాయిబాబా గారిని గూర్చిన 20 గ్రంథాలకు సంపాదకత్వం వహించారు. స్వయంగా వారిని గూర్చి రాశారు. రామరాజుగారు రష్యా. కెనడా, మలేషియా వంటి విదేశాలను కూడా పర్యటించి వచ్చారు. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం పి.జి సెంటర్ను, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖను తీర్చిదిద్దిన పరిపాలనా దక్షులు. అనేక గ్రంథాలను, సాహితీ సంస్థలను వికాస పథంలో నడిపించిన కార్యదక్షులు. ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారు స్వల్ప అనారోగ్యం కారణంగా 2010 ఫిబ్రవరి 8వ తేదీనాడు తుదిశ్వాస విడిచారు. దీనితో సాహిత్యలోకం చీకటిపల్లిగా మారింది. {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 88 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 59 |oTop = 308 |oLeft = 208 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ| 67| తేజోమూర్తులు}}</noinclude> 58ij7stcpyjmqb9ol2mjq0e4cj939m0 577506 577505 2026-09-09T07:27:35Z Rajasekhar1961 50 577506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="MYADAM ABHILASH" /></noinclude>వారి జీవితాలు, వారి మహత్యాలు ప్రకటించడమే తమ ధ్యేయమని సంకల్పించుకున్నారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారు తమ సాంఘిక చరిత్రలో 20 మంది యోగులను ప్రస్తావించారు. రామరాజుగారు 'ఆంధ్రయోగులు' మొదటి సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, రెండవ సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, మూడవ సంపుటంలో 50 మంది యోగులను, నాలుగవ సంపుటంలో 60 మంది యోగులను పరిచయం చేశారు. వీటిలో మొదటి సంపుటం ఆంగ్లంలోనికి అనువదింప బడింది. ఇంకో వంద వరకు యోగుల చరిత్రలను రామరాజుగారు వయోభారం బాధిస్తున్నా, తమ కుమార్తె డాక్టర్ బి. రుక్మిణి సహకారంతో పూర్తిచేశారు. తాము ప్రత్యక్ష దైవంగా నమ్మిన సత్యసాయిబాబా గారిని గూర్చిన 20 గ్రంథాలకు సంపాదకత్వం వహించారు. స్వయంగా వారిని గూర్చి రాశారు. రామరాజుగారు రష్యా. కెనడా, మలేషియా వంటి విదేశాలను కూడా పర్యటించి వచ్చారు. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం పి.జి సెంటర్ను, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖను తీర్చిదిద్దిన పరిపాలనా దక్షులు. అనేక గ్రంథాలను, సాహితీ సంస్థలను వికాస పథంలో నడిపించిన కార్యదక్షులు. ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారు స్వల్ప అనారోగ్యం కారణంగా 2010 ఫిబ్రవరి 8వ తేదీనాడు తుదిశ్వాస విడిచారు. దీనితో సాహిత్యలోకం చీకటిపల్లిగా మారింది. {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 88 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 59 |oTop = 308 |oLeft = 208 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ|67|తేజోమూర్తులు}}</noinclude> spnp221zt8jgf7m6p6w4lkmp5jbh9zb 104 212102 577448 556302 2026-09-08T13:07:00Z Rajasekhar1961 50 577448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{center|{{p|fs150}}'''106. పల్లా దుర్గయ్య '''</p>}} {{right|- ఆచార్య మసన చెన్నప్ప}} తెలంగాణ అనగానే కాకతీయుల రాజధాని వరంగల్లు గుర్తుకు వస్తుంది. వరంగల్లు జిల్లాలోని మడికొండ గ్రామం, మహాకవులకు, పండితులకు పుట్టినిల్లు. పల్లా దుర్గయ్యగారి స్వగ్రామం ఈ మడికొండే. దుర్గయ్యగారు 25-5-1914 తేదీన పల్లా నర్సమ్మ పాపయ్య దంపతులకు జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులకు వీరు 5వ సంతానం. తండ్రిగారికి వ్యవసాయం ఉంది. పౌరోహిత్యం కూడా చేసేవారు. కాని దుర్గయ్యగారికి పౌరోహిత్యం అబ్బలేదు. దుర్గయ్యగారి 3వ అన్నగారైన మడికొండ సత్తెయ్యగారు మంచి హరికథకులుగా పేరుగాంచినారు. ఆకాశవాణి హైద్రాబాద్ కేంద్రంలో అర్థశతాబ్దికి పైగా హరికథలు వినిపించారు. దుర్గయ్యగారికి వారి తల్లిగారి వల్ల చదువుపట్ల శ్రద్ధ గలిగింది. పైగా బాల్యమిత్రులైన కాళోజి సోదరులు, వానమామలై సోదరులు దుర్గయ్యగారిని ప్రోత్సహించడం వల్ల కూడా దుర్గయ్యగారు విద్యపట్ల శ్రద్ధవహించారు. బిరుదురాజు రామరాజుగారు, అనుముల కృష్ణమూర్తి గారు మిత్రులే ఐనప్పటికీ - దుర్గయ్యగారి కంటే చిన్నవారు. కాని వారి స్నేహం గొప్పది. దుర్గయ్యగారు మడికొండలో ప్రాథమిక విద్యనభ్యసించి, హనుమకొండలో హైస్కూల్ వరకు చదువుకున్నారు. మడికొండకు, హనుమకొండ 12 కి.మీ. దూరం. ప్రతిరోజు నడిచి వెళ్లవలసి వచ్చేది బడికి. ప్రయాణ బడలికవల్లనూ, ఆర్థికంగా పేదవారుకావడంవల్లనూ బాల్యంలోనే దుర్గయ్యగారు అనారోగ్యానికి గురయ్యారు. ఐనా దుర్గయ్యగారు పట్టువిడువని విక్రమార్కులై చదువులో అందరికంటే మిన్నగా రాణించారు. దుర్గయ్యగారి మీద బహుభాషాకోవిదులైన వానమామలై వెంకటచార్యుల ప్రభావం ఉంది. దుర్గయ్యగారికి మెట్రిక్యులేషన్లో ఉండగానే పెళ్లైంది. ఐనా దుర్గయ్యగారు వరంగల్లో ఇంటర్ చదివి, హైదరాబాదులో పరీక్ష రాసి పాసైనారు. ఆ తర్వాత 1938లో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో బి.ఏ.లో చేరి 1940లో అందులో ఉత్తీర్ణులయ్యారు. 'వందేమాతరం' ఉద్యమం కారణంగా ఒక సంవత్సరం వృథా ఐంది. అదే సంవత్సరం తొలిసారిగా ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగులో స్నాతకోత్తర తరగతులు మొదలు కావడం, అందులో దుర్గయ్యగారు విద్యార్థిగా చేరిపోవడం జరిగింది. అంతేకాక, 1942లో జరిగిన ఎం.ఏ. తెలుగు పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై మొత్తం విశ్వవిద్యాలయంలోనే పట్టభద్రులైన తొలి ఎం.ఏ. తెలుగు విద్యార్థిగా కీర్తికెక్కారు. మడికొండ నుంచి హనుమకొండకు వెళ్లడమే కష్టమైన రోజుల్లో, హనుమకొండ నుండి హైదరాబాదుకు రావడం<noinclude><references/> {{rh|తెలంగాణ |376 | తేజోమూర్తులు}}</noinclude> 1dpry7kg0q76fpntb2wlksxu8uleiat 104 212284 577530 568556 2026-09-09T10:42:39Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 4 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 155 |oTop = 60 |oLeft = 418 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}తెలుగు సాహితీ జగతి - తెలంగాణ ఘనకీర్తి</p> తెలంగాణలో పరిఢవిల్లిన తెలుగు భాషా సాహిత్య వైభవాన్ని చాటి చెప్పాలనే ఆశయంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలను ప్రతిష్ఠాత్మకంగా నిర్వహిస్తున్నది. అజంత భాషగా, సంగీతాత్మకమైన భాషగా, సుసంపన్న సాహిత్య వారసత్వం కలిగిన భాషగా తెలుగుభాష కీర్తి పొందింది. నికోలె డి కాంటి అనే పాశ్చాత్య పండితుడు తెలుగును 'ఇటాలియన్ ఆఫ్ ద ఈస్ట్'గా కొనియాడారు. తమిళ జాతీయ కవి సుబ్రహ్మణ్య భారతి 'సుందర తెలుంగు' అని కీర్తించారు. మన తెలంగాణ ప్రాచీనకాలం నుంచి విభిన్న ప్రక్రియల్లో తెలుగు సారస్వత సంపదను వెలయించిన సాహితీ సుక్షేత్రం. చరిత్రకు అందినంత వరకు తెలంగాణలో 2000 ఏండ్ల పూర్వం నుంచే తెలుగు భాషా పదాల ప్రయోగం ఉన్నట్టు చారిత్రక ఆధారాలు నిరూపిస్తున్నాయి. క్రీ.శ. ఒకటవ శతాబ్దానికి చెందిన హాలుని 'గాథా సప్తశతి'లో తెలుగుకు సంబంధించిన మౌలిక పద ప్రయోగాలు కనిపిస్తున్నాయి. కరీంనగర్ జిల్లా కురిక్యాల వద్ద బొమ్మలమ్మ గుట్టపై ఉన్న జినవల్లభుని శాసనం కంద పద్యాలలో ఉండటం విశేషం. దీనిని బట్టి క్రీ. శ. 947 నాటికే తెలంగాణలో ఛందోబద్ధ సాహిత్యం ఉన్నదని చరిత్ర చాటి చెబుతున్నది. ఎలుగెత్తి పాడుకునే ద్విపద వంటి దేశీయ ఛందస్సులకు తెలంగాణనే జన్మభూమి. ఉరుతర గద్య పద్యోక్తుల కన్న సరసమైన పరగిన జాను తెనుగులో కావ్యసృష్టి చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసి, అచ్చ తెలుగు పలుకుబడికి పట్టం కట్టిన పాల్కురికి సోమన మన జనగామ జిల్లా పాలకుర్తి నివాసి. అనేక సాహిత్య ప్రక్రియలకు తెలంగాణనే ఆదిగా నిలిచింది తెలుగులో అనేక సాహిత్య ప్రక్రియలకు తెలంగాణనే ఆదిగా నిలిచింది. తెలుగులో తొలి స్వతంత్ర రచన 'బసవ పురాణం' తొలి శతకం 'వృషాధిప శతకం', తొలి ఉదాహరణ కావ్యం బసవోదాహరణం పాల్కురికి సోమన వెలువరించిన అనర్ఘ కావ్యరత్నాలు, తొలిగా సోమన చేసిన విభిన్న సాహిత్య ప్రయోగాలే తర్వాత కాలానికి ప్రామాణికాలుగా నిలిచాయి. దీనిని బట్టి తెలుగు భాషా సాహిత్య ప్రస్థానానికి తెలంగాణనే మార్గదర్శకంగా నిలిచిందన్నది నిర్వివాదాంశం. తేట తెలుగు నుడికారపు సొంపును వెలయిస్తూ గోన బుద్ధారెడ్డి వెలువరించిన 'రంగనాథ రామాయణం' తెలుగులో తొలి 'ద్విపదకావ్యం'. మెదక్ జిల్లా పటాన్ చెరువు నివాసి పొన్నిగంటి తెలగన రచించిన 'యయాతి చరిత్రం' తొలి అచ్చ తెలుగు కావ్యం. సకల నీతి సమ్మతం అనే తొలి నీతిశాస్త్ర గ్రంథాన్ని రచించిన మడికి సింగన పెద్దపల్లి జిల్లా రామగిరి నివాసి. తొలి కథాసంకలన కావ్యం 'సింహాసన ద్వాత్రింశిక'ను రచించిన కొఱవి గోపరాజు నిజామాబాద్ జిల్లా భీమ్గల్ నివాసి. చాటు పద్యాలతో ప్రసిద్ధుడైన వేములవాడ భీమకవిది వేములవాడ. 'వాణి నా రాణి' అని ప్రకటించిన 'జైమినీ భారత' కర్త పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుడు నల్లగొండ జిల్లా వాసి. రాచకొండనేలిన సర్వజ్ఞ సింగభూపాలుడు రాజు మాత్రమే కాదు కవిరాజు కూడా. తెలుగువారి పుణ్యపేటిగా భావించే బమ్మెర పోతన రచించిన 'శ్రీమద్భాగవతం' మధురభక్తికి, మంజుల పదవిన్యాసానికి, మనోహరమైన అలంకారిక శైలికి అలవాలమై అజరామర కీర్తి పొందింది. ఆ మహనీయుడు జీవించిన బమ్మెర తెలంగాణ ప్రజల సుసంపన్న సాహిత్య వారసత్వానికి గొప్ప ప్రతీక. ద్వ్యర్థి, త్ర్యర్థి, చతురర్థి కావ్యాలు, చిత్ర, బంధ అవధాన పదవిద్యకు తెలంగాణ ఆలవాలంగా నిలిచింది. శిష్ట సాహిత్యంతో పాటు జానపద జీవధారలకు తెలంగాణ పుట్టినిల్లు.<noinclude><references/></noinclude> foxs12ksnqgozbl7wuyko6s9pwbm96s 104 212285 577531 568542 2026-09-09T10:43:04Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> నిరక్షరాస్యులైన శ్రామికుల నోటి నుంచి ఆశువుగా వెలువడి, అలవోకగా అందమైన తెలుగు పరిమళాలు వెదజల్లే జానపద గీతాలు తెలంగాణ కాపాడుకుంటున్న సజీవ నిధులు. ఆయా శ్రమ సందర్భాల్లో పాడుకునే నాటుపాటలు, రాటు పాటలు, మోటపాటలు, కల్లాలదగ్గర పాడుకునే పాటలు, దంపుడు పాటలు, ఇసుర్రాయి పాటల్లో పల్లె జనుల హృదయ సౌందర్యం ప్రతిఫలిస్తుంది. వివిధ పండుగల సందర్భంగా సామూహికంగా ఆడిపాడే బతుకమ్మ పాటలు, కాముని పున్నమి పాటలు, అసోయి ధూల అని పాడే పీరీల పాటలు ప్రజల సంఘజీవన సంస్కృతిని చాటుతున్నాయి. ఒకతరం నుంచి మరోతరానికి సజీవమైన తెలుగు పద సంపదను, నుడికారపు సొగసును వారసత్వంగా అందిస్తున్నాయి. చిరుతల రామాయణం, హరికథ, యక్షగానాలు, ఒగ్గు కథలు, బుడిగ జంగాల శారద కథలు, బాలసంతుల పాటలు ఇంకా ఎన్నో విశిష్ట, విలక్షణ కళారూపాల్లో నిండుగా పండిన తెలంగాణ తెలుగు భాష దర్శనమిస్తుంది. సమైక్య రాష్ట్రంలో తెలంగాణ సాహిత్య ప్రశస్తి మసకబారింది. పాక్షిక దృష్టితో రాసిన సాహిత్య చరిత్రే చరిత్రగా చలామణి అయింది. మన సాహితీమూర్తుల కృతులు మట్టిలో మాణిక్యాలుగా మిగిలిపోయాయి. వేములవాడ భీమకవి, బమ్మెర పోతన వంటి కవీశ్వరుల జన్మస్థలాల గురించిన చరిత్ర వక్రీకరణకు గురైంది. ఒకదశలో 'తెలంగాణలో కవులే లేరు' అనే స్థాయిలో వాదన చెలరేగిన విపరీతాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆ సందర్భంలోనే మహెూన్నత చారిత్రక పరిశోధకుడు, తెలుగు సాహిత్య శిఖరంగా వెలుగొందిన కవి, పండితుడు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణ సాహిత్య ప్రతిపత్తిని ప్రపంచానికి చాటాలనే సంకల్పంతో శ్రమకోర్చి, తెలంగాణ నాలుగు చెరుగులా తిరిగి, 354 మంది కవుల రచనలతో 'గోలకొండ కవుల సంచిక'ను వెలువరించారు. అది మన స్వాభిమాన ప్రతీక. సాహిత్య జయపతాక, జలపాత సదృశమైన ధారతో, అద్భుతమైన ప్రౌఢిమతో 'అగ్నిధార', 'రుద్రవీణ' వంటి పద్య కావ్యాలను సృజించిన మహాకవి దాశరథి ‘'నా తెలంగాణ తల్లి కంజాత వల్లి' అని మాతృభూమిని అపూర్వంగా అభివర్ణించారు. 'భూగర్భమున గనులు, పొంగిపారే నదులు నా తల్లి తెలంగాణరా! వెలలేని నందనోద్యానమ్మురా!' అంటూ ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన రావెళ్ల వెంకట రామారావు తెలంగాణ తల్లి యశస్సును అద్భుతంగా గానం చేశారు. వెక్కిరించిన వారికి కాళోజీ కవితలు దీటైన సమాధానం ప్రజాకవి కాళోజీ తన కవితలతో తెలంగాణ ప్రజల జీవద్భాష గొప్పతనాన్ని ప్రకటిస్తూనే, తెలంగాణ ప్రజల తెలుగును వెక్కిరించినవారికి దీటైన సమాధానమిచ్చారు. ఈ నేపథ్యంలోనే తెలంగాణ ప్రజలు తమపై అన్ని రంగాల్లో అమలవుతున్న వివక్ష నుంచి బయటపడేందుకు ఉద్యమించి రాష్ట్రాన్ని సాధించుకున్నారు. ప్రజల ఆకాంక్షలు సాకారం చేస్తూ ఏర్పడిన స్వరాష్ట్రంలో తెలంగాణలో వెలుగొందిన తెలుగు భాషా వైదుష్యాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసేందుకు ప్రభుత్వం ధృఢ సంకల్పంతో ఉన్నది. నేటి తరానికి మాతృభాష విశిష్టతను తెలిజేయాలని, మన సాహిత్య వారసత్వాన్ని అందించాలని కృత నిశ్చయంతో కృషి చేస్తున్నది. తెలంగాణ సాహిత్యంపై నిరంతర అధ్యయనం, పరిశోధన, విశ్లేషణ, ప్రచురణ, ప్రచారం జరుగవలసిన అవసరాన్ని గుర్తించిన ప్రభుత్వం ఇందుకోసం తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీని ఏర్పాటు చేసింది. అకాడమీ అధ్యక్షుడిగా ప్రసిద్ధ కవి నందిని సిధారెడ్డిని నియమించి, సారథ్య బాధ్యతలు అప్పగించింది. అలాగే, డిసెంబర్ 15 నుంచి 19 వరకు (ఐదు రోజులపాటు) తెలంగాణలో మహోత్సవంగా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు నిర్వహించాలని భావించింది. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా వివిధ అంశాలపై పుస్తకాల్ని ప్రచురించడం అత్యావశ్యకం. ఈ పుస్తకాలు వివిధ రంగాలలో తెలంగాణ జాతి వైభవాన్ని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పే దిక్సూచిగా ఉంటాయి. ఈ దిశగా చొరవ చూపి అందంగా, హృద్యంగా ప్రచురించిన భాషా సాంస్కృతిక శాఖను అభినందిస్తున్నాను. {{right|గౌ॥ శ్రీ కల్వకుంట్ల చంద్ర శేఖరరావు<br>ముఖ్యమంత్రి<br>తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం}}<noinclude><references/></noinclude> 3x865svf5lrp0xffzyout5qrgpd41fi 577543 577531 2026-09-09T10:58:43Z Rajasekhar1961 50 577543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> నిరక్షరాస్యులైన శ్రామికుల నోటి నుంచి ఆశువుగా వెలువడి, అలవోకగా అందమైన తెలుగు పరిమళాలు వెదజల్లే జానపద గీతాలు తెలంగాణ కాపాడుకుంటున్న సజీవ నిధులు. ఆయా శ్రమ సందర్భాల్లో పాడుకునే నాటుపాటలు, రాటు పాటలు, మోటపాటలు, కల్లాలదగ్గర పాడుకునే పాటలు, దంపుడు పాటలు, ఇసుర్రాయి పాటల్లో పల్లె జనుల హృదయ సౌందర్యం ప్రతిఫలిస్తుంది. వివిధ పండుగల సందర్భంగా సామూహికంగా ఆడిపాడే బతుకమ్మ పాటలు, కాముని పున్నమి పాటలు, అసోయి ధూల అని పాడే పీరీల పాటలు ప్రజల సంఘజీవన సంస్కృతిని చాటుతున్నాయి. ఒకతరం నుంచి మరోతరానికి సజీవమైన తెలుగు పద సంపదను, నుడికారపు సొగసును వారసత్వంగా అందిస్తున్నాయి. చిరుతల రామాయణం, హరికథ, యక్షగానాలు, ఒగ్గు కథలు, బుడిగ జంగాల శారద కథలు, బాలసంతుల పాటలు ఇంకా ఎన్నో విశిష్ట, విలక్షణ కళారూపాల్లో నిండుగా పండిన తెలంగాణ తెలుగు భాష దర్శనమిస్తుంది. '''సమైక్య రాష్ట్రంలో తెలంగాణ సాహిత్య ప్రశస్తి మసకబారింది.''' పాక్షిక దృష్టితో రాసిన సాహిత్య చరిత్రే చరిత్రగా చలామణి అయింది. మన సాహితీమూర్తుల కృతులు మట్టిలో మాణిక్యాలుగా మిగిలిపోయాయి. వేములవాడ భీమకవి, బమ్మెర పోతన వంటి కవీశ్వరుల జన్మస్థలాల గురించిన చరిత్ర వక్రీకరణకు గురైంది. ఒకదశలో 'తెలంగాణలో కవులే లేరు' అనే స్థాయిలో వాదన చెలరేగిన విపరీతాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆ సందర్భంలోనే మహెూన్నత చారిత్రక పరిశోధకుడు, తెలుగు సాహిత్య శిఖరంగా వెలుగొందిన కవి, పండితుడు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణ సాహిత్య ప్రతిపత్తిని ప్రపంచానికి చాటాలనే సంకల్పంతో శ్రమకోర్చి, తెలంగాణ నాలుగు చెరుగులా తిరిగి, 354 మంది కవుల రచనలతో 'గోలకొండ కవుల సంచిక'ను వెలువరించారు. అది మన స్వాభిమాన ప్రతీక. సాహిత్య జయపతాక, జలపాత సదృశమైన ధారతో, అద్భుతమైన ప్రౌఢిమతో 'అగ్నిధార', 'రుద్రవీణ' వంటి పద్య కావ్యాలను సృజించిన మహాకవి దాశరథి ‘'నా తెలంగాణ తల్లి కంజాత వల్లి' అని మాతృభూమిని అపూర్వంగా అభివర్ణించారు. 'భూగర్భమున గనులు, పొంగిపారే నదులు నా తల్లి తెలంగాణరా! వెలలేని నందనోద్యానమ్మురా!' అంటూ ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన రావెళ్ల వెంకట రామారావు తెలంగాణ తల్లి యశస్సును అద్భుతంగా గానం చేశారు. '''వెక్కిరించిన వారికి కాళోజీ కవితలు దీటైన సమాధానం''' ప్రజాకవి కాళోజీ తన కవితలతో తెలంగాణ ప్రజల జీవద్భాష గొప్పతనాన్ని ప్రకటిస్తూనే, తెలంగాణ ప్రజల తెలుగును వెక్కిరించినవారికి దీటైన సమాధానమిచ్చారు. ఈ నేపథ్యంలోనే తెలంగాణ ప్రజలు తమపై అన్ని రంగాల్లో అమలవుతున్న వివక్ష నుంచి బయటపడేందుకు ఉద్యమించి రాష్ట్రాన్ని సాధించుకున్నారు. ప్రజల ఆకాంక్షలు సాకారం చేస్తూ ఏర్పడిన స్వరాష్ట్రంలో తెలంగాణలో వెలుగొందిన తెలుగు భాషా వైదుష్యాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసేందుకు ప్రభుత్వం ధృఢ సంకల్పంతో ఉన్నది. నేటి తరానికి మాతృభాష విశిష్టతను తెలిజేయాలని, మన సాహిత్య వారసత్వాన్ని అందించాలని కృత నిశ్చయంతో కృషి చేస్తున్నది. తెలంగాణ సాహిత్యంపై నిరంతర అధ్యయనం, పరిశోధన, విశ్లేషణ, ప్రచురణ, ప్రచారం జరుగవలసిన అవసరాన్ని గుర్తించిన ప్రభుత్వం ఇందుకోసం తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీని ఏర్పాటు చేసింది. అకాడమీ అధ్యక్షుడిగా ప్రసిద్ధ కవి నందిని సిధారెడ్డిని నియమించి, సారథ్య బాధ్యతలు అప్పగించింది. అలాగే, డిసెంబర్ 15 నుంచి 19 వరకు (ఐదు రోజులపాటు) తెలంగాణలో మహోత్సవంగా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు నిర్వహించాలని భావించింది. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా వివిధ అంశాలపై పుస్తకాల్ని ప్రచురించడం అత్యావశ్యకం. ఈ పుస్తకాలు వివిధ రంగాలలో తెలంగాణ జాతి వైభవాన్ని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పే దిక్సూచిగా ఉంటాయి. ఈ దిశగా చొరవ చూపి అందంగా, హృద్యంగా ప్రచురించిన భాషా సాంస్కృతిక శాఖను అభినందిస్తున్నాను. {{right|'''గౌ॥ శ్రీ కల్వకుంట్ల చంద్ర శేఖరరావు'''<br>ముఖ్యమంత్రి<br>తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం}}<noinclude><references/></noinclude> ly387xzfpqf54kfllqe0thj7xz3kq4t 104 212286 577532 553504 2026-09-09T10:44:05Z WikiPBR 6863 /* Proofread */ 577532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude> '''కృతజ్ఞతలు''' శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు డా|| కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.యస్.(రి) ప్రభుత్వ సలహాదారు శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి డా॥ నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి - మామిడి హరికృష్ణ<noinclude><references/></noinclude> nzsqds0d2gz34qmb9swojbcjn7cllrq 577533 577532 2026-09-09T10:44:26Z WikiPBR 6863 577533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude> '''కృతజ్ఞతలు''' శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు డా|| కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.యస్.(రి) ప్రభుత్వ సలహాదారు శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి డా॥ నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి - మామిడి హరికృష్ణ<noinclude><references/></noinclude> ejkaduabv3wju1tiqkcm44hrvhidahv 577557 577533 2026-09-09T11:34:55Z WikiPBR 6863 577557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude> '''కృతజ్ఞతలు''' <gallery> {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 90 |oLeft = 115 |Location = center |Description = '''శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు''' మంత్రి వర్యులు }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 288 |oLeft = 112 |Location = center |Description = '''శ్రీ రసమయి బాలకిషన్''' అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 485 |oLeft = 113 |Location = center |Description = '''బుర్రా వెంకటేశం''', ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 92 |oLeft = 371 |Location = center |Description = '''డా|| కె.వి. రమణాచారి''' ఐ.ఎ.యస్.(రి) ప్రభుత్వ సలహాదారు}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 287 |oLeft = 372 |Location = center |Description = '''డా॥ నందిని సిధారెడ్డి''' చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 488 |oLeft = 363 |Location = center |Description = '''శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్''' ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి}} </gallery> - మామిడి హరికృష్ణ<noinclude><references/></noinclude> ihhu8jwrfwyu5mutij4j0ph04esetnx 577559 577557 2026-09-09T11:38:19Z WikiPBR 6863 577559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude> '''కృతజ్ఞతలు''' {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 90 |oLeft = 115 |Location = center |Description = '''శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు''' మంత్రి వర్యులు }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 288 |oLeft = 112 |Location = center |Description = '''శ్రీ రసమయి బాలకిషన్''' అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 485 |oLeft = 113 |Location = center |Description = '''బుర్రా వెంకటేశం''', ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 92 |oLeft = 371 |Location = center |Description = '''డా. కె.వి. రమణాచారి''' ఐ.ఎ.యస్.(రి) ప్రభుత్వ సలహాదారు}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 287 |oLeft = 372 |Location = center |Description = '''డా॥ నందిని సిధారెడ్డి''' చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 488 |oLeft = 363 |Location = center |Description = '''శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్''' ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి}} - మామిడి హరికృష్ణ<noinclude><references/></noinclude> 480farah4w7mfaqp3qmobyrxdhnzy65 577560 577559 2026-09-09T11:43:26Z WikiPBR 6863 577560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude> '''కృతజ్ఞతలు''' {| ||- | {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 90 |oLeft = 115 |Location = center |Description = '''శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు''' మంత్రి వర్యులు }} | {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 92 |oLeft = 371 |Location = center |Description = '''డా. కె.వి. రమణాచారి''' ఐ.ఎ.యస్.(రి) ప్రభుత్వ సలహాదారు}} |- | {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 288 |oLeft = 112 |Location = center |Description = '''శ్రీ రసమయి బాలకిషన్''' అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి}} | {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 287 |oLeft = 372 |Location = center |Description = '''డా॥ నందిని సిధారెడ్డి''' చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి}} |- | {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 485 |oLeft = 113 |Location = center |Description = '''బుర్రా వెంకటేశం''', ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి}} | {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 6 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 488 |oLeft = 363 |Location = center |Description = '''శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్''' ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి}} |} - మామిడి హరికృష్ణ<noinclude><references/></noinclude> 4uq5reefddwmes4lmyeb9z7q3nbhzbl 104 212287 577534 568543 2026-09-09T10:44:49Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}ధన్యవాదాలు</p> 'తెలంగాణ తేజోమూర్తులు' పేరుతో వస్తున్న ఈ 153 వ్యాసాల సంకలనం ఓ అరుదైన, అపురూప ప్రయత్నం. దీనిని సాకారం చేసి చూపించిన తెలంగాణ ప్రభుత్వం, భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ కేంద్రం సిబ్బందికి కృతజ్ఞతలు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం, భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నిరంతరం చేస్తున్న సాహితీ సేద్యానికి నిత్యస్ఫూర్తి ప్రధాతగా ఉన్న గౌరవ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు గారికి ధన్యవాదాలు! రవీంద్ర భారతి ప్రాంగణానికి సరికొత్త సొబగును అద్దుతూ 2017 ఏప్రిల్ 4వ తేదీన తెలంగాణ తేజోమూర్తుల్ని (చిత్ర పటాల్ని) ఆవిష్కరించిన నిజామాబాద్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత గారికి ప్రత్యేక ధన్యవాదాలు. సాహితీ, సాంస్కృతిక, కళారంగాలలో తెలంగాణ రాష్ట్రం ప్రస్తుతం జాతీయ స్థాయిలో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందడంలో మా శాఖ చేస్తున్న కృషికి నిరంతర ప్రోత్సాహాన్ని అందిస్తూన్న మంత్రివర్యులు శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారికి, ప్రభుత్వ సలహాదారు డా. కె.వి. రమణాచారి ఐ.ఎ.యస్.(B) గారికి, సాంస్కృతిక సారథి అధ్యక్షులు శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ గారికి, సాహిత్య అకాడమి చైర్మన్ శ్రీ నందిని సిధారెడ్డి గారికి, ప్రభుత్వ కార్యదర్శి శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం ఐ.ఎ.యస్. గారికి, ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ గారికి కృతజ్ఞతలు. ఈ సాంస్కృతిక యజ్ఞంలో తమవంతు పాత్రను విజయవంతంగా పోషించిన ఆకాశవాణి సిబ్బందికి ముఖ్యంగా చావలి దేవదాసు గారు, సి.యస్. రాంబాబు గారు, ఎన్. విజయ రాఘవ రెడ్డి గారికి ధన్యవాదాలు. పుస్తక కూర్పులోను, నిర్వహణలోను అంతా తానై నిలబడ్డ అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి గారికి ధన్యవాదాలు సహకారం అందించిన జమ్ముల శ్రీహర్ష, ధాత్రిక సాయి రఘునాథచరణ్, తమనం నాగేశ్వరావు, గోపిశెట్టి కార్యవర్ది, పి.వి.జి. సతీష్ లకు ధన్యవాదాలు. ఈ సంపుటిలోని పరిశోధనా వ్యాసాలను రచించడమే కాకుండా అవసరమైన సమాచారాన్ని కూడా అందించిన పరిశోధకులు, రచయిత (త్రు) లకీ, ప్రూఫ్ చూసిన మధుకర్ వైద్యుల, సౌమ్య, శ్రీధర్ కు, ప్రచురించిన రైనో ప్రింట్ ప్యాక్ నరేంద్రగారికి, భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సిబ్బంది రఘునందన్, నాగరాజు, ప్రసాద్, స్రవంతి, ఇతరులకి ధన్యవాదాలు.... {{right|- మామిడి హరికృష్ణ<br>విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్<br>(సంపాదకులు)}}<noinclude><references/></noinclude> 8rhzn2vh6ioextok9k093mamz3uysrj 104 212288 577535 568545 2026-09-09T10:45:59Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 8 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 155 |oTop = 90 |oLeft = 423 |Location = center |Description = }} {{p|fs150|ac}}ప్రాతః స్మరణీయులు!</p> తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత, తెలంగాణ రాష్ట్ర వైభవాన్ని మనం ఒక్కసారి సింహావలోకనం చేసుకుంటే - తెలంగాణలో ఎంతో మంది కవులు, పండితులు, కళాకారులు, సాహితీ మిత్రులు, సాంస్కృతిక మిత్రులు ఈ తెలంగాణా జాతిని జాగృతం చేసిన మహనీయులు ఎంతో మంది ఉన్నారు. వారందరినీ కూడా ఈ తరం వారు, భావితరం వారు స్మరించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. వాళ్ళందరూ కూడా ప్రాతః స్మరణీయులు, చిరస్మరణీయులు. ఎవరు తెలంగాణా వైతాళికులు, తేజోమూర్తులు అనే విషయం మీద మనం ముందు తెలుసుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉంది. ఈ వైతాళికులు అనే పదమే ఎంత పవిత్రమో! ఎంత ఉదాత్తమో! ఎంత సమున్నతమైన పదమో మనం అర్థం చేసుకోవలసిన అవసరం ఉంది. ఎవరైతే ఒక జాతిని సుసంపన్నం చేస్తారో, జాగృతం చేస్తారో, చైతన్య పరుస్తారో, ఎవరి ద్వారా సమాజంలో ఒక పెద్ద కదలిక వస్తుందో ఆ మార్పుకి కారణమైన వారే వైతాళికులు. ఆ రకంగా తెలంగాణాలో ఎంతో మంది వైతాళికులు ఉన్నారు. అందరినీ మనం ఒకేసారి చెప్పడానికి గాని, చూపడానికి గాని, తెలపడానికి గాని ఇబ్బంది కలగొచ్చు. అందుకే ఒక చిరు ప్రయత్నం. అందుకే ఈ మంచి ప్రయత్నంలో ఎంతోమంది మన దృష్టిలో ఉన్నా, కొద్ది మందినైనా ముందు మనం పరిచయం చేసి ఈ తరం వారు, భావితరాల వారు తలచుకొనేట్టుగా, మదిలో పదిల పరచుకునేట్టుగా జీవిత పరిచయ వ్యాస సంకలనాన్ని భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, ఆకాశవాణి కలిసి ఈ కార్యక్రమాన్ని రూపొందించడం జరిగింది. తెలంగాణా తేజోమూర్తులలో ముఖ్యంగా మనం చెప్పుకోవాల్సిన వారు ప్రతాపరెడ్డి గారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారంటేనే మనకు "గోల్కొండ" పత్రిక జ్ఞాపకం వస్తుంది. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారంటేనే నిజాం రాష్ట్ర ప్రథమాంధ్ర మహాసభకు అధ్యక్షత వహించినటువంటి ఆ 1930వ సంవత్సరం గుర్తొస్తుంటుంది. "గోల్కొండ కవుల సంచిక గుర్తొస్తుంది. ఆనాటి నగర కొత్వాల్గా ఉన్న రాజ్ బహదూర్ వెంకట్రామిరెడ్డి గారి కోరిక మేరకు "హిందువుల పండుగలు" అనే గ్రంథాన్ని వ్రాయడమనేది, ముస్లిం పరిపాలనలో ఒక గొప్పనైన విషయం! అన్నిటికంటే మించి 1949లో “ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర"ను మనకందించి, మన సమాజం యొక్క స్థితిగతులెలా ఉన్నాయి... ఆనాటి పండుగలు ఎలా ఉన్నాయి... ఆనాటి పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నాయి... అని చెప్పిన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఒక పండితుడు, ఒక కవి, ఒక దార్శనికుడు, ఒక విమర్శకుడు, ఒక సంపాదకుడు, ఒక సామాజిక చైతన్య శీలి. అందుకే సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలంగాణ తేజోమూర్తి. అలాగే డా. బూర్గుల రామకృష్ణా రావు గారు! నిజానికి రామకృష్ణారావు గారింటి పేరు పుల్లంరాజు. ఊరిపేరే ఇంటిపేరుగా మారినంత స్థాయిలో బూర్గుల రామకృష్ణారావు సేవజేశారు. అందుకే వారిని పుల్లంరాజు రామకృష్ణారావు గారని అంటే తెలియకపోవచ్చు గాని డా. బూర్గుల రామకృష్ణారావు గారని అంటే మనకందరికీ తెలుస్తుంది. హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో మొట్టమొదటి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న వీరు ముఖ్యమంత్రిగా భూ సంస్కరణలను అమల్లోకి తీసుకొచ్చిన మహానుభావుడు డా. బూర్గుల రామకృష్ణా రావు.<noinclude><references/></noinclude> c4f60sl050a0jmm77dyr54zqui8gnz5 104 212289 577537 568546 2026-09-09T10:47:47Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> అలాగే డా. మాడపాటి హనుమంతరావు గారు, ఎంత తపించారో తెలంగాణా కోసం, ఎంత తపించారో మహిళల్లో విద్యావ్యాప్తి కోసం, ఎంత తపించారో అనాటి నిజాం కాలంలో ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఉద్యమం కోసమని. ఆయన 1935లో నిజాం రాష్ట్ర చతుర్ధాంధ్ర మహాసభకి సిరిసిల్లలో అధ్యక్షత వహించారు. అందరినీ చాలా చైతన్యవంతుల్ని చేశారు. 1951లో హైదరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పోరేషన్కి మేయర్గా ఎన్నికయ్యారు. 1958-64 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో శాసనమండలికి అధ్యక్షులయ్యారు. అడుగడుగునా, అణువణువునా ఈ సమాజానికి నేనుగా ఎంత వరకు తోడ్పడతాను అని ఆలోచించిన ఆ మహానుభావుడు మన తెలంగాణా తేజోమూర్తుల్లో ఒకరు. అందుకే... అప్పుడే డా. మాడపాటి హనుమంతరావు గారిని భారత ప్రభుత్వం 'పద్మభూషణ్' బిరుదునిచ్చి సత్కరించింది. అలాగే కొండా వెంకట రంగారెడ్డి గారు. ఆయన నిజాం రాష్ట్ర 5వ మహాసభకి షాద్ నగర్ 1936లో అధ్యక్షత వహించారు. వీరంతా ఆ రోజుల్లో ఆంధ్ర భాషా ఉద్యమం, జాతీయోద్యమం, గ్రంథాలయోద్యమం - అన్నిటినీ ఉద్యమ స్ఫూర్తితో నిర్వహించిన మహానుభావులు అధ్యక్షత వహించి అందర్నీ కూడా చైతన్య వంతుల్ని చేశారు. అలాగే 1943వ సంవత్సరంలో కూడా హైదరాబాద్లో ఏర్పడిన 7వ సభకి అధ్యక్షత వహించిన కొండా వెంకట రంగారెడ్డి మొదట్నుంచీ ప్రత్యేక తెలంగాణా కోసం కృషి చేసినవారు. 'పెద్ద మనుషులు ఒప్పందం'లో భాగస్వామిగా ఉన్నారు. అప్పటి నుంచే ప్రత్యేక తెలంగాణా ఉద్యమం గురించి ఆలోచించిన మహానుభావుల్లో మెదక్ జిల్లా కందిలో నిర్వహించబడిన 13వ సభకు అధ్యక్షత వహించినవారు సర్దార్ జమలాపురం కేశవరావు. వీళ్ళందరితో పాటు షోయబుల్లాఖాన్ గురించి కూడా మనం చెప్పుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. పత్రికా రచయిత షోయబుల్లాఖాన్ 'రేజ్' అనే పత్రికను నిర్వహిస్తున్నప్పుడు దాన్ని ఆనాటి నిజాం ప్రభుత్వం నిషేధించింది. తర్వాత 'రయత్' అనే పత్రికలో పనిచేస్తే ఆ పత్రికను కూడా నిషేధించారు. ఆ తర్వాత 'ఇమ్రోజ్' పత్రికను ప్రారంభించి, 1948 ఆగష్టు 21వ తేదీ నాటి రాత్రి 12 గంటల ప్రాంతంలో తుపాకీ కాల్పులకు, కత్తిపోట్లకు గురైన షోయబుల్లాఖాన్ మత సమైక్యత కోసం కృషి చేసిన అమరజీవిగా మనం స్మరించుకోవలసిన అవసరం ఉంది. మరొక తేజోమూర్తి ముఖ్యంగా చెప్పుకోదగ్గవారు శ్రీమతి జె.ఈశ్వరీబాయి! పుట్టింది, పెరిగింది పేదరికంలో అయినా, అంబేద్కర్ సిద్ధాంతాల్ని పరివ్యాప్తి చేయడానికి నాలుగు దశాబ్దాల పాటు రాజకీయ రంగంలో తన యొక్క చతురతతో, వక్తృత్వ ధోరణితో, వాక్చాతుర్యంతో అందరిని కూడా అలరింపజేసిన నాయకురాలు ఈశ్వరీబాయి! ఇక రావి నారాయణ రెడ్డి గారు! భువనగిరిలో నిర్వహించబడిన ఆంధ్రమహాసభకు అధ్యక్షత వహించడమేకాక; ఆ తరువాత జాతీయ ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు ఆంధ్రమహాసభ అని రెండుగా చీలిపోయిన రోజుల్లో అజ్ఞాతవాసం చేసి, ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఉద్యమం కోసం పాటు పడిన వాళ్ళలో అగ్రగణ్యుడిగా రావి నారాయణ రెడ్డి గారిని మనం పేర్కోవాల్సిన అవసరం ఉంది. 1952వ సంవత్సరంలో ఆయన నల్గొండ నియోజకవర్గం నుండి పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా ఎన్నిక కావడం మరో గొప్ప విషయం. నిత్య స్మరణీయులుగా ఉండేవారు మాదిరి భాగ్యరెడ్డి వర్మ. మాదిరి భాగ్యరెడ్డి వర్మ కూడా చాలా పేదరికంలో హైదరాబాద్ లో పుట్టి తన తోటి వారందరిని కూడా చూసి ఈ అంటరాని తనమేమిటి? ఈ బాల్య వివాహాలేమిటి? ఈ అంధవిశ్వాసాలేమిటి? ఈ మూఢాచారాలేమిటి? అని నిరసిస్తూ, వాటిని రూపుమాపడానికి ఒక సంఘ సంస్కర్తలాగా నిలబడి జీవితాన్నంతా సామాజిక చైతన్యం కోసం తెలంగాణా జాగృతి కోసం పాటుపడిన మాననీయుల్లో భాగ్యరెడ్డి వర్మ గారొకరు. వారు తలచుకొని ఒక సంకల్పశుద్ధిగా నిర్మించిన 'ఆది హిందూ భవనం' చాదర్ ఘాట్ వంతెన దగ్గర ఇవ్వాల్టికి కూడా సజీవంగా నిలిచి ఉంది అనేటువంటి విషయాన్ని ఈ నాటి విద్యార్థులు, ఈనాటి యువత తెలుసుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉంది. దాశరథి స్వాతంత్య్ర్య సమరయోధుడు, గొప్ప కవి, పండితుడు. శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయం నుంచి వచ్చిన వాడు. అయినా వేటినీ లెక్కచేయకుండా తెలంగాణా కోసం, తెలుగు భాష కోసం జీవించినంత కాలం పాటుపడిన దాశరథి... మనం జనం, జనం మనం / జనం లేంది మనం లేము అని చెప్పి జనాన్ని ఉర్రూతలూగించి తన కవిత్వంతో చైతన్యపరచిన జనకవి. తెలంగాణా బిడ్డగా ఆనాడు నిజాం, రజాకార్లకి వ్యతిరేకంగా పోరాడి నిజామాబాద్ జైల్లో గోడమీద “నా తెలంగాణా కోటి రతనాల వీణ" అని రాసిన దాశరథి - తెలంగాణా ఉద్యమకారులకి, తెలంగాణా ప్రజలకి ప్రతి ఒక్కరికీ ఆరాధ్యుడు. "వా గీతావళి ఎంత దూరం ప్రయాణంబవునో అందాక ఈ భూగోళమ్మునకు అగ్గిపెట్టెను" అని చెప్పిన విప్లవకవి దాశరథి. ఎంత వామనుడో - అంతటి త్రివిక్రముడు!<noinclude><references/></noinclude> f3tgxvgkb9ve3n0zj8m6ddvgphz68d2 104 212290 577538 568547 2026-09-09T10:48:13Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> మరొకరు వందేమాతరం రామచంద్రరావు గారు. ఆయన పేరులోనే వందేమాతరం నిలిచిపోయింది. నిజానికి వారు వావిలాల రామచంద్రరావు. జైల్లో వందేమాతరం అని అన్నప్పుడు ఆ జైలు సూపరింటెండెంట్ చెంప దెబ్బ కొడితే 'వందేమాతరం' అన్నాడు. కొరడాదెబ్బ కొడితే 'వందేమాతరం' అన్నాడు. 24, 25 దెబ్బలు కొడితే 24, 25 సార్లు వందేమాతరం, వందేమాతరం అంటూ నినదించిన ఆయన బయటకొచ్చాక వందేమాతరం రామచంద్రరావుగా వెలిగిపోయాడు. ఇవ్వాల్టికి పందేమాతరం రామచంద్రరావు గారంటేనే రోమాంచితమవుతుంది మనకు. ఆయన ఆర్య సమాజ నిర్మాణానికి, తెలంగాణాలో చాలా ప్రయత్నం చేశారు. అలాగే తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా కావాలని, చిన్న రాష్ట్రాలవల్ల మనకెంతో మేలు జరుగుతుందని చెప్పిన వారిలో వందేమాతరం రామచంద్రరావు గారు కూడా ప్రముఖులు. తెలుగు భాషకు సముచిత స్థానం లేని రోజుల్లో తెలుగు భాషకోసం పాటుపడిన వారిలో శ్రీ దేవులపల్లి రామానుజరావు గారు కూడా ఒకరు. దేవులపల్లి రామానుజరావు గారు ఆంధ్రసారస్వత పరిషత ను 1943వ సంవత్సరంలో ఏర్పరచినారు. పరిషత్ దీపమే లేకుంటే తెలంగాణా అంతా చీకటే అనే రీతిలో తెలంగాణాలో ఎంతో మందిని విద్యావంతుల్ని చేయడానికి ఆయన చేసిన కృషి చాలా గొప్పది. ఎంత నిరాడంబరుడో అంతగా ఈ సమాజం కోసం పాటుబడిన మహానుభావుడు. ఈ సంవత్సరం దేవులపల్లి రామానుజరావు గారి శతజయంతి ఉత్సవాలని భాషా సాంస్కృతిక శాఖ అత్యంత వైభవంగా రవీంద్రభారతిలో నిర్వహించినందుకు ప్రభుత్వ చొరవను అభినందించాలి. మరొక తేజోమూర్తి కాళోజికి ఆయన నిండా ఆవేశపరులు, ఉద్వేగంతో, ఉత్సాహంతో, ఉత్తేజంతో తన జీవితాన్నంతా ఈ సమాజానికి సమర్పించుకోవాలనే సమర్పణా భావంతో ఉండే నిజమైన మనిషి కాళోజికి తన కవితలన్నీ కూడా తానేదో ఆలోచించో, భావన జేపో, రాత్రింబవళ్ళు కష్టపడి రాసినటువంటివి కావు. తన నోటినుంచి అన్నమాట ప్రతిదీ కూడా ఒక కవితలాగా, నా గొడవనే కవితలై పోయినాయి అని చెప్పినటువంటి కాళోజి, 1969 తెలంగాణా ఉద్యమం నుంచి తెలంగాణా కోసమనే పాటుపడిన మహానుభావుడు. తెలుగు కవుల్లో 'పద్మవిభూషణ్'గా పేరెన్నికగన్న ఏకైక కవి కాళోజి! ఒక పక్క సాహిత్యాన్ని బట్టి చూసినా, మరోపక్కన సామాజిక చైతన్యవంతుడిగా చూసినా అన్ని రకాలుగా కూడా కాళోజిని తెలంగాణా వైతాళికుడిగా మనం తప్పకుండా స్మరించుకోవాలి. ఒక పి.వి.నరసింహారావుగారు బహుభాషా కోవిదుడు, పండితుడు, సున్నిత మనస్కుడు, సాత్వికుడు, నిరాడంబరుడు. దేశం కోసం, సమాజం కోసం పాటుపడాలని, చిన్నప్పటి నుంచి కూడా అహరహం కృషి చేసినవారు. వారు జైళ్ళ శాఖా మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు 'ఓపెన్ ఎయిర్ జైల్ సిస్టంను ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్లో. అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్లో విద్యా మంత్రిగా తెలుగును అధికార భాషగా తీర్చిదిద్దారు. తెలుగు అకాడమీని స్థాపింపజేశారు. దేవాదాయ శాఖ మంత్రిగా ఉంటే సర్వశ్రేయోనిధిని ఏర్పరచి వేదపండితులను, పండితులను, అర్చకులను గౌరవించే స్థితిని కల్పించారు. ముఖ్యమంత్రిగా ఉంటే భూ సంస్కరణలు తీసుకొచ్చారు. ప్రధాన మంత్రిగా సరళీకృత విధానం తీసుకొచ్చి, ఇవ్వాళ భారతదేశంలో ఒక గొప్పనైన విప్లవాన్ని తీసుకొచ్చి ప్రపంచమంతా ఒకటే అనేటువంటి రీతిలో భారతదేశం ప్రవర్తించడానికి మూలకారణమైన వారు, మన తెలంగాణా బిడ్డ శ్రీ పి.వి. నరసింహారావు! ఇలాంటి మరెంతోమంది తెలంగాణ తేజోమూర్తుల జీవిత చరిత్రలను ఒక్కచోట చేర్చి బృహత్ వ్యాస సంకలనంగా తీసుకురావడంలో భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుడు చిరంజీవి మామిడి హరికృష్ణ చూపిన చొరవను, వ్యక్తిగత శ్రద్ధను అభినందిస్తున్నాను. తెలంగాణ మహనీయులందరికీ మరొక్కసారి సవినయంగా నమస్సులర్పిస్తూ.... {{right|డా. కె.వి రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్. (రి)<br>ప్రభుత్వ సలహాదారు}}<noinclude><references/></noinclude> 7k1pcq39svsdjvts0z09ib37hbwjbrf 104 212291 577539 568548 2026-09-09T10:50:03Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 11 |bSize = 600 |cWidth = 120 |cHeight = 155 |oTop = 42 |oLeft = 423 |Location = center |Description = }} {{p|fs125|ac}}ముందు మాట</p> {{p|fs150|ac}}స్ఫూర్తివంతమైన జీవన చిత్రం!</p> పుట్టుకతోనే ఎవరూ గొప్పవారు కారు! కానీ వారు పెరుగుతున్న క్రమంలో వారికి ఎదురైన పరిస్థితులు, సంఘటనలు, వారిని ప్రభావితం చేసిన వ్యక్తులు, సిద్ధాంతాలు, వారిలో అంతర్గతంగా ఎదిగిన ఆలోచనారీతులు, ఆచరణ తీరులు ... అన్నీ కలిసి వారిని ఇతర మనుషుల కన్నా భిన్నమైనవారిగా, ఉన్నతమైన వారిగా గుర్తింపునిస్తాయి. మనిషి మనిషిగా ఎదగడానికి కావలసిన అన్ని రకాల జీవనానుభవాలు కోకొల్లలుగా ఉన్న నేల - తెలంగాణ! ఏ వ్యక్తీ ఒక్కరోజులో గొప్పవాడు కాలేదు! ఒక మనిషి తను నమ్మిన, తనకు నచ్చిన మార్గంలో మొక్కవోని దీక్షతో నిరంతరం కొనసాగి, ఎన్ని ఆటుపోట్లు ఎదురైనా తలొగ్గకుండా తన వ్యక్తిత్వాన్ని నిలుపుకుంటూ నిశ్చలంగా ముందుకెళ్ళినపుడే ఆ మనిషికి తనదైన ముద్ర రూపొందుతుంది. వ్యక్తిత్వముద్ర ఇన్ స్టెంట్ కాదు.... కాలాతీతంగా కాన్స్టంట్ గా కొనసాగే మానవ ప్రవర్తన! మనుషులలో నిరంతరత్వాన్ని, నిలకడతత్వాన్ని కొనసాగించగలిగే నేపధ్యాన్ని సృష్టించగలిగిన జీవగడ్డ – తెలంగాణ!! ఇపుడు చూస్తున్న మహావృక్షపు చిటారు కొమ్మల చిగురుటాకులు ఇప్పటివి కావు.... ఎన్నో ఏళ్ళుగా ఎదిగి ఒదిగిన కనిపించని వేళ్ళలో దాని తొలి ఆనవాలు దాగి ఉంది! ఇపుడు మనం స్మరిస్తున్న, తలచుకుంటున్న మహనీయుల కీర్తి ఈ క్షణానిది కాదు... ఎన్నో ఏళ్ళ క్రితమే మొదలైన వారి ప్రయాణంలోని తొలి అడుగులలో, ఈనాటి వారి ప్రభ ఉంది! అలాంటి జీవతత్వాన్ని జన్యువుల పరంగా సైతం అందించగలిగిన పోరుగడ్డ - తెలంగాణ!!! భౌగోళికంగా, రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా, సాహిత్యపరంగా, చారిత్రకంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, ఆర్థికంగా, సామాజికంగా ఎన్ని వైవిధ్యతలు, విభిన్నతలు భారతదేశంలో ఉన్నాయో అవన్నీ ఒక్కచోట కలబోసిన విశిష్టప్రాంతం - తెలంగాణ! ప్రపంచాన్నంతా ఒక్కచోట చూడాలనుకుంటే భారతదేశాన్ని చూస్తేచాలు అని అంటారు! అదే కోవలో, భారతదేశాన్ని ఒక్క దగ్గర చూడాలనుకుంటే తెలంగాణలో అడుగుపెడితే చాలు అనేంతగా అనాది కాలం నుంచీ అనంతమైన ప్రత్యేకతని కలిగిన భూమి - తెలంగాణ!<noinclude><references/></noinclude> ickq95frhtyipul7l409xvzubzk1hzo 104 212292 577540 568549 2026-09-09T10:52:55Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> అందుకే ఈ నేల, ప్రపంచపు రెండు భిన్నమైన దిగంతాలను ఒక్కచోట సృష్టించింది. సంఘర్షణను ఎంతగా అనుభవించిందో, సమృద్ధతను అంతగానే అనుభూతి చెందింది. మహా విషాదానికి - మహదానందానికి సాక్షిగా నిలిచింది! దోపిడీకి - శ్రామిక స్వర్గానికి ప్రయోగశాలగా మిగిలింది! దీనికంతటికీ కారణం ఇక్కడ జీవితం ఉంది! జీవితంలోని బహు పార్యాలు ఇక్కడ దర్శనమిస్తాయి! అందుకే వ్యక్తులు చరిత్రను నిర్మిస్తారా? లేక చారిత్రక పరిస్థితులు వ్యక్తులను తయారు చేస్తాయా? అంటే ఈ రెండూ జరుగుతాయి అని చెప్పడానికి ఈ భూమిమీద లభించే అద్భుతమైన సాక్ష్యం తెలంగాణ! చాలా సందర్భాలలో ఈ నేలమీద కొనసాగిన చారిత్రక సందర్భాలు, పరిస్థితులు ఆయా కాలాలలో, ప్రదేశాలలో వ్యక్తులను తయారుచేసి ఉండవచ్చు. అదే సమయంలో, అలాంటి వ్యక్తులు తమవెంట, తమ అడుగుల వెంట చరిత్రను కూడా తీస్కెళ్ళారు. సమాజ పథగామిగా దిశా నిర్దేశం చేసారు. ఇలాంటి అద్భుత ఘట్టాలెన్నింటినో తన గుండె పౌరల్లో భద్రంగా నిక్షిప్తం చేస్తున్న అపురూప ప్రాంతం - తెలంగాణ! ఇదే సందర్భంలో మరో ముఖ్య విషయాన్ని కూడా ప్రస్తావించుకోవాలి...! అసలు ఈ 'తేజోమూర్తులు' భావన పుట్టుకకు సంబంధించిన తెర వెనుక కథ...! భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకుని కార్యాలయంలో సమావేశాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి గాను ఒక హాల్ ఉంది. ఉమ్మడి రాష్ట్రకాలంలో అందులో తెలుగు సాహితీ కళామూర్తుల ఛాయాచిత్రాలతో 'కీర్తిహాల్' పేరిట 'హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్'ను ఏర్పాటు చేసారు. ఆ హాల్లో తెలంగాణ సాహితీ కళామూర్తుల చిత్రాలను అలంకరించాలనే సంకల్పం ఏర్పడిన తర్వాత శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ గారు, సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ గారు, నందిని సిధారెడ్డి గారు వంటి కొందరు ప్రముఖుల సూచనల (తెలుగు అకాడెమీ వారి జాబితాను కూడా పరిశీలించి) మేరకు ఓ జాబితాను రూపొందించుకొని, ఆ జాబితాలోని ప్రముఖుల ఛాయా చిత్రాలను సేకరించి, వాటి ఆధారంగా తైలవర్ణ చిత్రాలను వేయించాలని నిర్ణయించాము. ఆ మేరకు సిద్దిపేటకు చెందిన చిత్రకారుడు అహూబలం ప్రభాకర్కు ఆ బాధ్యతను అప్పగించాం. దాదాపు సంవత్సర కాలపు ప్రాజెక్టు అది. ఆ తరువాత 2017 తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ ఉత్సవాల నాటికి మొదటి దశగా దాదాపు 32మంది సాహితీ కళామూర్తుల తైలవర్ణ చిత్రాలను సిద్ధంచేసి గోడలపై అందంగా ప్రతిష్ఠించాం. దానికి 'తేజోమూర్తుల హాల్ 'గా నామకరణం చేసి 2017 ఏప్రిల్ 4వ తేదీన శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత, పార్లమెంట్ సభ్యులు గారి చేతుల మీదుగా ఆవిష్కరించడం జరిగింది. మొదటి దశలో 32 మందివి మాత్రమే చిత్రించడం జరిగింది. మిగతా తేజోమూర్తుల తైలవర్ణ చిత్రాలు పూర్తి చేయాల్సివుంది. ఈ తేజోమూర్తులకు సంబంధించిన చర్చ అంతరంగికంగా మా మధ్య జరుగుతున్నకాలంలోనే ఈ మహనీయుల జీవన చిత్రాలను కూడా ఒకే సమగ్ర పుస్తకరూపంలో తీసుకురావాలని భావించాం. అలా ఎన్నో మేధోమథనాలు, చర్చోపచర్చల ఫలితమే ప్రస్తుత ఈ గ్రంథం! అందుకే ఈ గ్రంథంలోని కొందరు మహనీయుల చిత్రాలకు భాషా సాంస్కృతిక శాఖ వేయించిన తైలవర్ణ చిత్రాలనే ఉపయోగించడం జరిగింది. అలాగే 'తేజోమూర్తుల హాల్ ఆవిష్కరణ సందర్భ ఛాయాచిత్రాలను కూడా ఈ పుస్తకంలో ప్రచురించాం.<noinclude><references/></noinclude> 6up6d5133du98mnr2tuh2xl5slmaeg9 104 212293 577541 568550 2026-09-09T10:53:14Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> తెలంగాణ ముఖచిత్రాన్ని లిఖించడంలో తమదైన పాత్ర పోషించిన మహనీయుల జీవన పరిచయాన్ని గ్రంథస్తం చేయాలనే సంకల్పమే ప్రస్తుత "తెలంగాణ తేజోమూర్తులు” పుస్తక రచనకు అంకురం! సమీప గతంలో అంటే 19, 20 శతాబ్దాలలో తెలంగాణ బతుకు చిత్రాన్ని ప్రభావితం చేసిన ప్రాతఃస్మరణీయుల జీవనరేఖల్ని ఒడిసిపట్టే ప్రయత్నమే ఈ పుస్తకం! ఇక, ఈ పుస్తకంలోని 153 మంది తేజోమూర్తుల జీవిత ప్రస్థానాన్ని ఒక్కచోట చదవడం ద్వారా పైన చెప్పిన విషయాలలోని వాస్తవికత మనకు సుబోధకం అవుతుంది. వీరిలో చరిత్ర గమనాన్ని బట్టి తమ మార్గాన్ని నిర్దేశించుకున్నవారు... చరిత్రని కొత్తగా రాసినవారు... చరిత్రను పక్కకు పెట్టి తామే చరిత్రగా మారినవారు కూడా ఉన్నారు! అయినా, తమదైన మార్గంలో, తమదైన ముద్రతో వెలిగి ఇప్పటికీ, ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయ స్థాయిని, స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నవారు ఉన్నారు. అయితే వీరి చరిత్ర, కృషి, సేవలు, ప్రత్యేకతలు ఇంతకాలం 'మబ్బుపట్టిన ఆకాశం' లాగా ఉన్న స్థితి ఉండేది! కానీ తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణ తర్వాత మన చరిత్ర పురుషులు - స్త్రీమూర్తుల గురించిన అన్వేషణను, వీక్షణను ఆవిష్కరించాల్సిన ఆవశ్యకతను భాషా సాంస్కృతిక శాఖ గుర్తించింది. అందుకే ఈ తేజోమూర్తుల ప్రాజెక్ట్ను ప్రతిష్టాత్మకంగా, సుదీర్ఘ కాల పరిశోధనలోంచి ఇప్పుడు ఆవిష్కరిస్తోంది. దాదాపు 18 నెలల కృషి, నిపుణులతో చర్చోపచర్చల ఫలితంగా వస్తున్న ఈ బృహత్ గ్రంథం, ఆయా మహనీయుల జీవన చరిత్రలను పరిచయం చేసే ప్రయత్నం చేసింది. ఆ దిశగా ఇది ఓ అపూర్వ, అపురూప ప్రయత్నం! ఇందులోని, తేజోమూర్తుల జీవిత ఘట్టాలని, జీవన గమనాలని చదివిన తర్వాత, మనలో ఖచ్చితంగా వారిపట్ల గౌరవభావం ఎంతగా పెరుగుతుందో, ఈ తెలంగాణ నేలపట్ల అంతకంటే ఎక్కువ అభిమానం పెరుగుతుందనడంలో ఆశ్చర్యంలేదు. ఎందుకంటే ఈ భూమిపుత్రులందరూ తమ జీవితాన్ని, ఈ నేల భవిష్యత్తునూ వేరుగా చూడలేదు...! ఈ మట్టినే తమ జీవితంగా చూసారు...! తమ జీవితాలనే ఈ మట్టికోసం అంకితం చేసారు...! అలాంటి త్యాగధనులకి, తేజోమూర్తులకి సవినయంగా భాషా సాంస్కృతిక శాఖ చేస్తున్న సాష్టాంగ ప్రణామం - ఈగ్రంథం! {{right|- మామిడి హరికృష్ణ}}<noinclude><references/></noinclude> 0oguurlxzcp8npp7jxy3z9yxsn02el9 104 212294 577542 568554 2026-09-09T10:54:45Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}తెలంగాణ తేజోమూర్తులు - ఓ సాంస్కృతిక ప్రయాణం!</p> ఇది చాలా ఆసక్తిదాయకమైన ప్రయాణం! తెలంగాణ ఉద్యమకాలంలో ప్రారంభమై, రాష్ట్రం అవతరించిన తర్వాత తెలంగాణకు సంబంధించిన కళలు, కళారూపాలు, కళాకారులు, వైతాళికులు, చారిత్రక విషయాలు గురించిన చర్చ, పరిశోధన, ప్రచారం అనివార్యం అయింది. అయితే సాంస్కృతికశాఖ పక్షాన ఆ పరిశోధనను, ప్రచారాన్ని విస్తృతం చేయడం, శాస్త్రీయంగా నిర్వహించడం అవసరమైంది. అదే సమయంలో చాలామంది వ్యక్తులు, కళలు, కళాకారులు, చిరస్మరణీయులకు సంబంధించిన వివరాలు దొరకని పరిస్థితి కూడా నెలకొంది. ఈ పరిస్థితిని గమనించిన సాంస్కృతికశాఖ ఈ అంశాలను డేటా బ్యాంక్ లా తయారుచేయడం కోసం అనేక ప్రయత్నాలు చేసింది. అవన్నీ అసంపూర్ణంగానే కనిపించాయి. 'ఆకాశవాణి' వంటి జాతీయ ప్రసారసంస్థతో కలిసి ఈ బృహత్ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలని భావించాము. దాన్లోంచే ఆకాశవాణి, హైదరాబాద్ కేంద్రం డైరెక్టర్ శ్రీ ఉదయశంకర్ తో కల్పి ఈ కార్యక్రమానికి శ్రీకారం చుట్టాం. తెలంగాణ అవతరణ నుంచి 'భాషా సాంస్కృతికశాఖ ఆకాశవాణి' సంయుక్తంగా కొన్ని జానపద, సంగీత ఉత్సవాలను నిర్వహించడం జరిగింది. అవి మంచి విజయాన్ని ప్రజాదరణను చూరగొన్నాయి. ఆ నేపధ్యాన్ని పురస్కరించుకుని తెలంగాణ వైభవం' కార్యక్రమాన్ని ఆరంభించాం. అలా ఆకాశవాణిలో 2017, ఏప్రిల్ 2వ తేదినుంచి పూర్తిగా తెలంగాణ కేంద్రీకృతంగా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను రూపొందించి, ప్రసారం చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నాము. తెలంగాణాకు సంబంధించి ఈ క్రింది అంశాలను కూడా నిర్ధారణ చేసాము. 1. వైతాళికులు/చిరస్మరణీయులు / తేజోమూర్తులు వారికి సంబంధించిన జీవిత విశేషాలు, వివిధ రంగాలలోవారు చేసిన కృషి, 2. కళలు - కళారూపాలు - వాటి ప్రత్యేకత 3. పర్యాటక, చారిత్రక ప్రదేశాలు - వాటి విశిష్టత స్థూలంగా ఈ క్యాటగిరీలను నిర్ధారించిన తర్వాత, ఆయా క్యాటగిరీలలోని మౌలికాంశాలను ఎంపిక చేయడానికి, తెలంగాణాకు సంబంధించిన లబ్దప్రతిష్టులైన ప్రముఖులతో కమిటీలను వేసాం. వారితో సుదీర్ఘంగా చర్చలు జరిపి, మేధోమధనం చేసి అంశాలను, వాటిగురించి రాయగలిగిన నిపుణలను కూడా ఎంపిక చేసి, ఆయా అంశాల రచనా బాధ్యతలను వారికి అప్పగించడం జరిగింది. ఇలా వచ్చిన పరిశోధనా పత్రాలను ఆకాశవాణి నుండి ప్రసారం చేయడం ప్రారంభించాం. ఇక పుస్తకం ప్రచురణ బాధ్యతను పూర్తిగా భాషాసాంస్కృతికశాఖ చేపట్టింది. ఒక్కచోట చేర్చి గ్రంథస్థం చేసే మహా యజ్ఞానికి శ్రీకారం చుట్టింది. ఆవిధంగా ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ కేంద్రంలో 2017 ఏప్రిల్ 2వ తేదీ నుంచి ప్రతిరోజూ ఉదయం గం. 7.15 ని.ల నుండి గం. 7.30 ని.ల వరకు, రైనో ఎఫ్.ఎమ్ కేంద్రం నుండి మధ్యాహ్నం 2.45 ని.ల నుండి 3.00 గంటల వరకు (శనివారం మినహాయించి) ప్రసారం చేస్తూనే ఉన్నాం. ఈ మొత్తం వ్యవహారాలను ఉదయశంకర్ (డైరెక్టర్) గారి సారధ్యంలో శ్రీమతి అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి, చావలి దేవదాస్, సి.ఎస్. రాంబాబు, ఎస్. విజయరాఘవరెడ్డి బృందం సమర్థవంతంగా రేడియో ప్రసారాలు చేసి తెలంగాణాకు సంబంధించి ప్రజలకు తెలియని ఎన్నెన్నో విషయాలను, విశేషాలను అందించాము. ఇక ఈ రేడియో ప్రసంగాలను పుస్తకంగా ప్రచురించే బాధ్యతను భాషా సాంస్కృతిక శాఖ మొదలుపెట్టి, వాటిని 'ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల'లో ఆవిష్కరించే ప్రణాళికను రూపొందించింది. మొత్తంగా దీనికి సంబంధించి ఆకాశవాణి ప్రసారాల విషయంలోనూ, పుస్తక ప్రచురణ విషయంలోనూ సమన్వయం, నిర్వహణ కూర్పు బాధ్యతలను సమర్ధవంతంగా నిర్వహించినవారు శ్రీమతి అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మిగారు. అలా ఈ పుస్తకంలోని ఆయా అంశాలను పరిచయం చేయడంలో, వాటి విశిష్టతలను అద్దం పట్టడంలో రెండు శాఖలూ సఫలీకృతం అయ్యాయి. వీటిని రాసిన రచయితలు కూడా ఆయా రంగాలలో లబ్ద ప్రతిష్టులు, విశేష కృషి చేసినవారు కనుక, ఈ పరిశోధనా, పరిశీలనా వ్యాసాలకు సాధికారత కూడా సమకూరిందని భావిస్తున్నాం. అందువల్ల భవిష్యత్లో ఇంకా లోతుగా జరిగే పరిశోధనలకు ఈ గ్రంథం ఒక ఆధార భూమికను, ఒక విశాల అవగాహనను కలిగిస్తుందని కూడా నమ్ముతాము. దాదాపు 18 నెలల నిరంతర కృషి ఫలితంగా వెలువడుతున్న ఈ గ్రంథం ఈ వరుసలో మొదటి సంపుటిగానే భావిస్తూ, మరింత విస్తృత పరిశోధనతో రాబోయే కాలంలో మరిన్ని పుస్తకాలుగా రావాలని దానికి తగిన ప్రయత్నాలను కూడా భాషాసాంస్కృతికశాఖ, ఆకాశవాణి సంయుక్తంగా పూనుకుంటాయని సవినయంగా మనవి చేస్తున్నాము. ఇలా ఎన్నెన్నో వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి వెలువడుతున్న ఈ గ్రంథం తెలంగాణా పునర్నిర్మాణ ప్రస్థానంలో, సాంస్కృతిక కళారంగంలో ఓ అపురూప డాక్యుమెంట్ అని చెప్పడంలో ఎలాంటి సందేహంలేదు. ఇలాంటి అపూర్వ గ్రంథం తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్వహిస్తున్న 'ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు'లో ఆవిష్కృతం కావడం ఆనందంగా భావిస్తున్నాము. {{right|- సంపాదకులు}}<noinclude><references/></noinclude> iv2b10gf38cq382pnn7rpi5r0ovoykq 104 212295 577544 553513 2026-09-09T11:03:29Z WikiPBR 6863 /* Proofread */ 577544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 15 |bSize = 600 |cWidth = 121 |cHeight = 155 |oTop = 310 |oLeft = 240 |Location = center |Description = }} 4వతేది ఏప్రియల్ 2017న తేజోమూర్తుల చిత్ర పటాల్ని ఆవిష్కరిస్తున్న నిజామాబాద్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత గారు, డా. కె.వి రమణాచారి గారు, దేశపతి శ్రీనివాస్ గారు, సుద్దాల అశోక్ తేజ గారు, మామిడి హరికృష్ణ మున్నగు వారు.<noinclude><references/></noinclude> qbvrgksfvun8pq8d8i01en8wlfm6yit 577545 577544 2026-09-09T11:04:39Z Rajasekhar1961 50 577545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude> {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 15 |bSize = 600 |cWidth = 385 |cHeight = 643 |oTop = 131 |oLeft = 106 |Location = center |Description = }} 4వతేది ఏప్రియల్ 2017న తేజోమూర్తుల చిత్ర పటాల్ని ఆవిష్కరిస్తున్న నిజామాబాద్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత గారు, డా. కె.వి రమణాచారి గారు, దేశపతి శ్రీనివాస్ గారు, సుద్దాల అశోక్ తేజ గారు, మామిడి హరికృష్ణ మున్నగు వారు.<noinclude><references/></noinclude> pjyszcebtflkurcwx4n56j3jos42vcv 577546 577545 2026-09-09T11:10:33Z WikiPBR 6863 577546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Center|4వతేది ఏప్రియల్ 2017న తేజోమూర్తుల చిత్ర పటాల్ని ఆవిష్కరిస్తున్న}} {{Center|నిజామాబాద్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత గారు,}} {{Center|డా. కె.వి రమణాచారి గారు, దేశపతి శ్రీనివాస్ గారు,}} {{Center|సుద్దాల అశోక్ తేజ గారు, మామిడి హరికృష్ణ మున్నగు వారు.}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 15 |bSize = 600 |cWidth = 385 |cHeight = 643 |oTop = 131 |oLeft = 106 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 7yj8q03scf4k1uqe6z5tirs4mute3hc 577555 577546 2026-09-09T11:19:00Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Center|4వతేది ఏప్రియల్ 2017న తేజోమూర్తుల చిత్ర పటాల్ని ఆవిష్కరిస్తున్న}} {{Center|నిజామాబాద్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు శ్రీమతి కల్వకుంట్ల కవిత గారు,}} {{Center|డా. కె. వి. రమణాచారి గారు, దేశపతి శ్రీనివాస్ గారు,}} {{Center|సుద్దాల అశోక్ తేజ గారు, మామిడి హరికృష్ణ మున్నగు వారు.}} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 15 |bSize = 600 |cWidth = 385 |cHeight = 643 |oTop = 131 |oLeft = 106 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> obs22bb947mrb7m2swv9m9a61pbuxwk 104 212296 577547 553514 2026-09-09T11:11:38Z WikiPBR 6863 577547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 16 |bSize = 600 |cWidth = 590 |cHeight = 753 |oTop = 17 |oLeft = 7 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> mtva46lmzzud94j8w5d4lg2ed8t5yay 577549 577547 2026-09-09T11:12:19Z WikiPBR 6863 /* Proofread */ 577549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 16 |bSize = 600 |cWidth = 590 |cHeight = 753 |oTop = 17 |oLeft = 7 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> gkgfnglkrf5yj9sbj1bcik0rwwyekzo 577554 577549 2026-09-09T11:18:09Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 16 |bSize = 600 |cWidth = 590 |cHeight = 753 |oTop = 17 |oLeft = 7 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> a38k2h2tjto1wh7tu4s907a3guf85nr 104 212297 577548 555819 2026-09-09T11:11:58Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ_తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 17 |bSize = 450 |cWidth = 449 |cHeight = 440 |oTop = 2 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> fm3g3k7d2yzehzbnwjirf55h8y5nd6k 577550 577548 2026-09-09T11:13:20Z WikiPBR 6863 577550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 574 |cHeight = 758 |oTop = 15 |oLeft = 10 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ_తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 17 |bSize = 450 |cWidth = 449 |cHeight = 440 |oTop = 2 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> chi8f2dh25cx0ykp1r3jhircqiv0hpy 577551 577550 2026-09-09T11:14:25Z WikiPBR 6863 577551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 17 |bSize = 600 |cWidth = 574 |cHeight = 758 |oTop = 15 |oLeft = 10 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> kt6tfgqz0cmco4pdve2e04r7i0q8zjq 104 212298 577552 556818 2026-09-09T11:14:53Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}ఇవీ తేజస్సులు</p> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 1. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ|అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ]]| జి. వెంకటరామారావు |1}} {{TOC row 1-1-1-1 | 2. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆదిరాజు వీరభద్రరావు|ఆదిరాజు వీరభద్రరావు]] | డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు |3}} {{TOC row 1-1-1-1 | 3. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అజిత్|అజిత్]]| వారాల ఆనంద్ |7}} {{TOC row 1-1-1-1 | 4. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అలిశెట్టి ప్రభాకర్|అలిశెట్టి ప్రభాకర్]]| డా. నాళేశ్వరం శంకరం |10}} {{TOC row 1-1-1-1 | 5. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అంబటిపూడి వేంకటరత్నం|అంబటిపూడి వేంకటరత్నం]]| డా॥ తిరునగరి |13}} {{TOC row 1-1-1-1 | 6. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందాంబ|ఆనందాంబ]]| డా. ఆర్. కమల |16}} {{TOC row 1-1-1-1 | 7. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆనందరావు తోట|ఆనందరావు తోట]]| డా. వెలిచాల కొండలరావు |19}} {{TOC row 1-1-1-1 | 8. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనంతోజు బ్రహ్మయ్య|అనంతోజు బ్రహ్మయ్య]]| వడ్డ సాయిలూచారి |23}} {{TOC row 1-1-1-1 | 9. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/అనుముల కృష్ణమూర్తి|అనుముల కృష్ణమూర్తి]]| వి.ఆర్. విద్యార్థి |26}} {{TOC row 1-1-1-1 | 10. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆరుట్ల కమలాదేవి| ఆరుట్ల కమలాదేవి]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి |29}} {{TOC row 1-1-1-1 | 11. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆవుల పిచ్చయ్య| ఆవుల పిచ్చయ్య]]| ఎ.ఎం. తాయారు |32}} {{TOC row 1-1-1-1 | 12. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి. భానుప్రకాష్|బి. భానుప్రకాష్]]| శ్రీధర్ బీచరాజు|36}} {{TOC row 1-1-1-1 | 13. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యన్. శాస్త్రి|బి.యన్. శాస్త్రి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |39}} {{TOC row 1-1-1-1 | 14. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బి.యస్. నారాయణ|బి.యస్. నారాయణ]]| వారాల ఆనంద్ |43}} {{TOC row 1-1-1-1 | 15. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భండారు అచ్చమాంబ|భండారు అచ్చమాంబ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |46}} {{TOC row 1-1-1-1 | 16. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భావానంద భారతీస్వామివార్లు|భావానంద భారతీస్వామీవార్లు]]| డా. ఎం. దత్తాత్రేయశర్మ |50}} {{TOC row 1-1-1-1 | 17. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి|భీంరెడ్డి నరసింహారెడ్డి]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి |54}} {{TOC row 1-1-1-1 | 18. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భూపతి కృష్ణమూర్తి|భూపతి కృష్ణమూర్తి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |57}} {{TOC row 1-1-1-1 | 19. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/భాగ్యరెడ్డి వర్మ|భాగ్యరెడ్డి వర్మ]]| డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ |60}} {{TOC row 1-1-1-1 | 20. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బిరుదురాజు రామరాజు|బిరుదురాజు రామరాజు]]| డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ |63}} {{TOC row 1-1-1-1 | 21. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బొమ్మ హేమాదేవి|బొమ్మ హేమాదేవి]]| శాంతి ప్రబోధ |68}} {{TOC row 1-1-1-1 | 22. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రామకృష్ణారావు|బూర్గుల రామకృష్ణారావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |72}} {{TOC row 1-1-1-1 | 23. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బోయ జంగయ్య|బోయ జంగయ్య]]| డా. మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి |77}} {{TOC row 1-1-1-1 | 24. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రంగనాథరావు|బూర్గుల రంగనాథరావు]]| డా. ఎస్.వి. రామారావు |81}} {{TOC row 1-1-1-1 | 25. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సి. నారాయణరెడ్డి|సి. నారాయణరెడ్డి]]| డా. జె. చెన్నయ్య |84}} {{TOC row 1-1-1-1 | 26. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి|చందా కాంతయ్య శ్రేష్ఠి]]| డా. రామా చంద్రమౌళి |88}} {{TOC row 1-1-1-1 | 27. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చందాల కేశవదాసు|చందాల కేశవదాసు]]| డా. యం. పురుషోత్తమాచార్య |92}} {{TOC row 1-1-1-1 | 28. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చెర్విరాల భాగయ్య|చెర్విరాల భాగయ్య]]| డా. నోరి రాజేశ్వరరావు |95}} {{TOC row 1-1-1-1 | 29. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ|చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ]]| దోరవేటి |98}} {{TOC row 1-1-1-1 | 30. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిలువేరు రామలింగం|చిలువేరు రామలింగం]]| అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి |101}} {{TOC row 1-1-1-1 | 31. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చిందుల యల్లమ్మ|చిందుల యల్లమ్మ]]| వి. పద్మ |105}} {{TOC row 1-1-1-1 | 32. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి|చొప్పకట్ల చంద్రమౌళి]]| వారాల ఆనంద్ |108}} {{TOC row 1-1-1-1 | 33. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/చుక్క సత్తయ్య|చుక్క సత్తయ్య]]| డా. జె. చెన్నయ్య |110}} {{TOC row 1-1-1-1 | 34. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/డి. రామలింగం|డి. రామలింగం]]| డా. దేవరాజు మహారాజు |114}} {{TOC row 1-1-1-1 | 35. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి కృష్ణమాచార్య|దాశరథి కృష్ణమాచార్య]]| డా. తిరుమల శ్రీనివాసాచార్య |117}} {{TOC row 1-1-1-1 | 36. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దాశరథి రంగాచార్య|దాశరథి రంగాచార్య]]| డా. వి. జయప్రకాష్ |121}} {{TOC end}}<noinclude><references/></noinclude> ac0geg8a5lne4tzwlztlz0i7mbwedh8 104 212299 577456 562101 2026-09-08T13:25:34Z Rajasekhar1961 50 577456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" /></noinclude> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 37. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దేవులపల్లి రామానుజరావు|దేవులపల్లి రామానుజరావు]]| దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు |125}} {{TOC row 1-1-1-1 | 38. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు|దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు]]| డా. ఎస్. జతిన్ కుమార్|129}} {{TOC row 1-1-1-1 | 39. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ధవళా శ్రీనివాసరావు|ధవళా శ్రీనివాసరావు]]| పున్నా అంజయ్య|133}} {{TOC row 1-1-1-1 | 40. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దొడ్డి కొమురయ్య|దొడ్డి కొమురయ్య]]| డా. ననుమాస స్వామి|135}} {{TOC row 1-1-1-1 | 41. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి|డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి]]| డా. మావిశ్రీ మాణిక్యం|138}} {{TOC row 1-1-1-1 | 42. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎదిరి చెన్నకేశవులు|ఎదిరి చెన్నకేశవులు]]| డా. భీంపల్లి శ్రీకాంత్|141}} {{TOC row 1-1-1-1 | 43. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఈశ్వరీబాయి|ఈశ్వరీబాయి]]| డా.ముక్తేవి భారతి|146}} {{TOC row 1-1-1-1 | 44. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఈటూరి లక్ష్మణరావు|ఈటూరి లక్ష్మణరావు]]| డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు|149}} {{TOC row 1-1-1-1 | 45. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడ్డం రాంరెడ్డి|గడ్డం రాంరెడ్డి]]| డా. రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు|153}} {{TOC row 1-1-1-1 | 46. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడియారం రామకృష్ణశర్మ|గడియారం రామకృష్ణశర్మ]]| డా. జి. గిరిజా మనోహరబాబు|157}} {{TOC row 1-1-1-1 | 47. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గణపతి రామచంద్రరావు|గణపతి రామచంద్రరావు]]| గన్ను కృష్ణమూర్తి|161}} {{TOC row 1-1-1-1 | 48. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గోపాలరాజ్ భట్|గోపాలరాజ్ భట్]]| రాయప్రోలు రమణ |164}} {{TOC row 1-1-1-1 | 49. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గూడ అంజన్న|గూడ అంజన్న]]| డా. పసునూరి రవీందర్|168}} {{TOC row 1-1-1-1 | 50. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గూడూరి సీతారాం|గూడూరి సీతారాం]]| డా. పత్తిపాక మోహన్|172}} {{TOC row 1-1-1-1 | 51. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గులాం అహ్మద్|గులాం అహ్మద్]]| ఎస్. భాను శ్రీదేవి |175}} {{TOC row 1-1-1-1 | 52. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహశర్మ|గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహశర్మ]]| డా. చెప్పిల హరినాథ శర్మ|179}} {{TOC row 1-1-1-1 | 53. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]]| డా. మసన చెన్నప్ప|184}} {{TOC row 1-1-1-1 | 54. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఇల్లిందల సరస్వతీ దేవి|ఇల్లిందల సరస్వతీ దేవి]]| షబ్నవీజ్ ఇందిర|187}} {{TOC row 1-1-1-1 | 55. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జమలాపురం కేశవరావు|జమలాపురం కేశవరావు]]| డా. చవ్వా వెంకటరెడ్డి|191}} {{TOC row 1-1-1-1 | 56. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జమాలుద్దీన్|జమాలుద్దీన్]]| డా.దేవరాజు మహారాజు |194}} {{TOC row 1-1-1-1 | 57. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జయశంకర్ సర్|జయశంకర్ సర్]]| దేశపతి శ్రీనివాస్ |197}} {{TOC row 1-1-1-1 | 58. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జొన్నవాడ రాఘవమ్మ|జొన్నవాడ రాఘవమ్మ]]| డా. భీంపల్లి శ్రీకాంత్|201}} {{TOC row 1-1-1-1 | 59. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జుల్ఫీకరుద్దీన్|జుల్ఫీకరుద్దీన్]]| పి.వి. రామమోహన్ నాయుడు|206}} {{TOC row 1-1-1-1 | 60. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జువ్వాడి గౌతమ్ రావు|జువ్వాడి గౌతమ్ రావు]]| గండ్ర లక్ష్మణ్ రావు|209}} {{TOC row 1-1-1-1 | 61. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జ్వాలాముఖి|జ్వాలాముఖి]]| నిఖిలేశ్వర్|214}} {{TOC row 1-1-1-1 | 62. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కె.వి. రాఘవాచార్యులు|కె.వి. రాఘవాచార్యులు]]| డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి|218}} {{TOC row 1-1-1-1 | 63. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాళోజి నారాయణరావు|కాళోజి నారాయణరావు]]| నాగిళ్ళ రామశాస్త్రి|222}} {{TOC row 1-1-1-1 | 64. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాళోజి రామేశ్వరావు (షాద్)|కాళోజి రామేశ్వరావు (షాద్)]]| వి.ఆర్. విద్యార్ధి|226}} {{TOC row 1-1-1-1 | 65. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాల్వ బాలయ్య|కాల్వ బాలయ్య]]| ఉండ్రాల రాజేశం|230}} {{TOC row 1-1-1-1 | 66. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కనపర్తి రామచంద్రుడు|కనపర్తి రామచంద్రుడు]]| డా. దాసోజు పద్మావతి|234}} {{TOC row 1-1-1-1 | 67. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాంచనపల్లి చినవెంకటరామారావు |కాంచనపల్లి చినవెంకటరామారావు]]| వేణు సంకోజు|238}} {{TOC row 1-1-1-1 | 68. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాపు రాజయ్య|కాపు రాజయ్య ]]| డా. సురభి వాణీదేవి|241}} {{TOC row 1-1-1-1 | 69. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాటం లక్ష్మీనారాయణ|కాటం లక్ష్మీనారాయణ ]]| డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు|244}} {{TOC row 1-1-1-1 | 70. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కేశనకుర్తి వీరభద్రాచారి|కేశనకుర్తి వీరభద్రాచారి]]| కందాళై రాఘవాచార్యులు|247}} {{TOC row 1-1-1-1 | 71. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కేవల్ కిషన్|కేవల్ కిషన్]]| డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్|250}} {{TOC row 1-1-1-1 | 72. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం|ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం]]| డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి|254}} {{TOC row 1-1-1-1 | 73. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోదాటి నారాయణరావు|కోదాటి నారాయణరావు ]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|259}} {{TOC row 1-1-1-1 | 35. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కుమ్రం భీం|కుమ్రం భీం]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|262}} {{TOC row 1-1-1-1 | 75. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు|కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు]]| డా. వి. జయప్రకాష్ |266}} {{TOC end}}<noinclude><references/></noinclude> 1byi6k129byoon9lbgzpqlv8i2v50wf 577561 577456 2026-09-09T11:45:08Z WikiPBR 6863 /* Validated */ 577561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="WikiPBR" /></noinclude> {{TOC begin|max-width=35em}} {{TOC row 1-1-1-1 | 37. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దేవులపల్లి రామానుజరావు|దేవులపల్లి రామానుజరావు]]| దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు |125}} {{TOC row 1-1-1-1 | 38. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు|దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు]]| డా. ఎస్. జతిన్ కుమార్|129}} {{TOC row 1-1-1-1 | 39. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ధవళా శ్రీనివాసరావు|ధవళా శ్రీనివాసరావు]]| పున్నా అంజయ్య|133}} {{TOC row 1-1-1-1 | 40. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/దొడ్డి కొమురయ్య|దొడ్డి కొమురయ్య]]| డా. ననుమాస స్వామి|135}} {{TOC row 1-1-1-1 | 41. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి|డోకూరుకోట్ల బాలబ్రహ్మచారి]]| డా. మావిశ్రీ మాణిక్యం|138}} {{TOC row 1-1-1-1 | 42. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎదిరి చెన్నకేశవులు|ఎదిరి చెన్నకేశవులు]]| డా. భీంపల్లి శ్రీకాంత్|141}} {{TOC row 1-1-1-1 | 43. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఈశ్వరీబాయి|ఈశ్వరీబాయి]]| డా.ముక్తేవి భారతి|146}} {{TOC row 1-1-1-1 | 44. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఈటూరి లక్ష్మణరావు|ఈటూరి లక్ష్మణరావు]]| డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు|149}} {{TOC row 1-1-1-1 | 45. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడ్డం రాంరెడ్డి|గడ్డం రాంరెడ్డి]]| డా. రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు|153}} {{TOC row 1-1-1-1 | 46. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడియారం రామకృష్ణశర్మ|గడియారం రామకృష్ణశర్మ]]| డా. జి. గిరిజా మనోహరబాబు|157}} {{TOC row 1-1-1-1 | 47. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గణపతి రామచంద్రరావు|గణపతి రామచంద్రరావు]]| గన్ను కృష్ణమూర్తి|161}} {{TOC row 1-1-1-1 | 48. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గోపాలరాజ్ భట్|గోపాలరాజ్ భట్]]| రాయప్రోలు రమణ |164}} {{TOC row 1-1-1-1 | 49. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గూడ అంజన్న|గూడ అంజన్న]]| డా. పసునూరి రవీందర్|168}} {{TOC row 1-1-1-1 | 50. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గూడూరి సీతారాం|గూడూరి సీతారాం]]| డా. పత్తిపాక మోహన్|172}} {{TOC row 1-1-1-1 | 51. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గులాం అహ్మద్|గులాం అహ్మద్]]| ఎస్. భాను శ్రీదేవి |175}} {{TOC row 1-1-1-1 | 52. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహశర్మ|గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహశర్మ]]| డా. చెప్పిల హరినాథ శర్మ|179}} {{TOC row 1-1-1-1 | 53. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హర్కారే|గుండేరావు హర్కారే]]| డా. మసన చెన్నప్ప|184}} {{TOC row 1-1-1-1 | 54. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఇల్లిందల సరస్వతీ దేవి|ఇల్లిందల సరస్వతీ దేవి]]| షబ్నవీజ్ ఇందిర|187}} {{TOC row 1-1-1-1 | 55. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జమలాపురం కేశవరావు|జమలాపురం కేశవరావు]]| డా. చవ్వా వెంకటరెడ్డి|191}} {{TOC row 1-1-1-1 | 56. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జమాలుద్దీన్|జమాలుద్దీన్]]| డా.దేవరాజు మహారాజు |194}} {{TOC row 1-1-1-1 | 57. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జయశంకర్ సర్|జయశంకర్ సర్]]| దేశపతి శ్రీనివాస్ |197}} {{TOC row 1-1-1-1 | 58. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జొన్నవాడ రాఘవమ్మ|జొన్నవాడ రాఘవమ్మ]]| డా. భీంపల్లి శ్రీకాంత్|201}} {{TOC row 1-1-1-1 | 59. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జుల్ఫీకరుద్దీన్|జుల్ఫీకరుద్దీన్]]| పి.వి. రామమోహన్ నాయుడు|206}} {{TOC row 1-1-1-1 | 60. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జువ్వాడి గౌతమ్ రావు|జువ్వాడి గౌతమ్ రావు]]| గండ్ర లక్ష్మణ్ రావు|209}} {{TOC row 1-1-1-1 | 61. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/జ్వాలాముఖి|జ్వాలాముఖి]]| నిఖిలేశ్వర్|214}} {{TOC row 1-1-1-1 | 62. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కె.వి. రాఘవాచార్యులు|కె.వి. రాఘవాచార్యులు]]| డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి|218}} {{TOC row 1-1-1-1 | 63. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాళోజి నారాయణరావు|కాళోజి నారాయణరావు]]| నాగిళ్ళ రామశాస్త్రి|222}} {{TOC row 1-1-1-1 | 64. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాళోజి రామేశ్వరావు (షాద్)|కాళోజి రామేశ్వరావు (షాద్)]]| వి.ఆర్. విద్యార్ధి|226}} {{TOC row 1-1-1-1 | 65. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాల్వ బాలయ్య|కాల్వ బాలయ్య]]| ఉండ్రాల రాజేశం|230}} {{TOC row 1-1-1-1 | 66. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కనపర్తి రామచంద్రుడు|కనపర్తి రామచంద్రుడు]]| డా. దాసోజు పద్మావతి|234}} {{TOC row 1-1-1-1 | 67. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాంచనపల్లి చినవెంకటరామారావు |కాంచనపల్లి చినవెంకటరామారావు]]| వేణు సంకోజు|238}} {{TOC row 1-1-1-1 | 68. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాపు రాజయ్య|కాపు రాజయ్య ]]| డా. సురభి వాణీదేవి|241}} {{TOC row 1-1-1-1 | 69. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కాటం లక్ష్మీనారాయణ|కాటం లక్ష్మీనారాయణ ]]| డా. వెలుదండ నిత్యానందరావు|244}} {{TOC row 1-1-1-1 | 70. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కేశనకుర్తి వీరభద్రాచారి|కేశనకుర్తి వీరభద్రాచారి]]| కందాళై రాఘవాచార్యులు|247}} {{TOC row 1-1-1-1 | 71. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కేవల్ కిషన్|కేవల్ కిషన్]]| డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్|250}} {{TOC row 1-1-1-1 | 72. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం|ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం]]| డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి|254}} {{TOC row 1-1-1-1 | 73. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోదాటి నారాయణరావు|కోదాటి నారాయణరావు ]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|259}} {{TOC row 1-1-1-1 | 35. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కుమ్రం భీం|కుమ్రం భీం]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|262}} {{TOC row 1-1-1-1 | 75. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు|కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు]]| డా. వి. జయప్రకాష్ |266}} {{TOC end}}<noinclude><references/></noinclude> cmb75375n4x45ubkfj33t7fqcz70ge2 104 213028 577527 556022 2026-09-09T10:40:00Z WikiPBR 6863 /* Proofread */ 577527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (153 మంది ప్రముఖుల జీవన చిత్రాలు) '''సంపాదకులు''' మామిడి హరికృష్ణ విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్ '''సలహామండలి''' డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ డా. ఎస్.వి. రామారావు డా. సంగనభట్ల నర్సయ్య డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ శ్రీరామోజు హరగోపాల్ డా. ఆర్. కమల డా. నాగబాల సురేష్ కుమార్ చావలి దేవదాస్ సి. ఎస్. రాంబాబు ఎన్. విజయ రాఘవరెడ్డి - నిర్వహణ కూర్పు అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి భాషా సాంస్కృతిక శాఖ కళాభవన్, రవీంద్రభారతి, హైదరాబాద్. ఫోన్ : 040-23212832<noinclude><references/></noinclude> ow7s84s16irsxy0efrbe9p6q538fwj2 577528 577527 2026-09-09T10:41:37Z WikiPBR 6863 577528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WikiPBR" /></noinclude>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (153 మంది ప్రముఖుల జీవన చిత్రాలు) '''సంపాదకులు''' మామిడి హరికృష్ణ విష్ణుభట్ల ఉదయశంకర్ '''సలహామండలి''' డా. అమ్మంగి వేణుగోపాల్ డా. ఎస్.వి. రామారావు డా. సంగనభట్ల నర్సయ్య డా. సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ శ్రీరామోజు హరగోపాల్ డా. ఆర్. కమల డా. నాగబాల సురేష్ కుమార్ చావలి దేవదాస్ సి. ఎస్. రాంబాబు ఎన్. విజయ రాఘవరెడ్డి - నిర్వహణ కూర్పు అయినంపూడి శ్రీలక్ష్మి భాషా సాంస్కృతిక శాఖ కళాభవన్, రవీంద్రభారతి, హైదరాబాద్. ఫోన్ : 040-23212832<noinclude><references/></noinclude> 1arp3iehf2cu89j3tqivqdh7u8ngtc6 0 215246 577441 562089 2026-09-08T12:59:17Z Rajasekhar1961 50 577441 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు | అనువాదం= | విభాగము = గడ్డం రాంరెడ్డి | ముందరి = [[../ ఈటూరి లక్ష్మణరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=595 to=595 onlysection="595A" /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=174 to=177 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] 1ju74swnj5tnox58r7jeuppxdm5kxwo 577442 577441 2026-09-08T13:00:02Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:జీవితచరిత్రలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 577442 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు | అనువాదం= | విభాగము = గడ్డం రాంరెడ్డి | ముందరి = [[../ ఈటూరి లక్ష్మణరావు /]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=595 to=595 onlysection="595A" /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=174 to=177 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 5o3acgkc0uh6hd92pk43zqdbk5xcaem 0 215934 577450 564044 2026-09-08T13:10:29Z Rajasekhar1961 50 Rajasekhar1961, పేజీ [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హరారే]] ను [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హర్కారే]] కు దారిమార్పు లేకుండా తరలించారు 564044 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = మసన చెన్నప్ప | అనువాదం= | విభాగము = గుండేరావు హరారే | ముందరి = [[../ గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహశర్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=205 to=207 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] lmqbjgfppy9ro97xwhgyna13gtuxf0c 0 216622 577443 565599 2026-09-08T13:01:12Z Rajasekhar1961 50 577443 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = వి. జయప్రకాష్ | అనువాదం= | విభాగము = కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మణరావు | ముందరి = [[../కుమ్రం భీం/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=595 to=595 onlysection="595B" /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=287 to=290 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] f350v7tbvq24gy8s3x0mecpdmm20ydn 0 216639 577444 565677 2026-09-08T13:02:59Z Rajasekhar1961 50 577444 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = పి.వి. రామమోహన్ నాయుడు | అనువాదం= | విభాగము = ఎం. ఎల్. జయసింహ | ముందరి = [[../కుమారయ్య (జస్టిస్)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=595 to=595 onlysection="595C" /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=313 to=315 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] ccd12vmgroiosh0gof8zgmjka1eiu9d 0 217578 577445 568129 2026-09-08T13:03:56Z Rajasekhar1961 50 577445 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = మసన చెన్నప్ప | అనువాదం= | విభాగము = పల్లా దుర్గయ్య | ముందరి = [[../పాలకుర్తి ఐలమ్మ/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2017 }} <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=595 to=595 onlysection="595D" /> <pages index="తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf" from=397 to=400 /> [[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]] [[వర్గం:జీవితచరిత్రలు]] 55rarfahfhukyy4k4jf68rctuhxjw41 104 218843 577473 571656 2026-09-08T19:57:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} కాని కొన్నియెడల రసాదిధ్వని గూడ సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్య మగునని “లోచనకారుఁ డీ క్రిందివిధమునఁ దెలుపుచున్నాఁడు:— “యద్యపి రసభావాదిరర్థో ధ్వన్యమాన ఏవ భవతి। నవాచ్యః కదాచిదపి। తథా౽పి న సర్వో౽లక్ష్యక్రమస్య విషయః। యత్ర హి విభావానుభావేభ్యః స్థాయి గతేభ్యః వ్యభిచారిగతేభ్యశ్చ పూర్ణేభ్యో ఝటిత్యేవ రసవ్యక్తిః తత్య్రాస్తు అలక్ష్యక్రమః యథా” {{left margin|3em}}<poem>నిర్వాణ భూయిష్ఠ మథాస్యవీర్యం సంధుక్షయంతీవ వపుర్గుణేన అనుప్రయాతా వనదేవతాభి రదృశ్యత స్థావరరాజకన్యా ఇత్యాదౌ సంపూర్ణాలంబనోద్దీపన విభావయోగ్య స్వభావవర్ణనం। ప్రతిగ్రహీతుం ప్రణయిప్రియత్వాత్ త్రిలోచనస్తా ముపచక్రమేచ సమ్మోహనం నామచచ పుష్పధన్వా ధనుష్యమోఘం సమథత్త బాణం ఇత్యనేన విభావతయా ఉపయోగ ఉక్తః। హరస్తు కించిత్పరివృత్తధైర్య శ్చంద్రోదయారంభ ఇవాంబురాశిః ఉమాముఖే బింబఫలాధరోష్ఠే వ్యాపారయామాస విలోకనాని</poem> </div> అత్రహి భగవత్యాః ప్రథమ మేవ తత్ప్రణయిత్వాత్ తస్యచ ఇదానీం తదున్ముఖీ భూతత్వాత్, ప్రణయి ప్రియతయాచ పక్షపాతస్య సూచితస్య గాఢీభావాత్, రత్యాత్మనః స్థాయి భావస్య ఔత్సుక్యానేగ చాపల్యహర్షాదేశ్చ వ్యభిచారిణః సాధారణీభూతః అనుభావవర్గః ప్రకాశితః ఇతి విభావానుభావచర్వణైన వ్యభిచారి చర్వణాయాం పర్యవస్యతి। వ్యభిచారిణాం పారతంత్య్రాదేవ స్రక్సూత్రకల్పస్థాయి చర్వణానిశ్రాంతే రలక్ష్యక్రమత్వం। ఇహతు {{left margin|3em}}<poem>ఏవం నాదిని దేవర్షౌ పార్శ్వే పితు రథోముఖీ। లీలా కమలపత్రాణి గణయామాసపార్వతీ॥</poem> </div> పద్మదలగణన మధోముఖత్వంచ అన్యథా౽పి కుమారీణాం సంభావ్యతే। ఇతి ఝడితి న లజ్జాయాం విశ్రమయతి హృదయం। అసితు ప్రాగ్వృత్త తపశ్చర్యాది వృత్తాంతానుసరణేవ తత్ర ప్రతిపత్తిం కరోతీతి క్రమవ్యంగ్యతైవ। రసస్త్వత్రాసి అదూర ఏవ వ్యభిచారిస్వరూపే పర్యాలోచ్యమానే భాతీతి తదపేక్షయా అలక్ష్యక్రమతైవ। లజ్జాపేక్షయాతు తత్రక్రమవ్యంగ్యత్వం॥ (లెస్సగా విచారింపఁగా రసభావాద్యర్థము ధ్వన్యమానము గావలసినదే కాని యెన్నడును వాచ్యము గారాదు. ఆయినను సర్వమగు నా రసాద్యర్థమును నసంలక్ష్య<noinclude><references/></noinclude> 6vs3mujswmrimg40c330wbdmo1eaab4 577485 577473 2026-09-08T23:07:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} కాని కొన్నియెడల రసాదిధ్వని గూడ సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్య మగునని “లోచనకారుఁ డీ క్రిందివిధమునఁ దెలుపుచున్నాఁడు:— “యద్యపి రసభావాదిరర్థో ధ్వన్యమాన ఏవ భవతి। నవాచ్యః కదాచిదపి। తథా౽పి న సర్వో౽లక్ష్యక్రమస్య విషయః। యత్ర హి విభావానుభావేభ్యః స్థాయి గతేభ్యః వ్యభిచారిగతేభ్యశ్చ పూర్ణేభ్యో ఝటిత్యేవ రసవ్యక్తిః తత్య్రాస్తు అలక్ష్యక్రమః యథా” {{left margin|3em}}<poem>నిర్వాణ భూయిష్ఠ మథాస్యవీర్యం సంధుక్షయంతీవ వపుర్గుణేన అనుప్రయాతా వనదేవతాభి రదృశ్యత స్థావరరాజకన్యా ఇత్యాదౌ సంపూర్ణాలంబనోద్దీపన విభావయోగ్య స్వభావవర్ణనం। ప్రతిగ్రహీతుం ప్రణయిప్రియత్వాత్ త్రిలోచనస్తా ముపచక్రమేచ సమ్మోహనం నామచచ పుష్పధన్వా ధనుష్యమోఘం సమథత్త బాణం ఇత్యనేన విభావతయా ఉపయోగ ఉక్తః। హరస్తు కించిత్పరివృత్తధైర్య శ్చంద్రోదయారంభ ఇవాంబురాశిః ఉమాముఖే బింబఫలాధరోష్ఠే వ్యాపారయామాస విలోకనాని</poem> </div> అత్రహి భగవత్యాః ప్రథమ మేవ తత్ప్రణయిత్వాత్ తస్యచ ఇదానీం తదున్ముఖీ భూతత్వాత్, ప్రణయి ప్రియతయాచ పక్షపాతస్య సూచితస్య గాఢీభావాత్, రత్యాత్మనః స్థాయి భావస్య ఔత్సుక్యానేగ చాపల్యహర్షాదేశ్చ వ్యభిచారిణః సాధారణీభూతః అనుభావవర్గః ప్రకాశితః ఇతి విభావానుభావచర్వణైన వ్యభిచారి చర్వణాయాం పర్యవస్యతి। వ్యభిచారిణాం పారతంత్య్రాదేవ స్రక్సూత్రకల్పస్థాయి చర్వణానిశ్రాంతే రలక్ష్యక్రమత్వం। ఇహతు {{left margin|3em}}<poem>ఏవం నాదిని దేవర్షౌ పార్శ్వే పితు రథోముఖీ। లీలా కమలపత్రాణి గణయామాసపార్వతీ॥</poem> </div> పద్మదలగణన మధోముఖత్వంచ అన్యథా౽పి కుమారీణాం సంభావ్యతే। ఇతి ఝడితి న లజ్జాయాం విశ్రమయతి హృదయం। అసితు ప్రాగ్వృత్త తపశ్చర్యాది వృత్తాంతానుసరణేవ తత్ర ప్రతిపత్తిం కరోతీతి క్రమవ్యంగ్యతైవ। రసస్త్వత్రాసి అదూర ఏవ వ్యభిచారిస్వరూపే పర్యాలోచ్యమానే భాతీతి తదపేక్షయా అలక్ష్యక్రమతైవ। లజ్జాపేక్షయాతు తత్రక్రమవ్యంగ్యత్వం॥ లెస్సగా విచారింపఁగా రసభావాద్యర్థము ధ్వన్యమానము గావలసినదే కాని యెన్నడును వాచ్యము గారాదు. ఆయినను సర్వమగు నా రసాద్యర్థమును నసంలక్ష్య<noinclude><references/></noinclude> axxuw7i6bwpxu6f2cfz4ye4yz00uqsz 104 218844 577484 571657 2026-09-08T23:05:53Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>క్రమవ్యంగ్యమే కాదు. ఎచ్చట స్థాయిగతములయినట్టియు, వ్యభిచారిగతములయినట్టియు సంపూర్ణవిభావానుభావవర్ణనములచే వినంగానే (ఝుడితి) రసోదయ మగునో అచ్చట నసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము. ఎట్లనఁ, గుమారసంభవమునఁ దపస్సు సేయుచున్న శివుని కథాఘట్టమును గనుఁడు. "చాలావఱకు నాఱిపోయిన నా మన్మథుని వీర్యమును దనమేనియందచందములచే రగులుకొలుపుచున్నట్లున్న పార్వతీదేవి వనదేవతలచే ననుసరింపఁబడుచు వచ్చి కానఁబడెను.” ఇటఁ బార్వతి యాలంబన విభావము; మేని యందచందము లుద్దీపన విభావములు. "ఆ త్రిలోచనుఁడు ప్రణయిప్రియుఁ డగుటవలనఁ ననఁగాఁ దన పరిచితులందుఁ బ్రీతి గలవాఁడగుటవలన నామె తెచ్చిన పూలదండను గ్రహింపఁబోయెను. ఆ సందు చూచి పువ్విల్తుఁడును సమ్మోహనాస్త్రమును వింటఁ దొడిగెను” దీనిచే నా విభావముయొక్క యుపయోగము వర్ణింపఁబడినది. “చంద్రోదయారంభము నందలి సముద్రమువలె హరుఁడు ధైర్య మలఁతిగాఁ జలింప బింబఫలమువంటి యధరము గల యుమాముఖమునందుఁ దన చూపులు పఱపెను. ఇట భగవతి యింతకుమున్నే యాతని వలచియుంటవలనను, నాతఁడును నామె కున్ముఖీభూతుఁ డగుటవలనను, బరిచితులందుఁ బ్రీతి గలవాఁడగుటచేఁ గలిగిన పక్షపాతము గాఢముగా నగుటవలనను, రతిరూప మగు స్థాయిభావమునకును, ఔత్సుక్య, ఆవేగ, చాపల్య, హర్ష, ఆదికమగు వ్యభిచారులకును, సామాన్యభూతమయిన ధైర్యపరివృత్తి, విలోచనవ్యాపారరూపమగు ననుభావవర్గము వ్యక్తమగుచున్నది. కావున స్థాయియగు రతియొక్క విభావానుభావచర్వణయే వ్యభిచారిచర్యణగాఁ బర్యవసించుచున్నది. అనఁగా నిట వ్యభిచారిభావముల చర్వణము విభావానుభావచర్వణమునందే కలిసిపోయినది. వ్యభిచారిచర్వణము ప్రత్యేకముగాఁ గానరాదు. వ్యభిచారిభావములు స్థాయిపరతంత్రములు. స్థాయి నూత్రము. వ్యభిచారులు పూలదండ. వ్యభిచారులు స్థాయిపరతంత్రము లగుటచే స్థాయిచర్వణయందే విశ్రాంతి గొనును. అనఁగా నిట్టితావులందు విభావానుభావవ్యభిచారులచర్వణము వివిక్తముగా గోచరింపదు. ఇట్టిచో ఝడితి రసవ్యక్తి కలుగుచున్నది. కాన నసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము. ఇఁక<noinclude><references/></noinclude> k3rs0pglmqdkmukbdpjnmsa7c40q4mi 104 218845 577486 571658 2026-09-08T23:17:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} “ఈవిధముగాఁ దేవర్షి పలుకుచుండఁగాఁ దన తండ్రిప్రక్కనే తలవంచుకొని యా పార్వతి లీలాకమలపత్రములను లెక్కించెను.” ఇటఁ దామరరేకులు లెక్కించుట, తల వంచుకొనుటయుఁ గన్యకలకు లజ్జవలననే కలుగునని చెప్ప వీలులేదు. ఇతరకారణములవలనఁ గూడ గలుగవచ్చును. ఆమె పూర్వ మాతనికొఱకై తపస్సుచేసిన వృత్తాంతము దోఁచిననే లజ్జ వ్యక్తమగును. లేకున్నచోఁ బైకార్యములచే లజ్జ వ్యక్తముగాదు. కావున నిట లజ్జ శీఘ్రముగా వ్యక్తము గాదు. కావుననే లక్ష్యక్రమము. కానీ లజ్జ వ్యక్తమయినపిమ్మట వెంటనే రసము స్ఫురించును. లజ్జ విలంబముగా వ్యక్తమగుచున్నది కాన లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమని చెప్పితిమి. దీనివలన నెచ్చట శీఘ్రముగాఁ బూర్ణముగా రసము స్ఫురించునో యట నసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము. ఎచ్చటఁ బూర్వప్రకరణానుచింతనమున నాలస్యముగా వ్యభిచారిభావము వ్యక్తమగునో యట సంభావ్యక్రమవ్యంగ్యము. ఇది వెనుకటి సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమువంటిది గాదు. అసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యములోని సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్య మిది. ఈ రసాదులు విభావాదులచే వ్యక్తములు గావలయును. స్వశబ్దముచేతఁ (రసశబ్దముచేత) గానీ, శృంగారాదిశబ్దములచేతఁ గానీ యవి వాచ్యములు (వచనముచేఁ జెప్పఁదగివి) కావు. కాఁగూడదు. {{left margin|5ాem}}<poem>శూన్యం వాసగృహం విలోక్య శయనాదుత్థాయ కించిచ్ఛనై ర్నిద్రావ్యాజ ముపాగతస్య సుచిరం నిర్వర్ణ్య పత్యుర్ముఖం విప్రబ్ధం పరిచుంబ్యజాతపులకామాలోక్య గండస్థలీం లజ్జా నమ్రముఖీ ప్రియేణ హసతా బాలా చిరం చుంబితా.</poem> </div> '''తా'''. ఒకానొక ముగ్ధానాయిక ప్రియుఁడు పాన్పుపై నిద్రావ్యాజముతో నుండఁగా గదిలో నెవ్వరును లేకుంటఁ జేసి మెల్లగాఁ బాన్పునుండి లేచి యాతనిమొగముపై మొగమును బెట్టి జూచి నిజముగా నిద్రించుచునే యున్నాఁడని తలచి నమ్మికతో ముద్దాడెను. అతఁడు కపటనిద్రలో నుంట నాతని గండస్థలి పులకరించెను. దానినిఁ జూచి యా బాలిక సిగ్గుపడి మొగము వంచుకొనఁగా బ్రియుఁడు నవ్వుచు నాబాలికను జిరకాలము ముద్దాడెను. ఇందు నాయికానాయకు లాలంబనవిభావములు. శూన్యమగు వాసగృహ ముద్దీపనవిభావము. శయనమునుండి మెల్లఁగా లేచుట; పతిముఖముపై ముఖమును పెట్టి<noinclude><references/></noinclude> fdgxul00wjxzao296ofkqv6gvg1ylxo 577487 577486 2026-09-08T23:17:27Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} “ఈవిధముగాఁ దేవర్షి పలుకుచుండఁగాఁ దన తండ్రిప్రక్కనే తలవంచుకొని యా పార్వతి లీలాకమలపత్రములను లెక్కించెను.” ఇటఁ దామరరేకులు లెక్కించుట, తల వంచుకొనుటయుఁ గన్యకలకు లజ్జవలననే కలుగునని చెప్ప వీలులేదు. ఇతరకారణములవలనఁ గూడ గలుగవచ్చును. ఆమె పూర్వ మాతనికొఱకై తపస్సుచేసిన వృత్తాంతము దోఁచిననే లజ్జ వ్యక్తమగును. లేకున్నచోఁ బైకార్యములచే లజ్జ వ్యక్తముగాదు. కావున నిట లజ్జ శీఘ్రముగా వ్యక్తము గాదు. కావుననే లక్ష్యక్రమము. కానీ లజ్జ వ్యక్తమయినపిమ్మట వెంటనే రసము స్ఫురించును. లజ్జ విలంబముగా వ్యక్తమగుచున్నది కాన లక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమని చెప్పితిమి. దీనివలన నెచ్చట శీఘ్రముగాఁ బూర్ణముగా రసము స్ఫురించునో యట నసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము. ఎచ్చటఁ బూర్వప్రకరణానుచింతనమున నాలస్యముగా వ్యభిచారిభావము వ్యక్తమగునో యట సంభావ్యక్రమవ్యంగ్యము. ఇది వెనుకటి సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమువంటిది గాదు. అసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యములోని సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్య మిది. ఈ రసాదులు విభావాదులచే వ్యక్తములు గావలయును. స్వశబ్దముచేతఁ (రసశబ్దముచేత) గానీ, శృంగారాదిశబ్దములచేతఁ గానీ యవి వాచ్యములు (వచనముచేఁ జెప్పఁదగివి) కావు. కాఁగూడదు. {{left margin|3em}}<poem>శూన్యం వాసగృహం విలోక్య శయనాదుత్థాయ కించిచ్ఛనై ర్నిద్రావ్యాజ ముపాగతస్య సుచిరం నిర్వర్ణ్య పత్యుర్ముఖం విప్రబ్ధం పరిచుంబ్యజాతపులకామాలోక్య గండస్థలీం లజ్జా నమ్రముఖీ ప్రియేణ హసతా బాలా చిరం చుంబితా.</poem> </div> '''తా'''. ఒకానొక ముగ్ధానాయిక ప్రియుఁడు పాన్పుపై నిద్రావ్యాజముతో నుండఁగా గదిలో నెవ్వరును లేకుంటఁ జేసి మెల్లగాఁ బాన్పునుండి లేచి యాతనిమొగముపై మొగమును బెట్టి జూచి నిజముగా నిద్రించుచునే యున్నాఁడని తలచి నమ్మికతో ముద్దాడెను. అతఁడు కపటనిద్రలో నుంట నాతని గండస్థలి పులకరించెను. దానినిఁ జూచి యా బాలిక సిగ్గుపడి మొగము వంచుకొనఁగా బ్రియుఁడు నవ్వుచు నాబాలికను జిరకాలము ముద్దాడెను. ఇందు నాయికానాయకు లాలంబనవిభావములు. శూన్యమగు వాసగృహ ముద్దీపనవిభావము. శయనమునుండి మెల్లఁగా లేచుట; పతిముఖముపై ముఖమును పెట్టి<noinclude><references/></noinclude> t9jgdijnrbbetm79gu1h4grl44wtj8i 104 218846 577488 571659 2026-09-09T00:55:51Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>చూచుట, ముద్దాడుట, మొదలగునవి యనుభావములు; లజ్జాహాసములు వ్యభిచారిభావములు, ఇవన్నియుఁ గలిసి సంభోగశృంగారమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఇట రసపదముగానీ శృంగార పదము గానీ లేదు. లేకున్నను రసము గోచరించుచున్నది. {{left margin|3em}}<poem>“తా మనంగ జయమంగళ శ్రియం । కించిదుచ్చభుజమూలలోకితాం। నేత్రయోః కృతవతో౽స్యగోచరే । కో।ప్యజాయతరసో నిరంతరః॥”</poem> </div> '''తా'''. జనులచేఁ జూడఁబడుచున్న కక్షమూలములుగల యా మన్మథుని జయలక్ష్మి నేత్రములకు గోచరింపఁగా నతని కొకానొకరసము పుట్టెను. ఇట రసము పుట్టెను. అని రసపదము సాక్షాత్తుగాఁ బ్రయోగింపఁబడియున్నది. అయినను బైశ్లోకమునందువలె రసము వ్యక్తము గాకున్నది. ఔషధనామోచ్ఛారణముచేతనే రోగికి రోగశాంతి కలుగనివిధమున, 'రసము పుట్టె' అన్న మాత్రమున భావుకులకు (సహృదయులకు) రసము పుట్టదు. అది విభావాదిసామగ్రిచేతనే వ్యక్తము గావలెను. రసాదిపదప్రయోగముచే రసము పుట్టకపోఁగా స్వశబ్దవాచ్యత్వమను దోషముగూడఁ దటస్థించును. వెనుక ధ్వనిలక్షణమున "శబ్దము తనయర్థమును, అర్ధము తన్నును ప్రధానముగాఁ జేసికొని యేయర్థాంతరమును వ్యక్తపఱచునో యది ధ్వని” యని చెప్పితిమి. "శూన్యం వాసగృహం” అను శ్లోకమున నీలక్షణమును సమన్వయము చేసికొనవలెను. ఎట్లనఁ గవి యిటఁ దరుణదంపతుల సంభోగశృంగారమును వర్ణింపఁదలఁచెను. అట్టియెడల “నీ తరుణదంపతులు సంభోగించిరి. లేక సంభోగశృంగార మనుభవించిరి.” అని చెప్పినతో నది యెట్టి యాస్వాద్యత్వమును గలిగింపదు. కావునఁ గవి వారి సమావేశస్థలము, మలయానిలచంద్రికాదుల స్థితి, వారిచేష్టాదులను వర్ణించెను. ఈ వర్ణనరూపముగు వాచ్యార్ధము మనకుఁ బ్రధానము గాదు. సంభోగశృంగారమే ప్రధానము. కావున నీవాచ్యార్ధమంతయు నప్రధానమై సంభోగశృంగారమును వ్యక్తము సేయుచున్నవి. ఈవాచ్యార్ధమువలననే వ్యంగ్యార్థము గోచరించుచున్నను వాచ్యార్ధముతోడనే యా వ్యంగ్యము గోచరించుచున్నట్లుండును. ఇట వాచ్యార్ధం వ్యంగ్యార్ధములకుఁ గ్రమము గోచరింపదు. కావున నిది యసంలక్ష్యక్రమసంభోగశృంగారవ్యంగ్యము. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>పద, వాక్య, వర్ణ, రచనా పదైకదేశములఁ, గృతులఁ, బరఁగుచు నౌరా! యిది గూడ నలువదేఁడగుఁ బదిలముగ వివక్షితాస్యపరవాచ్య మిలన్.</poem>|ref=107}}<noinclude><references/></noinclude> cnrag9h43iu68mlqlqtxd8vqeltx2rz 104 218847 577489 571660 2026-09-09T01:39:02Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>'''తా'''. అసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము పదగత, వాక్యగత, వర్ణగత, రచనాగత, పదైకదేశగత, కావ్య(ప్రబంధ)గతరూపమున నాఱువిధములుగా నుండును. వీని కుదాహరణములు వ్యంజనావృత్తి ఘట్టమున వ్రాయఁబడియున్నవి. వెనుక సంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యమునకు నలువదియొక్కభేదము లుండునని తెలిపితిమి. అసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్య మాఱువిధములు గదా! వెరసి వివక్షితాన్యపరవాచ్యధ్వని నలువదేఁడుభేదములు వహించును. ఏకపదముచే (పదగతము) నసంలక్ష్యక్రమప్యంగ్య మెట్లు శోభిల్లును? ఏలన రసాద్యర్ధము విభావాదులవలనఁ గాని వ్యక్తము గాదుగదా! అది పదసంఘాతరూపమున నుండవలెనుగదా! అట్టిచో నేకపదమువలన నది యెట్లు శోభిల్లునని శంక గణగుచున్నది. సమాధాన మిది. {{left margin|3em}}<poem>క. ఆయందంబాచందం । బాయాలాపక్రమంబు నాసమయమునం। బీయూషధార మైయిడె । హాయిని; న న్నిపు డలంచె నది పెనుజ్వరమై.</poem> </div> ఇట ‘ఆ,ఆ' అను పదములే లోకోత్తరత్వమనునర్ధమును స్ఫురింపఁజేయుచున్నవి. ఆయంద మనఁగా ‘లోకోత్తరమైన యాసౌందర్యము' అనువర్ధము స్ఫురించుచున్నది. ఇట ఆ, ఆ పదములే వ్యంజనములు. మిగిలినవి వాని కుపకారకములు. కాఁబట్టి యేకపదముచేతను నసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము గోచరించును. దీని కవష్టంభకముగా ధ్వనికారుఁడు. {{left margin|3em}}<poem>ఏకావయవ సంస్థేన భూషణే నేవ కామినీ పదద్యోత్యేన సుకవేర్ధ్వనినా భాతి భారతీ</poem> </div> '''తా'''. ఏకావయవమున ధరించిన భూషణముచే సుందరి శోభిల్లునట్లు పదవ్యంగ్యముచేతను సత్కనికావ్యము శోభిల్లు నని నుడివెను. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>మును పవివక్షతవాచ్యం బునఁ గలిగిన నాల్గుభేదముల నివి గూడం దనరుఁ గృతి జీవశుద్ధ ధ్వని యేకశతార్థభేదవంతం బగుచున్.</poem>|ref=108}} '''తా'''. అవిపక్షితవాచ్యధ్వని నాలుగువిధములని చెప్పితిమి. ఆ యవివక్షితవాచ్యధ్వని భేదములును, వివక్షితాన్యపరవాచ్యధ్వని భేదములును వెరసి యేఁబదియొక్క భేదము లగును. ఇవి శుద్ధభేదములు. అనఁగా నసంకీర్ణధ్వనులు.<noinclude><references/></noinclude> fuhkqu8291j8kttmef5q2a10likbiz1 104 221700 577477 577415 2026-09-08T21:12:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>ప్రతియేట నొకలక్ష పైకంబు బాకి నతివేగమున దీసి యంతయు గూడి "పండ్రెండులక్షలపైకంబు పసిడి నిండి ఆర్గురి క్రింద నిలచిన" దనెను పలికిన భీమన్న పంతులు మాట కలభూత గంగు భూకాంతుడు దెలిసి భగ్గు భగ్గున మండి ప్రభువు కోపించి బిగ్గున కనుబొమల్ బిగియ ముడిబెట్టి పరిచారకుల జూచి బ్రాహ్మణోత్తముల వెనుక రెట్టలు బట్టి వ్రేలాడ గట్టి సురుకు సబుకుల చేత సొరగ కొట్టించి ధర దింపిపై దీసి తాసీలు జేసి పండుమిరియపురసము పైకి బట్టించి ఎండను కూర్చుండ వేగ నియమించి అడిగించె సభ నున్న ఆర్యుల తోటి అడిగిన వారితో అయ్యలరాజు శివరామరాజును చిన్న వీరన్న జవరాజసుతుడు భాస్కరుడు దత్తన్న కన్నమరాజును గడగడ వణకి తిన్నగా బలికిరి దీనత్వమునను: "హర హర మహదేవ! అన్నయ్యలార! కరుణించి మాచేతికట్లు విడుపించు తరువాత నడుగు డుత్తరము జెప్పెదము విరిచి కట్టను మాట యివ్వలేమయ్య" అని యిట్లు భూసురుల్ అడలుచుండగను మనుజేశు సెలవొంది మన్నె సరదార్లు కట్లు విడిపించి చక్కగను దెప్పించి మాట్లాడు మనిరి యా మానవాధిపుతొ "ఏమందు మయ్య మా కెవ్వరు దిక్కు నీమంబు చెడకుండ విడుపించు మమ్ము ఆడువారల పిన్న లర్భకులనెల్ల యీడ పురినుంచి మా కిప్పించు సెలవు యేడాది గడువు మాకేర్పాటు జేయు మీడేర్తు మయ్య మీ కిచ్చు వరహాలు కాకున్న మము బట్టి ఖండించరయ్య మీకు చిత్తము జెప్ప మా చేతగాదు" అడలుచు నిటువలె నయ్యలందరును గుడి విరిగి తమ మీద కూలిన రీతి నెలుగెత్తి కరణాలు నేడ్వగజూచి బలవంతులగు మేటి పరివారహితులు తమ్ములు నాయకుల్ దండి సరదార్లు క్రమ్మర నేతెంచి గంగు భూపతికి రాజితతేజులై రాజు కిట్లనిరి: "రాజశేఖర! విను రాచకరణాల ఆపదబెట్టుట యది నీతిగాదు కోప మొచ్చిన వెళ్లకొట్టించు పురము సమ్మతింపగ వలె స్వామి మానునవి బ్రహ్మత్య మనకేల పట్టభద్రుండ</poem></div><noinclude><references/></noinclude> rk5sru33bczwnlhnh3a50m7kpc2udvc 104 221701 577476 575576 2026-09-08T21:11:19Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>నిజము యేడాదికి నీ లెక్క ముట్టి రుజువు జేయంగలరు రూఢి కరణాలు కొట్టించి తిట్టించి కొదువ జేసినను పట్టభద్రుండ! మీ పాదంబు లాన కాదు మీరింత కర్కశము బూనినను బీదబాపలమీద భీకరం బేల? పరగ పిచ్చుకమీద బ్రహ్మాస్త్ర మేల? అరుదైన మా మనవి ఆలించు వినుడు మదగజంబున కేల మశకంబుతోడ కదసి కోపించుట కదనవిక్రముడ!" అని యిట్లు తనవార లాడిన వినియు మనుజాధిపతి పల్కె “మా యన్నలార తగున మీ కిట్టి యధర్మలాభంబు మిగుల కోపించిన మెచ్చరు మీరు కరణాలు అని వీరి కరుణించి నేను పురహరుమారుగా పూజింపుచుంటి బాంధవుల్ మిత్రులు పరగ తమ్ములును అందరు మాకు వీరనుకొని యుంటి కవిలెలు దెమ్మన్న కదలరు వీరు భువిలోన జొచ్చిన పోనివ్వ వీర్ని కళ్ళు చీలిచి క్రొవ్వు కండలు తీసి నలి నులిగా గొట్టి నరములు విడల తెగగోసి వుప్పున తినిపించి మీద నెగవేసి దిగవడ్చి విదళించి తుదను కావుపాతర నూడ్చి కడజేతుగాని పావనంబుగ వీర్ని ప్రాణాన విడువ" నని యిట్లు ధరణీశు డాడిన మాట వినిన బంధులు రాజు కిల సాగి మ్రొక్కి "కొదువ లెంచకు రాజ! కోపించవద్దు తుద మొద లెంచకు దూషించవద్దు మించిన పైకంబు మ్రింగుట నిజము దంచిన రోకళ్ళ ద్రవ్యంబు రాదు వారి తరుణుల పిన్నవాండ్ల నిందుంచి ఆర్గుర కిప్పించు మతివేగ సెలవు కష్టమో భిక్షమో కన్నమో లేక శిష్టలో కాయలో చిగురులో కట్టు మోపులో గోపులో దోపులో ద్రోసి యేపుతో మనసొమ్ము, యెన్నటికైన సిద్ధము తేగలరు సెలవిమ్ము దేవ పద్దు మీ శ్రీరామవాక్య మిప్పించు" అని పల్క విని "మంచి దట్లనే కాని మనమున భయముంచి మా పైకమెల్ల దినము కష్టము నొంది తీసుకురండు" అని చెప్పె కలభూత మండలాధిపుడు వెలవెలబోవుచు వెఱచి పల్కుచును నులుకుచు నేతెంచి నిలయంబు జేరి శయ్యపై గూర్చుండి సర్వేశు దలచి నెయ్యంబుతో మ్రొక్కి నీలవర్ణునకు కోరి ముప్పదిమూడు కోట్ల దేవతల నారాయణ స్మరణామృతంబు గ్రోలి</poem></div><noinclude><references/></noinclude> plhqtgm4x3thfqyxjhcszphhfpwjy67 104 221702 577490 575577 2026-09-09T03:41:22Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>div style="column-count:2"><poem>ఆర్గురు మంత్రులు నర్ఘ్యాదిపూజ భార్గవిపతి కిచ్చి బ్రహ్మకు మ్రొక్కి చీకాకుపడి తడిచీరలతోడ ఆకాశవాణికి హస్తంబు లెత్తి "కడతేర్చు మమ్ము నాకాశవాణమ్మ తడవేల మా కొక్కదరి జూపవమ్మ నిన్ను నమ్మితి మమ్మ నీవారమమ్మ కన్నడ జేయ కాకాశవాణన్ము పుట్టితిమి తల్లికడుపున నల్గురమును పుట్టినప్పడినుండి పృథివి నేలితిమి యేబది యరువది యేండ్లు బ్రదికిమి కాబట్టి యెన్నడే కష్టపడలేదు కట్టి కొట్టించె భూకాంతు డీవరకు ఎట్టు బ్రదుకుదుము ఇకను మాతల్లి కడతేర్చుమ"మ్మని కరములు యెత్తి వడి రెప్పవేయక వరవిప్రవరులు దలపోయుచున్నంత దక్షిణదిశను మలయుచు చిలుకలమర్రిపై నుండి కలియ పల్కెను పైడికంటులు రెండు వెలసి రొప్పెను పక్షు లేకరంతులుగ కొలది మీరగ పండుకొమ్మపై నుండి అలుక వద్దని పల్కి అటు వూరకుండె</poem></div> {{p|ac|fwb}}కరణములు వలురాజు సెలవు జొచ్చుట</p> div style="column-count:2"><poem>వారిని గన్నట్టి వారిజనేత్రి తరుణీలలామ చింతా నాగులమ్మ వయ్యన పక్షుల వచనలక్షణము చయ్యన నాలించి శకునంబు వినెను విని పక్షిలక్షణము వీనులయందు తన కుమారుల బిలచి తాల్మితో బల్కె “చెల్లంబో సుతులార! చెప్పెద వినుడి తల్లదపడి చాల తలపోయ నేల ఆనుమాన పడక మీరన్నదమ్ములును పంతుల బాలులెంబడి తీవరముగ కోటకొమ్మల త్రాళ్ళు గొబ్బునగట్టి దాటుడి అందరు తరుణులు సుతులు గ్రామంబు వెడలి యిక్కడికి దక్షిణము క్షేమము యలమంచి చేరితిరైన వనధిగంభీరుండు వంశవర్ధనుడు ఘనశత్రుసంహారు కాయజుమారు యదుకులవిస్తారు ఏకాంగివీరు మదగజసంహారు మన్నెమధీరు నలకూబరుని వంటి నరుడు వలురాజు యలనుంచి పట్టణం బేలుచున్నాడు</poem></div><noinclude><references/></noinclude> gzuo15shr27b910ndv3o6fj5sx07l8k 577491 577490 2026-09-09T03:42:12Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>ఆర్గురు మంత్రులు నర్ఘ్యాదిపూజ భార్గవిపతి కిచ్చి బ్రహ్మకు మ్రొక్కి చీకాకుపడి తడిచీరలతోడ ఆకాశవాణికి హస్తంబు లెత్తి "కడతేర్చు మమ్ము నాకాశవాణమ్మ తడవేల మా కొక్కదరి జూపవమ్మ నిన్ను నమ్మితి మమ్మ నీవారమమ్మ కన్నడ జేయ కాకాశవాణన్ము పుట్టితిమి తల్లికడుపున నల్గురమును పుట్టినప్పడినుండి పృథివి నేలితిమి యేబది యరువది యేండ్లు బ్రదికిమి కాబట్టి యెన్నడే కష్టపడలేదు కట్టి కొట్టించె భూకాంతు డీవరకు ఎట్టు బ్రదుకుదుము ఇకను మాతల్లి కడతేర్చుమ"మ్మని కరములు యెత్తి వడి రెప్పవేయక వరవిప్రవరులు దలపోయుచున్నంత దక్షిణదిశను మలయుచు చిలుకలమర్రిపై నుండి కలియ పల్కెను పైడికంటులు రెండు వెలసి రొప్పెను పక్షు లేకరంతులుగ కొలది మీరగ పండుకొమ్మపై నుండి అలుక వద్దని పల్కి అటు వూరకుండె</poem></div> {{p|ac|fwb}}కరణములు వలురాజు సెలవు జొచ్చుట</p> <div style="column-count:2"><poem>వారిని గన్నట్టి వారిజనేత్రి తరుణీలలామ చింతా నాగులమ్మ వయ్యన పక్షుల వచనలక్షణము చయ్యన నాలించి శకునంబు వినెను విని పక్షిలక్షణము వీనులయందు తన కుమారుల బిలచి తాల్మితో బల్కె “చెల్లంబో సుతులార! చెప్పెద వినుడి తల్లదపడి చాల తలపోయ నేల ఆనుమాన పడక మీరన్నదమ్ములును పంతుల బాలులెంబడి తీవరముగ కోటకొమ్మల త్రాళ్ళు గొబ్బునగట్టి దాటుడి అందరు తరుణులు సుతులు గ్రామంబు వెడలి యిక్కడికి దక్షిణము క్షేమము యలమంచి చేరితిరైన వనధిగంభీరుండు వంశవర్ధనుడు ఘనశత్రుసంహారు కాయజుమారు యదుకులవిస్తారు ఏకాంగివీరు మదగజసంహారు మన్నెమధీరు నలకూబరుని వంటి నరుడు వలురాజు యలనుంచి పట్టణం బేలుచున్నాడు</poem></div><noinclude><references/></noinclude> nrzotavjt7hr5dozwqh0t5agi12282k 577493 577491 2026-09-09T03:56:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>ఆర్గురు మంత్రులు నర్ఘ్యాదిపూజ భార్గవిపతి కిచ్చి బ్రహ్మకు మ్రొక్కి చీకాకుపడి తడిచీరలతోడ ఆకాశవాణికి హస్తంబు లెత్తి "కడతేర్చు మమ్ము నాకాశవాణమ్మ తడవేల మా కొక్కదరి జూపవమ్మ నిన్ను నమ్మితి మమ్మ నీవారమమ్మ కన్నడ జేయ కాకాశవాణన్ము పుట్టితిమి తల్లికడుపున నల్గురమును పుట్టినప్పడినుండి పృథివి నేలితిమి యేబది యరువది యేండ్లు బ్రదికిమి కాబట్టి యెన్నడే కష్టపడలేదు కట్టి కొట్టించె భూకాంతు డీవరకు ఎట్టు బ్రదుకుదుము ఇకను మాతల్లి కడతేర్చుమ"మ్మని కరములు యెత్తి వడి రెప్పవేయక వరవిప్రవరులు దలపోయుచున్నంత దక్షిణదిశను మలయుచు చిలుకలమర్రిపై నుండి కలియ పల్కెను పైడికంటులు రెండు వెలసి రొప్పెను పక్షు లేకరంతులుగ కొలది మీరగ పండుకొమ్మపై నుండి అలుక వద్దని పల్కి అటు వూరకుండె</poem></div> {{p|ac|fwb}}కరణములు వలురాజు సెలవు జొచ్చుట</p> <div style="column-count:2"><poem>వారిని గన్నట్టి వారిజనేత్రి తరుణీలలామ చింతా నాగులమ్మ వయ్యన పక్షుల వచనలక్షణము చయ్యన నాలించి శకునంబు వినెను విని పక్షిలక్షణము వీనులయందు తన కుమారుల బిలచి తాల్మితో బల్కె “చెల్లంబో సుతులార! చెప్పెద వినుడి తల్లదపడి చాల తలపోయ నేల ఆనుమాన పడక మీరన్నదమ్ములును పంతుల బాలులెంబడి తీవరముగ కోటకొమ్మల త్రాళ్ళు గొబ్బునగట్టి దాటుడి అందరు తరుణులు సుతులు గ్రామంబు వెడలి యిక్కడికి దక్షిణము క్షేమము యలమంచి చేరితిరైన వనధిగంభీరుండు వంశవర్ధనుడు ఘనశత్రుసంహారు కాయజుమారు యదుకులవిస్తారు ఏకాంగివీరు మదగజసంహారు మన్నెమధీరు నలకూబరుని వంటి నరుడు వలురాజు యలమంచి పట్టణం బేలుచున్నాడు</poem></div><noinclude><references/></noinclude> hx3xoh5es5g0o2hm1dphoy073lea4du 104 221703 577492 575578 2026-09-09T03:55:33Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>అతని జేరిన మిమ్ము నాదరించు"నని వెతకి చెప్పెను పక్షు లేకరంతులుగ పోరయ్య మీ వెర్రిబుద్ధులు మాని ధారుణిలో విప్రదయ గలవాడు. రక్షింపగలవాడు రాజు వలురాజు ఈ క్షణమున లేచి వెళ్ళు”డటనిన తల్లిని అట జూచి తనయు లార్గురును "చెల్లంబో యీ పక్షిశకునముల్ నమ్మి మందగొల్లనికడకు మమ్ము బొమ్మనుట యిందుముఖి నీనోటి వింటిమిగాక జతనము కలభూత జనపాలవరుని కత డెంతవాడమ్మ యడ్డమై నిలువ నలవి గాదమ్మ యీ యవనీశు కెదురు నిలువగల రాజు ఈ నిఖిలలోకముల తగ దోచదమ్మ చింతా నాగులమ్మ మిగుల దోచిన బుద్ధి మీ మనసు కొద్ది" అనుచు ముందెనుక తోచని విప్రవరులు మనమున జింతించు మార్గంబు దెలసి "మంతుకెక్కిన బుద్ధిమంత సుతులార! యెంత లేదనకుడి యాదవరాజు పంతంబుగల సింహబలపరాక్రముడు అంతపుణ్యాత్ముండు అవనిలో గలడ గొల్లడన జెల్లదు గోవర్ధనుండు తల్లిదండ్రుల కన్న దయగలవాడు సేనాధిపతులతో చలవీకరించు ప్రాణంబు లిచ్చు నా బడుగులరాజు మాటాడవలదు ముమ్మారును లేచి బాట సాగించుడి పణతు అర్భకులు" మాతవాక్యము విని మంత్రు లార్గురను భీతిచే తరుణుల బిడ్డలు లేపి సరి ప్రొద్దు రాతిరి చక్కట పడుచు తరి తీపు కోట కొత్తళములు దాటి మళ్ళి చూచుచు గస్తి మందిని దాటి మెల్లన దగ్గుతుమ్ములు నావలింత లన్నియు బిగబట్టి యుసురుసురనుచు పన్నుగ వెడలిరి బహుకుటుంబములు పలపల తెలవార బ్రాహ్మణోత్తములు యలమంచి పట్టణం బేతెంచి రంత నావేళ వలురాజు నన్నదమ్ములును భావించి యలమంచి పట్టణంబునను బంధువుల్ మొనపతుల్ పరగ నల్లుండ్రు పందుముల రఘుపతి పల్లెకొండయ్య తగు మంత్రిశేఖరుడు తరిముత్తరాజు చంగట మరి తరిశంకరుడు మంత్రి మరి అచ్యుతుండను నాత డొకమంత్రి వెరవొప్ప దామసాని వెంగళు మంత్రి దండెబోయినవారు తగు నొకవంక బండెబోయినవారిబల మొకవంక గుండెబోయినవారు, గుమ్మడివారు,</poem></div><noinclude><references/></noinclude> q25m2h3vjbhqna3c4dlj45id7z2k9ak 104 221704 577494 575579 2026-09-09T04:06:11Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>చండప్రతాపులౌ శంకరివారు బలములు మరుదులు బావ నల్లుండ్రు వలురాజు ఇరువంక వన్నెగా గొలువ భూమాడి శంకరుడు భూరివిక్రముడు దీమసంబున గొల్వ దిట్ట లేనూరు పులుమద్దు చన్నయ పుణ్యచరిత్రు కలసి తొమ్మిదినూర్లుకాల్బలము గొలువ కార్యము హనుమంతు కదన విక్రముడు ఆర్వేల మూకతో నచ్చటి గొలువ చల్ల భూపతి నేడు సమరప్రతాపు కొల్లలుగ నాల్గువేల్ కొలచి యుండంగ పట్టభద్రుడు ముద్దు భండారు మల్లు దిట్టమౌ నన్నూరు తిమురుచు గొలువ కల్లందులయ్యన్న గంగుల రాజు చల్లగ వలురాజు సరసన గొలువ సగము దండుకు కర సరదారు దండి భగులున గూర్చుండె ప్రభువుని గొలచి వుల్ల మన్నను వాడు వురుమని పిడుగు కొలువున కెదురుగా గూర్చుండి కొలువ మాతంగకుల బంటు మదగజవైరి భీతి గుండె నదురు పేగులు లేని అశని పాకను పేర నమరిన ఘనుడు పసి బాల గోసంగి బలములతోను కొలువంగ వలురాజు కొలువున నుండె, వందిమాగధు లిరువంక నిలుచుండి రందెకైవారంబు లార్భాటముగను వేదోక్తముగ విప్రవర్యు లక్షతలు మీద జల్లుచు శుభము మిగుల గోరుచును పాత్రకన్యలు నాట పాట పాడుచును గాత్రము గానశృంగార మింపార తాళమృదంగాది ధ్వనులు విలసిల్ల తాళమానంబులు తరుణులు బాడ సాలువల్ భైరవుల్ సరసడేగలును జిలుకలు కంజులు జననాథుముందు కారు కోళ్ళకు కత్తి కాలిగోళ్ళకును పోరు గావింపంగ భూనాయకుండు ఏగురు తనయులు ఎదురుగా నుండ బాగొప్పగా నాడి పాడి రమ్మనుచు వారితో నటుమళ్లి వచనమాడుచును వీరితో నుత్తరం బిచ్చి నవ్వుచును యలమంచి మొగసాల యదుకులవరుడు వలురాజు కొలువున్న వరుస నంతటను ఆపదచే గాసి నయ్యలందరును బాపనయ్యలు నాడభామ లర్భకులు వలురాజు కొలువుకు వచ్చి యార్చుచును పొల పొల దుఃఖించి పొలతుల దాము "రాజాధిరాజ! యదురాజ! వలురాజ! భోజవంశాంబుధిపూర్ణచంద్రుండ! చండమార్తాండ! ప్రచండరణవీర! దండిరాహుత్తుల మిండమగండ!</poem></div><noinclude><references/></noinclude> gj4yo2gfs8pvhlqsjdabpba8h5bq83q 104 221705 577496 575580 2026-09-09T05:35:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>మండనోద్దండ! మదభంగ! శుభాంగ! గండముల్ గడపు ప్రఖ్యాతిగల రాజ! అపరాధులము బ్రోవుమయ్య! మామీద కృప జూపు యదుకులగుణమణిదీప ఆపద నొందిన అతివలు మేము దాపు జేరితి మింక దరి జేర్పుమయ్య ఖండెమొండెము కోట కాణాచి మాది గండీడు కలభూత గంగ భూధవుడు భూపాలవరుడు మా పోషణకర్త తాత ముత్తాత మా తండ్రి మా నాడు చక్కగా రాజ్యంబు సాధించుకొనుచు లెక్కలొప్పించి యా లోని లాభంబు భోంచేసి సుఖముల పొలతులు మేము లాంఛనంబుగ బ్రదికి లాభంబు లేక అధికము కాసులపై నాశ లేక బ్రదుకుచు నుంటిమి, పట్టభద్రుండు ఒకనాడు మము బిల్చి వడ్డి మొదలాడి నికరంబు దెమ్మనుచు నిల్పించి మమ్ము లెక్క జూచియు కద్దు లేదనిపించు ప్రక్కన భీమన్న పంతులను వాని తెప్పించి లెక్కంత తేట పర్పించి తప్పులు వొప్పించి దండన జేసి కట్టించి కొట్టించి గంగ భూధవుడు నెట్టన బంధించి నేలలో మాయ చెరసాల వేయించి చర్మముల్ వొలువ ధరదీరి కొలువున్న దండి సర్దార్లు గురి చేసి యొక్కరీతి గొనమాడి దొరతో లావున పన్నెండు లక్షల పైడి భూవల్లభునితోడ పూర్వపుమనసు చెరబట్టి పణతుల చిన్ని బాలలను కరుణించి యాడాది గడ్వు పైకముకు వశకట్టు చేయించె వనితల మమ్ము అసహాయశూరులు నడ్డమై నిలువ బాకి తీర్చుట మహాభారం బటంచు చీకాకు బడుచుండ శ్రీహరి కృపను ధరణీశ! వినవయ్య దక్షిణంబునను కరుణించి వర పైడికంటులు రెండు శకునంబు మీదరి జేరు మని పలికె కకబిక కోట లగడ్తలు దాటి అచ్చటి బాలలు అతివలు మేము వచ్చినారము భోజ వలురాజ! మమ్ము కరుణించి రక్షించు కడతేర్చు మిగుల పరిణామ మొనరించు బాలలందరిని మున్ను శ్రీరాములు మొన కెదురువచ్చు పన్నుగ రావణ బ్రహ్మానుజునకు నభయ మిప్పించి లంకారాజ్య మొసగి విభవ మెసగగ సేతు వెసకట్టి దాటి అతికాయు మహకాయు నా యింద్రజిత్తు నని గూల్చి కుంభకర్ణాదుల దునిమి పంక్తికంధరు గూల్చి పణతిని గూడి శాంతియై ప్రతి విభీషణునికి లంక</poem></div><noinclude><references/></noinclude> tgw4rnc571tly4iwuvax56m1co5joh2 0 223393 577419 2026-09-08T12:08:07Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.p...' 577419 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = | ముందరి = | తదుపరి = | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=9 to=10 /> c29999gl3ddigrsrn2p5athv3av93wx 577420 577419 2026-09-08T12:09:45Z Rajasekhar1961 50 577420 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[ఆంధ్రుల పుట్టుపూర్వోత్తరములు]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము) | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=10 to=10 /> 7qny8kb4gd0timzx2m1xyr68rd4aa2b 577423 577420 2026-09-08T12:15:36Z Rajasekhar1961 50 577423 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము) | ముందరి = [[../]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=10 to=10 /> dq9kd8780v1e42nn3s4aggmga016h8g 0 223394 577422 2026-09-08T12:15:15Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రులు | ముందరి = [[../ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ...' 577422 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రులు | ముందరి = [[../ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=11 to=11 /> s51xzkkr8faqsslzrwiz1cmu29grfur 577424 577422 2026-09-08T12:18:06Z Rajasekhar1961 50 577424 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రులు | ముందరి = [[../ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=11 to=12 2 /> rkmacja0wto1y6dmkxll7vezqrv9dm5 577425 577424 2026-09-08T12:19:18Z Rajasekhar1961 50 577425 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రులు | ముందరి = [[../ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=11 to=12 /> 6dehpukkynzgj8fn66herjsuqz0dluf 577432 577425 2026-09-08T12:37:16Z Rajasekhar1961 50 577432 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = ఆంధ్రులు | ముందరి = [[../ఆంధ్రదేశ స్తుతి (అప్పయ్య దీక్షితవాక్యము)/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=11 to=12 tosection="12A" /> l8kd5tcjt92jr02si5si5dmobcitusn 0 223395 577426 2026-09-08T12:20:23Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = చరిత్ర శాస్త్రము కాదు | ముందరి = [[../ఆంధ్రులు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత...' 577426 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = చరిత్ర శాస్త్రము కాదు | ముందరి = [[../ఆంధ్రులు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=12 to=13 /> 1h7pxs3nzdr0f3r5kg39lqbnrxufre7 577431 577426 2026-09-08T12:35:46Z Rajasekhar1961 50 577431 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = కోట వెంకటాచలం |అనువాదం= | విభాగము = చరిత్ర శాస్త్రము కాదు | ముందరి = [[../ఆంధ్రులు/]] | తదుపరి = [[../]] | వివరములు = |సంవత్సరం=1955 }} <pages index="ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf" from=12 fromsection="12B" to=13 /> foyuyx907ualer3xsy81chd1pusii3l 104 223396 577434 2026-09-08T12:49:25Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }}' 577434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> 7iajx7kh6cpo4d9ocv6kxfqg3ayeajz 577435 577434 2026-09-08T12:50:58Z Rajasekhar1961 50 577435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 359 |oTop = 384 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }} {{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 298 |cHeight = 347 |oTop = 389 |oLeft = 301 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> c0unrkd70zltxukcd2n8x1kafi592pp 577436 577435 2026-09-08T12:52:25Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><section begin="595A" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 359 |oTop = 384 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} <section end="595A" /> <section begin="595B" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} <section end="595B" /> <section begin="595C" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }} <section end="595C" /> <section begin="595D" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 298 |cHeight = 347 |oTop = 389 |oLeft = 301 |Location = center |Description = }} <section end="595D" /><noinclude><references/></noinclude> mfw6haz7hblgp40hoilnchvbd3xbyzu 577437 577436 2026-09-08T12:53:10Z Rajasekhar1961 50 577437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><section begin="595A" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 359 |oTop = 384 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} <section end="595A" /> <section begin="595B" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} <section end="595B" /> <section begin="595C" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }} <section end="595C" /> <section begin="595D" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 298 |cHeight = 347 |oTop = 389 |oLeft = 301 |Location = center |Description = }} <section end="595D" /><noinclude><references/></noinclude> g2pb9wudj1ljmxzye365vxq568kubm7 577438 577437 2026-09-08T12:54:11Z Rajasekhar1961 50 577438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> <section begin="595A" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} <section end="595A" /> <section begin="595C" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }} <section end="595C" /> <section begin="595D" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 298 |cHeight = 347 |oTop = 389 |oLeft = 301 |Location = center |Description = }} <section end="595D" /><noinclude><references/></noinclude> 2gvtdhj68t48hmdos8bpt1wodpn2krt 577439 577438 2026-09-08T12:55:23Z Rajasekhar1961 50 577439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> <section begin="595A" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 348 |oTop = 2 |oLeft = 1 |Location = center |Description = }} <section end="595A" /> <section begin="595B" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 301 |cHeight = 347 |oTop = 6 |oLeft = 299 |Location = center |Description = }} <section end="595B" /> <section begin="595C" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 300 |cHeight = 359 |oTop = 384 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} <section end="595C" /> <section begin="595D" />{{Css image crop |Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf |Page = 595 |bSize = 600 |cWidth = 298 |cHeight = 347 |oTop = 389 |oLeft = 301 |Location = center |Description = }} <section end="595D" /><noinclude><references/></noinclude> aifo6id7y98trgesy7i5iujunuedogh 104 223397 577440 2026-09-08T12:58:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}41</p> {{p|fs125}}ఒక సంవాదము</p> {{Largeinitial|'స్వ}}దేశీ' ప్రచార మనుపేరఁ బరగిన యీ ఖాదీప్రచార మారంభ మయిన మొదటి దినములలో మిల్లువారి విమర్శనము లెక్కువగా జరుగుచుండెడివి. భాయి ఉమర్ సోబానీగారు సమర్థు లగు మిల్లుయజమాను లగుటవలన తమ జ్ఞానమును అనుభవమును నాకుఁ దెలుపుటయే కాక మిగిలిన మిల్లులవారి యభిప్రాయమును గూడఁ దెలుపుచుండిరి. మిల్లుయజమాను లందఱలో నొకనివాద మితనికి నచ్చెను. న న్నతనికడకు ర మ్మనెను. సరే యంటిని. మే మతనికడ కరిగితిమి. మా కిటులు సంవాద మారంభ మాయెను: మీ స్వదేశీ-ఆందోళనమే మొదటిది కాదని మీ రెఱుఁగుదురే కదా? ఔను. ఎఱుఁగుదును. వంగవిభాగదినములలో స్వదేశీ - ఆందోళనము చాల జోరుగా జరిగియున్నటులును మిల్లులకు చాల లాభము వచ్చినటులును మీ రెఱిఁగియుందురు. మే మపుడు వస్త్రముల విలువ హెచ్చించితిమి. చేయరానిపనులను గూడఁ జేసితిమి. నే నిదంతయు వింటిని. విని దుఃఖించితిని. మీ దుఃఖము నే నెఱుఁగుదును. కాని దానికి కారణము లేదు. మేము పరోపకారమునకు వ్యాపారము పెట్టుకొనలేదు. మాకు<noinclude><references/> {{c|374}}</noinclude> inp1t7j3v63qo09lh76vh0vsjotbbek 102 223398 577449 2026-09-08T13:09:28Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = మసన |అసలుపేరు = చెన్నప్ప |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = మసన చెన్నప్ప |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె=...' 577449 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = మసన |అసలుపేరు = చెన్నప్ప |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = మసన చెన్నప్ప |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[]] (1962) {{small scan link|ప్రసన్నరాఘవనాట్యప్రబంధము (బొడ్డుచెర్ల చినతిమ్మయ).pdf}} j0gauqbh3evmkw90t2ujjfvh14hxxw7 577452 577449 2026-09-08T13:11:34Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 577452 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = మసన |అసలుపేరు = చెన్నప్ప |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = మసన చెన్నప్ప |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హర్కారే]] * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య]] i688y8ztf61ppqoezayh46uhiansme2 577453 577452 2026-09-08T13:22:47Z Rajasekhar1961 50 577453 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = మసన |అసలుపేరు = చెన్నప్ప |పేరు_మొదటి_అక్షరం = మ |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= Masana Chennappa in Ravindra Bharathi (29.03.2017) (cropped).jpg |వికీపీడియా_లంకె = మసన చెన్నప్ప |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హర్కారే]] * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య]] kurjb8srraoch85jlz0c5sm3s6s0ro4 104 223399 577451 2026-09-08T13:10:52Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||41 ఒకసంవాదము}}</noinclude>లాభము ఉండవలయును. మేము వాటాదారులకు జవాబు చెప్పవలయును. ఖర్చునుబట్టి వస్తువు వెల యుండును. ఉత్పత్తిని, అమ్మకమును ఎవ రాఁపఁగలరు ? తమయాందోళనముచే స్వదేశవస్త్రముల వెల తప్పక హెచ్చునని బంగాళీవారికి తెలియవలదా? పాప మా పిచ్చివారుగూడ నావంటివారే, వారికిని నాకుబలె పిచ్చి నమ్మకమే. కావున మిల్లు యజమాను లొక్క పెట్ట స్వార్థపరులు కాఁజాల రనివారు నమ్మిరి; దగా చేయ రనుకొనిరి. విదేశవస్త్రములను స్వదేశవస్త్రము లని మభ్యపెట్టి యమ్ముదురని వా రనుకొనలేదు. మీకు వెఱ్ఱి నమ్మకమని నే నెఱుఁగుదును. కావుననే మీకు హెచ్చరిక చేయఁ దలఁచితిని. అందులకే మి మ్మింతదూరము రమ్మని కష్ట పెట్టితిని. బోళా బంగాళీలవలె మీరును పప్పులో అడుగు వేయ కుందురుగాక ! ఇటులు పలికి యాసేఠు తనమిల్లులో తయా రయిన నమోనాల నిటు తెమ్మని కన్ను గిఱిపెను. తీసి పాఱవయిచిన తుక్కునూలితో నేయఁబడిన కంబళి కీనమోనాలు గ్రువ్వఁబడి యుండెను. వాని నతఁడు చేకొని యిటు లనెను. 'వీనిని చూచితిరా; క్రొత్తగా తయారు చేసితిమి? వీనికి చాలఖర్చు. ఇవి తుక్కునూలిలో తయారు చేయఁబడినవి గావునఁ జాల చౌక. వీనిని మేము హిమాలయము వఱకు రవాణా చేయుదుము. మాకు ఎల్ల చోటులను ఏజెంట్లు కలరు. మీరుగాని మీయేజెంట్లుగాని తొక్కిచూడని చోటులలో, మీ మాటలుఁగూడ చొఱని చోటులలో మాకు కాతాలు కలవు. మాకింకను క్రొత్త యేజెంట్లతో పనిలేదు. హిందూదేశమునకు కావలసినంత వస్త్రము హిందూదేశములో తయారు కాదని మీరు తెలిసికొనుఁడు.<noinclude><references/> {{c|375}}</noinclude> 08v7yvqhlvjdw15b4z92sog8nyiwhuy 104 223400 577454 2026-09-08T13:23:16Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>కావున స్వదేశీ-ఆందోళనమున చేయవలసిన దే మనఁగా ముఖ్యముగా వస్తూత్పత్తి మనము వస్త్రపరిమాణమును, నాణెమునుగూడ వృద్ధి చేసికొనఁ గలిగినచో విదేశవస్త్ర మప్రయత్నముగనే ఆఁగిపోవును. మీరీ ప్రకృతపద్ధతిని ఆందోళన జరిపినచోలాభములేదుగాన నిఁకముందు క్రొత్తమిల్లులను పెట్టించుటకు ఉద్యమించుట మంచి దని సలహాయిచ్చుచున్నాను. స్వదేశవస్తువుల ఖర్చు ఎక్కువ చేయుటకంటె స్వదేశవస్తువుల వ్యుత్పత్తి యెక్కువ చేయవలయును. నే నీపనినే చేయుచున్నా నని తెలుపుచో నా కాశీర్వాదము లొసఁగుదురా? ఏమీ ? అది యెటులు? మీరు క్రొత్తమిల్లులను పెట్టించుటకు ప్రయత్నము చేయుచో తప్పక ధన్యవాదముల కర్హులు. ఆపనిమాత్రము చేయుట లేదుగాని రాటమును పునరుద్ధరించుటకు చాలఁ బ్రయత్నించుచుంటిని. అ దేటి పని ? రాటపు సంగతి యంతయుఁ జెప్పి యిటు లంటిని : నేను మీతో సంపూర్ణముగా నేకీభవించుచున్నాను. నేను మిల్లుల కేజన్సీ పుచ్చికొనఁగోరను. దీన హిందూ దేశమునకు మేలునకు బదులు కీడు గలుగును. చాలఁ గాలమువఱకు మనమిల్లుల వ్యాపారమునకు లోటుండదు. చేతినూలితో వస్త్రముల నుత్పత్తి చేయించుటయు దానిని ఖర్చు పెట్టించుటయు నాపని. కావున నేను ఖాదీని తయారు చేయించుటకే పూనుకొన్నాను. ఖాదీమీఁదనే నాకు విశ్వాసము మెండు. ఏలయనఁగా సగము సగము పనితో సగము సగ మాఁకటితో చచ్చిపోవు ఆఁడువారికి పని చూపింపఁగలను. ఆఁడువారిచే నూలు<noinclude><references/> {{c|376}}</noinclude> 3wa3826251wvbg660zeujscvte16ohj 104 223401 577457 2026-09-08T13:29:23Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||41 ఒకసంవాదము}}</noinclude>వడికించుటయు దానితో నేసిన వస్త్రములను హిందూదేశమునం దంతటను కట్టించుటయు నాపని. రాట మెంత సఫల మగునో నే నిపుడు చెప్పఁజాలను. ఇపుడే దీనికి గణేశపూజ జరిగెను. దీనియందు నాకు దొడ్డ విశ్వాసము కలదు. దీనివలన నిసుమంతయు హాని లేదనుట నిర్వివాదము. ఇది యెంత కొలఁదిగా ఉత్పన్న మయినను దీనివలన హిందూదేశమునం దుత్పత్తి వృద్ధి యగును. ఉత్పత్తి యయినంత మేరకు లాభమును కలదు గాన నీ ప్రయత్నమువలన మీరాసాదించిన దోషము లేదు. మీ రీరీతిగనే యుద్యమము సాగించుచుందురేని నేఁ జెప్పున దేమియు లేదు. ఈ యంత్రయుగమున రాటము గిట్టునో గిట్టదో యనునది వేఱు మాట. అయినను నేను తమకు జయము కోరుచున్నాను.<noinclude><references/> {{c|377}}</noinclude> 9glldz79gh06dcsaj1m5vin28q7wean 102 223402 577458 2026-09-08T13:37:58Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాయారావు |అసలుపేరు = సూర్యప్రకాశరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు |వికీవ...' 577458 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాయారావు |అసలుపేరు = సూర్యప్రకాశరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గుండేరావు హర్కారే]] 3uvsbvl6n2aelrwpfgt4o69raqdye28 577459 577458 2026-09-08T13:38:32Z Rajasekhar1961 50 /* రచనలు */ 577459 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాయారావు |అసలుపేరు = సూర్యప్రకాశరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాయారావు సూర్యప్రకాశరావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడ్డం రాంరెడ్డి]] mkmtpxi0nfyieq86uqen3vk0nglc81g 577461 577459 2026-09-08T13:40:32Z Rajasekhar1961 50 577461 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాయారావు |అసలుపేరు = సూర్యప్రకాశరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = రాయారావు సూర్యప్రకాశ్ రావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడ్డం రాంరెడ్డి]] 5rukuhnou0ii4a8x82dd9vn18u6rh44 577462 577461 2026-09-08T13:44:35Z Rajasekhar1961 50 577462 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = రాయారావు |అసలుపేరు = సూర్యప్రకాశరావు |పేరు_మొదటి_అక్షరం = స |పుట్టిన_యేడు = 1972 |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ=Dr.Suryaprakash Rao5.jpg |వికీపీడియా_లంకె = రాయారావు సూర్యప్రకాశ్ రావు |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/గడ్డం రాంరెడ్డి]] 2eye3uzt86zccg586wu9uk39d46sav8 104 223403 577460 2026-09-08T13:39:36Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}42</p> {{p|fs125}}అసహకారము</p> {{Largeinitial|పి}}దప ఖాదీ యెటు లెటు లభివృద్ధి చెందెనో యీ ప్రకరణములలోఁ జెప్పఁ జనదు. నా యొనర్చిన ఆయాయీ పనులు ఎటు లెటులు వ్యాప్త మాయెనో ఆ యితిహాసములోనికి దిగుట కిది తావు కాదు. అందు దిగినచో నొకొక్క విషయ మొకొక్క పుస్తకమయిపోవును. నేను సత్యమును శోధించుకొనుచుఁ బోవుచుండఁగా ఒకవిషయముతరువాత మఱియొక విషయ మప్రయత్నముగా నెటులు తటస్థించెనో దానిని జెప్పుటయే నా యాశయము. కావున అసహకారమును గూర్చి కొంచెము ప్రసంగించుట కిది తఱి యనవచ్చును. ఖిలాఫతును గుఱించి అలీసోదరులు దిట్టముగా ఆందోళనము నడపుచుండిరి. స్వ. మౌలానా అబ్దుల్ బారీ మొదలగు ఉలేమాలతో నే నీ విషయమును గుఱించి లెస్సగా చర్చించితిని. ముసలమానులు శాంతిని, అహింసను ఎంతవఱకు పాలింపఁగల రను విషయము వివేచించితిమి. ప్రకృతోపయోగముకొఱ కొకహద్దువఱకు శాంతిని అంహింసను పరిపాలించుటలో ముసలమానుల నిస్లాము బాధింప దనియు, ఒకసారి అహింసా ప్రతిజ్ఞను గైకొనినచో దానిని మీఱరా దనియును తుదకు వారు సిద్ధాంతీకరించిరి. ఖిలాఫతు - కాన్‌ఫరెన్సులో అసహకారపు తీర్మానము వచ్చెను. దీర్ఘముగా చర్చలు జరిగిన పిదప నందఱును దీని నామోదించిరి. అలహాబాదునం దీవిషయ మొక రే యెల్లయుఁ జర్చింపఁబడినటులు నాకు<noinclude><references/> {{c|378}}</noinclude> gr1nvcnqaohzng8v8p1t4sg5qujazd8 104 223404 577463 2026-09-08T13:52:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||42 అసహకారము}}</noinclude>గుర్తు. హకీము సాహెబునకు శాంతిమయమగు అసహకార మశక్య మని శంక యుండెను. కాని కొంతకాలమునకు వారికి శంక పోయెను. తరువాత వీరు హృదయ మిచ్చి పని చేసిరి. వీ రీయుద్యమమునకుఁ గావించిన సాయమమూల్యము. పిదప గుజరాతులో పొలిటికల్ కాన్ఫరెన్సాయెను. నే నీ సభలో అసహకారపు తీరుమానము తెచ్చితిని. దీనిని కొంద ఱెదిరించిరి. వారి యుద్దేశ మిది : కాంగ్రెసు అసహకారమును తీర్మానింపనంతవఱకు ప్రాంతసభలకు దీనిని తీర్మానించు హక్కు లేదు. నే నిటు లంటిని : ప్రాంతసభలు వెను కడుగు వేయ నక్కఱలేదు; ముం దడుగు వేయుటకు వలయునంత అధికారము కలదు. ఇంతియకాక ధైర్య మున్నచో ముం దడుగిడుట గూడ ధర్మము. దీనివలన ప్రధానసంస్థకు అనఁగా కాంగ్రెసుకు గౌరవము హెచ్చును. ఇటులు నే ననిన పిదప ఈ విషయమునందలి గుణదోషములు చర్చకు వచ్చెను. శాంతముగా పూర్వపక్షములు సిద్దాంతములు జరిగెను. చీట్లు పుచ్చుకొనఁబడెను. అసహకారమున కెక్కువ చీట్లు వచ్చెను; తీర్మానింపఁబడెను. ఇది తీర్మానింపఁబడుటలో అబ్బాస్ తైయబ్ జీ వల్లభభాయిగారల పా లెక్కువ. అబ్బాసుగా రధ్యక్షులు. వీరి యుద్దేశము అసహకారము దెసనే మొగ్గెను. ఈ సంగతి విచారించుటకు 1921 సం. సెప్టెంబరులో కాంగ్రెసు-ప్రత్యేకసభ జరిగెను. అందులకు పెద్దపెద్ద యేర్పాట్లు జరిగెను. లాలా లజపతిరాయలు అధ్యక్షులుగా నెన్నుకొనఁబడిరి. బొంబాయినుండి ఖిలాఫతు- స్పెష లొకటియు, కాంగ్రెసు- స్పెష లొకటియు బయలుదేఱెను. సభ్యసముదాయముతో ప్రేక్షక సముదాయముతో కలకత్తా-కాంగ్రెసు కిటకిట లాడిపోయెను.<noinclude><references/> {{c|379}}</noinclude> scbngzsi085tyoit1cx0mfzn5ewy1ij 104 223405 577464 2026-09-08T14:04:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>మౌలానా షౌకత్ అలీగారి మాటమీఁద రైలులో అసహకారపు తీరుమానమునకు ముసాయిదా తయారు చేసితిని. నేఁటివఱకును ముసాయిదాలలో శాంతిమయ శబ్దమును వాడు నలవాటు నాకు లేదు. కాని యుపన్యాసములలో కలదు. అయినను శాంత్యర్ధబోధక మగు శబ్దము ఉరుదు మొదలగు భాషలలో నాకుఁ దెలియకపోవుటచే ముసలమానులు మాత్ర మున్న సభలలో ఆ యర్థమును దెలుపఁజాలక పోవుచుంటిని. కావున మౌలానా అబుల్ కలామ్ ఆజద్ గారి నడుగఁగా శాంత్యర్థమును బోధించుటకు బా-అమన్ అనియు అసహకారార్ధమునకు తర్క్ -ఏ-మవాలాత్ అనియుఁ దెలిపిరి. ఈరీతిగా నేను గుజరాతీ హిందీ ఉరుదు పదములను తెలిసికొనుచుండఁగా కాంగ్రెసులో పై తీర్మానము తయారుచేయు భారము నాపాలఁ బడెను. ఆ ముసాయిదాలో శాంత్యర్థబోధక మగు పదము పడలేదు. చిత్తు తీరుమానమును రాత్రి రైలులో తయారుచేసి మౌలానా షౌకతలీగారి చేతి కిచ్చితిని. ఉండవలసిన 'శాంతి' శబ్దము ముసాయిదాలో జాఱిపోయె నని రాత్రి గుర్తు వచ్చెను. 'అచ్చు కాక ముందే శాంతిమయశబ్దమును జోడింపవలయునని మహాదేవ దేశాయిగారిని పంపితిని. దీనిని జోడింపకముందే చిత్తుతీర్మాన మచ్చయి పోయినటులు గుర్తు. ఆ రాత్రియే విషయనిర్ధారక సభ. కావున ముందరనే శాంతిమయ శబ్దమును చేర్పవలసివచ్చెను. ముందరనే నేను చిత్తుతీర్మానమును తయారుచేసికొనియుండనిచో చాల చిక్కుపడి పోవువాఁడనే యని పిదప తెలిసికొంటిని. ఇ ల్లలుకఁగనే పండుగు కాలేదు. ముసళ్ల పండుగు ముందున్నది. నా తీర్మానము నెవరు సమర్ధింతురో, మఱి యెవ రెదిరింతురో నాకుఁ గొంచెమేని తెలియలేదు. లాలాజీ యెటు ముల్లు<noinclude><references/> {{c|380}}</noinclude> 69w1adf56vqhx4tllkaw42pxr3xvmqr 104 223406 577467 2026-09-08T15:47:31Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||42 అసహకారము}}</noinclude>సూపునో కొంచెమేని తెలియదు. అనుభవము గల పురాణయోధు లందఱును కలకత్తాలో నుండిరి. వీరిలో విదుషి ఆనీబెసంటు, పండిత మాలవ్యులు, విజయరాఘవాచార్యులు, పండిత మోతీలాలుగారు. దేశబంధులు లోనగు నాయకులు ముఖ్యులు. ఖిలాఫతు పాంచాల దోషముల నివృత్తికొఱకే అసహకారము చేయఁబడు నని నా తీర్మానము. దీనితో శ్రీ విజయరాఘవాచార్యులవారికి సంతోషము కలుగలేదు. వీరు 'ఏవో కొన్ని అన్యాయములకుమాత్ర మసహకార మేమిటి? అన్యాయములలోని కెల్ల స్వరాజ్య మీయకుండుటయే దుర న్యాయము. స్వరాజ్యమునకే అసహకార మాచరింపఁదగు న'ని చెప్పరి. మోతీలాలుగారుగూడ నిటులే పలికిరి. నేను వెంటనే వీరి సూచన నొప్పుకొని నా తీర్మానములో స్వరాజ్యమునుగూడఁ జేర్చితిని. దీర్ఘమును గంభీరమును నిశితమునునగు చర్చతో అసహకారపు తీర్మాన మామోదింపఁబడియెను. అందఱకంటె మొదట నీ యాందోళనమున మోతీలాలుగారు చేరిరి. నాఁడు వా రాతీర్మానముమీఁద మధురముగా కావించిన వాదము నేఁటికిని నాకు గుర్తున్నది. వా రందలి శబ్దములను కొన్నిఁటిని మార్ప సూచింపఁగా నేను మార్చితిని. దేశబంధువుల నిటు వైపు త్రిప్పుటకు వీరు చాలఁ బాటుపడిరి. దేశబంధువున కసహకార మనిన ఇష్టమే కాని ప్రజలు దీని భారమును సహింపఁజాలరని వారికి సంకోచము. దేశబంధువులును, లజపతిరాయలును నాగపురమున పూర్తిగా అసహకారవాదు లయిపోయిరి. ఇట్టి శిష్టసభలో లోకమాన్యులు లేని లోపమునకు నేను కడు చింతపడితిని. వా రత్తఱి నా సభలో నుందురేని నా కాశీర్వాదము లొసఁగి యుందు రని నా యుద్దేశము. ఒకవేళ వారు ఖండించినను నా కది సౌభాగ్యమే. దానఁ గొంత<noinclude><references/> {{c|381}}</noinclude> rwdz6ymqd5hxo24040bcse0erqcd406 104 223407 577468 2026-09-08T15:53:07Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>నేర్చికొని యుందును. వీరికిని నాకును మతభేదము కలదు గాని యది చాల మధురము. 'మా బంధుత్వములు సన్నిహితము' లని వారు తలపించెడివారు. ఈ పంక్తులు వ్రాయుచుండఁగా వారి మృత్యు చిత్రము నా యెదుట నిలుచుచున్నది. నా సహచరుఁడు పటవర్ధనుఁడు నడిరేయి నీవార్తను నాకు టెలిఫోను చేసెను. వెంటనే 'నా డాలు తునిసి పడిపోయె' ననువాక్యము నానోరినుండివచ్చెను. అపుడు నాచుట్టును సహచరులు కలరు. అపు డసహకారము మూర్తిమంత మయియుండెను. వారికడ నుండి నాకు తేజస్సు వచ్చుననుకొంటిని. వారి యుద్దేశ మేదెస నుండెనో దైవమున కెఱుకగాని ప్రజేతిహాసములో నట్టి కష్టకాలమున వారు లేకపోవు టందఱకును చింతాకర మని మాత్రము నా కెఱుక.<noinclude><references/> {{c|382}}</noinclude> 4i2a944t314fz5u0une49pszyqtaz07 104 223408 577469 2026-09-08T16:04:34Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}43</p> {{p|fs125}}నాగపురమున</p> {{Largeinitial|క}}లకత్తాలో జరిగిన స్పెషల్ కాంగ్రెసునందు తీర్మానింపఁబడిన అసహకారమును నాగపురమునఁ గాఁబోవు కాంగ్రెసు స్థిరీకరింపవలయును. కలకత్తాయందుబలె నాగపురమునందును జనులు తండోపతండము. నాఁటికిని బ్రతినిధుల సంఖ్య నియతము చేయఁబడలేదు. కావున సుమారు పదునాలుగువేల ప్రతినిధులు వచ్చినటులు నాకు గుర్తు. విద్యాలయములకు సంబంధించిన తీర్మానములో కొంచెము మార్పు చేయవలసిన దని లాలాజీ పట్టు పట్టఁగా నే నందుల కంగీకరించితిని. ఇటువలె దేశబంధువు సూచించిన మార్పులను గూడ నంగీకరించితిని. తుదకు అహింసాత్మక మగు అసహకారప్రస్తావ మందఱ చేతను ఆమోదింపఁబడెను. ఈ సభలోఁగూడ కాంగ్రెసు నిబంధనల మార్పును గుఱించి పునరాలోచన జరుగవలసి యున్నది. కలకత్తా స్పెషల్ కాంగ్రెసులోనే నే నీ నిబంధనల ముసాయిదాను సభవారి యెదుటఁ బెట్టితిని. సభవా రందఱును దీనిని యథేచ్ఛముగా చర్చించిరి. శ్రీవిజయరాఘవాచార్యులవా రీ కాంగ్రెసు కధ్యక్షులు. నిర్ణాయకసభవా రీనిబంధనలలో నొక పెద్ద మార్పు చేసిరి. నేను 1910 ప్రతినిధులను సూచించితిని. వారు 6000 చేసిరి. ఇది దూరదృష్టి లేని మార్పని నా యుద్దేశము. ఇన్నియేండ్ల యనుభవమును బడసిన పిదపఁ గూడ నా యుద్దేశము మాఱలేదు. ప్రతినిధుల సంఖ్యాబాహుళ్యమువలన పని బాగుగా జరుగు<noinclude><references/> {{c|383}}</noinclude> pnlftxhb9ial5eaz59mazkzvmxswgcj 104 223409 577470 2026-09-08T16:18:30Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|<big>ఆత్మకథ</big>||}}</noinclude>ననియు, ప్రజాస్వామ్యము చక్కగా నిర్వహింపఁబడు ననియు ననుకొనుట వట్టి కల్ల. స్వయం నియుక్తు లగు ప్రతినిధులు ఆఱువేలమంది ఉండుటకన్న ఉదారమనస్కులును ప్రజాస్వత్వపరిపాలకులును ప్రామాణికులును నగు ప్రతినిధులు పదియేనువందలమంది యున్నచో ప్రజాతంత్రము సురక్షిత మగును. ప్రజాతంత్రమును నిర్వహించుటకు జనులలో స్వాతంత్ర్యము స్వాభిమానము ఐకమత్యము ఉండవలయును. జనులు యోగ్యులును సత్యసంధులును నగు ప్రతినిధులనే యెన్నుకొనవలయును. సంఖ్యామోహ మున్నచో ఆఱువేలే యని మితి యేమి? ఇంకను ఎక్కుడింపవచ్చును. కావున నీ విషయ మాలోచించి నిశ్చయింపఁబడువఱకు ఆఱువేలు ఖాయము చేయఁబడెను. స్వరాజ్యమును గుఱించి కాంగ్రెసులో తీవ్రముగా చర్చ జరిగెను. 'వీ లగుచో సామ్రాజ్యములో నుండవచ్చును. వీలు లేనిచో సామ్రాజ్యమునుండి విడిపోవచ్చును. ఎటులేని స్వరాజ్యము సంపాదింపఁదగును' అని కాంగ్రెసుకార్య ప్రణాళికలో నొక నిబంధన కలదు. స్వరాజ్యము సామ్రాజ్యాంతర్భాగమే కావలయునని ఒక పక్షమువారి వాదము. దీనికి సమర్ధకులు మాలవ్యులును, జిన్నాగారును. కాని వీరి కెందఱో బాసట కాలేదు. 'శాంతిసాధనములచేతనే, సత్యసాధనములచేతనే స్వరాజ్యము సంపాదింపవలయును' అని మఱియొక నిబంధన కలదు. ఈ షరతులకును వివాదము కలిగెను. కాంగ్రె సీవివాదము నంగీకరింపలేదు. నిబంధన లన్నిఁటిపై చక్కగా చర్చ జరిగెను. తుదకు తీర్మానము చేయఁబడెను. ప్రామాణికత్వము తోడను జాగరూకతతోడను ఈనిబంధనలను లోకులు నిర్వహింతురేని సంస్కారమును పొంది స్వరాజ్యమును బడయఁగల రని నా పరమవిశ్వాసము. అయినను ఈవిషయ మిచట నప్రస్తుతము.<noinclude><references/> {{c|384}}</noinclude> g7hsgcva7sv5fbjt4g388iuq5qhu4sx 104 223410 577471 2026-09-08T16:23:40Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||43 నాగపురమున}}</noinclude>హిందూ ముసలమానుల యైక్యమును గుఱించియు, అంత్యజులను గుఱించియు ఖాదీని గుఱించియు ఆ కాంగ్రెసులో తీర్మానములు చేయఁబడెను. నాఁటినుండియు కాంగ్రెసునందలి హిందూసభ్యులస్పృశ్యతా కలంకమును తుడిచివేయఁ బూనుకొనిరి. నాఁటి నుండియు ఖాదీచేత కాంగ్రెసు కంకాళమాత్రావశిష్టు లగు నిఱుపేదలతో పోరాని చుట్టఱికమును గలుపుకొనెను. ఖిలాఫతుకు అంగముగా అసహకారమును జేపట్టి దానిమూలమున హిందూ ముసలమానుల యైక్యమునకుఁ జాలఁ బాటుపడెను. కాంగ్రెసు చేసిన పనులలో నిది చాల దొడ్డ పని.<noinclude><references/> {{c|385}}</noinclude> 6jt4z46j725xmue9xpzdt7c21rq4si2 104 223411 577478 2026-09-08T21:14:20Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs125|ac}}పూర్ణా హుతి</p> {{Largeinitial|ఇ}}పు డీప్రకరణములను ముగింపవలసిన సమయ మాసన్న మాయెను. ఇటుమీఁదట నాజీవితములో జనులకుఁ దెలియని విషయ మేదియు లేదు. మఱియు నేను 1921 సాలునుండియు కాంగ్రెసునాయకులతో చాలఁ గలసి మెలసి పని చేసితిని. నాఁటినుండియు నాజీవితమున నే యంశమును ఎత్తికొనినను వారి సంబంధము తెలుపనిచో నది యథార్థవర్ణన కాదు. వారి బాంధవ్యములు నా కింకను నూతనములుగా నున్నవి. శ్రద్ధానందులు దేశబంధులు లాలాజీ హకీముసాహెబు మనకు లేకున్నను సౌభాగ్యవశమున పలువురు దేశనాయకులు మన కున్నారు. కాంగ్రెసులో చాల పరివర్తనము కలిగినను దాని పదఁపటి చరిత్ర మింకను ప్రక్రియాదశయందే యున్నది. ముఖ్యశోధనము లన్నియు మహాసభాద్వారముననే జరిగెను గావున నా శోధనములను వ్రాయవలసి వచ్చుచో నాయకులకును నాకును గల సంబంధము నుదాహరింప వలసి వచ్చును. ఔచితి నెఱిఁగి యిపుడు దీని నంట నొల్లను. మఱియు నేఁడు జరుగుచున్న శోధనలు నా యుద్దేశమున నిశ్చయాత్మకములని యనిపించుకొనఁ దగవు గాన నీగ్రంధము నిఁక ముగించుట నాకు విధి యని తలఁచుచున్నాను. నా కల మిఁక ముందరికి సాగవల దనుచున్నది. పాఠకులకడ సెలవు తీసికొనవలసి వచ్చుటచే నాకు వెత గలుగుచున్నది. నాకు నాశోధనము లనర్ఘములు. వాని యథార్థ వర్ణనము చేయఁగలిగితినో లేదో నాకుఁ దెలియదు. నేను దేనిని<noinclude><references/> {{c|386}}</noinclude> hh4yq0kk6z2k3gfg62bwqtnxbe54sza 104 223412 577479 2026-09-08T21:26:33Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh|||పూర్ణాహుతి}}</noinclude>దాఁచుకొనలేదు. ఉన్న దున్నటులు చెప్పితిని. సత్యమును నేనేరూపమునఁ జూచితినో యే మార్గమునఁ జూచితినో ఆరూపమున ఆమార్గమునఁ దెలుపుట కెల్లపుడును ప్రయత్నించితిని. దీని నంతయు పాఠకుల యెదుట నిడి చిత్తశాంతి నొందుచున్నాను. ఏల యనఁగా, వీనిని బఠించుచో పాఠకులహృదయములలో సత్యము నెడలను, అహింసయెడలను అధికమగు శ్రద్ధ కలుగఁగల దని నా కాశ. సత్యముకంటె వేఱుగా పరమేశ్వరుఁ డొకఁ డున్నాఁడని నా కనుభవము లేదు. సత్యమున కహింసయే రాజమార్గ మని యీగ్రంథమునందలి ప్రతిపుటయుఁ జెప్పఁజాలనియెడల నా యీ ప్రయత్న మంతయు వ్యర్థమని తలఁతును. నా ప్రయత్న మంతయు వ్యర్థ మయినను నా సిద్ధాంతము వ్యర్థము కాదు. ఇంతకును నా యహింస సత్యమయినను అపక్వముగనే, అపూర్ణముగనే యున్నది. కావున నా కనుఁగొనఁగలిగిన దా సత్యసూర్యునిలో నొక కిరణమే. మఱియు వేల సూర్యు లయినను ఆసత్యసూర్యునకు తీసికట్టు. సంపూర్ణమగు నహింస లేనిచో సంపూర్ణ మగు సత్యము దొరక దని ఇన్నాళ్లు శోధించిన పిదపఁగూడఁ జెప్పుచున్నాను. వ్యాపకుఁ డగు నీసత్య నారాయణుని ప్రత్యక్ష దర్శనమునకు జీవమాత్రమును తనవలెనే ప్రేమించు టత్యావశ్యకము. ఈ సత్యమును బడయఁగోరువాఁడు జీవినమునందలి యే క్షేత్రమునకును ఆవల నుండఁ జాలఁడు. కావుననే రాజనీతి క్షేత్రమునకు సత్యభక్తి న న్నీడ్చుకొని పోయెను. మతమునకు రాజనీతితో సంబంధము లే దని చెప్పువారికి మత మన నేమియో తెలియ దని నిస్సంకోచముగాఁ జెప్పుట వినయేతరము కా దనుకొనుచున్నాను. ఆత్మశుద్ధి లేక ప్రాణిమాత్రముతో ఐక్యానుభవము కలుగదు. ఆత్మశుద్ధి లేక అహింసా పరిపాలన మసంభవము. ఆత్మ శుద్ధి లేనిచో<noinclude><references/> {{c|387}}</noinclude> nbp935ma6y7p02qathusau3lxl4ix3e 104 223413 577481 2026-09-08T21:45:47Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude>{{p|fs150|ac}}అకారాదిపదాదిసూచి</p> {{p|fs150|ac}}అ</p> అంటరానివారు 56. అంతరాత్మ, నా 13. అంబాలాల్ సారాభాయి, అనసూయాబాయి సోదరుడు 280. అంబాలాల్, సేఠ్ - కట్టున కెదిరినాయకుడు 287; - గారి బంగళా ముందు మిఠాయిపంపకము 289;- గారు నన్ను తమ మీర్జాపురపు బంగళాలోనికి మిగుల జాగ్రత్తతో దీసికొనిపోయిరి 314. అగ్ని పరీక్ష 145 అగ్రేరియన్ బిల్లు 276 అచ్చు గూర్చుటయందు కనిష్ఠుడను 86. అజమల్ ఖాను 327. అడకొత్తులోని పోక 9. అతిసారము 312. ఆనందీబాయి 270. అనసూయా బహేన్ - నాకు తోడు 291;- కువార్త 316;— సభకు వచ్చెను 321;- అరెస్టు చేయబడెనని పుకారు 337. అనసూయాబాయి - ఉత్తరము 278; కూలివారిపక్షము 280; - నే నిదివరకే యెరుగుదును 281; కనులవెంట నీ రూర దొడగాను 286; నాతోపా టుపవసించెను 288.<noinclude><references/> {{c|1}}</noinclude> pot9asx2c6s9alvcrum8t775r6m4rte 104 223414 577482 2026-09-08T21:59:50Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>అనుగ్రహబాబు 268. అనుజ్ఞాపత్రిక 4. 'అన్ టు ది లాస్ట్' - రస్కిన్ వ్రాసినది 75; - నన్ను తనప్రకారము నడిపించెను 76. అన్న, మా—గారు నాకుత్తరము వ్రాయుట మానుకొనిరి 21;- గారి తుదికమ్మ కరుణజనకము 22;- గారు గతించిరి 202. అన్సారీ, డా. 300. అప్పనిన నాకు రోత 25. అబ్దుల్ రహమాను, డా. 300. అబుల్లా, సేఠ్ 60. అబ్బాస్ తైయబ్‌జీ 349, 379. అభిప్రాయము, నా 352. అమదాబాదు - చేతిమగ్గములకు కూడలి 231;— మీద నాకు చూపుపడెను 231;—నం దాశ్రమము స్థాపింప నిశ్చయించితిని 232. అమృతలాలు ఠక్కరు, భాయి - కడనుండి యుత్తరము 234; -గారు రిపోర్టు తయారుచేసిరి 29౦. అయిదుకాళ్లు గల యావు 223. అరవము పోపు తమిళస్వయంశిక్షకగ్రంథమువలన నేర్చికొంటిని 136. అలిఘడ్ - కాలేజి 302. అలీసోదరు - లను జూడగోరిక 300; లచెర 301; -ల విడుదల 357;- ల ఆందోళనము 378. '<noinclude><references/> {{c|2}}</noinclude> o2ywjfhplfkl6tb0z1pbhxlro9mgujn 104 223415 577483 2026-09-08T22:15:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>అలెగ్జాండరు 6 అవంతికా బాయి గోఖలే 27౦;- బడి మేలుబడి యాయెను 271; - వడుకుట నేర్చెను 372. అవమానము 11. అసహకారపు తీర్మానము 381. అస్పృశ్యత 237, 249. అహింస 157. {{p|fs150|ac}}ఆ</p> ఆండ్రూజు - గారి ముమ్మూర్తులు 195 ;- గారు మావారిని సుశీల రుద్రగారికడకు గొంపోయిరి 196;- గారు శాంతినికేతనమున నుండిరి 208;- గారు బర్డవానువరకు వచ్చిరి 210;- గారి ప్రశ్నకు నాసమాధానము 210-1 ; - హకీమ్‌ సాహెబును ప్రశంసించుట 300 ;- గారిపూర్వపక్షము 303 ;— గారి సూచన 306 ;-పంజాబుకు వెళ్ళియుండిరి 348. ఆకస్మిక మగు సాయము 235-6. ఆఖోకవిపలుకు 187. ఆచార్య కృపాలినీ 250. ఆచార్య రుద్రులు 300. ఆడిపోత 12. ఆత్మకథలు 44. ఆత్మశుద్ధి లేక అహింసాపరిపాలన మసంభవము.<noinclude><references/> {{c|3}}</noinclude> fen8rzo09j80jvjgr2nwk6zw9guzqlg 104 223416 577521 2026-09-09T09:49:08Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>ఆనందశంకరధ్రువ 288. ఆనందస్వామి 45. ఆనందానందులు 207. ఆపరేషను 320. ఆఫీసరు—లనిరాశ 7; - లు డరబనుకు తంతి యంపిరి 7;- కడనుండిచీటి 11;- తోఉత్తరప్రత్యుత్తరములు 1622-3;- కుత్తరము 163-4. ఆఫీసు—జొహాన్స్ బర్గులో 14. ఆరమ్స్ ఆక్టు 309. ఆరోగ్య దిగ్దర్శనము 30. ఆరోగ్యసంపాదనమున మనఃపరిణామ మొక హేతువు 372. ఆలోచన, నా 167;- లు 325. ఆల్ బర్టు వెస్టు, మి. - చిన్న అచ్చుకూటమున భాగస్వామి 67. ఆశ - డబ్బు కూడబెట్టవలయు నను 15. ఆశాకిరణము 358. ఆశ్రమమున——మాంసత్యాగము 128; - నకు నామకరణము ౨౩౨;- నకు నియమావళి యుండవలెను 232; - నకు సాయమొనరించు మిత్రమండలిలో నలజడి 234-5;- లో నలజడి 236. ఆసలిఫా, భాయి 351. ఆసియా ఆఫీసరుల పెద్దఠాణా జోహాన్సు బర్గులో 34. ఆహార ద్రవ్యములు, మామూలు 124.<noinclude><references/> {{c|4}}</noinclude> ee0k2keg1xq619o3pphegnknc77cmb1 104 223417 577522 2026-09-09T10:03:48Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>ఆహారనియతి 109-110. ఆహ్వానము. — చంపారణ్యమునకు 247;- వైసరాయిగారికడనుండి 300;—కస్తూరి రంగ అయ్యంగారికడనుండి 324. {{p|fs150|ac}}ఇ</p> ఇంగువ పొగిచిన మినుపకట్టు 168. ఇంగ్లీషుపరిపాలనమునెడ నాకు దొడ్డ భక్తి 99. ఇంటిలో ఖర్చు తగ్గించితిని 94. 'ఇండియన్ ఒపినియన్' 52; వ్రాతలకు నేను పూటకాపు 53 ;—వారపత్రిక. గుజరాతీ, హిందీ, అరవము, ఇంగ్లీషు భాషలలో బయలువెడలుచుండెడిది 53; - నా సంయమమునకు తాలింఖానా 54; — 'ఇమ్ము ఇ'మ్మని నానెత్తిపై గూరుచుండెను 59.;— చందాలు మదనజిత్తుగారు వసూలు చేయుట 62;—కు వ్యయము చాల బెరుగుచుండెను 74 ; - గురించి నా యభిప్రాయము 77; — ఒకతూరి మెర్కురీ ప్రెస్సులో ముద్రణ చేయింపవలసివచ్చెను 79 ; కార్యాలయమును ఫీనిక్సుకు మార్చుట 79;— ప్రధమ సంచిక 81;— కొఱకు మేము పడిన కష్టములు 82-3; కొక చిన్నశాఖ డరబనులో కలదు 86;- లో నొకప్రకటన 107. ఇండియామిల్లుల నూలువస్త్రములు 367. ఇందులాల్ కనైయాలాల్ యాజ్ఞిక 291. ఇందులాల్ యాజ్ఞిక 345. ఇంద్రియదమనమునకు పాలు విడనాడుటయే మేలు 122.<noinclude><references/> {{c|5}}</noinclude> 8q1h14amrnvk82435ja6pjoqnyhlk24 104 223418 577524 2026-09-09T10:18:10Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>ఇంపీరియల్ సిటిజన్‌షిప్ అసోసియేషన్ 241. ఇటుకలవర్షము 333. ఇన్‌స్పెక్టరు హుకుము 202. ఇల్లు, మా 39;- రూకలతో నిండిపోయెను 71. {{p|fs150|ac}}ఉ</p> ఉత్తమలాల్ త్రివేదులు - గుజరాతువారి యోలగమును సమకూర్చిరి 196. ఉత్తరము — రేవాశంకరుగారికి 20;- మాయన్న గారికి 21;- గవర్నరుకు 99 ;— శ్రీనివాసశాస్త్రిగారికి 217;- బిహారుసరకారువారికడనుండి 275;- మోహన్‌లాల్ పాండ్యులు, శంకరలాల్ పరీఖుగార్లకడనుండి 278;- అనసూయాబాయి కడనుండి 278;— నకు ప్రత్యుత్తరము 351. ఉపచారము, నా — నల్లమారిరోగులకు 63. ఉపవాస — దినములలో నీరు కడుపార గ్రోలవలయును 147;- ము నాకు గష్టమాయెను 148;- ము 286-7. ఉపాసము నారంభించితిని 126. ఉప్పుచట్ట మందరకు నసమ్మతము 328. ఉప్పుపప్పు——లు నా కిష్టదేవతలు 119;- ల త్యాగము 120. ఉమర్ శంకరలాలు, భాయి 320. ఉమర్ సోబానీ, స్వ. 321;- అనసూయాబహేనుగారల కోరిక 333;— క్రానికల్ పత్రికాసంచాలకులు 344;- ఏకుల<noinclude><references/> {{c|6}}</noinclude> 3d638a083zc01b7uprnte9mxsa7wmij 104 223419 577525 2026-09-09T10:29:59Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>కట్టలను పంపుటకు పూచీపడిరి 370;- సమర్థులగు మిల్లు యజమానులు 374. ఉల్లిదొంగ — మోహనలాలు పాండా 296. {{p|fs150|ac}}ఊ</p> ఊపిరితిత్తులలో వాపు 162;- కు క్రొత్తచికిత్స 170-1. ఊరేగింపు 333. {{p|fs150|ac}}ఎ</p> ఎడ్వర్డు గెఇట్, గవర్నరు 275-6. ఎదుటి గోడనుగానక కనులు మూసికొని పరుగు లెత్తించితిని 341. {{p|fs150|ac}}ఏ</p> ఏకశయ్యాత్యాగము 106. ఏకాదశిని ఉపవాసము 109. ఏకుల — కొరకు ప్రయత్నము 37౦ కరవు 372. ఏక్ టేక్ జెండాలు 281. ఏడెన్‌వారితో పరిచితి 176. ఏనుగుమీద ప్రయాణము 256. ఏలిన్ సన్, డాక్టరు 170, 172. ఏషియాటిక్ డిపార్టుమెంటు 10. ఏసుమతమువారితో కూడిమాడి యుంటిని 17.<noinclude><references/> {{c|7}}</noinclude> 3rl5zi6dwo1ceg2c84ffbrxlxzrj0q4 3 223420 577536 2026-09-09T10:47:01Z Rajasekhar1961 50 /* స్వాగతం */ కొత్త విభాగం 577536 wikitext text/x-wiki {{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 10:47, 9 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 6rk2itfsxm0ii4hj8tfrbtp03f4suhc