వికీసోర్స్ tewikisource https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter మీడియా ప్రత్యేక చర్చ వాడుకరి వాడుకరి చర్చ వికీసోర్స్ వికీసోర్స్ చర్చ దస్త్రం దస్త్రంపై చర్చ మీడియావికీ మీడియావికీ చర్చ మూస మూస చర్చ సహాయం సహాయం చర్చ వర్గం వర్గం చర్చ ద్వారము ద్వారము చర్చ రచయిత రచయిత చర్చ పుట పుట చర్చ సూచిక సూచిక చర్చ TimedText TimedText talk మాడ్యూల్ మాడ్యూల్ చర్చ Event Event talk 107 86009 577633 298597 2026-09-10T10:07:49Z Rajasekhar1961 50 577633 wikitext text/x-wiki సంస్కృతంలోని కథాకావ్యం శుకసప్తతి గద్యంరూపంలో వ్రాయడం జరిగింది. ఇప్పుటికి ఈ కావ్యం కూర్చినదెవరో తెలియడంలేదు. దీనిలో 70 కథలున్నాయి. ఒక ధనికుడు దూరప్రయాణం వెళ్ళగా ఆయన పెంచుకునే శుకము(చిలుక) తప్పుదారిలో వెళ్ళే యజమాని భార్యకు ప్రతిరోజూ మొదటిఝాములో మొదలు పెట్టి తెల్లవారు వరకు కథలు చెప్పేది. ఆ కథలు 70. వీటిలో ఎక్కువభాగం శృంగారం వుండటం చేత మనోరంజకంగా ఆసక్తిదాయకంగా ఉండటంవల్ల ఇవి ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందాయి. సంస్కృతంలో శుకసప్తతికి రెండు ప్రతులు దొరకుతున్నాయి. వాటిలో ఒకటి చింతామణి భట్టు, రెండవది ఒక శ్వేతంబర జైనసాధువు రచించారు. భారతీయభాషల్లోనేకాక మలయన్, మంగోలియన్, టర్కిష్, ఇంగ్లీష్, జర్మన్, ఇటాలియన్ మొదలైన విదేశీభాషల్లోకి అనువదించబడ్డాయి. 14వ శతాబ్దంలో ఈ కథలను తుతినామా అనే పేరుతో పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించారు.<br> <br> <br> తెలుగులో పాలవేకరి కదిరీపతి నాయుడు కూర్చినట్లు చెప్పబడుతున్నది. ఈయన కదిరి ప్రాంతాన్ని పాలించినట్లుగా చెప్పబడుతున్నది. కదిరి వీరేశలింగంగారు నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్నట్లు చెప్పారు కాని అది ఒకప్పుడు కడపజిల్లాలోను ఇప్పుడు అనంతపురం జిల్లాలో కనబడుతున్నది. ఈయన సంస్కృతాంధ్రల్లో సమానమైన ప్రజ్ఞకలవాడు. ఇతను కవిత్వం సమయోచితములైన వర్ణనలతో కొత్తరుచుల్ని పుట్టిస్తూ ప్రౌఢమై హృదయంగమంగా రచించారు. : ఆసక్తికరంగా ఉంది. సమయం ఉన్నపుడు పాఠ్యీకరణలో పాల్గొంటాను.- [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] ([[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|చర్చ]]) 17:09, 30 మే 2020 (UTC) ==పేజీ మిస్సింగ్== {{ping|దేవీశ్రీప్రసాద్}} ఈ పుస్తకంలో కఠినపదజాలం విభాగంలో మొదటి పేజీ లేదు. వేరొక ముద్రణలోనుండి వెతికి లభిస్తే ఇందులో చేర్చమని మనవి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 10:07, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) c03rva0h6xljnd4d708cv03wau1m6f6 577634 577633 2026-09-10T10:08:35Z Rajasekhar1961 50 /* పేజీ మిస్సింగ్ */ 577634 wikitext text/x-wiki సంస్కృతంలోని కథాకావ్యం శుకసప్తతి గద్యంరూపంలో వ్రాయడం జరిగింది. ఇప్పుటికి ఈ కావ్యం కూర్చినదెవరో తెలియడంలేదు. దీనిలో 70 కథలున్నాయి. ఒక ధనికుడు దూరప్రయాణం వెళ్ళగా ఆయన పెంచుకునే శుకము(చిలుక) తప్పుదారిలో వెళ్ళే యజమాని భార్యకు ప్రతిరోజూ మొదటిఝాములో మొదలు పెట్టి తెల్లవారు వరకు కథలు చెప్పేది. ఆ కథలు 70. వీటిలో ఎక్కువభాగం శృంగారం వుండటం చేత మనోరంజకంగా ఆసక్తిదాయకంగా ఉండటంవల్ల ఇవి ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందాయి. సంస్కృతంలో శుకసప్తతికి రెండు ప్రతులు దొరకుతున్నాయి. వాటిలో ఒకటి చింతామణి భట్టు, రెండవది ఒక శ్వేతంబర జైనసాధువు రచించారు. భారతీయభాషల్లోనేకాక మలయన్, మంగోలియన్, టర్కిష్, ఇంగ్లీష్, జర్మన్, ఇటాలియన్ మొదలైన విదేశీభాషల్లోకి అనువదించబడ్డాయి. 14వ శతాబ్దంలో ఈ కథలను తుతినామా అనే పేరుతో పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించారు.<br> <br> <br> తెలుగులో పాలవేకరి కదిరీపతి నాయుడు కూర్చినట్లు చెప్పబడుతున్నది. ఈయన కదిరి ప్రాంతాన్ని పాలించినట్లుగా చెప్పబడుతున్నది. కదిరి వీరేశలింగంగారు నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్నట్లు చెప్పారు కాని అది ఒకప్పుడు కడపజిల్లాలోను ఇప్పుడు అనంతపురం జిల్లాలో కనబడుతున్నది. ఈయన సంస్కృతాంధ్రల్లో సమానమైన ప్రజ్ఞకలవాడు. ఇతను కవిత్వం సమయోచితములైన వర్ణనలతో కొత్తరుచుల్ని పుట్టిస్తూ ప్రౌఢమై హృదయంగమంగా రచించారు. : ఆసక్తికరంగా ఉంది. సమయం ఉన్నపుడు పాఠ్యీకరణలో పాల్గొంటాను.- [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] ([[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|చర్చ]]) 17:09, 30 మే 2020 (UTC) ==పేజీ మిస్సింగ్== {{ping|దేవీప్రసాదశాస్త్రి}} ఈ పుస్తకంలో కఠినపదజాలం విభాగంలో మొదటి పేజీ లేదు. వేరొక ముద్రణలోనుండి వెతికి లభిస్తే ఇందులో చేర్చమని మనవి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 10:07, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) 3enfxzcbskm7numr1wp4eslm81a7nw4 104 89657 577578 487266 2026-09-09T14:12:35Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" />{{c|15}}</noinclude>నున్నట్లు తోఁపదు. వ్రతకథలకును గొంద ఱేశివుఁడో యేవిష్ణువో లోకానుగ్రహకాంక్షతో నీవ్రతాచరణమునఁ బుణ్యము గలుగునని దారము లేక మఱ్ఱియూడతోరము గట్టుకొన్నను, బియ్యపుపిండి లేక నివ్వరిగింజలు రెండునూఱి నైవేద్యము చేసినను జాలును, స్వర్గము చేతిలోనికి వచ్చునన్న చిట్టిచిట్టి వ్రతములు సెలవిచ్చినట్లు కలదు. అందేదో పుణ్యమో పురుషార్థమో యున్న దనుచున్నారు గావున వానికి నమస్కారము. ఇట్టి నీరసకథలుకూడ నట్టిమహర్షులు నట్టియుత్కృష్ట దైవతములు చెప్పినట్లు కల్పించుట యుచితముగానుండదేమో యని కొందఱకైనఁ దోపకమానదు. హంసవింశతికర్త తన గ్రంథములోఁ బర్యాయపదముల నిఘంటువును గుదిగ్రుచ్చి కథ కడ్డువచ్చునట్లు చేసి పాఠకులను బాధ పెట్టినాఁడని కొందఱనుచున్నారు. కథ కానిఘంటువు కొంతవఱ కడ్డుతగులుచున్న మాట సత్యమే. ఈకవి యట్లు చేయక, అంతకంటే నెక్కుడుమాటలను సందర్బోచితముగ నందందుఁ జేర్చి కథ కడ్డు రాకుండఁ జేసి పాఠకుల మెప్పునకుఁ బాత్రుండయ్యె ననవచ్చును. ముప్పదికథలలోనే యిన్ని చమత్కృతు లున్నవియే, డెబ్బదిలో నెన్ని యున్నవో! అవి మనకు లభింప లేదయ్యెఁగదా యని విచారపడవలసివచ్చినది. ఈ చక్కని వాగ్జాలము రాజిల్లు నీతనిముఖమున నేరామాయణమో, భాగవతమో మనము వినుభాగ్యముపట్టిన నెంతమనోహరముగ నుండునో గదా! {{nop}}<noinclude><references/></noinclude> 1ml54rvwfg1b6tn2qxg594ytwblpvte 104 89658 577577 370576 2026-09-09T14:09:58Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" />{{c|16}}</noinclude> ప్రథమముద్రణములోని ప్రమాదములు కొన్ని యిందు సవరింపఁబడినవి. పాఠకులే యిందలివిశేషములను గమనింతురు గాకయని విస్తరింపలేదు. {{right|ఇట్లు సుజనవిధేయుఁడు,}} {{right|కొత్తపల్లి సూర్యరావు.}}<noinclude><references/></noinclude> hq0hsxw5qo4sccb07tabg31vlusp472 102 89725 577589 306169 2026-09-09T17:57:49Z Rajasekhar1961 50 added [[Category:తెలుగు కవులు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 577589 wikitext text/x-wiki {{రచయిత |ఇంటిపేరు = పాలవేకరి |అసలుపేరు = కదిరీపతి |పేరు_మొదటి_అక్షరం = ప |పుట్టిన_యేడు = |గిట్టిన_యేడు = |వివరణ = |బొమ్మ= |వికీపీడియా_లంకె = పాలవేకరి కదిరీపతి |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = |కామన్సు లంకె= }} ==రచనలు== * [[శుకసప్తతి]] {{small scan link|శుకసప్తతి (పాలవేకరి కదిరీపతి).pdf}} ==రచయిత గురించిన రచనలు== * [[ఆంధ్ర కవుల చరిత్రము - మూడవ భాగము/పాలవేకరి కదిరీపతి]] [[వర్గం:తెలుగు కవులు]] o8nisp3e2vfbubzevhjhhs2n88tp9qu 106 147558 577657 464292 2026-09-10T11:41:48Z Rajasekhar1961 50 577657 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[హలో...డాక్టర్]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి|గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త=పుక్కళ్ళ రామకృష్ణ |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తెలుగుతల్లి కెనడా |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=2021 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=V |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2=1 6to7="విసూ" 472="అట్టవెనుకబొమ్మ" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు={{:పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/6}} {{:పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/7}} |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ldzmkvqr4k4zfaopfyy78qpt7l59r62 577658 577657 2026-09-10T11:43:21Z Rajasekhar1961 50 577658 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[హలో...డాక్టర్]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి|గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త=పుక్కళ్ళ రామకృష్ణ |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తెలుగుతల్లి కెనడా |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=2021 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=V |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2=1 3="ప్రవి" 5=- 6to7="విసూ" 472="అట్టవెనుకబొమ్మ" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు={{:పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/6}} {{:పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/7}} |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} nqaxqyw4ehp3jaf6lheyr9l53mrjuyc 577659 577658 2026-09-10T11:44:09Z Rajasekhar1961 50 577659 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=[[హలో...డాక్టర్]] |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత=[[రచయిత:గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి|గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి]] |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త=పుక్కళ్ళ రామకృష్ణ |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త=తెలుగుతల్లి కెనడా |చిరునామా=హైదరాబాద్ |సంవత్సరం=2021 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=pdf |బొమ్మ=1 |పురోగతి=V |పుటలు=<pagelist 1="ముఖచిత్రం" 2=1 3="ప్రవి" 4="లక్ష్యము" 5=- 6to7="విసూ" 472="అట్టవెనుకబొమ్మ" /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు={{:పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/6}} {{:పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/7}} |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} azybq9mmo1vtta13xy96et4tofxnivg 104 148095 577661 435314 2026-09-10T11:52:27Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Basement Membrane = మూలాధారపు పొర (గ.న) Basophils = క్షారాకర్షణ కణములు (గ.న) Beta Adrenergic Receptor Agonists = బీటా ఎడ్రినెర్జిక్ గ్రాహక ఉత్తేజకములు (గ.న) Beta Adrenergic Receptor Blockers = బీటా (ఎడ్రినెర్జిక్) గ్రాహక అవరోధకములు (గ.న) Bicuspid Valve = ద్విపత్రకవాటము Bile = పైత్యరసము Bile Ducts = పైత్యనాళములు Biochemistry = జీవరసాయన శాస్త్రము Biopsy = కణపరీక్ష (గ.న) Bipolar Disorder = ద్విధ్రువవ్యాధి (గ.న) Blood Transfusion = పరరక్తదానము (గ.న) Body Mass Index Bmi = భారసూచిక (గ.న) Bone Formation = ఎముకల నిర్మాణ ప్రక్రియ (గ.న) Bone Marrow = ఎముకల మజ్జ Bone Mineral Densitometry = అస్థిసాంద్రత చిత్రీకరణము (గ.న) Bone Resorption = ఎముకల శిథిలత (గ.న) Bradycardia = హృదయ మాంద్యము (గ.న) Brain Stem = మస్తిష్క మూలము Bronchi = పుపుసనాళములు (గ.న) Bronchiole = పుపుసనాళిక (గ.న); శ్వాసనాళిక Bronchitis = పుపుసనాళముల తాపము (గ.న) Bronchodilator Treatment = శ్వాసనాళికా వ్యాకోచ చికిత్స (గ.న)<noinclude><references/> {{c|:: 438 ::}}</noinclude> ajzoop5z4opxbmt0skb4xnvs4mqy0ie 104 148273 577628 497841 2026-09-10T09:06:46Z Rajasekhar1961 50 577628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి" /></noinclude>43. వై ద్యపదకోశము ( Alphabetically ) వై ద్యపదకోశము ( Alphabetically ) Abdominal Aorta = ఉదర బృహద్ధమని (గ.న) Abdominal Aortic Aneurysms = ఉదరబృహద్ధమని బుద్బుదము (బుడగ) (గ.న) Abdominal Cavity = ఉదరకుహరము Abscess = చీముతిత్తి (గ.న) Acid Reflux = ఆమ్లతిరోగమనము ( గ.న ) Acidophils, Eosinophils = ఆమ్లాకర్షణ కణములు (గ.న) Acidosis = ఆమ్లీకృతము (గ.న) Acute Coronary Syndrome = సత్వర హృద్ధమనివ్యాధులు (గ.న) Acute Kidney Injury = సత్వర మూత్రాంగవిఘాతము (గ.న) Afferent Arteriole = ప్రవేశధమనిక (గ.న) Airborne = వాయువాహనులు ( గ.న ) Air- Conditioner = వాయునియంత్రణులు (గ.న ) Alcohol Withdrawal = మద్యవర్జనము (గ.న) మద్యపరిత్యజనం ; Alcoholic Hepatitis = సుర కాలేయతాపము ( గ.న ) Alcoholic hepatic Steatosis = సుర కాలేయవసవ్యాధి ( గ.న ) Allergens = అసహనపదార్థములు ( గ.న ) Allergy = అసహనము ( గ.న ) Alopecia =కేశనష్టము (గ.న), బట్టతలమచ్చలు ( గ.న ) Alveolar Ducts = పుపుస గోళనాళికలు ( గ.న ) Alveolus = ఊపిరి బుడగ ( గ.న ) ; పుపుసగోళము ( గ.న ) ; వాయు గోళము :: 434 ::<noinclude><references/></noinclude> ifj4kbrmazkus5grckm3c6xaxufhriu 577629 577628 2026-09-10T09:12:02Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> 43. వైద్యపదకోశము (Alphabetically) వైద్యపదకోశము ( Alphabetically ) Abdominal Aorta = ఉదర బృహద్ధమని (గ.న) Abdominal Aortic Aneurysms = ఉదరబృహద్ధమని బుద్బుదము (బుడగ) (గ.న) Abdominal Cavity = ఉదరకుహరము Abscess = చీముతిత్తి (గ.న) Acid Reflux = ఆమ్లతిరోగమనము ( గ.న ) Acidophils, Eosinophils = ఆమ్లాకర్షణ కణములు (గ.న) Acidosis = ఆమ్లీకృతము (గ.న) Acute Coronary Syndrome = సత్వర హృద్ధమనివ్యాధులు (గ.న) Acute Kidney Injury = సత్వర మూత్రాంగవిఘాతము (గ.న) Afferent Arteriole = ప్రవేశధమనిక (గ.న) Airborne = వాయువాహనులు (గ.న) Air-Conditioner = వాయునియంత్రణులు (గ.న) Alcohol Withdrawal = మద్యపరిత్యజనము; మద్యవర్జనము (గ.న) Alcoholic Hepatitis = సుర కాలేయతాపము (గ.న) Alcoholic hepatic Steatosis = సుర కాలేయవసవ్యాధి (గ.న) Allergens = అసహనపదార్థములు (గ.న) Allergy = అసహనము (గ.న) Alopecia = బట్టతల మచ్చలు (గ.న) Alveolar Ducts = పుపుస గోళనాళికలు (గ.న) Alveolus = ఊపిరి బుడగ (గ.న) ; పుపుసగోళము (గ.న); వాయు గోళము<noinclude><references/> :: 434 ::</noinclude> b9fkjhesrlxwq7k9fausfuypmfhmqrs 577649 577629 2026-09-10T11:33:07Z Rajasekhar1961 50 577649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}43. వైద్యపదకోశము (Alphabetically)</p> {{p|fs125|ac}}వైద్యపదకోశము (Alphabetically)</p> Abdominal Aorta = ఉదర బృహద్ధమని (గ.న) Abdominal Aortic Aneurysms = ఉదరబృహద్ధమని బుద్బుదము (బుడగ) (గ.న) Abdominal Cavity = ఉదరకుహరము Abscess = చీముతిత్తి (గ.న) Acid Reflux = ఆమ్లతిరోగమనము (గ.న) Acidophils, Eosinophils = ఆమ్లాకర్షణ కణములు (గ.న) Acidosis = ఆమ్లీకృతము (గ.న) Acute Coronary Syndrome = సత్వర హృద్ధమనివ్యాధులు (గ.న) Acute Kidney Injury = సత్వర మూత్రాంగవిఘాతము (గ.న) Afferent Arteriole = ప్రవేశధమనిక (గ.న) Airborne = వాయువాహనులు (గ.న) Air-Conditioner = వాయునియంత్రణులు (గ.న) Alcohol Withdrawal = మద్యపరిత్యజనము; మద్యవర్జనము (గ.న) Alcoholic Hepatitis = సుర కాలేయతాపము (గ.న) Alcoholic hepatic Steatosis = సుర కాలేయవసవ్యాధి (గ.న) Allergens = అసహనపదార్థములు (గ.న) Allergy = అసహనము (గ.న) Alopecia = బట్టతల మచ్చలు (గ.న) Alveolar Ducts = పుపుస గోళనాళికలు (గ.న) Alveolus = ఊపిరి బుడగ (గ.న); పుపుసగోళము (గ.న); వాయు గోళము<noinclude><references/> :: 434 ::</noinclude> 1539lhtkl1xeuvxf37pr8u06h180sff 577650 577649 2026-09-10T11:33:39Z Rajasekhar1961 50 577650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}43. వైద్యపదకోశము (Alphabetically)</p> {{p|fs125|ac}}వైద్యపదకోశము (Alphabetically)</p> Abdominal Aorta = ఉదర బృహద్ధమని (గ.న) Abdominal Aortic Aneurysms = ఉదరబృహద్ధమని బుద్బుదము (బుడగ) (గ.న) Abdominal Cavity = ఉదరకుహరము Abscess = చీము తిత్తి (గ.న) Acid Reflux = ఆమ్ల తిరోగమనము (గ.న) Acidophils, Eosinophils = ఆమ్లాకర్షణ కణములు (గ.న) Acidosis = ఆమ్లీకృతము (గ.న) Acute Coronary Syndrome = సత్వర హృద్ధమనివ్యాధులు (గ.న) Acute Kidney Injury = సత్వర మూత్రాంగవిఘాతము (గ.న) Afferent Arteriole = ప్రవేశధమనిక (గ.న) Airborne = వాయువాహనులు (గ.న) Air-Conditioner = వాయునియంత్రణులు (గ.న) Alcohol Withdrawal = మద్యపరిత్యజనము; మద్యవర్జనము (గ.న) Alcoholic Hepatitis = సుర కాలేయతాపము (గ.న) Alcoholic hepatic Steatosis = సుర కాలేయవసవ్యాధి (గ.న) Allergens = అసహనపదార్థములు (గ.న) Allergy = అసహనము (గ.న) Alopecia = బట్టతల మచ్చలు (గ.న) Alveolar Ducts = పుపుస గోళనాళికలు (గ.న) Alveolus = ఊపిరి బుడగ (గ.న); పుపుసగోళము (గ.న); వాయు గోళము<noinclude><references/> {{c|:: 434 ::}}</noinclude> 8t09u6jkei77l116dikxf1t5duuoqzu 104 148274 577630 434493 2026-09-10T09:17:01Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Anaphylaxis = రక్షణ వికటత్వము (గ.న) Anastomotic Ulcers = సంధాన వ్రణములు (గ.న) Anatomy = దేహనిర్మాణ శాస్త్రము Anemia = పాండురోగము Aneurysm = ధమని బుడగ; ధమనీ బుద్బుదము (గ.న) Angina Pectoris = గుండెనొప్పి Angioplasty = ధమనీ వ్యాకోచచికిత్స (గ.న) Angiotensin Receptor Blockers = ఏంజియోటెన్సిన్ గ్రాహక అవరోధకములు (గ.న) Ankle Brachial Index Abi Index = చీలమండ రక్తపీడనము /బాహు రక్తపీడన సూచిక ( గ.న ) Antacids = ఆమ్లహరములు Anterior Cerebral Artery = పురోమస్తిష్క ధమని (గ.న) Anterior Communicating Artery = పురో సంధానధమని (గ.న) Anterior Inter Ventricular Sulcus = పూర్వ జఠరికాంతర గర్తము (గ.న) Anterior Nerve Root = పూర్వ నాడీమూలము (గ.న) Anterior Tibial Artery = పూర్వ జంఘికధమని (గ.న) Anterior Tibial Vein = పూర్వజంఘికసిర (గ.న) Anti Inflammatory Agents = తాపక నివారణులు (గ.న); తాపహర (ణ)ములు (గ.న) Antibiotics = సూక్ష్మజీవ సంహారకములు/సూక్ష్మజీవ నాశకములు Antibody = ప్రతిరక్షకము Anticoagulants = రక్తఘనీభవన అవరోధకములు ( గ.న ) Anticonvulsants = మూర్ఛ నివారిణులు ( గ.న )<noinclude><references/> :: 435 ::</noinclude> forcohat53y32krmpa9fp47tth7pe77 577651 577630 2026-09-10T11:34:31Z Rajasekhar1961 50 577651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Anaphylaxis = రక్షణ వికటత్వము (గ.న) Anastomotic Ulcers = సంధాన వ్రణములు (గ.న) Anatomy = దేహనిర్మాణ శాస్త్రము Anemia = పాండురోగము Aneurysm = ధమని బుడగ; ధమనీ బుద్బుదము (గ.న) Angina Pectoris = గుండెనొప్పి Angioplasty = ధమనీ వ్యాకోచచికిత్స (గ.న) Angiotensin Receptor Blockers = ఏంజియోటెన్సిన్ గ్రాహక అవరోధకములు (గ.న) Ankle Brachial Index Abi Index = చీలమండ రక్తపీడనము /బాహు రక్తపీడన సూచిక (గ.న) Antacids = ఆమ్లహరములు Anterior Cerebral Artery = పురోమస్తిష్క ధమని (గ.న) Anterior Communicating Artery = పురో సంధానధమని (గ.న) Anterior Inter Ventricular Sulcus = పూర్వ జఠరికాంతర గర్తము (గ.న) Anterior Nerve Root = పూర్వ నాడీమూలము (గ.న) Anterior Tibial Artery = పూర్వ జంఘికధమని (గ.న) Anterior Tibial Vein = పూర్వజంఘికసిర (గ.న) Anti Inflammatory Agents = తాపక నివారణులు (గ.న); తాపహర (ణ)ములు (గ.న) Antibiotics = సూక్ష్మజీవ సంహారకములు/సూక్ష్మజీవ నాశకములు Antibody = ప్రతిరక్షకము Anticoagulants = రక్తఘనీభవన అవరోధకములు (గ.న) Anticonvulsants = మూర్ఛ నివారిణులు (గ.న)<noinclude><references/> {{c|:: 435 ::}}</noinclude> b4tbjozeyqn8ksrir3kwpd1yxozocoi 104 148275 577631 434494 2026-09-10T09:24:13Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Antifungals = శిలీంధ్ర నాశకములు (గ.న) Antigens = ప్రతి (రక్షక) జనకములు Antihistamines = హిష్టమిన్ అవరోధకములు ; హిష్టమిన్ గ్రాహక అవరోధకములు (గ.న) Antiseptics = సూక్ష్మజీవి సంహారకములు Antivirals = విషజీవాంశ నాశకములు (గ.న) Antrum = అంతిమకుహరము Aorta = బృహద్ధమని Aortic Dissection = బృహద్ధమని విదళనము/బృహద్ధమని చీలిక (గ.న) Aortic Stenosis = బృహద్ధమని కవాటసంకీర్ణత (సంకోచము) (గ.న) Aortic Valve = బృహద్ధమని కవాటము (గ.న) Aphasia = మాట పోవుట ; వాజ్ఞ్నష్టము; (గ.న) వాగ్నష్టము (గ.న) Apoptosis = కణజాల సహజమృతి (గ.న) Arrhythmias = అసాధారణ లయలు (గ.న) Arterial Blood Gas Studies = ధమనీరక్త వాయుపరీక్షలు (గ.న) Arterial Blood Gases = ధమనీ రక్తవాయువులు (గ.న) Arterial Bypass Surgery = ధమనీ అవరోధ అధిగమన శస్త్రచికిత్స (గ.న) Arterial circle of Willis = మస్తిష్క ధమనీచక్రము (గ.న) Arterial Malformations = ధమనీ వైకల్యములు (గ.న) Arteries = ధమనులు Arteriosclerosis = ధమనీకాఠిన్యము Arteriovenous Fistulas = ధమనీ సిర సంధానములు (గ.న) Ascending Loop =ఎగు మెలిక (గ.న)<noinclude><references/> :: 436 ::</noinclude> bgq74vpvze8vapaeyinbwn13t5u9u7d 577652 577631 2026-09-10T11:35:13Z Rajasekhar1961 50 577652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Antifungals = శిలీంధ్ర నాశకములు (గ.న) Antigens = ప్రతి (రక్షక) జనకములు Antihistamines = హిష్టమిన్ అవరోధకములు ; హిష్టమిన్ గ్రాహక అవరోధకములు (గ.న) Antiseptics = సూక్ష్మజీవి సంహారకములు Antivirals = విషజీవాంశ నాశకములు (గ.న) Antrum = అంతిమకుహరము Aorta = బృహద్ధమని Aortic Dissection = బృహద్ధమని విదళనము/బృహద్ధమని చీలిక (గ.న) Aortic Stenosis = బృహద్ధమని కవాటసంకీర్ణత (సంకోచము) (గ.న) Aortic Valve = బృహద్ధమని కవాటము (గ.న) Aphasia = మాట పోవుట ; వాజ్ఞ్నష్టము; (గ.న) వాగ్నష్టము (గ.న) Apoptosis = కణజాల సహజమృతి (గ.న) Arrhythmias = అసాధారణ లయలు (గ.న) Arterial Blood Gas Studies = ధమనీరక్త వాయుపరీక్షలు (గ.న) Arterial Blood Gases = ధమనీ రక్తవాయువులు (గ.న) Arterial Bypass Surgery = ధమనీ అవరోధ అధిగమన శస్త్రచికిత్స (గ.న) Arterial circle of Willis = మస్తిష్క ధమనీచక్రము (గ.న) Arterial Malformations = ధమనీ వైకల్యములు (గ.న) Arteries = ధమనులు Arteriosclerosis = ధమనీకాఠిన్యము Arteriovenous Fistulas = ధమనీ సిర సంధానములు (గ.న) Ascending Loop =ఎగు మెలిక (గ.న)<noinclude><references/> {{c|:: 436 ::}}</noinclude> 15gn95vkmrv57ktbllggwp2z9ihpj63 104 148276 577653 434604 2026-09-10T11:37:44Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Ascites = జలోదరము Ataxia = శరీర అస్థిరత; దేహ అస్థిరత (గ.న)/అస్థిరగమనము (గ.న) Atheromas = ధమనీ ఫలకములు (గ.న) Atherosclerosis = ధమనీకాఠిన్యము Atherosclerotic Plaques = ధమనీ కాఠిన్యఫలకలు (గ.న) Atopic Dermatitis = అసహన చర్మతాపము (గ.న) Atria = కర్ణికలు Atrial Fibrillation = (హృదయ)కర్ణికా ప్రకంపనము (గ.న) Atrium = కర్ణిక Auditory Cortex = శ్రవణవల్కలము (గ.న) Auto Antibodies = స్వయంప్రహరణ ప్రతిరక్షకములు (గ.న) Autoimmune Disease = స్వయంప్రహరణ (ప్రతిరక్షిత) వ్యాధి (గ.న) Autoimmune Disorder = స్వయంప్రహరణ (పరిరక్షణ) వ్యాధి (గ.న) Autoimmune Thyroiditis = స్వయంప్రహరణ గళగ్రంథి తాపము (గ.న) Axons = అక్షతంతులు Bacteria = సూక్షాంగజీవులు; సూక్ష్మజీవులు Bacterial Cultures = సూక్ష్మజీవుల పెంపకము (గ.న) Baker’S Cyst Of Gastrocnemio- Semimebranosus Bursa = జానుభస్త్రిక బుద్బుదము (గ.న) Basal Metabolic Rate = విరామ జీవవ్యాపార ప్రమాణము (గ.న) విశ్రాంత జీవవ్యాపార ప్రమాణము ( డా. అడుసుమిల్లి చంద్రప్రసాద్ గారి సూచన )<noinclude><references/> {{c|:: 437 ::}}</noinclude> omsxtyte37a7u5h2v0t58i92lw2uxib 104 148277 577662 434606 2026-09-10T11:57:14Z Rajasekhar1961 50 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> Bronchodilators = శ్వాసనాళికా వ్యాకోచకములు (గ.న) Buccinator = బుగ్గకండరము; కపోలిక (గ.న) Bulla = బొబ్బ (గ.న) Bypass Surgeries = అధిగమన శస్త్రచికిత్సలు (గ.న) Cancers = పుట్టకురుపులు ; కర్కటవ్రణములు (గ.న) Capillaries = సూక్ష్మరక్తనాళికలు; కేశ(రక్త)నాళికలు Caput Medusa = ఉదరకుడ్యములో ఉబ్బుసిరలు (గ.న) Carbuncle = రాచకురుపు Carcinogens = కర్కటవ్రణజనకములు (గ.న) Cardiac Arrhythmias = అసాధారణ హృదయలయలు (గ.న) Cardiac Markers = హృదయసూచకములు (గ.న) Cardiac Output = హృదయప్రసరణ ప్రమాణము (గ.న) Cardiac Pacemaker = హృదయ విద్యుత్ప్రేరకము (గ.న) Cardiogenic Shock = హృదయజనిత ఘాతము / హృదయ జనిత ఉపద్రవము ( గ.న ) Cardioverter-Defifrillator = హృదయలయ సవరణి (గ.న) Carotid Artery Stenosis = కంఠధమని సంకుచితము (గ.న) Casts = మూసలు Catheter = కృత్రిమనాళము (గ.న) (శరీరములోనికి దూర్చు నాళము) Cation Exchange Resins = ఋణపరమాణు వినిమయ ఔషధములు (గ.న) Cell Membrane = కణవేష్టనము (గ.న); కణపటలము Cell Wall = కణకవచము ; కణకుడ్యము (గ.న) Cellulitis = కణతాపము (గ.న)<noinclude><references/> {{c|:: 439 ::}}</noinclude> bm6cungic2s63zqy3ogji0yumyerepu 104 154794 577616 448613 2026-09-10T04:46:49Z A.Murali 3019 577616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాల్బలము . I}}</noinclude>కాలాముఖమును షణ్ముద్రికల నంగీకరించుచున్నది. ఈ షణ్ముద్రలను ధరించిన యెడల పునర్జన్మ లేదని వీరి నమ్మ కము. ఈ క్రింది కర్మలు ఇహపరములను సాధించుటకు ముఖ్యోపాయములని కాలాముఖము తెల్పుచున్నది. 1. కపాలములో (పుట్టెలో) అన్నమును తినుట. 2. దహన వేదిక నుండి భస్మమును గొని శరీరమందు అంతటను ధరించుట, 8. భస్మమును ఆరగించుట. 4. చేతదండమును (లకులము) ధరించుట. 5. మద్యపాత్రమును దగ్గర నుంచుకొనుట. 6. అందు శివుని పూజించుట. అందుకై ఈ క్రిందివస్తువు అవసరము : (1) రుద్రాక్షమాల, (2) అల్లుకొనిన జుట్టు, (8) కపా లము, (4) భస్మము మొదలగునవి. పై వాటిలో కపాలములో భుజించుట మున్నగునవి కొన్ని కాపాలికమునకును, కాలాముఖమునకును సమాన ములుగా కనబడును. దీక్ష యనునది వీరికి మిక్కిలి పవిత్ర కార్యము. దీక్ష తీసికొనినతరువాత వంశ, వర్ణ భేదములు లేవు. దీక్షాగ్రహణమైన వెంటనే ఏ జాతి వ్యక్తి యైనను ఉత్తమ బ్రాహ్మణు డగునని వీరి సిద్ధాంతము, మరియు కపాలదీక్ష గ్రహించిన వెంటనే వ్యక్తి మహర్షి యైపోవునని వీరి సిద్ధాంతము. శ్రీ శంకరులు, శ్రీ రామానుజా చార్యులు తమ గ్రంథములందు కాపాలికము నుల్లేఖించి యున్నారు. శివ, పార్వతులను భైరవచండికా రూపములతో వీరు పూజింతురు. వీరు చండికకిచ్చు రూపము మిక్కిలి భయం కరమైనది. ఆమె కపాలమాలను ధరించును. ఆమెకు నరబలి మిక్కిలి యిష్టము. మద్యమాంసములు ముఖ్య నై వేద్య ద్రవ్యములు. ఇట్టివి ఆశయములుగా కాపాలిక, కాలాముఖముల నేడి రెండు మతములకును ఉన్నవి. కాలా ముఖులు రై వమేతస్థులై మిక్కిలి వామాచారము కలవా రని శ్రీ రామానుజాచార్యులు వారు అభిప్రాయపడినారు. వీరు మహావ్రతులని పిలువబడు చున్నారు. మహావ్రతమనగా ఉత్తమవ్రతము. కపాలాన్న భక్షణము, నరభస్మధారణము - దీని ముఖ్యాంగములు. వీటిని కాపాలికము కూడ అంగీకరించుచున్నది. భవభూతి శైవపురాణములలో 685 కాల్బలము . I తన మాలతీమాధవ నాటకమున నీ “మహావ్రతము"ను వర్ణించినాడు. ప్రస్తుత కాలమున ఈ తెగ విరివిగా నున్నట్లు కానరాదు. కాపాలికులవలెనే వలెనే మతానుయాయులును తము ఎ కార్యములను ప్రచ్ఛన్నముగా చేయుచుందురు. ముతానుయాయులు ఇన్ని నరఓలు లిచ్చెదమని చండికా దేవికి మ్రొక్కుచుందుకు. తమ మ్రొక్కులు చెల్లించుటకు సాధారణముగా పిల్లలను ఎత్తికొనిపోయి దేవిదగ్గర జరి యిచ్చి, ఆ మాంసమును భక్షించుచుందురు. మొత్తము మీద ఆంధ్రదేశమున ఈ తెగ వరలినట్లు కానరాదు. బెంగాలు, గుజరాతు ప్రాంతములందు ఈ తెగవారు తమ యత్యాచారములను అప్పుడప్పుడు జరుపుచున్నట్లు తెలియుచున్నది. సామాన్య శైవమునందును, వేదములు ఆగమము లతోపాటు సమాన ప్రామాణ్యము కలవి అని వచించునట్టి శైవులే ఆంధ్రదేశమున ఎక్కుడుగా నున్నారు. బ్రాహ్మ ణేతరులలో లింగాయతులున్నను, వారు ఇతర ప్రాంతము లందలివారివలె మతోన్మాదము కలిగియున్నట్లు కాన రాదు, ఆంధ్రులకు శివుడు ఇష్టదైవముగా తోచును. ప్రతి . ఆంధ్రబాలుడును, బాలికయును తన విద్యాభ్యాసము "ఓం నమః శివాయ" అనుదానితో ప్రారంభించును. కాల్బలము - 1 : .. 1 ప్రవేశిక : ఇన్ ఫెంట్రీ (కాల్బలము) అను పదము 'శిశువు' అను అర్థమిచ్చు ఇన్ ఫినిస్ (infinis) అను లాటిను భాషా పదమునుండి నిష్పన్నమైనది. కాని ఈ పదమునకు పొద చారులై యుద్ధ మొనర్చు సైనికులు అను అర్థ మెట్లు సంక్రమించెనో ఎంతమాత్రము తెలియరాదు. మొట్ట మొదట యుద్దమొనర్చినవాడు పదాతి (foot-soldier) యేనని అనవచ్చును. కాని రథము లేక అశ్వము యుద్ధ సాధనముగా కలిగిన కాల్బలము అశ్వదళము (cavalry)న కంటె చాలా అనంతరకాలముననే తద్భిన్నమయిన యుద్ధో పాయముగా గుర్తింపబడినది.. ప్రాముఖ్యము : యుద్ధమనునది వివాదములను పరిష్క : రించుకొను తుదిమార్గముగా నున్నంతకాలము, ఏదియో యొక పక్షమువారు ఆయుధ బలముచే విజయ నిశ్చయ<noinclude><references/></noinclude> 5xfb31uca2b4oyvmcqb7ujlib3jlxvf 577618 577616 2026-09-10T05:10:00Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577618 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాల్బలము . I}}</noinclude><section begin="736A" />కాలాముఖమును షణ్ముద్రికల నంగీకరించుచున్నది. ఈ షణ్ముద్రలను ధరించిన యెడల పునర్జన్మ లేదని వీరి నమ్మకము. ఈ క్రింది కర్మలు ఇహపరములను సాధించుటకు ముఖ్యోపాయములని కాలాముఖము తెల్పుచున్నది. :1. కపాలములో (పుట్టెలో) అన్నమును తినుట. :2. దహన వేదిక నుండి భస్మమును గొని శరీరమందు అంతటను ధరించుట, :3. భస్మమును ఆరగించుట. :4. చేతదండమును (లకులము) ధరించుట. :5. మద్యపాత్రమును దగ్గర నుంచుకొనుట. :6. అందు శివుని పూజించుట. అందుకై ఈ క్రిందివస్తువు అవసరము : (1) రుద్రాక్షమాల, (2) అల్లుకొనిన జుట్టు, (3) కపాలము, (4) భస్మము మొదలగునవి. పై వాటిలో కపాలములో భుజించుట మున్నగునవి కొన్ని కాపాలికమునకును, కాలాముఖమునకును సమానములుగా కనబడును. దీక్ష యనునది వీరికి మిక్కిలి పవిత్రకార్యము. దీక్ష తీసికొనినతరువాత వంశ, వర్ణ భేదములు లేవు. దీక్షాగ్రహణమైన వెంటనే ఏ జాతి వ్యక్తి యైనను ఉత్తమ బ్రాహ్మణు డగునని వీరి సిద్ధాంతము, మరియు కపాలదీక్ష గ్రహించిన వెంటనే వ్యక్తి మహర్షి యైపోవునని వీరి సిద్ధాంతము. శ్రీ శంకరులు, శ్రీ రామానుజాచార్యులు తమ గ్రంథములందు కాపాలికము నుల్లేఖించి యున్నారు. శివ, పార్వతులను భైరవచండికా రూపములతో వీరు పూజింతురు. వీరు చండికకిచ్చు రూపము మిక్కిలి భయంకరమైనది. ఆమె కపాలమాలను ధరించును. ఆమెకు నరబలి మిక్కిలి యిష్టము. మద్య మాంసములు ముఖ్య నైవేద్య ద్రవ్యములు. ఇట్టివి ఆశయములుగా కాపాలిక, కాలాముఖములనెడి రెండు మతములకును ఉన్నవి. కాలాముఖులు శైవమతస్థులై మిక్కిలి వామాచారము కలవారని శ్రీ రామానుజా చార్యులు వారు అభిప్రాయపడినారు. శైవపురాణములలో వీరు మహావ్రతులని పిలువబడుచున్నారు. మహావ్రతమనగా ఉత్తమవ్రతము. కపాలాన్న భక్షణము, నరభస్మధారణము - దీని ముఖ్యాంగములు. వీటిని కాపాలికము కూడ అంగీకరించుచున్నది. భవభూతి తన మాలతీమాధవ నాటకమున నీ “మహావ్రతము"ను వర్ణించినాడు. ప్రస్తుత కాలమున ఈ తెగ విరివిగా నున్నట్లు కానరాదు. కాపాలికులవలెనే వలెనే మతానుయాయులును తమ కార్యములను ప్రచ్ఛన్నముగా చేయుచుందురు. ఈ మతానుయాయులు ఇన్ని నరఓలు లిచ్చెదమని చండికా దేవికి మ్రొక్కుచుందుకు. తమ మ్రొక్కులు చెల్లించుటకు సాధారణముగా పిల్లలను ఎత్తికొనిపోయి దేవిదగ్గర బలియిచ్చి, ఆ మాంసమును భక్షించు చుందురు. మొత్తము మీద ఆంధ్రదేశమున ఈ తెగ వరలినట్లు కానరాదు. బెంగాలు, గుజరాతు ప్రాంతములందు ఈ తెగవారు తమ యత్యాచారములను అప్పుడప్పుడు జరుపుచున్నట్లు తెలియు చున్నది. సామాన్య శైవమునందును, వేదములు ఆగమములతోపాటు సమాన ప్రామాణ్యము కలవి అని వచించునట్టి శైవులే ఆంధ్రదేశమున ఎక్కుడుగా నున్నారు. బ్రాహ్మణేతరులలో లింగాయతులున్నను, వారు ఇతర ప్రాంతము లందలివారివలె మతోన్మాదము కలిగియున్నట్లు కానరాదు, ఆంధ్రులకు శివుడు ఇష్టదైవముగా తోచును. ప్రతి ఆంధ్రబాలుడును, బాలికయును తన విద్యాభ్యాసము "ఓం నమః శివాయ" అనుదానితో ప్రారంభించును. {{right|కు. సి.}} <section end="736A" /> <section begin="736B" />'''కాల్బలము - 1 :''' ప్రవేశిక : ఇన్ ఫెంట్రీ (కాల్బలము) అను పదము 'శిశువు' అను అర్థమిచ్చు ఇన్ ఫినిస్ (infinis) అను లాటిను భాషా పదమునుండి నిష్పన్నమైనది. కాని ఈ పదమునకు పొదచారులై యుద్ధ మొనర్చు సైనికులు అను అర్థ మెట్లు సంక్రమించెనో ఎంతమాత్రము తెలియరాదు. మొట్టమొదట యుద్ద మొనర్చినవాడు పదాతి (foot-soldier) యేనని అనవచ్చును. కాని రథము లేక అశ్వము యుద్ధ సాధనముగా కలిగిన కాల్బలము అశ్వదళము (cavalry)న కంటె చాలా అనంతరకాలముననే తద్భిన్నమయిన యుద్ధోపాయముగా గుర్తింపబడినది.. '''ప్రాముఖ్యము :''' యుద్ధమనునది వివాదములను పరిష్కరించుకొను తుదిమార్గముగా నున్నంత కాలము, ఏదియో యొక పక్షమువారు ఆయుధ బలముచే విజయ నిశ్చయ <section end="736B" /><noinclude><references/></noinclude> g1tvap3momdoqw72zk6jgxaylysndtz 104 154795 577619 448614 2026-09-10T05:29:52Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాల్బలము - 1||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> మునకు ఉద్యమించు ప్రమాదము సర్వదా ఉండగలదు. యుద్ధమనగా, రెండు శత్రుబలములమధ్య జరుగు సంఘర్షము. అందు పదాతి పైనికుడు ప్రముఖమైన పాత్రను నిర్వహించుచున్నాడు. అతడు పాదచారియై తుపాకితో యుద్ధము చేయును. చలనశక్తి (mobility) అతని అత్యుదాత్తమైన లక్షణము. ఎందుచేతననగా, పాదచారియై అతడు ఎక్కడకైనను పోగలడు. పోయినచోట అతడు నిలిచి శత్రువు యొక్క ప్రబలతమమైన దాడినుండి ఆత్మ రక్షణము చేసికొనవలసి యున్నాడు. దీనినిబట్టి పదాతి యగు సైనికుని సైన్యములో చేర్చుకొనుటయందును, అతనికి ఉన్నతమైన శిక్షణము ఒసగుటయందును జాగరూకత వహింపవలసి యున్నది. '''క్రొత్త సిపాయిలను చేర్చుకొనుట (Recruitment) :''' ఇందులో రెండు ముఖ్యనియమము లున్నవి. మొదటిది శరీరసౌష్ఠవము, రెండవది విద్యాసంపత్తి. విశేషముగా గ్రామములనుండి 17 మొ. 25 సం.ల మధ్యనున్న వయస్సు గల యువకులు క్రొత్త సిపాయిలుగా చేర్చుకొనబడుదురు. వారిని ఎన్నుకొనుటలో జాగరూకత అవసరము. ఎందుచేతననగా, వారు అనేకరకముల ఆయుధములను, పనిముట్టులను, శకటములను ఉపయోగింపవలసి యుండును. కావున పదాతి సైనికునకు ప్రధానముగా ఉన్నతమైన విద్యావివేకములు అవసరము. '''తర్ఫీతు:''' క్రొత్తగా చేర్చుకొనబడిన మీదట సిపాయీలు పటాల కేంద్రములకు (regimental centres) పంపబడుదురు. అచ్చట వారికి ఉత్తమమైన నియమములతో శిక్షణ మొసగబడును. అచ్చట విద్యావిషయకమైనట్టియు, నైతికమైనట్టియు శిక్షణమునకు ప్రాధాన్య మొసగబడును. ఒక సంవత్సరమైన పిదప క్రొత్తగా చేర్చుకొనబడిన సిపాయి తర్ఫీదునొంది ఉద్యోగమునకు సంసిద్ధుడగును. పరిశీలనక శక్తి (Power of observation), ఊహాశక్తి (Power of imagination), విలువకట్టుశక్తి (evaluation), పరా మర్శ (deduction), ధారణము (retention). నిర్లయము (decision) ఈ మొదలైన గుణములను పెంపొందించుకొనుటలో ఎడతెగని సావధానత అవసరము. '''నిర్మాణము (Organisation):''' కాల్బల పటాలము అననది వ్యూహప్రధాన మైనది (tactical unit), యుద్ధ మందు దానికి ప్రముఖమైన పాత్ర గలదు. యుద్ధమున అది నిర్వహింపవలసిన కొన్ని నిర్ణీత కృత్యములు కలవు. పటాలములో (battalions) కొన్ని భాగములు (compaDies) ఉండును. వీటిలో మరల ప్లాటూనులు కలవు. ఒక్కొక్క ప్లాటూనులో పదిమంది సిపాయిలుకల అంతర్భాగములు (sections) కలవు. మూడు లేక మూడుకంటే ఎక్కువ పటాలములు కలిసి యొక బ్రిగేడు (Brigade) అగును. మూడు లేక మూడు కంటే ఎక్కువబ్రిగేడులు కలిసిన ఒక డివిజను (Division) అగును. రెండు లేక రెండింటికంటే ఎక్కువ డివిజనులు కలిసి యొక దళము(corps) అగును., నేటి కాల్బలము, యుద్ధభూమిలోనికి ఒకానొకప్పుడు వాహనములలో తీసికొనిపోబడును. ఆ వాహనములు మూడు రకములుగా నున్నవి. 1. గ్రామసీమలలో అడ్డుదారులయందు పయనించు శకటములు. 2. జీప్స్ (Jeeps) వంటి తేలికయైన వాహనములు. ఇవి చులకనగా, వాటముగా, వేగముగా రోడ్లమీద ప్రయాణించును. 3. బరువైన వాహనములు : ఇవి సిబ్బందిని, సామగ్రులను, సరకులను తీసికొనిపోవును. '''యుద్ధము :''' ఏ యుద్ధములో నైనను స్వీయపక్షమున అత్యల్పసంఖ్య గల ప్రమాదము కలుగు నట్లుగాను, శత్రువు నకు అత్యధికమైన నష్టములు కలుగునట్లుగాను ఉద్దిష్ట ఫలమును (objective) పొందుటయే ప్రధానోద్దేశము. ఇదియొక కళ. వ్యూహరచనా సాహాయ్యమున కాల్బల పటాలము తన విభాగములు అమోఘముగాను, శక్తిమంతముగాను యుద్ధ మొనర్చునట్లు తన శక్తియుక్తుల నన్నిటీని ప్రయోగించును. తుపాకీ కాల్పుల యొక్క విధ్వంసక శక్తి, రక్షణశక్తి, ఉపాయప్రయోగ కౌశల్యము- అనునవి కాల్బల పటాలము యొక్క ముఖ్య గుణములు. యుద్ధ భూమిని కాల్పులమయ మొనర్చుటకు కాల్బల పటాలమునకు మూడు రకముల ఆయుధములు కలవు. చదునైన విక్షేపపు (Trajectory) ఆయుధములు : ఇవి భూమికి సమాంతరముగా కాల్పగలవు. ఉదా : తుపాకి, మర తుపాకి (machine gun). భూమియందలి నిమ్నోన్నత ప్రదేశములపై, కొండలపై కాల్చుటకు ఫిరంగులవంటి గొప్ప విశేపపు ఆయుధములు కలవు. టాంకులను. నాశనము చేయుటకై విక్షేపసంబంధమగు మందు దట్టించు<noinclude><references/></noinclude> 4l39vk6x2939sn430aca4q3hfl6ngw6 104 154796 577620 448615 2026-09-10T05:43:19Z A.Murali 3019 577620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాల్బలము – II}}</noinclude><section begin="738A" />పెద్ద హాలోచార్జి (Hollow charge) ఆయుధములున్నవి. వీటికి లోపలికి చొచ్చుకొనిపోవు శక్తిగల మొనలుండును. కాల్బల పటాలమునందు సిపాయిలందరు కలిసి కాల్పులు చేసినచో, ఒక గంటలో శత్రువులపై ఒక టన్ను సీసపు గుండ్లను కురిపింపగలరు. '''కమాండ్:''' 1000 మంది సిపాయిలు గల కాల్బల పటాలము లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ హోదాగల ఒక సైనికోద్యోగి స్వాధీనములో నుండును. ఇతని క్రింద 16 మంది ఆఫీసరులు కలరు. వారిలో 5 మంది మేజర్లు, 7 మంది కెప్టెనులు, శేషించినవారు లెప్టినెంటులు. లెఫ్టినెంట్ కల్నలను, అతని క్రింది ఆఫీసరులును నేతలుగను, తర్ఫీదు నొసంగు వారుగను వర్తించుటయే గాక, వారు ఇతర విధులను గూడ నిర్వహింపవలసియున్నారు. ఉదా: వారు సమర్థులగు వకీళ్లుగను, ప్రాసెక్యూటర్లుగను, న్యాయాధిపతులు గను పనిచేయవలసియున్నారు. సైనిక న్యాయస్థానము (Court Martial) నందలి సభ్యులుగా కఠినమైన దండనములను విధించు శక్తిని వారు కలిగియుండవలెను. వారు గొప్ప గణకులుగా (accountants), జమాఖర్చు లెక్కలను విమర్శించు ఆడిటర్లుగా (auditors), కార్యనిర్వాహకులుగా (managers) నుండవలసియున్నారు. అనేక లక్షల మూల ధనమును సంబాళింపవలసియుండుట వలన వారు పైన వివరింపబడిన అర్హతలు కలిగియుండవలెను. ఇంతేగాక, వారు సమర్థులైన మెకానిక్స్ ను, డ్రైవర్లుగను, టెక్నీషియన్లుగను వ్యవహరించుట అవసరము. {{right|ఎస్. ఎం. ఎస్.}} <section end="738A" /> <section begin="738B" />'''కాల్బలము – II :''' ప్రాచీన కాలము నుండియు - మధ్యయుగమును విడిచి పుచ్చి కాల్బలము శక్తిమంతమయిన ఏకైక యుద్ధాంగముగ పరిగణింపబడెను. కాల్బలముల పుట్టుకకు, ఉనికికి, అభివృద్ధికినిగల హేతువులను తెలిసికొనవలెనన్నచో, వివిధ దేశముల యొక్క సామాజిక విధానములను, వేర్వేరు దశలలో వాటి పరిణామములను అవగాహనము చేసికొనవలసియున్నది. అనగా, సామాజిక పరిస్థితులు మారునపు డేల్ల, యుద్ధావసరములకు అనువయిన నూతన పరిణామములు పైనిక రంగమందునగూడ జరుగు చుండెను. ఇది ఎల్ల దేశములందును, ఎల్ల కాలములందును సంభవించిన వాస్తవ విషయము. గ్రీసు, రోము, స్పెయిన్, ఫ్రాన్సువంటి పశ్చిమ దేశముల యొక్కయు, భారత్, చైనా ఇత్యాది ప్రాద్దేశముల యొక్కయు చరిత్రములు ఇందుకు చక్కని తార్కాణములు. అందుచే పురాతన కాలమునుండియు సైనిక నిర్మాణములోను, సమాజములోను జరుగుచు వచ్చిన పరిణామములను, సమాజమునకును సైనికునికిని నడుమగల సంబంధములను సమన్వయపరచిననేగాని కాల్బలము యొక్క సమగ్రమయిన చరిత్ర చిత్రింప బడనేరదు. కాల్బలముల యొక్క జయాపజయములు సామాజిక, సైనిక పరిణామముల మీద ఎప్పటికప్పుడు ఆధారపడి యుండును. భారతదేశమున, కాల్బలము ముఖ్యమయిన యుద్ధాంగముగ పూర్వమునుండియు పరిగణనము పొందినది. వేద కాలమునుండియు, ప్రప్రథమమున రథములు, ఏనుగులు యుద్ధములో ఎక్కువగా ఉపయోగింపబడెడివి. ఉత్తమా శ్వములను యుద్ధములలో విరివిగా వాడెడి దేశములతో భారత దేశమునకు సంపర్కము కలుగుటవలన, ఆశ్వీక దళములు అనాది కాలమునుండియు ఇచ్చట మయిన ప్రముఖపాత్ర నిర్వహించెను. పదాతులు చిట్ట చివరశ్రేణికి మాత్రమే చెందెడివారు. కాలము గడచిన కొలదియు, అధిక సంఖ్యాకులయిన కాల్బలముగల సైన్యమే విజయము సాధింపగలదను సిద్ధాంతమునకు అచ రణ పూర్వకముగ బలము చేకూరెను. అధర్వ వేదమందు పదాతి సైన్యముల ప్రసక్తి మెండుగా కలదు. కౌటిలీయ అర్థశాస్త్రములో పదాతి సైన్యములు ఒక ప్రత్యేకో ద్యోగి యొక్క నిర్వహణక్రింద వ్యవహరించినట్లు ఉల్లే జంపబడినది. గ్రీకు రాయబారియైన మెగ స్తనీస్ తన గ్రంథ మందు ఈఅంశమును ధృవపరచెను. "మౌల" అను ఆను వంశీకులగు సైనికులు సైన్యములలో అధిక సంఖ్యయం దుండిరి. వీరుకాక "భృతులు" (కిరాయి సైనికులు), “శ్రేణి" (సామంత ప్రభువులచే సహాయముగా పంపబడు సైనిక బృందములు) "మిత్ర" (మిశ్రరాజ్యములు పంపు సైన్యములు), “అమిత్ర" (శత్రువర్గమునుండి పలాయన మొనర్చు సైనికులు), "అటవి" (అడవిజాతులనుండి ఎన్ను కొనబడు నై నీకులు) మొదలయిన సైనిక నివహములు పదాతులుగా యుద్ధములయందు వ్యవహరించిరి. పురాతన <section end="738B" /><noinclude><references/></noinclude> cq2dtb6nwn6ntmxag0gj2lkpc8kjst1 577621 577620 2026-09-10T06:19:47Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాల్బలము – II}}</noinclude><section begin="738A" />పెద్ద హాలోచార్జి (Hollow charge) ఆయుధములున్నవి. వీటికి లోపలికి చొచ్చుకొనిపోవు శక్తిగల మొనలుండును. కాల్బల పటాలమునందు సిపాయిలందరు కలిసి కాల్పులు చేసినచో, ఒక గంటలో శత్రువులపై ఒక టన్ను సీసపు గుండ్లను కురిపింపగలరు. '''కమాండ్:''' 1000 మంది సిపాయిలు గల కాల్బల పటాలము లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ హోదాగల ఒక సైనికోద్యోగి స్వాధీనములో నుండును. ఇతని క్రింద 16 మంది ఆఫీసరులు కలరు. వారిలో 5 మంది మేజర్లు, 7 మంది కెప్టెనులు, శేషించినవారు లెప్టినెంటులు. లెఫ్టినెంట్ కల్నలను, అతని క్రింది ఆఫీసరులును నేతలుగను, తర్ఫీదు నొసంగు వారుగను వర్తించుటయే గాక, వారు ఇతర విధులను గూడ నిర్వహింపవలసియున్నారు. ఉదా: వారు సమర్థులగు వకీళ్లుగను, ప్రాసెక్యూటర్లుగను, న్యాయాధిపతులు గను పనిచేయవలసియున్నారు. సైనిక న్యాయస్థానము (Court Martial) నందలి సభ్యులుగా కఠినమైన దండనములను విధించు శక్తిని వారు కలిగియుండవలెను. వారు గొప్ప గణకులుగా (accountants), జమాఖర్చు లెక్కలను విమర్శించు ఆడిటర్లుగా (auditors), కార్యనిర్వాహకులుగా (managers) నుండవలసియున్నారు. అనేక లక్షల మూల ధనమును సంబాళింపవలసియుండుట వలన వారు పైన వివరింపబడిన అర్హతలు కలిగియుండవలెను. ఇంతేగాక, వారు సమర్థులైన మెకానిక్స్ ను, డ్రైవర్లుగను, టెక్నీషియన్లుగను వ్యవహరించుట అవసరము. {{right|ఎస్. ఎం. ఎస్.}} <section end="738A" /> <section begin="738B" />'''కాల్బలము – II :''' ప్రాచీన కాలము నుండియు - మధ్యయుగమును విడిచి పుచ్చి కాల్బలము శక్తిమంతమయిన ఏకైక యుద్ధాంగముగ పరిగణింపబడెను. కాల్బలముల పుట్టుకకు, ఉనికికి, అభివృద్ధికినిగల హేతువులను తెలిసికొనవలెనన్నచో, వివిధ దేశముల యొక్క సామాజిక విధానములను, వేర్వేరు దశలలో వాటి పరిణామములను అవగాహనము చేసికొనవలసియున్నది. అనగా, సామాజిక పరిస్థితులు మారునపు డేల్ల, యుద్ధావసరములకు అనువయిన నూతన పరిణామములు పైనిక రంగమందునగూడ జరుగు చుండెను. ఇది ఎల్ల దేశములందును, ఎల్ల కాలములందును సంభవించిన వాస్తవ విషయము. గ్రీసు, రోము, స్పెయిన్, ఫ్రాన్సువంటి పశ్చిమ దేశముల యొక్కయు, భారత్, చైనా ఇత్యాది ప్రాద్దేశముల యొక్కయు చరిత్రములు ఇందుకు చక్కని తార్కాణములు. అందుచే పురాతన కాలమునుండియు సైనిక నిర్మాణములోను, సమాజములోను జరుగుచు వచ్చిన పరిణామములను, సమాజమునకును సైనికునికిని నడుమగల సంబంధములను సమన్వయపరచిననేగాని కాల్బలము యొక్క సమగ్రమయిన చరిత్ర చిత్రింప బడనేరదు. కాల్బలముల యొక్క జయాపజయములు సామాజిక, సైనిక పరిణామముల మీద ఎప్పటికప్పుడు ఆధారపడి యుండును. భారతదేశమున, కాల్బలము ముఖ్యమయిన యుద్ధాంగముగ పూర్వమునుండియు పరిగణనము పొందినది. వేద కాలమునుండియు, ప్రప్రథమమున రథములు, ఏనుగులు యుద్ధములో ఎక్కువగా ఉపయోగింపబడెడివి. ఉత్తమాశ్వములను యుద్ధములలో విరివిగా వాడెడి దేశములతో భారత దేశమునకు సంపర్కము కలుగుటవలన, ఆశ్విక దళములు అనాది కాలమునుండియు ఇచ్చట అత్యంతమయిన ప్రముఖపాత్ర నిర్వహించెను. పదాతులు చిట్ట చివరశ్రేణికి మాత్రమే చెందెడివారు. కాలము గడచిన కొలదియు, అధిక సంఖ్యాకులయిన కాల్బలముగల సైన్యమే విజయము సాధింపగలదను సిద్ధాంతము నకు అచరణ పూర్వకముగ బలము చేకూరెను. అధర్వ వేదమందు పదాతి సైన్యముల ప్రసక్తి మెండుగా కలదు. కౌటిలీయ అర్థశాస్త్రములో పదాతి సైన్యములు ఒక ప్రత్యేకోద్యోగి యొక్క నిర్వహణక్రింద వ్యవహరించినట్లు ఉల్లేఖింపబడినది. గ్రీకు రాయబారియైన మెగ స్తనీస్ తన గ్రంథమందు ఈఅంశమును ధృవపరచెను. "మౌల" అను ఆనువంశీకులగు సైనికులు సైన్యములలో అధిక సంఖ్యయందుండిరి. వీరుకాక "భృతులు" (కిరాయి సైనికులు), “శ్రేణి" (సామంత ప్రభువులచే సహాయముగా పంపబడు సైనిక బృందములు) "మిత్ర" (మిశ్రరాజ్యములు పంపు సైన్యములు), “అమిత్ర" (శత్రువర్గమునుండి పలాయన మొనర్చు సైనికులు), "అటవి" (అడవిజాతులనుండి ఎన్నుకొనబడు సైనికులు)మొదలయిన సైనిక నివహములు పదాతులుగా యుద్ధములయందు వ్యవహరించిరి. పురాతన <section end="738B" /><noinclude><references/></noinclude> 510y5qyiwfpref5thpe4hw4i8fsr7ft 104 154797 577622 448616 2026-09-10T06:36:50Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాల్బలము . II||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> గ్రీసు, జర్మనీ దేశములందువలెను, నేటి ఆఫ్ఘనిస్థాన మందువలెను, పై జెప్పిన సైనికులు గ్రామములు వారీగా సైన్యములలో చేర్చుకొనబడి, శిక్షణగరపబడి యుందురని ప్రొఫెసర్ రాప్సన్ అనునతడు తెలుపుచున్నాడు. సైనిక శిక్షణమే వృత్తిగాగలవారు సైన్యములో అత్యధికముగా నున్నను, కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులయందు ఇతర వర్ణములవారు గూడ సైన్యమందు చేర్చుకొనబడెడివారు. ఈ వర్గీకరణ విధానము పదాతిదళములందే కాక, అశ్విక దళములయందు గూడ ఆనాడు ఆచరణయందుండెను. ఆనువంశికముగా వచ్చు స్థాయీ సైన్యముల విలువయు, ప్రభువులందు వారికిగల భక్తి విశ్వాసములును ఆకాలమున బాగుగ గుర్తింపబడేను. యుద్ధరంగమున ప్రత్యక్ష సైనిక చర్యలకు వలయు శిక్షణము పదాతులకు ఇయ్యబడెడిది. సైనిక కందకములనుండియు, నిమ్నోన్నత ప్రాంతముల నుండియు, పర్వతశ్రేణులనుండియు, ప్రత్యక్ష పరోక్ష. యుద్ధప్రక్రియలందును, ఎట్టివాతావరణ పరిసరప్రదేశము లందయినను అహోరాత్రములు పోరాటమును సమర్థవంతముగ సాగించుటకు కఠోరమయిన శిక్షణ గరపబడెను. “నీతిప్రకాశిక” అను గ్రంథముందు ఈ సైనికుల విధులన్నియు పేర్కొనబడినవి. క్లిష్టమయిన సైనిక శిబిర నిర్మాణముగావించి, గుడారములు వేయుట, జీతబత్తెములు లేని వెట్టిచాకిరి చేయుట, సైనికోద్యోగములలో ప్రవేశించి పనిచేయు కార్మికుల యొక్క కార్యకలాపములను తనిఖీచేయుట, ధనాగార, ఆయుధాగారములను, ఇతర వస్తు వాహనములను పరిరక్షించుట, సైనిక వ్యూహ రచన యందు వేర్వేరు దళములను మోహరించుటయందు సహాయపడుట—— ఈ మొదలయిన విధులు సైనికు లాచరింపవలెనని, నిర్దేశింపబడెను. 'శుక్రనీతి', ''కామందక నీతిసారము' అను గ్రంథములలో శత్రుపక్షమునకు భయభ్రాంతులు రేకెత్తించు ఉద్దేశ్యముతో స్వసైన్యముల సంఖ్యాబలము సాధ్యమయి నంత ఎక్కువగా పెంచబడెడిదని వివరింపబడినది. పదాతి సైనికులు పోరాటముల యందు తుపాకులు ప్రయోగించిరని కూడ 'శుక్ర నీతి' వెల్లడిచేయుచున్నది. పచాతిసైవికుడు తన నిలువెత్తు విల్లును ధరించి శత్రువుతో పోరాడెనని తెలియుచున్నది. అంబులు, కవచములను సహితము చూసికొనిపోయెడివట. విల్లు నమ్ములే కాక, మూడు మూళ్ళకు తక్కువకానట్టి పలురకముల మేలికత్తులను, బల్లెములను, ఈటెలను గూడ పదాతులు రెండుచేతులందు ధరించి బాహాబాహీ, ముష్టాముష్టి యుద్ధములలో శత్రువులపై బలమైన దెబ్బ తీసెడివారట. సుశిక్షితులై, అధిక సంఖ్యాకులుగనున్న పదాతిపైన్యములకే ఎల్లపుడును విజయము తధ్యముగ సిద్ధించెడిదని అగ్ని పురాణము స్పష్టము చేయుచున్నది. చతురంగబలములలో పదాతిసైన్యము 'స్వాగమ' అను సాంకేతిక నామముతో పిలువబడేడిదనియు, తక్కిన మూడు అంగములు అన్యాగమ' నామముతో పిలువ బడెడివనియు 'శుక్రనీతి' విదితము చేయుచున్నది. చతురంగ బలములు సమీకరింపబడిన యుద్ధరంగములు పెద్దరాతిబండలతో, వృక్షములతో నిండియుండవలెననిగూడ ఇందు నిర్దేశింపబడియున్నది. భారత యుద్ధమందును, గుప్తరాజులనాటి యుద్ధము లందును, రాజపుత్రులు, మరాటులు, మొగలుల కాలమందును, చతురంగబలములలో పదాతి సైన్యముల కత్యంత ప్రాధాన్యమీయబడినది. సజాతుల నిర్మాణ మందును, వ్యూహరచనయందును, యుద్ధ కౌశలమందును, వ్యక్తిగతమయిన శౌర్య పరాక్రమము లను ప్రదర్శించుట యందును, భారతీయులు అసమానమయిన ప్రతిభను ఆర్జించినట్లు చారిత్రక నిదర్శనములు పెక్కులు కలవు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వముపై భారతదేశమునందలి స్వతంత్ర రాజులు, వారి సైన్యములు 1857 లో సాగించిన ప్రథమ స్వాతంత్య్ర సమరములో పదాతిదళములు ప్రశంసాపాత్రముగ పోరాడినట్లు చరిత్ర చాటుచున్నది. ఐరోపా ఖండమందు గ్రీసు, రోము, ఫ్రాన్సు, రష్యా మొదలయిన దేశములు పదాతియుద్ధముల యందు అందె వేసిన చేతులు. ప్రాచీన రోమను సైనిక నివహములు పన్నిన వ్యూహములు, ఎత్తుగడలు, చాతుర్యము గ్రీసుకు భిన్నమయినవి కావు. శత్రురాజ్యముల యొక్క సైనిక నాయకత్వమునకు రోమక రాజ్యము తీసిపోయినను, రోమక సైన్యములు పెక్కు విజయములు సాధింపగల్గెను. ఈ విజయములకు సైనిక, సాంకేతిక పాటవమొక్కటే "కాక, సాంఘిక చైతన్యము, సంమైక్యత గూడ బలీయ<noinclude><references/></noinclude> 7luo2o4ngu24nu4jtqi7vu9v5r2xkma 104 154798 577623 448617 2026-09-10T06:51:16Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము . ౨||కాల్పలము II}}</noinclude> మయిన కారణములుగా గుర్తింపబడినవి. నెపోలియన్ విదేశ దండయాత్రలు ప్రారంభించిన మొదటి 15 సంవత్సరములలో రష్యన్ సైన్యములు తప్ప ఇతర శత్రుసైన్యములు అతని పదాతి దళములను నిర్జించి గెలువలేకుండెను. నెపోలియన్ సైనిక నిర్మాణ విధానము, అతని ఆయుధముల పాటవము,వ్యూహములు ఇతర దేశములను పోలినవే. అతని సైనిక బలముల సంఖ్య గూడ శత్రువుల కంటె తక్కువే. కాని అతని సైనిక నాయకత్వము అన్య దేశముల కంటె మిన్నగా నుండెను. అతని సైన్యములలో నగర వాసులు, విశేషించి గ్రామీణులయిన రయితు యువకులు ఉండెడివారు. ఫ్రెంచి విప్లవములో వారు నిర్వ హించిన వీరోచితమయిన పాత్రము నుండి ఉత్తేజమును పొందెడివారు. వారి విజయములకు ఈ రెండే ప్రధాన కారణములు. పదాతి సైనికుడు ప్రాచీన కాలమందు గద చేతను, ధనుర్బాణముల చేతను, కత్తులు, కటారుల చేతను, చేతికి అందిన రకరకములయిన ఆయుధముల చేతను పోరాడెడివాడు. అతడు పర్వతముల పైనను, మైదానములమీదను, ఎడారుల యందును, అరణ్యములలోను, చిత్తడి ప్రదేశముల యందును, సముద్రతీర ప్రాంతములందును పోరాడ గల్గెను. భారతదేశము, ఈజిప్టు, అస్సిరియా మొదలయిన ప్రాచీన దేశములలో అనాది జాతులకు చెందిన పలు తెగల వారు పదాతి దళములుగా ఏర్పడి పరస్పరముగ ధను ర్బాణముల తోడను, కంచుఖడ్గముల తోడను యుద్ధములు సల్పిరి. ఈ యుద్ధములలో పదాతి సైనికులు ఒకప్పుడు రక్షణ స్థితియందును, మరొకప్పుడు శత్రువులపై లంఘించు హెచ్చుస్థితి యందును ఉండెడివారు. ఈ పదాతులు స్వల్ప సంఖ్యాకమయిన ముకాల నుండి బ్రహ్మాండమయిన సైనిక నివహముల వరకు అభివృద్ధినొందిరి. ఆ కాలమందు సైనిక వర్గము లన్నింటి యందును పదాతి గుండెకాయవంటివాడు. శత్రు సైన్యములోని గుఱ్ఱపు దళమును ఎదుర్కొనుట యందు సైనికుడు భారము నెక్కువగా మోసెడివాడు. ఈజిప్టు, అస్సిరియా దేశముల పదాతులనుండి వర్షియనులు యుద్ధ విద్య నభ్యసించిరి. పర్వత, సముద్ర యుద్ధములందు గ్రీకులు ఆరితేరిన దిట్టలు. వీరు సహజమయిన పదాతులని ప్రతీతి కలదు. ఆరు శతాబ్దముల కాలమువరకు రోమను పదాతి సేనలు ఐరోపాఖండ మంతటిలో మిన్నగా నుండెను. ప్రథమమున పౌరసైనికుడుగా నున్న రోమక పదాతి, కాలక్రమేణ యుద్ధమే తన యేకైక వృత్తి కలవాడుగా మారి, అనంతరము కై జీతగాడుగను (mercenary), అనాగరికమైన కిరాత సైనికుడుగను పరిణామము చెందెను. ఎడతెగని యుద్ధానుభవముల వలన రోమనులు బలవత్తరమయిన సైనికవీరులుగా చాలకాలము వరకు వాసికెక్కిరి. గ్రీకు, రోమక పదాతిసైన్యములు, సైనిక నాయక వర్గములు, అనాదివే అయినను, కొన్ని కొన్ని లక్షణములలో ఒకరిని మించి మరియొకరు ప్రసిద్ధికెక్కిరి. సీజరు పరిపాలన నాటికి, రోమక పదాతిభటుల శక్తి పాటవములు అత్యున్నత శిఖరములను స్పృశించెను. దీర్ఘకాలికమైన దండయాత్ర లందును, దుర్గముల యొక్క రాజమార్గముల యొక్క నిర్మాణమందును, తక్కిన ఐరోపా పదాతినైనికులకంటే రోమక పదాతులు అధిక శ్రమను, సహనమును, శక్తి యుక్తులను ప్రదర్శించేడి వారు. ఇంగ్లండు దేశమందలి సైనికవర్గములు చాలకాలము వరకు పురాతన పదాతి సంప్రదాయములనే పోషించుచు, ఎప్పటికప్పుడు అవసరములయిన ఆయుధములను ప్రవేశ పెట్టుచుండెను. కాని మధ్యయుగమునాటి జమీందారీ (feudal) వ్యవస్థ అంతరింపగనే, బానిసలు రైతులుగ స్వతంత్రమును సంపాదించుకొనిరి. ఈ పరిణామదశలో శక్తి మంతమగు పదాతి సైన్యములు ఇంగ్లండునందు అవతరింప నారంభించెను. స్వతంత్రులయిన బ్రిటిష్ ప్రజలు ఐచ్ఛికముగ పై నికవిద్య నభ్యసించుట తమ విధ్యుక్తధర్మముగ పరిగణించిరి. 14 వ శతాబ్ది ప్రారంభదశలో బ్రిటిష్ పదాతి సైనికుడు స్వతంత్రుడై, పార్లమెంటు శాసనము ద్వారా అతని జీవనభృతికి స్థైర్య మేర్పరచుకొన గలిగెను.1346 లో జరిగిన 'కేసీ' యుద్ధములో విలు కాండ్రయిన బ్రిటిష్ పదాతిసైనికులు ఫ్రెంచి ఆశ్వికదళమును ఓడింపగల్గెను. ఆశ్వికదళముల ప్రాభవము ఈ యుద్ధముతో పతనముకా నారంభించెనని కొందరు చరిత్రకారులు వ్రాసినను, అంతమాత్రముననే ఆశ్వికదళముల ప్రాముఖ్యము అంతరింపలేదని తరువాతి చారిత్రక సంఘటనల వలన స్పష్టమయినది. B<noinclude><references/></noinclude> 8yih0f5w8l17dj6rbqyqxgd1mm48zzd 104 154799 577625 448618 2026-09-10T07:37:49Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|కాల్బలము - II||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}</noinclude> 16 వ శతాబ్దిలో స్పెయిన్, హాలెండు దేశముల పదాతులు సైనికజీవితమునే తమ వృత్తిగా స్వీకరించిరి. కఠోరమయిన 'శిక్షణచైతన్యమును అలవరచుకొనుట వలన స్పెయిన్ పదాతి సైన్యములు అత్యుత్తమ స్థాయిని అందుకొనగల్గినవి. దీనికితోడుగ, పటుతరమయిన నాయకత్వమును, ఆకలిదప్పులను, అలసటను, అధికశ్రమను నిర్జింపగల శక్తిని కలిగియుండుటచే వీటికి అఖండమయిన ఖ్యాతి కలిగెను. ఉత్తేజితులయిన స్పెయిన్ పదాతి సైన్యములు 'మూరులు' అను ఆఫ్రికాజాతీయులను గెల్చుటయు, అమెరికాఖండమును కనుగొని అందు ప్రవేశించుటయు, రాచరికమందును, క్రైస్తవమతమందును మిగుల భక్తిప్రపత్తులు ప్రదర్శించుటయు సంభవించినది. అనంతరము స్పెయిన్ పదాతిసైన్యములు ఆఫ్రికా జాతీయులతో మేళవింపబడిన సంకీర్ణ సైన్యములుగ రూపొందగా, సైనిక నాయకత్వము మాత్రము కేవల స్పెయిన్ జాతీయుల క్రిందనే ఉండిపోయెను. స్పెయిన్, హాలెండు పదాతిసైన్యముల నిర్మాణము క్రొత్త పోకడలతో అభివృద్ధినంది పటిష్ఠమయ్యెను. వాటి సైన్యములలో మధ్యతరగతి రైతువర్గమునకు చెందిన ప్రజలు అధికముగనుండిరి. సైనిక నిర్మాణము యొక్క స్వరూప స్వభావములు, నాయకత్వము ఈ రెండు దేశముల సైనికప్రతిష్ఠను ఇనుమడింప జేసినవి. 19వ శతాబ్ది మొదలు 1814 వరకు సైనిక వ్యూహరచనయందును, పదాతి సైనిక పరిపాలనావిధాన మందును కొలది మార్పులు మాత్రమే జరిగి, సాంకేతిక ఆయుధముల తయారీలో గొప్ప పరిణామములు సంభవించెను. 1870-1914 మధ్యకాలములో యూరపునందు నిర్బంధ సైనిక విద్య గరపబడుటచే, సామాన్యపౌరుడు సైనిక విద్యయందు- విశేషించి పదాతివిద్యయందు అధికమయిన అనుభవమును, నైపుణ్యమును గడింపగల్గెను. నూతన ఆయుధ ధారణముందు, ఉన్నత శిక్షణయందు, కష్ట నిష్టురముల నోర్చుకొనుటయందు, క్రొత్త వ్యూహములు పన్నుటయందు, సామాన్యపౌరునికి అవకాశము లభించెను. 1914 లో జరిగిన ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామమునాటికి సాంకేతికమయిన పెక్కు మారణాయుధములు, ఇతర సాధనములు, వీటిపై ఆధారపడిన నవీన వ్యూహములు సైనికరంగములో విశేష ప్రాబల్యమునకు రావారంభించెను. జయాపజయములకు ఇవి చాలవరకు కారణభూతములయ్యెను. అయితే, ఇన్ని మార్పులు జరిగిన యుద్ధరంగమున పోరాడుట పదాతిసైనికులకు కొంత కష్టమాయెను. క్రొత్త వ్యూహములు, క్రొత్త ఆయుధములు, అతిశయించిన విధ్వంసకశక్తి రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాలములో ప్రధానమైన పాత్ర వహించుటచే, సదాతిపై నీకుడు ఇతోధిక మయిన చిక్కులను ఎదుర్కొనవలసి వచ్చినదని సైనిక నాయకు లభిప్రాయము వేలిబుచ్చిరి. ఊహాతీతమయిన చిక్కుల నెదుర్కొని పదాతి సైన్యము లీనాడు పటిష్ఠముగ నిలువగలుగుట ఆశ్చర్యకరమయిన విషయము. నూతనాయుధములు అభివృద్ధి యగుటచే, పదాతి యుద్ధవిధానములు మారజొచ్చెను. 19 వ శతాబ్దియందలి జరిగిన యుద్ధములందును, మొదటి ప్రపంచ సంగ్రామమందును వలె, ఈనాటి యుద్ధమున పదాతి సైనిక దళము సామూహికముగ కత్తులు పైకెత్తి పట్టి, సాహసముతో శత్రుమధ్యముపై లంఘింపరాదు. ఈనాటి పదాతి పై నీకుడు ప్రతి క్షణము అప్రమత్తతతో మెలగుచు, అవసరమును పురస్కరించుకొని తక్షణమే కార్యాచరణకు కడంగుటకు సంసిద్ధుడు కావలెను. ఎప్పుడెట్టి నూతన పరిస్థితి సంభవించునో గుర్తెరిగి, దాని కనుగుణ్యముగ ప్రవర్తించుచు, సేనాని ఆజ్ఞ ఇచ్చినంతనే కార్యరంగమునకు ఉరుకుటకు సంసిద్దుడు కావలెను. నిర్విరామముగ ప్రళయాగ్నిని వర్షించు పలురకముల నూతన మారణాయుధముల ఒత్తిడికి తట్టుకొని, ఏ క్షణమందయినను ప్రాణము లొడ్డుటకు సిద్ధముగా నుండవలెను. ఎండవానలకు, గడ్డక ట్టెడి చలికి, ధూళి ధూసరములకు, ఇతరములయిన వెక్కు చిక్కులకు ఇతడు తయారయి ఉండవలెను. నౌకా, వైమానిక, ఆశ్వికారి యుద్ధశాఖలకు చెందిన సైనికులు ప్రమాదకరమయిన యుద్ధ రంగములకు టాంకులలోను, విమానములలోను, ఓడలలోను చేరుకొని, అనుకొనుసంతలో వడివడిగా సురక్షిత స్థానములకు తిరిగి చేరుకొనవచ్చును. కాని యాంత్రిక మొనర్పని సైనిక దళముల కిట్టి సౌకర్యములు లభింపవు. రెండవ ప్రపంచ సంగ్రామమునాటికి నూతనాయువములకు తగినట్లు అన్ని దేశములందును పదాతి సైనిక<noinclude><references/></noinclude> 36ll5rpt1s9wp9gtfvpqq0681ni894r 104 154800 577626 448619 2026-09-10T07:58:23Z A.Murali 3019 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="A.Murali" />{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాల్దియా}}</noinclude><section begin="742A" />నిర్మాణము అభివృద్ధి అయ్యెను. దాని వ్యూహరచనా విధానముగూడ దాని కనుకూలముగనే రూపొందెను. రెండవ ప్రపంచయుద్ధము నాటికి పాశ్చాత్య దేశములలోని పదాతి సైన్యములన్నియు యాంత్రిక (mechanised) మొనర్పబడెను. కాని ఇప్పటికిని రష్యన్, జర్మన్ సైన్యములలో పాదచారులై పోరాడు కొన్ని పదాతి దళము లున్నవి. రెండవ ప్రపంచయుద్ధము వలన రష్యన్, జర్మన్ పదాతిసై న్యములు ప్రపంచమందలియే ఇతర సైన్యముల కంటెను బలవత్తరములయినవని రుజువాయెను. సాంకేతిక కార్యకలాపము లాచరించు దళములు గూడ పదాతి సైన్యములో అంతర్భాగములుగా పరిగణింపబడు చున్నవి. వైద్యబృందములు, సిగ్నల్ మెన్, ఇంజనీర్లు, ట్రక్ (లారీ) డ్రయివర్లు, శాపర్స్, మైనర్స్ మొదలయిన సిబ్బంది పదాతులతో పాటు యుద్ధరంగమున పురోభాగమందు ప్రమాదము నెదుర్కొన వలసిన వారే. తొమ్మిది లేక పదిమంది- మగటిమిగల యోధులతో నిర్మాణమయ్యెడి 'స్క్వాడ్' పదాతి దళమున ముందుండి, ప్రాణమునైనను తెగించి పోరాడవలసియుండును. శత్రువును పసికట్టి, అతనిపై లంఘించి, పరిమార్చుటయే అతని ఏకైకక ర్తవ్యము. వీరు రైఫిళ్ళు, మరతుపాకులు, ఆటోమాటిక్ యంత్రములు ధరింతురు. పురోగాములయిన ఈ దళమునకు విశ్రాంతి ఉండదు. సమైక్యముతో రహస్యస్థావరములందుండి శత్రువును పంచించుటయందును, క్లిష్టమయిన ఆయుధములను ప్రయోగించుటయందును,ఈ దళ సైనికులు నేర్పరులు. సోవియట్ రైఫిల్ దళములో బాంక్ విధ్వంసక శతఘ్నులు, విమానవిధ్వంసక శతఘ్నులు ప్రవేశ పెట్టబడుట ప్రత్యేకమయిన విశిష్టత. పురోభాగమున నున్న దళములు అటు శత్రువుపై లంఘించి దెబ్బతీయుటకును, ఇటు ఆత్మరక్షణ చేసికొనుటకును సామర్థ్యము, నేర్పు కలిగి ఉండవలెను. సాధారణముగ 18-35 సం. మధ్య వయస్సుగల యువకులను పదాతి సైనికులుగా తర్ఫీదు చేసెదరు. ఆయుధములను ప్రయోగించుట కవసరమయిన ప్రాథమికశిక్షణము, సైనిక జీవితమునకు అలవాటుపడు విధానమును, బ్రహ్మాండమయిన శిక్షణ కేంద్రము నొద్ద వీరికి బోధింపబడును. 8 నుండి 14 వారముల పరిమితివరకు తర్ఫీదిచ్చిన తరువాత వీరు డివిజనల్ యూనిట్లలో ప్రవేశ పెట్టబడి, స్క్వాడ్, ప్లాటూన్, రెజిమెంటు, డివిజన్ అను శ్రేణులవరుస క్రమములో అవసరమైన సమగ్రశిక్షణము, వ్యూహవిధానము బోధింపబడును. వీటిలో సమగ్రమయిన శిక్షణము ఇచ్చిన వెనుక ఆర్టిలరీ, టాంక్, విమానయుద్ధములలో అవసరమయిన శిక్షణ నిచ్చెదరు. అనంతరము సైనిక విన్యాసములలో పాల్గొనుటకు వీరిని సిద్ధ పరచెదరు. దీని మూలముగా పదాతి సైనికుడు సైనికతత్వమును అలవరచుకొన గలుగును. సరి అయిన స్థానమునకు సరిఅయిన వ్యక్తిని ఎన్నుకొని అతనికి సంపూర్ణమైన శిక్షణ యిచ్చుటయందు సైనిక నాయకులు సర్వదా తమ శక్తి యుక్తులను కేంద్రీకరింతురు. ఎన్ని కొనబడు వ్యక్తికి పోరాటమందు అభిరుచి కలదా లేదా యనునది ప్రధాన విషయము. భూసైన్యము లన్నిటిలోను శత్రువుతో వాహాబాహి పెనగి పోరాడుటయు, అతనిని పరాజితుని చేయుటయు పదాతుల ప్రాథమిక ధర్మముగ పరిగణింపబడుచున్నది. ఇందులకై పదాతి సైనికునికి అత్యున్నతమయిన నైతిక బలము, గుండెదిటవు అత్యవసరము. {{right|ప్ర. రా. సు.}} <section end="742A" /> <section begin="742B" />'''కాల్దియా :''' ఆధునిక యుగమందు మెసొపొటేమియా యను నామము గల భూభాగములో ప్రాచీనకాలమున బాబి లోనియా, అస్సీరియా అను రెండు రాష్ట్రములు నెలకొని యుండెను. ఇందలి మొదటి రాష్ట్రమునందు జగద్విఖ్యాతి గాంచిన బాబిలోన్ నగరము వెలసిన కారణమున ఈ ప్రాంతమునకు బాబిలోనియా దేశమను పేరు కలిగెను. బాబిలోన్ నగరము క్రీస్తునకు 2,000 సంవత్సరములకు పూర్వము 'సెమిటిక్' జాతికి చెందిన 'సుమూ ఆబూ'వంశమువారు పరిపాలన కావించుచున్నప్పుడు విఖ్యాతికి వచ్చెను. మనము పేరోనుచున్న దేశమునకు బాబిలోనియా అను నామముగూడ ఇంచుమించు ఆదే కాలమున కల్గి యుండవచ్చును. బాబిలోనియా దేశమునకు "కాల్షియా' అను ప్రాచీన నామముకూడ ఉండెను. బాబిలోన్ నగరము స్థాపింపబడుటకు పూర్వము ఈ పేరు సర్వసాధారణముగ వాడుకలో నుండియుండవచ్చును. కాల్షియా రాష్ట్రము యొక్క దక్షిణ ప్రాంతమునకు సుమేరు రాష్ట్రమనియు, <section end="742B" /><noinclude><references/></noinclude> ievp6g2rrqw40p1idpwhc4f8hrdtejt 104 169766 577609 577515 2026-09-09T23:44:20Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577609 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|2}}</noinclude>దానినే ఉల్లెడయందురు. రాయలసీమలో ఈ యాచారము విశేషముగా కలదు. {{float right|2-10}} {{c|{{larger|ఎ}}}} ఎక్కలిదేవి = ఒక గ్రామదేవత. ఈ దేవతను మాదిగవారు కొలుతురు. “ఎక్కలిదేవికి గ్రామగంగకున్” అని కవి ప్రయోగించుటచే ఈ రెండును క్షుద్రదేవతలని స్పష్టము. {{float right|2-445}} ఎక్కలోజోగు = ఎక్కలేజోగు అనియునందురు. ఎక్కలికి = దేవికి జోగు (భిక్ష) పెట్టుడు అని యర్థము. మాదిగస్త్రీలు ఎక్కలోజోగు అని బిచ్చ మెత్తుట రాయలసీమలో సర్వసాధారణము. {{float right|2-4-25}} {{c|{{larger|క}}}} కొరవంజి = ఎఱుకుస్త్రీ. {{float right|1-101}} కొల్లారుబండ్లు = నాలుగుదిక్కుల ప్రక్కమూతలుకల తడకలతో గూడిన బండ్లు, పొనకబండ్లు. {{float right|1-222; 1-281}} కట్టాణి = కంఠాభరణము. బంగారుగుండ్ల అయిదువరుసల కంఠహారమును ఇప్పుడును కట్టాణియందురు. {{float right|1-222}} కంబమయ్య = గుత్తికి ఇంచుమించు 20 మైళ్ల దూరములోనున్న కంబగిరి అను స్థలము ప్రసిద్ధ తీర్థస్థలము. అచ్చట వెలసిన నరసింహస్వామిని కంబమయ్య అనియందురు. {{float right|3-46}} మీదుకట్టుట = "కాటిరేనికిమీదుగా గట్టిన వరహాని”; ఆవులు, బఱ్ఱెలు పాలీయకుండిన అవి యీనినప్పుడు మొదటి కొన్నిదినాలపాలు తాము నమ్మిన దేవరకు లేక మహాపురుషునికి ఇచ్చుకొందుమని ముడుపు కట్టుదురు. మొక్కుబడి చెల్లువరకు పాలనుకాని మజ్జిగ వెన్నలుకాని ఎవరికిని ఈయరు. {{float right|3-50}}<noinclude><references/></noinclude> q292l3y3f1fp0z90rrltyftrk6cbmy7 104 169767 577571 577516 2026-09-09T13:04:14Z Rajasekhar1961 50 577571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|3}}</noinclude> కూనలమ్మ చీర = కూనలు (పిల్లలు) లేనివారు కూనలమ్మ అను దేవతకి మ్రొక్కుకొందురు. ఆదేవతకు ఎఱ్ఱని అంచుగల తెల్లని చీరను నైవేద్యముతో నెక్కించి గొడ్రాలి కాచీరను కట్టింతురు. అందుచేత ఎఱ్ఱంచు గల తెల్లనిచీరను కూనలమ్మ చీర యనిరి. {{float right|2-400}} {{c|{{larger|గ}}}} గౌర = కోమటి. కోమట్లలోనే గౌరయ్య, గౌరమ్మ పేరులెక్కువ. బెంగాలు గౌడదేశమునుండి క్రీ. శ. శి,౬ శతాబ్దులనుండి విష్ణువర్ధ సుని కాలమువఱకు తెనుఁగుదేశమునకు వలసవచ్చియుందురు. 9-992 గురస్తు = గృహస్థుయొక్క తద్భవము. {{float right|2-474}} గాజుగడపినట్లు = కష్టముతో జీవనము గడపుట అనిసందర్భమునుబట్టి గ్రహింపవలెను. {{float right|3-243}} గురికాడు = వేఁటకాఁడు. ఇక్కడ యజమాని అనియర్థము. {{float right|2-491}} గరాస = దుష్టుఁడా. {{float right|2-485}} గుడిముద్ర = పూర్వము దేవుని పేర విడిచిన పశువులపై దేవాలయాధికారులు గుర్తుగా ముద్ర వేసెడివారు. ఆ ముద్రలు గల పశువులకు స్వేచ్ఛయుండెడిది. {{float right|2-508}} {{c|{{larger|చ}}}} చింతాళుముడుఁగుతఱి = మునిమాపు చీకటి వేళ. చిటుకులాఁడి = పగలాఁడి. a-X33 చందనపుమని కెలు - రాయలసీమ లో ఒక విధమగు సాధారణ వృక్షమును. చందనమందురు. అది చౌకకట్టి, ఆ కట్టెతో జేడిగములు, కొలత పేర్లు మున్నగునవి చేయందురు. అ.గం చూడుఁడు. “ఇనుపకట్ల మానియుంకలు" అను ప్రయోగము. -30 వేపపీఁట = రాటముపడుకునప్పుడు కూర్చొను' మూరెడెత్తు గలవట. ఆ పీఁటకు 30<noinclude><references/></noinclude> gnltk3qi91alregymna3c2z7xgqqyfa 577573 577571 2026-09-09T13:11:13Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" />{{c|3}}</noinclude> కూనలమ్మ చీర = కూనలు (పిల్లలు) లేనివారు కూనలమ్మ అను దేవతకి మ్రొక్కుకొందురు. ఆదేవతకు ఎఱ్ఱని అంచుగల తెల్లని చీరను నైవేద్యముతో నెక్కించి గొడ్రాలి కాచీరను కట్టింతురు. అందుచేత ఎఱ్ఱంచు గల తెల్లనిచీరను కూనలమ్మ చీర యనిరి. {{float right|2-400}} {{c|{{larger|గ}}}} గౌర = కోమటి. కోమట్లలోనే గౌరయ్య, గౌరమ్మ పేరులెక్కువ. బెంగాలు గౌడదేశమునుండి క్రీ. శ. శ 5, 6 శతాబ్దులనుండి విష్ణువర్ధనుని కాలమువఱకు తెనుఁగుదేశమునకు వలసవచ్చియుందురు. {{float right|1-128}} గురస్తు = గృహస్థుయొక్క తద్భవము. {{float right|2-474}} గాజుగడపినట్లు = కష్టముతో జీవనము గడపుట అనిసందర్భమునుబట్టి గ్రహింపవలెను. {{float right|3-243}} గురికాడు = వేఁటకాఁడు. ఇక్కడ యజమాని అనియర్థము. {{float right|2-491}} గరాస = దుష్టుఁడా. {{float right|2-485}} గుడిముద్ర = పూర్వము దేవుని పేర విడిచిన పశువులపై దేవాలయాధికారులు గుర్తుగా ముద్ర వేసెడివారు. ఆ ముద్రలు గల పశువులకు స్వేచ్ఛయుండెడిది. {{float right|2-508}} {{c|{{larger|చ}}}} చింతాకుముడుఁగుతఱి = మునిమాపు చీకటి వేళ. {{float right|1-533}} చిటుకులాఁడి = వగలాఁడి. {{float right|2-29}} చందనపుమానికెలు = రాయలసీమలో ఒకవిధమగు సాధారణ వృక్షమును చందనమందురు. అది చౌకకట్టె, ఆ కట్టెతో జేడిగములు, కొలత సేర్లు మున్నగునవి చేయుదురు. 2-506 చూడుఁడు. “ఇనుపకట్ల మానిముంతలు" అను ప్రయోగము. {{float right|2-360}} చేవపీఁట = రాటమువడుకునప్పుడు కూర్చొను మూరెడెత్తుగలవట. ఆ పీఁటకు<noinclude><references/></noinclude> pzfss9zgh9qf1d5j8sr9wson6bawuil 577610 577573 2026-09-09T23:47:05Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577610 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|3}}</noinclude> కూనలమ్మచీర = కూనలు (పిల్లలు) లేనివారు కూనలమ్మ అను దేవతకి మ్రొక్కుకొందురు. ఆదేవతకు ఎఱ్ఱని అంచుగల తెల్లని చీరను నైవేద్యముతో నెక్కించి గొడ్రాలి కాచీరను కట్టింతురు. అందుచేత ఎఱ్ఱంచు గల తెల్లనిచీరను కూనలమ్మ చీర యనిరి. {{float right|2-400}} {{c|{{larger|గ}}}} గౌర = కోమటి. కోమట్లలోనే గౌరయ్య, గౌరమ్మ పేరులెక్కువ. బెంగాలు గౌడదేశమునుండి క్రీ. శ. శ 5, 6 శతాబ్దులనుండి విష్ణువర్ధనుని కాలమువఱకు తెనుఁగుదేశమునకు వలసవచ్చియుందురు. {{float right|1-128}} గురస్తు = గృహస్థుయొక్క తద్భవము. {{float right|2-474}} గాజుగడపినట్లు = కష్టముతో జీవనము గడపుట అని సందర్భమును బట్టి గ్రహింపవలెను. {{float right|3-243}} గురికాడు = వేఁటకాఁడు. ఇక్కడ యజమాని అని యర్థము. {{float right|2-491}} గరాస = దుష్టుఁడా. {{float right|2-485}} గుడిముద్ర = పూర్వము దేవునిపేర విడిచిన పశువులపై దేవాలయాధికారులు గుర్తుగా ముద్ర వేసెడివారు. ఆ ముద్రలు గల పశువులకు స్వేచ్ఛ యుండెడిది. {{float right|2-508}} {{c|{{larger|చ}}}} చింతాకుముడుఁగుతఱి = మునిమాపుచీకటివేళ. {{float right|1-533}} చిటుకులాఁడి = వగలాఁడి. {{float right|2-29}} చందనపుమానికెలు = రాయలసీమలో ఒకవిధమగు సాధారణవృక్షమును చందన మందురు. అది చౌకకట్టె, ఆ కట్టెతో జేడిగములు, కొలతసేర్లు మున్నగునవి చేయుదురు. 2-506 చూడుఁడు. “ఇనుపకట్ల మానిముంతలు" అను ప్రయోగము. {{float right|2-360}} దేవపీఁట = రాటము వడుకునప్పుడు కూర్చొను మూరెడెత్తుగలపీఁట. ఆ పీఁటకు<noinclude><references/></noinclude> 82acjfi24ryuci79qycts1x4xy4gmec 577611 577610 2026-09-09T23:48:38Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|3}}</noinclude> కూనలమ్మచీర = కూనలు (పిల్లలు) లేనివారు కూనలమ్మ అను దేవతకి మ్రొక్కుకొందురు. ఆదేవతకు ఎఱ్ఱని అంచుగల తెల్లని చీరను నైవేద్యముతో నెక్కించి గొడ్రాలి కాచీరను కట్టింతురు. అందుచేత ఎఱ్ఱంచు గల తెల్లనిచీరను కూనలమ్మ చీర యనిరి. {{float right|2-400}} {{c|{{larger|గ}}}} గౌర = కోమటి. కోమట్లలోనే గౌరయ్య, గౌరమ్మ పేరులెక్కువ. బెంగాలు గౌడదేశమునుండి క్రీ. శ. శ 5, 6 శతాబ్దులనుండి విష్ణువర్ధనుని కాలమువఱకు తెనుఁగుదేశమునకు వలసవచ్చియుందురు. {{float right|1-128}} గురస్తు = గృహస్థుయొక్క తద్భవము. {{float right|2-474}} గాజుగడపినట్లు = కష్టముతో జీవనము గడపుట అని సందర్భమును బట్టి గ్రహింపవలెను. {{float right|3-243}} గురికాడు = వేఁటకాఁడు. ఇక్కడ యజమాని అని యర్థము. {{float right|2-491}} గరాస = దుష్టుఁడా. {{float right|2-485}} గుడిముద్ర = పూర్వము దేవునిపేర విడిచిన పశువులపై దేవాలయాధికారులు గుర్తుగా ముద్ర వేసెడివారు. ఆ ముద్రలు గల పశువులకు స్వేచ్ఛ యుండెడిది. {{float right|2-508}} {{c|{{larger|చ}}}} చింతాకుముడుఁగుతఱి = మునిమాపుచీకటివేళ. {{float right|1-533}} చిటుకులాఁడి = వగలాఁడి. {{float right|2-29}} చందనపుమానికెలు = రాయలసీమలో ఒకవిధమగు సాధారణవృక్షమును చందన మందురు. అది చౌకకట్టె, ఆ కట్టెతో జేడిగములు, కొలతసేర్లు మున్నగునవి చేయుదురు. 2-506 చూడుఁడు. “ఇనుపకట్ల మానిముంతలు" అను ప్రయోగము. {{float right|2-360}} చేవపీఁట = రాటము వడుకునప్పుడు కూర్చొను మూరెడెత్తుగలపీఁట. ఆ పీఁటకు<noinclude><references/></noinclude> khja1j9utmykg8z4n4a73yov3qo0qwk 104 169768 577585 479255 2026-09-09T17:27:35Z Rajasekhar1961 50 577585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాలుగుకాళ్లుండును కొన్నిటి కానుకొనుటకు వీపుపలకయుచుండును. సాధారణముగా నాపీఁటకు నులక సల్లునురు. చిట్టెడు = నూనెకొలుచు మానము, చటాకులో సగభాగము. 9-300 చేమిడియిడుట = చేమిరియిడుట. పేరుటకై పాలలో చల్ల చుక్క వదలుట చెంగలమ్మ = పూర్వము నెల్లూరులో చెంగలమ్మ అరు స్త్రీ సహగమనము చేసి ననియు, ఆమె దేవత యయ్యెననియం, ఆజిల్లాలో చెంగలయ్య, చెంగ లమ్మ పేరులు జహుళమనియు చెప్పుదురు. {{float right|3-403}} {{c|{{larger|జ}}}} జీవిండిక = ఆపాదులువాయించు మధ్య తంతిగల ఢక్క. ఈ పదము జేములిక అని చంకలదు. ముద్రిత పదము వ్యవహారములోనుకలదు. అనియు కొందఱందురు. అది సరికాదు. అ-రండి. అముక్త మాల్యద (రణ88) లో “జమిడి" ప్రయోగము కలదు. జిగే = వెళ్లిపో, {{c|{{larger|త}}}} అన్నెపెట్టు } = తిన్నా అనగా అరుగు. తిన్నె పెట్టుట అనగా దేవరచుకొలుచుట. ఇంటిలో నొక గదిని దేవునిల్లు గా వాడుదురు. అందొకచోట చిన్న ఆరుగుకట్టుదురు. దానిపై మట్టి గురుగులకు ఆ యింట చనిపోయిన వారిలో ఇంటివారిని బాధించునని తలపబడిన ప్రేతల చిహ్నములుగా పెట్టునురు. ఇంటివారికెవరికైన పెద్ద జబ్బు చేసిన అంతకుముందా యిట చనిపోయినవారు భూతమైపట్టినదని సోదె చెప్పించుకొని విశ్వసించి ఆ భూతమునకు మ్రొక్కుకొని ఇంటనిలుపుకొని ఏటేట నైవేద్య మిత్తరు. ఆట్టిదానిని తీసి పెట్టుటయందుకు.<noinclude><references/></noinclude> 95oe07esgbsvtjekz81y834gwxqgohw 577586 577585 2026-09-09T17:41:54Z Rajasekhar1961 50 577586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాలుగుకాళ్లుండును కొన్నిటి కానుకొనుటకు వీపుపలకయుచుండును. సాధారణముగా నాపీఁటకు నులక నల్లుదురు. {{float right|2-421}} చిట్టెడు = నూనెకొలుచు మానము. చటాకులో సగభాగము. {{float right|2-371}} చేమిడియిడుట = చేమిరియిడుట. పేరుటకై పాలలో చల్ల చుక్క వదలుట. {{float right|2-562}} చెంగలమ్మ = పూర్వము నెల్లూరులో చెంగలమ్మ అను స్త్రీ సహగమనము చేసెననియు, ఆమె దేవత యయ్యెననియు, ఆజిల్లాలో చెంగలయ్య, చెంగలమ్మ పేరులు జహుళమనియు చెప్పుదురు. {{float right|3-403}} {{c|{{larger|జ}}}} జీవిండిక = ఆపాదులువాయించు మధ్య తంతిగల ఢక్క. ఈ పదము జేములిక అని చంకలదు. ముద్రిత పదము వ్యవహారములోనుకలదు. అనియు కొందఱందురు. అది సరికాదు. అ-రండి. అముక్త మాల్యద (రణ88) లో “జమిడి" ప్రయోగము కలదు. జిగే = వెళ్లిపో, {{c|{{larger|త}}}} అన్నెపెట్టు } = తిన్నా అనగా అరుగు. తిన్నె పెట్టుట అనగా దేవరచుకొలుచుట. ఇంటిలో నొక గదిని దేవునిల్లు గా వాడుదురు. అందొకచోట చిన్న ఆరుగుకట్టుదురు. దానిపై మట్టి గురుగులకు ఆ యింట చనిపోయిన వారిలో ఇంటివారిని బాధించునని తలపబడిన ప్రేతల చిహ్నములుగా పెట్టునురు. ఇంటివారికెవరికైన పెద్ద జబ్బు చేసిన అంతకుముందా యిట చనిపోయినవారు భూతమైపట్టినదని సోదె చెప్పించుకొని విశ్వసించి ఆ భూతమునకు మ్రొక్కుకొని ఇంటనిలుపుకొని ఏటేట నైవేద్య మిత్తరు. ఆట్టిదానిని తీసి పెట్టుటయందుకు.<noinclude><references/></noinclude> sdmivb4i31dtdrfnj3r3q9u6xab23bc 577587 577586 2026-09-09T17:46:27Z Rajasekhar1961 50 577587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాలుగుకాళ్లుండును కొన్నిటి కానుకొనుటకు వీపుపలకయుచుండును. సాధారణముగా నాపీఁటకు నులక నల్లుదురు. {{float right|2-421}} చిట్టెడు = నూనెకొలుచు మానము. చటాకులో సగభాగము. {{float right|2-371}} చేమిడియిడుట = చేమిరియిడుట. పేరుటకై పాలలో చల్ల చుక్క వదలుట. {{float right|2-562}} చెంగలమ్మ = పూర్వము నెల్లూరులో చెంగలమ్మ అను స్త్రీ సహగమనము చేసెననియు, ఆమె దేవత యయ్యెననియు, ఆజిల్లాలో చెంగలయ్య, చెంగలమ్మ పేరులు జహుళమనియు చెప్పుదురు. {{float right|3-403}} {{c|{{larger|జ}}}} జమిడిక = ఆసాదులువాయించు మధ్యతంతిగల ఢక్క. ఈ పదములో జేమలిక అనియుకలదు. ముద్రితపదము వ్యవహారములోనుకలదు. అనియు కొందఱందురు. అది సరికాదు. (2-415). అముక్తమాల్యద (4-188) లో “జమిడి" ప్రయోగము కలదు. జిగే = వెళ్లిపో. {{float right|3-196}} {{c|{{larger|త}}}} అన్నెపెట్టు } = తిన్నా అనగా అరుగు. తిన్నె పెట్టుట అనగా దేవరచుకొలుచుట. ఇంటిలో నొక గదిని దేవునిల్లు గా వాడుదురు. అందొకచోట చిన్న ఆరుగుకట్టుదురు. దానిపై మట్టి గురుగులకు ఆ యింట చనిపోయిన వారిలో ఇంటివారిని బాధించునని తలపబడిన ప్రేతల చిహ్నములుగా పెట్టునురు. ఇంటివారికెవరికైన పెద్ద జబ్బు చేసిన అంతకుముందా యిట చనిపోయినవారు భూతమైపట్టినదని సోదె చెప్పించుకొని విశ్వసించి ఆ భూతమునకు మ్రొక్కుకొని ఇంటనిలుపుకొని ఏటేట నైవేద్య మిత్తరు. ఆట్టిదానిని తీసి పెట్టుటయందుకు.<noinclude><references/></noinclude> ocr7h7bnx50rf3bryd9e9sv5yxsd1te 577588 577587 2026-09-09T17:51:53Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>నాలుగుకాళ్లుండును కొన్నిటి కానుకొనుటకు వీపుపలకయుచుండును. సాధారణముగా నాపీఁటకు నులక నల్లుదురు. {{float right|2-421}} చిట్టెడు = నూనెకొలుచు మానము. చటాకులో సగభాగము. {{float right|2-371}} చేమిడియిడుట = చేమిరియిడుట. పేరుటకై పాలలో చల్ల చుక్క వదలుట. {{float right|2-562}} చెంగలమ్మ = పూర్వము నెల్లూరులో చెంగలమ్మ అను స్త్రీ సహగమనము చేసెననియు, ఆమె దేవత యయ్యెననియు, ఆజిల్లాలో చెంగలయ్య, చెంగలమ్మ పేరులు జహుళమనియు చెప్పుదురు. {{float right|3-403}} {{c|{{larger|జ}}}} జమిడిక = ఆసాదులువాయించు మధ్యతంతిగల ఢక్క. ఈ పదములో జేమలిక అనియుకలదు. ముద్రితపదము వ్యవహారములోనుకలదు. అనియు కొందఱందురు. అది సరికాదు. (2-415). అముక్తమాల్యద (4-188) లో “జమిడి" ప్రయోగము కలదు. జిగే = వెళ్లిపో. {{float right|3-196}} {{c|{{larger|త}}}} తిన్నెపెట్టు/తీనెపెట్టు = తిన్నె అనగా అరుగు. తిన్నె పెట్టుట అనగా దేవరను కొలుచుట. ఇంటిలో నొకగదిని దేవునిల్లుగా వాడుదురు. అందొకచోట చిన్న అరుగుకట్టుదురు. దానిపై మట్టి గురుగులను ఆ యింట చనిపోయిన వారిలో ఇంటివారిని బాధించునని తలపబడిన ప్రేతల చిహ్నములుగా పెట్టుదురు. ఇంటివారికెవరికైన పెద్దజబ్బు చేసిన అంతకుముందా యింట చనిపోయినవారు భూతమైపట్టినదని సోదె చెప్పించుకొని విశ్వసించి ఆ భూతమునకు మ్రొక్కుకొని ఇంటనిలుపుకొని ఏటేట నైవేద్య మిత్తురు. అట్టిదానిని తీనెపెట్టుటయందురు. {{float right|2-446}}<noinclude><references/></noinclude> 4np3xnfk8trypn8fqrcdk0rtccicfbz 577612 577588 2026-09-09T23:53:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాలుగుకాళ్లుండును కొన్నిటి కానుకొనుటకు వీపుపలకయునుండును. సాధారణముగా నాపీఁటకు నులక నల్లుదురు. {{float right|2-421}} చిట్టెడు = నూనె కొలుచు మానము. చటాకులో సగభాగము. {{float right|2-371}} చేమిడియిడుట = చేమిరియిడుట. పేరుటకై పాలలో చల్లచుక్క వదలుట. {{float right|2-562}} చెంగలమ్మ = పూర్వము నెల్లూరులో చెంగలమ్మ అను స్త్రీ సహగమనము చేసెననియు, ఆమె దేవత యయ్యెననియు, ఆజిల్లాలో చెంగలయ్య, చెంగలమ్మ పేరులు బహుళమనియు చెప్పుదురు. {{float right|3-403}} {{c|{{larger|జ}}}} జమిడిక = ఆసాదులు వాయించు మధ్యతంతి గల ఢక్క. ఈ పదములో జేమలిక అనియు కలదు. ముద్రితపదము వ్యవహారములోను కలదు. అనియు కొందఱందురు. అది సరికాదు. . అముక్తమాల్యద (4-177) లో “జమిడి" ప్రయోగము కలదు.{{float right|(2-415)}} జగే = వెళ్లిపో. {{float right|3-196}} {{c|{{larger|త}}}} తిన్నెపెట్టు/తీనెపెట్టు = తిన్నె అనగా అరుగు. తిన్నె పెట్టుట అనగా దేవరను కొలుచుట. ఇంటిలో నొకగదిని దేవునిల్లుగా వాడుదురు. అందొకచోట చిన్న అరుగు కట్టుదురు. దానిపై మట్టిగురుగులను ఆ యింట చనిపోయినవారిలో ఇంటివారిని బాధించునని తలపబడిన ప్రేతల చిహ్నములుగా పెట్టుదురు. ఇంటివారి కెవరికైన పెద్దజబ్బు చేసిన అంతకుముం దాయింట చనిపోయినవారు భూతమైప ట్టినదని సోదె చెప్పించుకొని విశ్వసించి ఆ భూతమునకు మ్రొక్కుకొని ఇంట నిలుపుకొని ఏటేట నైవేద్య మిత్తురు. అట్టిదానిని తీనెపెట్టుట యందురు. {{float right|2-446}}<noinclude><references/></noinclude> tr5u1s4ac5eys4il2mbbegxqkuynf08 577613 577612 2026-09-09T23:53:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>నాలుగుకాళ్లుండును కొన్నిటి కానుకొనుటకు వీపుపలకయునుండును. సాధారణముగా నాపీఁటకు నులక నల్లుదురు. {{float right|2-421}} చిట్టెడు = నూనె కొలుచు మానము. చటాకులో సగభాగము. {{float right|2-371}} చేమిడియిడుట = చేమిరియిడుట. పేరుటకై పాలలో చల్లచుక్క వదలుట. {{float right|2-562}} చెంగలమ్మ = పూర్వము నెల్లూరులో చెంగలమ్మ అను స్త్రీ సహగమనము చేసెననియు, ఆమె దేవత యయ్యెననియు, ఆజిల్లాలో చెంగలయ్య, చెంగలమ్మ పేరులు బహుళమనియు చెప్పుదురు. {{float right|3-403}} {{c|{{larger|జ}}}} జమిడిక = ఆసాదులు వాయించు మధ్యతంతి గల ఢక్క. ఈ పదములో జేమలిక అనియు కలదు. ముద్రితపదము వ్యవహారములోను కలదు. అనియు కొందఱందురు. అది సరికాదు. . అముక్తమాల్యద (4-177) లో “జమిడి" ప్రయోగము కలదు.{{float right|2-415}} జగే = వెళ్లిపో. {{float right|3-196}} {{c|{{larger|త}}}} తిన్నెపెట్టు/తీనెపెట్టు = తిన్నె అనగా అరుగు. తిన్నె పెట్టుట అనగా దేవరను కొలుచుట. ఇంటిలో నొకగదిని దేవునిల్లుగా వాడుదురు. అందొకచోట చిన్న అరుగు కట్టుదురు. దానిపై మట్టిగురుగులను ఆ యింట చనిపోయినవారిలో ఇంటివారిని బాధించునని తలపబడిన ప్రేతల చిహ్నములుగా పెట్టుదురు. ఇంటివారి కెవరికైన పెద్దజబ్బు చేసిన అంతకుముం దాయింట చనిపోయినవారు భూతమైప ట్టినదని సోదె చెప్పించుకొని విశ్వసించి ఆ భూతమునకు మ్రొక్కుకొని ఇంట నిలుపుకొని ఏటేట నైవేద్య మిత్తురు. అట్టిదానిని తీనెపెట్టుట యందురు. {{float right|2-446}}<noinclude><references/></noinclude> cxsnohkr97nqfmernyb5tsf39ol8xgo 106 170750 577579 481808 2026-09-09T14:24:41Z Rajasekhar1961 50 577579 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=కవి కల్పలత |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు=[[రచయిత:కల్లూరి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు]] |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా= |సంవత్సరం= |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=5 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 13=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} q84rj78yfekb4y0ab75npr3xc8qy4mz 104 184056 577565 501976 2026-09-09T12:21:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>Page 28<br> (చూ. సీ॥ వలుదగుబ్బలు..........) {{Telugu poem|type=8.|lines=<poem>ఎడుత్తయాళ్ క్కుడుపార్ కొళియినైత్తనంగళీందిడప్పదలిహడమక్కుత్ తడుప్పరు మిరాగ మంగులి యుదవత్తాళ్{{ZWNJ}}మాయ్ కావళై యొలిప్ప అడుత్త చేతనము మచేతన మాహ వచేతనం చేతన మాహ క్కొడుత్తిడు మొరుపణ్ణిశైతదళ్ పుడైశూళ్ కోడైయర్ పూరైయెన్రురైప్ప॥</poem>|ref=}} (చూ. శా. మహిళామండల........) {{Telugu poem|type=9.|lines=<poem>తున్నుపైంకొడియన్ శెన్నిత్తూయపౝ మలరుదిర్తుం ఉన్నరుందళిరిౝ మేయ పురువినై ప్పిడిత్తలైత్తుం మన్నుకోకనకకణ్ణార్ తోట్టినై మలైత్తుం తెన్రల్ ఎన్నుమామత్తిౝ వందానిణైయిలా విడినే యాహి॥</poem>|ref=}} Page 29{{float right|19 వ సంతప్పటలం॥}}<br> (చూ. శా. భూనాథాగ్రణి........) {{Telugu poem|type=10.|lines=<poem>నరపతి తనక్కుం యిన్బనారిస్కం బోగాంతత్తిల్ విరివురు బ్రమ్మానందమేవియ తవిత్తై యిన్రాయ్{{ZWNJ}}ౝ పెరుదియకరణబంద మిన్మైయాయ్{{ZWNJ}}ప్పే శొణాదా యురైదరి నహవరుత్త మొళిందదాయ్ మిహవిళంగౝ మీట్చిప్పటలం॥</poem>|ref=}} [ఈ తమిళవసుచరిత్రవృత్తాంతము తొలుత తెలుగులోకమున కెఱుకపఱిచినవారు మా. రామకృష్ణకవిగారు. వీరు 1915 లో దీని నెఱుకపఱచి, 1942 వ సంవత్సరమున శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్యవిద్యాపత్రికయందు (Journal of Sri Venkateswara Oriental Institute, Tirupati, Vol. III, No. 2. పుటలు 25-30) పూర్తిగఁ దెలిపియుండిరి. పైని వివరించిన వం దుండియే గ్రహింపఁబడినవి.] {{Center|—————}}<noinclude><references/></noinclude> rdt3689t5131wbiwcad4uhwplca6yro 104 184057 577566 577512 2026-09-09T12:26:56Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude> {{p|fs150|ac}}అనుబంధము 3</p> {{p|fs125|ac}}వసుచరిత్ర - ఇంగ్లీషు</p> {{p|fs125|ac}}BHATTUMURTI</p> This poet was born in a village called Bhattu Palle, in the district of Pulvendala, in Ceded Districts. He was a distinguished orator, and possessed a critical knowledge of the Sanskrit and Telugu dialects. As the poets of his time were greatly patronized by the sovereigns of various provinces, Bhattu Murti chiefly confined his labours to versification in the vernacular tongue, and the harmony of his numbers was so much admired that he obtained a great many scholars whom he made proficient in prosody. He, in course of time, proceeded to the court of Krishna Raja, who admiring his talents, retained him as one of his eight celebrated bards; during the life-time of this monarch he composed an epic poem entitled "''Narasabhupaliyam''", or the History of Narasabhupala, which was a work of great labour and much admired by his contemporaries, and by posterity. After the death of Krishna Rayalu, he wrote another epic poem called "''Vasoocharitra''" subject of which is the love and nuptials of King Vasoo and the beautiful nymph, Gerekanica; the work was dedicated to King Tirumala, and the invocation of the poem commences in the following manner:— {{left margin|5em}}<poem>"The earth-born Seta viewed with grace replete Her beauteous form reflected near her feet. By brilliant gems that each with various shade And plastic pow'r, a graceful maid portray'd; She, Rama's consort and betrothed wife Conceived, a new creation sprung to life, Touch'd by the dust of her lord's potent foot; Till he remov'd the Goddess anxious doubt. Then in the nuptial rites and holy band, He grasp'd the jewels in his heav'nly hand May Seta's husband blessings e'er bestow On Terumala Raya's royal brow With moonlike face from which each science gleams, With ruby lips replete with sacchrine streams, </poem> </div><noinclude><references/></noinclude> ks0is3oldrf34uyylofllgk8v5rqe8g 104 184058 577567 577510 2026-09-09T12:35:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|xxxiii}}</noinclude>{{left margin|5em}}<poem>From which the boon of latent wishes flow, And which rich fruits effectually bestow; With nectar-vased breasts as pure as truth, Abundant source of wealth and blooming youth, With arms like tendrils that in shadowy bow'rs, Is decked in beauty of unfading flow'rs; Sri was produced when Rama's efforts tried, In Janaka's lactious ocean wide, He, Heris self while fiercely bending low, Bent the tough string to Iswara's mountain bow, May that bright Goddess choicest blessings bring To Terumala Raya, peerless king. The sister arts that yield harmonious sound, In music and in poesy are found, The dulcet component of tunes and verse, Each with her charms th' enraptur'd soul immerse, And whirl'd in circling eddies round and clear, Like Saraswati's fragrant breasts appear; May he who can (of lawful love the tests) Grasp with his palms those luscious budding breasts. And in love's despot mark them as his own By no ignoble puncture plainly shown May that Divinity his pow'rs select And Terumala mighty king protect. The alphabet that like a rosary seems By her lute's melody soon melt in streams And all round reflect fair Vani's face As God supreme pervading time and space. May she the gift of eloquence confer On Terumala king without compeer. Arria with jealous rage possessed To her great consort his reproach addressed Well! well! Thou faithless to my marriage bed Mandakini, thon keepest on thy head Whilst I, alas! am dwindl'd half way The God prostrating then began to pray. I appease her ire by humbly bending low But Ganga waxing wrath did clamorous grow Till Sumbhu tied his hair, this pretext sage</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> n6252evzwgzxbt4zhstvlugeq6jmffb 104 184059 577568 577511 2026-09-09T12:41:44Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|XXXİV}}</noinclude>{{left margin|5em}}<poem>The Goddess silenced and restrained her rage May that great being in a bounteous show'r On Terumala all his mercies pour. On either side with fragrant braided hair Like dusky clouds that float in ambient air With ornamental symbols on each side Of full blown shining in their beauties' pride With flaming eyes that dart her splendours clear, And snake ring pendants that adorn each ear, With necklaces whose light illumes each land And graceful camalas in either hand, With robes of diverse hues and powder rare Of Ruthi's Lord, a drug beyond compare Thus decked the mountain born half of her lord Does in each essence to her mate accord May she bestow on Terumala Roy Victorious battle and triumphant joy. While he with mighty tusks resistless strook The mountain huge Ragutasara shook Then graceful Gowri with inconscious start Embraced Sri Kuntha to her throbbing heart, While Ganga o'er great Siva's brow In falling streams is dashed on earth below; The mountain-born is pleased with feats now done By her own elephantine faced son To that prescient God, whose name I take With holy awe obeisance I make.</poem> </div> The following lines are taken from the second book of the same poem, and are supposed to be spoken by Manjuvani when she was deputed by her mistress Gerekanika to Vasoo Rajah. {{left margin|5em}}<poem>Oh ruler of the world, thy presence bright Fills each expanding heart with true delight And joy; as when propitious fortune pours Unmeasured treasures down in Golden show'rs Or when the moon in plenitude array'd Shoots her bright splendours through the midnight shade Friend of the world! Oh pow'rful deity! The effulgence of thy penetrating eye. Dispels the darkness and the gloom profound</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> t7ezu7eyz8isfwymc19cskthuaooi5y 104 184060 577569 577508 2026-09-09T12:46:58Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* మూల్యాంకన చేసారు */ 577569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" />{{c|XXXV}}</noinclude>{{left margin|5em}}<poem>Whose sable mantle covers us around Thy graceful presence this auspicious day Of King of Kings, exiles each, care away! With every keen desire and wish possessed Fill'd to satiety we stand confessed, Oh! sov❜reign of the Earth! thy heav'nly tread Approaching doth with potent blessing shed On mortals immortality and grace And makes our wisdom match th' ethereal race Pre-eminent in good thy virtue pours Like fruitful autumn its prolific stores; Whilst we our homage pay we gain these thrifts The rural Goddess sheds her choicest gifts Exuberent to me and to my friends; with joy In plenty we our happy hours employ, We can the grateful voice sufficient raise Receive the boon and give eternal praise?</poem> </div> The foregoing poem of the Vasucharitra was much admired by the contemporaries of Bhattu Murti, and became a model for after poets who composed in the Telugu language. Bhattu Murti was highly rewarded by Terumala Raya for this and other works that he composed at the command of that monarch so that he passed his days in peace and happiness until his death which happened at his residence in the sixtieth year of his age. [This is an extract from "Biographical Sketches of Deccan Poets" written by Cavelly Venkataramaswami, late Head Translator and Pandit in the literary and Antiquarian Department at Calcutta. Printed in 1829. (Re-printed in Madras 1888) N. VENKATA RAO.] {{Center|—————}}<noinclude><references/></noinclude> qhj1q7fzwscw991jprqavykzmtbgari 104 184265 577590 502219 2026-09-09T19:31:46Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శుభ = పెండ్లికాలమందలి, క్రమ = పాదవిన్యాసముయొక్క, ఆకలనచేౝ = వేయుచుటచేత, తద్రత్నముౝ = ఆమణిని, కప్పు = మఱుఁగు చేయునట్టి, సీతాభామాపతి = సీతాంగనానాథుఁడైన శ్రీరామస్వామి, తిరుమలేంద్ర శ్రీమహారాయనిౝ = తిరుమలదేవరాయశ్రేష్ఠుని,ప్రోవుతౝ = రక్షించుఁగాత, అని కృతిపతి కాశీర్వచనము. సీతాదేవి తనవివాహకాలమునందుఁ దనయందియముందుఁగల రత్నమునందుఁ బ్రతిబింబమును గాంచి శ్రీరాముని పాదస్పర్శనమువలన మంజీరరత్నము స్త్రీరూపము దాల్చుటచే నాయకులీల గానవచ్చుచున్నదని తలంచఁగా సన్నెకల్లుఁ ద్రొక్కించునెపముచే మంజీరముఖస్థమగు రత్నమును మాటుపఱచి సీతాదేవి భ్రాంతిని బోఁదోలిన శ్రీరామచంద్రుడు కృతికర్తయగు తిరుమలరాయప్రభునకు సమస్తైశ్వర్యములు ప్రసాదించుఁగాత మని తాత్పర్యము. ఇక్కడ వివాహవేళ యనఁగా సన్నెకల్లు ద్రొక్కించువేళ, క్రమ మనఁగాఁ బాదవిక్షేపము 'క్రము పాదవిక్షేపే' అని ధాతువు. విద్వజ్జనరంజని యను వ్యాఖ్యానములో సోమకవి క్రము పాదవిక్షేపే యనుధాతువు ననుసరించి సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యనుమిషచే రాముఁడు రత్నము మాటుపఱచెననుట ప్రకారాంతరమనియు, సన్నెకల్లు ద్రొక్కుతఱి సీత నిలచియుండవలెను గానఁ బ్రతిబింబము కానరాదనియు, శుభక్రమాకలనమునకు శుభపాదవిక్షేపణము నర్థము చెప్పినయెడల "క్లిష్టంతదావగతి ర్దూరదూరాయతో భవేత్" అను లక్షణానుసారముగాఁ గ్లిష్టనామకదోషము ప్రాప్తించు ననియుఁ గవిభావ మదియేయైనఁ బదక్రమాకలనమనియే వ్రాసియుండుననియు వాకొని శుభక్రమాకలనమునకు శుభలీల యను నర్థము సాధించియున్నాఁడు కాని శుభ, క్రమ, ఆకల మను మూఁడుశబ్దముల కర్థము వదలి శుభలీల యనుట సాభిప్రాయము కాఁజాలదు. క్రమమనఁ బాదవిశేషమనుట ప్రయోగరూఢమగుటచేఁ గ్లిష్టనామదోషమున కిట నవకాశము కానరాదు గానఁ బదక్రమాకలన మనవలసిన యవసరము కానరాదు. సీత భ్రాంతిని విస్తరించి వర్ణించినటుల రాముఁడు గావించిన భ్రాంతినివారణము గూడ విస్తరించి వర్ణించుట యావశ్యకముగావున సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యిట ననుకూలముగ నున్నది. వివాహవేదికపై నున్నతఱి సీతామంజీరస్థప్రతిబింబము సన్నెకల్లు త్రొక్కుటకు వివాహానంతరము సాచినపుడును సన్నెకల్లు త్రొక్కునపుడును మఱుగుపఱచె ననుటలో సరసము గలదు. అపుడు శంక - శంకానివారణము విపులముగఁ జెప్పినటు లగును. కావున నిప్పట్లఁ బూర్వాధునికవ్యాఖ్యాతలమతమే సోమకవిమతముకంటె గణనీయము. “ప్రియోపలాలితా నిత్యం స్వాధీనపతికా మతా, ఏకాయత్తో౽నుకూలస్స్యాత్" అనులక్షణమువలన భర్తృలాలితయై ప్రణయకోపము నుజ్జగించిన సీతాసాధ్వి స్వాధీనపతిక యనియు నేకపత్నీవ్రతుఁడును ఏకాయత్తుఁడునగు శ్రీరామచంద్రమూర్తి అనుకూలనాయకుఁ డనియు నెఱుంగఁ జనును. ప్రతిభాశాలియగు రామరాజభూషణుఁ డీపద్యమునఁ గథాసూచనము గావించియున్నాఁడు. మంజీరాగ్రరత్నమునందలి ప్రతిఫలమువలన శుక్తిమతి కోలాహలుల కలయిక వలనఁ గలిగిన గిరికాజననప్రకారమును, సన్నెకల్లు త్రొక్కించుటఁ దెలుపు శుభశ్రమాకలనమువలన వసురాజు కోలాహలుని గోటితో మీటుటయు సువ్యక్తము లగుచున్నవి. ఇదియె కావ్యార్థసూచన మనఁబడును. సీతారాముల<noinclude><references/></noinclude> dvfbjbq64v1rg9kiy1wey2e214ybikr 577591 577590 2026-09-09T19:32:57Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శుభ = పెండ్లికాలమందలి, క్రమ = పాదవిన్యాసముయొక్క, ఆకలనచేౝ = వేయుచుటచేత, తద్రత్నముౝ = ఆమణిని, కప్పు = మఱుఁగు చేయునట్టి, సీతాభామాపతి = సీతాంగనానాథుఁడైన శ్రీరామస్వామి, తిరుమలేంద్ర శ్రీమహారాయనిౝ = తిరుమలదేవరాయశ్రేష్ఠుని, ప్రోవుతౝ = రక్షించుఁగాత, అని కృతిపతి కాశీర్వచనము. సీతాదేవి తనవివాహకాలమునందుఁ దనయందియముందుఁగల రత్నమునందుఁ బ్రతిబింబమును గాంచి శ్రీరాముని పాదస్పర్శనమువలన మంజీరరత్నము స్త్రీరూపము దాల్చుటచే నాయకులీల గానవచ్చుచున్నదని తలంచఁగా సన్నెకల్లుఁ ద్రొక్కించునెపముచే మంజీరముఖస్థమగు రత్నమును మాటుపఱచి సీతాదేవి భ్రాంతిని బోఁదోలిన శ్రీరామచంద్రుడు కృతికర్తయగు తిరుమలరాయప్రభునకు సమస్తైశ్వర్యములు ప్రసాదించుఁగాత మని తాత్పర్యము. ఇక్కడ వివాహవేళ యనఁగా సన్నెకల్లు ద్రొక్కించువేళ, క్రమ మనఁగాఁ బాదవిక్షేపము 'క్రము పాదవిక్షేపే' అని ధాతువు. విద్వజ్జనరంజని యను వ్యాఖ్యానములో సోమకవి క్రము పాదవిక్షేపే యనుధాతువు ననుసరించి సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యనుమిషచే రాముఁడు రత్నము మాటుపఱచెననుట ప్రకారాంతరమనియు, సన్నెకల్లు ద్రొక్కుతఱి సీత నిలచియుండవలెను గానఁ బ్రతిబింబము కానరాదనియు, శుభక్రమాకలనమునకు శుభపాదవిక్షేపణము నర్థము చెప్పినయెడల "క్లిష్టంతదావగతి ర్దూరదూరాయతో భవేత్" అను లక్షణానుసారముగాఁ గ్లిష్టనామకదోషము ప్రాప్తించు ననియుఁ గవిభావ మదియేయైనఁ బదక్రమాకలనమనియే వ్రాసియుండుననియు వాకొని శుభక్రమాకలనమునకు శుభలీల యను నర్థము సాధించియున్నాఁడు కాని శుభ, క్రమ, ఆకల మను మూఁడుశబ్దముల కర్థము వదలి శుభలీల యనుట సాభిప్రాయము కాఁజాలదు. క్రమమనఁ బాదవిశేషమనుట ప్రయోగరూఢమగుటచేఁ గ్లిష్టనామదోషమున కిట నవకాశము కానరాదు గానఁ బదక్రమాకలన మనవలసిన యవసరము కానరాదు. సీత భ్రాంతిని విస్తరించి వర్ణించినటుల రాముఁడు గావించిన భ్రాంతినివారణము గూడ విస్తరించి వర్ణించుట యావశ్యకముగావున సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యిట ననుకూలముగ నున్నది. వివాహవేదికపై నున్నతఱి సీతామంజీరస్థప్రతిబింబము సన్నెకల్లు త్రొక్కుటకు వివాహానంతరము సాచినపుడును సన్నెకల్లు త్రొక్కునపుడును మఱుగుపఱచె ననుటలో సరసము గలదు. అపుడు శంక - శంకానివారణము విపులముగఁ జెప్పినటు లగును. కావున నిప్పట్లఁ బూర్వాధునికవ్యాఖ్యాతలమతమే సోమకవిమతముకంటె గణనీయము. “ప్రియోపలాలితా నిత్యం స్వాధీనపతికా మతా, ఏకాయత్తో౽నుకూలస్స్యాత్" అనులక్షణమువలన భర్తృలాలితయై ప్రణయకోపము నుజ్జగించిన సీతాసాధ్వి స్వాధీనపతిక యనియు నేకపత్నీవ్రతుఁడును ఏకాయత్తుఁడునగు శ్రీరామచంద్రమూర్తి అనుకూలనాయకుఁ డనియు నెఱుంగఁ జనును. ప్రతిభాశాలియగు రామరాజభూషణుఁ డీపద్యమునఁ గథాసూచనము గావించియున్నాఁడు. మంజీరాగ్రరత్నమునందలి ప్రతిఫలమువలన శుక్తిమతి కోలాహలుల కలయిక వలనఁ గలిగిన గిరికాజననప్రకారమును, సన్నెకల్లు త్రొక్కించుటఁ దెలుపు శుభశ్రమాకలనమువలన వసురాజు కోలాహలుని గోటితో మీటుటయు సువ్యక్తము లగుచున్నవి. ఇదియె కావ్యార్థసూచన మనఁబడును. సీతారాముల<noinclude><references/></noinclude> rww4kp489r7rrb02mudtmn2rpi3n8wg 577601 577591 2026-09-09T21:36:04Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శుభ = పెండ్లికాలమందలి, క్రమ = పాదవిన్యాసముయొక్క, ఆకలనచేౝ = వేయించుటచేత, తద్రత్నముౝ = ఆమణిని, కప్పు = మఱుఁగు చేయునట్టి, సీతాభామాపతి = సీతాంగనానాథుఁడైన శ్రీరామస్వామి, తిరుమలేంద్ర శ్రీమహారాయనిౝ = తిరుమలదేవరాయశ్రేష్ఠుని, ప్రోవుతౝ = రక్షించుఁగాత, అని కృతిపతి కాశీర్వచనము. సీతాదేవి తనవివాహకాలమునందుఁ దనయందియముందుఁగల రత్నమునందుఁ బ్రతిబింబమును గాంచి శ్రీరాముని పాదస్పర్శనమువలన మంజీరరత్నము స్త్రీరూపము దాల్చుటచే నాయకులీల గానవచ్చుచున్నదని తలంచఁగా సన్నెకల్లుఁ ద్రొక్కించునెపముచే మంజీరముఖస్థమగు రత్నమును మాటుపఱచి సీతాదేవి భ్రాంతిని బోఁదోలిన శ్రీరామచంద్రుడు కృతికర్తయగు తిరుమలరాయప్రభునకు సమస్తైశ్వర్యములు ప్రసాదించుఁగాత మని తాత్పర్యము. ఇక్కడ వివాహవేళ యనఁగా సన్నెకల్లు ద్రొక్కించువేళ, క్రమ మనఁగాఁ బాదవిక్షేపము 'క్రము పాదవిక్షేపే' అని ధాతువు. విద్వజ్జనరంజని యను వ్యాఖ్యానములో సోమకవి క్రము పాదవిక్షేపే యనుధాతువు ననుసరించి సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యనుమిషచే రాముఁడు రత్నము మాటుపఱచెననుట ప్రకారాంతరమనియు, సన్నెకల్లు ద్రొక్కుతఱి సీత నిలచియుండవలెను గానఁ బ్రతిబింబము కానరాదనియు, శుభక్రమాకలనమునకు శుభపాదవిక్షేపణము నర్థము చెప్పినయెడల "క్లిష్టంతదావగతి ర్దూరదూరాయతో భవేత్" అను లక్షణానుసారముగాఁ గ్లిష్టనామకదోషము ప్రాప్తించు ననియుఁ గవిభావ మదియేయైనఁ బదక్రమాకలనమనియే వ్రాసియుండుననియు వాకొని శుభక్రమాకలనమునకు శుభలీల యను నర్థము సాధించియున్నాఁడు కాని శుభ, క్రమ, ఆకల మను మూఁడుశబ్దముల కర్థము వదలి శుభలీల యనుట సాభిప్రాయము కాఁజాలదు. క్రమమనఁ బాదవిశేషమనుట ప్రయోగరూఢమగుటచేఁ గ్లిష్టనామదోషమున కిట నవకాశము కానరాదు గానఁ బదక్రమాకలన మనవలసిన యవసరము కానరాదు. సీత భ్రాంతిని విస్తరించి వర్ణించినటుల రాముఁడు గావించిన భ్రాంతినివారణము గూడ విస్తరించి వర్ణించుట యావశ్యకముగావున సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యిట ననుకూలముగ నున్నది. వివాహవేదికపై నున్నతఱి సీతామంజీరస్థప్రతిబింబము సన్నెకల్లు త్రొక్కుటకు వివాహానంతరము సాచినపుడును సన్నెకల్లు త్రొక్కునపుడును మఱుగుపఱచె ననుటలో సరసము గలదు. అపుడు శంక - శంకానివారణము విపులముగఁ జెప్పినటు లగును. కావున నిప్పట్లఁ బూర్వాధునికవ్యాఖ్యాతలమతమే సోమకవిమతముకంటె గణనీయము. “ప్రియోపలాలితా నిత్యం స్వాధీనపతికా మతా, ఏకాయత్తో౽నుకూలస్స్యాత్" అనులక్షణమువలన భర్తృలాలితయై ప్రణయకోపము నుజ్జగించిన సీతాసాధ్వి స్వాధీనపతిక యనియు నేకపత్నీవ్రతుఁడును ఏకాయత్తుఁడునగు శ్రీరామచంద్రమూర్తి అనుకూలనాయకుఁ డనియు నెఱుంగఁ జనును. ప్రతిభాశాలియగు రామరాజభూషణుఁ డీపద్యమునఁ గథాసూచనము గావించియున్నాఁడు. మంజీరాగ్రరత్నమునందలి ప్రతిఫలమువలన శుక్తిమతి కోలాహలుల కలయిక వలనఁ గలిగిన గిరికాజననప్రకారమును, సన్నెకల్లు త్రొక్కించుటఁ దెలుపు శుభశ్రమాకలనమువలన వసురాజు కోలాహలుని గోటితో మీటుటయు సువ్యక్తము లగుచున్నవి. ఇదియె కావ్యార్థసూచన మనఁబడును. సీతారాముల<noinclude><references/></noinclude> 4up6u7dih8qwv9f62pzyjov2asl7e0v 577603 577601 2026-09-09T21:42:42Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శుభ = పెండ్లికాలమందలి, క్రమ = పాదవిన్యాసముయొక్క, ఆకలనచేౝ = వేయించుటచేత, తద్రత్నముౝ = ఆమణిని, కప్పు = మఱుఁగు చేయునట్టి, సీతాభామాపతి = సీతాంగనానాథుఁడైన శ్రీరామస్వామి, తిరుమలేంద్ర శ్రీమహారాయనిౝ = తిరుమలదేవరాయశ్రేష్ఠుని, ప్రోవుతౝ = రక్షించుఁగాత, అని కృతిపతి కాశీర్వచనము. సీతాదేవి తనవివాహకాలమునందుఁ దనయందియముందుఁగల రత్నమునందుఁ బ్రతిబింబమును గాంచి శ్రీరాముని పాదస్పర్శనమువలన మంజీరరత్నము స్త్రీరూపము దాల్చుటచే నాయమలీల గానవచ్చుచున్నదని తలంచఁగా సన్నెకల్లుఁ ద్రొక్కించునెపముచే మంజీరముఖస్థమగు రత్నమును మాటుపఱచి సీతాదేవి భ్రాంతిని బోఁదోలిన శ్రీరామచంద్రుడు కృతికర్తయగు తిరుమలరాయప్రభునకు సమస్తైశ్వర్యములు ప్రసాదించుఁగాత మని తాత్పర్యము. ఇక్కడ వివాహవేళ యనఁగా సన్నెకల్లు ద్రొక్కించువేళ, క్రమ మనఁగాఁ బాదవిక్షేపము 'క్రము పాదవిక్షేపే' అని ధాతువు. విద్వజ్జనరంజని యను వ్యాఖ్యానములో సోమకవి క్రము పాదవిక్షేపే యనుధాతువు ననుసరించి సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యనుమిషచే రాముఁడు రత్నము మాటుపఱచెననుట ప్రకారాంతరమనియు, సన్నెకల్లు ద్రొక్కుతఱి సీత నిలచియుండవలెను గానఁ బ్రతిబింబము కానరాదనియు, శుభక్రమాకలనమునకు శుభపాదవిక్షేపణము నర్థము చెప్పినయెడల "క్లిష్టంతదావగతి ర్దూరదూరాయతో భవేత్" అను లక్షణానుసారముగాఁ గ్లిష్టనామకదోషము ప్రాప్తించు ననియుఁ గవిభావ మదియేయైనఁ బదక్రమాకలనమనియే వ్రాసియుండుననియు వాకొని శుభక్రమాకలనమునకు శుభలీల యను నర్థము సాధించియున్నాఁడు కాని శుభ, క్రమ, ఆకల మను మూఁడుశబ్దముల కర్థము వదలి శుభలీల యనుట సాభిప్రాయము కాఁజాలదు. క్రమమనఁ బాదవిశేషమనుట ప్రయోగరూఢమగుటచేఁ గ్లిష్టనామదోషమున కిట నవకాశము కానరాదు గానఁ బదక్రమాకలన మనవలసిన యవసరము కానరాదు. సీత భ్రాంతిని విస్తరించి వర్ణించినటుల రాముఁడు గావించిన భ్రాంతినివారణము గూడ విస్తరించి వర్ణించుట యావశ్యకముగావున సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యిట ననుకూలముగ నున్నది. వివాహవేదికపై నున్నతఱి సీతామంజీరస్థప్రతిబింబము సన్నెకల్లు త్రొక్కుటకు వివాహానంతరము సాచినపుడును సన్నెకల్లు త్రొక్కునపుడును మఱుగుపఱచె ననుటలో సరసము గలదు. అపుడు శంక - శంకానివారణము విపులముగఁ జెప్పినటు లగును. కావున నిప్పట్లఁ బూర్వాధునికవ్యాఖ్యాతలమతమే సోమకవిమతముకంటె గణనీయము. “ప్రియోపలాలితా నిత్యం స్వాధీనపతికా మతా, ఏకాయత్తో౽నుకూలస్స్యాత్" అనులక్షణమువలన భర్తృలాలితయై ప్రణయకోపము నుజ్జగించిన సీతాసాధ్వి స్వాధీనపతిక యనియు నేకపత్నీవ్రతుఁడును ఏకాయత్తుఁడునగు శ్రీరామచంద్రమూర్తి అనుకూలనాయకుఁ డనియు నెఱుంగఁ జనును. ప్రతిభాశాలియగు రామరాజభూషణుఁ డీపద్యమునఁ గథాసూచనము గావించియున్నాఁడు. మంజీరాగ్రరత్నమునందలి ప్రతిఫలమువలన శుక్తిమతి కోలాహలుల కలయిక వలనఁ గలిగిన గిరికాజననప్రకారమును, సన్నెకల్లు త్రొక్కించుటఁ దెలుపు శుభశ్రమాకలనమువలన వసురాజు కోలాహలుని గోటితో మీటుటయు సువ్యక్తము లగుచున్నవి. ఇదియె కావ్యార్థసూచన మనఁబడును. సీతారాముల<noinclude><references/></noinclude> e17nbrxo1ln6kublcel66jpcmv5co62 577604 577603 2026-09-09T21:43:30Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 577604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>శుభ = పెండ్లికాలమందలి, క్రమ = పాదవిన్యాసముయొక్క, ఆకలనచేౝ = వేయించుటచేత, తద్రత్నముౝ = ఆమణిని, కప్పు = మఱుఁగు చేయునట్టి, సీతాభామాపతి = సీతాంగనానాథుఁడైన శ్రీరామస్వామి, తిరుమలేంద్ర శ్రీమహారాయనిౝ = తిరుమలదేవరాయశ్రేష్ఠుని, ప్రోవుతౝ = రక్షించుఁగాత, అని కృతిపతి కాశీర్వచనము. సీతాదేవి తనవివాహకాలమునందుఁ దనయందియముందుఁగల రత్నమునందుఁ బ్రతిబింబమును గాంచి శ్రీరాముని పాదస్పర్శనమువలన మంజీరరత్నము స్త్రీరూపము దాల్చుటచే నాయమలీల గానవచ్చుచున్నదని తలంపఁగా సన్నెకల్లుఁ ద్రొక్కించునెపముచే మంజీరముఖస్థమగు రత్నమును మాటుపఱచి సీతాదేవి భ్రాంతిని బోఁదోలిన శ్రీరామచంద్రుడు కృతికర్తయగు తిరుమలరాయప్రభునకు సమస్తైశ్వర్యములు ప్రసాదించుఁగాత మని తాత్పర్యము. ఇక్కడ వివాహవేళ యనఁగా సన్నెకల్లు ద్రొక్కించువేళ, క్రమ మనఁగాఁ బాదవిక్షేపము 'క్రము పాదవిక్షేపే' అని ధాతువు. విద్వజ్జనరంజని యను వ్యాఖ్యానములో సోమకవి క్రము పాదవిక్షేపే యనుధాతువు ననుసరించి సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యనుమిషచే రాముఁడు రత్నము మాటుపఱచెననుట ప్రకారాంతరమనియు, సన్నెకల్లు ద్రొక్కుతఱి సీత నిలచియుండవలెను గానఁ బ్రతిబింబము కానరాదనియు, శుభక్రమాకలనమునకు శుభపాదవిక్షేపణము నర్థము చెప్పినయెడల "క్లిష్టంతదావగతి ర్దూరదూరాయతో భవేత్" అను లక్షణానుసారముగాఁ గ్లిష్టనామకదోషము ప్రాప్తించు ననియుఁ గవిభావ మదియేయైనఁ బదక్రమాకలనమనియే వ్రాసియుండుననియు వాకొని శుభక్రమాకలనమునకు శుభలీల యను నర్థము సాధించియున్నాఁడు కాని శుభ, క్రమ, ఆకల మను మూఁడుశబ్దముల కర్థము వదలి శుభలీల యనుట సాభిప్రాయము కాఁజాలదు. క్రమమనఁ బాదవిశేషమనుట ప్రయోగరూఢమగుటచేఁ గ్లిష్టనామదోషమున కిట నవకాశము కానరాదు గానఁ బదక్రమాకలన మనవలసిన యవసరము కానరాదు. సీత భ్రాంతిని విస్తరించి వర్ణించినటుల రాముఁడు గావించిన భ్రాంతినివారణము గూడ విస్తరించి వర్ణించుట యావశ్యకముగావున సన్నెకల్లు త్రొక్కించుట యిట ననుకూలముగ నున్నది. వివాహవేదికపై నున్నతఱి సీతామంజీరస్థప్రతిబింబము సన్నెకల్లు త్రొక్కుటకు వివాహానంతరము సాచినపుడును సన్నెకల్లు త్రొక్కునపుడును మఱుగుపఱచె ననుటలో సరసము గలదు. అపుడు శంక - శంకానివారణము విపులముగఁ జెప్పినటు లగును. కావున నిప్పట్లఁ బూర్వాధునికవ్యాఖ్యాతలమతమే సోమకవిమతముకంటె గణనీయము. “ప్రియోపలాలితా నిత్యం స్వాధీనపతికా మతా, ఏకాయత్తో౽నుకూలస్స్యాత్" అనులక్షణమువలన భర్తృలాలితయై ప్రణయకోపము నుజ్జగించిన సీతాసాధ్వి స్వాధీనపతిక యనియు నేకపత్నీవ్రతుఁడును ఏకాయత్తుఁడునగు శ్రీరామచంద్రమూర్తి అనుకూలనాయకుఁ డనియు నెఱుంగఁ జనును. ప్రతిభాశాలియగు రామరాజభూషణుఁ డీపద్యమునఁ గథాసూచనము గావించియున్నాఁడు. మంజీరాగ్రరత్నమునందలి ప్రతిఫలమువలన శుక్తిమతి కోలాహలుల కలయిక వలనఁ గలిగిన గిరికాజననప్రకారమును, సన్నెకల్లు త్రొక్కించుటఁ దెలుపు శుభశ్రమాకలనమువలన వసురాజు కోలాహలుని గోటితో మీటుటయు సువ్యక్తము లగుచున్నవి. ఇదియె కావ్యార్థసూచన మనఁబడును. సీతారాముల<noinclude><references/></noinclude> 67ix3qp71ce5rbtc99nd9ob6juhznvo 104 185295 577592 503424 2026-09-09T19:45:16Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{nop}} 30. భాండాగారములు = కోశాగారములు; బందీ...కాంతలు = చెఱలలో ఉంపఁబడిన, చండాలస్త్రీలు చివరగాఁ గల వనితలు; ఆత్మకులయోషారత్నముల్ = తమయిల్లాండ్రు; సత్క్రియల్ = మంచిపనులు; చండక్రీడలు = క్రూరములైన పనులు; భోజ్యశ్రేణి = తినుబండారములు; కాదంబరీభాండవ్రాతము = కల్లుకుండలు. 31. మూర్ధ్ని...ములతోౝ = తలపై ధరించిన (బ్రహ్మయొక్క) పద్మములఁ బోలు పాదములతో; భాషాబద్ధుండు = సరస్వతితోఁ గూడి యున్నవాఁడు. 32. తోయజగర్భుండు = బ్రహ్మ. 33. కెరలినౝ = విజృంభింపఁగా; బెగడౝ = భయపడఁగా. 34. సహజన్ములు = సోదరులు; నింగి = స్వర్గము; సారసగర్భుఁడు=బ్రహ్మ. 35. కుంజరముల్ = ఏనుఁగులు - దిగ్గజములు; జలరాశి = సముద్రము; రథాంగము = చక్రము; కులక్షితిధరంబులు = కులపర్వతములు; రథ్యమృగేంద్రసాంద్రహేషావళిౝ = వాహనము లగు సింహములయొక్క భయంకరగర్జనలచే; హరిదంతము = దిక్కుల చివరిభాగము; వ్రక్కలయ్యెౝ = బ్రద్దలయ్యెను. 36. తేరు = రథము; జోదు = యోధుఁడు. 37. గంధా...బృందముల్ = మదపుటేనుఁగు లనేకములును; గుఱ్ఱములసమూహము లనేకములును; రథముల గుంపులును; కార్ముకామోఘాస్త్రంబులు = విల్లును, వ్యర్థము కాని యస్త్రములును; హేమరథముల్ = బంగారపురథములు; ఎత్తిన = రేఁగిన; అడుసుగాౝ = బురదగా కాగా. 39. కాలుబలంబు = పదాతిసేన; పిఱుఁదౝ = పిదప - తరువాత; వెఱఁగు = ఆశ్చర్యము.<noinclude><references/></noinclude> ks933ufk5wdfwauxre34omcrmy22eq0 104 187900 577595 506243 2026-09-09T20:28:31Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|5em}}<poem>భూవలయంబునఁ బొగడంగ <ref>ఖ. నోపు</ref>నొప్పు నినుఁ గొనియాడంగ నేరవు శ్రుతులు <ref>క. అనఘ! మాబోఁట్లకు నలవియే తలఁప</ref>ననిన మాబోంట్లకు నలవియే” యనఁగ <ref>క.ఖ. జననాథుఁ డాయాప్తచరులవాక్యములు</ref>జననాథుఁ డయ్యాప్తచరులవాక్యములు విని యంతఁ బోవక వేర్వేరఁ బలికె “ప్రజలవర్తనము లేపరిపాటి <ref>యపుడు</ref>యిపుడు? నిజ మెఱింగింపుడు నేఁడు <ref>ఖ. నాతోడ</ref>మాతోడ" నావుండు <ref>క.ఖ. వార లానరనాథుఁ జూచి</ref>వార లన్నరనాథుఁ జూచి భూవర! శక్యమే పొగడంగ మాకు{{float right|250}} నిది నిక్క మీపురి నెల్లచందములఁ <ref>క. త్రిదశకోటికి మహాధికులైనవారు</ref>ద్రిదశకోటికి దిశాధికు లెల్లవారు ననిమిషహితకరులగు పుణ్యజనులు <ref>ననవరతపక్షమాహితులైన బలులు</ref>ననవరతక్షమాయతనబాడబులు పక్షపాతంబునఁ బారని ద్విజులు వీక్షింప <ref>క. నీయూరి</ref>నీపురివిప్రులందఱును నతిభూతి నొప్పి <ref>క. యాయితశక్తి మెఱసి, ఖ. యార్యశక్తి మెఱసి</ref>యావ్యాసక్తి మెఱసి</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> 7dsrtnbh6do68e8liwnbxi8dfonollb 104 190723 577593 509335 2026-09-09T19:55:50Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>వేదవేదాంగశాస్త్రాదివిద్య లెల్ల గురుముఖంబునఁ జదివి తత్పరత నతఁడు విష్ణుపదభక్తులఁ గని సేవించి పుడమి నెరఁగు మీపాదరేణువు నే నటంచు.</poem>|ref=74}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>భక్తులకుఁ దొండ రంఘ్రిశబ్దమున కడియు రేణునకుఁ బొడి యనియు నీరీతి ద్రవిడ భాషఁ బరగుటఁ జేసి తద్భాషజనము లతనిఁ దొండరడిప్పొడి యండ్రు భువిని.</poem>|ref=75}} {{Telugu poem|type=సీ.|lines=<poem>సాత్వికత్వము పురుషత వహించినరీతి, వినయంబు మూర్తీభవించినట్లు కరుణ మనుష్యవిగ్రహము దాల్చినపోల్కి, జ్ఞానంబు సాకార మైన పగిది సత్యంబు పురుషవేషము ధరించినలీల, తాల్మి శరీరవంత మగుభాతి శాంతంబు మానవజన్మ మెత్తినజాడ, హరిభక్తి తను వొందినట్టిసరణి</poem>|ref=}} {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>సకలకళ్యాణగుణరత్నజలధి యగుచు వెలయు శ్రీవైష్ణవాచారవిమలబుద్ధి భగవదష్టాక్షరీమంత్రపరమజపప రాయణుం డైనవిప్రనారాయణుండు.</poem>|ref=76}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>వనమాలికాంశమున సం జనన మగుట వాసనలవశమున నతనికిౝ వనమాలిక లంబుజలో చనునకు నర్పించుబుద్ధి జనియించుటయున్.</poem>|ref=77}}<noinclude><references/></noinclude> 4y5mfggek1xrgwu3aoh9sthi5zr3u91 104 218848 577594 571661 2026-09-09T20:15:37Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ప్రకృతంబు లైనయీధ్వను లొకటొకటిం గూడ నేఁబదొకభేదములం బ్రకటిత మగుఁ బ్రాగ్భేదం; బకట! ద్వితీయంబు నేఁబదగు నీరీతిన్.</poem>|ref=109}} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>కృతి నన్నియు నేకైకో న్నతసముచితసంఖ్య గైకొనఁగ మిశ్రంబుల్ క్షితిషడ్వింశత్యుత్తర శతత్రయాన్వితసహస్రసంఖ్యఁ జెలంగున్.</poem>|ref=110}} '''తా'''. శుద్ధభేదము లేఁబదియొకటి. ఇందు మొదటిదియు రెండవదియుఁ గలసి యొకభేదమగును. మొదటిదియు మూఁడవదియుఁ గలిసి యొకభేద మగును. మొదటిదియు నాలుగవదియుఁ గలిసి యొకభేద మగును. ఇట్లు మొదటిదానితో మిగిలిన యొక్కొక్కటినిఁ గలుపఁగా మొదటిది యేఁబదిభేదము లగును. రెండవదియు మూఁడపదియుఁ గలిసిన నొకభేదము. రెండవదియు నాలుగవదియుఁ గలిసిన నొకభేదము. రెండవదియు నైదవదియుఁ గలిసిన నొకభేదము. ఇట్లు రెండవదానితో మిగిలిన యొక్కొక్కటినిఁ గలుపఁగా నలువదితొమ్మి దగును. ఇట్లు మూఁడవధ్వని మిగిలిన యొక్కొక్కటినిఁ గలియఁగా నలుపదియెనిమి దగును. ఈ విధమున నొక్కొకదానిసంఖ్య తగ్గును. మొత్తము 1326 భేదములు గల మిశ్రధ్వను లేర్పడును. {{Telugu poem|type=తే.|lines=<poem>త్రివిధ మగుసంకరమున, సంసృష్టిచేత, నొకటొకటి నాలుగై యివి యొప్పు మీఱి నవనిఁ జతురుత్తరశతత్రయాభిరామ పంచదశశతభేదప్రపంచగరిమ.</poem>|ref=111}} '''తా'''. ఈ 1326 ధ్వనులును త్రివిధమగు సంకరముచే, (సందేహసంకరము, అనుగాహ్యానుగ్రాహకసంకరము లేక అంగాంగిభావసంకరము, ఏకవ్యంజకానుప్రవేశసంకరము) ఏకవిధమగు సంసృష్టిచే, నాలుగురెట్లై 5304 ధ్వనిభేదము లగును. {{p|ac|fwb}}ఏకవ్యంజకానుప్రవేశసంకరోదాహరణము</p> {{left margin|3em}}<poem>గీ. బటువు గుబ్బలజంటయు, వాలుఁజూపుఁ బఱవ, ద్వారంబునౝ నిల్చి, వచ్చుపతికి</poem> </div><noinclude><references/></noinclude> m0zeo2evnt6uqdl19oygl617npy9bl6 104 218849 577614 571662 2026-09-10T03:30:40Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577614 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{left margin|3em}}<poem> సలిపెఁ బూర్ణఘటంబుల, నలరుదండ తోరణ, నయత్నమంగళాచార మింతి.</poem> </div> ఇట ‘స్తనములు అను పూర్ణఘటములు' 'చూపులు అను ఆలరుదండతోరణ' అను రూపకము ధ్వనించుచున్నది. ఈ వ్యంగ్యరూపకాస్పదములగు స్తనములు, వాలుఁజూపులే నాయకరతి కుద్దీపకములు. కాన శృంగారరసము వ్యంగ్యము. ఆ రూపకధ్వనిరసధ్వనులు రెండును నొకవ్యంజకపదమగు 'పూర్ణఘటములు' 'అలరుదండతోరణ' అనునెడఁ బ్రవేశించియున్నవి. కాన నేకవ్యంజకానుప్రవేశసంకరము. తక్కిన వూహ్యములు. {| class="wikitable" |+ |- ! ధ్వనిపేళ్లు !! @ !! @@ |- | 1 పదగతార్థాంతరసంక్రమితావివక్షితవాచ్యధ్వని || 51 || 204 |- | 2 వాక్యగతార్థాంతరసంక్రమితావివక్షితవాచ్యధ్వని || 50 || 200 |- | 3 పదగతాత్యంతతిరస్కృతావివక్షితవాచ్యధ్వని || 49 || 196 |- | 4 వాక్యగతాత్యంతతిరస్కృతావివక్షితవాచ్యధ్వని || 48 || 192 |- | 5 పదగతశబ్దశక్తిమూలసంలక్ష్యక్రమవస్తుధ్వని || 43 || 188 |- | 6 పదగతశబ్దశక్తిమూలసంలక్ష్యక్రమఅలంకారధ్వని || 46 || 184 |- | 7 వాక్యగతశబ్దశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 45 || 180 |- | 8 వాక్యగతశబ్దశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 44 || 176 |- | 9 పదగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 43 || 172 |- | 10 పదగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 42 || 168 |- | 11 పదగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 41 || 164 |- | 12 పదగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 40 || 160 |- | 13 వాక్యగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 39 || 156 |- | 14 వాక్యగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 38 || 152 |- | 15 వాక్యగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారికృతవస్తుధ్వని || 37 || 148 |- | 16 వాక్యగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 36 || 144 |- | 17 ప్రబంధగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 35 || 140 |} :@ సజాతీయవిజాతీయసంయోగములతోఁ గూడిన ధ్వనులు :@@ సంకరసంసృష్టులగు నాలుగు విధములు గూడిన భేదములు<noinclude><references/></noinclude> p6i1dvwtshary5r4izkrwamxxqadbca 104 218850 577615 571663 2026-09-10T04:34:48Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{| class="wikitable" |+ |- | 18 ప్రబంధగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 34 || 136 |- | 19 ప్రబంధగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 33 || 132 |- | 20 ప్రబంధగతస్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 32 || 128 |- | 21 పదగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 31 || 124 |- | 22 పదగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 30 || 120 |- | 23 పదగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 29 || 116 |- | 24 పదగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 28 || 112 |- | 25 వాక్యగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 27 || 108 |- | 26 వాక్యగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 26 || 104 |- | 27 వాక్యగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 25 || 100 |- | 28 వాక్యగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 24 || 96 |- | 29 ప్రబంధగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్ధశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 23 || 92 |- | 30 ప్రబంధగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్ధశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 22 || 88 |- | 31 ప్రబంధగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్ధశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 21 || 84 |- | 32 ప్రబంధగతకవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్ధశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 20 || 80 |- | 33 పదగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 19 || 76 |- | 34 పదగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 18 || 72 |- | 35 పదగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 17 || 68 |- | 36 పదగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 16 || 64 |- | 37 వాక్యగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 15 || 60 |- | 38 వాక్యగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 14 || 56 |- | 39 వాక్యగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 13 || 52 |- | 40 వాక్యగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 12 || 48 |- | 41 ప్రబంధగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని || 11 || 44 |- | 42 ప్రబంధగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని || 10 || 40 |- | 43 ప్రబంధగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలఅలంకారకృతవస్తుధ్వని || 9 || 36 |- | 44 ప్రబంధగతకవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలఅలంకారకృతాలంకారధ్వని || 8 || 32 |- | 45 ప్రబంధగతాసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము || 7 || 28 |- | 46 వాక్యగతాసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము || 6 || 24 |- | 47 పదగతాసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము || 5 || 20 |}<noinclude><references/></noinclude> 4k6yzr7oyymu3zyt316gjo5hq3kh11n 104 218851 577617 571664 2026-09-10T04:50:23Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577617 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{| class="wikitable" |+ |- | 48 పదైకదేశగతాసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము || 4 || 16 |- | 49 రచనాగతాసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము || 3 || 12 |- | 50 వర్ణగతాసంలక్ష్యక్రమవ్యంగ్యము || 2 || 8 |- | 51 వాక్యగతోభయశక్తిమూలధ్వని || 1 || 4 |- | || 1326 || 5304 |} {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఎన్నిక వీనిని లక్ష్యము లన్నిటికి నొనర్పఁజాల యగు ననుభీతిన్ గొన్నిటి కొనర్తు వినుఁడు ప్ర సన్నలసన్నవవచోవిచారధురీణుల్.</poem>|ref=112}} {{p|ac|fwb}}అత్యంతతిరస్కృతావివక్షితవాచ్యధ్వని</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఖరఖురకుట్టనఘట్టిత ధరణిరజఃస్థగితసదృశతామదవిచల త్ఖరకరతురగోత్కర మై కర మమరు నృసింహధాటికాహయ మనినన్.</poem>|ref=113}} '''తా'''. నరసభూపాలుని సమరాశ్వము తనగొరిజలతాఁకుళ్ళచే లేచిన ధూళిచేఁ "దాము తనకు సదృశములు” అను గర్వముచే విఱ్ఱవీగుచున్న సూర్యాశ్వములను గప్పుచున్నది. “నరసభూపాలుని సమరాశ్వము సూర్యాశ్వములను తనగొరిజలధూళిచేఁ గప్పుచున్నది” అను వాచ్యార్థము పొసగదు. ఏలన, భూసంచారి యగు సమరాశ్వ మాకాశసంచారియు బహుదూరమున నున్నట్టియు సూర్యాశ్వముల ఖురధూళిచే నెట్లు గప్పును? కావున వాచ్యార్థ మత్యంతమును దిరస్కృతమైనది. 'ధూళి సూర్యమండలమువఱకు వ్యాపించియున్నది' అనునది లక్ష్యార్థము. 'సమరాశ్వ మతిసాహసముతో సమరాంగనమన సంచరించుచున్నది' అను నర్థము ప్రయోజనము. వాచ్యార్థము తిరస్కృతమై "సమరాశ్వ మతిసాహసముతో సమరాంగమున సంచరించుచున్నది" ఆను వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్త మొనర్చుచున్నది. {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఖరఖురకుట్టనఘట్టిత ధరణిరజఃస్ధగితసదృశతామదవిచల</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> ps813a394nep20pvlz19qlhb5d8p6dr 104 218852 577624 571665 2026-09-10T06:52:15Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>త్ఖరకరతురగం బనునెడఁ దిరస్కృతస్వార్థ మగు నది బహువ్రీహిన్.(?)</poem>|ref=114}} దీనికి వివరణము పైపద్యముక్రిందనే వ్రాయఁబడినది. {{p|ac|fwb}}అర్థాంతరసంక్రమితావివక్షితవాచ్యధ్వని</p> {{Telugu poem|type=ఉ.|lines=<poem>ఇంద్రసుతుం జయించి నరసేంద్రుఁ డొకమ్మున మత్స్యయంత్రమున్ సాంద్రనిరూఢి నేసె నని సంతతము న్విని తత్తఱించి మ త్స్యేంద్రుఁడు యోగముద్ర ధరియించి చరింపఁదొడంగె; నౌర! ని స్తంద్రజవంబున న్విపినశైలగుహాగహనాంతరఁబులన్.</poem>|ref=115}} '''తా'''. అర్జునుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టినాఁడు. ఇపుడు నరసభూపాలుఁడును మత్స్యయంత్రమును గొట్టఁగా మత్స్యదేశాధీశ్వరుఁడు యోగముద్రఁబూని పర్వతారణ్యముల సంచరింపఁదొడఁగెను. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>“నరసభూభర్త మత్స్యయంత్రంబు నేయ నలుకు మత్స్యేంద్రుఁ”, డనునెడ “నాత్మమత్స్య శబ్దసామ్యంబుచేఁ గల్గుశంకఁ” దనరు వ్యంగ్య మర్థాంతరసమేతవాచ్య మగుచు.</poem>|ref=116}} మత్స్యశబ్దమునకు మీనము, మత్స్యదేశము నని రెండర్థములు గలవు. నరసభూపాలుఁడు మత్స్య(మీన)యంత్రమును గొట్టుటవలన మత్స్యదేశాధీశుఁడు మత్స్యశబ్దసామ్యముచే భయపడుచుండెను. ఇట మత్స్యదేశరా జేల భయపడవలెను? “పృష్ఠ తాడనా దంతభంగః” అన్నట్లు నరసభూపాలుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టఁగా మత్స్యదేశాధీశ్వరుఁ డేల భయపడును? ఇట నవర్థము దిన్నఁగా బొసగుటలేదు. కావున నిట మత్స్యేంద్రశబ్దములోని మత్స్యశబ్దమునకు వాచ్యార్థమగు 'మత్స్యదేశము’ అనునదియుఁ, 'మత్స్యేంద్రుఁడు' అను శబ్దమును మీనము, మీనముల రాజు, అను నర్థాంతరరూపమునఁ బరిణమించుచున్నవి. ఇప్పుడు మీనయంత్రమును నరసభూపాలుఁడు గొట్టఁగా మీనమును, మీనముల రాజును భయపడుట పొసగును. తన్ను నరసపాభూలుఁడు గొట్టునేమో యని ముందుగానే యితఁడు భయపడెను. {{p|ac|fwb}}శబ్దశక్తిమూలాలంకారధ్వని</p> {{Telugu poem|type=క.|lines=<poem>ఈకోమలి పద్మిని యఁట యేకాలముఁ బ్రోచు నినుఁడ వీ వఁట; సతి దా</poem>|ref=}}<noinclude><references/></noinclude> m5p3916gpofcv9rn7v2v6bpv3fox083 104 218853 577627 571666 2026-09-10T08:10:29Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude>{{Telugu poem|type=|lines=<poem>నీకరసంస్పర్శసహన గాక చెలంగునె? నృసింహ! ఘనబలసింహా!</poem>|ref=117}} '''తా'''. ఈతరుణి పద్మినీజాతిస్త్రీ. నీ వెల్లకాలమును బ్రోచు ప్రభువవు. నీహస్తస్పర్శ లేకున్న నెట్లది బ్రదుకును? ఇది వాచ్యార్థము. "ఇది తామరదీఁగ; నీవు సూర్యుఁడవు; నీకిరణస్పర్శ లేకున్న నది యెట్లు విలసిల్లును?” ఇది వ్యంగ్యార్థము. {{Telugu poem|type=గీ.|lines=<poem>ఇందుఁ బ్రకృతంబు లగువధూనృపతవాచ కంబు; లల పద్మినీనశబ్దంబు లెలమిఁ గమలినీభాస్కరులఁ దెల్పఁగలుగు నుపమ వ్యంగ్యముగ నీయలంకృతిధ్వని చెలంగు.</poem>|ref=118}} '''తా'''. ఇట పద్మినీ, ఇన శబ్దములు వాచ్యార్థమును బోధించి పిమ్మటఁ దామరతీగ, సూర్యుఁడు అను అర్థాంతరమును బోధించుచున్నవి. ఇట్టియెడల వాచ్యార్థవ్యంగ్యార్థముల కుపమానోపమేయభావమును జెప్పుకొనవలయునని వ్యంజనాఘట్టమునఁ తెలిపియుంటిమి. అది యీవిధముగాఁ దెలిసికొనవలయును. సూర్యుఁడు దామరదీఁగను గరస్పర్శనముచే నెలయించు విధమున నీవును నీ కోమలిని నీ హస్తస్పర్శచే విలసిల్లఁజేయుము. ఇట నుపమానము వ్యంగ్యము. వెనుక “ఘనత నృసింహునికరమును" అనుచోఁ గూడ నీ శబ్దశక్తిమూలవ్యంగ్యమును వ్రాసితిమి. దానినిఁగూడఁ జూచుకొనవలెను. ఈ శబ్దశక్తిమూలాలంకారధ్వనిలో నొక్కయుపమాలంకారమే కాక యితరాలంకారములు గూడ వ్యక్తములు గావచ్చును. ఎట్లన, {{left margin|3em}}<poem>సర్వైకశరణ, మక్షయ, మధీశ, మీశంధియాం, హరిం కృష్ణం చతురాత్మానం నిష్క్రియ, మరిమధనం నమత చక్రధరం.</poem> </div> '''తా'''. ఎల్లరకును ముఖ్యరక్షకుఁడు, (ఎల్ల ముఖ్యగృహములు గలవాఁడు) క్షయము లేనివాఁడు (గృహము లేనివాఁడు); అధీశుఁడు, బుద్ధుల కీశుఁడు, (ధీశుఁడు — ధీ+ఈశ) కానివాఁడు, హరి (కపిలవర్ణము గలవాఁడు), కృష్ణుఁడు (నల్లవాఁడు) పరాశ్రమయుక్తుఁడు, నిష్క్రియుఁడు (ఏపనినిఁ జేయనివాఁడు) శత్రుమధనుఁడు, (అరము = అంచు - అది గలది అరి - చక్రము; దానిని మధించువాఁడు) చక్రమును ధరించినవాఁడు నగువానికి నమస్కరింపుఁడు.<noinclude><references/></noinclude> 01e6ypmlotzfhka2uj75ap23olhpiuj 104 221706 577596 575581 2026-09-09T20:58:03Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>పట్టంబు గట్టి యింపార భువికీర్తి ఘట్టిగా నుంచిన కథ వినలేదె? ద్వాపరయుగమందు దేవకిసుతుడు కాపాడి పాండవుల కౌరవులతోడ కస్తిగా పోరించి, కౌరవుల ద్రుంచి హస్తినాపుర మిచ్చి, యల ధర్మజునకు పట్ట మేర్పడ గట్టె పాలింపుమనుచు గట్టిగా భారతకథ వినలేద? కృతయుగంబునను వైకుంఠంబునందు ఉక్కుగంబమునందు నుద్భవం బయ్యు నక్కజంబుగ హిరణ్యకశిపు ద్రుంచి ప్రహ్లాదు గాచుట భాగవతమున మహిలోన జెప్పంగ మాట వినలేద? వలురాజ! కృష్ణునివంశంబుమీది కలహంబులన కుడికాలు దువ్వుదురు కరుణించి ద్రౌపది గాచిన యట్టి హరిసంతతివి నీవు యాదవరాజ!" అని యిట్లు దుఃఖించి అడలుచునుండ విని విప్రవరులను వివరించి చూచి తమ్ములు వలురాజు దండమని లేచి వెమ్మది కూర్పించి నిలయంబు తోడ "మీకేమి భయము మము మీరిన పనులు చేకొని నడిచివచ్చిన చూడవలయు కలకోన లేదు మీకైన భయంబు తలపోసి చూడంగ తథ్య మీ మాట రారాదు అయ్యలరాజు యీ పనులు కారాదు మీ కిపుడు కవు లిచ్చినాడ వలురాజు కొలువుకు వచ్చినవార్ని బలవంతుడెవ్వడు పట్టుక పోను చూతాము కలభూత శూరునితో నాజి చేతము, అని వారిసేనలమీద వస్తాదుతో వాడు వచ్చినట్లైతె చేస్తాము కలభూత శేఖరునితొ నాజి ప్రతినతో ప్రహ్లాదుభక్తికి మెచ్చి మాకు సంతసము ముమ్మాటికి మిమ్ము మీకు భయ మేటికి మీపాదమాన చేకొని రక్షింప చెల్లును మాకు ఆకొని మీరు మ మ్మభయము నడుగ?" ఈ తీరుగా పల్క విని పల్లెకొండ తాత వలురాజుతో తగనిట్టులనియె: "తాతయ్య! వలురాజ! తగదు మీ మాట నీతి గా దిప్పుడు నీ వన్న ప్రతిన అతిపరాక్రమశాలి యా గంగురాజు మతిమంతు డతనికి మహిలోన నెదురె? పట్టభద్రునితోడ పగ యేల మనకు రట్టు చేయగనేల రాజ! యీ పనికి నయగణసంపన్ను నల గంగురాజు దయ గల్గియున్నాడు తమమీద నిపుడు అటువంటి వానిపై నలుక మీకేల? కటకటా యతనితో కలహంబు ఏల? వగవొంది కరణాలు వచ్చిరటంచు</poem></div><noinclude><references/></noinclude> pygxq1yet007vzwwvc87scyidqpkage 104 221707 577607 575582 2026-09-09T22:09:07Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>పగ యేల వారితో బడుగుల రాజ? భూమి తెగదినువారు భూసురు ల్గారె? ఆ మీద కట్టుబడ నయ్యలు గారె? భక్షించుటకు వారె, భధకు వారి, నిక్షేపముల నాడె నిజ మజునివ్రాత పోరేల కరణాల పొమ్మనవయ్య! మారాడ వద్దు భూమండలాధీశ! కరణాలపై నింత కరుణ కల్గినను హరణ మౌట నిజము హరివంశ మెల్ల మరణాలు నిజము సుమ్మా వలురాజ! నీవు నీ తమ్ములు నీ వంశ మెల్ల భావమున హతముగా ప్రతి దప్పరాదు. కుటిలవాక్యము గాదు కులభూషణుండ! అటు వెన్క నీవు మ మ్మనజెల్లదయ్య" అని యిట్లు పల్లెకొం డాడినమాట విని వేగ వలురాజు వికవిక నవ్వి కొద్దివాక్యము పల్లెకొండ కిట్లనియె</poem></div> {{p|ac|fwb}}శ్రీరాముని చాటున - శిబిచక్రవర్తి చాటున</p> <div style="column-count:2"><poem>"వద్దికతో నీవు వల్లవులకెల్ల బుద్ధి జెప్పితివిగ భువిలోన కీర్తి నిలువగల ఫలము నీవానతిమ్ము మొలవ వలసిన మొక్క మోపున్న నిందు భావంబుతో విను పల్లెకొండయ్య! రావణానుజు డొచ్చి రఘురాముకడకు అన్నకొల్వున నుండి అభయమని వచ్చి పన్నుగ శ్రీరామభద్రునితోడ విన్నవింపుచునుండ విని భానుసుతుడు పన్ని ఉపాయముల్ పడకుండజేయ రఘురాము డిట్లనె రవిసూనునకును 'తెగువ తోడుత విను తొల్లికాలమున ఎరుక డొక్కడు నడవి వేటలునాడి కదిసి చిద్గునదొంచి కనికరమేది కానకుండ శరము ఘల్లున దొడిగి పూనివేసిన దప్పిపోయెను బెదిరి కత్తికోతకు రెక్క కత్తిరించుకొని యెత్తిపోవద శరము ఎరుక తాజారి తప్పిపోయెను ఏటు తగలకపోయె చెప్పనేటికి పక్షి చేసిన పూజ పోనిత్తునా దీన్ని పుట మార్తుననుచు దాని వెంబడి దగిలి తావులు లేపి కకపికల్ చేయంగ మనకపోతంబు ఒకవేటు బడి పక్షి వోర్వగలేక అడవు లెల్లను ద్రిప్పె నతని చేబడక బడిబడి నేతెంచె బ్రహ్మ కొల్వునకు 'కమలాసనుడ! యెరుక గర్వించి నన్ను</poem></div><noinclude><references/></noinclude> dv1yswhnqyc90dtc0i2e27kix7ynytq 104 221708 577608 575583 2026-09-09T23:34:34Z దేవీప్రసాదశాస్త్రి 4290 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="దేవీప్రసాదశాస్త్రి" /></noinclude><div style="column-count:2"><poem>అమర నేసెగదయ్య అంత బోనివక వెనుతగిలిటువచ్చె నిక నెవరు దిక్కు వనజసంభవ! నాదు వలపోత మాన్ని ప్రాణంబు రక్షించు బ్రహ్మదేవుండ!" అని యిట్లు మొరపెట్టు ఆ పక్షి జూచి వనజాససుడు పల్కె 'నో కపోతంబ! విను విను మా చేత నీ పనుల్ గావు మనుజాధముడు ఎరుకు మా మాట వినడు వినవలె మా మాట వీర ధర్మంబు వినకున్న మాచేత వీరసంబేల వేవేగ వైకుంఠ మేగి మొరపెట్టు భావజజనకుని ప్రార్థింపు'మనుచు లేచి పొమ్మని నంత లేచి యా పక్షి తోచక వైకుంఠత్రోవ దాబట్టి వెనువెంట నంటి యాయెరుకచండాలు గనివేగ యా పక్షి కమలాక్షునకును కరములు ముకుళించి కటకట యడలి 'తరలకు నను గావు దాసుండ నీకు మురహర నగధర్మ ముచికుందవరద కరిరాజరక్ష! మకరిప్రాణశిక్ష! బృందావనవిహార! భుజగేంద్రశయన! నందనందన! వందనంబు గోవింద! యెరకచే భయమంది వేటుబడి చిక్కి ధర నిల్వలేక నీదరి జేరవస్తి విల్లునెక్కిడి యతడు వెంటనే తగిలి అల్లడ్గొ వాడొచ్చె నసురారి కావు కాచితే నీవు నిక్కము కావవలెను చేసితే నను శిక్ష చేయుము నీవు' అని యిట్లు చింతించు నా పక్షి జూచి విని లక్ష్మిపతియైన విష్ణు విట్లనియె: 'ఎరుకును పొమ్మని యే నిన్ను గావ, కరకుమానవు డెఱ్కు, కరుణించు మనుచు బుద్ధి చెప్పిన వినడు, బుద్ధిహీనుండు ఎద్దు మొద్దువాడు ఎరుగడు ముందు వివర మెరుగనివాడు విధి చేతగాదు ఈ వేళ కైలాస మేగుము వేగ పురహరుడే బుద్ధి పూని తేల్పెడిని పరతెంచు వేగంబె పనిగాదు ఇందు' అన విని యా పక్షి అడలుచు లేచి చనియె కైలాసంబు, చేరి యా పక్షి పరిమేశ్వరున కిలబడి సాగిమ్రొక్కి కరములు ముకుళించి 'కరకంఠ! యీశ! తారకాసురహర! దారవిభూష! నారాయణస్తుత్య! అఖిలలోకేశ! అలనాడు పార్వతి కర్ధదేహంబు వల నొప్ప నొనగిన వామదేవుండ! పార్వతీశ్వర! యెర్కు పాపాత్ము డొకడు</poem></div><noinclude><references/></noinclude> ij9b0cg37bj7l63tewlswv01aukr4k5 104 223421 577570 2026-09-09T12:53:38Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>{{p|fs150|ac}}ఐ</p> ఐర్‌లండ్, రెవ. 306. ఐస్ డాక్టరు 307. {{p|fs150|ac}}ఒ</p> ఒకకుర్రనిచేతిపై రూలుకర్రతో గొట్టితిని 141. ఒకజంతువు, విచిత్రమగు 316. ఒకమిల్లుయజమానితో సంవాదము 374. ఒకసార్జెంటు చంపబడెను 337. {{p|fs150|ac}}ఓ</p> ఓడలో మూడవతరగతి 149. {{p|fs150|ac}}క</p> కటిస్నానము 27; — కూనీగారి 148. కట్టు, కూలివారి———ఇరువదినాళ్లు జరిగెను 281; - క్రమముగా తప్పి పోవజొచ్చెను 285; - విరమింపబడెను 288. కట్టుబట్టలు, నా - ఇండియామిల్లువి 372. కన్యాదానసౌభాగ్యము 49. కమిటీరిపోర్టు 350. కమిషనరు-మిగుల వెత చెందెను 35; - బెదరింపు ;- 255; - నాకు పన్నినబోనులో సర్కారునే త్రోసెను 259;— సలహా, కూలివారికి 288; - మేడ 335.<noinclude><references/> {{c|8}}</noinclude> 97v7ggyuhddl8jsnxzg78jgjwe96amz 104 223422 577572 2026-09-09T13:08:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>కమ్మ — వైసరాయికి 306; - వైసరాయికి వ్రాయబడిన దానిలోని సారాంశము 309-11. కరాచినుండి కలకత్తాకు ప్రయాణమున రైలులో పడిన యిక్కట్లు 243. కర్నలు బేకరు ——— సేనకు సరదారు 154. కర్నలు వాయలీ—ప్లీడరు 101. కర్నల్ స్పార్క్స్-కసాయిదుకాణమున కధిపతి 101-2. కలకత్తా కాంగ్రెసు కిటకిటలాడిపోయెను 379. కలమునకు అంకుశము కావలయును 55. కలెక్టరు మేస్ట్రీటు సూపరింటెండెంటులకును నాకును ఒకమాదిరి మైత్రి 257. కల్యాణదాసు 62—3. కస్తూరిబాయి 39;— కన్నులనుండి గంగాయమునలను ప్రహింప జేసెను 40 ;—ప్రతిఫల మపేక్షింపక నాకు సేవ జేయునదాయెను 41;——అపుడపుడు చేతిమరను త్రిప్పుచుండును 94;—నామాటకెన్నడు నెదురాడలేదు 100 ; - కి ముమ్మారులు ప్రాణముమీదికి వచ్చెను 112; - ధైర్యము 117, 225;—అమాయికురాలు 166;— కి రక్తస్రావము 119;—నాతో పంతమాడుట 119;- కారోగ్యము కలిగెను 120;- ఒడలుచేయదొడగెను 121; -సీమ పయనము 149; - కి గుజరాతీలో జ్ఞానములేదు 270 ;-భీతిహరవాలోని బడిని చూచుచుండెను 274;-నన్ను మరపించెను 312.<noinclude><references/> {{c|9}}</noinclude> 3coct1go3okn88azahrdk8bsw95aaxn 104 223423 577574 2026-09-09T13:18:51Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>కస్తూరి రంగ అయ్యంగారు 324. కాంగరీ గురుకులము 195. కాంగ్రెసు—అమృతసరమున 356;- నుండి తప్పించుకొని పోవ బ్రయత్నించితిని 359;- ప్రత్యేక సభ 379;- పదపటి చరిత్ర యింకను ప్రక్రియాదశయందే యున్నది 386. కానుగా, డా. 314;- గారు నానాడి చూచి భయపడవల దనిరి 316. కాన్‌పూరు — వెళ్లితిని 248. కాలేల్‌కరు, కాకా (కక్క) 207;- భిన్నభిన్న స్థలములలో భిన్నభిన్నానుభవములు సంపాదింపబోయెను 208. కాళిదాసు, వకీలు 368. కాళీబాబు 208. కాశీంబజారు మహారాజుగారి యాతిధ్యము, కలకత్తాలో 244. కిచను 46. కిచలూ, డా. 347. కిస్తీ, కంపెనీకి 17. కీళ్లవాపు, నా 26. కుంభోత్సవము, హరద్వారమున 22౦. కుక్కలవలె కాలము గడుపుట తగునా? 1౩. కూలివారు గోలకెత్తిరి 286. కూలివారి కట్టుకు నియమములు 280. కూలివారికి కోపమెత్తెను 337.<noinclude><references/> {{c|10}}</noinclude> 7635b0yhugwyzxv68gbvbw24e5vx8tl 104 223424 577575 2026-09-09T13:53:43Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>కూలివారి సభ 281. కూలీ లొకేషన్ 57 ; - ఎత్తివేయ మునిసిపాలిటీవారి ప్రయత్నము 58;—అనారోగ్యనిలయ మాయెను 58; - ను మునిసిపాలిటీవారు స్వాధీనపఱచికొనిరి 61; -కు నలదెసలను పహరా 71; - లోనివారి మార్పు 72. కృపాలినీ, ఆచార్య 250; - గారికి బిహారువారితో గాఢపరిచయము కలదు 251;—నాప్రధానద్వారపాలకుడు 268. కేంటలీ 154. కేకోబాద్ కావసజీ దిన్షా, భాయి 176. కేలకర్-విచిత్రజంతువు 316; - గారి మంచువైద్యము 317 కేలన్‌బేకు, మి. 49;——గారితో చర్చ 122;- గారుఖానుగారికి మిత్రులు 123;—గారితో పాలనుగూర్చి చర్చ 123;—గారు నాకుతోడు126;- నాతో టాల్ స్టాయి ఆశ్రమమున నుండిరి 127;—గారికి త్రవ్వటమనిన కులాసా 132;— గారు ట్రేపిస్టు మొనాస్టరీకిబోయి చెప్పులుగుట్టుపని నేర్చిరి 1౩౩;—గారు నాకొక క్రొత్తవిషయమును చెప్పిరి 143; - గారి పట్టుదల 145; - గారి నిర్మలప్రేమ 146; - గారి సీమపయనము 149; -గారితో రగడ 150;- గారికి దుర్బిణులమీద షోకు 150; - గారికి జర్మనీభూగోళము జిహ్వాగ్రమున తాండవించుచుండును 166; - గారితో నాలోచన 167;— గారు సీమకు వచ్చిరి 174. కేశవరావు దేశపాండే 207. కేసు-కఠినముగా పరీక్షింపవచ్చిన దొకటి కలదు 178.<noinclude><references/> {{c|11}}</noinclude> 8d88d1fqo7xipr4iv0lex2kaz64zw1a 104 223425 577576 2026-09-09T14:08:12Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>కొండంత తప్పు 340-1. కొమరులు, నా-నాపైనేరముమోపిరి 95. కోచరబ్ బంగాళాయం దాశ్రమము 232; -లో ప్లేగంటుకొనెను 282. కోరిక - నా 85. కౌలు–సర్వెంట్స్ ఆఫ్ ఇండియా సొసైటీకి చెందినవారు 214. క్రాసుపరీక్ష — 254. క్రూకు, లార్డ్ 154 క్రొత్త-డిపార్టుమెంటు 5; డిపార్టుమెంటువారి యనుమానములు 7;—డిపార్టుమెంటు పెద్దయుద్యోగియాజ్ఞ 8;- చుట్టరికములు 45;- పని 209; - వస్తువు 356. క్లయంటు-సాహసము 180;- సంతసము 183;- నన్ను మోసగించెను 184. క్లిప్‌స్ప్రుట్ ఫారము 72. క్లేశిన్-మి—ట్రాన్సువాలులోని ఒక హైస్కూలులో ఆచార్య 49;- షార్టుహాండురైటరు 49;- ధైర్యము 50-మిస్ 51. క్షామము-ఖేడాజిల్లాలో 290. క్షీరత్యాగము 12౩. {{p|fs150|ac}}ఖ</p> ఖాదీ-గుడ్డగజమువెల ౩71;- శాస్త్రమున కంధుడను ౩71. ఖితిమోహనబాబు 208.<noinclude><references/> {{c|12}}</noinclude> iv7luso6atn8w8xw2df4lmwgn0mk7xw 104 223426 577580 2026-09-09T15:47:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude> {{p|fs200|ac}}ఆత్మకథ</p> {{p|fs150|ac}}అయిదవ భాగము</p><noinclude><references/></noinclude> h6utfghd17virl8jogwc6j6eq3xhl56 104 223427 577581 2026-09-09T15:48:06Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* పాఠ్యం లేనిది */ 577581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="శ్రీరామమూర్తి" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng 104 223428 577582 2026-09-09T16:04:13Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* సమస్యాత్మకం */ 577582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>ఖిలాఫతు 302;—కాన్ఫరెన్సు 378;- స్పెషలు 379 ఖేడాజిల్లాలో యుద్ధమునకు కూటువమూక 31. ఖైదీల నియమములు 118. ఖ్వాజా, బారిస్టరు 300. {{p|fs150|ac}}గ</p> గంగాధరరావుదేశపాండే 270. గంగానాథవిద్యాలయము 207. గంగాబహేను 373. గంగాబాయి 368;— గుర్రపుసవారు చేయగలదు 369; - రాటముకొరకు త్రిప్పటలు 370;- నేతగాండ్రను సంపాదించెను 371;-గాబరా 373. గయాబాబు-పేరుపడ్డవకీలు 251; — గారియిల్లుచేరితిని 252. గవర్న మెంటు ఆఫీసరు-కూనీచేయబడెను 331; - కూనీ, వీరామగామున 337. గాడ్ ఫ్రే, డాక్టరు-గారిధైర్యము 64; -తొంటివలెనే పనిచేయుచుండిరి 65;—గారి అనుమతితో మువ్వురురొగులపై మట్టిని ప్రయోగించితిని 66;-గార్డుతో వాదము 213. గిదవాణీ 330. గిరిమిటియాలు 239. గీత-నాకు ధర్మనిఘంటువు 19;- అధ్యయనము గుండెదడతో జడ్జీలయెదుట నిలువబడితిని ;<noinclude><references/> {{c|13}}</noinclude> gtk24embi6lfg628g866bp7ndt4qagr 104 223429 577583 2026-09-09T16:19:49Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* సమస్యాత్మకం */ 577583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>గుజరాతీభాష నుపయోగించితీరవలయును 322. గుజరాతుసభకు నేనధ్యక్షుడను 290. గుప్తసంధి 303. గురుదాసబెనర్జీ 233. గుర్రపురౌతులు గుంపును చెదురగొట్టిరి 333-4. గోకులదాస్ కహాన్ దాసు 290. గోఖలే-గారిప్రమాణపత్రము 51; - గారినుండివార్త 149; గారు ఫ్రాన్సువెళ్లియుండిరి 152; గారు ప్యారిసులో దిగబడిపోయిరి 152;—గారు సీమకువచ్చిరి 166;- గారిసలహా 167;—గారికి నానిశ్చయమును తెలిపితిని 168; - గారు దేశమునకు పయనించిరి 169;- గారి స్వాగతసన్నాహములు 176;—గారిని చూచితిని 196; — గారియాజ్ఞ 197;- గారికబురు 198;—గారు నామీద ప్రేమకురిపించిరి 199;- గారికి నాయుద్దేశము రుచించెను 200; - గారి కారోగ్యము సరిలేదు 201;—గారుదేహముచాలించి రని తంతి 210; - కర్ణధారుడు 216;—సొసైటీ వారితో నాకోరిక 271. గోడు 164. గోధరా 369. గోరక్షణము 279 ;—హిందీ ప్రచారణముల ఇజారా 279. `గారు మాకాశ్రయ మొసగిరి ౨౬; గారి యిల్లు మను- డిపోయెను ౨౫౭ ; — గారు యింటిని కాళీ చేయా కార<noinclude><references/> {{c|14}}</noinclude> 1slw97zqx0p6sov26uq0elmsj1lfs3x 104 223430 577584 2026-09-09T16:32:15Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>గోవిందస్వామి 78. గ్రంథము, ఖేడా సత్యాగ్రహమును గురించి 292. గ్రంథనిషేధశాసనోల్లంఘనము 329. గ్రామములో బళ్లు 269. గ్రామసంస్కరణము 273. గ్రిఫిత్తు 336. {{}}ఘ</> ఘేటోలు 56. {{}}చ</> చంపారణ్యము 246;— తిరహుత్ ప్రదేశమునం దొక జిల్లా 256 గంగకుత్తరపు తల 258; - నందలి రైతులు పామరులు 258;—ప్రాంతమునందు 'కాంగ్రెసు’నకర్థము 258. 'చంపారన్ మేఁ మహాత్మా గాంధీ ;- రాజేంద్రప్రసాదులు వ్రాసినది 264. చక్రవర్తిగారి ఫర్మానా జారీ 358. చట్టము —నతిక్రమించుట లోకులకు చప్పున పట్టును 335;- ధిక్కరించుచో నిప్పులో నేయి పోసినటులగును 343. చింత, నా 381. చింతామణి శాస్త్రి 208. చిత్తరంజనదాసు 349. చిత్తు తీరుమానము 380.<noinclude><references/> {{c|15}}</noinclude> 9spe20sykdmd8n4h0vuszb9mripzg9y 104 223431 577597 2026-09-09T21:12:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>చిన్న —— వకీలు, నేను మాక్లయింటుకు 179;—సత్యాగ్రహము 196-7; సభ 321. చీటి - నాకు దొరికెను 6;- నీలిమందు కామందులకును కమీషనరునకును 255;—కలెక్టరునుండి నాకు 261. చెట్లు లేనిచోట ఆముదపుజెట్టే మహావృక్షము 18. చేంబర్లేను, మి—గారు ఇండియా ప్రతినిధులకు చెప్పిన శాంతివచనములు 3 ;—— నేటాలునుండి ట్రాన్సువాలుకు వెళ్లెను 4 ;-ను నేను చూడకుండ జేయగలరు 7;- నన్ను తొలగించిన విషయమున కొంచెము మాటలాడెను 12;- నన్ను జూడ కుండుట 13. చేతిమర, ఒక-ను గొంటిని 94. చేమ్సుఫర్డు, లార్డు 205;—గారు ఇక్కచ్చిగా ఏమాటను చెప్పరయిరి 240;—గారితో మైత్రి 300;——గారి కుత్తరము 303. చోఇథరాము, డా. 250. చౌపాటి-లో నొకసభ 330;---లో సభ జరిగెను 337. {{}}ఛ</> ఛగన్‌లాల్ గాంధి 78;-కి నాయాలోచన నచ్చెను 105; -మా యన్నకుమారుడు 227; ఛోటేలాలు 270. {{}}జ</> జందెము-లకుతాళములు 226;- గురించి నాచెప్పినమాటలు 227-8 జగదానందబాబు 208.<noinclude><references/> {{c|16}}</noinclude> jhuv17lfsapte4s01y65myho74daehb 577598 577597 2026-09-09T21:13:03Z శ్రీరామమూర్తి 1517 577598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>చిన్న —— వకీలు, నేను మాక్లయింటుకు 179;—సత్యాగ్రహము 196-7; సభ 321. చీటి - నాకు దొరికెను 6;- నీలిమందు కామందులకును కమీషనరునకును 255;—కలెక్టరునుండి నాకు 261. చెట్లు లేనిచోట ఆముదపుజెట్టే మహావృక్షము 18. చేంబర్లేను, మి—గారు ఇండియా ప్రతినిధులకు చెప్పిన శాంతివచనములు 3 ;—— నేటాలునుండి ట్రాన్సువాలుకు వెళ్లెను 4 ;-ను నేను చూడకుండ జేయగలరు 7;- నన్ను తొలగించిన విషయమున కొంచెము మాటలాడెను 12;- నన్ను జూడ కుండుట 13. చేతిమర, ఒక-ను గొంటిని 94. చేమ్సుఫర్డు, లార్డు 205;—గారు ఇక్కచ్చిగా ఏమాటను చెప్పరయిరి 240;—గారితో మైత్రి 300;——గారి కుత్తరము 303. చోఇథరాము, డా. 250. చౌపాటి-లో నొకసభ 330;---లో సభ జరిగెను 337. {{p|fs150|ac}}ఛ</p> ఛగన్‌లాల్ గాంధి 78;-కి నాయాలోచన నచ్చెను 105; -మా యన్నకుమారుడు 227; ఛోటేలాలు 270. {{p|fs150|ac}}జ</p> జందెము-లకుతాళములు 226;- గురించి నాచెప్పినమాటలు 227-8 జగదానందబాబు 208.<noinclude><references/> {{c|16}}</noinclude> rj45qt210gxyemztsroycy2mqzgxhl1 104 223432 577599 2026-09-09T21:14:29Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ' జక్తిగములో నే మిడుతపోటు 93. జడ్జీ–గారు నా పై నింద నారోపించుట గూ౧;---గారికి నా జవాబు ; నా వైపునకు మ్రొగ్గిరి జనక ధారీ బాబు ౨టూ. 8059. జనరల్ మెకెంజీ పరిచయము ౧౦౧. జపమాలలు 389. జయకరు 33. జయరా...' 577599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude> జక్తిగములో నే మిడుతపోటు 93. జడ్జీ–గారు నా పై నింద నారోపించుట గూ౧;---గారికి నా జవాబు ; నా వైపునకు మ్రొగ్గిరి జనక ధారీ బాబు ౨టూ. 8059. జనరల్ మెకెంజీ పరిచయము ౧౦౧. జపమాలలు 389. జయకరు 33. జయరామదాసు కx; — గారు నన్న నురోధించిరి 340. జలియన్ వాలాబాగు హత్యాస్మృతిచిహ్నము నెలకొల్పుటకు ప్రయ త్నము 50 33. జహాంగీరు పిటిట్ ౨కం; — గారు కార్యనిర్వాహక వర్గములో నుండిరి జాయజీపిటిట్, శ్రీమతి ౨కం. జార్జి గాడ్ ఫ్రే-ఇండియన్ బారిస్టరు ౧౨. జిజ్ఞాసుసభ ౧౯, జిన్నా - గారు స్వాగత సభకు నచ్చిరి ౧౯౬. జిహ్వాచాపల్యము నాకు కలదు ౧౦౯. జీవనలాల్ దేశాయి– బారిస్టరు ౨౩౨. జీనరాజమెహతా, డా ౧౧;-గారి సలహా జులూ-ల తిరుగుబాటు FF; లసేన ౧౦౧; -ల తిరుగుబాటుకు కారణము ౧౦౧;—లు పొరపాటున గాల్పబడిరి ౧౦౨. జూటా కేసొకటియు నాకడకు వచ్చెడిదికాదు ౧౭రు.<noinclude><references/> {{c|17}}</noinclude> lu7gdwac3ybczv4eek6tliol8d27uel 577600 577599 2026-09-09T21:25:57Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577600 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>జడ్డిగములోనే మిడుతపోటు 239. జడ్జీ–గారు నాపై నిందనారోపించుట 181;- గారికి నాజవాబు ; నావైపునకుమ్రొగ్గిరి 182. జనకధారీబాబు 268. జనరల్ మెకెంజీ పరిచయము 101. జపమాలలు 372. జయకరు 349. జయరామదాసు 45; — గారు నన్ననురోధించిరి 360. జలియన్‌వాలాబాగు హత్యాస్మృతిచిహ్నము నెలకొల్పుటకు ప్రయత్నము 363. జహాంగీరుపిటిట్ 240; — గారు కార్యనిర్వాహకవర్గములో నుండిరి 241. జాయజీపిటిట్, శ్రీమతి 241. జార్జి గాడ్ ఫ్రే-ఇండియన్ బారిస్టరు 12. జిజ్ఞాసుసభ 19. జిన్నా - గారు స్వాగతసభకు వచ్చిరి 196. జిహ్వాచాపల్యము నాకుకలదు 109. జీవనలాల్ దేశాయి– బారిస్టరు 232. జీవరాజమెహతా, డా 151;-గారిసలహా 166. జులూ-ల తిరుగుబాటు 99; లసేవ 101; -ల తిరుగుబాటుకు కారణము 101;—లు పొరపాటున గాల్పబడిరి 102. జూటాకేసొకటియు నాకడకువచ్చెడిదికాదు 178.<noinclude><references/> {{c|17}}</noinclude> bzbrmc4cx7fmqwfehupk0af9zp8lqfk 104 223433 577602 2026-09-09T21:39:48Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>'జెంటిల్ మెన్ కైదీ' నయితిని 332. జేరామసింహులు 59. జొహాన్సుబర్గు-లో కడుపునొప్పియు తలనొప్పియు వచ్చుమండెడివి. 26;—లో నలుగురు హిందూస్తానీ గుమాస్తాలు 47; -లోని కూలీలొకేశను 57;- పరిసరములలో బంగారుగను లనేకములు కలవు 61; - ఏడుమైళ్లదూరమున లేజ్ రేటో 66;—లో మేమందరము ప్రోగయి నివసింప మొదలిడితిమి 98. జో సెఫ్ డోక్, మి. 67. జ్వరము నాకు తగిలెను 202. {{p|fs150|ac}}ట</p> టాల్ స్టాయి - ఆశ్రమము - లో నొకబడి 127;- నందు సంయమ వాతావరణ మనాయాసముగా నెలకొనెను 128;- నకు నేను జనకుడను 131;- ఒక కుటుంబము 131; - నందలి విద్యార్థుల కొంటెతనము 133;- నందలివారికి చేతిపనుల నేర్పుట 133;-న నొకనియమముక 134 ; - పాఠశాల 135;-న నిరువురికి భయంకరపతనము 145. టెంపొరరీసార్జంటు మేజరు నయితిని 100. టెలిగ్రాములు, రెండు 156. టెలిఫోను 382. టైపింగు నాకు కొలదిగా తెలియును 47. టోపీలో పడితిని 371.<noinclude><references/> {{c|18}}</noinclude> ee7tjiv3n0wnb2orwvrmex74i24gy6f 104 223434 577605 2026-09-09T21:54:09Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>టౌనుక్లర్కు కృతజ్ఞత 65. ట్రస్టీ-పదమున కర్ధము 20;—గా నేను నియమింపబడితిని 362. ట్రాంసువాలు - బావురుమనుచుండెను 4;- లో వకాలతు చేయదలచితిని 13;-లో వకాలతు సనదు పుట్టునా పుట్టదా? 14;—లోని భారతీయుల హక్కులు కాపాడుటకు ప్రయత్నము 15;— మేజిస్ట్రేటు కోర్టు 184. ట్రేపిస్టు మొనాస్టరీ 133. {{p|fs150|ac}}ఠ</p> ఠాకూరుద్వారప్రాంతమున నుపన్యాసము 328. {{p|fs150|ac}}డ</p> డరబను - పోలీసు సూపరింటెండెంటు నాప్రాత చెలికాడు 6 ;—లో వకాలతు 38. డాక్టరు-తో వాదము 113-4;- ఆగ్రహము 115;- నన్ను గని సిగ్గిలెను 204. డాలు, నా - తునిసిపడిపోయెను 382. డిక్, మిస్ - టైపురైటింగు గుమాస్తా 48;- మిసెస్ మేక్‌డొనాల్డు ఆయెను 49;-తో నాపని దక్క లేదు 52. {{p|fs150|ac}}ఢ</p> ఢిల్లీ - కి వెళ్లితిని 300 ;-లో దండనీతి 327;— అమృతసరములకు బయలుదేరితిని 330.<noinclude><references/> {{c|19}}</noinclude> e0x0zcezl784iyn9wp5wpa20zg71tld 104 223435 577606 2026-09-09T22:05:21Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>{{p|fs150|ac}}త</p> తంతి - వైసరాయి మొదలగువారికి 261;- శంకరలాలు బాంకరు నుండి 327. తప్పుల నొప్పుకొనుడని ప్రజకు సలహా 338. తర్క్-ఏ-మవాలాత్ —అసహకారార్ధబోధకము ౩8౦. తలపన్ను 239. తలవలకరు, డాక్టరు 316. తాతా, లేడీ 242. తావళము దాల్చితిని 227. తిండియెట్టిదో త్రేపట్టిది 31. తినుట-రుచికొరకు గాదు 111;- యన్న భయముపుట్టెను 318. తినుబండములు, నా 166. తిరుగలిలోనలిగిపోతిని 222. తీన్‌కఠియా 246;—పద్ధతి రద్దాయెను 277. తీర్మానములు 385. తీవ్రచర్చ 384. తుక్కునూలి నమోనాలు 375. తెల్లనివన్నియు పాలుగావు 330. తెల్ల - వారికి మాయింట తావొసగితిని 46;-యధికారుల యెడ నమ్మకము పోయెను 153;- బాటసారులకును నల్లబాటసారులకును నడుమ భేదము 175.<noinclude><references/> {{c|20}}</noinclude> nlph3b1phwumo34w2s18jn872cbjw41 104 223436 577632 2026-09-10T09:53:05Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>తేనీరు ద్రావమానితిని 119. తైయబ్‌హాజీఖాన్ మొహమ్మద్ సేఠ్ 9;-గారి వీరత్వము 12. తోడివారికి-చివాట్లు 10;- నా పలుకులు 11. తోడు, నాకు 365. {{p|fs150|ac}}థ</p> థియాసఫీపరి వేషమున బడితిని 17. {{p|fs150|ac}}ద</p> దండనీతి, పంజాబులో 343. దక్షిణ-ఆఫ్రికా-దేశము 4;-లోనొకవిధమగు ప్రజాప్రభుత్వము కలదు 8;-లో రంగు తెగులు 8;- లో నాభావములు మారెను 16;— లో హిందువు లంటరానివారుగా పరిగణింపబడిరి 56;- లోమనహిందూస్తా నీయులకు కూలీలని ప్రసిద్ధి 57;-లో నాకుభాయీఅనుపేరు తుదివరకుపోలేదు 60;- సత్యాగ్రహేతిహాసము 108;- లో నామిత్రులు కొందరచే ఉప్పు బప్పుల దినుటమానిపించితిని 121;—యోడలలోను దక్షిణ- ఆఫ్రికాలోగూడ హృదయమేళనము కలదు 175;—లోనాకుఏడెన్ వారితో పరిచితిగలదు 176;- లోనావేషము 202. దరఖాస్తు 6;—మంజూరుచేసిరి 14. దలాలు, డాక్టరు 318 ;- గారు పుండు నాపరేషను చేసిరి 32౦. దళారులు-మందలు మందలుగ పోగయిరి 6. దానీబహేన్ 234;- అంద రాడువారివంటిదే 237.<noinclude><references/> {{c|21}}</noinclude> cugqlq72tgt3xoufrddtimdkkcgf565 104 223437 577635 2026-09-10T10:09:26Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>దిల్ శాద్ బేగం 242. దివ్యజ్ఞానసమాజ-పు మిత్రులు నన్ను వారిసంస్థలోకి లాగికొనజూచిరి 18;— మువారిలో పలువురు మాంసముతినరు 23;-ము వారితోదైనందినమును చర్చ 27. దురన్యాయము 357. దుర్గాబహేను 270. దుస్తులు, నా 202. దూదాభాయి 234;- మంచి వివేకము గలవాడు 237;-- కుటుంబమువలన ఆశ్రమము చాల పాఠములు నేర్చుకొనెను 237. దూదేకులవాడు 371. దేవదాసు 370. దేవు, డా. 2౦౦;——స్వయంసేవకసేనలో నొకరుగా నుండిరి 221;-గారు నామాటనంగీకరించిరి 222;- గారిని పంపుడని గోఖలే సొసైటీవారిని గోరితిని 271;- గారు కొన్ని కొన్ని తావుల కరిగివైద్యము చేయుచుండెడివారు 272. దేశపాండేగారికి 'సాహెబ్' అనుపేరు విశ్రుతము 207. దేశమునకేగ ప్రయత్నముచేయదొరకొంటిని 173. దైవప్రాతికూల్యము 277. దోషము, నా 95-6 ద్రవ్యచింతమానెను 265.<noinclude><references/> {{c|22}}</noinclude> 8dz1q3i0js7p6u414v0gpoj4zdla2sd 104 223438 577636 2026-09-10T10:20:19Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>{{p|fs150|ac}}ధ</p> ధన్యవాదములు 104. ధరణీధరబాబు 256. ధరణీబాబు 268. ధర్మసంకటము 44. {{p|fs150|ac}}న</p> నగీనబాబు 208;—గారు వంటయింటిని చక్కగా శుద్ధిచేయుటకు బూనుకొనిరి 209. నటరాజన్, మి. 241. నడియాద్ -అనాథాశ్రమమున డేరా 291;-లో జరిగిన ఘోరములు కనులారగాంచితిని 340. నమ్రతకు సంపూర్ణము నర్థము 233. నరహరిపరేఖు 27౦. నల్లమారి-రోగము 61;- రోగుల కుపచారము 63;- రోగులను లేజ్ రేటోకు మార్చుట 66. నవజీవనమాసపత్రిక సాప్తాహికపత్రికయాయెను 345. నాగపురపు కాంగ్రెసు 383. నాన్ కో ఆపరేషన్ 355-6. నాశిష్యులే నాకు గురువులయిరి 140. నియమములు, నా-డాక్టరుగారికి ముకుద్రాడులు 169. నిరామిషాహారగృహము 23.<noinclude><references/> {{c|23}}</noinclude> 7a187x4hc92kbmzwjyb6xt682oagd7p 104 223439 577637 2026-09-10T10:31:37Z శ్రీరామమూర్తి 1517 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="శ్రీరామమూర్తి" />{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}</noinclude>నిశ్చయము-నా 167;—వైసరాయికి కమ్మవ్రాయ 304. నీలిమందు తోటలు 246. నూతనకుటుంబత్యాగము 86-7. నేటాలు-కు పసయనము 75;- ట్రాన్సువాలులో వకాలతును గురించి భేదము 184. నేతకాడు తనవిద్యనంతయు మాకు నేర్పలేదు 366. నేపాల బాబు 208. నేషనల్ లిబరల్ క్లబ్బు 168. నోటీసు 256;-ను చిన్నదానిని ప్రకటించితిని 326. నోబ్రేక్ ఫాస్టు ఎసోసియేషన్ 23. {{p|fs150|ac}}ప</p> పంజాబు—రావలయుననివార్త 343;- కు బో గుతూహలము 347. పచ్చికూరలు 17౦. పట్‌ వర్ధనులు 207;-నాసహచరులు 382. పట్టుదల, నా 346. పత్రవ్యవహారము, సరకారువారితో 3౦2. పత్రిక-లలో కరకు వ్రాతలు 67;- లసంపాదకుల కుత్తరములు 262;—లలో ప్రకటనములను ముద్రింపగూడదు 346. పయనము, మోతీహారికి 256. పరిచయము, క్రైస్తవ మిత్రులతో 18. పరీక్ష-తినుబండములందు 30.<noinclude><references/> {{c|24}}</noinclude> 3obbfchcf8ez4s29jhhm7h2go6sov4g 106 223440 577638 2026-09-10T11:22:31Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '' 577638 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ధనంజయ నిఘంటువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=1 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} ovhidbmmha3s6r3lo2nnmmqow0htek7 577640 577638 2026-09-10T11:24:08Z Rajasekhar1961 50 577640 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ధనంజయ నిఘంటువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=9 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} l659myqh4n2seoj38mz8iwapxw9kkjv 577648 577640 2026-09-10T11:31:22Z Rajasekhar1961 50 577648 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |రకం=పుస్తకం |శీర్షిక=ధనంజయ నిఘంటువు |భాష=te |సంపుటి= |రచయిత= |అనువాదకులు= |ఎడిటర్= |చిత్రకర్త= |పాఠశాల= |ప్రచురణకర్త= |చిరునామా=చెన్నై |సంవత్సరం=1917 |ఆధారం= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |మూలం=djvu |బొమ్మ=9 |పురోగతి=X |పుటలు=<pagelist 13=1 /> |సంపుటాలు= |వ్యాఖ్యలు= |వెడల్పు= |సిఎస్ఎస్= |పేజీ మొదటి వరుస= |పేజీ చివరివరుస= }} bujrcbq433g4t46ae81mod84oj5bnit 104 223441 577639 2026-09-10T11:23:32Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'PRINTED AT V. RAMASWAMY SASTRULU & SONS, THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS, 69, Malayaperumall Street, Madras—1917.' 577639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>PRINTED AT V. RAMASWAMY SASTRULU & SONS, THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS, 69, Malayaperumall Street, Madras—1917.<noinclude><references/></noinclude> edt3xyc5i0ew3czctn1evm25siumeed 104 223442 577641 2026-09-10T11:24:28Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 577641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>CC-0. Jangamwadi Math Collection. Digitized by eGangotri<noinclude><references/></noinclude> dh9rzdsk3ee5lcdyrlch9idpbxdgtjx 577642 577641 2026-09-10T11:24:45Z Rajasekhar1961 50 577642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 223443 577643 2026-09-10T11:24:58Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 577643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 223444 577644 2026-09-10T11:25:37Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Dhananjaya Nighantu.djvu |Page = 7 |bSize = 600 |cWidth = 600 |cHeight = 940 |oTop = 0 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }}<noinclude><references/></noinclude> hbfqfp2omkf2dy9bool24yvit14slaq 104 223445 577645 2026-09-10T11:25:55Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 577645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 104 223446 577646 2026-09-10T11:30:06Z Rajasekhar1961 50 /* అచ్చుదిద్దారు */ 577646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajasekhar1961" /></noinclude> {{p|fs125|ac}}పీఠిక.</p> సంస్కృతభాషయందు పాండిత్యము సంపాదింపఁ గోరువారికి ఈ “ధనంజయనిఘంటువు" మిక్కిలి యుపయోగకారియైయున్నది. దీనియందు కేవలము రూఢశబ్దము లేగాక, పదయోజన ప్రక్రియ కనువగు పర్యాయపదనిరూపణమును దెలియుఁ జేయం బడియున్నది. కాఁబట్టి, ఈనిఘంటువు త్రికాండమునకంటె విలక్షణమైనదియై, శబ్దజాలంబును సమయానుసారంబుగ యోజించుకొనుటకు సాధక మైనదియైయున్నది. మఱియు నిది సంస్కృతభాషాభిజ్ఞులకు మాత్రమేగాక, ఆంధ్రభాషాభిజ్ఞులకుఁ గూడ నుపయుక్త మగువిధంబున నాంధ్ర టీకయు ఉదాహరణములును జేర్చి ముద్రించినారము. ఈనిఘంటుకర్తయగు ధనంజయకవి, త్రికాండకర్తయగు అమరసింహునికంటె పూర్వుఁడని కొంద ఱనెదరు. ఇతఁడు “ద్విసంధాన”మను కావ్యరత్నమును రచియించి యున్నట్లే గ్రంథము చేతనే తెలియుచున్నది. త్రికాండ గ్రంథకర్త బౌద్ధుఁడు. ఈ నిఘంటుకర్త జైనుఁడు. ఇతఁడు జైన మతస్థుఁడని యీనిఘంటువును పఠించిన వేద్యమగును. | :చెన్నపురి. :2-11-1917. {{right|ఇట్లు,<br>వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్.}}<noinclude><references/></noinclude> rmk0ueacbfoxjg32imkicb8ppwc7ui7 104 223447 577647 2026-09-10T11:30:23Z Rajasekhar1961 50 /* పాఠ్యం లేనిది */ 577647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Rajasekhar1961" /></noinclude><noinclude><references/></noinclude> i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2 0 223448 577654 2026-09-10T11:39:05Z Rajasekhar1961 50 [[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి | అనువాదం= | విభాగము = వైద్యపదకోశము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[../Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2021 }} <pages index="Hello Doctor Final Book.pdf" from=434 to=454/> వర్గ...' 577654 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి | అనువాదం= | విభాగము = వైద్యపదకోశము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[../Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2021 }} <pages index="Hello Doctor Final Book.pdf" from=434 to=454/> [[వర్గం:హలో...డాక్టర్ వ్యాసాలు]] ivfju55221bokytkkksitqfvsmucsi5 577655 577654 2026-09-10T11:39:33Z Rajasekhar1961 50 577655 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి | అనువాదం= | విభాగము = 43. వైద్యపదకోశము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[../Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2021 }} <pages index="Hello Doctor Final Book.pdf" from=435 to=454/> [[వర్గం:హలో...డాక్టర్ వ్యాసాలు]] amosnkfz9yse460d0y4x059qz0d65zq 577656 577655 2026-09-10T11:40:18Z Rajasekhar1961 50 577656 wikitext text/x-wiki {{తలకట్టు | శీర్షిక = [[../]] | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి | అనువాదం= | విభాగము = 43. వైద్యపదకోశము | ముందరి = [[..//]] | తదుపరి =[[../Foreword/]] | వివరములు = |సంవత్సరం=2021 }} <pages index="Hello Doctor Final Book.pdf" from=435 to=471/> [[వర్గం:హలో...డాక్టర్ వ్యాసాలు]] ixvswsodhbh7onwzmte7ofn9wj0fdgd 107 223449 577660 2026-09-10T11:46:53Z Rajasekhar1961 50 /* కొన్ని లింకులు సవరించాలి */ కొత్త విభాగం 577660 wikitext text/x-wiki == కొన్ని లింకులు సవరించాలి == {{ping|arjunaraoc}} అర్జునరావు గారు, విషయసూచికలో మూడు అధ్యాయాలను లింకు చేయలేకపోతున్నాను. ఒకసారి చూసి సరిచేయండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:46, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) p9o0qyzniakh3l63i9zawydu23mjjxt