వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి</title>
    <ns>2</ns>
    <id>20449</id>
    <revision>
      <id>577758</id>
      <parentid>569232</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యంకూర్పు వివరాలు */</comment>
      <origin>577758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26467" sha1="f9brwch9kpqihq5wn2xh47h6ciz48gc" xml:space="preserve">నా పేరు శ్రీరామమూర్తి
[[దస్త్రం:Srirama murthy.jpg|thumb|శ్రీరామమూర్తి]]


==ఆర్కీవులోని మొత్తం తెలుగు పుస్తకాలు==
* [https://archive.org/details/digitallibraryindia?and%5B%5D=collection%3A%22digitallibraryindia%22&amp;and%5B%5D=languageSorter%3A%22Telugu%22 22,945 తెలుగు పుస్తకాలు వీక్షణల ప్రకారంగా.]


==వికీసోర్స్ గణాంకాలు==
* [https://tools.wmflabs.org/phetools/statistics.php అన్ని వికీసోర్సులలో తెలుగు వికీసోర్స్ స్థానం యొక్క విశ్లేషణ.]

¼ - ¾ 

½

== పాఠ్యంకూర్పు వివరాలు==
* మొత్తం పుటలు=41575
* మొత్తం పుస్తకాలు=172

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!క్రమ సంఖ్య
!పుస్తకం పేరు
!పుటలు
!ఈ బుక్ 
|-
|1
|[[సూచిక:AndhraRachaitaluVol1.djvu|ఆంధ్రరచయితలు]]
|407
|ఉంది 
|-
|2
|[[సూచిక:Naajeevitayatrat021599mbp.pdf|నాజీవితయాత్ర]] 
|830
|ఉంది
|-
|3
|[[సూచిక:AndhraKavulaCharitamuVol2.pdf|ఆంధ్ర కవులచరిత్రము]]
|268
|ఉంది
|-
|4
|[[సూచిక:DivyaDesaPrakasika.djvu|దివ్యదేశ ప్రకాశిక]]
|398
|ఉంది
|-
|5
|[[సూచిక:Kankanamu020631mbp.pdf|కంకణం]]
|26
|ఉంది
|-
|6
|[[సూచిక:SampurnaNeetiChandrikaPart1.pdf|సంపూర్ణ నీతిచంద్రిక]]
|104
|ఉంది
|-
|7
|[[సూచిక:Pranayamamu.pdf|ప్రాణాయామము]]
|134
|ఉంది
|-
|8
|[[సూచిక:GanapathiMuniCharitraSamgraham.djvu|గణపతిముని చరిత్ర]]
|135
|ఉంది
|-
|9
|[[సూచిక:Womeninthesmrtis026349mbp.pdf|స్మృతికాలపు స్త్రీలు]]
|220
|-
|10
|[[సూచిక:Abalaa sachcharitra ratnamaala.pdf|అబలా సచ్చరిత్ర రత్నమాల]]
|276
|-
|11
|[[సూచిక:SamardaRamadasu.djvu|సమర్థ రామదాసు]]
|68
|ఉంది
|-
|12
|[[సూచిక:Nanakucharitra021651mbp.pdf|నానకు చరిత్ర]]
|131
|ఉంది
|-
|13
|[[సూచిక:Abraham Lincoln (Telugu).pdf|ఆబ్రహాము లింకను]]
|238
|ఉంది
|-
|14
|[[సూచిక:Andhraveerulupar025903mbp.pdf|ఆంధ్ర వీరులు]]
|137
|-
|15
|[[సూచిక:Andhraveerulupar025958mbp.pdf|ఆంధ్ర వీరులు-రెండవభాగము]]
|177
|-
|16
|[[సూచిక:Andrulasangikach025988mbp.pdf|ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర]]
|423
|ఉంది
|-
|17
|[[సూచిక:Srivemanayogijiv00unknsher.pdf|శ్రీవేమనయోగి జీవితము]]
|35
|ఉంది
|-
|18
|[[సూచిక:Vedhamu Venkataraya Shastrula Vari Jeevitha Charitra Sangrahamu.pdf|వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రులవారి జీవితచరిత్ర సంగ్రహము]]
|224
|ఉంది
|-
|19
|[[సూచిక:Chandamama 1947 07.pdf|చందమామ పిల్లల మాసపత్రిక/సంపుటము 1/జూలై 1947]]
|52
|-
|20
|[[సూచిక:Aandhra deishamu videisha yaatrikulu.pdf|ఆంధ్రదేశము విదేశయాత్రికులు]]
|175
|-
|21
|[[సూచిక:Konda venkatappayya pantulu prathama bhaagamu.pdf|దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులు]]
|235
|ఉంది
|-
|22
|[[సూచిక:Andhra bhasha charitramu part 1.pdf|ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము 1. వ భాగము]]
|450
|-
|23
|[[సూచిక:Aliya Rama Rayalu.pdf|అళియరామరాయలు]]
|245
|-
|24
|[[సూచిక:Bhaarata arthashaastramu (1958).pdf| భారత అర్థశాస్త్రము]]
| 453
|ఉంది
|-
|25
|[[సూచిక:Bharatiyanagarik018597mbp.pdf|భారతీయ నాగరికతా విస్తరణము]]
|87
|-
|26
|[[సూచిక:Adhunikarajyanga025633mbp.pdf|ఆధునిక రాజ్యాంగ సంస్థలు]]
|332
|-
|27
|[[సూచిక:ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు.pdf|ఆంధ్రులపుట్టుపూర్వోత్తరములు]]
|83
|-
|28
|[[  సూచిక:Ben'jaminu phraan'klinu jiivita charitramu.pdf|బెంజమిను ఫ్రాంక్లిను జీవితచరిత్రము]]
|145
|-
|29
|[[సూచిక:Aandruu kaarnegii, Telugu (1955).pdf|ఆండ్రూ కార్నెగీ (జీవితచరిత్ర)]]
|242
|-
|30
|[[సూచిక:Jeevasastra Samgrahamu.pdf|జీవశాస్త్ర సంగ్రహము]]
|370
|-
|31
|[[సూచిక:The Verses Of Vemana (1911).pdf|వేమన పద్యములు (సి. పి. బ్రౌన్)]]
|190
|-
|32
| [[సూచిక:2015.372412.Taataa-Charitramu.pdf|తాతాచరిత్రము]]
|180
|-
|33
|[[సూచిక:Sumitra Charitram Kandukuri Veeresalingam.pdf|సుమిత్ర చరిత్రమ్]]
|27
|ఉంది
|-
|34
|[[సూచిక:Bobbili yuddam natakam.pdf|బొబ్బిలియుద్ధనాటకము]]
|113
|-
|35
|[[సూచిక:PadabhamdhaParijathamu.djvu|పదబంధ పారిజాతము]]
|875
|-
|36
|[[సూచిక:2015.497290.chinnayasuuri-jiivitamu.pdf|చిన్నయసూరి జీవితము]]
|110
|-
|37
|[[సూచిక:Anandam Manishainavadu.pdf|ఆనందం మనిషైనవాడు]]
|71
|-
|38
|[[సూచిక:Apoorva Brahmacharya Prahasanamu - Kandukuri Veeresalingam.pdf|అపూర్వ బ్రహ్మచర్య ప్రహసనము]]
|29
|-
|39
|[[సూచిక:2015.373190.Athma-Charitramu.pdf|ఆత్మచరిత్రము]]
|660
|-
|40
|[[సూచిక:Kumbharaana020881mbp.pdf|కుంభరాణా(మీరాబాయి)]]
|88
|-
|41
|[[సూచిక:2015.392383.Kavi-Kokila.pdf|కవికోకిల గ్రంథావళి - 3 : నాటకములు]]
|330
|-
|42
|[[సూచిక:Bilva Mangala, Sri Pada Kameswara Rao.pdf|బిల్వమంగళ]]
|122
|-
|43
|[[సూచిక:Sahitya Memamsa, Sripada Kameshwar Rao.pdf|సాహిత్య మీమాంస]]
|225
|-
|44
|[[సూచిక:Abalaa sachcharitra ratnamaala Dvitiiya Sanputa.pdf|అబలాసచిత్ర రత్నమాల, ద్వితీయ సంపుటము]]
|295
|-
|45
|[[సూచిక:Mana-Jeevithalu.pdf|మన జీవితాలు]]
|325
|-
|46
|[[సూచిక:2015.328360.Andhra-Mahaniyulu.pdf|ఆంధ్ర మహనీయులు]]
|80
|-
|47
|[[సూచిక:2015.329863.Vallabaipatel.pdf|వల్లభాయి పటేల్]]
|155
|-
|48
|[[సూచిక:Little Masters Sulabha Vyakaranamu.pdf|లిటిల్ మాస్టర్స్ సులభ వ్యాకరణము]]
|145
|ఉంది
|-
|49
|[[సూచిక:Jagattu-Jiivamu.pdf|జగత్తు - జీవము]]
|60
|-
|50
|[[సూచిక:Indrani-Saptasathi-in-Telugu-By-Vasishtha-T-Ganapati-Muni.pdf|ఇంద్రాణీ సప్తశతీ]]
|260
|-
|51
|[[సూచిక:Sweeya Charitramu VOLUME 01 Kandukuri Veeresalingam 1911 414 P 2020010023927.pdf|స్వీయ చరిత్రము-ప్రథమ భాగము]]
|380
|ఉంది
|-
|52
|[[సూచిక:Mahaapurushhula-jiivitamulu.pdf|మహాపురుషుల జీవితములు]]
|385
|-
|53
|[[సూచిక:Bhagira Loya.djvu|భోగీరలోయ, ఇతరకథలు]]
|115
|-
|54
|[[సూచిక:Kavijeevithamulu.pdf|కవి జీవితములు]]
|690
|-
|55
|[[సూచిక:Sasi Kala, Adavi Bapiraju.pdf|శశికళ]]
|110
|-
|56
|[[సూచిక:2015.393685.Umar-Kayyam.pdf|ఉమర్ ఖయ్యామ్]]
|220
|-
|57
|[[సూచిక:Gona gannareddy, Adavi Bapiraju.pdf|గోన గన్నారెడ్డి]]
|320
|-
|58
|[[సూచిక:Kashi-Majili-Kathalu.pdf|కాశీ మజిలీ కథలు]]
|175
|-
|59
|[[సూచిక:సత్యశోధన.pdf|సత్యశోధన]]
|425
|-
|60
|[[సూచిక:Chandragupta-Chakravarti.pdf|చంద్రగుప్త చక్రవర్తి]]
|165
|-
|61
|[[సూచిక:English Journalismlo Toli Telugu Velugu Dampuru Narasayya.pdf|ఇంగ్లీషు జర్నలిజంలో తొలి తెలుగు వెలుగు - దంపూరి నరసయ్య]]
|190
|-
|62
|[[సూచిక:Maha-Purushula-Jeevitacaritramulu.pdf|మహాపురుషుల జీవితచరిత్రములు (ప్రథమ సంపుటము)]]
|180
|-
|63
|[[సూచిక:MaharshulaCharitraluVol6.djvu|మహర్షుల చరిత్రలు, ఆరవ సంపుటము]]
|100
|-
|64
|[[సూచిక:నారాయణీయము.pdf|నారాయణీయము]]
|64
|-
|65
|[[సూచిక:Maharshula-Charitralu.firstpart.pdf|మహర్షుల చరిత్రలు (మొదటి భాగము)]]
|166
|-
|66
|[[సూచిక:మాటా మన్నన.pdf|మాటా మన్నన]]
|65
|-
|67
|[[సూచిక:దక్షిణాఫ్రికా సత్యాగ్రహ చరిత్ర.pdf|దక్షిణాఫ్రికా సత్యాగ్రహ చరిత్ర]]
|390
|-
|68
|[[సూచిక:ప్రపంచ చరిత్ర - మొదటి భాగము.pdf|ప్రపంచచరిత్ర మొదటి భాగము, 1]]
|108
|-
|69
|[[సూచిక:బ్రిటిష్ రాజ్యతంత్రయుగము అను బ్రిటిష్ ఇండియా చరిత్ర దిగవల్లి వేంకటశివరావు.pdf|భారతదేశమున బ్రిటీష్ రాజతంత్ర యుగము అను బ్రిటీష్ ఇండియా చరిత్ర]]
|762
|-
|70
|[[సూచిక:Tikkana-Somayaji.pdf|తిక్కన సోమయాజి]]
|130
|-
|71
|[[సూచిక:Thimmarusumantri.pdf|తిమ్మరుసు మంత్రి]]
|160
|-
|72
|[[సూచిక:Parama yaugi vilaasamu (1928).pdf|పరమయోగి విలాసము]]
|685
|-
|73
|[[సూచిక:Venoba-Bhudanavudyamamu.pdf|వినోబా బూదాన వుద్యమము]]
|49
|-
|74
|[[సూచిక:Sri-Srinivasa-Ayengar.pdf|శ్రీమా౯ ఎస్. శ్రీనివాస అయ్యంగారి జీవితము]]
|160
|-
|75
|[[సూచిక:Jajimalli by Adivi Bapiraju.pdf|నరుడు మరియు జాజిమల్లి]]
|73
|-
|76
|[[సూచిక:హంసవింశతి.pdf|హంసవింశతి]]
|70
|-
|77
|[[సూచిక:హాస్యవల్లరి.pdf|హాస్యవల్లరి]]
|170
|-
|78
|[[సూచిక:సింహాసన ద్వాత్రింశిక (కొరవి గోపరాజు).pdf|సింహాసన ద్వాత్రింశిక]]
|53
|-
|79
|[[సూచిక:Saundarya-Lahari.pdf|సౌందర్యలహరి (వావిళ్ల 1929)]]
|75
|-
|80
|[[సూచిక:Andhra-Bhashabhushanamu.pdf|ఆంధ్రభాషాభూషణము]]
|63
|-
|81
|[[సూచిక:Kopparapu-soodara-kavula-kavitvamu.pdf|కొప్పరపు సోదర కవుల కవిత్వము]]
|322
|-
|82
|[[సూచిక:Tenaali-Raamakrishnakavi-Charitramu.pdf|తెనాలి రామకృష్ణకవి చరిత్రము]]
|70
|-
|83
|[[సూచిక:Kavikokila-Granthamala3-Khandakavya.pdf|కవికోకిల గ్రంథావళి, ఖండకావ్యములు]]
|310
|-
|84
|[[సూచిక:Kavikokila-Granthavali-4 Vyasamulu.pdf|కవికోకిల గ్రంథావళి, వ్యాసములు]]
|270
|-
|85
|[[సూచిక:శ్రీ రామాయణము - బాలకాండము.pdf|శ్రీరామాయణము, మొదటిసంపుటము]]
|570
|-
|86
|[[సూచిక:బసవపురాణము (పాల్కురికి సోమనాథుఁడు).pdf|బసవపురాణము]]
|350
|-
|87
|[[సూచిక:Dvipada-basavapuraanamu.pdf|ద్విపద బసవపురాణము]]
|300
|-
|88
|[[సూచిక:Oka-Yogi-Atmakatha.pdf|ఒక యోగి ఆత్మకథ]]
|850
|-
|89
|[[సూచిక:తెలుగు వాక్యం.pdf|తెలుగు వాక్యం]]
|112
|-
|90
|[[సూచిక:Navanadhacharitra.pdf|నవనాథచరిత్ర]]
|308
|-
|91
|[[సూచిక:Kavijanaashrayamu-Chandashastramu.pdf|కవిజనాశ్రయము]]
|120
|-
|92
|[[సూచిక:Shrii-raamakrxshhna-suuktimuktaavali.pdf|శ్రీ రామకృష్ణ సూక్తిముక్తావళి]]
|400
|-
|93
|[[సూచిక:Naayakuraalu.Play.pdf|నాయకురాలు (పల్నాటి వీరచరిత్ర)]]
|130
|-
|94
|[[సూచిక:Rangun Rowdy Drama.pdf|రంగూన్‌ రౌడీ]]
|110
|-
|95
|[[సూచిక:Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907.pdf|శ్రీమహాభారత శ్రీమద్రామయణ విమర్శము]]
|200
|-
|96
|[[సూచిక:Tenugutota.pdf|తెనుగు తోట]]
|40
|-
|97
|[[సూచిక:Prabhutvamu.pdf|ప్రభుత్వము]]
|110
|-
|98
|[[సూచిక:Manooshakti.pdf|మనోశక్తి]]
|55
|-
|99
|[[సూచిక:Ambati Venkanna Patalu -2015.pdf|అంబటి వెంకన్న పాటలు]]
|400
|-
|100
|[[సూచిక:Kaashii-Majilee-Kathalu-V10.pdf|కాశీమజిలీకథలు, పదవభాగము]]
|420
|-
|101
|[[సూచిక:Kaseemajilee Kathalu 8 Part Madhira Subbanna Deekshitulu 1937 415 P.pdf|కాశీమజిలీకథలు, ఎనిమిదవభాగము]]
|395
|-
|102
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -01.pdf|కాశీమజిలీకథలు, మొదటిభాగము]]
|305
|-
|103
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -02.pdf|కాశీమజిలీకథలు, రెండవభాగము]]
|245
|-
|104
|[[సూచిక:Kaseemajilee Kathalu 3 Part Madhira Subbanna Deekshitulu.pdf|కాశీమజిలీకథలు, మూఁడవ భాగము]]
|300
|-
|105
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -09.pdf|కాశీమజిలీకథలు, తొమ్మిదవ భాగము]]
|299
|-
|106
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -04.pdf|కాశీమజిలీకథలు, 4వ భాగము]]
|321
|-
|107
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు-05.pdf|కాశీమజిలీకథలు, అయిదవ భాగము]]
|330
|-
|108
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు-06.pdf|కాశీమజిలీకథలు, ఆఱవ భాగము]]
|325
|-
|109
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు -07.pdf|కాశీమజిలీకథలు, ఏడవ భాగము]]
|290
|-
|110
|[[సూచిక:కాశీమజిలీకథలు-12.pdf|కాశీమజిలీకథలు, పండ్రెండవ భాగము]]
|290
|-
|111
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - రెండవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - రెండవ సంపుటం]]
|132
|-
|112
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - మూడవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - మూడవ సంపుటం]]
|385
|-
|113
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - నాలుగవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - నాలుగవ సంపుటం]]
|311
|-
|114
|[[సూచిక:Srikrishnudu-Choopina-Maargamu.pdf|శ్రీకృష్ణుడు చూపిన మార్గము]]
|150
|-
|115
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఐదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఐదవ సంపుటం]]
|380
|-
|116
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఆరవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఆరవ సంపుటం]]
|180
|-
|117
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఎనిమిదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - ఎనిమిదవ సంపుటం]]
|300
|-
|118
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - తొమ్మిదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - తొమ్మిదవ సంపుటం]]
|300
|-
|119
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదవ సంపుటం]]
|179
|-
|120
|[[సూచిక:తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదకొండవ భాగం.pdf|తాళ్ళపాక పదసాహిత్యం - పదకొండవ సంపుటం]]
|600
|-
|121
|[[సూచిక:బ్రహ్మోత్తరఖండము (శ్రీధరమల్లె వేంకటరామార్యుఁడు).pdf|బ్రహ్మోత్తరఖండము]]
|348
|-
|122
|[[సూచిక:పద్మపురాణము (మడికి సింగన).pdf|పద్మపురాణము]]
|300
|-
|123
|[[సూచిక:అనుభవసారము (పాల్కుఱికి సోమనాథుడు).PDF|అనుభవసారము]]
|53
|-
|124
|[[సూచిక:చతుర్వేదసారము (పాల్కుఱికి సోమనాథుడు).pdf|చతుర్వేదసారము]]
|150
|-
|125
|[[సూచిక:Indrani-Saptasathi-in-Telugu-By-Vasishtha-T-Ganapati-Muni.pdf|ఇంద్రాణీ సప్తశతీ]]
|260
|-
|126
|[[సూచిక:నారదీయపురాణము (అల్లాడు నృసింహకవి).pdf|నారదీయపురాణము]]
|192
|-
|127
|[[సూచిక:ఆంధ్రకామందకము (జక్కరాజు వేంకటకవి).pdf|ఆంధ్రకామందకము]]
|254
|-
|128
|[[సూచిక:Vavilala Somayajulu Sahityam-2 Natakalu.pdf|వావిలాల సోమయాజులు సాహిత్యం - 2]]
|550
|-
|129
|[[సూచిక:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf|సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము మూడవ సంపుటము]]
|700
|-
|130
|[[సూచిక:రామాయణ విశేషములు.pdf|రామాయణ విశేషములు]]
|241
|-
|131
|[[సూచిక:Bala Neethi.pdf|బాలనీతి]]
|150
|-
|132
|[[సూచిక:Andhra Nataka Padya Pathanam Bhamidipati Kameswararao.pdf|ఆంధ్రనాటక పద్యపఠనం]]
|160
|-
|133
|[[సూచిక:సురవరం ప్రతాపరెడ్డి వ్యాసాలు.djvu|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి వ్యాసాలు]]
|390
|-
|134
|[[సూచిక:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf|నా జీవిత కథ - నవ్యాంధ్రము]]
|500
|-
|135
|[[సూచిక:Bharatiya Chitrakala (Telugu) By T.Rama Rao, 1930.pdf|భారతీయ చిత్రకళ]]
|230
|-
|136
|[[సూచిక:Garimellavyasalu019809mbp.pdf|గరిమెళ్ళ వ్యాసాలు]]
|185
|-
|137
|[[సూచిక:Golakonda patrika sampadakeeyalu.pdf|గోలకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలు]]
|235
|-
|138
|[[సూచిక:దొంగాటకం.djvu|దొంగాటకం]]
|80
|-
|139
|[[సూచిక:Arya Katha Nidhi.pdf|ఆర్యకథానిధి]]
|330
|-
|140
|[[సూచిక:Kabir (TeluguBook).pdf|కబీరు]]
|24
|-
|141
|[[సూచిక:కృష్ణరాయ విజయము (1981).pdf|కృష్ణరాయ విజయము]]
|150
|-
|142
|[[సూచిక:ఓయూ సాహితి.pdf|ఓయూ సాహితి (వార్షిక సంచిక-2023)]]
|76
|-
|143
|[[సూచిక:వేటూరివారి పీఠికలు, మొదటిభాగము.pdf|వేటూరివారి పీఠికలు, మొదటిభాగము.]]
|341
|-
|144
|[[సూచిక:వేటూరివారి పీఠికలు, రెండవభాగము.pdf|వేటూరివారి పీఠికలు, రెండవభాగము.]]
|485
|-
|145
|[[సూచిక:సూత పురాణము ద్వితీయాశ్వాసము.pdf|సూత పురాణము ద్వితీయాశ్వాసమ]]
|89
|-
|146
|[[సూచిక:Anubhavalu Jnapakalunu by Sripada Subrahmanya Sastri.pdf|అనుభవాలూ - జ్ఞాపకాలూను]]
|586
|-
|147
|[[సూచిక:Pillalu Bhasha Yela Nerchukontaru VBS JVV.pdf|పిల్లలు భాష ఎలా నేర్చుకొంటారు?]]
|113
|-
|148
|[[సూచిక:Srungaramaruka Kavyam By Veturi Prabhakara Sastry In Telugu.pdf|శృంగారామరుకావ్యము]]
|18
|-
|149
|[[సూచిక:Science Ela Putti Perigindhi VBS JVV.pdf|సైన్సు ఎలా పుట్టి పెరిగింది?]]
|60
|-
|150
|[[సూచిక:కథాసరిత్సాగరము తృతీయ భాగము వేదంవారి వచన రచన.pdf|కథాసరిత్సాగరము (వేదంవారి వచన రచన)/తృతీయభాగము]]
| 296
|-
|151
|[[సూచిక:కథాసరిత్సాగరము నాలుగవ భాగము వేదంవారి వచన రచన.pdf|కథాసరిత్సాగరము (వేదంవారి వచన రచన)/నాలుగవభాగము]]
|390
|-
|152
|[[సూచిక:Upanyaasapayoonidhi (1911).pdf|ఉపన్యాస పయోనిధి]]
|-
|153
|[[సూచిక:ఆత్మవిచారము (పూర్వ భాగము).pdf|ఆత్మవిచారము (పూర్వ భాగము)]]
|345
|-
|154
|[[సూచిక:Atma Vicharamu by Addanki Sitarama Sastri (1924).djvu|ఆత్మవిచారము, ఆత్మవిచారము (ఉత్తరభాగము)]]
|438
|-
|155
|[[సూచిక:అగస్త్యలింగశతకము తాడికొండ పూర్ణమల్లికార్జునఅయ్యవార్లంగారు 1935 110 P Ask01q124 హ్హు.pdf|అగస్త్యలింగ శతకము]]
|100
|-
|156
|[[సూచిక:VedantaRatnakaramu1919.pdf|వేదాంత రత్నాకరము]]
|28
|-
|157
|[[సూచిక:Adavi Bapiraju Rachanalu-8 Kathalu, Visalandhra.pdf|అడివి బాపిరాజు రచనలు–8; కథలు]]
|230
|-
|158
|[[సూచిక:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Vol-1, Kinnera Art Theatrees.pdf|అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం]]
|170
|-
|159
|[[సూచిక:Adavi Bapiraju Samagra Kavita Sankalanam Volume-2.pdf|అడివి బాపిరాజు సమగ్ర కవితా సంకలనం, సంపుటి-2]]
|100
|-
|160
|[[సూచిక:Dharma Padamu (Telugu) By K. Rangacharya, Andhra Book Series 8, 1927.pdf|ధమ్మపదము]]
|150
|-
|161
|[[సూచిక:Sarada Lekhalu Vol 1.pdf|శారద లేఖలు, మొదటి సంపుటము]]
|222
|-
|162
|[[సూచిక:Cheppulu Kudutu Kudutu....pdf|చెప్పులు కుడుతూ కుడుతూ]]
|40
|-
|163
|[[సూచిక:Aryadharma-Pratyaksha-Phalabodhini (1923, Telugu).pdf|ఆర్యధర్మ ప్రత్యక్ష ఫలబోధిని]]
|190
|-
|164
|[[సూచిక:Acharya SV Jogarao Sahitya Varivasya by Velamala Simmanna.pdf|ఆచార్య యస్వీ జోగారావు సాహితీ వరివస్య]]
|204
|-
|165
|[[సూచిక:లక్ష్మణరాయ వ్యాసావళి.pdf|లక్ష్మణరాయ_వ్యాసావళి]]
|330
|-
|166
|[[సూచిక:Brahma Vidya Darpanamu (Telugu) ( Hinduism In The Light Of Theosophy).djvu|బ్రహ్మవిద్యాదర్పణము]]
|400
|-
|167
|[[సూచిక:ఆంధ్ర భగవద్గీత.djvu|ఆంధ్ర భగవద్గీత.]]
|146
|-
|168
|[[సూచిక:Annamacharya Charitra Peetika.pdf|అన్నమాచార్య చరిత్ర పీఠిక]]
|120
|-
|169
|[[సూచిక:Tolstoy Kathalu Volume 01 Tolstoy,(Tr)Bhamidipati Kameswararao 1957 124 P 2020010008959.pdf|టాల్ స్టాయి కథలు]]
|100
|-
|170
|[[సూచిక:నివేదిత.djvu|నివేదిత]]
|120
|-
|171
|[[సూచిక:Valluri Surya Narayana Rao Sviya Charitra ( Auto Biography) ( Telugu).djvu|వల్లూరి సూర్యనారాయణరావు స్వీయచరిత్ర]]
| 195
|-
|172
|[[సూచిక:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu|ఆత్మకథ]]
|430
|}

== చిత్రం ==
{{Css image crop
|Image = DivyaDesaPrakasika.djvu
|Page = 30
|bSize = 378
|cWidth = 311
|cHeight = 477
|oTop = 45
|oLeft = 66
|Location = center
|Description = 
}}</text>
      <sha1>f9brwch9kpqihq5wn2xh47h6ciz48gc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక చర్చ:శుకసప్తతి (పాలవేకరి కదిరీపతి).pdf</title>
    <ns>107</ns>
    <id>86009</id>
    <revision>
      <id>577702</id>
      <parentid>577634</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T01:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* పేజీ మిస్సింగ్ */ సమాధానం</comment>
      <origin>577702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4564" sha1="87suhb9nronjganp1r2giwh3i9kfgrz" xml:space="preserve">సంస్కృతంలోని కథాకావ్యం శుకసప్తతి గద్యంరూపంలో వ్రాయడం జరిగింది. ఇప్పుటికి ఈ కావ్యం కూర్చినదెవరో తెలియడంలేదు. దీనిలో 70 కథలున్నాయి. ఒక ధనికుడు దూరప్రయాణం వెళ్ళగా ఆయన పెంచుకునే శుకము(చిలుక) తప్పుదారిలో వెళ్ళే యజమాని భార్యకు ప్రతిరోజూ మొదటిఝాములో మొదలు పెట్టి తెల్లవారు వరకు కథలు చెప్పేది. ఆ కథలు 70. వీటిలో ఎక్కువభాగం శృంగారం వుండటం చేత మనోరంజకంగా ఆసక్తిదాయకంగా ఉండటంవల్ల ఇవి ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందాయి. సంస్కృతంలో శుకసప్తతికి రెండు ప్రతులు దొరకుతున్నాయి. వాటిలో ఒకటి చింతామణి భట్టు, రెండవది ఒక శ్వేతంబర జైనసాధువు రచించారు. భారతీయభాషల్లోనేకాక మలయన్, మంగోలియన్, టర్కిష్, ఇంగ్లీష్, జర్మన్, ఇటాలియన్ మొదలైన విదేశీభాషల్లోకి అనువదించబడ్డాయి. 14వ శతాబ్దంలో ఈ కథలను తుతినామా అనే పేరుతో పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించారు.&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
తెలుగులో పాలవేకరి కదిరీపతి నాయుడు కూర్చినట్లు చెప్పబడుతున్నది. ఈయన కదిరి ప్రాంతాన్ని పాలించినట్లుగా చెప్పబడుతున్నది. కదిరి వీరేశలింగంగారు నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్నట్లు చెప్పారు కాని అది ఒకప్పుడు కడపజిల్లాలోను ఇప్పుడు అనంతపురం జిల్లాలో కనబడుతున్నది. ఈయన సంస్కృతాంధ్రల్లో సమానమైన ప్రజ్ఞకలవాడు. ఇతను కవిత్వం సమయోచితములైన వర్ణనలతో కొత్తరుచుల్ని పుట్టిస్తూ ప్రౌఢమై హృదయంగమంగా రచించారు.
: ఆసక్తికరంగా ఉంది. సమయం ఉన్నపుడు పాఠ్యీకరణలో పాల్గొంటాను.- [[వాడుకరి:రవిచంద్ర|రవిచంద్ర]] ([[వాడుకరి చర్చ:రవిచంద్ర|చర్చ]]) 17:09, 30 మే 2020 (UTC)

==పేజీ మిస్సింగ్==
{{ping|దేవీప్రసాదశాస్త్రి}} ఈ పుస్తకంలో కఠినపదజాలం విభాగంలో మొదటి పేజీ లేదు. వేరొక ముద్రణలోనుండి వెతికి లభిస్తే ఇందులో చేర్చమని మనవి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 10:07, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)

:ఆపుస్తకం ప్రచురణసమయంలోనే 463 వపేజీ బదులుగ 461 తో విడుదల అయ్యింది. ప్రచురణకారులు సవరణ చేయలేదు. నేనుగాని, మరెవరు గాని చెయ్యగలిగినది ఏమీ లేదు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 01:42, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>87suhb9nronjganp1r2giwh3i9kfgrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/441</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148278</id>
    <revision>
      <id>577663</id>
      <parentid>434607</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T12:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577663</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="lrr2spx1t4rsvx9dz7b8pn8pp9tj1v0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Central Nervous System = కేంద్రనాడీమండలము

Central Sulcus = మధ్యగర్తము (గ.న)

Central Veins = కేంద్రసిరలు (గ.న)

Centrifuge = వికేంద్రీకరణ యంత్రము (గ.న)

Cerebellum  = చిన్నమెదడు

Cerebral Angiogram = మస్తిష్కధమనీ చిత్రీకరణ (గ.న)

Cerebro Vascular Accidents  = మస్తిష్క  (రక్తనాళ) విఘాతములు (గ.న)

Cerebrum  = పెద్దమెదడు  

Chemotherapy = రసాయన (ఔషధ) చికిత్స

Chicken Pox, Varicella = ఆటాలమ్మ 

Chronic Carriers = దీర్ఘకాలవాహకులు (గ.న)

Chronic Obstructive Pulmonary Disease = దీర్ఘకాల శ్వాస అవరోధకవ్యాధి (గ.న)

Chronic Renal Failure = దీర్ఘకాల మూత్రాంగవైఫల్యము (గ.న)

Cilia = కదలాడే సూక్ష్మకేశములు  (గ.న)

Circulating Blood Volume = దేహప్రసరణ రక్తప్రమాణము (గ.న)

Cirrhosis = నారంగకాలేయవ్యాధి (గ.న)

Cirrhosis Of Liver = నారంగ కాలేయవ్యాధి (గ.న)

Clotting Factors  = రక్తఘనీభవన అంశములు (గ.న)

Clubbing Of Fingers = డోలుకఱ్ఱలవేళ్ళు  (గ.న)

Cocci  = గోళసూక్ష్మజీవులు (గ.న)

Cognitive Behavioral Therapy = స్మృతివర్తనచికిత్స (గ.న)

Collagen = పీచుకణజాలము (గ.న)

Collateral Circulation = ప్రత్యామ్నాయ ప్రసరణ (గ.న)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 440 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lrr2spx1t4rsvx9dz7b8pn8pp9tj1v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/442</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148279</id>
    <revision>
      <id>577677</id>
      <parentid>435312</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577677</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2029" sha1="jlpf8njyv55yioxcw84ub3bta2jip2n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Collecting Ducts = సమీకరణ నాళములు  ( గ.న )

Colonoscope = బృహదాంత్ర అంతర్దర్శిని ( గ.న )

Colonoscopy = బృహదాంత్ర  దర్శనము (గ.న) / (
పెద్దప్రేవుల అంతర్దర్శనము)(గ.న )

Common Ileac Vein  = శ్రోణిసిర ( గ.న )

Complement = సంపూరకము

Compression Fractures = సంపీడన అస్థి భంగములు ( గ.న )

Computerized Axial Tomography = గణనయంత్ర త్రిదిశ
చిత్రీకరణము ( గ.న ) / గణనయంత్ర త్రిమితీయ చిత్రీకరణము (గ.న)

Conduction = వహనము

Congenital Diseases = జన్మవ్యాధులు (గ.న ) ; పుట్టు వ్యాధులు

Congestive Heart Failure = హృదయవైఫల్యము

Conjugated Bilirubin = సంయోగపు బిలిరుబిన్ ( గ.న )

Connective Tissue = సంధాన కణజాలము

Connective Tissue Disorders = సంధానకణజాల వ్యాధులు (గ.న)

Connective Tissue Protein = సంధాన మాంసకృత్తి ( గ.న )

Contractility = ముకుళింపు ; సంకోచము

Contrast Materials =  వ్యత్యాసపదార్థములు

Convection = సంవహనము

Core Body Temperature = శరీరాంతర ఉష్ణోగ్రత ( గ.న )

Coronary Angiography  = హృద్ధమనుల చిత్రీకరణము ( గ.న )

Coronary Arteries = హృద్ధమనులు ; హృదయ ధమనులు

Coronary Artery Bypass Surgery = హృద్ధమని అవరోధ
అధిగమన శస్త్రచికిత్స ( గ.న )

Coronary Artery Disease = హృద్ధమనుల వ్యాధులు ; హృద్ధమనీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 441 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlpf8njyv55yioxcw84ub3bta2jip2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/443</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148280</id>
    <revision>
      <id>577678</id>
      <parentid>434609</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577678</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="7gouazt6ddf0ln3ntyvswhxgnrw2y6p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ్యాధులు

Coronary Veins = హృత్సిరలు ( గ.న )

Corrugator Supecilli = భృకుటికండరము ( గ.న )

Cortex = బాహ్య భాగము  ( గ.న )

Costochondrtis = పార్శ్వాస్థి - మృదులాస్థి తాపము ( గ.న )

Cranial Nerves  = కపాలనాడులు

Cryoprobes  = శీతల శలాకలు (గ.న)

C T Angiogram  = గణనయంత్ర త్రిదిశ ధమనీ చిత్రీకరణము ( గ.న)/ గణనయంత్ర త్రిమితీయ ధమనీచిత్రీకరణము ( గ.న )

Deep Fascia = కండర ఆచ్ఛాదనము ( గ.న )

Deep Plantar Artery Of Dorslis Pedis Artery = నిమ్నపాద ధమని ( గ.న )

Deep Vein Thrombosis = నిమ్నసిర రక్తఘనీభవనము ( గ.న )

Deep Veins = నిమ్నసిరలు ( గ.న )

Defibrillator = ప్రకంపన నివారణి ( గ.న )

Degenerative Diseases = శిథిలవ్యాధులు

Dehydration = జలక్షీణత (గ.న); ఆర్ద్రక్షీణత ( గ.న ) / శోషణము

Delerium = మతిభ్రంశము ; స్మృతిభ్రంశము ; సన్నిపాతము

Depression = మానసికపు దిగులు

Deprressor Anguli  Oris = వక్త్రకోణ నిమ్నకండరము ( గ.న )

Dermatome = నాడీపాలిత చర్మవిభాగము ( గ.న )

Dermatophytes = చర్మాంకురములు ( గ.న )

Descending Loop = దిగుమెలిక (  గ.న )

Detoxification = విషహరణము

Diabetes = మధుమేహవ్యాధి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 442 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7gouazt6ddf0ln3ntyvswhxgnrw2y6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577679</id>
      <parentid>577678</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577679</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="8uvg9bmbqhoofpkeg6sjko0vkac1mp1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;వ్యాధులు

Coronary Veins = హృత్సిరలు ( గ.న )

Corrugator Supecilli = భృకుటికండరము ( గ.న )

Cortex = బాహ్య భాగము  ( గ.న )

Costochondrtis = పార్శ్వాస్థి - మృదులాస్థి తాపము ( గ.న )

Cranial Nerves  = కపాలనాడులు

Cryoprobes  = శీతల శలాకలు (గ.న)

C T Angiogram  = గణనయంత్ర త్రిదిశ ధమనీ చిత్రీకరణము ( గ.న)/ గణనయంత్ర త్రిమితీయ ధమనీచిత్రీకరణము ( గ.న )

Deep Fascia = కండర ఆచ్ఛాదనము ( గ.న )

Deep Plantar Artery Of Dorslis Pedis Artery = నిమ్నపాద ధమని ( గ.న )

Deep Vein Thrombosis = నిమ్నసిర రక్తఘనీభవనము ( గ.న )

Deep Veins = నిమ్నసిరలు ( గ.న )

Defibrillator = ప్రకంపన నివారణి ( గ.న )

Degenerative Diseases = శిథిలవ్యాధులు

Dehydration = జలక్షీణత (గ.న); ఆర్ద్రక్షీణత ( గ.న ) / శోషణము

Delerium = మతిభ్రంశము ; స్మృతిభ్రంశము ; సన్నిపాతము

Depression = మానసికపు దిగులు

Deprressor Anguli  Oris = వక్త్రకోణ నిమ్నకండరము ( గ.న )

Dermatome = నాడీపాలిత చర్మవిభాగము ( గ.న )

Dermatophytes = చర్మాంకురములు ( గ.న )

Descending Loop = దిగుమెలిక (  గ.న )

Detoxification = విషహరణము

Diabetes = మధుమేహవ్యాధి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 442 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8uvg9bmbqhoofpkeg6sjko0vkac1mp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/444</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148281</id>
    <revision>
      <id>577680</id>
      <parentid>434505</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577680</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1864" sha1="p09aokpwvwjq3oezfxltrqiwt79h2bu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Diagonal Branches = వక్రశాఖలు ( గ.న )

Dialysis = రక్తశుద్ధి 

Diastole = హృదయ వికాసము ( గ.న )

Diastolic Pressure = వికాస పీడనము ( గ.న )

Diffuse Toxic Goiter =  స్రావకోద్రేక సమగళగండము ( గ.న )

Digital Arteries  = అంగుళిక ధమనులు ( గ.న )

Digital Vein  = అంగుళిక సిర ( గ.న )

Dimorphic  = ద్విరూపి 

Diplopia = ద్విదృష్టి ( గ.న )

Direct Bilirubin = ప్రత్యక్ష  బిలిరుబిన్ ( గ.న )

Disease Sensitivity = వ్యాధి గ్రహణత ( గ.న )

Disease Specificity = వ్యాధి నిర్దిష్టత ( గ.న )

Disinfectants = వ్యాధి(రోగ)జనక విధ్వంసకములు ( గ.న )

Dissecting Aortic Aneurysm = బృహద్ధమని విదళన బుద్బుదము ( గ.న )

Dissecting Aortic Aneurysm = బృహద్ధమని విదళన వ్యాకోచము ( గ.న ) ;    బృహద్ధమని విదళన బుద్బుదము ( గ.న ) / విచ్ఛేదన బృహద్ధమని బుద్బుదము ( గ.న )

Disseminated Intravascular Coagulation = విస్తృత
రక్తనాళాంతర రక్తఘనీభవనము ( గ.న )

Distillation = బట్టీపట్టుట

Diuretics  = మూత్రప్రేరకములు ( గ.న ) ; మూత్రకారకములు

Dorsal Arterial Plantar Arch = ఊర్ధ్వపాద ధమనీ  
చాపము ( గ.న )

Dorsal Venous Arch Of Foot = ఊర్ధ్వపాద సిరచాపము  ( గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 443 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p09aokpwvwjq3oezfxltrqiwt79h2bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/445</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148283</id>
    <revision>
      <id>577681</id>
      <parentid>434610</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577681</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2049" sha1="herfeyzznqqd3onq7v1pavmftytyxdw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Dorsalis Pedis Artery = ఊర్ధ్వపాద ధమని ( గ.న )

Duodenum = ప్రథమాంత్రము

Dysarthria = పలుకు తొట్రుపాటు ( గ.న )

Dyslipidemias =   వస (కొవ్వు పదార్థ) విపరీతములు ( గ.న )

Dysphagia = కష్ట కబళనము ( గ.న )

Dysplasia = ప్రమాదకర కణపరిణామము  / ప్రమాదకర కణవృద్ధి (
గ.న )

Echocardiography = హృదయ ప్రతిధ్వని చిత్రీకరణము ( గ.న )

Echogenicity = ప్రతిధ్వనిత్వము ( గ.న )

Ecthyma  = ఎఱ్ఱపుళ్ళు (గ.న);కోపవ్రణములు (గ.న)

Edema = నీటిఉబ్బు ; నీటివాపు ( గ.న )

Efferent Arteriole = నిష్క్రమణధమని  ( గ.న )

Ejection Fraction = ప్రసరణశాతము ( గ.న )

Elastic Tissue = సాగుకణజాలము ( గ.న )

Electro Cauterization = విద్యుద్దహన చికిత్స ( గ.న )

Electro Convulsive Therapy = విద్యుత్ ప్రేరణ మూర్ఛ చికిత్స (గ.న)

Electrocardiography = హృదయ విద్యుల్లేఖనము ; విద్యుత్ హృల్లేఖ

Electrolytes = విద్యుద్వాహక లవణములు

Electromyography = విద్యుత్ కండరలేఖనము ( గ.న )

Emboli = రక్తప్రసరణ అవరోధకములు ( గ.న ) ; ప్రసరణ అవరోధకములు; ప్రవాహ అవరోధకములు ( గ.న )

Emphysema = ఊపిరితిత్తుల వ్యాకోచ వ్యాధి ; ఊపిరితిత్తుల ఉబ్బు (
గ.న )

End Diastolic Volume = వికాసాంతర(రక్త)ప్రమాణము ( గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 444 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>herfeyzznqqd3onq7v1pavmftytyxdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/446</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148284</id>
    <revision>
      <id>577682</id>
      <parentid>435311</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577682</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2034" sha1="m2avsovtbnkyd1nc7pmsy1rf6wfb0kr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Endocarditis  = హృదయాంతర తాపము ( గ.న )

Endocrine Disorders = వినాళగ్రంథి వ్యాధులు

Endoscope = అంతర్దర్శిని ( గ.న )

Endoscopic Examinations = అంతర్దర్శన పరీక్షలు ( గ.న )

Endoscopy = అంతర్దర్శనము ( గ.న )

Endotoxins = అంతర జీవవిషములు ( గ.న )

Endotracheal Tube = శ్వాసనాళాంతర ( కృత్రిమ ) నాళము (గ.న)

Endovenous Ablation  = సిరాంతర విధ్వంసము ( గ.న )

Energy Rich Foods = శక్తిసాంద్ర ఆహారములు ( గ.న )

Enzyme =  జీవోత్ప్రేరకము ( గ.న )  ( జీవ + ఉత్ప్రేరకము ( 
Catalyst) ( గ.న )

Eosinophilic esophagitis = ఆమ్లాకర్షణకణ అన్నవాహిక (అన్ననాళ) తాపము (గ.న)

Eosinophils = ఆమ్లాకర్షణ కణములు ( గ.న )

Epidemic = బహుళవ్యాపక వ్యాధి

Erythropoietin = రక్తోత్పాదిని ( గ.న )

Esophageal hiatus = అన్ననాళ రంధ్రము ( ఉదారవితానములో) (గ.న )

Esophageal Varices = అన్నవాహికలో ఉబ్బుసిరలు ( గ.న ) ; అన్ననాళపు ఉబ్బుసిరలు ( గ.న )

Esophagitis  = అన్నవాహిక తాపము ( గ.న )

Esophago Gastroduodenoscopy =  అన్ననాళ జఠరాంత్ర దర్శనము ( గ.న );అన్నవాహిక జఠరాంత్ర దర్శనము (గ.న)

Exercise Electrocardiography = వ్యాయామ హృదయ
విద్యుల్లేఖనము ( గ.న )

Exercise Stress Testing  = వ్యాయామపు ఒత్తిడి పరీక్ష (గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 445 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m2avsovtbnkyd1nc7pmsy1rf6wfb0kr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/447</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148286</id>
    <revision>
      <id>577683</id>
      <parentid>434612</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T17:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577683</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="n1cv0mt7rlghpptkskl0c30clm3b7xa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Exophthalmos = వెలిగుడ్లు ( గ.న )

External Carotid Artery = బాహ్య కంఠధమని ( గ.న )

External Ileac Artery = బాహ్య శ్రోణిధమని

External Ileac Vein = బాహ్య శ్రోణిసిర ( గ.న )

Extrinsic Factor = బాహ్యాంశము ( విటమిన్ B12 ) ( గ.న )

Eye Patch = కనుకప్పు ( గ.న )

Facial ( Nerve ) Canal = ముఖనాడి అస్థినాళము ( గ.న )

Facial Muscles = ముఖకండరములు

Facial Nerve = ముఖనాడి

Facial Paralysis = ముఖపక్షవాతము ( గ.న )

False Positive Results = తప్పుడు అనుకూల ఫలితములు (గ.న)

Fascia = కండరాచ్ఛాదనము (గ.న)

Fatty Acids = వసామ్లములు ; కొవ్వు ఆమ్లములు

Fatty Liver Disease = కాలేయపుకొవ్వు (వస) వ్యాధి ( గ.న)

Fecal-Oral Route = పురీష వదన మార్గము (గ.న)

Feed Back = ప్రతివర్తమానము ( గ.న )

Femoral Artery =  ఊరుధమని ( గ.న )(ఊరువు = తొడ )

Femoral Vein  = ఊరుసిర

Fibrin = తాంతవము

Fibrinogen = తాంతవజని

Fibroblasts = తంతుకణములు ; పీచుకణములు ( గ.న )

Fibrosis = తంతీకరణము

Fibrous Tissue = పీచుకణజాలము ( గ.న ), తంతుకణజాలము

Fluid Overload = ద్రవభారము ( గ.న )

Foam Cells = ఫేనకణములు (గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 446 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n1cv0mt7rlghpptkskl0c30clm3b7xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577684</id>
      <parentid>577683</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T17:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577684</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="r1xb9wng1zfntkgemhcgzzd7kf8s8o9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Exophthalmos = వెలిగుడ్లు ( గ.న )

External Carotid Artery = బాహ్య కంఠధమని ( గ.న )

External Ileac Artery = బాహ్య శ్రోణిధమని

External Ileac Vein = బాహ్య శ్రోణిసిర ( గ.న )

Extrinsic Factor = బాహ్యాంశము ( విటమిన్ B12 ) ( గ.న )

Eye Patch = కనుకప్పు ( గ.న )

Facial ( Nerve ) Canal = ముఖనాడి అస్థినాళము ( గ.న )

Facial Muscles = ముఖకండరములు

Facial Nerve = ముఖనాడి

Facial Paralysis = ముఖపక్షవాతము ( గ.న )

False Positive Results = తప్పుడు అనుకూల ఫలితములు (గ.న)

Fascia = కండరాచ్ఛాదనము (గ.న)

Fatty Acids = వసామ్లములు ; కొవ్వు ఆమ్లములు

Fatty Liver Disease = కాలేయపుకొవ్వు (వస) వ్యాధి ( గ.న)

Fecal-Oral Route = పురీష వదన మార్గము (గ.న)

Feed Back = ప్రతివర్తమానము ( గ.న )

Femoral Artery =  ఊరుధమని ( గ.న )(ఊరువు = తొడ )

Femoral Vein  = ఊరుసిర

Fibrin = తాంతవము

Fibrinogen = తాంతవజని

Fibroblasts = తంతుకణములు ; పీచుకణములు ( గ.న )

Fibrosis = తంతీకరణము

Fibrous Tissue = పీచుకణజాలము ( గ.న ), తంతుకణజాలము

Fluid Overload = ద్రవభారము ( గ.న )

Foam Cells = ఫేనకణములు (గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 446 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r1xb9wng1zfntkgemhcgzzd7kf8s8o9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/448</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148287</id>
    <revision>
      <id>577685</id>
      <parentid>434613</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T17:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577685</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1945" sha1="8bn83mq1undqyh7y90e2zsu1tb8ei1t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Forced Expiration = సత్వరసుదీర్ఘ నిశ్వాసము (గ.న )

Forced Expiratory Volume- 1= బలనిశ్వాస వాయుపరిమాణము-1 (మొదటి సెకండులో బలముగా వదల గలిగే గాలి పరిమాణము (గ.న)

Forced Inspiration = సుదీర్ఘసంపూర్ణ ఉచ్ఛ్వాసము ( గ.న )

Forced Vital Capacity = సంపూర్ణ శ్వాసప్రమాణము ( గ.న )

Fractures Of Bones = అస్థిభంగములు

Frontal Lobe = ( మస్తిష్క ) లలాటభాగము ( గ.న )

Fungal Infections = శిలీంధ్రవ్యాధులు

Fungal Spores = శిలీంధ్రబీజములు

Fungi = శిలీంధ్రములు

Furuncle = సెగగడ్డ

Gastrectomy = జఠరఖండనము ( గ.న )

Gastric Atrophy = జఠరక్షయము ( గ.న )

Gastric Balloon = కడుపుబుడగ ( గ.న ) ; జఠర బుద్బుదము ( గ.న )

Gastric Banding = జఠరబంధన చికిత్స  ( గ.న )

Gastric Resection = జఠరఛేదనము ( గ.న )

Gastritis = జఠరతాపము , జీర్ణాశయ తాపము (గ.న )

Gastro Jejunal Anastomoses / Gastro-Jejunostomy =
జఠరాంత్ర సంధానము ( గ.న )

Gastrointestinal Disorders = జీర్ణమండల వ్యాధులు

Gastroscope = జఠరాంతర దర్శిని ( గ.న )

Gastroscopy = జఠరాంతర దర్శనము, ( గ.న )

Genes = జన్యువులు

Genetic Disorders  = జన్యుసంబంధ వ్యాధులు

Genetic Mutation  = జన్యువుల మార్పు ; జన్యు పరివర్తనము (గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 447 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8bn83mq1undqyh7y90e2zsu1tb8ei1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/449</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148289</id>
    <revision>
      <id>577686</id>
      <parentid>434614</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T17:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577686</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1702" sha1="4bozp1hjpasg3w6f2u23urnpxc8eh67" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Genome = జన్యుపదార్థము ( గ.న )

Gestational Diabetes = గర్భిణీ మధుమేహము  

Glomerular Diseases =  ( మూత్రాంగ ) కేశనాళికా గుచ్ఛవ్యాధులు
( గ.న )

Glomerular Filtration Rate =   కేశనాళికాగుచ్ఛముల వడపోత ప్రమాణము ( గ.న )

Glomerulonephritis = కేశనాళికాగుచ్ఛ తాపము ( గ.న )

Glomerulus =  మూత్రాంక కేశనాళికాగుచ్ఛము ( గ.న )

Gloves = చేదొడుగులు

Gluconeogenesis = శర్కరనవజాతము (గ.న )

Glucose Intolerance = శర్కర అసహనము ( గ.న )

Glycogenesis = మధుజనిజాతము (గ.న )

Glycogenolysis = మధుజనివిచ్ఛిన్నము (గ.న )

Glycoproteins = శర్కర మాంసకృత్తులు ( గ.న )

Goitre = గలగండము

Granules =  కణికలు

Granulocytes = కణికల కణములు ( గ.న )

Great Saphenous Vein  = గరిష్ఠదృశ్యసిర ( గ.న )

Growth Hormone  = ప్రవర్ధన స్రావకము ( గ.న )

Hair Follicles = రోమకూపములు

Heart Attack  ( Myocardial Infarction ) =  హృదయ ఘాతము ( గ.న ) ;  గుండెపోటు

Heat Edema = వడపొంగు ( గ.న )

Heat Exhaustion = వడబడలిక ( గ.న )

Heat Rash = చెమటకాయలు ; చెమటపొక్కులు ; ఉష్ణవిస్ఫోటనము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 448 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4bozp1hjpasg3w6f2u23urnpxc8eh67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/743</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154801</id>
    <revision>
      <id>577714</id>
      <parentid>448620</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T04:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8561" sha1="47xshlujqmw9qdn1hh8vd3ztf971yu3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కార్డియా||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
ఉత్తర ప్రాంతమునకు అక్కాడు రాష్ట్రమనియు కూడ నామము లుండెను. ఈ రెండు రాష్ట్రములును కలిసి కాల్షియా దేశమను పేర బరగెను.

ఈ కాల్షియా దేశమునందు నివసించిన ఆదిమప్రజ లెవ్వరను సంశమును నిర్ణయించుటకు తగిన చారిత్ర కాధారములు లేవు. కావున క్రైస్తవ మత గ్రంథమగు బైబిలులో తెలుపబడిన అంశములను పునాదిగ జేసికొని విద్వాంసులు కొన్ని నిర్ణయములను కావించినారు. బైబిలు గ్రంథము నందు ఒక గొప్ప జలప్రళయపు గాథ వర్ణింపబడినది. ఆ ప్రళయమునందు సృష్టియంతయు నశించెను. కాని 'నోహా'
అను ఒక పుణ్యపురుషుడును, అతని వంశము వారును మాత్రము భగవదనుగ్రహము వలన తమ ప్రాణములను దక్కించుకొన గల్గిరి. నోకు షెమ్, హామ్, జాఫెట్ అను ముగ్గురు కుమారు లుండిరి. వారిలో ప్రథముడైన షెమ్ అనువాని సంతతివారు సెమిటిక్ ప్రజలు. ఈ సెమీటిక్ ప్రజలలో కొందరు కాల్షియా దేశమునకు వలస పోయిరట. అప్పటికే అచ్చట ఒక విదేశీయ కుటుంబము వారు స్థిరనివాస మేర్పరచుకొని యుండిరట. సెమిటిక్ జాతులవారు కాల్షియా దేశమునకు వలసవచ్చినప్పుడు అచ్చట వారికి కానవచ్చిన ప్రజలే ఈ దేశపు ఆదిమ నివాసులు.

కాల్షియాదేశపు ఆదిమనివాసులు తురేనియన్ లేక ట్యురానియన్ తెగవారని చారిత్రికుల సిద్ధాంతము. ఈ
ట్యురానియనులు పచ్చజాతుల వర్గమునకు చెందినవారు. ఈనాడు మంగోలియా జాతులుగా పరిగణింపబడుచున్న వారు ఈతురేనియా కుటుంబమునందు ఉద్భవించినట్లు తెలుపవచ్చును. కాల్షియా దేశమునందలి ఆదిమ ప్రజలకు సన్నిహిత జ్ఞాతులైన కొన్ని తెగలకు చెందినవారు సైబీరియా, తూర్పు రష్యాలలో నేటికిని కానవచ్చు చున్నారు. బష్కీరులు, కిర్షీజులు అని వీరికి వ్యవహారము. తురేనియా తెగవారు ఆదిమ దంపతులగు ఆడమ్, ఈవ్ గార్ల వంశములోనివారు. కాని వారి మూలపురుషుడగు
'క్లైన్' అనునాతడు తన అన్నలను చంపిన కారణమున, ఆతనిని తలిదండ్రులగు ఆదమ్, ఈవ్ గార్లు ఘోరముగ శపించిరి. అందువలన ఆతని వంశమువారు నిలువనీడలేక, చెట్టుమీద నివసించు పక్షుల వలె అచ్చటచ్చట అల్లాడుచు కాలము పుచ్చవలసివచ్చెను. శాపగ్రస్తులైన కారణమున ఈ తురేనియా జాతులవారు నాగరక దశ యందలి అత్యుత్తమ స్థాయిని ఎన్నడును పొందజాలరని పాశ్చాత్య క్రైస్తవ విద్వాంసుల నమ్మకము. అనాదియందు తురేనియా కుటుంబమువారు పై బీరియా దేశపు పర్వతపంక్తుల
లోని ఒక భాగము ఆల్టాయి కొండలలో నివసించు చుండెడివా రనియు, కాలక్రమమున వారిజనసంఖ్య
బాగుగ పెరిగిపోయిన కారణమున, ఆ కుటుంబములో కొందరు ఆల్టాయి కొండలను ఛేదించి బయటపడిరనియు, అట్టివారిలో కాల్షియాదేశపు ఆదిమనివాసులు చేరియున్నారనియు చారిత్రకుల విశ్వాసము.

చారిత్రక యుగమునందు అస్సీరియాదేశమున అషుర్ బనిపాలు అను నొక గొప్ప ప్రభువు పరిపాలన “కావించెను. ఈ రాజు ఒక చక్కని గ్రంథాలయమును సేకరించెను. ఆ కాలమున ప్రజలు ఇటుకలపై వ్రాయుచుండెడివారు. అవియే వారి గ్రంథములు, అషుర్ బనిపాల్ సేకరించిన గ్రంథాలయమందలి వ్రాతప్రతులలో కొన్నిటి యందు ప్రాచీన కాల్షియాభాష వాడబడినది. ఈ భాష తురేనియా శాఖకు చెందినదని విద్వాంసులు నిర్ణయించినారు. ఈ జాతులుభాషలందు విభక్తి ప్రత్యయములుండవు. ఆ కారణమున కాల్షియా భాషయందలి పదములు ఒండొంటితో సమన్వయము కాక ఉద్దేశశూన్యములగు మాటల ప్రోవులవలెనుండును. అషుర్ బనిపాల్ రాజు సేకరించిన అమూల్య గ్రంథముల సహాయమున ప్రాచీన కాలియా నివాసులు జీవితమును గూర్చి కొన్ని విషయములు మనకు తెలియవచ్చినవి. అవి ఆనాటి ప్రజల మతవిశ్వాసములు. పై గ్రంథాలయమునందలి రెండునూర్ల ఇటుకలపై ఒక ప్రాచీన 'కాల్షియా మతగ్రంథము రచింపబడినది.

మానవుడును, మానవ నాగరకతయును క్రమపరిణామము చెంది, తుదకు అత్యుత్తమస్థాయినిచెందునను విషయమును ఎల్లరును అంగీకరింతురు. మతవిశ్వాసములు కూడ అట్లే క్రమవికాసమును చెందును. ప్రాచీన కాల్షియా నివాసుల మతము కూడ ఇట్లే క్రమముగ పరిణతిచెందెను. మొట్టమొదటి దశయందు ఈ కాల్షియా ప్రజలు భూత ప్రేతాదుల యందును, దుష్టళ క్తుల యందును విశ్వాసము కలవారై, తమకు కలుగు రోగములు, ఆపత్తులు, తుఫా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>47xshlujqmw9qdn1hh8vd3ztf971yu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/744</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154802</id>
    <revision>
      <id>577748</id>
      <parentid>448621</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577748</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8666" sha1="9hghpc2sir4a5yll3jhkoo3gdtj5bk8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాల్షియా}}&lt;/noinclude&gt;
నులు, భూకంపములు, జలప్రళయములు ఈ దుష్టశక్తుల వలననే కల్గుచున్న పని భావించెడివారు. ఈ దుష్టశక్తులను సంతుష్టి పరచుటకై బలులు అర్పించెడివారు. తాయెతులు, రక్షరేకులు మున్నగువాటిని ధరించి ఈ దుష్టశక్తులను పారద్రోలుటకై యత్నించెడివారు. మాంత్రికులను, భూత వైద్యులను ఆశ్రయించి, దుష్టశక్తులను ఉచ్చాటనము కావించుటకై ఏర్పాట్లు చేసెడివారు. క్రమక్రమముగ వారి దృక్పథము విశాలము కాజొచ్చెను. ప్రకృతియందు మానవునికి అనుకూలమగు శక్తులు కూడ పెక్కులు
కలవను నంశమును వారు గుర్తింపసాగిరి. సూర్యుడును, అగ్నియును తమకు అత్యంత సహాయకారులని వారు గ్రహించిరి. కావున ఈ ప్రకృతిశక్తులను దైవతములుగ భావించి, కాల్షియా ప్రజలు వాటిని స్తుతించుటయు, పూజించుటయు ప్రారంభించిరి. క్రమక్రమముగ కాల్షియా నివాసుల మతములో జిఅనా, ఇయా, మెరిడన్, ఇమ్ అను ఉత్తమదైవతము లావిర్భవించిరి. ఈ దేవతలు నిరంతరమును లోక సంరక్షణము కావించుచుందురు. కావున ఈ దైవతములను పూజించుట తమ విధి యని భావించి, కాల్షియా ప్రజలు అట్లు చేయదొడగిరి. సూర్యుడు, అగ్ని, వరుణుడు మున్నగువారు లోక బాంధవులే అయినను వారు అప్పుడప్పుడు ప్రజలకు హానికూడ కల్గించుచుందురు. ఇందులకు హేతువేమై యుండునా యని కాల్షియా నివాసులు కొంతకాలము జిజ్ఞాస కావించిరి. మానవుడు అహంకారముతోడను, స్వార్థ బుద్ధితోడను కావించు పాపకార్యములు ఈ యుత్తమ శక్తులకు ఆగ్రహ కారణములగుననియు, దేవతలు కోపించి భూకంపములు, జలప్రళయములు, అగ్నిప్రమాదములు మున్నగు ఆపదలను కల్గింతురనియు ఈ ప్రజలు నిర్ణయించుకొనిరి. కావున మానవుడు సత్ప్రవర్తనము, పాపభీతియు కల్గియుండవలెననియు, పాపములోనర్చినచో, పశ్చాత్తాపము పొందవలెననియు, ఈ కార్డియా ప్రజలు తెలిసికొనిరి. పూర్వోక్తమయిన ప్రాచీన కాల్షియా మత గ్రంథమునందు ఇట్టి ఉత్తమభావములును, దైవప్రార్థనాదికములును కానవచ్చును.

ప్రాచీనులగు తురేనియా, కాల్షియా ప్రజలను గూర్చిన మరికొన్ని విషయముల నిచట తెలుపవలసి యున్నది. వీరు తమ వ్రాతకోతల కొరకై ఒక స్వతంత్రమగు లిపిని సృష్టించుకొనిరి. వీరికి లోహముల ఉపయోగము చక్కగ తెలియును. వివిధ భవననిర్మాణములయందు వీరు దిట్టలు. ఈ ప్రాచీన ప్రజలు కాలువలను త్రవ్వి, దేశమునకు నీటి వసతులను కల్పించుచుండేడివారు. ఈ జాతివారు పెక్కు
దేవాలయములను నిర్మించినట్లు చరిత్రలు తెల్పుచున్నవి. వీరు కాలపరిగణనము కొరకు చాంద్ర మానమును వాడుచుండిరి. ఈ ప్రజలు దినమును పండ్రెండు విభాగములుగను, ఒక్కొక్క విభాగమును అరువది అంశములుగను, ఒక్కొక్క అంశమును అరువది సూక్ష్మాంశములుగను భాగించిరి. సౌరచాంద్ర మానములకు గల భేదమును తొలగించుటకై వీరు ఆరు సంవత్సరముల కొక పర్యాయము సంవత్సరము నకు ఒక అధికమాసమును చేర్చుచుండిరి. పచ్చజాతులవారు దళాంళములను వాడరు. చీనా వారుకూడ అరువదిని ఒక ప్రమాణసంఖ్యగ భావించుట గమనింపదగిన యంశము. వీరికి 'పండ్రెండు' మిక్కిలి
ప్రియమైన విభాజక సంఖ్యయై యున్నది.

ఈ తురేనియా జాతివారు నేటికి ఏడువేల సంవత్సరములకు పై బడిన కాలమునందే కాల్షియా దేశము నకు వచ్చిరనియు, వారు ముఖ్యముగ దక్షిణ కాల్షియాయందు నివసించిరనియు తెల్పుటకు ఆధారములు కలవు. కాలక్రమమున వీరు కువైట్, సెమిటిక్ జాతులవారితో సన్నిహిత సంబంధములు కల్పించుకొని, వారినుండి అనేక నూతనాంశములను గ్రహించి, వైజ్ఞానికముగ పుష్టిని చెందిరి. తురేనియా తెగవారి రాజకీయ జీవితమునుగూర్చి మనకు విశ్వసనీయములగు వంశములు పెక్కులు లభింపలేదు. బహువిధముల ఆ ప్రాచీనయుగమందు కాల్షియా దేశమున చిన్న చిన్న స్వతంత్ర నగర రాజ్యములు (City States) నెలకొని యుండెము. ప్రతి నగరమునందును ఒక దేవాలయము విధిగ నుండెడిది. ఈ పట్టణమునకుగల ప్రాముఖ్యము దేవాలయము మూలముగనే లభించు చుండెడిది. ప్రతి దేవళమునకును అనుబంధముగ మత విజ్ఞానమును బోధించు కళాశాల యొక్కటి ఉండెడిది. ప్రతి దేవస్థానమునకును పరిపాలకుడైన ఒక పురోహితుడుండెడివాడు. ఈతడు దేవునికి పూజారిగను, రాజ్యమునకు పాలకుడుగను ఉండుచు వచ్చెను. కాలక్రమమున&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9hghpc2sir4a5yll3jhkoo3gdtj5bk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/745</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154803</id>
    <revision>
      <id>577752</id>
      <parentid>448622</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577752</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8840" sha1="q9u13ipbmjqy1smf4pfquz75jsyhn1l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కాల్షియా||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
రాజపదవియు, పురోహిత పదవియు విడివడగా, ఈ పదపులు వేరు వేరు వ్యక్తులచే నిర్వహింపబడ జొచ్చేను రాజులు క్రమముగ బలపడిరి. ట్యురానియాజాతి రాజులు దక్షిణ కాల్షియాయందు మాత్రమే రాజ్యము చేసిరి. వారి నామములు మనకు లభింపలేదు. ఈ కాలమునాటి మూడు ప్రసిద్ధ పట్టణముల పేర్లు మనకు తెలియవచ్చినవి. అవి ఎరిధూ, లార్సమ్, ఉగ్ అనునవి. ఇందు వరుసగా ఇయాదేవుడు,
సూర్యుడు, చంద్రుడు అను దేవతల గౌరవార్థము ప్రసిద్ధ దేవాలయములు నిర్మింపబడెను.

నేటికి సుమారు 7,000 సంవత్సరములకు పూర్వము కార్డియా దేశములోనికి మరియొక నూతన జాతివారు
రాజొచ్చిరి, వారు సెమిటక్ తెగకు చెందిన ప్రజలని ఇంతకుముందు సూచింపబడినది. కాని ఈ అంశమును చారిత్రకులందరును అంగీకరించుటలేదు. తురేనియా తెగ వారు కాల్షియాకు వలసవచ్చిన వెనుక చిర కాలమునకు కుషైటులు అను జాతివారు ఆ దేశమునకు వచ్చిరనియు, అటుపిమ్మట సెమిటిక్ జాతులవారు కార్డియాకు ఏతెంచి యుండవచ్చుననియు ఈ వాదమునందలి సారాంశము.
సెమిటిక్ జాతులవారు కుపెటులవలె విజ్ఞాననం పన్నులు కారు. కావున సెమిటిక్ ప్రజలు కార్డియాదేశపు విజ్ఞానమునకు విశేషముగ పెంపు కలుగ జేయ లేదనికూడ పై విద్వాంసులు తెల్పుచున్నారు. కుషైటులు కూడ సెమిటిక్ ప్రజలవలెనే పురాణపురుషుడగు నోహా వంశస్థులు, నోహా రెండవ కుమారుడు హామ్ అనువాతడు. ఇతని కుమారుడు కుష్ అనునతడు. కుషైటులు అనువారు ఈ కుష్ అనునాతని వంశమువారు. వీరు ప్రాచీన కాలమున మధ్య ఆసియా యందలి పీఠభూమిలో నివసించుచుండిరి. కాల
క్రమమున ఈ కుషైటులు స్వదేశమును వీడి అనేక ప్రాంతములకు వలసపోయిరి. వీరిలో కొందరు హిందూదేశము నందు ప్రవేశించి, దక్షిణ భారతభూమిలోనికికూడ చొచ్చుకొని పోయిరి. మరికొందరు ఆఫ్రికాఖండమున కేగి అచ్చట స్థిరనివాస మేర్పరచుకొనిరి. వీరికి ఇథియోపియాజాతి &quot;యన్లు నామము కలిగెను. వేరొక భాగమువారు సిరియా, పాల స్తీనములలో ప్రవేశించిరి. హిందూ దేశమునందు కొంత కాలము వరకును స్థిరనివాసులుగ నున్న కుటు వర్గమువారు సముద్రమార్గమున ప్రయాణము చేయుచు
వచ్చి, పారసీక గుడమునకు ఆనుకొనియున్న కాల్షియా దేశమున ప్రవేశించిరి. ఆర్మీనియా, యూదు, అరబ్బీ అను భాషలను శబ్దతత్వ శాస్త్రజ్ఞులు సెమిటిక్ భాషలని వర్ణించు చున్నారు. పేరున కియ్యవి సెమిటిక్ భాషలని వ్యవహరింప బడుచున్నను, వీటిని వృద్ధి కావించినవారు కుషైటు జాతివారే. వీరు జ్యోతిష, గణితశాస్త్రములందు చాల కృషి చేసిరి. ఇంతేకాక మతవిషయములలో కూడ వీరి దృక్పథము విశాలమును, విజ్ఞాన సంపన్నములై నవి.

కాలము గడచినకొలదియు కార్డియా దేశపు ప్రాచీన ప్రజలును, నూతన ప్రజలును సమ్మేళనము చెందిరి. తత్ఫలితముగ నొక సమిష్టిజాతియు, సమిష్టి విజ్ఞానమును పెంపొందెను. మత విషయములందు ఈ నూతన జాతివారు ప్రాచీన సంప్రదాయములను పూర్తిగ త్రోసిపుచ్చ లేదు. వారుకూడ తొల్లింటి ప్రజలవలెనే శకునములయందు నమ్మకము కల్గియుండిరి. ప్రకృతి శక్తులలో కొన్ని ఉత్తమములై నవనియు, మరికొన్ని దుష్టములై నవనియు వీరు గుర్తించిరి. ఈ రెండువిధములగు శక్తులకును కూడ
నూతన కార్డియా మతమునందు స్థానము లభించెను. కాల్షియాప్రజలకు అనాదినుండియు నక్షత్ర పరిశీలనము నందు చాల ఆసక్తి యుండెను. నక్షత్రములను పరిశీలించిన కొలదియు అయ్యవి ఉత్తమ శక్తులకును, దేవత్వమునకును నిలయములను భావము వారి మనస్సులలో వృద్ధిచెందెను. క్రమ క్రమముగ ముద్రశక్తులకంటే, ఉత్తమశక్తులే బలపత్తరములనియు, ఉత్తమళ క్తులు తమకు క్షేమమును
కూర్పగలవనియు, కావున నీతినియమములకు అనుగుణముగ జీవించుచు, చేసిన పాపముల విషయము న పశ్చాతాపము చెందుచు మెలగుట దైవతములకు ప్రీతికరమును, తమకు క్షేమదాయకము ను అని వీరు భావింపసాగిరి. కాల్షియాప్రజల భాషలో నక్షత్రమునకు “ఇలు” అని పేరు. ఈ శబ్దమే కాలక్రమమున మారి అరబ్బీ భాష యందు పరమేశ్వర సూచకమగు &quot;అల్లా&quot; శబ్దముగ మారినదని శాస్త్రజ్ఞులు ఊహించు చున్నారు. కార్డియా మతములో ఎట్టి మార్పులు సంభవించినను, అందు బహు దేవతారాధనము స్థిరముగ నెలకొనెను. కాని జగత్తు నెల్లను రక్షించుచు, దాసినొక త్రాటిపై నడపు వరమేశ్వరు డొక్కడు కలడను భావముకూడ వీరియందు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9u13ipbmjqy1smf4pfquz75jsyhn1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/746</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154804</id>
    <revision>
      <id>577754</id>
      <parentid>448623</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>577754</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8807" sha1="mijtyl889sol5libwo9t5x16hsefz7q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాల్షియా}}&lt;/noinclude&gt;
లేకపోలేదు. వీరు చంద్ర సూర్యులను, వాయువును పూజించెడివారు. ఈ దేవతలు తక్కువ శ్రేణిలోని
త్రిమూర్తులు. ఉన్నత శ్రేణిలో మరియొక త్రిమూర్తి వర్గముండెను. అందు అనూ, ఇయా, బెల్ అను
వారలు చేరియుండిరి. వీరెల్లప్పుడును లోక సంరక్షణము కావించు చుందురని కాల్షియా నివాసులు విశ్వాసము. మెరిడుగ్' అను దేవునికి రూపాంతరుడగు మార్టూకు అను దేవునికూడ ఈ ప్రజలు పూజించెడివారు. చంద్రసూర్యులు, బెల్ మార్టూకు (ప్రభువైన మార్టూకు) అను దేవతల గౌరవార్థమై కార్డియా ప్రజలును, బాబిలోనియా ప్రజలును వివిధ ప్రాంతములందు దేవాలయములను నిర్మించిరి.
కాల్షియా మతములోని ఒక విశేషము గమనింపదగినది. మానవ సమాజము, పశుపక్ష్యాదులు - వీటియందుగల స్త్రీ పురుష భేదములను, స్త్రీ పురుషులలో గల గుణవిభేదములను గుర్తించి, ఈ ప్రజలు దేవతలలోకూడ ఇట్టి విభాగమును కావించిరి. మానవుల నెల్లప్పుడును మోయుచు, రక్షించుచుండుభూమి స్త్రీదేవత. ఆకాశాధిపతీ పురుషదైవము. తేజస్వరూపుడగు సూర్యుడు పురుషదైవము. ఆహ్లాదకరమును, శాంతి పుంజమును అగు చంద్రుడు స్త్రీ దేవత.

కాల్షియా వాఙ్మయమును శ్రద్ధతో పరిశీలించిన పత
మున ఈ ప్రాచీన ప్రజలయందు వ్యాప్తిలో నుండిన
అనేక భావములు మనకు తెలియనగును. ఈ ప్రజలకు
సృష్టి క్రమమును గూర్చియు, స్వర్గమును గూర్చియు, జగత్తు
నందలి ఉత్తమ దుష్టశక్తులను గూర్చియు, కొన్ని నిశ్చిత
భావము లుండెను. ఇవికాక ఈ ప్రజానీకమందు కొన్ని
విశిష్ట పురాణగాథలు ప్రచారములో నుండెను. వీటిని
పరిశీలించిన పక్షమున ప్రాచీన కాల్షియా నివాసుల భావ
ములకును, యూదు, క్రైస్తవమతానుయాయుల భావ
ములకును ఎంత సామ్య, సామీప్యములు కలవో స్పష్ట
ముగ తెలియగలదు. మరియు, ఈ ప్రాచీనజాతి వారు
ప్రకృతియందు జరుగు మార్పులు, జీవనమరణరహస్యము,
మున్నగు వంశములనుగూర్చి గాఢముగ చింతించి, తమ
భావములను చక్కని అలంకారిక భాషలో, కవితారీతిలో
వ్యక్తీకరించుటయందు మిక్కిలి నిపుణులు.
కాల్షియాజాతివారి
కాల్షియాజా తీవారి ప్రశంస కావించినప్పుడు వారికి
నక్షత్రపరిశీలనమునందును, జ్యోతిశ్శాస్త్రమునందునుగల
695
కొల్దియా
ప్రత్యేకాభిమానమును తప్పక స్మరింపవలెను. ఈ ప్రజలు
ఖగోళశాస్త్రమునకు పునాదిపై చిరి. గ్రహసంచారమును
పరీక్షించుటయందు ప్రాముఖ్యము వహించిరి.
వీరు
సూర్యుడు, చంద్రుడు, శని, బృహస్పతి, అంగారకుడు,
శుక్రుడు, బుధుడు అను సప్తగ్రహముల నెరిగి యుండిరి.
ఈ గ్రహముల పేర ఏడు దినముల పేర్లు సృష్టించి, ఆ కాల
విభాగమును ఒక వారముగ పరిగణింపసాగిరి. ఈ
ములకు వారు భిన్న భిన్న వర్ణములు నాపాదించి, ఆయా
వర్ణముల ప్రదర్శించుచు బార్సిప్పా నగరమున ఏడు
అంతరువులుగల ఒక అద్భుతమైన దేవాలయమును నిర్మిం
చిరి. ప్రాచీన కాలపు అద్భుత నిర్మాణములలో ఇది
యొక్కటియని నిస్సంశయముగ తెలుపవచ్చును. ఈ
యద్భుత నిర్మాణమునే క్రైస్తవమత గ్రంథములు
&quot;టవర్ ఆఫ్ బేబెల్ ' అని వర్ణించెను. ఈ ప్రజలు సూర్య
రశ్మిచే నడుపబడు నొక గడియారమును నిర్మించిరి.
&quot;525&quot;
ఖగోళశాస్త్రము తరచుగ జ్యోతిశ్శాస్త్రమునకును,
కొన్ని అపూర్వ విశ్వాసములకును దారితీయుట సర్వత్ర
కాననగుచున్నది. ఇట్టి పరిణామమే కాల్షియా దేశ మున
కూడ సంభవించెను. ఈ ప్రజలు వారములో వొక దినము
పుణ్యవాసరమని భావించిరి. పుణ్యవాసరమును పాశ్చా
త్యులు (Sabbath) అని పిలుచుచున్నారు.
క్రైస్తవులకు ఆదివారమును, యూదులకు శనివార
మును, మహమ్మదీయులకు శుక్రవారమును పుణ్యవాసర
ములు. బహువిధముల ఈ సంప్రదాయము ప్రాచీన
కాల్షియా ప్రజల నుండియే కై కొనబడి యుండుము.
కాల్షియా వాసులు ప్రతి నెలయందును 7, 14, 19, 21.
28 తిధులను పుణ్యతిధులుగ భావించెడివారు. ఈ దినము
లలో వంటచేయకూడదు. దుస్తులను మార్చరాదు. బలు
లొసంగరాదు. బహిరంగముగ నెట్టి ఉపన్యాసమును చేయ
రాదు. రథముపై కూర్చుండరాదు. రాచకార్యములను
నిర్వర్తింపరాదు. తుదకు దేహమునందు స్వాస్థ్యము
లేకున్నను మందుకూడ తీసికొనరాదు. ఇంచుమించు
నిషేధములనే యూదులును, క్రైస్తవులును నెలకు
నాల్గు పుణ్యవాసరములలో పాటించుట గమనింపదగిన
యంశము. కాల్షియా దేశమును పాలించిన ఒక గొప్ప
ప్రభువు యొక్క చరిత్ర మనకు లభ్యమైనది. ఆతడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mijtyl889sol5libwo9t5x16hsefz7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>210995</id>
    <revision>
      <id>577723</id>
      <parentid>577556</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5536" sha1="1an7e1044c6jq3pwulyacng7m2nklz8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''1. అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ '''&lt;/p&gt;}}
{{right|- '''జి. వెంకట రామారావు'''}}

{{di|జై}} హింద్! అనే నినాదం జాతీయమైనది. అది భారతీయులకు ఎంతో పవిత్రమైనది. ఈ పవిత్ర నినాద సృష్టికర్త మేజర్ ఆబిద్ హసన్ సఫ్రానీ. ఆయన హైదరాబాద్కు చెందిన వ్యక్తి. ఆబిద్ హసన్ హైదరాబాద్ నగరంలోని ఒక ఉన్నతమైన కుటుంబంలో 1912వ సంవత్సరంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లి ఫక్రున్నిసా బేగం. ఆమెకు సరోజిని నాయుడు సాంగత్యంలో దేశభక్తి నరనరాన జీర్ణించుకుపోయింది. విదేశీ వస్త్రాలను తగులబెట్టిన మొదటి హైదరాబాద్ మహిళగా ఆమె అందరి మన్ననలను పొందగలిగింది.

మహాత్మాగాంధీ, నెహ్రూ, ఆజాద్ మొదలైన అగ్రనాయకులు ఆమెను 'అమ్మాజీన్' అని పిలిచేవారు. ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు. అందరూ విద్యావంతులే. మత సామరస్యాన్ని కాపాడడానికి వీరంతా కృషి చేసినవారే. వీరు వార్థాకో, సబర్మతికి పోయినపుడు ఆ విషయం ముందుగా గాంధీజీకి తెలియజేసేవారు. వీరిపై గల గౌరవం చేత తన ప్రియ శిష్యుడైన ప్యారేలాల్ను వారికి స్వాగతం పలకడానికి రైల్వేస్టేషన్కు పంపేవారు. తన సోదరులలో జేష్ఠుడైన బమరుల్ హసన్ గాంధీజీ నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికలో పనిచేశారు.

సీనియర్ గేంబ్రిసీ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడైన అబిద్ హసన్ 1931లో సబర్మతీ ఆశ్రమం చేరుకుని దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. జైల్లో ఉన్నప్పుడు కాంగ్రెస్ నాయకులైన ఉమాశంకర్ దీక్షిత్, వెస్లే పాటిల్తో స్నేహమేర్పడింది. సఫ్రానీ ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు 'రఘుపతి రాఘవ రాజారాం' ప్రార్ధనలో 'ఈశ్వర్ అల్లా తేరేనాం' ఉండాలని వాదించి గాంధీజీని ఒప్పించాడు.

ఆబిద్ హసన్ జైలు నుంచి విడుదలై రాగానే జర్మనీ వెళ్లి ఇంజినీరింగ్ చదువుకున్నాడు. అక్కడే ఆయనకు మేజర్
స్వామితో పరిచయమేర్పడింది. అప్పటినుంచి వీరిద్దరి జీవితాలు ఒకే తాటిపై నడిచాయి. వీరి విద్య పూర్తవుతున్న
సమయంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. మిత్రులిద్దరూ అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆబిద్ హసన్ జర్మనీ,
ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, అరబిక్, సంస్కృతం, పర్సియన్, హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో ప్రవీణుడు. తెలుగు సరేసరి.

దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ 1941వ సంవత్సరం మూడోవారంలో తన కలకత్తా నివాసం నుంచి తప్పించుకునిపోయిన సంగతి తెలియగానే యావద్దేశం విస్తుపోయింది. అనేక సాహసాలతో నేతాజీ జర్మనీ చేరుకోగానే ఆయనకు ఘనస్వాగతం పలికిన వారిలో సనీ, ఆయన మిత్రుడు స్వామీ ముందున్నారు. ఈ ఇద్దరికీ జర్మనీయులతో పరిచయం ఉండడంతో నేతాజీకి జర్మనీ పరిస్థితులు తెలియచేయగలిగారు. భారత స్వేచ్ఛ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ|1|తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1an7e1044c6jq3pwulyacng7m2nklz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577770</id>
      <parentid>577723</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577770</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5545" sha1="0q5ke6fpf3gq59o6v0hmnmb7izdcirr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''1. అబిద్ హసన్ సఫ్రానీ '''&lt;/p&gt;}}
{{rule}}
{{right|- '''జి. వెంకట రామారావు'''}}

{{di|జై}} హింద్! అనే నినాదం జాతీయమైనది. అది భారతీయులకు ఎంతో పవిత్రమైనది. ఈ పవిత్ర నినాద సృష్టికర్త మేజర్ ఆబిద్ హసన్ సఫ్రానీ. ఆయన హైదరాబాద్కు చెందిన వ్యక్తి. ఆబిద్ హసన్ హైదరాబాద్ నగరంలోని ఒక ఉన్నతమైన కుటుంబంలో 1912వ సంవత్సరంలో జన్మించాడు. ఆయన తల్లి ఫక్రున్నిసా బేగం. ఆమెకు సరోజిని నాయుడు సాంగత్యంలో దేశభక్తి నరనరాన జీర్ణించుకుపోయింది. విదేశీ వస్త్రాలను తగులబెట్టిన మొదటి హైదరాబాద్ మహిళగా ఆమె అందరి మన్ననలను పొందగలిగింది.

మహాత్మాగాంధీ, నెహ్రూ, ఆజాద్ మొదలైన అగ్రనాయకులు ఆమెను 'అమ్మాజీన్' అని పిలిచేవారు. ఆమెకు ముగ్గురు కుమారులు. అందరూ విద్యావంతులే. మత సామరస్యాన్ని కాపాడడానికి వీరంతా కృషి చేసినవారే. వీరు వార్థాకో, సబర్మతికి పోయినపుడు ఆ విషయం ముందుగా గాంధీజీకి తెలియజేసేవారు. వీరిపై గల గౌరవం చేత తన ప్రియ శిష్యుడైన ప్యారేలాల్ను వారికి స్వాగతం పలకడానికి రైల్వేస్టేషన్కు పంపేవారు. తన సోదరులలో జేష్ఠుడైన బమరుల్ హసన్ గాంధీజీ నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికలో పనిచేశారు.

సీనియర్ గేంబ్రిసీ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడైన అబిద్ హసన్ 1931లో సబర్మతీ ఆశ్రమం చేరుకుని దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. జైల్లో ఉన్నప్పుడు కాంగ్రెస్ నాయకులైన ఉమాశంకర్ దీక్షిత్, వెస్లే పాటిల్తో స్నేహమేర్పడింది. సఫ్రానీ ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు 'రఘుపతి రాఘవ రాజారాం' ప్రార్ధనలో 'ఈశ్వర్ అల్లా తేరేనాం' ఉండాలని వాదించి గాంధీజీని ఒప్పించాడు.

ఆబిద్ హసన్ జైలు నుంచి విడుదలై రాగానే జర్మనీ వెళ్లి ఇంజినీరింగ్ చదువుకున్నాడు. అక్కడే ఆయనకు మేజర్
స్వామితో పరిచయమేర్పడింది. అప్పటినుంచి వీరిద్దరి జీవితాలు ఒకే తాటిపై నడిచాయి. వీరి విద్య పూర్తవుతున్న
సమయంలో రెండో ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. మిత్రులిద్దరూ అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆబిద్ హసన్ జర్మనీ,
ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్, అరబిక్, సంస్కృతం, పర్సియన్, హిందీ, ఉర్దూ భాషలలో ప్రవీణుడు. తెలుగు సరేసరి.

దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడుతున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ 1941వ సంవత్సరం మూడోవారంలో తన కలకత్తా నివాసం నుంచి తప్పించుకునిపోయిన సంగతి తెలియగానే యావద్దేశం విస్తుపోయింది. అనేక సాహసాలతో నేతాజీ జర్మనీ చేరుకోగానే ఆయనకు ఘనస్వాగతం పలికిన వారిలో సనీ, ఆయన మిత్రుడు స్వామీ ముందున్నారు. ఈ ఇద్దరికీ జర్మనీయులతో పరిచయం ఉండడంతో నేతాజీకి జర్మనీ పరిస్థితులు తెలియచేయగలిగారు. భారత స్వేచ్ఛ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ|1|తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0q5ke6fpf3gq59o6v0hmnmb7izdcirr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>210999</id>
    <revision>
      <id>577725</id>
      <parentid>551103</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5839" sha1="jztf8xulufne22fdqi38oua6hnkah36" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
కోరిన పేరుతో సైనికుల అభినందనలందుకున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ న్ను 'నేతాజీ' అని మొదటిసారి పిలిచింది. జర్మనీ లోనే. నేతాజీ జర్మనీలో ఉన్నప్పుడు భారత స్వాతంత్య్ర ప్రభుత్వ స్థాపన, పతాకం మొదలైన విషయాలపై చర్చలు జరిగాయి. ఆనాడు జరిగిన చర్చల్లో 'నమస్తే' స్థానంలో 'జైహింద్' ఉండాలని సూచన చేసింది సఫ్రానీయే. దీన్ని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు. ఆనాటి నుంచి ఇది ప్రజలకు తారకమంత్రమైంది.

దూర ప్రాచ్య భారతీయుల పిలుపు మేరకు నేతాజీ జలాంతర్గామిలో ప్రయాణమైనప్పుడు తన వెంట ఆబిద్ హసన్ ఒక్కడినే తీసుకువెళ్లాడు. సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసుకుంటూ 40 రోజుల తర్వాత ఆ జలాంతర్గామి హిందూ మహాసముద్రం లో ప్రవేశించింది. అక్కడనే జర్మనీ జలాంతర్గామి నుంచి నేతాజీ, అబిద్ హసన్ జపాన్ జలాంతర్గామిలో చేరవలసి ఉంది. రెండు జలాంతర్గాముల మధ్య దూరం ఎక్కువగానే ఉంది. రెండింటిని కలపడానికి ఒక తాడు బిగించి ఆ తాడు పట్టుకుని సఫ్రానీ రెండో జలాంతర్గామిలోకి దూకినారు. రెండు జలాంతర్గాములను కలవడం అత్యంత సాహసమైన, ప్రమాదకరమైన కార్యం.. ఈ కార్యం సాధించినందుకు జర్మనీ, జపాన్ నావికులు సఫ్రానీని ఎంతో అభినందించారు. ఆజాద్ హింద్ సైన్యంలో సఫ్రానీ కల్నల్ హెూదాలో ఉండేవాడు.

భారత జాతీయ సైన్యం రంగూన్ సరిహద్దు దాటి భారత భూభాగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు గాంధీజీ, గౌసుకు సఫ్రానీ రెండో కమాండెంట్గా ఉండేవాడు. కోహిమా స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఆయన సైన్యాలు నడిపించాడు. కొన్ని గంటలలో ఇంఫాల్ను భారత సైన్యం హస్తగతం చేసుకుంటుందని, భారత దేశంలో బ్రిటిష్ పాలన దెబ్బతిందని అనుకున్నారు. కానీ జయాపజయాలు దైవాధీనాలు. వాతావరణం అనుకూలించనందున భారత జాతీయ సైన్యాన్ని తప్పనిసరిగా ఉపసంహరించుకోవలసి వచ్చింది.

ప్రధాని నెహ్రూ ఆహ్వానంపై స్వతంత్ర భారతదేశ ప్రభుత్వంలో సఫ్రానీ విదేశాంగ శాఖలో చేరిపోయారు. 18 సంవత్సరాలు ఆ శాఖలో వివిధ హెూదాలలో పనిచేశారు. సర్దార్ ఫణిల్లాల్ చైనాలో భారత రాయబారిగా ఉన్నప్పుడు
ఆ కార్యాలయంలో మొదటి కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. 1967 నుంచి 1969 వరకు డెన్మార్క్ భారత రాయబారిగా
పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశాడు. అనంతరం జన్మస్థలమైన హైదరాబాద్ కు వచ్చి సమీపంలో వ్యవసాయ క్షేత్రం పెట్టుకొని విరామ జీవితం గడిపాడు. ఆయన బ్రహ్మచారి. కుటుంబ బాదర బందీలు, బస్తీ వ్యాసాంగాలు లేవు.

సఫ్రానీ ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నెలలో కలకత్తాలోని నేతాజీ నివాసాన్ని సందర్శించేవాడు. భగవద్గీతను ఆయన
ఉర్దూ భాషలో తర్జుమా చేశాడు. చివరిరోజుల్లో ఎంతో ప్రశాంతమైన జీవితం గడిపిన సఫ్రానీ 1984 ఏప్రిల్ 11వ
తేదీన తన నివాసంలో 73వ ఏట మరణించాడు. ఆయన సృష్టించిన 'జైహింద్' నినాదం భారత ప్రజలకు
తారకమంత్రమైంది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 2| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jztf8xulufne22fdqi38oua6hnkah36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577783</id>
      <parentid>577725</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T11:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <origin>577783</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6055" sha1="t2hpi2mql16py1wo77a65faf0d4fvcp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
కోరిన పేరుతో సైనికుల అభినందనలందుకున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ న్ను 'నేతాజీ' అని మొదటిసారి పిలిచింది. జర్మనీ లోనే. నేతాజీ జర్మనీలో ఉన్నప్పుడు భారత స్వాతంత్య్ర ప్రభుత్వ స్థాపన, పతాకం మొదలైన విషయాలపై చర్చలు జరిగాయి. ఆనాడు జరిగిన చర్చల్లో 'నమస్తే' స్థానంలో 'జైహింద్' ఉండాలని సూచన చేసింది సఫ్రానీయే. దీన్ని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు. ఆనాటి నుంచి ఇది ప్రజలకు తారకమంత్రమైంది.

దూర ప్రాచ్య భారతీయుల పిలుపు మేరకు నేతాజీ జలాంతర్గామిలో ప్రయాణమైనప్పుడు తన వెంట ఆబిద్ హసన్ ఒక్కడినే తీసుకువెళ్లాడు. సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసుకుంటూ 40 రోజుల తర్వాత ఆ జలాంతర్గామి హిందూ మహాసముద్రం లో ప్రవేశించింది. అక్కడనే జర్మనీ జలాంతర్గామి నుంచి నేతాజీ, అబిద్ హసన్ జపాన్ జలాంతర్గామిలో చేరవలసి ఉంది. రెండు జలాంతర్గాముల మధ్య దూరం ఎక్కువగానే ఉంది. రెండింటిని కలపడానికి ఒక తాడు బిగించి ఆ తాడు పట్టుకుని సఫ్రానీ రెండో జలాంతర్గామిలోకి దూకినారు. రెండు జలాంతర్గాములను కలవడం అత్యంత సాహసమైన, ప్రమాదకరమైన కార్యం.. ఈ కార్యం సాధించినందుకు జర్మనీ, జపాన్ నావికులు సఫ్రానీని ఎంతో అభినందించారు. ఆజాద్ హింద్ సైన్యంలో సఫ్రానీ కల్నల్ హెూదాలో ఉండేవాడు.

భారత జాతీయ సైన్యం రంగూన్ సరిహద్దు దాటి భారత భూభాగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు గాంధీజీ, గౌసుకు సఫ్రానీ రెండో కమాండెంట్గా ఉండేవాడు. కోహిమా స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఆయన సైన్యాలు నడిపించాడు. కొన్ని గంటలలో ఇంఫాల్ను భారత సైన్యం హస్తగతం చేసుకుంటుందని, భారత దేశంలో బ్రిటిష్ పాలన దెబ్బతిందని అనుకున్నారు. కానీ జయాపజయాలు దైవాధీనాలు. వాతావరణం అనుకూలించనందున భారత జాతీయ సైన్యాన్ని తప్పనిసరిగా ఉపసంహరించుకోవలసి వచ్చింది.

ప్రధాని నెహ్రూ ఆహ్వానంపై స్వతంత్ర భారతదేశ ప్రభుత్వంలో సఫ్రానీ విదేశాంగ శాఖలో చేరిపోయారు. 18 సంవత్సరాలు ఆ శాఖలో వివిధ హెూదాలలో పనిచేశారు. సర్దార్ ఫణిల్లాల్ చైనాలో భారత రాయబారిగా ఉన్నప్పుడు
ఆ కార్యాలయంలో మొదటి కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. 1967 నుంచి 1969 వరకు డెన్మార్క్ భారత రాయబారిగా
పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశాడు. అనంతరం జన్మస్థలమైన హైదరాబాద్ కు వచ్చి సమీపంలో వ్యవసాయ క్షేత్రం పెట్టుకొని విరామ జీవితం గడిపాడు. ఆయన బ్రహ్మచారి. కుటుంబ బాదర బందీలు, బస్తీ వ్యాసాంగాలు లేవు.

సఫ్రానీ ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నెలలో కలకత్తాలోని నేతాజీ నివాసాన్ని సందర్శించేవాడు. భగవద్గీతను ఆయన
ఉర్దూ భాషలో తర్జుమా చేశాడు. చివరిరోజుల్లో ఎంతో ప్రశాంతమైన జీవితం గడిపిన సఫ్రానీ 1984 ఏప్రిల్ 11వ
తేదీన తన నివాసంలో 73వ ఏట మరణించాడు. ఆయన సృష్టించిన 'జైహింద్' నినాదం భారత ప్రజలకు
తారకమంత్రమైంది.  {{Center|{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 23
|bSize = 600
|cWidth = 94
|cHeight = 66
|oTop = 527
|oLeft = 296
|Location = center
|Description = 
}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 2| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t2hpi2mql16py1wo77a65faf0d4fvcp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577784</id>
      <parentid>577783</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T11:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577784</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6057" sha1="jn9ron2ulq4u158xxhgul46r7dvfeow" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
కోరిన పేరుతో సైనికుల అభినందనలందుకున్న సుభాష్ చంద్రబోస్ న్ను 'నేతాజీ' అని మొదటిసారి పిలిచింది. జర్మనీ లోనే. నేతాజీ జర్మనీలో ఉన్నప్పుడు భారత స్వాతంత్య్ర ప్రభుత్వ స్థాపన, పతాకం మొదలైన విషయాలపై చర్చలు జరిగాయి. ఆనాడు జరిగిన చర్చల్లో 'నమస్తే' స్థానంలో 'జైహింద్' ఉండాలని సూచన చేసింది సఫ్రానీయే. దీన్ని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు. ఆనాటి నుంచి ఇది ప్రజలకు తారకమంత్రమైంది.

దూర ప్రాచ్య భారతీయుల పిలుపు మేరకు నేతాజీ జలాంతర్గామిలో ప్రయాణమైనప్పుడు తన వెంట ఆబిద్ హసన్ ఒక్కడినే తీసుకువెళ్లాడు. సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసుకుంటూ 40 రోజుల తర్వాత ఆ జలాంతర్గామి హిందూ మహాసముద్రం లో ప్రవేశించింది. అక్కడనే జర్మనీ జలాంతర్గామి నుంచి నేతాజీ, అబిద్ హసన్ జపాన్ జలాంతర్గామిలో చేరవలసి ఉంది. రెండు జలాంతర్గాముల మధ్య దూరం ఎక్కువగానే ఉంది. రెండింటిని కలపడానికి ఒక తాడు బిగించి ఆ తాడు పట్టుకుని సఫ్రానీ రెండో జలాంతర్గామిలోకి దూకినారు. రెండు జలాంతర్గాములను కలవడం అత్యంత సాహసమైన, ప్రమాదకరమైన కార్యం.. ఈ కార్యం సాధించినందుకు జర్మనీ, జపాన్ నావికులు సఫ్రానీని ఎంతో అభినందించారు. ఆజాద్ హింద్ సైన్యంలో సఫ్రానీ కల్నల్ హెూదాలో ఉండేవాడు.

భారత జాతీయ సైన్యం రంగూన్ సరిహద్దు దాటి భారత భూభాగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు గాంధీజీ, గౌసుకు సఫ్రానీ రెండో కమాండెంట్గా ఉండేవాడు. కోహిమా స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ఆయన సైన్యాలు నడిపించాడు. కొన్ని గంటలలో ఇంఫాల్ను భారత సైన్యం హస్తగతం చేసుకుంటుందని, భారత దేశంలో బ్రిటిష్ పాలన దెబ్బతిందని అనుకున్నారు. కానీ జయాపజయాలు దైవాధీనాలు. వాతావరణం అనుకూలించనందున భారత జాతీయ సైన్యాన్ని తప్పనిసరిగా ఉపసంహరించుకోవలసి వచ్చింది.

ప్రధాని నెహ్రూ ఆహ్వానంపై స్వతంత్ర భారతదేశ ప్రభుత్వంలో సఫ్రానీ విదేశాంగ శాఖలో చేరిపోయారు. 18 సంవత్సరాలు ఆ శాఖలో వివిధ హెూదాలలో పనిచేశారు. సర్దార్ ఫణిల్లాల్ చైనాలో భారత రాయబారిగా ఉన్నప్పుడు
ఆ కార్యాలయంలో మొదటి కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు. 1967 నుంచి 1969 వరకు డెన్మార్క్ భారత రాయబారిగా
పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశాడు. అనంతరం జన్మస్థలమైన హైదరాబాద్ కు వచ్చి సమీపంలో వ్యవసాయ క్షేత్రం పెట్టుకొని విరామ జీవితం గడిపాడు. ఆయన బ్రహ్మచారి. కుటుంబ బాదర బందీలు, బస్తీ వ్యాసాంగాలు లేవు.

సఫ్రానీ ప్రతి సంవత్సరం జనవరి నెలలో కలకత్తాలోని నేతాజీ నివాసాన్ని సందర్శించేవాడు. భగవద్గీతను ఆయన
ఉర్దూ భాషలో తర్జుమా చేశాడు. చివరిరోజుల్లో ఎంతో ప్రశాంతమైన జీవితం గడిపిన సఫ్రానీ 1984 ఏప్రిల్ 11వ
తేదీన తన నివాసంలో 73వ ఏట మరణించాడు. ఆయన సృష్టించిన 'జైహింద్' నినాదం భారత ప్రజలకు
తారకమంత్రమైంది.  

{{Center|{{Css image crop
|Image = తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf
|Page = 23
|bSize = 600
|cWidth = 94
|cHeight = 66
|oTop = 527
|oLeft = 296
|Location = center
|Description = 
}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 2| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jn9ron2ulq4u158xxhgul46r7dvfeow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211000</id>
    <revision>
      <id>577727</id>
      <parentid>551228</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5846" sha1="6bhw8y8e3o0qh22qjknn2lpdgdmsc8z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''2. ఆదిరాజు వీరభద్రరావు '''&lt;/p&gt;}}
{{right|- ఆచార్య వెలుదండ నిత్యానందరావు}}

ఆంధ్రజనులయందు ఘనీభవించియున్న అవిద్యను, అజ్ఞానమును, మూఢత్వమును, నిసృహత్వమును, దాస్యభావము ను పటాపంచలు గావించు టెట్లు?&quot; - అని అహరహం తపిస్తూ మహనీయులెందరో తెలుగువారి వికాసం కోసం రాజకీయంగా, తాత్వికంగా, సాహిత్యపరంగా సర్వశక్తులు ధారపోసి కృషి చేశారు. రాజకీయ పోరాటం చేస్తున్న మాడపాటి హనుమంతరావు గారికి విశ్వసనీయమైన సహచరునిగా ఉంటూ, సాహిత్య చైతన్యాన్ని రగిలిస్తూ, సాంస్కృతిక పోరాటం సాగించినవారు శ్రీ వీరభద్రరావు. ఒక చారిత్రక పరిశోధన దృక్పథానికి, పరిశ్రమ శీలానికి ప్రతీకగా నిలిచి నిరాడంబరంగా, మౌనంగా అచంచలంగా ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవాన్నే నడిపిన మహనీయుడాయన.

ఆదిరారాజు వీరభద్రరావు గారు సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞానకోశ నిర్మాతగా, శాసన పరిశీలకునిగా, బాలవాజ్ఞ్మయ కర్తగా, ఉత్తమ అధ్యాపకునిగా తెలంగాణ వికాస చరిత్రలో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకున్నారు.

ఆదిరాజు వీరభద్రరావు 1892 నవంబర్ 16న ఖమ్మం జిల్లా దెందుకూరులో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు వెంకమ్మ, లింగయ్య పంతులు. వీరిది సదాచార సంపన్నమైన నియోగి బ్రాహ్మణ కుటుంబం. ఆదిరాజు వారికి ఐదేళ్ళ పసి
ప్రాయంలోనే పితృవియోగం సంభవించింది. దాంతో పెదనాన్న ఆదిరాజు రామకృష్ణారావు ప్రాపకంలో చింతకాణి,
కొణిజెర్ల గ్రామాలలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం చేశారు. తరువాత శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం స్థాపకులైన
రావిచెట్టు రంగారావు ఆదిరాజు వారిని చేరదీశారు. దాంతో హైదరాబాదులోని చాదర్ ఘాట్ హైస్కూలులో మెట్రిక్
చదివారు. అనారోగ్య కారణాల వల్ల చదువుకు కొంత అవాంతరమేర్పడింది. అప్పుడే (1901) కొత్తగా స్థాపించిన
శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం నిర్వహణలో భాగస్వామ్యం వహించే అవకాశం వీరభద్రరావుగారికి లభించింది. దాంతో వారికి విజ్ఞాన కవాటాలు తెరుచు కొన్నట్లయింది. వారి విస్తృత గ్రంథాధ్యయనశీలానికి, రచనా వ్యాసంగానికి ఈ గ్రంథాలయమే పాదులు నిర్మించింది.

శ్రీకృష్ణ దేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం స్థాపితమైన1-9-1901 నాడు విద్యార్థిగా ఆహ్వానితులైన పెద్దలకు చందన తాంబూలాదులను సమర్పించే అవకాశం నాకు కలగడం నా అదృష్టమని చెప్పేవారు. అంతేగాక ఆ రోజుల్లో కృష్ణరాయ భాషానిలయం ఒక ఉద్యమ వేదిక, నిజాం వ్యతిరేకోద్యమానికి కేంద్రస్థానం కావడంతో రాజకీయ నాయకులతో, ఉద్యమకారులతో సహజీవన సౌభాగ్యం కూడా ఆదిరాజు వారికి సిద్ధించింది. తర్వాతికాలంలో కృష్ణదేవ రాయాంధ్ర భాషానిలయం శాశ్వతభవన నిర్మాణానికి ఆనాటి పెద్దలతో కలిసి కృషి చేశారు. ఆ గ్రంథాలయ రజతోత్సవ, స్వర్ణోత్సవ, వత్రోత్సవ సంచికలు వెలువడడానికి కారణభూతులయ్యారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 3| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bhw8y8e3o0qh22qjknn2lpdgdmsc8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577771</id>
      <parentid>577727</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577771</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5868" sha1="fh4izyi8w0upci0qckdyg4te1tgxdqa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''2. ఆదిరాజు వీరభద్రరావు '''&lt;/p&gt;}}
{{rule}}
{{right|'''- ఆచార్య వెలుదండ నిత్యానందరావు'''}}

{{di|ఆం}}ధ్రజనులయందు ఘనీభవించియున్న అవిద్యను, అజ్ఞానమును, మూఢత్వమును, నిసృహత్వమును, దాస్యభావము ను పటాపంచలు గావించు టెట్లు?&quot; - అని అహరహం తపిస్తూ మహనీయులెందరో తెలుగువారి వికాసం కోసం రాజకీయంగా, తాత్వికంగా, సాహిత్యపరంగా సర్వశక్తులు ధారపోసి కృషి చేశారు. రాజకీయ పోరాటం చేస్తున్న మాడపాటి హనుమంతరావు గారికి విశ్వసనీయమైన సహచరునిగా ఉంటూ, సాహిత్య చైతన్యాన్ని రగిలిస్తూ, సాంస్కృతిక పోరాటం సాగించినవారు శ్రీ వీరభద్రరావు. ఒక చారిత్రక పరిశోధన దృక్పథానికి, పరిశ్రమ శీలానికి ప్రతీకగా నిలిచి నిరాడంబరంగా, మౌనంగా అచంచలంగా ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవాన్నే నడిపిన మహనీయుడాయన.

ఆదిరారాజు వీరభద్రరావు గారు సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞానకోశ నిర్మాతగా, శాసన పరిశీలకునిగా, బాలవాజ్ఞ్మయ కర్తగా, ఉత్తమ అధ్యాపకునిగా తెలంగాణ వికాస చరిత్రలో సుస్థిర స్థానం సంపాదించుకున్నారు.

ఆదిరాజు వీరభద్రరావు 1892 నవంబర్ 16న ఖమ్మం జిల్లా దెందుకూరులో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు వెంకమ్మ, లింగయ్య పంతులు. వీరిది సదాచార సంపన్నమైన నియోగి బ్రాహ్మణ కుటుంబం. ఆదిరాజు వారికి ఐదేళ్ళ పసి
ప్రాయంలోనే పితృవియోగం సంభవించింది. దాంతో పెదనాన్న ఆదిరాజు రామకృష్ణారావు ప్రాపకంలో చింతకాణి,
కొణిజెర్ల గ్రామాలలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం చేశారు. తరువాత శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషానిలయం స్థాపకులైన
రావిచెట్టు రంగారావు ఆదిరాజు వారిని చేరదీశారు. దాంతో హైదరాబాదులోని చాదర్ ఘాట్ హైస్కూలులో మెట్రిక్
చదివారు. అనారోగ్య కారణాల వల్ల చదువుకు కొంత అవాంతరమేర్పడింది. అప్పుడే (1901) కొత్తగా స్థాపించిన
శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం నిర్వహణలో భాగస్వామ్యం వహించే అవకాశం వీరభద్రరావుగారికి లభించింది. దాంతో వారికి విజ్ఞాన కవాటాలు తెరుచు కొన్నట్లయింది. వారి విస్తృత గ్రంథాధ్యయనశీలానికి, రచనా వ్యాసంగానికి ఈ గ్రంథాలయమే పాదులు నిర్మించింది.

శ్రీకృష్ణ దేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం స్థాపితమైన1-9-1901 నాడు విద్యార్థిగా ఆహ్వానితులైన పెద్దలకు చందన తాంబూలాదులను సమర్పించే అవకాశం నాకు కలగడం నా అదృష్టమని చెప్పేవారు. అంతేగాక ఆ రోజుల్లో కృష్ణరాయ భాషానిలయం ఒక ఉద్యమ వేదిక, నిజాం వ్యతిరేకోద్యమానికి కేంద్రస్థానం కావడంతో రాజకీయ నాయకులతో, ఉద్యమకారులతో సహజీవన సౌభాగ్యం కూడా ఆదిరాజు వారికి సిద్ధించింది. తర్వాతికాలంలో కృష్ణదేవ రాయాంధ్ర భాషానిలయం శాశ్వతభవన నిర్మాణానికి ఆనాటి పెద్దలతో కలిసి కృషి చేశారు. ఆ గ్రంథాలయ రజతోత్సవ, స్వర్ణోత్సవ, వత్రోత్సవ సంచికలు వెలువడడానికి కారణభూతులయ్యారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 3| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fh4izyi8w0upci0qckdyg4te1tgxdqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211001</id>
    <revision>
      <id>577744</id>
      <parentid>551229</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T08:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577744</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8926" sha1="jb2lfkz8xf257mlqir6xijenpcvb3cu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
విఖ్యాత పరిశోధకులు కొమర్రాజు వెంకటలక్ష్మారావు హైదరాబాదు 1905లో విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాలను స్థాపించారు. ఆదిరాజువారు దానిలో సహాయకునిగా చేరారు. 1907లో లక్ష్మీనరసమ్మతో వివాహమైంది. స్థానిక రాజకీయాలు అననుకూల పరిస్థితులవల్ల కొమర్రాజు వారు విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాలను 1908లో బ్రిటీషాంధ్ర రాజధాని మద్రాసు (నేటి చెన్నై)కి తరలించారు. ఆదిరాజువారు కూడ భార్యతోసహా మద్రాసుకు మారారు.

మద్రాసులో విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాలలో సహాయకునిగా చేరడం వీరభద్రరావుగారి జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది. ఒక రాటుదేలిన పరిశోధకునిగా మారడానికి ఈ అవకాశం ఎంతగానో తోడ్పడింది. &quot;మద్రాసు నివాసముతో నేను మహావిద్వత్ప్రపంచము లోనికి దూకినవాడనయినాను. విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాల నన్ను తీర్చిదిద్దినది&quot; అని
ఆదిరాజువారు ఎంతో కృతజ్ఞతాపూర్వకంగా చెప్పారు. కందుకూరి వీరేశలింగం, కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు, చిలుకూరి
వీరభద్రరావు, చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం తనకు స్ఫూర్తిదాతలని, వారి మార్గంలో చరిత్ర పరిశోధన, సాహిత్య
పరిశోధన, స్వస్థాన వేష భాషాభివృద్ధి, కార్యదీక్ష తనకు అలవడ్డాయని ఆదిరాజు వారు చెప్పుకున్నారు. ఉపాధ్యాయ
వృత్తిలో ఉన్నవారు కావడం చేత విషయాన్ని సవివరంగా సులభంగా విడమర్చి చెప్పే నైపుణ్యం సిద్ధించింది. 1914లో
విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాల హైదరాబాదుకు మారడంతో ఆదిరాజువారు తిరిగి హైదరాబాదుకు చేరుకున్నారు.

ఆదిరాజు వారికి బాగా పేరు తెచ్చిన గ్రంథాల్లో ప్రాచీనాంధ్ర నగరములు, తెలంగాణా అనేవి ప్రధానమైనవి. అలంపురం, ఆనెగొంది, కళ్యాణి, కొండాపురం, కొలనుపాక, గోలకొండ, పానుగల్లు, ప్రతిష్ఠానం, బోనగిరి, రాచకొండ,
వరంగల్లు, వేల్పుగొండ అనే ప్రసిద్ధ నగరాలకు సంబంధించిన పూర్వరాజుల, రాణుల, మంత్రుల, శిల్పుల,
గాయకుల, కవుల జీవిత చారిత్రక విశేషాలతో పాటు భౌగోళిక, సాంఘిక ఆర్థిక మత విషయాలను, ఆ పట్టణాల
పతన హేతువులను నిష్పక్షపాతంగా వివేచించి ఎన్నో అపూర్వ విషయాలను వెలుగులోనికి తెచ్చారు.

తెలంగాణకు సంబంధించిన విభిన్న అంశాలను సత్యదృష్టితో పరిశీలిస్తూ వెలువరించిన గ్రంథం మన తెలంగాణం. దీనిలో పది వ్యాసాలున్నాయి. ప్రతి వ్యాసంలోనూ ఏదో ఒక కొత్త ప్రతిపాదన లేదా పదిమంది దృష్టికి రాని అంశం కనిపిస్తుంది. తెలంగాణా నేలిన కాకతీయుల చారిత్రక, సాంఘిక, మత, విశేషాలు, శైవ వైష్ణవ, జైన సంఘర్షణలు ఒక వ్యాసంలో వివరించారు. తాళపత్ర.. సస్వరూపభావాలు తెలంగాణములో ఇంకను చాలా గ్రంథములున్నవి. “వనపర్తి గద్వాల సంస్థానములలో దిక్కుమొక్కు లేకుండా నున్న అనేక గ్రంథాలలో చారిత్రక, భాష, మతము, సంప్రదాయము మొదలగు వానికి సంబంధించిన అమూల్యాంశులున్నవని చాలామందికి  తెలియదన్నారు.

ఆదిరాజు వారు ఆనాడు పేర్కొన్న కొన్ని తాళపత్ర గ్రంథాలు -శ్రీకృష్ణశతానందీయం, తాలాంకనందినీ పరిణయం, దశరథరాజనందినీ పరిణయం లాంటి కావ్యాలు పండిత పరిష్కృతాలయి వెలుగులోకి వచ్చాయి. నాణెములను గురించి, చరిత్ర పునర్నిర్మాణంలో వాటి పాత్ర గురించి వివరిస్తూ భారతదేశంలో అతి ప్రాచీన నాణేలు తొలిసారిగా
తెలంగాణ ప్రాంతమైన కరీంనగర్లో దొరికాయని, నాణేలు ముద్రించే టంకసాలలు సైతం తెలంగాణలో ఉండేవని ఒకటి
కొండాపూర్, రెండవది కోయిలకొండలో ఉండేదని చారిత్రకాధారాలతో నిరూపించారు. ఆదిరాజు వీరభద్రరావుగారు తెలంగాణలోని తొమ్మిది జిల్లాలలోనున్న 641 దేవాలయాల్లోని శిల్ప విశేషాలు, నిర్మాణ విశేషాలు, జాతరలు, ఉత్సవాలు, ఇతర విశేషాలు వివరించారు.

నల్లగొండ జిల్లాలోని ఛాయా సోమేశ్వరాలయంలో శివలింగంపై పడే నీడ సూర్యోదయం నుండి సూర్యాస్తమయం
దాక స్థిరంగా కదలకుండా ఒకే చోట ఉంటుందని ఆదిరాజువారు ఒక ఆశ్చర్యకరమైన విషయాన్ని తెలిపారు. తెలంగాణా జిల్లాల భౌగోళిక స్వరూపం, జనసాంద్రత, ఏలిన రాజవంశాలు వ్యవసాయ, పంటలు, దర్శనీయ ప్రాంతాలు, ప్రముఖ కవులను వివరిస్తూ రాసిన సమాచారాత్మక గ్రంథం తెలంగాణ.

ఆదిరాజు వారికి బాగా పేరు తెచ్చిన మరో గ్రంథం షితాబుఖాన్ లేక సీతాపతిరాజు చరిత్ర. షితాబుఖాన్ హిందూ
చరిత్రకారుల చేత మహ్మదీయునిగాను, మహ్మదీయ చరిత్రకారులచేత హిందువుగా వర్ణింపబడి అందరి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 4| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jb2lfkz8xf257mlqir6xijenpcvb3cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211002</id>
    <revision>
      <id>577745</id>
      <parentid>551230</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T08:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577745</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8808" sha1="o79g67l2sbtwbqap5g57llffyicldvz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
నిరాదరణకు గురియైనవాడు. షితాబుఖాన్ వేయించిన శాసనాన్ని మొదట కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారు గుర్తించి
ఇతను హిందూ రాజై వుంటాడని అనుమానించాడు. కాని వారి అకాల మరణంతో షితాబ్ ఖాన్ మీద ఆదిరాజువారు
విస్తృత పరిశోధనకు నడుం కట్టారు. 

1440 ప్రాంతంలో నాగయాఖ్యుడనే నాయకుని మనుమడు సీతాపతి అతని ప్రియపత్నులు దేవాంబిక, అనుమాంబలనీ, బహుమని వంశీయుల కింద సర్దారుగా ఉండడం వల్ల ఖాన్ అని బిరుదుతో సత్కరింపబడినట్లు ఈ సీతాపతిఖాన్ 1504లో ఏక్మాలాపురి విజేత అయి 1512లో ఈ గోల్కొండ నవాబుతో జరిగిన యుద్ధంలో చనిపోయాడని ఆదిరాజు వారు నిర్ధారించారు. షితాబ్ అంటే అభ్యుదయం, ఖాన్ అంటే శూరుడని అర్థం. సీతాపతి అన్న హిందూ నామానికి దగ్గరగా ఉండేటట్లు షితాబ్ ఖాన్ అని వ్యవహరించారే తప్ప అతను మహ్మదీయుడు కాడనీ హిందూ రాజే అన్నది ఆదిరాజు వారి నిష్కర్ల, అట్లాగే మహ్మదీయుడైన మరో షితాబ్ ఖాన్ కూడా ఉన్నాడని మరో కొత్త విషయాన్ని తెలిపారు.

ఆదిరాజు వీరభద్రరావు గారు ఒకసారి తరగతిలో పాఠం చెబుతున్నపుడు ఒక విద్యార్థి ఏదో సందేహాన్ని వెలుబుచ్చాడట. దాంతో వారి దృష్టి అతి ప్రాచీన నాగరికతలైన గ్రీకు రోమనుల పురాణ గాథలను వివరించే గ్రంథం తెలుగులో ఏదైనా ఉందా అని అన్వేషించారు. కాని తెలుగులో ఒక్క పుస్తకం కూడా లేకపోవడంతో బాధ కలిగింది. 68 గ్రీకు పురాణ దేవతలకు సంబంధించిన కథలను, హిందూ దేవతలతో పోల్చి బాలురకీ అర్థమయ్యే రీతిలో సులభ వ్యావహారిక శైలిలో గ్రీకు పురాణ కథలు పేరుతో ప్రచురించారు. ఇంకా విద్యార్థుల కోసం రఘునాథనాయుకుడు, మార్కోపోలో, మీరాబాయి, శ్రీవారుల సంక్షిప్త జీవిత చరిత్రలు ప్రచురించారు.

జానపద సాహిత్యం, గ్రామనామాలు, వ్యక్తిచరిత్రలు, శాసనాలు, చరిత్రలు, దర్శనీయ స్థలాలు, సంస్కృతి సంబంధాలు, ఆచార వ్యవహారాలు, సామెతల జాతీయాల వివరణ, మహబూబునగర్, మెదక్, నల్లగొండ లాంటి వివిధ
జిల్లాల స్వరూప స్వభావాల గురించిన వ్యాసాలు, ఈవిధంగా రెండు వందలకు పైచిలుకు వ్యాసాలు రాశారు. సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞాన కోశం కోసం, రేడియో కోసం రాసినవే ఎక్కువ కావడం వల్ల అవన్నీ సంక్షిప్తంగా సూటిగా విషయ
ప్రతిపాదకాలై ఉంటాయి. ఆ రోజుల్లో రేడియో స్టేషన్కు దక్కన్ రేడియో అని పేరు. దక్కన్ రేడియోలో మొదటిసారి
తెలుగులో ప్రసంగించిన వ్యక్తి ఆదిరాజు వారే. దాదాపు 150 రేడియో ప్రసంగాలు చేశారు.

హైదరాబాదులో ఆ కాలంలో వెలసిన ప్రతీ సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థకు వెన్నుదన్నుగా నిలిచిన ఆదిరాజు వారు
1914 నుండి 1921 దాకా చాదర్ ఘాట్ హైస్కూలులో ఆతర్వాత 1949 నుండి 1953 దాక నారాయణగూడా బాలికోన్నత పాఠశాలలో పనిచేశారు. ఆ తర్వాత సంగ్రహాం విజ్ఞాన కోశానికి ప్రధాన సంగ్రాహకులుగా వ్యవహరించారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖలో ఆచార్య ఎస్.వి. రామారావు గారి పర్యవేక్షణలో ఆదిరాజు వీరభద్రరావు వాఙ్మయ సేవను గురించి చేసిన ఎం.ఫిల్ పరిశోధనలో సి. రాధాకిషన్ గారు ఆదిరాజు వారి జీవిత సాహిత్య వ్యాసంగాలను గురించి అనేకాంశాలను కుప్పబోశారు. 1978 సెప్టెంబర్ 26న అస్తమించిన ఆదిరాజు వారి కృషిని గురించి ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనంగారి పలుకులతో ఆ మహానుభావుని స్మృతికి నివాళులర్పిద్దాం.

“వీరిది నూటికి నూరు పాళ్ళు విద్యా చారిత్రక రంగం. విద్య అంటే విద్యాసంస్థలు, గ్రంథాలయ నిర్వహణ, సారస్వత
సంస్థల స్థాపన, నిర్వహణ మున్నగు బహుళ కార్యకలాపము. చరిత్ర అనగా ఆంధ్రదేశపు చారిత్రక పరిశోధనము. ఇదేమి వీర కార్యములు కావు, వట్టి పేలపిండి పనులుగా తోస్తున్నాయని ఇప్పటి యువకులు భావింపవచ్చును. భావనా
బలం చేత నలభై, యాభై సంవత్సరములు వెనుకకు వెళ్ళండి. అక్కడ చూడండని సమాధానమిస్తాం. అలా చూడగలిగితే కీ.శే. ఆదిరాజు వీరభద్రరావు తెలంగాణా వికాసానికి చేసిన సేవ చిరస్మరణీయమని గుర్తించగల్గుతాం”.

రావుగారిదొక ప్రత్యేకమైన విశిష్టమైన వ్యక్తిత్వము, వారు అజాత శత్రువు. పురిటింట్లోనే వారు ప్రకృతి నలవరుచు కున్నట్టు కనబడుతుంది. తుఫాను వస్తున్నా తనను కాదన్నట్లు వారు తానెన్నుకొన్న దారిలో నడువగలరు. వీరి
నిఘంటువులో విజృంభణమన్న పదము లేదు. అడుగడుగునా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 5| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o79g67l2sbtwbqap5g57llffyicldvz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577778</id>
      <parentid>577745</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577778</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8808" sha1="e0lk9idp8khd12nxjsp7b1ss8qzldzr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
నిరాదరణకు గురియైనవాడు. షితాబుఖాన్ వేయించిన శాసనాన్ని మొదట కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారు గుర్తించి
ఇతను హిందూ రాజై వుంటాడని అనుమానించాడు. కాని వారి అకాల మరణంతో షితాబ్ ఖాన్ మీద ఆదిరాజువారు
విస్తృత పరిశోధనకు నడుం కట్టారు. 

1440 ప్రాంతంలో నాగయాఖ్యుడనే నాయకుని మనుమడు సీతాపతి అతని ప్రియపత్నులు దేవాంబిక, అనుమాంబలనీ, బహుమని వంశీయుల కింద సర్దారుగా ఉండడం వల్ల ఖాన్ అని బిరుదుతో సత్కరింపబడినట్లు ఈ సీతాపతిఖాన్ 1504లో ఏక్మాలాపురి విజేత అయి 1512లో ఈ గోల్కొండ నవాబుతో జరిగిన యుద్ధంలో చనిపోయాడని ఆదిరాజు వారు నిర్ధారించారు. షితాబ్ అంటే అభ్యుదయం, ఖాన్ అంటే శూరుడని అర్థం. సీతాపతి అన్న హిందూ నామానికి దగ్గరగా ఉండేటట్లు షితాబ్ ఖాన్ అని వ్యవహరించారే తప్ప అతను మహ్మదీయుడు కాడనీ హిందూ రాజే అన్నది ఆదిరాజు వారి నిష్కర్ల, అట్లాగే మహ్మదీయుడైన మరో షితాబ్ ఖాన్ కూడా ఉన్నాడని మరో కొత్త విషయాన్ని తెలిపారు.

ఆదిరాజు వీరభద్రరావు గారు ఒకసారి తరగతిలో పాఠం చెబుతున్నపుడు ఒక విద్యార్థి ఏదో సందేహాన్ని వెలుబుచ్చాడట. దాంతో వారి దృష్టి అతి ప్రాచీన నాగరికతలైన గ్రీకు రోమనుల పురాణ గాథలను వివరించే గ్రంథం తెలుగులో ఏదైనా ఉందా అని అన్వేషించారు. కాని తెలుగులో ఒక్క పుస్తకం కూడా లేకపోవడంతో బాధ కలిగింది. 68 గ్రీకు పురాణ దేవతలకు సంబంధించిన కథలను, హిందూ దేవతలతో పోల్చి బాలురకీ అర్థమయ్యే రీతిలో సులభ వ్యావహారిక శైలిలో గ్రీకు పురాణ కథలు పేరుతో ప్రచురించారు. ఇంకా విద్యార్థుల కోసం రఘునాథనాయుకుడు, మార్కోపోలో, మీరాబాయి, శ్రీవారుల సంక్షిప్త జీవిత చరిత్రలు ప్రచురించారు.

జానపద సాహిత్యం, గ్రామనామాలు, వ్యక్తిచరిత్రలు, శాసనాలు, చరిత్రలు, దర్శనీయ స్థలాలు, సంస్కృతి సంబంధాలు, ఆచార వ్యవహారాలు, సామెతల జాతీయాల వివరణ, మహబూబునగర్, మెదక్, నల్లగొండ లాంటి వివిధ
జిల్లాల స్వరూప స్వభావాల గురించిన వ్యాసాలు, ఈవిధంగా రెండు వందలకు పైచిలుకు వ్యాసాలు రాశారు. సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞాన కోశం కోసం, రేడియో కోసం రాసినవే ఎక్కువ కావడం వల్ల అవన్నీ సంక్షిప్తంగా సూటిగా విషయ
ప్రతిపాదకాలై ఉంటాయి. ఆ రోజుల్లో రేడియో స్టేషన్కు దక్కన్ రేడియో అని పేరు. దక్కన్ రేడియోలో మొదటిసారి
తెలుగులో ప్రసంగించిన వ్యక్తి ఆదిరాజు వారే. దాదాపు 150 రేడియో ప్రసంగాలు చేశారు.

హైదరాబాదులో ఆ కాలంలో వెలసిన ప్రతీ సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థకు వెన్నుదన్నుగా నిలిచిన ఆదిరాజు వారు
1914 నుండి 1921 దాకా చాదర్ ఘాట్ హైస్కూలులో ఆతర్వాత 1949 నుండి 1953 దాక నారాయణగూడా బాలికోన్నత పాఠశాలలో పనిచేశారు. ఆ తర్వాత సంగ్రహాం విజ్ఞాన కోశానికి ప్రధాన సంగ్రాహకులుగా వ్యవహరించారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం తెలుగు శాఖలో ఆచార్య ఎస్.వి. రామారావు గారి పర్యవేక్షణలో ఆదిరాజు వీరభద్రరావు వాఙ్మయ సేవను గురించి చేసిన ఎం.ఫిల్ పరిశోధనలో సి. రాధాకిషన్ గారు ఆదిరాజు వారి జీవిత సాహిత్య వ్యాసంగాలను గురించి అనేకాంశాలను కుప్పబోశారు. 1978 సెప్టెంబర్ 26న అస్తమించిన ఆదిరాజు వారి కృషిని గురించి ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనంగారి పలుకులతో ఆ మహానుభావుని స్మృతికి నివాళులర్పిద్దాం.

“వీరిది నూటికి నూరు పాళ్ళు విద్యా చారిత్రక రంగం. విద్య అంటే విద్యాసంస్థలు, గ్రంథాలయ నిర్వహణ, సారస్వత
సంస్థల స్థాపన, నిర్వహణ మున్నగు బహుళ కార్యకలాపము. చరిత్ర అనగా ఆంధ్రదేశపు చారిత్రక పరిశోధనము. ఇదేమి వీర కార్యములు కావు, వట్టి పేలపిండి పనులుగా తోస్తున్నాయని ఇప్పటి యువకులు భావింపవచ్చును. భావనా
బలం చేత నలభై, యాభై సంవత్సరములు వెనుకకు వెళ్ళండి. అక్కడ చూడండని సమాధానమిస్తాం. అలా చూడగలిగితే కీ.శే. ఆదిరాజు వీరభద్రరావు తెలంగాణా వికాసానికి చేసిన సేవ చిరస్మరణీయమని గుర్తించగల్గుతాం”.

రావుగారిదొక ప్రత్యేకమైన విశిష్టమైన వ్యక్తిత్వము, వారు అజాత శత్రువు. పురిటింట్లోనే వారు ప్రకృతి నలవరుచు కున్నట్టు కనబడుతుంది. తుఫాను వస్తున్నా తనను కాదన్నట్లు వారు తానెన్నుకొన్న దారిలో నడువగలరు. వీరి నిఘంటువులో విజృంభణమన్న పదము లేదు. అడుగడుగునా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 5| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e0lk9idp8khd12nxjsp7b1ss8qzldzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211003</id>
    <revision>
      <id>577753</id>
      <parentid>551231</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577753</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="d6wzz9cqrdotb5mpsnp0icvs5yzwi9m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
బావుటాలెత్తాలని వారు అభిలషించలేదు. నలుగురి ఎదుట నిలబడి తన ప్రాధాన్యతను వెలిబుచ్చాలన్న ఇచ్చలేదు.
అనుకున్నప్పుడల్లా వేదికలెక్కి అవకాశాలు ఎన్నో ఉన్నా వాటిని ఉపయోగించుకోవాలన్న కోరిక లేదు. వారికి ఒక్కటే
అభిలాష ఏదయినా గట్టిపని చేసి చూపించాలని.

'నిప్పచ్ఛరమున బుట్టినగాని కాక్రమములైన ఎవరూ మహాపురుషులు కాలేరని' అనుభవజ్ఞుల నాడి. కఠిన
దారిద్య్రములో పుట్టినవాడే కఠిన నియమాలతో క్రమశిక్షణతో తన జీవితాన్ని క్రమబద్దం చేసుకొని ప్రపంచములోని
చీకట్లను పారద్రోలుతాడన్న నుడిని రావుగారు సార్ధక్యము చేశారు.

రావుగారు రంగారు బంగారు స్వప్నాలు కనలేదు. ఒకనాడు పట్టుపరుపుల మీద పరుండనూ లేదు. కష్టమొచ్చినదని కటికినేల నాకయించనూ లేదు. రావుగారికి ఉగ్గుపాల నిచ్చింది. దారిద్ర్యము. అక్షరాస్యుని చేసినదీ
దారిద్య్రమే. ఇబ్బందుల చెలిమి కలిమి నందుకునే రావుగారు మహాపురుషులైనారు.

రావుగారు లక్ష్మీప్రసన్నుల మధ్య మెలిగినారు. కాని వారికి లక్ష్మీ మీద తృష్ణ కలుగలేదు. పదవులకై మోకరించడం
గాని - చేతులు నులుపుకోవడంగాని రావుగారు ఎరుగరు.

రావుగారు స్నేహశీలి. స్నేహలతను పెంచుకోవడానికి కులమత వర్గ భాషా భేదాలెరుగని అమృతమూర్తి. చెప్పబోయే
విషయములో చక్కని పాండితినలపరుచుకున్న సాహితీ విశారదుడే మంచి వక్త కాగలడు. వక్తృత్వానికీ, రచనలకూ
ఒకేరీతి విజ్ఞాన సంపత్తి అవసరము. అవి రెండూ రావుగారికి పుష్కలంగా ఉన్నాయి.

రావుగారు విజ్ఞాని - వ్యవహార్త చేతలందున భావాలందున పెద్ద - మాటలలో నేర్పరి - ప్రవక్త - నేత - వ్రాతకాడు.
సమరయుడు తెలంగాణ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 6| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d6wzz9cqrdotb5mpsnp0icvs5yzwi9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211004</id>
    <revision>
      <id>577759</id>
      <parentid>551233</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5670" sha1="a2h78qoy22a3lp1spfczgfodjkfeoxh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''3. అజిత్ '''&lt;/p&gt;}}
{{right|-వారాల ఆనంద్}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2h78qoy22a3lp1spfczgfodjkfeoxh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577760</id>
      <parentid>577759</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577760</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5709" sha1="9fjfr1sf3nu3mf9rpog0yp3v3lhijg8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{left|{{xx-larger|'''3}}}} {{right|{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9fjfr1sf3nu3mf9rpog0yp3v3lhijg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577761</id>
      <parentid>577760</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577761</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5703" sha1="f4k5x6k3jfd2exo07a3ql0mv1f5hvej" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{xx-larger|'''3'''}} {{right|{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f4k5x6k3jfd2exo07a3ql0mv1f5hvej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577762</id>
      <parentid>577761</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577762</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5699" sha1="iuhig1bj9bapm6879py79wnjzmjpo21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{rh|{{xx-larger|'''3'''}}||{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iuhig1bj9bapm6879py79wnjzmjpo21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577763</id>
      <parentid>577762</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577763</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5699" sha1="9ya7xs0hiye4vg4tcn7601w4hg3qucr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{RH|{{xx-larger|'''3'''}}||{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ya7xs0hiye4vg4tcn7601w4hg3qucr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577764</id>
      <parentid>577763</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577764</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5711" sha1="akn2ie1dvsfinh16zgunzsdb614t71g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{RUNNING HEADER|{{xx-larger|'''3'''}}||{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>akn2ie1dvsfinh16zgunzsdb614t71g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577765</id>
      <parentid>577764</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577765</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5710" sha1="ch82ej3guf1363c2mpw8tvz951o7e6h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{RunningHeader|{{xx-larger|'''3'''}}||{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ch82ej3guf1363c2mpw8tvz951o7e6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577767</id>
      <parentid>577765</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577767</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5711" sha1="hdm1jc97ncwr2aqc029cb25scgwrpgs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Running Header|{{xx-larger|'''3'''}}||{{xx-larger|'''అజిత్ '''}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdm1jc97ncwr2aqc029cb25scgwrpgs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577768</id>
      <parentid>577767</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[User talk:Rajasekhar1961|చర్చ]]) చేసిన మార్పులను [[User:WikiPBR|WikiPBR]] చివరి కూర్పు వరకు తిరగ్గొట్టారు.</comment>
      <origin>577759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5670" sha1="a2h78qoy22a3lp1spfczgfodjkfeoxh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''3. అజిత్ '''&lt;/p&gt;}}
{{right|-వారాల ఆనంద్}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2h78qoy22a3lp1spfczgfodjkfeoxh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577769</id>
      <parentid>577768</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577769</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5686" sha1="catx0bqo8riuz3i8ifbrkjoodq0axq3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''3. అజిత్ '''&lt;/p&gt;}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

మోనా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>catx0bqo8riuz3i8ifbrkjoodq0axq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577779</id>
      <parentid>577769</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T11:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>577779</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5693" sha1="qelrl3ummaamersp2my68k4022jo46r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''3. అజిత్ '''&lt;/p&gt;}}
{{rule}}
{{right|'''- వారాల ఆనంద్'''}}

{{di|మో}}నా డార్లింగ్, లిల్లీ డోంట్ బి సిల్లీ, సారా షహార్ ముఝ లయన్ కె నామ్ పే జాంతే హై... అంటూ ఒక విలక్షణ సంభాషణ సరళి, మార్ధవం నిండిన గొంతుతో అనేక దశాబ్దాలపాటు హిందీ చలనచిత్ర సీమకు ఒక ఒరవడిని సృష్టించిన నటుడు అజిత్.

హీరోగానూ, ప్రతినాయకుడిగానూ 200కు పైగా సినిమాల్లో నటించి ఒక నటుడిగా భారతీయ సినీ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని నిలుపుకొన్న నటుడు అజిత్. ఆధునిక పాశ్చాత్య ఆహార్యంతో ఆయన విలన్ పాత్రలకు గొప్ప హుందాతనాన్ని
తెచ్చాడు. సనాతనంగా భారతీయ సినీరంగంలో విలన్ అంటే ఇట్లా వుండాలనే ఒక నిర్దుష్టమైన లక్షణాలుండేవి.
ముఖంమీద గాట్లు, భాషలో రఫ్నెస్ మొదలయిన లక్షణాలన్నీ కనిపించేవి కానీ అవేవీ లేకుండా ఉన్నత విద్యావంతుడి లక్షణాలతో స్పురద్రూపంతో మంచి అందగాడిగా ఆరడుగుల వాడిగా హుందాగా కనిపించే విలనీని ప్రదర్శించిన వాడు అజిత్. ఫుల్సూట్, తెల్లని బూట్లు ఇలా పూర్తిస్థాయి ఆధునిక విలన్ పాత్రలకు అజిత్ పెట్టింది పేరు.

అజిత్ మొదట హీరోగా తన సినీ ప్రస్థానం ప్రారంభించినప్పటికీ విలన్ గా తనదైన ప్రత్యేకతని చాటుకున్నాడు. అలా హీరో నుంచి విలన్గా ఎదిగి క్రమశిక్షణ కలిగిన నటుడిగా పేరు తెచ్చుకున్న నటుడు అజిత్. తన సినీ జీవితంలో మూడుతరాల ప్రేక్షకుల్ని మెప్పించిన అజిత్ హైదరాబాద్ వాసి. ఆయన అసలు పేరు అజిత్ హమీద్ అలీఖాన్. 1922 జనవరి 27న గోల్కొండలో జన్మించాడు.

ఆయన తండ్రి బషీర్ అలీఖాన్ పఠాన్ నిజాం సైన్యంలోనూ, పరిపాలనా విభాగంలోనూ పనిచేశాడు. అజిత్ ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం మొదట గోల్కొండ మిడిల్ స్కూల్లో జరిగింది. నాంపల్లి హైస్కూల్లో హెచ్. ఎస్సీ పూర్తయిన తర్వాత వరంగల్ గవర్నమెంట్ కాలేజీలో చేరాడు. అక్కడ చదువుతోపాటు ఆటల్లో కూడా గొప్ప ప్రతిభ కనబరిచేవాడు. సినిమాల్లో చేరాలనే ఆలోచనకు అక్కడే పాదులు పడ్డాయి. 

తోటి విద్యార్థులు, అధ్యాపకులూ అజిత్ను సినిమాల్లోకి వెళ్ళమని ప్రోత్సహించేవారు. వరంగల్లో వుండి కాలం వృథా చేసుకోకూడదని పోరు పెట్టేవారు. వాళ్ళ మాటలు అజిత్ ను ఆలోచనలో పడేశాయి. కానీ తండ్రికి అజిత్ సినిమాల్లో చేరడం అంతగా ఇష్టం వుండేది కాదు. కానీ అజిత్ ఒకరోజు తన పుస్తకాలు అమ్మేసి (1948లో) బొంబాయి రైలెక్కిశాడు. వెంట హైదరాబాద్ కు చెందిన ప్రముఖ కవి షాహిద్ సిద్ధికీ బోంబేలో ప్రముఖ దర్శకుడు రఫీక్ ఘజ్నవీకి రాసిన ఉత్తరాన్ని తీసుకుని : వెళ్ళాడు. బోంబే వెళ్ళగానే రఫీక్ ముజ్ఞవీని కలిసి పరిచయం చేసుకున్నాడు. అజిత్. కానీ అప్పటికే ఆర్థికంగా ఇబ్బందుల్లో వున్న రఫీక్ తాను సినిమాలు తీయడం లేదని చెప్పడంతో ఇక తాను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 7| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qelrl3ummaamersp2my68k4022jo46r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211005</id>
    <revision>
      <id>577773</id>
      <parentid>551234</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577773</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8679" sha1="6vs4w6h8e26ltv56mjqflanb19xbo4o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ఎక్ స్ట్రా వేషాలకు ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. అక్కడి పరిస్థితి అంత అనుకూలంగా వుండేది కాదు. అనేకమంది
లైన్లో వుండేవాళ్ళు. అయినా ఓపిగ్గా తనకు లభించిన పాత్రల్లో నటిస్తూ గడిపాడు. రోజుకు కేవలం రెండో మూడో
రూపాయలు వస్తే దాంతో గడపడం అలవాటు చేసుకున్నాడు. అలా మూడేళ్ళు గడిచాక 1946లో ఇన్ఫర్మేషన్ ఫిల్మ్స్ ఆఫ్ ఇండియా సంస్థ నిర్మించే డాక్యుమెంటరీ సినిమాలల్లో పనిచేసే అవకాశం వచ్చింది. ఒక్కో ఫిల్ం కు అజిత్ కు 125 రూపాయల పారితోషికం లభించేది.

అలా అజిత్ వేస్తున్న పాత్రలు, అతనిలోని ప్రతిభ కొంతమంది సినీ నిర్మాతల దృష్టిలో పడింది. క్రమంగా
అవకాశాలు పెరుగుతూ పోయాయి. 1946లో గీతాబాలి హీరోయిన్ గా అజిత్ హీరోగా 'షా-ఏ-మిశ్రా' సినిమా రూపొందింది. అలా అజిత్ సినీ ప్రస్థానం హీరోగా మొదలయింది. తర్వాత 'హాథీమ్ థాయి (1947), పతంగా,
జీవన్ సాతీ(1949), బేకసూర్ (1950) తదితర సినిమాలతో అజిత్ క్రమంగా నటుడిగా స్థిరపడ్డాడు. గీతాబాలి లాంటి ప్రముఖ హీరోయిన్తో కెరీర్ ప్రారంభించిన అజిత్ 'సికిందర్'లో వనమాల సరసన, 'ఆఫ్ బీటీ'లో ఖుర్షీద్, ‘సోకే చూడియా'లో లీలాకుమారితో, 'డోలక్’లో మోనాసూరితో, 'చందాకి చాందినీ'లో మోనికాదేశాయిలు హీరోయిన్లుగా నటించగా అజిత్ హీరోగా రాణించాడు.

అలా 1945లో ప్రారంభమయిన అజిత్ 'సర్కార్, నయ్యా, ధోలక్ (1951), వాస్సా, తరంగ్, మోతీ మహల్(1952), మాస్, సామ్రాట్(1954), షుబూ, నాకాధ్, హాలాక్, దుర్గేష్ నందిని, ఆస్బాన్ (1956) తదితర సినిమాల్లో నటించాడు.

1945లో వచ్చిన 'నాస్తిక్ సినిమా ఆర్ధికంగా గొప్ప విజయం సాధించడంతో అజిత్ బోంబేలో నటుడిగానూ, అటు ఆర్థికంగానూ స్థిరపడ్డాడు. 1955లో విడుదల అయిన 'మరైన్ డ్రైవ్' సినిమా 50 వారాలు ఆడి సాధించిన విజయం
అజిత్ లొ నూతనోత్సాహాన్ని నింపింది. అందులో బీనారాయ్ హీరోయిన్. తర్వాత '26 జనవరి' 1956లో విడుదల
అయింది. అందులో నళినీ జయంత్ నాయకి పాత్ర పోషించింది. అజిత్ హీరోగా నళిని జయంత్తోనే అధిక సినిమాల్లో నటించాడు. 1957లో బి. ఆర్. చోప్రా హిట్ సినిమా 'నయా దౌర్' లో అజిత్ దిలీప్ కుమార్ కు ప్రాణ స్నేహితుడిగా నటించి మెప్పించాడు.

నటుడిగా 'నాస్తిక్'లో అజిత్ సంభాషణలు లేని పాత్రలో చూపిన నటన విశేష ప్రశంశలు అందుకుంది. దేశవిభజన
కాలంలోని ఒక కాందిశీకుని పాత్రలో అజిత్ జీవించాడనే చెప్పాలి. తర్వాత బాదాభాయి, మిలన్ సినిమాల్లో కూడా
మంచి పాత్రల్లో మంచి నటనను ప్రదర్శించి విమర్శకులతో మన్ననల్ని అందుకున్నాడు. తర్వాత 'కిత్నా బాదల్, గయా ఇన్సాస్, మెహెందీ గెస్ట్ హౌస్, బారాత్, ఒపెరా హౌస్, టవర్ హౌస్, బర్మా రోడ్, శికారి, నమస్తే జీ, మైహూ,
అల్లావుద్దీన్, హిమాలయ్ కి గోద్ మే' లాంటి సినిమాల్లో అజిత్ మెప్పించాడు.

హిందీ సినిమా రంగానికి సంబంధించిన నటన, నిర్మాణ, దర్శకత్వ తదితర అన్ని రంగాల్లో ప్రధాన భూమికను  పోషించిన కపూర్ వంశంతో అజిత్కు మంచి సంబంధాలు వుండేవి. 1960లో 'మొఘల్ ఏ ఆజం 'లో సలీం పాత్రకు
వుండే రాజ్ పుట్ మిత్రుడి పాత్రను అజిత్ పోషించి మెప్పించాడు. ఆపాత్ర నటనకు పృథ్వీరాజ్ కపూర్, దిలీప్
కుమార్లతో సమానంగా ఆదరణ లభించింది. అలా కపూర్ వంశంతో వున్న అనుబంధంతో అజిత్ వారి నాలుగు తరాల
వారితో నటించాడు. ‘ఆనంద్ మఠ్ లో పృథ్వీరాజ్ కపూర్తో, 'చార్ దిల్ చార్ రాహే'లో రాజ్ కపూర్తో, 'హీరాలాల్
పన్నాలాల్ 'లో రణధీర్ కపూర్ తో, 'పోలీస్ ఆఫీసర్లో కరిష్మాకపూర్ తో కలిసి నటించాడు అజిత్. మొత్తం 80కి
పైగా సినిమాల్లో హీరోగా నటించిన అజిత్ టవర్ హౌస్ లాంటి సినిమాలతో హీరో ప్రస్థానం ముగిసిందనే చెప్పుకోవాలి.

1966లో రాజేంద్రకపూర్ హీరోగా వచ్చిన 'సూరజ్ లొ విలన్ గా నటించి తన నూతన అధ్యాయాన్ని ఆరంభించాడు.
అజిత్. అప్పటికే విలన్లుగా పలువురు నటులు స్థిరపడి వున్నప్పటికీ అజిత్ తనదయిన ప్రత్యేకతతో 'ప్రిన్స్' లాంటి
పలు సినిమాలతో విలన్ గా నిలదొక్కుకోగలిగాడు. ఆద్మీ ఔర్ ఇంసాస్, పతంగా, ధర్తీ లాంటి సినిమాలు అజిత్ ని
విలన్ గా నిలబెట్టాయి కానీ 1973లో వచ్చిన 'జంజీర్' ఆయన విలనీ పాత్రలకు స్థిరమయిన స్థానాన్ని ఇచ్చింది.
జంజీర్ ఎట్లయితే అమితాబ్క యాంగ్రీ యంగ్ మాన్ ఇమేజ్&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 8| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6vs4w6h8e26ltv56mjqflanb19xbo4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211006</id>
    <revision>
      <id>577775</id>
      <parentid>551235</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577775</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5012" sha1="a0jg7vdeaxjm1dvhi6a4om30vojy8c1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ఇచ్చి స్టార్గా నిలబెట్టిందో అజిత్ ని విలక్షణమైన విలన్ నిలబెట్టిందనే చెప్పుకోవాలి. ఆ చిత్ర రచయితలు సలీమ్
జావేద్ లు అప్పటిదాకా వున్న హీరోపాత్రల ఒరవడిని మార్చినట్టే విలన్ తీరును కూడా మార్చేశారు. తక్కువ
మాటలు, ఆధునిక వేషధారణ, విలనీ అంతా మాటలు ముఖ కవళికల్లోనే వుండేలా పాత్రని సృష్టించారు. ఆ పాత్రకు అజిత్ గొప్పగా సరిపోవడంతో హిందీ సినిమాల్లో సరికొత్త విలన్ పాత్రల సరళి ఆరంభమయింది. జంజీర్, కాళీచరణ్,
యాదొంకి బారాత్ లాంటి సినిమాల్లో అజిత్ విలనీ ప్రదర్శన చిరస్థాయిగా వుండిపోయింది.

అలా అజిత్ 57కు పైగా సినిమాల్లో విలన్ పాత్రల్ని పోషించారు. ఆయన నటించిన విలన్ పాత్రల్లో స్మగర్లోని
విలన్లుగా చూపించాడు. అనేక సినిమాల్లో బంగారం స్మగ్లింగ్ చేసే పాత్రలే ఎక్కువగా పోషించాడు. ఇక ఆయన గాంగ్లో
వున్న వారి పేర్లు అధికంగా క్రిస్టియన్ పేర్ల వుండేవి. రాబర్ట్, మైకేల్, పీటర్ లాంటి పేర్లు మనకు ఎక్కువగా వినిపిస్తాయి.

అలా విలన్గా కెరీర్ కొనసాగుతూ వుండగానే అజిత్ 1985లో సినిమాల్ని మానుకుని కుటుంబంతో సహా హైదరాబాద్ చేరుకున్నారు. తర్వాత అడపా దడపా సినిమాతో సంబంధాలు కొనసాగించినప్పటికీ అజిత్ 1995లో హఠాత్తుగా వచ్చిన గుండెపోటుతో ఇక సినిమా నటనకు స్వస్తి చెప్పి హైదరాబాదులోనే వుండిపోయారు.

1998 అక్టోబర్ 21న తన 76వ ఏట తాను అమితంగా ఇష్టపడే హైదరాబాద్ నగరంలోనే తుది శ్వాస విడిచారు. ఆయన మరణంతో హిందీ చలన చిత్రసీమ ఒక విలక్షణమయిన విలన్ని కోల్పోయింది. ఆయన మరణం హిందీ చలనచిత్ర సీమని దుఃఖంలో ముంచెత్తింది. ప్రముఖ నటుడు అంరీష్ పురి ఆయన మరణం తరువాత మాట్లాడుతూ 'అజిత్ తనదయిన నటనని సంభాషణ సరళిని ఏర్పరచుకున్నారని, ఆయన భావినటులకు మార్గదర్శి' అని అన్నారు.

ప్రేమచోప్రా మాట్లాడుతూ అజిత్ తన వృత్తికి అంకితమయిన వాడని అన్నారు. అజిత్కు మంచి హాస్యచతురత వుండేదని కూడా ప్రేమ్ చోప్రా గుర్తు చేసుకున్నాడు. ఇలా అందరి మనసుల్ని ఆకట్టుకున్న ప్రత్యేకనటుడూ, హీరో నుంచి విలన్ద్వారా మారి దక్షిణాది నుంచి వెళ్ళి హిందీ సినీరంగంలో నిలదొక్కుకుని హైదరాబాద్ కీర్తిప్రతిష్ఠతల్ని నిలబెట్టిన మంచి నటుడు అజిత్. తెలంగాణలో పుట్టి జాతీయస్థాయిలో మంచి నటుడిగా, గొప్ప విలన్ పాత్రధారిగా అజిత్ గురించి చెప్పుకోవచ్చు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 9| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a0jg7vdeaxjm1dvhi6a4om30vojy8c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>211007</id>
    <revision>
      <id>577777</id>
      <parentid>551247</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577777</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5608" sha1="osdnj0py3a0r30udsrtd38kxi0epfzp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''4. అలిశెట్టి ప్రభాకర్ '''&lt;/p&gt;}}
{{right|- డా॥ నాళేశ్వరం శంకరం}}

అలిశెట్టి ప్రభాకర్ (12.1.1954 - 12.1.1993) చిత్రకారుడిగా, కవిగా, ఫొటోగ్రాఫర్ సాహిత్యోద్యమ కవుల్లో ముందువరుసలో నిలిచిన ప్రజాకవి. ఎర్ర పావురాలు, మంటల జెండాలు, చురకలు, రక్తరేఖ, సంక్షోభగీతం, సిటీలైఫ్, మరణం నా చివరి చరణం కాదు వంటి కవితా సంపుటాలను 'అలిశెట్టి ప్రభాకర్ కవితగా ఆయన మిత్రులు 2013లో ప్రచురించారు. ఆయన ముప్పైతొమ్మిది సంవత్సరాలే జీవించిన క్షయవాడి ఆయనను అపహరించి ఎత్తుకెళ్ళినా ఆయన కవిత్వం మాత్రం మన మనోరాజ్యాన్ని నేటికి పాలిస్తూనే ఉంది. అలిశెట్టి మిత్రులు ఆయన కవిత్వాన్ని, స్మృతి సుగంధాల్ని కలుసుకున్నప్పుడల్లా తలపోస్తూ ఉంటారు.

అలిశెట్టి గరీబ్ కావచ్చు గానీ కవిత్వంలో ఆయన అమీరే. పారితోషికంతో పత్రికలకు రాసి బతకాలనుకున్నాడు.
నీ పాలకులిచ్చే ధనసహాయంతో బతకాలనుకోలేదు. తెరవెనుక క్షయవ్యాధి మృత్యుద్వారాలు తెరచి ఉంచినా
నమ్ముకున్న భార్యను, కాంక్షించిన ఆశయాలను రక్తబంధాలకున్నా ఎక్కునే ప్రేమించాడు.

అలిశెట్టి కవిత్వం వేదనలోంచి పుట్టింది. అలజడిలోంచి అడుగులేసింది. ఆయుధాన్ని అక్కున చేర్చుకుంది. అందుకే
మరణం నా చివరి చరణం కాదని చెప్పాడు. కన్నీళ్ళతోనే కర్తవ్యాన్ని తన దిక్సూచిగా ఎత్తిచూపాడు. ఆయనొక
యుద్ధగీతం. అక్షర క్షిపణి. ఒక మందుపాతర. ఆయనలో అరణ్యమెంత వుందో అరణ్యసౌందర్యం అంతే ఉంది.
పీడితుడే ఆయన కవితాస్త్రం. అణ్వస్త్రం కూడా. 

అలిశెట్టి దీర్ఘ కవిత్వాలు, కావ్యాలు రాయలేదు. రహస్సంధ్యలాంటి ఒకటి రెండు మాత్రమే రాశాడు. దీర్ఘ కవిత రాసినా పొట్టి పొడవుల్లేని కవిత రాసినా అందులోని భాష, దానికుండే భావోద్వేగం ఎంత సరళంగా ఉంటుందో అంత సూటిగాను, స్పష్టంగాను ఉంటుంది. ఆయన వ్యక్తీకరణ నిద్రపుచ్చడు. నిద్రపోయేవాణ్ణి, నిద్రను నటిస్తున్న వాణ్ణి మేల్కొలుపుతుంది. దీర్ఘకవితగా అగుపించే 'రహస్సంధ్య పదహారు పేజీల కవిత. ఇది జీవధారలా సాగుతుందే తప్ప,
ఎక్కడా తెగిపోదు. కవిత్వంలోని తత్త్వం జీవనదిలా ప్రవహించింది.

అలిశెట్టి కవిత్వం విప్లవ కవిత్వంలాగే స్పష్టత, సరళత, సూటిదనం, గాఢత, తీవ్రతను సంతరించుకుంది. ఆయన
కవితా శిల్పం సగటు పాఠకున్ని మేల్కొలుపుతుంది. అలిశెట్టి చిత్రకారుడు, ఫొటోగ్రాఫర్ కావడం వల్ల వాటి కళానైపుణ్యం ఆయన కవిత్వంలో ఇమిడి పోయాయి. ఆయన 'పోస్టర్' కవిత్వం నిరక్షరాస్యునికి చేరువయింది..

అలిశెట్టి సరళమైన భాషను కవిత్వభాషగా మలిచిన కవి. ఆయన రాసిన ప్రతి కవిత ప్రజల మనోభావాలకు
స్ఫూర్తినిస్తుంది. ప్రజలకు అనువైన ఫ్యాషన్లను కవిత్వానికి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 10| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>osdnj0py3a0r30udsrtd38kxi0epfzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577780</id>
      <parentid>577777</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T11:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <origin>577780</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5630" sha1="lyu4to9b37nmqk0bvt9mmxl89do7br1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''4. అలిశెట్టి ప్రభాకర్ '''&lt;/p&gt;}}
{{rule}}
{{right|- '''డా॥ నాళేశ్వరం శంకరం'''}}

{{di|అ}}లిశెట్టి ప్రభాకర్ (12.1.1954 - 12.1.1993) చిత్రకారుడిగా, కవిగా, ఫొటోగ్రాఫర్ సాహిత్యోద్యమ కవుల్లో ముందువరుసలో నిలిచిన ప్రజాకవి. ఎర్ర పావురాలు, మంటల జెండాలు, చురకలు, రక్తరేఖ, సంక్షోభగీతం, సిటీలైఫ్, మరణం నా చివరి చరణం కాదు వంటి కవితా సంపుటాలను 'అలిశెట్టి ప్రభాకర్ కవితగా ఆయన మిత్రులు 2013లో ప్రచురించారు. ఆయన ముప్పైతొమ్మిది సంవత్సరాలే జీవించిన క్షయవాడి ఆయనను అపహరించి ఎత్తుకెళ్ళినా ఆయన కవిత్వం మాత్రం మన మనోరాజ్యాన్ని నేటికి పాలిస్తూనే ఉంది. అలిశెట్టి మిత్రులు ఆయన కవిత్వాన్ని, స్మృతి సుగంధాల్ని కలుసుకున్నప్పుడల్లా తలపోస్తూ ఉంటారు.

అలిశెట్టి గరీబ్ కావచ్చు గానీ కవిత్వంలో ఆయన అమీరే. పారితోషికంతో పత్రికలకు రాసి బతకాలనుకున్నాడు.
నీ పాలకులిచ్చే ధనసహాయంతో బతకాలనుకోలేదు. తెరవెనుక క్షయవ్యాధి మృత్యుద్వారాలు తెరచి ఉంచినా
నమ్ముకున్న భార్యను, కాంక్షించిన ఆశయాలను రక్తబంధాలకున్నా ఎక్కునే ప్రేమించాడు.

అలిశెట్టి కవిత్వం వేదనలోంచి పుట్టింది. అలజడిలోంచి అడుగులేసింది. ఆయుధాన్ని అక్కున చేర్చుకుంది. అందుకే
మరణం నా చివరి చరణం కాదని చెప్పాడు. కన్నీళ్ళతోనే కర్తవ్యాన్ని తన దిక్సూచిగా ఎత్తిచూపాడు. ఆయనొక
యుద్ధగీతం. అక్షర క్షిపణి. ఒక మందుపాతర. ఆయనలో అరణ్యమెంత వుందో అరణ్యసౌందర్యం అంతే ఉంది.
పీడితుడే ఆయన కవితాస్త్రం. అణ్వస్త్రం కూడా. 

అలిశెట్టి దీర్ఘ కవిత్వాలు, కావ్యాలు రాయలేదు. రహస్సంధ్యలాంటి ఒకటి రెండు మాత్రమే రాశాడు. దీర్ఘ కవిత రాసినా పొట్టి పొడవుల్లేని కవిత రాసినా అందులోని భాష, దానికుండే భావోద్వేగం ఎంత సరళంగా ఉంటుందో అంత సూటిగాను, స్పష్టంగాను ఉంటుంది. ఆయన వ్యక్తీకరణ నిద్రపుచ్చడు. నిద్రపోయేవాణ్ణి, నిద్రను నటిస్తున్న వాణ్ణి మేల్కొలుపుతుంది. దీర్ఘకవితగా అగుపించే 'రహస్సంధ్య పదహారు పేజీల కవిత. ఇది జీవధారలా సాగుతుందే తప్ప,
ఎక్కడా తెగిపోదు. కవిత్వంలోని తత్త్వం జీవనదిలా ప్రవహించింది.

అలిశెట్టి కవిత్వం విప్లవ కవిత్వంలాగే స్పష్టత, సరళత, సూటిదనం, గాఢత, తీవ్రతను సంతరించుకుంది. ఆయన
కవితా శిల్పం సగటు పాఠకున్ని మేల్కొలుపుతుంది. అలిశెట్టి చిత్రకారుడు, ఫొటోగ్రాఫర్ కావడం వల్ల వాటి కళానైపుణ్యం ఆయన కవిత్వంలో ఇమిడి పోయాయి. ఆయన 'పోస్టర్' కవిత్వం నిరక్షరాస్యునికి చేరువయింది..

అలిశెట్టి సరళమైన భాషను కవిత్వభాషగా మలిచిన కవి. ఆయన రాసిన ప్రతి కవిత ప్రజల మనోభావాలకు
స్ఫూర్తినిస్తుంది. ప్రజలకు అనువైన ఫ్యాషన్లను కవిత్వానికి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ| 10| తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyu4to9b37nmqk0bvt9mmxl89do7br1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/421</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212126</id>
    <revision>
      <id>577735</id>
      <parentid>556604</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T07:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5082" sha1="mau5556463qrzrltgtchj6ipqu9ic9o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''113. పులిజాల గోపాలరావు'''&lt;/p&gt;}}
{{right|- పున్న అంజయ్య}}

జాను తెలుంగు పల్కులు నిజామున మా తెలంగాణ సీమ మాగాణ పొలాలలో విరివిగా ఫలియించిన పంటలోని విన్నాణపు దివ్యమౌ మణుల నైపుణితో జతచేసి మీ పదధ్యానములో మునింగితి -&quot; అంటూ తిరుపతి వేంకటేశ్వరునికి భక్తితో విన్నవించుకున్న కవి పులిజాల గోపాలరావు.

వృత్తి వ్యవసాయమైనా కవితా వ్యవసాయం చేసి తెలుగు పంటపొలాలలో అనేక కవితామృద ఫలాలనందించిన గోపాలరావు 1911లో చండూరు మండలం దోనిపాముల గ్రామంలో శ్రీమతి పులిజాల క్రిష్ణవేణమ్మ - నర్సింహారావు దంపతులకు జన్మించారు. చండూరు సాహితీ మేఖల సంస్థ సభ్యులు. ఈ సంస్థ వ్యవస్థాపకులైన అంబటిపూడి వెంకటరత్నంశాస్త్రి ప్రభావం ఈ కవిపై ఎంతో వుంది.

1949-50లో స్థాపించబడిన ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్ లో సభ్యులుగా కొంతకాలం వున్నారు. పులిజాల హనుమంతరావుతో కలిసి సాహిత్యగోష్టులలో, కవి సమ్మేళనాలలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.

దోనిపాముల గ్రామానికి చెందిన మరోకవి అలువాల శేషయ్యతో కలిసి జంటకవులుగా కవితా రచన, నాటక రచనలు చేశారు. వీరిరువురి గురించి గోలకొండ కవుల సంచికలో సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ప్రస్తావించడం జరిగింది.

'''గోపాలరావు రచనలు '''

1. రామచంద్ర ప్రభూ శతకం, 2. ఖడ్గ తిక్కన (పద్యకావ్యం), 3. శతక మంజరి, 4. తెలుగు పొలము,
5. వియోగ గీతి, 6. ధర్మజీవన్ (నాటకం)

&quot;ఇతరుల కష్టాలు చూచి సహించలేని మెత్తదనం, వీలయిన సహాయం ఆర్తులకు అందించే కారుణ్యం, రసాన్ని
అనుభవించగలిగే రసహృదయం అందరిలో వుండవేమో కానీ ఇవన్నీ కలిగిన కవి గోపాలరాయడు&quot; అని అంబటి
పూడిచే ప్రశంసలకు పాత్రులైన కవి గోపాలరావు,

గోపాలరావు ఆర్ద్రకవి. మెత్తటి గుండె. కానీ వీరు రాసిన ఖడ్గ తిక్కన వీరకావ్యం. కత్తిని, కలాన్ని సమానంగా నడిపించిన వంశానికి చెందిన ఖడ్గ తిక్కన శౌర్యం ఎందరో కవులను ఉత్తేజితుల్ని చేసింది. ఆంధ్రప్రతికలో ప్రచురితమైన తిర్చున కథను చదివి గోపాలరావు దాన్ని పద్యకావ్యంగా మలిచారు. ఇందులో ఆయన కవితాధార అనర్హళమై, తిక్కన చేతి ఖడ్గధార వలె అలరారిందనుటలో అతిశయోక్తి లేదు.

:&quot;భాగవతము నారు పఠనీయ గ్రంథము
:భారతమ్ము నాకు ప్రాణరక్ష'' అని కవి తన ప్రస్తావనలో తెలుపుకోవడం అభినందనీయం.

గోపాలరావు రచించిన 'శతకమంజరి' ఒక భక్తిరస విభావరి. ఇది వెంకటేశ్వర శతకం, భద్రాద్రి రామశతకం మరియు రామయతండ్రీ శతకాల త్రయం. ఈ శతరంలో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |400 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mau5556463qrzrltgtchj6ipqu9ic9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/422</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212127</id>
    <revision>
      <id>577736</id>
      <parentid>556614</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T07:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6227" sha1="f33og10gnb6naegc2npt27ubo81e6w5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
కవి కొండపై వెలసిన వెంకటపతి స్తుతి ఏ యెండకాగొడుగు పట్టినట్టు, లోకున మనఃస్థితిని చాలా చక్కగా వర్ణించారు.

ఇద్దరు లేక ముగ్గురంటూ సంతానపు తోక పెంచొద్దని కందంలో అందంగా ఎలా చెప్పారో చూడండి.

&lt;poem&gt;
రెండే కన్నులు కరములు
రెండే కర్ణములు కాళ్ళు రెండే రెండే
రెండైన సంతు ఇక చా
లండీ యని చాటుమయ్య రామయ్య తండ్రీ
&lt;/poem&gt;

ఈ కవి మూడోరచన &quot;తెలుగు పొలము&quot;. ఇది 1981లో అచ్చయ్యింది. ఇందులో 14 శీర్షికా ఖండిక లున్నాయి. ఇందులో ఎక్కువ భాగం ఆనాటి పల్లె బతుకును, పోలీన్ యాక్షన్ కన్నా ముందున్న స్థితిగతులను ప్రతిబింబించారు. &quot;సాగు ముచ్చట్లు&quot; శీర్షికలోని అన్ని పద్యాలు వేమన్న పోకడలను గుర్తుకు తెస్తాయి. ఉదాహరణకు ఈ క్రింది పద్యాన్ని పరిశీలించండి.

&lt;poem&gt;
కొద్ది మూల్యమిచ్చి కొనరాదు గొడ్డును
బట్టకధిక ధరను పెట్టరాదు
కర్రు గుచ్చునేల కరువేల యుండురా!
తెలిసి నడుచుకొనర తెలుగు రైత
ఇలాంటి పద్యాలింకెన్నెన్నో....
&lt;/poem&gt;

1986లో &quot;వియోగ గీతి&quot; అనే ఖండ కావ్యాన్ని అచ్చువేయించారు. కవి తన ప్రణయనీ వియోగ వేదనా తరంగాలను లేఖినీ ముఖ పరిశ్రుతముగా 'వియోగ గీతి'లో నింపి అవ్యక్తానుభూతి పొందారు. ఇందులో ప్రణయాంకము, దివ్యస్మృతులు, బాల్యస్మృతులు మొదలగు శీర్షికలున్నాయి.

గోపాలరావు చివరి రచన &quot;ధర్మ జీవన్” నాటకం దోనిపాముల గ్రామానికి చెందిన కవి మిత్రుడు అలువాల శేషయ్య కూడా &quot;శివధనుర్భంగమనే నాటకాన్ని రచించారు. పద్యవిద్యలో ప్రావీణ్యత సంపాదించిన గోపాలరావు పద్యనాటక రచనలో కూడా తన ప్రత్యేకతను చాటుకున్నారు. ఈ నాటకం గోపాలరావు ధర్మానురక్తినీ, పరోపకార చింతననూ ఎత్తి చూపుతుంది.

&lt;poem&gt;
సాహితీమేఖలతో తనకున్న అనుబంధాన్ని
చదువుకొనంగ నాకు తమ సన్నిధిలో
నవకాశముండియున్
జదువగ నోచనైతినని &quot;భక్త్యంజలి&quot;లో చెప్పుకునే
నిజాయితీ వుంది.
&quot;మాదు తెలంగాణ పొలాల కలాల దున్ని
బంగారము పంటలు పండిస్తామనే” ఆత్మ
బిశ్వాసం వుంది.
&lt;/poem&gt;

దేశాన్ని బాగు చేయడం మాని, దేశాన్ని దోచుకునే స్వార్ధపరులు, నాయకుల ఆటలను ఎండగడుతూ రాసిన పద్యం.

&lt;poem&gt;
తెలుగునేలపైన తెగలు రెండయిపోయి
తెగినదాక లాగదీయనెంత్రు
తెలుగుతల్లికంటే తేమలద్దునెవారు
దేశభక్తి కిదియ దిటవురామ' అంటూ భద్రాద్రి రామునితో తన సంశయాన్ని వెల్లడించారు.
&lt;/poem&gt;

తెలంగాణ రాకముందే ఈ కవి ఇష్టదైవంతో మొరపెట్టుకున్న తీరు అద్భుతం,

&quot;మాదు తెలుగు సంస్కృతి సమాధులు వందలు వేయి హైదరాబాదున వింతలై కనులవండుపుగా తిలకింపనైను ఆచ్ఛాదను నిల్పుమా” అంటూ తెలంగాణాలో పోలీసు చర్య జరిగినప్పటి నుండి అప్పుడప్పుడు తటస్థ పడిన
పరిస్థితులను భక్తితో విన్నవించుకున్న తీరు అమోఘం.

పలుకుతేనెలో మధురభావాలు, భాష సరళమైన కవిత్వం భావోపేతమై ప్రతి పద్యంలో తెలుగుదనం ఉట్టిపడేలా, ప్రతిపాదంలో తెలుగుసీమ ప్రతిబింబించేలా తెలుగు భాష ఔన్నత్యానికి ఎంతో కృషి చేసిన గోపాల్రావు చిరస్మరణీయులు. ఈ కవి 1986లో అస్తమించారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |401 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f33og10gnb6naegc2npt27ubo81e6w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/423</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212128</id>
    <revision>
      <id>577737</id>
      <parentid>556620</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T07:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="q10hhfcaviii91arx04ut709bk9924r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''114. పులిజాల వెంకట రంగారావు '''&lt;/p&gt;}}
{{right|- వేణు సంకోజు}}

స్వాతంత్య్రం త్వరగా సిద్ధించి తీరుతుందని విశ్వసించి, ఆ దిశలో ఎంతో కృషి చేసిన మహనీయులు శ్రీ పులిజాల వెంకటరంగారావుగారు. వీరొక మంచి రచయిత, బహుభాషా పాండిత్యం గల మేధాలి. 1929లో స్థాపింప బడిన ఆంధ్రమహాసభ స్థాపన కారులలో ఒకరైన శ్రీ పులిజాల వెంకటరంగారావుగారు చరితార్థులు, చిరస్మరణీయులు.

నిజాంకు వ్యతిరేకంగా సాగిన స్వాతంత్య్ర ఉద్యమానికి ఊపిరిపోసి, వేలాది మంది కార్యకర్తలను స్వాతంత్య్ర సమర యోధులుగా రూపొందింపజేసినవి ఆంధ్రమహాసభలే. 1934లో ఖమ్మంలో జరిగిన మూడవ ఆంధ్రమహాసభకు అధ్యక్షత వహించి యున్నారు పులిజాలవారు. ఎన్నో సాహసాలతో కూడిన రంగారావుగారి జీవితం సమాజానికి, ముఖ్యంగా యువతరాలకు ఆదర్శప్రాయం.

1901వ సంరం ఫిబ్రవరి నెలలో 01వ తేదీన పులిజాల రంగారావుగారి జననం. వీరి విద్యాభ్యాసం 1912లో (స్పెషల్) హన్మకొండలోనూ, 1912 నుండి 1916 వరకు చాదర్ ఘాట్ హైస్కూల్, హైదరాబాదులోను కొనసాగింది. 1916 నుండి 1919 వరకు మరల హన్మకొండలో జరిగింది. ఆ తరువాత 1920-21వ సంవత్సరాల్లో హైదరాబాద్ లో న్యాయవాద పట్టాను వుచ్చుకున్నారు. 

ఆనాటి ఆచారం ప్రకారం పులిజాలగారి వివాహం 1914లో అనగా 14వ యేటనే, రాంబాయమ్మతో జరిగింది. ఆమె (రాంబాయమ్మగారు) ఒక పుత్రునికి జన్మనిచ్చి, కన్ను మూసినారు. ఆమె కుమారుడు కూడా 28 సంవత్సరాలకే అన్ని విధాల యోగ్యుడనిపించు కొని, యింకా బాగా అభివృద్ధిలోకి వస్తాడనుకుంటున్న సమయంలో కాలధర్మం
చెందినాడు.

చేతికందిన కుమారుని మరణం రంగారావుగారికి తీరని వ్యథను మిగిల్చింది. పుత్రశోకాన్ని ఆయన చిరకాలం తన గుండెల్లోనే దాచుకున్నారు. తరువాత 1924లో రంగారావుగారి రెండవ వివాహం కమలాబాయితో జరిగింది. ఆమె దోమలపల్లి వారి ఆడపడుచు. దోమలపల్లి వారిది పెద్ద ఆస్తి, సంపన్నమైన కుటుంబం.

కమలాబాయిగారి ద్వారా రంగారావుగారికి యిద్దరు కుమారులు, యిద్దరు కుమార్తెలు కలిగినారు. పెద్ద కుమారుడు - పులిజాల రామ్మోహన్ రావు, నల్లగొండలోనే నివాసముంటూ, తండ్రిగారి నుండి వకాలత్ వృత్తిని స్వీకరించి, సమర్థవంతంగా వృత్తి ధర్మాన్ని నిర్వహించటంతో పాటు, &quot;రెడ్ క్రాస్&quot; నిర్వహణ బాధ్యతను స్వీకరించి, సమర్ధవంతంగా నిర్వహిస్తూ వచ్చినారు. కొండుపల్లి వాసుదేవరావుగారి కుమార్తె డా॥పద్మ (శిశువైద్య నిపుణురాలు) ను వివాహమాడియున్నారు. ఈ మధ్యనే అనారోగ్యం వల్ల - రామ్మోహనరావుగారు తమ తనువును చాలించి యున్నారు. రెండవ కుమారుడు శ్యాంమోహన్ రావుగారు పట్టభద్రులు, మెడికల్ రిప్రజెంటేటివ్ గా హైదరాబాదులో స్థిరపడి యున్నారు. చేతినిండా, విసుగులేకుండా పని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |402 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q10hhfcaviii91arx04ut709bk9924r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/424</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212129</id>
    <revision>
      <id>577738</id>
      <parentid>556623</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T07:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8330" sha1="7boj4m2wf2w4ff122angyi2rms3p4vv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
చేయటానికి తమను తాము రూపొందించుకున్నారు.

విద్యార్ధి దశ నుండీ పుస్తకాల మీద శ్రద్ధ, విస్తృత అధ్యయనపు సామర్థ్యం మెండుగా వుంటూ వచ్చినవి పులిజాల రంగారావుగారికి. సాహిత్యంతోపాటుగా సంగీతంలో కూడా ప్రవేశం కలిగి, అతి త్వరలోనే వారు శ్రావ్యంగా రాగాలాపనలు చేస్తూ రాగలిగినారు. శాస్త్రీయంగా పాడుకునేందుకు మిక్కిలిగా యిష్టపడేవారు. ముఖ్యంగా, పద్యాలను రాగ- భావయుక్తంగా పాడుతూ, యువతరానికి ప్రేరణ కలిగించాలనెంచుతూ వుండేవారు. నాటకాలను ఎంతో యిష్టపడటమే కాకుండా, కొన్ని కొన్ని పాత్రలను కూడా ధరిస్తూ వుండేవారు. స్త్రీ పాత్రలను కూడా పోషిస్తూ, ప్రేక్షకులను రంజింపచేస్తూ వచ్చేవారన్నది సమకాలికుల అభిప్రాయం.

సాహిత్యం విషయంలో కేవలం అభిమానంతో చర్చించడానికే పరిమితం కాకుండా, ఉత్తమ రచనలను చేస్తూ
వచ్చినారు రంగారావుగారు. వారి కాలానికి చెందిన అనేకానేక అంశాలమీద, వాంఛితమూ - ఉదాత్తమూ అయిన భావాలకు చోటిస్తూ, ఆనాటి దిన - వార - మాస పత్రికల్లో వ్యాసాలను ప్రకటిస్తూ వచ్చేవారు. తమ కాలానికి
అవసరమూ, అనివార్యమూ అయిన రచనలతో పాటుగా, పద్యరచనక్కూడా సముచితమైన స్థానాన్ని కల్పించుకుంటూ
వచ్చేవారు రంగారావుగారు.

లక్ష్యాన్ని సాధించే విషయంలో ఎన్నెన్నో సాహసాలకు, అకుంఠిత దీక్షకు తార్కాణమౌతూ, యువతకు ఆదర్శప్రాయంగా నిలిచేవారు. 1929లో స్థాపింపబడిన 'ఆంధ్ర మహాసభ'ల స్థాపనకూ, నిర్వహణకూ శ్రీరంగారావుగారు కనబరచిన శ్రద్ధ, నిబద్ధతలన్నవి నిస్సందేహంగా, అనితర సాధ్యాలే అవుతాయి.

ప్రజాక్షేమమే ప్రతిఫలాపేక్ష అనుకున్న రంగారావుగారు ప్రతి ఒడిదుడుకు నుండి బయటపడటానికి ఒక ప్రశాంత
పథం వుండి తీరుతుందని నమ్మినట్టి శాంతి కాముకులు. అదే సమయంలో, రంగారావుగారిది అతి కఠినమైన
నిజాయితీ కూడా. అందువల్ల వారి సరసన నిలబడి పనిచేయడానికి జంకేవారు చాలామంది. మీటింగులు పెట్టి,
పది పర్యటనలు చేసి, డబ్బును వృథా చేసే బదులు, ఒక గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించడమో, ఒక సహకార సంఘాన్ని
నెలకొల్పడమో చేయబూనితే అది ఉత్తమ సేవకాగలదని భావించేవారు. ఇందువల్లనే పేరాశలు గలవారి మధ్య ఆయన యిమడలేకపోయారు. పెద్దపనిలోను, చిన్నపనిలోను వారిది ఒకేవిధమైన శ్రద్ధ. వారికి అప్పగించిన ఏ బాధ్యతలోను, యింకొకరి సహాయాన్ని వారు కోరలేదు. అందువల్లనే 'అసాధారణ కార్యసాధనాపరుని'గా పెద్దల ప్రశంసలను పొందగలిగినారు. పిన్నవయస్సులోనే అందరి దృష్టిని ఆకర్షించగలిగినారు.

ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో రంగారావుగారు నల్లగొండ జిల్లాకు భీష్మాచార్యుల వంటివారు. ఏ పనిని మొదలుపెట్టినా,
అది పూర్తయ్యేవరకు వారు నిద్రపోలేదు. సహచరులనూ నిద్రపోనివ్వలేదు. విపరీతమైన పట్టుదలతో పనిలో
నిమగ్నమౌతూ వుండిపోయేవారు. 

1921లో ప్రారంభమైన ఆంధ్రోద్యమం ఎనిమిది సం౹౹ల పాటు అనగా 1929 వరకు మొదటిదశను పూర్తి చేసుకొని, ఆ తరువాతి 2వ దశలోకి ప్రవేశించిన పిదప - ఈ ఉద్యమం గ్రంథాలయాల స్థాపన, వెట్టిచాకిరి విముక్తి. వర్తక సంఘాల అభివృద్ధి కొరకు కృషి; వార్తాపత్రికల ప్రచురణ, చిన్నపుస్తకాల ముద్రణ వంటి వాటితో తెలంగాణా- ఆంధ్రుల సర్వతోముఖాభివృద్ధికి కృషి చేసింది.

నల్లగొండలో జరిగిన ఆంధ్రజనసంఘం సమావేశంలో పాల్గొన్న స్ఫూర్తితో పులిజాల వెంకటరంగారావుగారు ఆంధ్ర
మహాసభలకు తగిన సహాయమందించి, ఆంధ్రోద్యమానికి పూర్తిగా అంకితులైనారు.

దాదాపు ఆరు దశాబ్దాల పాటు వివిధరంగాలలో ప్రజాభ్యుదయానికి గణనీయమైన కృషి చేసిన పులిజాల రంగారావుగారు నిరాడంబర, నిస్వార్థ, ప్రజాసేవాతత్పరులు, పూర్ణ పురుషులు, ప్రజానాయకులు. నిద్రాణమైవున్న తెలంగాణ ప్రజలలో జాగృతి కలిగించడానికి అవిరళ కృషిచేసిన వైతాళికులు, కృషీవలురు. కనుకనే వారిని గురించి
'నూరుశరత్తుల పులిజాల రంగారావు&quot; గ్రంథ రచయిత శ్రీ జి. వెంకటరామారావుగారు - &quot;కవితారసపు జల్లు / ఖడ్గాల
గలగలు / పులిజాలకే చెల్లు&quot; నని శ్లాఘించి యున్నారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |403 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7boj4m2wf2w4ff122angyi2rms3p4vv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/425</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212130</id>
    <revision>
      <id>577740</id>
      <parentid>556631</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T08:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5915" sha1="f57442td83sty6dp9qb79dxdnyzb0yt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{p|fs150}}'''115. ఆర్. విద్యాసాగర్ రావు '''&lt;/p&gt;}}
{{right|-డా॥ జె. విజయకుమార్ జీ}}

సాగునీటిపై సాధికారికంగా మాట్లాడమేకాదు. నదీజలాల్లో తెలంగాణకు న్యాయంగా దక్కవలసిన వాటాపై విద్యాసాగర్ రావు చేసిన కృషి తెలంగాణ ప్రజలకు మార్గదర్శకత్వంగా నిలుస్తుంది. ఆయన ఉద్యమ కాలంలో నీటి నిజాలను నిగ్గుతేల్చి తెలంగాణ మట్టి రుణాన్ని తీర్చుకున్న ముద్దుబిడ్డ. ఉద్యమంలో కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు అడుగులో అడుగై నడిచిన విద్యాసాగర్ రావు బీడు భూములకు నీటిని ఎలా తరలించారో మేధో యజ్ఞం చేశారు. అందుకే ఆయన 'సాగునీటి నిపుణుడి'గా యావత్తు తెలంగాణ ప్రజలకు దీపపు స్థంభమై కనిపిస్తారు. కానీ, నటుడిగా, నాటక రచయితగా, ప్రయోక్తగా ఈ తరానికి దాదాపు తెలియదు. విద్యాసాగర్ రావు జీవితంలో జలవిజ్ఞానం, నాటక విజ్ఞానం ఒక జమిలిగా కనిపిస్తాయి. ఆయన చేసిన వృత్తి శాస్త్రవేత్తగా నిలబెడితే, ప్రవృత్తి నటుడిగా, రచయితగా నాటకరంగంలో సుస్థిరం చేసింది.

ఆర్. విద్యాసాగర్ రావు నల్లగొండ జాజిరెడ్డిగూడెంలో 1939 నవంబర్ 14న ఆర్. రాఘవరావు, లక్ష్మయ్య దంపతులకు జన్మించారు. తండ్రి ఉపాధ్యాయుడు కావడంతో ఇంట్లో వారంతా ఉన్నత చదువుల్లో రాణించారు. ఆయన
విద్యాభ్యాసం 10వ తరగతి వరకు సూర్యాపేటలో సాగింది. విద్యాసాగర్ రావు బాల్యం నుండి చదువుతో పాటు ఆటలు, సాహిత్యం, నాటకాలపట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. ఎక్కువ సమయం లైబ్రరీలో గడిపేవాడు. గిరీశం కలం పేరుతో
కవిత్వాలు రాయడం, సినిమా పత్రికల్లో సినిమా రివ్యూలు పంపడంతో ప్రారంభమైన రచనా వ్యాసాంగం తర్వాత
కాలంలో ఆయనను నాటక రచయితగా, కాలమిస్టుగా, వ్యాసకర్తగా ఆవిష్కరించింది. ఉన్నత చదువులకు హైదరాబాద్
నిజాం కళాశాలలో చేరిన విద్యాసాగర్ రావు ఇంటర్ కాలేజి ఉత్సవాల్లో నాటకాలను ప్రదర్శించడం హాబీగా మార్చు
కున్నారు. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఇంజనీరింగ్ లో చేరినప్పటికి ఆయన ధ్యాసంతా నాటకంపైనే ఉండేది.
ప్రతిరోజు సాయంత్రం నాటకం మిత్రులతో గడవడం అలవాటయింది. ఇంజనీరింగ్ చదువుకుంటున్న సమయం
లోనే నాట్య విద్యాలయంలో నటశిక్షణలో డిప్లొమా కోర్సును పూర్తి చేసారు. అబ్బూరి రామకృష్ణారావు, మంత్రి
శ్రీనివాసరావు, ఎ.ఆర్. కృష్ణలు అధ్యాపకులుగా ఉండేవారు. మంత్రి శ్రీనివాసరావును నాటక రంగంలో తనకు మొదటి గురువుగా విద్యాసాగర్ రావు పేర్కొంటారు.

స్టాన్ స్లావిస్కీ నట శిక్షణతోనే తాను నటుడిగా రూపొందానని అంటారు. ఆయన ఆనాటి తరగతి గది జ్ఞాపకాలను గుర్తుచేస్తూ నట శిక్షణలో భాగంగా మంత్రి శ్రీనివాసరావు తనను ఏదైనా పాత్రను నటించి చూపమని అడిగితే దానికి ఆయన &quot;సార్! ముందు మీరు చేసి చూపించండి. నేను చేస్తానని సమాధానం చెప్పాడట. దానికి మంత్రి &quot;నేను చెబితే నీవు చేయడంకాదు, నీకు నీవుగా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |404 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f57442td83sty6dp9qb79dxdnyzb0yt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/426</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212131</id>
    <revision>
      <id>577741</id>
      <parentid>556689</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T08:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8778" sha1="mmlgzydal09conagenawttogj1jsozk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;-
ప్రయత్నించాలి అని యు ఫీల్ ఇట్ అండ్ యాక్ట్ ఇట్ -నటుడు పాత్రలో జీవించడం కాదు, పాత్రలో నటించాలి”
అని అన్నారట. దీనిని ప్రేరణగా తీసుకొని తాను నటుడుగా మారానని అంటాడు విద్యాసాగర్ రావు గారు.

నాట్య విద్యాలయంలో సినీ నటులు త్యాగరాజు, ప్రఖ్యాత రంగస్థల నటులు భానుప్రకాష్, లక్ష్మీ కనకాల, రవీందర్రెడ్డి వంటి వారు ఆయనకు సహ విద్యార్థులు. అక్కడ మృచ్ఛకటికం, కన్యాశుల్కంవంటి నాటకాలు ప్రయోగాత్మకంగా ప్రదర్శించబడ్డాయి. నాట్య విద్యాలయం విద్యార్థులు ప్రదర్శించిన అనేక నాటకాల్లో నటుడిగా పాల్గొన్నారు. వాటిలో 'తప్పివరిది', 'కీర్తిశేషులు' వంటి నాటకాలు నటుడిగా ఆయనకు గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టాయి.

విద్యాసాగర్ రావులోని సాహిత్యాభిరుచి తెలుగు భాషావేత్త చేకూరి రామారావు అదేవిధంగా అభ్యుదయ రచయిత వరవరరావులకు దగ్గరయ్యేలా చేసింది. కొంతకాలం కవిత్వ రచనలు సాగించిన ఆయన నాటకాలు ప్రదర్శించడంలోనే సంతోషాన్ని వెతుకున్నాడు. నాటకాలతో పాటు ఆల్ ఇండియా రేడియోలో యాంకర్ గాను, రేడియో నాటకాలలోను పాల్గొనేవారు. అక్కడే మాజీ గవర్నర్ వి.యస్. రమాదేవితో పరిచయం ఏర్పడింది. ఆమెతో కలిసి నాటకాలను ప్రదర్శించడంతోపాటు రేడియో కార్యక్రమాలకు వ్యాఖ్యాతగా పనిచేసారు.

ఉస్మానియాలో ఇంజనీరింగ్ పూర్తయ్యాక కోఠి ఉమెన్స్ కళాశాలలో మెయింటెనెన్స్ ఇంజనీర్ గా, రాష్ట్ర నీటిపారుదల
శాఖలో ఇంజనీర్ గా పని చేశారు. 1960 నుండి ప్రారంభమైన విద్యాసాగర్ రావు ఉద్యోగ ప్రస్థానం కేంద్ర జలవనరుల సంఘం చీఫ్ ఇంజనీర్ స్థాయికి ఎదిగేలా చేసింది. ఒకవైపు ఉద్యోగం మరోవైపు నాటకం ఆయన జీవితంలో భాగంగా మారాయి. దేశ విదేశాల్లో పర్యటనలు, ఉద్యోగం కొనసాగుతున్నప్పటికి ఆయన నాటకరంగాన్ని విస్మరించలేదు. వృత్తిలో ఎంత ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికి ప్రవృత్తిగా నాటకంతో అనుబంధాన్ని కొనసాగించాడు. విద్యాసాగర్ రావు జీవితంలో జల విజ్ఞానం, నాటక విజ్ఞానం ఒక జమిలీ కలయిగా కనిపిస్తాయి. ఇంజనీర్ గా పనిచేస్తున్న విద్యాసాగర్ రావుకు డబ్బులు ఆర్జించాలనే ద్యాస ఏనాడు ఉండేదికాదు. ఉద్యోగాన్ని తన కుటుంబానికి ఆసరాగా చేసుకున్నాడేశాని తన మనసుకు నచ్చిన నాటకం, సాహిత్యాన్ని వదల్లేదు. ఆయన తెలంగాణ ఉద్యమంలో అడుగుపెట్టే వరకు నాటకం ఆయనతోనే కొనసాగింది. “నాటకంలో వేషం లేకున్నా. పర్వాలేదు. కర్టెన్ లాగినా చాలనుకునే విద్యాసాగర్ రావు నాటకాన్ని అమితంగా ప్రేమించాడు, ఆరాధించాడు. తెలుగు నాటక రంగంలో వీలునామా', 'తప్పెవరిది', 'కీర్తిశేషులు ' వంటి నాటకాలు ఆయనకు నటుడిగా గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టాయి. ఆయన పరిషత్తు నాటకాల్లో మద్దూరి విజయలక్ష్మి, గరిమెళ్ళ రామ్మూర్తి, సోమేశ్వరరావు వంటి వారితో కలిసి నాటకాలు ప్రదర్శించారు.

1962లో విద్యాసాగర్ రావుకు యు.పి.యస్.సి. ఇంటర్వ్యూ ద్వారా కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగం వరించింది. ఈ కొత్త ఉద్యోగంలో చేరాలా వద్దా అని ఆలోచిస్తున్న సమయంలో ఢిల్లీ నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా వంటి నాటక సంస్థలు ఆయనను ఢిల్లీ వెళ్ళేందుకు ప్రేరేపించాయి. అక్కడ నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా ప్రదర్శించే నాటకాలను తప్పకుండా చూస్తూ ఆయన తనలోని నటున్ని మరింత పదును పెట్టుకున్నాడు. ఢిల్లీ తెలుగు అసోసియేషన్ వంటి కళాసంస్థలతో జతకట్టి తెలుగు నాటకాలను, హిందీ నాటకాలను ప్రదర్శించేవారు. 'మట్టె బంగారం', 'పంజరంలో పక్షులు', 'ఇదేమిటి', 'ఈ ఇల్లు అమ్మబడును', 'వానవెలసింది' వంటి ఎన్నో నాటకాలు ప్రదర్శించి గుర్తింపు పొందారు. సుదీర్ఘకాలం ఢిల్లీ, అహ్మదాబాద్, రూర్కెలాలో పని చేయడంవల్ల ప్రతిచోట నాటక మిత్రులను ప్రోది చేసింది. తొలి రోజుల్లో 'గిరీశం' పేరుతో కవిత్వం రాసిన ఆయన కలం నాటక రచనలవైపు పరుగులు తీసింది. ఎన్నో సృజనాత్మక నాటకాలు ఆయనచే ఆవిష్కరించబడ్డాయి.

విద్యాసాగర్ రావు నటుడిగానే కాకుండా నాటక రచయితగా, దర్శకుడుగా నాటక రంగంలో ఆయన పాదముద్రలు ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి. 1960 నుండి 75 వరకు ఆయన నాటక రచనా ప్రస్థానంలో 2 నాటకాలు, 11 నాటికలు రచించారు. ఆనాటి సంఘటనలు సమాజంలోని నెలకొన్న అంశాలు వీరి నాటక రచనకు కథావస్తువులయ్యాయి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |405 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmlgzydal09conagenawttogj1jsozk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/427</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212132</id>
    <revision>
      <id>577742</id>
      <parentid>556690</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T08:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9334" sha1="1pwwg8b5gg2fjdys36x8dl6ole9hh7s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ఆయన 'క్షంతవ్యులు', 'గుడ్ బై' నాటకాలు రాశారు. అదేవిధంగా 'దేవుడయ్య', 'గంధర్వులే తీరుస్తారు','కొత్తదారి',
'ఆప్ కీ  అదాలత్', 'నారు మనది - నీరు వాడిదా', 'ప్రధానం', 'వార్శికోత్సవం', 'ఓ ఆఫీసు కథ', 'నిన్న - నేడు - రేపు', 'ఇంటర్వ్యూ'లను నాటికలుగా రచించారు. 1972లో ఫ్యామిలీ ప్లానింగ్ ఆఫ్ ఇండియా, ఆల్ ఇండియా రేడియో, దూరదర్శన్ లు సంయుక్తంగా కుటుంబ నియంత్రణపై జాతీయ నాటక పోటీలను ఆహ్వానించాయి. విద్యాసాగర్ రావు తెలంగాణ మాండలికంల 'నారు మనది - నీరువాడిదా' నాటికను వ్రాసి పోటీకి పంపారు. గంపెడు సంతానంతో సంసారాన్ని పోషించలేక చేతులెత్తేసి, తప్పుకాదని సమర్ధించుకునేవారిని, భవిష్యత్తు తరాన్ని ప్రశ్నార్థంగా మార్చిన పెద్ద తరాన్ని సున్నితంగా మేల్కొలిపింది. ఈ నాటిక జాతీయ పోటీల్లో మొదటి బహుమతి అందుకుంటే, కొర్రపాటి గంగాధరరావు నాటిక రెండవ బహుమతి అందుకుంది. ఆ తర్వాత 'నారు మనది - నీరు వాడిదా' నాటిక ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ లో ప్రసారమైంది. రంగస్థలంపై అనేకసార్లు ప్రదర్శితమైంది.

'గుడ్ బై' నాటకంలో స్వరూపం పురుషుడు. స్వభావం స్త్రీ అయిన పాత్రను సృష్టించి కథను నడుపుతాడు.
అమాయకత్వాలను, అవసరాలను ఆసరాగా చేసుకుని పరాన్నజీవులుగా బ్రతికే మనుషులు నిజస్వరూపాలను
రచయిత ఆవిష్కరిస్తాడు. హోమోసెక్సువల్ ఇతివృత్తంపై తెలుగులో వచ్చిన మొదటి నాటకంగా పేర్కొనవచ్చు.
వికటించిన వ్యక్తిత్వాలకు పరివర్తనవైపు మళ్ళించేందుకు 'క్షంతవ్యులు' నాటకం రాశారు. అనుమానాల మధ్య జీవన
ప్రయాణం అసాధ్యమంటూనే అనుమానాలకు సమాధానం. ఇవ్వకుండానే రచయిత నాటకాన్ని ముగిస్తాడు. 'దేవుడయ్య' నాటికలో దేవుడుగా కీర్తించబడే వ్యక్తి అసలు రూపాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తాడు. బైటికి కనబడే వ్యక్తిత్వం, లోపల అసలు తత్వం బొమ్మబొరుసులాగా ఉంటాయి. గుండెలు పిండే ఉత్కంఠతో కథ సాగుతుంది. 'గంధర్వులే తీరుస్తారు' నాటకలో పెద్దతరం - చిన్నతరం మధ్య ఉండే అంతరాన్ని ఆవిష్కరిస్తాడు. కొడుకు పెంపకపై ఖర్చు పెట్టిన డబ్బును పెళ్ళి చేసి కట్నంగా రాబట్టుకోవాలనుకుంటాడు తండ్రి. కట్నం లేకుండానే పెళ్ళి చేసుకోవాలనుకునే అమ్మాయి. వీరిద్దరి మధ్య నలిగిన ఓ పెళ్ళీడుకొచ్చిన అబ్బాయి కథను ఆసక్తికరంగా రాశారు. గత శతాబ్దపు పూర్వార్ధంలో భారతదేశంలో నిరుద్యోగ అభ్యర్థులు ఎత్తుకు పై ఎత్తులు వేసి ఉద్యోగాన్ని పొందేందుకు పడే పాట్లు రచయిత ఆసక్తికరంగా రచించారు. ప్రముఖ హిందీ నాటక రచయిత శంకర్ శేష్ 'కిస్సాకుర్సికా' స్కిట్ ను స్పూర్తిగా తీసుకుని 'ఓ' ఆఫీసు కథ' నాటికగా మలచారు. ఫార్స్ నాటక ప్రక్రియలో సాగుతుంది. గవర్నమెంటు ఆఫీసులో బాధ్యతలేని ఉద్యోగులు, కాలానికి శిలువ వేసి స్వంత లాభం చూసుకునే ప్రబుద్ధుల కథ ఇది. హాస్యానికి పెద్ద పీఠ వేసి వ్యంగ్యాత్మకంగా సాగుతుంది. చెకోవ్ వ్రాసిన 'ప్రపోజల్' నాటికను ప్రధానంగా 'జూబ్లీ' నాటికను 'వార్షికోత్సవం'గా అనువాదం చేసారు. తెలుగు నేటివిటితో ప్రదర్శనకు అనువుగా రచయిత నాటకీకరణ చేసారు.

విద్యాసాగర్ రావు రచనలో 'కొత్తదారి' స్కిట్ ప్రక్రియకు సంబంధించింది. యం.వి.యస్. హరనాథరావు 'యక్షగానం'
నాటిక తరహాలో కళాకారుడి ఆవేదనను ఆవిష్కరిస్తుంది. పగటివేషగాడైన 'లత్కోర్ సాబ్' కొడుకులేని తనకు తన కళను
ఎలా బ్రతికించుకోవాలో మదనపడుతుంటాడు. కూతురు ముందుకొచ్చి 'లత్కోర్ సాబ్'నై జీవిస్తానంటూ తండ్రి కొత్త
ఆశలను చిగురింపచేస్తుంది. ప్రధాని మోడీ చేపట్టిన 'బేటి బచావో - బేటీ పఢావో' స్పూర్తికి ఈ నాటిక ప్రతిరూపం.
ఓ ప్రముఖ టీవీలో రజత్ శర్మ నిర్వహించే 'ఆప్ కీ అదాలత్' షోను స్ఫూర్తిగా తీసుకొని 'ఆప్ కీ అదాలత్' పేరుతోనే నాటికను రాసారు. సమాజంలో ఉన్న భిన్న రూపాలను న్యాయస్థానంలో ప్రవేశపెట్టి సమాజంపట్ల బాధ్యతలేని వారిని ఎండగడుతూ పిడివాద మనస్తత్వాలపై కొరడా ఝలిపిస్తాడు రచయిత. విద్యాసాగర్ రావు గారి నాటక రచనలో ఇది చివరిది.

ఎమర్జెన్సీ కాలంలో అనాటి రాజకీయాలను నిరసిస్తూ 'నిన్న, నేడు -'రేపు' నాటికను రచించారు. గరిమెళ్ళ రాంమూర్తితో కలిసి ఈ నాటికను ప్రదర్శించాలనుకున్నారు. నిర్బంధాలతో నెలకొన్న నాటి పరిస్థితులు అనుకూలించక పోవడంతో ప్రదర్శించలేకపోయారట. అయితే ఈ నాటిక ప్రతి దొరకలేదు. విద్యాసాగర్ రావు రాసిన నాటికలు, నాటకాలను ఆయన స్వయంగా నటుడిగా, దర్శకునిగా రంగస్థలంపై ప్రదర్శించారు. విద్యాసాగర్ రావు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |406 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1pwwg8b5gg2fjdys36x8dl6ole9hh7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/428</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212133</id>
    <revision>
      <id>577743</id>
      <parentid>556691</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T08:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nagarani Bethi</username>
        <id>2956</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577743</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5248" sha1="prc7hkjw1clsayt1uk058klzn4v1bv9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Nagarani Bethi&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రచనల్లోని ప్రతి నాటిక ఒక ప్రత్యేకతను సంతరించుకున్నదే.

విద్యాసాగర్ రావు ఉద్యోగ విరమణ తర్వాత ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి లా డిగ్రీని పూర్తి చేసారు. హైదరాబాద్ తిరిగి వచ్చాక కొంతకాలం దూరదర్శన్ లో ప్రశ్నోత్తరాల కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు. జెమినీ టీవీలో మూడు సీరియళ్ళను ప్రొడ్యూస్ చేసారు. ఈ సందర్భంలోనే దర్శకుడు అల్లాణి శ్రీధర్ తో పరిచయం ఏర్పడింది. విద్యాసాగర్ రావులోని జల విజ్ఞానాన్ని పసిగట్టిన అల్లాణి వి. ప్రకాశ్ మరియు పత్రిక సంపాదకులు రామచంద్రమూర్తికి పరిచయం చేసారు. వీరి ప్రోద్బలంతోనే వివిధ పత్రికల్లో &quot;నీళ్ళు - నిజాలు&quot; పేరుతో వ్యాసాలు రాయడం మొదలుపెట్టారు. విద్యాసాగర్ రావు రాసిన వ్యాసాలు, ప్రసంగాలు తెలగాణ నీటిపారుదలపై మేధావులను సైతం ఆలోచింపచేసాయి. ఆయనలోని జలవిజ్ఞానమే కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావుకు దగ్గరయ్యేలా చేసింది.

విద్యాసాగర్ రావు గారి నాటక రచనలు ముద్రణా రూపంలోకి తీసుకువచ్చి, ప్రదర్శింపచేయాలనే ఆయన కోరిక
మేరకు తెలంగాణ థియేటర్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ప్రయత్నాలు ప్రారంభించింది. నాటక ప్రదర్శనకు సిద్ధంకమ్మని వారు
మమ్మల్ని ఆదేశించారు. వారే స్వయంగా మాతో వచ్చి మామిడి హరికృష్ణ గారిని కలిసి నాటక ప్రదర్శనలకు రవీంద్రభారతి వేదికపై ప్రదర్శించాలని 2017 మే 18, 19 మరియు 20 తేదీలను ఖరారు చేయించారు. ఒకవైపు నాటకాల రిహార్సల్స్ కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. ప్రదర్శనలకు సన్నద్ధమవుతున్నాం. కానీ దురదృష్టవశాత్తు ఆర్. విద్యాసాగర్ రావుగారు 2017 ఏప్రిల్ 29న ఆఖరి శ్వాస విడిచి తన జీవన నాటకరంగం నుండి నిష్క్రమించారు.

ఈ స్థితిలో ఆర్. విద్యాసాగర్ రావు రచించిన నాటకాల పుస్తక ముద్రణ మరియు ప్రదర్శనను వాయిదా వేయాల్సి
వస్తుందేమోనని పరిశోధకులు భావించారు. కానీ సర్వశక్తులు కూడగట్టుకొని విద్యాసాగర్ రావు గారికి ఇచ్చిన మాటను
టిటిఆర్ సి సంస్థ నిలబెట్టుకుంది. ఆయన రాసిన నాటకాలను &quot;ఆర్. విద్యాసాగర్ రావు నాటకాలు - నాటికలు”గా పుస్తకాన్ని తీసుకురావడంతోపాటు ఆయన రచించిన నాటకాలను రవీంద్రభారతి వేదికపై 2017, మే 18, 19 &amp; 20 తేదీలలో మూడు రోజులపాటు ఘనంగా నాటకోత్సవాలను నిర్వహించింది. ఆర్. విద్యాసాగర్ రావు జలసాగరుడేకాదు, కళాసాగరుడని తెలంగాణ సమాజానికి తెలంగాణ థియేటర్ రీసెర్చ్ సెంటర్ పరిచయం చేసింది. ఆయన నాటకాలను ప్రదర్శించి విద్యాసాగర్ రావుకు కళానివాళిని అర్పించింది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{rh|తెలంగాణ |407 | తేజోమూర్తులు}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>prc7hkjw1clsayt1uk058klzn4v1bv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212300</id>
    <revision>
      <id>577721</id>
      <parentid>556078</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T05:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9893" sha1="0k3jsiens0vq0ayszmvisa2u7xwvy9m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 76. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ|కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ]]| డా. బి.యస్. రాములు|270}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 77. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొండపల్లి శేషగిరిరావు|కొండపల్లి శేషగిరిరావు]]| డా. సురభి వాణీదేవి|276}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 78. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కోవెల సంపత్కుమారాచార్య|కోవెల సంపత్కుమారాచార్య]]| డా. గండ్ర లక్ష్మణరావు|279}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 79. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కృష్ణమాచార్య శతావధాని|కృష్ణమాచార్య శతావధాని]]| డా. సి.హెచ్. లక్ష్మణ చక్రవర్తి|283}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 80. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త|కొత్తూర్ సీతయ్య గుప్త]]| డా. కర్నాటి లింగయ్య|286}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 81. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/కుమారయ్య (జస్టిస్)|కుమారయ్య (జస్టిస్)]]| అన్నవరం దేవేందర్|290}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 82. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎల్. జయసింహ|ఎం. ఎల్. జయసింహ]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|292}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 83. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఎం. ఎస్. ఆచార్య|ఎం. ఎస్. ఆచార్య]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|295}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 84. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మచ్చ వీరయ్య|మచ్చ వీరయ్య]]| డా. బి.వి.యన్. స్వామి|298}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 85. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాడపాటి హనుమంతరావు|మాడపాటి హనుమంతరావు]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|302}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 86. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి|మడికొండ సత్యనారాయణ శాస్త్రి]]| డా. మోత్కూరి మాణిక్కరావు|305}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 87. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ|మామిడిపల్లి సాంబశివ శర్మ]]| డా. విష్ణువందనాదేవి|308}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 88. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందపాటి వెంకటరాజు|మందపాటి వెంకటరాజు]]| డా. ఎం. పురుషోత్తమాచార్య|312}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 89. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మందముల నరసింగరావు|మందముల నరసింగరావు]]| షబ్నవీజ్ వెంకట రంగారావు|315}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 90. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్|మఖ్ధూం మొహియుద్దీన్]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|319}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 91. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మంత్రి శ్రీనివాసరావు|మంత్రి శ్రీనివాసరావు]]| డా. జె. విజయ కుమార్|322}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 92. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మాటేటి రామప్ప|మాటేటి రామప్ప]]| డా. దేవేంద్ర |326}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 93. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మిద్దె రాములు|మిద్దె రాములు]]| డా. ననుమాస స్వామి
|329}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 94. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/మోత్కూరి మధుసూదనరావు|మోత్కూరి మధుసూదనరావు ]]| డా. మడికొండ శ్యామస్సుందర్|332}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 95. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ముకురాల రామారెడ్డి|ముకురాల రామారెడ్డి]]|డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|335}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 96. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నల్లా నరసింహులు|నల్లా నరసింహులు]]| డా. రామా చంద్రమౌళి|339}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 97. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నటరాజ రామకృష్ణ|నటరాజ రామకృష్ణ]]| కళాకృష్ణ|343}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 98. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నెల్లూరి కేశవస్వామి|నెల్లూరి కేశవస్వామి]]| డా. పత్తిపాక మోహన్|348}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 99. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/నీలా జంగయ్య|నీలా జంగయ్య]]| డా. చెన్నకేశవరెడ్డి |353}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 100. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఒద్దిరాజు సోదరులు|ఒద్దిరాజు సోదరులు]]| డా. కొండపల్లి నీహారిణి|356}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 101. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పి.వి. నరసింహారావు|పి.వి. నరసింహారావు]]| డా.వి.వి. రామారావు|360}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 102. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడి జయరాజ్|పైడి జయరాజ్]]| పొన్నం రవిచంద్ర
|363}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 103. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు|పైడిమర్రి వెంకటసుబ్బారావు]]| మేరెడ్డి యాదగిరిరెడ్డి|367}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 104. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాకాల యశోదారెడ్డి|పాకాల యశోదారెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|370}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 105. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పాలకుర్తి ఐలమ్మ|పాలకుర్తి ఐలమ్మ]]| డా. తిరునగరి దేవకీదేవి|373}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 106. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లా దుర్గయ్య|పల్లా దుర్గయ్య]]| డా. మసన చెన్నప్ప
|376}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 107. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పల్లెర్ల హనుమంతరావు|పల్లెర్ల హనుమంతరావు]]| డా. అమ్మంగి వేణుగొపాల్|380}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 108. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పందిళ్ల శేఖర్ బాబు|పందిళ్ల శేఖర్ బాబు]]| డా.గిరిజా మనొహర్|384}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 109. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ|పార్వెళ్ళ గోపాలకృష్ణశర్మ]]| డా. జి.వి. కృష్ణమూర్తి|387}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 110. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పేర్వారం జగన్నాథం|పేర్వారం జగన్నాథం]]| డా. తిరునగరి|390}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 111. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పొట్లపల్లి రామారావు|పొట్లపల్లి రామారావు]]| వి.ఆర్. విద్యార్ధి|393}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 112. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ప్రభాకర రెడ్డి|ప్రభాకర రెడ్డి]]| హెచ్. రమేష్ బాబు |396}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 113. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల గోపాలరావు|పులిజాల గోపాలరావు]]| పున్న అంజయ్య|400}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 114. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/పులిజాల వెంకట రంగారావు|పులిజాల వెంకట రంగారావు]]| వేణు సంకోజు|402}}

{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0k3jsiens0vq0ayszmvisa2u7xwvy9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212301</id>
    <revision>
      <id>577722</id>
      <parentid>556111</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WikiPBR</username>
        <id>6863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validated */</comment>
      <origin>577722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9934" sha1="hnfsu56mknl2knymt10art4v4rzbgdu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;WikiPBR&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{TOC begin|max-width=35em}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 115. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఆర్. విద్యాసాగర్|ఆర్. విద్యాసాగర్]]| డా. జె. విజయకుమార్ జీ|404}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 116. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి|రాజా బహదూర్ వెంకటరామిరెడ్డి]]| డా. టి. గౌరీశంకర్|408}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 117. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రాజన్ బాబు|రాజన్ బాబు]]| పి.వి. రాంమోహన్ నాయుడు|412}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 118. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రామానంద తీర్థ|రామానంద తీర్థ]]| డా. టి. గౌరీశంకర్
|415}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 119. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావెళ్ళ వెంకటరామారావు|రావెళ్ళ వెంకటరామారావు
]]| జ్వలిత|419}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 120. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/రావి నారాయణ రెడ్డి|రావి నారాయణ రెడ్డి]]| డా. సుంకిరెడ్డి నారాయణరెడ్డి|421}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 121. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సదాశివుడు|సదాశివుడు]]| వఝల శివ కుమార్|424}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 122. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సాహు|సాహు]]| అన్నవరం దేవేందర్|427}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 123. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సైబ పరంధాములు|సైబ పరంధాములు]]| కందాళై రాఘవాచార్యులు|430}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 124. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సామల సదాశివ (యాది)|సామల సదాశివ (యాది)]]| తుమ్మూరి రాంమోహన్రావు|433}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 125. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శంకర్ (జై కిషన్)|శంకర్ (జై కిషన్)]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|436}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 126. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)|శేఖర్ (కార్టూనిస్ట్)]]| చేతన కె.|440}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 127. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/షోయబుల్లాఖాన్|షోయబుల్లాఖాన్]]| డా. దేవులపల్లి ప్రభాకరరావు|443}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 128. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిద్దప్ప వరకవి|సిద్దప్ప వరకవి]]| డా. బి.వి.ఎస్. స్వామి|446}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 129. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరికొండ వెంకట్రావు|సిరికొండ వెంకట్రావు]]| వెల్చాల కొండలరావు|449}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 130. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సిరిప్రెగడ భార్గవరావు|సిరిప్రెగడ భార్గవరావు]]| డా. తిరునగరి|452}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 131. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుద్దాల హనుమంతు|సుద్దాల హనుమంతు]]| శ్రీరామోజు హరగోపాల్|455}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 132. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సుమిత్రాదేవి|సుమిత్రాదేవి]]| డా. ముక్తేవి భారతి|459}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 133. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/సురవరం ప్రతాపరెడ్డి|సురవరం ప్రతాపరెడ్డి]]| డా. ఎల్లూరి శివారెడ్డి|462}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 134. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/టి. మాధవరావు|టి. మాధవరావు]]| వారాల ఆనంద్ |465}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 135. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు|తాడేపల్లి లక్ష్మీ కాంతారావు]]| హెచ్. రమేష్ బాబు|468}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 136. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి|తెలకపల్లి రామచంద్రశాస్త్రి]]| వేదార్థం మధుసూదనశర్మ|472}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 137. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం|తోటపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం]]| జి. వెంకటరామారావు|474}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 138. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/తుర్రెబాజ్ ఖాన్|తుర్రెబాజ్ ఖాన్]]| డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి|476}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 139. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు|ఉత్పల సత్యనారాయణాచార్యులు]]| డా. జి. చెన్నకేశవరెడ్డి|479}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 140. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వడ్డేపల్లి సోదరులు|వడ్డేపల్లి సోదరులు]]| డా. బెల్లంకొండ సంపత్కుమార్|484}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 141. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వడ్లకొండ నరసింహారావు|వడ్లకొండ నరసింహారావు]]| చీదెళ్ళ సీతామహాలక్ష్మి|486}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 142. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు|వానమామలై జగన్నాథాచార్యులు]]| డా. రావికంటి వసునందన్|488}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 143. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వానమామలై వరదాచార్యులు|వానమామలై వరదాచార్యులు]]| డా. రావికంటి వసునందన్|492}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 144. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వందేమాతరం రామచంద్రరావు|వందేమాతరం రామచంద్రరావు]]| డా. ఎం. దేవేంద్ర|496}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 145. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్|వాంకుడోత్ జోగ్యానాయక్]]| డా. వి. రామకోటి|499}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 146. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వరహాల భీమయ్య|వరహాల భీమయ్య]]| డా. రంగి కమల|502}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 147. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి|వట్టికోట ఆళ్వాస్వామి]]| డా. ఎస్.వి. సత్యనారాయణ|505}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 148. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వెలిచాల కేశవరావు|వెలిచాల కేశవరావు]]| వి.కె. ప్రేమచంద్|508}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 149. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు|వెల్దుర్తి మాణిక్యరావు]]| డా. గుమ్మన్నగారి బాలశ్రీనివాసమూర్తి|512}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 150. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేముగంటి నరసింహాచార్యులు|వేముగంటి నరసింహాచార్యులు]]| డా. చెప్పల హరినాథ శర్మ|517}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 151. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేముల పెరుమాళ్ళు|వేముల పెరుమాళ్ళు]]| డా. దేవరాజు మహారాజు|522}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 152. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేంకట రాజన్న అవధాని|వేంకట రాజన్న అవధాని]]| ప్రమోద్ అవధాని|525}}

{{TOC row 1-1-1-1 | 153. |[[తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/వేంకట రామ నరసింహారావు|వేంకట రామ నరసింహారావు]]| షబ్నవీజ్ ఇందిర|528}}

{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnfsu56mknl2knymt10art4v4rzbgdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>తెలంగాణ తేజోమూర్తులు/బూర్గుల రామకృష్ణారావు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213412</id>
    <revision>
      <id>577675</id>
      <parentid>570859</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Babulugaru</username>
        <id>7512</id>
      </contributor>
      <origin>577675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="892" sha1="3g3xmtd93pq2n44kvp8ajyl9pm7fyti" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  ఎస్. వి. రామారావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  బూర్గుల రామకృష్ణారావు
 | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు = నియోగి బ్రాహ్మణులలో గోలకొండ వ్యాపారుల తెగకు చెందినవారు. కౌండిన్యస గోత్రులు. 
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=580 to=580 /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=93 to=97 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]</text>
      <sha1>3g3xmtd93pq2n44kvp8ajyl9pm7fyti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577676</id>
      <parentid>577675</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Babulugaru</username>
        <id>7512</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>577676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1194" sha1="h83dnzsqvtkaok52t074s9kozt81l2i" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  ఎస్. వి. రామారావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  బూర్గుల రామకృష్ణారావు
 | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు = నియోగి బ్రాహ్మణులలో గోలకొండ వ్యాపారుల తెగకు చెందినవారు. కౌండిన్యస గోత్రులు. 
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=580 to=580 /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=&quot;93&quot; to=&quot;97&quot; header fromsection tosection&gt;&lt;/pages&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;abnf&quot; line=&quot;1&quot;&gt;
నియోగి బ్రాహ్మణులలో గోలకొండ వ్యాపారుల తెగకు చెందినవారు. కౌండిన్యస గోత్రులు
&lt;/syntaxhighlight&gt;
[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]</text>
      <sha1>h83dnzsqvtkaok52t074s9kozt81l2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577688</id>
      <parentid>577676</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T18:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Babulugaru|Babulugaru]] ([[User talk:Babulugaru|చర్చ]]) చేసిన మార్పులను [[User:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] చివరి కూర్పు వరకు తిరగ్గొట్టారు.</comment>
      <origin>570859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="opv2wbcw0lx99t0sfs93e8i4pbeo8ui" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత =  ఎస్. వి. రామారావు
 | అనువాదం=
 | విభాగము  =  బూర్గుల రామకృష్ణారావు
 | ముందరి = [[../బొమ్మ హేమాదేవి/]]
 | తదుపరి = [[../]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2017
}}
&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=580 to=580 /&gt;

&lt;pages index=&quot;తెలంగాణ తేజోమూర్తులు.pdf&quot; from=93 to=97 /&gt;

[[వర్గం:తెలంగాణ తేజోమూర్తులు]]</text>
      <sha1>opv2wbcw0lx99t0sfs93e8i4pbeo8ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>217457</id>
    <revision>
      <id>577774</id>
      <parentid>572949</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577774</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="l5yjfw84sza4lzlg67s8palvt8089kh" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[ఆత్మకథ]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:మోహన్ దాస్ కరమ్ చంద్ గాంధీ|మోహన్ దాస్ కరమ్ చంద్ గాంధీ]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:వేలూరి శివరామ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు]]
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1930
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
2=&quot;ప్రవి&quot;
3to4=&quot;సూచన&quot;
5to10=&quot;విసూ&quot;
11=-
12=&quot;బొమ్మ&quot;
13=&quot;half-title&quot;
14=-
15=3
204=-
205=195
399=1
411=- 412=- 413=13
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>l5yjfw84sza4lzlg67s8palvt8089kh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577776</id>
      <parentid>577774</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>577776</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="7omfdorh4zh0rvsoy2t4i9scc2m4ved" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[ఆత్మకథ]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:మోహన్ దాస్ కరమ్ చంద్ గాంధీ|మోహన్ దాస్ కరమ్ చంద్ గాంధీ]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:వేలూరి శివరామ శాస్త్రి]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=[[రచయిత:కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు]]
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1930
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
1=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
2=&quot;ప్రవి&quot;
3to4=&quot;సూచన&quot;
5to10=&quot;విసూ&quot;
11=-
12=&quot;బొమ్మ&quot;
13=&quot;half-title&quot;
14=-
15=3
204=-
205=195
399=1
411=- 412=- 413=13
447=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>7omfdorh4zh0rvsoy2t4i9scc2m4ved</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/447</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218464</id>
    <revision>
      <id>577757</id>
      <parentid>571037</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577757</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/248</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218854</id>
    <revision>
      <id>577664</id>
      <parentid>571667</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T12:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577664</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3757" sha1="oagk5c3znkzibq7f25x256lgvxburgv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కావ్యాలంకార సంగ్రహము
ఇట సర్వైకశరణం – అక్షయం; అధీశం - ధియామీశం; ఇత్యాద్యర్థములు
పరస్పరవిరుద్ధములు. ఈ విరోధాలంకారము వాచ్యార్ధము ముగిసినపిమ్మట లేచుచున్నది. కాన నిట విరోధాలంకారము వ్యంగ్యము. ఇట్లే వ్యతిరేకాలంకారము,
శ్లేషాలంకారము, మొదలగు నితరాలంకారములును శక్తి శక్తిమూలధ్వనిలో వ్యంగ్యములుగా భాసింపవచ్చును.
{{p|ac|fwb}}శబ్దశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆపన్నులార! చెప్పెద
మీపాలిటికిని హితంబు; మెఱయు నృసింహ
శ్రీపాదకమలసేవా
వ్యాపారము మఱవకుండుఁ డాత్మలలోనన్.&lt;/poem&gt;|ref=119}}
'''తా'''. స్పష్టము.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;ఇచ్చట 'నృసింహపదసేవ నెనయుఁ' డనెడు
శబ్దశక్తినిఁ 'బ్రకృతుఁ డౌజనవరేంద్రుఁ
గొలువుఁ; డతఁ డాపదలు మాన్చుఁ గొలుచువారి'
కనెడువస్తువు వ్యంగ్య మై యతిశయిల్లు.&lt;/poem&gt;|ref=120}}
“మీరు నరసింహపదసేవ సేయుఁడు&quot; అను వస్తువుచేత “నరసభూపాలునిఁ గొలిచినచో నాపదలు మాన్చును” అనువస్తువు వ్యంగ్యమై భాసిల్లుచున్నది.

న్యాయముగా విచారించిన నిదియు వెనుకటి పద్యమునందువలెనే యుపమాలంకరమునే వ్యంగ్యముగా భాసిల్లఁజేయుచున్నది. ఎట్లన 'ఎట్లు నృసింహ (విష్ణువు) శ్రీపాదకమలసేవావ్యాపారము మఱవకుందురో యట్లే నృసింహ
(నరసభూపాలుఁడు) శ్రీపాదకమలసేవావ్యాపారమును మఱవకుండుఁడు’ అనియే చెప్పుకొనవలెను. కాన నీలక్ష్యము దగదు.

కావున నిట సాహిత్యదర్పణమునందలి యుదాహరణశ్లోకమున కనువాదము నిచ్చెను.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఆ. కటికరాలు దక్కఁ గనరావు కంటికీ । పల్లెకొంపలందు బాటసారి।
    ఘనపయోధరములు గనుఁగొని నిలువంగఁ । దలఁచితేని నేఁడు నిలిచిపొమ్ము॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఒకపరకీయనాయిక యింటికి వచ్చిన పాంథునితో ననుచున్నది. “ఈ పల్లెకొంపలలోఁ పరుండుటకు రాళ్ళురప్పలేకాని చాపలు గూడ లేవు. పైనున్న (వర్షింప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oagk5c3znkzibq7f25x256lgvxburgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/249</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218855</id>
    <revision>
      <id>577691</id>
      <parentid>571668</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T20:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577691</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4592" sha1="qpaxbom7jgcmc9o0ykdla0riw9o0fru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సిద్ధముగానున్న) మేనుపటలమును జూచి నిలువఁదలఁచినచో నిలువుము” అని వాచ్యార్థము. (వస్తువు)

“ఇట నున్నవా రందఱును మూర్ఖులు. కాఁబట్టి నీ విట నివసించినను నిచ్చటివా రెవ్వరును శంకింపఁజాలరు. కాన నీవు నా స్తనములను జూచి యుపభోగింప సమర్ధుఁడ వగుచో నేఁడు నిలువుము” అనునది వ్యంగ్యార్థము. (వస్తువు)

ఇట 'కటికిరాలు' అను పదము మొదట 'మూర్ఖుఁడు' అను నర్థాంతరమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఆ యర్థాంతరము “నీ విట నివసించినను నిచ్చటివారెవ్వరును శంకింపఁజాలరు&quot; అను మరొకయర్థాంతరమును వ్యక్తము సేయుచున్నది. ఈ రెండు వ్యంగ్యములచేఁ &quot;దప్పక యుపభోగింప నిలువుము” అన్న మరొకవ్యంగ్యమును సుస్థితమగుచున్నది. ఈ వ్యంగ్యములకన్నింటినిఁ 'కటికరాలు' 'పయోధరము' అను శబ్దములకుఁ గల శక్తియే యుద్ధాపనము సేయుచున్నది. 'కటికరాలు' 'పయోధరములు' అను పదములఁ దీసివేసి యన్యపదముల నేసినచో వ్యంగ్యము లుత్థితములు కాఁజాలవు. కావున నిట శబ్దశక్తి మూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని. ఈ ధ్వనిభేదమున నీవిధముగా నొకవస్తువుచే మరొకవస్తువు ‘దానిచే మరొకవస్తువును’ వ్యంగ్యముగా భాసిల్లును. ఇట్లు వ్యంగ్యము బహుముఖముగా శోభిల్లును.

ధ్వన్యాలోకమతమున శబ్దశక్తిమూలాలంకారధ్వనిభేద మొక్కటియే కానీ శబ్దశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వనిభేదము లేదు.
{{p|ac|fwb}}స్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
స్వతః ప్రతిపన్నము, స్వతస్సంభవి, స్వతస్సిద్ధము, యీ మూఁడుపదములును సమానార్థకములే. స్వతస్సిద్ధ మనఁగా 'స్వభావసిద్ధమైన’ అని యర్థము. కవికల్పనలు లేక స్వభావముగా సిద్ధమగు నర్థము. లోకమునఁ గూడ యథార్థముగాఁ దోఁచు నర్థము 'స్వతఃసంభవి’; స్వతస్సంభవికూడఁ గవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధమే. కాని యా యర్థము లోకమునఁగూడ సంభావ్యమానమై యుండును. అట్టి యర్థము మూలముగా ననఁగాఁ గారణముగాఁ గల వస్తువుచేత వ్యక్తమగు వస్తువు.

వెనుక శబ్దశక్తిమూలధ్వనియందు శబ్దమును బరివృత్తి సేసినచో ధ్వని యుండదనియుఁ గాన శబ్దపరివృత్తిని సహింపనియెడలనే శబ్దశక్తిమూలధ్వని యని చెప్పితిమి. శబ్దపరివృత్తినిఁ జేసినను ధ్వన్యర్థమునకు భంగము రాకున్నచో నర్థశక్తి మూలధ్వని యగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qpaxbom7jgcmc9o0ykdla0riw9o0fru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/250</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218856</id>
    <revision>
      <id>577692</id>
      <parentid>571669</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T20:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577692</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4432" sha1="fa8lpkd7aby2t0a44h7xl111q5dolgy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;చల్లనివాఁడు మానెలవు చందురుమామ; కడంగి వేఁడుముల్
చల్లనివాఁడు మాయచటిచందనశైలసమీరుఁ; డంచుఁ ద
ద్భిల్లవధూమతల్లికలఁ బేర్కొని పల్కు నృసింహమేదినీ
వల్లభ! నీవిరోధి నృపవల్లభ దుర్లభశైలవాసి యై.&lt;/poem&gt;|ref=121}}
ఓ నరసభూపాలా! నీ విరోధియొక్క భార్య యొకపర్వతమున వసించుచు &quot;మాయూర నున్న చంద్రుఁడు చల్లనివాఁడు; మాయూర నున్న మారుతము చల్లనిది;” అని యచ్చటి కిరాతస్త్రీలతోఁ బలుకుచుండెను.
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;‘చల్లనివాఁడు మానెలవు చందురుమామ’ యటన్నఁ దద్విష
ద్వల్లభమౌగ్ధ్యవైభవము వ్యంగ్యము; తద్ధ్వనిచేత నాయకా
యల్లకమగ్న యౌ ననుట వ్యంగ్యము; తద్ధ్వనిచేత వ్యంగ్యమౌ
నెల్లవిరోధిరాజుల జయించె విభుం డనువస్తు వెంతయున్.&lt;/poem&gt;|ref=122}}
'''తా'''. శత్రుభార్య &quot;మాయూర నున్న చంద్రుఁడు చల్లనివాఁడు” &quot;మాయూర నున్న మలయమారుతము చల్లనిది” అని పలికిన పలుకు లామె మౌగ్ధ్యమను వస్తువును వ్యంగ్య మొనర్చుచున్నవి. (అక్కడ నొకచంద్రుఁడును, ఇక్కడ నొకచంద్రుఁడును; ఇక్కడ నొకమలయమారుతమును, అక్కడ నొకమలయమారుతము
గలదనుకొనుట మౌగ్ధ్యముచేతనేగదా!) ఆ వ్యంగ్యముచే నామె భర్తృనియోగముచే సంతాపము వహించుచున్ని దని వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది. ఆవ్యంగ్యముచే 'నరసభూపాలుఁ డెల్లరాజులను జయించె’ ననువస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది. ఇట్లు శబ్దశక్తిమూలవస్తుృవ్యంగ్యమువలెనే బహుముఖ్యవ్యంగ్యము.

ఇట ఉ. 'చల్లనివాఁడు’ ఇత్యాదికమగు అర్థము స్వతస్సిద్ధమే కాని కల్పనాయుక్తము గాదుగదా. కావున స్వతస్సిద్ధార్ధశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని.
{{p|ac|fwb}}స్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;సలిలచ్ఛాయఁ గుఱించి యంత్రకృతమత్స్యం బీనృసింహక్షమా
తలనాథాగ్రణి యేసె నంచు విని తద్వంశాధిపుం బట్టినన్
సలిలచ్ఛాయఁ గుఱించి యేయు నని యంచద్భీతిమార్తాండునిన్
బలిమిం బట్టఁడు వేగ రాహు విధునిం బైకొన్నచందంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=123}}
'''తా'''. నీటిలోని నీడను జూచి గుఱి పెట్టి యీ నరసభూపాలుఁడు మత్స్యయంత్రమును గొట్టినాఁడుగదా! ఈ రాజుయొక్క వంశాధిపుఁ డగు సూర్యునిఁ బట్టుకొన్నచో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fa8lpkd7aby2t0a44h7xl111q5dolgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/251</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218857</id>
    <revision>
      <id>577700</id>
      <parentid>571670</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T23:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577700</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4220" sha1="s55l6hdz704uh28ckcbegyv3v7bglx4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నీటిలో నీడను జూచి గుఱివెట్టి సూర్యునిఁబట్టు నన్నును నేయునని భయపడి రాహువు చంద్రునిఁ బట్టుకొన్నవిధమున సూర్యునిఁ బట్టఁడు.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;‘యంత్రమీనంబు దునుమాడినట్లు దునుము
ననియ కాఁబోలు రాహు వర్కుని గ్రహింపఁ’
డనెడునుత్ప్రేక్ష వాచకం బెనయ లేమి
వ్యంగ్య మగు నిట్టివాక్యార్థవైభవమున.&lt;/poem&gt;|ref=124}}
'''తా'''. “యంత్రమీనమును గొట్టినట్లే నన్నును గొట్టునని యెంచి కాఁబోలు లేక వలె రాహువు సూర్యునిఁ బట్టఁడు” అనునది యుత్ప్రేక్ష. ఈ పద్యములో నుత్ప్రేక్షావాచక మయిన 'కాఁబోలు' లేక 'వలె' పదము లేదు. 'ఏయునని యంచద్భీతి' అనియే యున్నది. ఇట వస్తువుచే నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్య మగుచున్నది.

చిత్రమీమాంసాకారుఁ డిది గమ్యోత్ప్రేక్ష యగును; కాని వ్యంగ్యోత్ప్రేక్ష గాదని తెలిపెను. ఆ గమ్యోత్ప్రేక్షావ్యంగ్యోత్ప్రేక్షల కీభేదమును దెలుపుచున్నాడు. ‘విషయ (ఉపమేయము) విషయి (ఉపమానము) నిమిత్తము లెచ్చట గ్రహింపఁబడి కేవలము సంభావనావాచకముమాత్రము ప్రయోగింపఁబడదో యది వాచ్యము గాకున్నను వాచ్యాయమాన మై గమ్యోత్ప్రేక్ష యని వ్యవహరింపఁబడును. ఎచ్చట నుత్ప్రేక్షించఁ దగిన యుపమానపదము (విషయి) గ్రహింపఁబడక నిబద్ధమగు వస్తువుచేఁ గానీ యలంకారముచేఁ గానీ యా వస్తువు తోఁచునో యది వ్యంగ్యోత్ప్రేక్ష.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;వీరరుద్రభటాౝ దృష్ట్వా జయలక్ష్మ్యావృతాౝ రణే
కర్షంత్యరివధూకేశాౝ కానినే కంటకద్రుమాః.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. జయలక్ష్మీసమాలింగితులగు వీరరుద్రుని భటులను గాంచి కాననమునఁ గంటకవృక్షములు శత్రువధూకేశములను లాఁగుచున్నవి.

&quot;వృక్షము లరివధూకేశముల నాకర్షించుచున్నవి” అనునది వస్తువు. దీనిచే జయశ్రీసమాలింగితభటదర్శనముచే మన్మథోద్దీపనము గలవలె (వృక్షములు) లాగుచున్నవి” అను నుత్ప్రేక్షవ్యంగ్య మగుచున్నది. ఇట “మన్మథోద్దీపనము గలవి వలె” అను నుపమానము &quot;వృక్షము లరివధూకేశముల నాకర్షించుచున్నవి” అను వస్తువుదే వ్యంగ్యమైనది.

‘యంత్రమీన’ పద్యమున గమ్యోత్ప్రేక్షయే.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s55l6hdz704uh28ckcbegyv3v7bglx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/252</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218858</id>
    <revision>
      <id>577701</id>
      <parentid>571671</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T23:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3612" sha1="iwqotjzgyua7yog7hmsnc732gbxfpfd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}స్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;భూరిభుజాప్రతాపగుణభూషణ! యోబయనారసింహ! నీ
చారుయశోవధూమణికి సారసవైరి ముఖంబు; తారకల్
సారనఖాంకురంబు; లల శంకరశైలహిమాద్రు లాత్మవ
క్షోరుహముల్; సితాబ్జములు సొంపగు లోచనపంకజాతముల్.&lt;/poem&gt;|ref=125}}
ఓ నరసభూపాలా! నీ కీర్తికాంతకుఁ జంద్రుఁడు ముఖము; నక్షత్రములు గోళ్లు; కైలాస హిమవత్పర్వతములు స్తనములు; తెల్లతామరపూలు కన్నులు.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;తనరు సత్కీర్తికాంతకుఁ దారకాదు
లరయ నంగంబు లై వేడ్కఁ బరిణమింపఁ
గలుగుపరిణామమునఁ ద్రిలోకములు నిండు
నరసవిభుకీర్తి వ్యంగ్య మనం జెలంగు.&lt;/poem&gt;|ref=126}}
'''తా'''. “నీ కీర్తికాంతకుఁ జంద్రాదులు ముఖాదులుగాఁ బరిణమించిరి” అని చెప్పుటచే నిది పరిణామాలంకారము. ఇది వాచ్యము. దీనిచే “నరసభూపాలునికీర్తి ముల్లోకముల నిండినది&quot; అను వస్తువు వ్యంగ్యము. పరిణామాలంకారముచే నిట వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}స్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అరిపురభంజనోజ్జ్వలబలాధిక! శ్రీనరసింహరాజశే
ఖర! భవదీయకీర్తిరుచి గంగ యనంగఁ జెలంగుఁ బొంగుచుౝ
హరిపదసంగసంకలిత యై భువనత్రయపూర్ణ యై నిరం
తరతరహంసజాంశుసముదాయసమన్విత యై వసుంధరౝ.&lt;/poem&gt;|ref=127}}
'''తా'''. ఓనరసభూపాలా! నీకీర్తి గంగవలె హరిపదమును (విష్ణుపదము — ఆకాశము) ముట్టుచు, ముల్లోకములను నిండి, నిరంతరతరహంసజాంశుసముదాయసమన్వితయై (హంసలకాంతివంటి కాంతి గలదై — హంసజా = సూర్యుని బిడ్డయగు యమునాకాంతిసముదాయముతో గూడినదై - గంగ యమునతో సంగమించెననుట ప్రసిద్ధమేకదా) యొప్పుచున్నది.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;రాజశేఖర! భవదీయరమ్యకీర్తి
యొనరు నల గంగవలె నను నుపమచేతఁ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iwqotjzgyua7yog7hmsnc732gbxfpfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/253</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218859</id>
    <revision>
      <id>577709</id>
      <parentid>571672</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T03:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="6ehz6yj0q57myz6pvdu6jxhatagokzp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బరఁగుచు నృసింహ! నీవు శంకరునికరణి
ననుపమవ్యంగ్య మౌ నిందు నరసి చూడ.&lt;/poem&gt;|ref=128}}
'''తా'''. 'నీకీర్తి గంగవలె నున్నది' అనునది వాద్యమగు నుపమ. దీనిచే “నీవు శంకరునిపలె నుంటిని” అను నుపమ వ్యంగ్యముగా భాసిల్లుచున్నది. ఇట నలంకారముచే నలంకారము వ్యంగ్యముగా భాసిల్లినది.
{{p|ac|fwb}}కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
కవిప్రౌఢాక్తిసిద్ధార్థ మన స్వతస్సంభవివలె లోకమునఁగూడ యథార్థముగా గోచరింపని యర్థము. స్వతస్సంభవి యర్థము కేవల ప్రౌఢోక్తిచేతనే నిష్పన్నము గాక లోకమునఁ గూడ యథార్థముగా గోచరించునది. అనఁగా నది (స్వతస్సంభావి) కవిప్రౌఢోక్తి నిష్పన్నమైనను లోకమునఁ గూడ సంభావ్యమగును. కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధమగు నర్థ మట్లు లోకమున సంభావ్యము గాదు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఒంటిగా మడికాసు గుంటిపైఁ గూర్చుండి
                    సంజకెంజాయపెంజడలు దాల్చి
సొరిది నేకాలంబు సురనదీస్నాతుఁ డై
                    నిద్దంపుబూది మైనిండ నలఁది
యచ్చుగాఁ బులితోలుకచ్చడంబు ఘటించి
                    యొడలఁ బాములు బ్రాఁక నోర్పు గలిగి
హాలాహలానలాభీలధూమముఁ గ్రోలి
                    యఱచేత హవ్యవాహనము బూని&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నీయశోలక్ష్మిఁ బూను పూనికలఁ దపము
నేడు నొనరించుచున్నాఁడు నీలగళుఁడు
కానియెడ నేల యతని కీగతి సెలంగ?
సరసగుణహార! యోబయనరసధీర!&lt;/poem&gt;|ref=129}}
మడికాను = వెండి; గుంటిపై = గుండుమీఁద; కైలాసపర్వతముపై.

ఓ నరసభూపాలా! ఒంటరిగాఁ గైలాసమున సంజకెంజాయలవంటి జడలు ధరించి, గంగాస్నానము సేయుచు, మేనికి బూడిదను బూసికొని, పులితోలుగుడ్డలు దాల్చి, శరీరమునఁ బాములు ప్రాఁకుచున్నను నోర్చుకొని, యనఁగా నంతగా ద్వంద్వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ehz6yj0q57myz6pvdu6jxhatagokzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577710</id>
      <parentid>577709</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T03:12:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>577710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="a5rgrpiixf8lqlh1pdmw8puychxj72v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;బరఁగుచు నృసింహ! నీవు శంకరునికరణి
ననుపమవ్యంగ్య మౌ నిందు నరసి చూడ.&lt;/poem&gt;|ref=128}}
'''తా'''. 'నీకీర్తి గంగవలె నున్నది' అనునది వాద్యమగు నుపమ. దీనిచే “నీవు శంకరునిపలె నుంటిని” అను నుపమ వ్యంగ్యముగా భాసిల్లుచున్నది. ఇట నలంకారముచే నలంకారము వ్యంగ్యముగా భాసిల్లినది.
{{p|ac|fwb}}కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
కవిప్రౌఢాక్తిసిద్ధార్థ మన స్వతస్సంభవివలె లోకమునఁగూడ యథార్థముగా గోచరింపని యర్థము. స్వతస్సంభవి యర్థము కేవల ప్రౌఢోక్తిచేతనే నిష్పన్నము గాక లోకమునఁ గూడ యథార్థముగా గోచరించునది. అనఁగా నది (స్వతస్సంభావి) కవిప్రౌఢోక్తి నిష్పన్నమైనను లోకమునఁ గూడ సంభావ్యమగును. కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధమగు నర్థ మట్లు లోకమున సంభావ్యము గాదు.
{{Telugu poem|type=సీ.|lines=&lt;poem&gt;ఒంటిగా మడికాసు గుంటిపైఁ గూర్చుండి
                    సంజకెంజాయపెంజడలు దాల్చి
సొరిది నేకాలంబు సురనదీస్నాతుఁ డై
                    నిద్దంపుబూది మైనిండ నలఁది
యచ్చుగాఁ బులితోలుకచ్చడంబు ఘటించి
                    యొడలఁ బాములు బ్రాఁక నోర్పు గలిగి
హాలాహలానలాభీలధూమముఁ గ్రోలి
                    యఱచేత హవ్యవాహనము బూని&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;నీయశోలక్ష్మిఁ బూను పూనికలఁ దపము
నేడు నొనరించుచున్నాఁడు నీలగళుఁడు
కానియెడ నేల యతని కీగతి సెలంగ?
సరసగుణహార! యోబయనరసధీర!&lt;/poem&gt;|ref=129}}
మడికాసు = వెండి; గుంటిపై = గుండుమీఁద; కైలాసపర్వతముపై.

ఓ నరసభూపాలా! ఒంటరిగాఁ గైలాసమున సంజకెంజాయలవంటి జడలు ధరించి, గంగాస్నానము సేయుచు, మేనికి బూడిదను బూసికొని, పులితోలుగుడ్డలు దాల్చి, శరీరమునఁ బాములు ప్రాఁకుచున్నను నోర్చుకొని, యనఁగా నంతగా ద్వంద్వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a5rgrpiixf8lqlh1pdmw8puychxj72v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/254</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218860</id>
    <revision>
      <id>577713</id>
      <parentid>571673</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T03:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3334" sha1="23es6fze1yclnxpx9psb3x8alcqwc2d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ములను గెలిచి, హాలాహలరూపమగు పొగను ద్రావి, యగ్నినిఁ జేతఁ బట్టుకొని శివుఁడు నీ యశోలక్ష్మినిఁ బోలుటకై తపము చేయుచున్నాఁడు. కానిచో నతఁ డీగతి నేల యుండును?
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నరసవిభుకీర్తిఁ  బోలఁగ
హరుఁడు దపము సేయుచుండు ననువస్తువుచే
‘సరిగాఁ డాతనికీర్తికి
హరుఁడును’ ననువస్తు వలరు వ్యంగ్యం బగుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=130}}
'''తా'''. పైపద్యమున “నరసభూపాలునిఁ గీర్తినిఁ బోలుటకై శివుఁడు దపస్సును జేయుచున్నాఁడు” అను వస్తువుచే &quot;శివుఁడు గూడ నాతనికీర్తికిఁ బోలఁడు” అను వస్తువు వ్యంగ్యము. శివుని స్వభావస్థితినిఁ గవి తపశ్చరణరూపమగు ప్రౌఢోక్తిచేఁ జెప్పినాఁడు. ప్రౌఢోక్తి యనఁ కవికల్పితోక్తివైచిత్ర్యము లేక కవి విచిత్రముగాఁ గల్పించిన యుక్తి లేక వక్రోక్తి.&lt;ref&gt;&quot;However Bhamaha's Vakrokti appeared in Kavyaprakasa under the name of ప్రౌఢోక్తి” అని త్రివేది వ్రాసినాఁడు. దీనినిఁ బట్టి భామహుని వక్రోక్తియే ప్రౌఢోక్తిరూపమున ధ్వనికారుఁడును వానినిఁ బట్టి కావ్యప్రకాశకారుఁడును గ్రహించియుందురు.&lt;/ref&gt;
{{p|ac|fwb}}కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt; మేలిమి నృసింహధరణీ
పాలు ప్రతాపాగ్ని దిశలఁ బ్రబలినఁ గీలా
భీలదవానల మడవుల
పా లయ్యెౝ; జలధిఁ బడియె బడబానలముౝ.&lt;/poem&gt;|ref=131}}
'''తా'''. నరసభూపాలుని ప్రతాపాగ్ని దిక్కుల విజృంభింపఁగా దావాగ్ని యడవులపాలయ్యెను. బడబాగ్ని సముద్రమునఁ బడెను.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జనపతి ప్రతాప మడరఁగ
వనవాటికి నరిగె దావవహ్ని యనెడిచో
మనమునఁ గలఁగియునుంబలె
ననియెడు నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్య మగువస్తువుచేౝ. &lt;/poem&gt;|ref=132}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23es6fze1yclnxpx9psb3x8alcqwc2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/255</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218861</id>
    <revision>
      <id>577715</id>
      <parentid>571674</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T05:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="4pv0vakunbbu0p68a8zoqhptx361hli" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''తా'''. పైపద్యమున “నరసభూపాలుని ప్రతాపాగ్ని దిక్కుల విజృంభింపఁగా దావాగ్ని యడవులపాలయ్యె” అను వస్తువుచే &quot;దావాగ్ని మనస్సునఁ గలఁత పడినది కాఁబోలు” అను నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్యమగుచున్నది. ఉత్ప్రేక్షావాచక మగు ‘కాఁబోలు' మొదలయిన పదములులేమి నిది వ్యంగ్యోత్ప్రేక్ష.

(ఇది గమ్యోత్ప్రేక్ష కాని వ్యంగ్యోత్ప్రేక్ష గాదు. వీని భేద మిదివఱకుఁ జూపఁబడినది. చూ. 124 పద్యవివరణము.)
{{p|ac|fwb}}కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అంచితవిక్రమంబున, మహాసమరవ్రతదీక్షచేనొ, పో
షించిన కారణంబుననొ, శ్రీనరసింహుకృపాణ మాజులం
బొంచి మదించి మించు నరిభూభృదకుంఠితకంఠపీఠముల్
ద్రుంచియు వాఁత నంట దలదుఃక్షితిపక్షతజప్రవాహముల్.&lt;/poem&gt;|ref=133}}
'''తా'''. నరసభూపాలుని ఖడ్గము యుద్ధవ్రతదీక్షను బట్టియుండుటచేతనో, నింతకుమున్ను పోషించిన కారణముచేతనో, యుద్ధములలో శత్రురాజుల కంఠములను ద్రుంచియు వారి రక్తమును గ్రోలకున్నది.

వ్రతదీక్షను గొన్నవారు వ్రతమధ్యమున జలాదులను గ్రోలరు. &quot;విషవృక్షో౽పి సంవర్ధ్య స్వయంఛేత్తు మసాంప్రతం” అని యున్నను &quot;ఆతతాయిన మాయాంతం హన్యాదేవా౽విచారయౝ” అను శాస్త్రానుసారముగా నొకపుడు దనచేఁ బోషింపఁబడియుఁ కృతఘ్నులై తనకు హానిచేయ సమకట్టి వచ్చిన శత్రురాజుల కంఠములను ద్రుంచెను. కాని భీముఁడు దుశ్శాసనునిఁ జంపి కసిపోక రక్తపానమును జేసినవిధమున నీ ఖడ్గము రక్తపానము సేయలేదు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అలఘుగతిని బోషించియు
బలె నంటదు రక్త మతనిపటుఖడ్గ మనం
గలిగిన యుత్ప్రేక్షవలన
నలఖండనవేగవస్తు వలరుౝ ధ్వనియై.&lt;/poem&gt;|ref=134}}
'''తా'''. పై పద్యమున &quot;మహాసమరవ్రతదీక్షను బట్టియుండుటచేతనో, బోషించిన కారణముననో కత్తి రక్తము నంటదు” అనుచోట నున్న హేతూత్ప్రేక్షలు &quot;వేగముగా నతఁడు శత్రువులను ఖండించెను” అను ఖండనవేగరూపమగు వస్తువును వ్యంగ్య మొనర్చుచున్నవి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4pv0vakunbbu0p68a8zoqhptx361hli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/256</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218862</id>
    <revision>
      <id>577739</id>
      <parentid>571675</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T07:59:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577739</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4025" sha1="22ear6hax0rexlundab64dcxwjkc45f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}కవిప్రౌడోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;ఆమోదంబున శ్రీనృసింహవిభు దానాంభోనదుల్ సాగర
స్వామిం జెంద యశంబు మేఘములఁ బర్వం గల్గు వర్షాశర
త్సామానాధికరణ్యశంక నచటౝ దామోదరుం డొందు ని
ద్రాముద్రానుగతప్రబోధములఁ జిత్రం బేకకాలంబునన్.&lt;/poem&gt;|ref=135}}
'''తా'''. నరసభూపాలుని దానజలప్రవాహములు సముద్రమునఁ బడెను. అతని కీర్తికాంతి మేఘములపైఁ బడెను. అట్టితఱి నాసముద్రమున శయనించియున్న నారాయణునకు వర్షాకాలభ్రాంతియు, శరదాగమభ్రాంతియుఁ గలిగెను. దాన నతఁడు నిద్రాప్రబోధములు రెండును నేకకాలమున నొందెను; ఇది చిత్రము.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;హరికి వర్షాశరద్భ్రాంతి యడరుననెడి
భ్రాంతి మదలంక్రియారూఢిఁ బ్రబలునిద్ర
దెలివినున్నట్లు యోగనిద్రలు వహించు
ననెడియుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్య మై యతిశయిల్లు.&lt;/poem&gt;|ref=136}}
'''తా'''. “హరికి వర్షాకాలభ్రాంతియు, శరత్కాలభ్రాంతియు నేకకాలమునఁ గలిగె” ననుచోట భ్రాంతి మదలంకారము. దీనిచేఁ &quot;దెలివితోఁ గూడిన నిద్ర (యోగనిద్ర) భగవంతుని కున్నట్లున్నది” అను నుత్ప్రేక్ష వ్యంగ్యముగా భాసిల్లుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలవస్తుకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
వెనుకటిది కవిప్రౌఢోక్తి. ఇటఁ గవిచే నిబద్ధుఁడగు వక్తయొక్క ప్రౌఢోక్తి. అనఁగాఁ గవి సాక్షాత్తుగాఁ దానే చెప్పక దూత్యాదులచేఁ జెప్పించినట్లు తెలుపు ప్రౌఢోక్తి. ఈక్రిందిపద్యమున దూతిక వినిబద్ధవక్త్రి. కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తి కవిప్రౌఢోక్తి గాదా? ఏల యీయవాంతరవిభాగ మన్నచో వృద్ధోక్తికన్న బాలోక్తి చమత్కారముగా నుండువిధమునఁ గేవల కవిప్రౌఢోక్తికన్నఁ గవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తి యధికచమత్కారమును గలిగించును.
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;అనురాగాంబుధి యుబ్బి వెల్వడినయ ట్లాపూర్ణఘర్మాంబువుల్
దనువల్లిం దిగజాఱఁ, గన్నుఁగవ లేదళ్కుల్ పిసాళించుచుౝ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22ear6hax0rexlundab64dcxwjkc45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/257</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218863</id>
    <revision>
      <id>577746</id>
      <parentid>571676</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577746</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3432" sha1="r9eft8w5y6kpsdkguz311x0azu9ykn3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ననవిల్కానిపురప్రవేశకలనానాళీకదామంబు లై
తనరం గోమలి నిన్నుఁ జూచె నరసేంద్రా! సాంద్రతేజోనిధీ!&lt;/poem&gt;|ref=137}}
స్పష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈవాక్యార్థముచేతను
భూవల్లభ! నిన్నుఁ గోరి పొలఁతి విరహతా
పావృత్తి నున్న దిపు డను
నావస్తువు వ్యంగ్య మగుచు నతిశయ మొందుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=138}}
'''తా'''. పైపద్యమున “నాకోమలి మేనెల్లఁ జెమర్పఁగా నిన్నుఁ గాంచె” నను వస్తువుచే &quot;నామె విరహతాపతప్తురాలై యున్నది.” అను వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది.

ఇట దూతి కవినిబద్ధవక్త్రి. ఆమె తనచెలినిఁగూర్చి చెలికానితోఁ దెలుపుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవినిబద్ధవక్తృబ్రౌఢోక్తిసిద్ధారశక్తిమూలవస్తుకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;సురగిరిచుట్టునుం బవరిచుట్టెద వేల దినేశ! రత్నసం
భరితము దేవతాధనముఁ బాయక కాచెద నంచు నేఁటికిన్;
సురతరులం గరాంగుళులఁ జొప్పడఁ దాల్చి యశో౽భ్రగంగచేఁ
బరఁగి నృసింహుఁడే సుకవిపంక్తులఁ బ్రోవ నిదేల యేరికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=139}}
ఓ సూర్యుఁడా! రత్నసమృద్ధమగు దేవతాధనమును కాపాడుదునని నేఁటికిఁ గూడనేల మేరువు చుట్టును దిరిగెదవు? ఆ ధన మెవరికిఁ గావలయును? ఏలన మానరసభూపాలుఁడు కల్పవృక్షములను దనచేతివేళ్ళ ధరించెను. కీర్తిగంగను వహించెను. సుకవిపంక్తులను బోషించుచున్నాఁడు. ఇంతకన్న నా మేరువు చేయఁగల పని యేమి? (ఇది యొకకవినిబద్ధు డఁగు యాచకునివాక్యము.)

‘సుకవిపంక్తుల' ననుటకన్న 'విబుధపంక్తుల' నన్నచో సముచితముగా నుండును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తనరెడు నీవాక్యార్థం
బున శ్రీనరసింహుఁ డఖిలమును బ్రోవఁగ నా
యనిమిషగిరివలెఁ దగు నను
ననుపమ మగునుపమ వ్యంగ్యమై పొగ డొందున్.&lt;/poem&gt;|ref=140}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9eft8w5y6kpsdkguz311x0azu9ykn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/258</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218864</id>
    <revision>
      <id>577749</id>
      <parentid>571677</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577749</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3507" sha1="jlpu6uxzsr9jhd4s3i8wnei4885qeq0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''తా'''. పైపద్యమున సూర్యు నుద్దేశించి చెప్పినవస్తువుచే “నరసభూపాలుఁడు మేరుపువలె నున్నాఁడు” అను నుపమానము వ్యంగ్యమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ధరణి ననంతకీర్తియుఁ బ్రతాపముఁ గల్గినరాజ వౌట నిన్
దరణి మనో౽రవిందమునఁ దాల్చినచుట్టఱికంబుపేర్మినో
కరివరయానకుౝ విశదకాంతియుఁ గాకయు నై కడంగి బి
త్తర మగుమేనఁ గీర్తియుఁ బ్రతాపము నిల్చె నృసింహభూవరా!&lt;/poem&gt;|ref=141}}
'''తా'''. నరసభూపాలా! కీర్తిప్రతాపములుగల నిన్ను మనస్సునఁ దలఁచుచుంటచేతఁ గాఁబోలు నాతరుణికిఁ గూడఁ గీర్తి, ప్రతాపము లబ్బినట్లు దేహమునం దెల్లఁదనమును, వేఁడిమియుఁ (విరహతాపము) గలిగెను.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నెఱయు కీర్తిప్రతాపాఢ్యు నిన్నుఁ దలఁప
యశము శౌర్యంబు గలిగిన ట్లలరు వెలరు
గాకయును ననునుత్ప్రేక్షఁ ‘గాంత నేలు
విరహమున కోర్వ’ దను వ్యంగ్యవిభవ మలరు.&lt;/poem&gt;|ref=142}}
ఇట 'ధరణి...చుట్టఱికంబు పేర్మినో కరివరయానకుౝ విశదకాంతియుఁ గాఁకయుఁ గలిగె' ననునుత్ప్రేక్షచే 'కాంత నేలుకొనుము. ఆమె విరహతాపమున కోర్వఁజాలకున్నది' అను వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చెలువ! యి దేమి? యామగువ చిత్రమునందు నృసింహభూవరుం
గలయ లిఖించువేళఁ బులకంబులు గ్రొంజెమరుం దలిర్పఁగా
నొలవు వడంకుచున్నది; సముజ్జ్వల మైననృపాలరూపమున్
వలపులు రేఁపుచున్నరతివల్లభురూ పని భీతిఁ జెందెనో.&lt;/poem&gt;|ref=143}} 
స్పష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;“వరుని లిఖంచుచు వడఁకెడి
సరోజశరుఁ డనియొ?” యనెడి సందేహమునన్&lt;/poem&gt;|ref=144}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlpu6uxzsr9jhd4s3i8wnei4885qeq0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577750</id>
      <parentid>577749</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T09:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>577750</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3504" sha1="9d8lgess8dxrl7kj1u1u9ftgwakv2dl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''తా'''. పైపద్యమున సూర్యు నుద్దేశించి చెప్పినవస్తువుచే “నరసభూపాలుఁడు మేరుపువలె నున్నాఁడు” అను నుపమానము వ్యంగ్యమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతవస్తుధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;ధరణి ననంతకీర్తియుఁ బ్రతాపముఁ గల్గినరాజ వౌట నిన్
దరణి మనో౽రవిందమునఁ దాల్చినచుట్టఱికంబుపేర్మినో
కరివరయానకుౝ విశదకాంతియుఁ గాకయు నై కడంగి బి
త్తర మగుమేనఁ గీర్తియుఁ బ్రతాపము నిల్చె నృసింహభూవరా!&lt;/poem&gt;|ref=141}}
'''తా'''. నరసభూపాలా! కీర్తిప్రతాపములుగల నిన్ను మనస్సునఁ దలఁచుచుంటచేతఁ గాఁబోలు నాతరుణికిఁ గూడఁ గీర్తి, ప్రతాపము లబ్బినట్లు దేహమునం దెల్లఁదనమును, వేఁడిమియుఁ (విరహతాపము) గలిగెను.
{{Telugu poem|type=తే.|lines=&lt;poem&gt;నెఱయు కీర్తిప్రతాపాఢ్యు నిన్నుఁ దలఁప
యశము శౌర్యంబు గలిగిన ట్లలరు వెలరు
గాకయును ననునుత్ప్రేక్షఁ ‘గాంత నేలు
విరహమున కోర్వ’ దను వ్యంగ్యవిభవ మలరు.&lt;/poem&gt;|ref=142}}
ఇట 'ధరణి...చుట్టఱికంబు పేర్మినో కరివరయానకుౝ విశదకాంతియుఁ గాఁకయుఁ గలిగె' ననునుత్ప్రేక్షచే 'కాంత నేలుకొనుము. ఆమె విరహతాపమున కోర్వఁజాలకున్నది' అను వస్తువు వ్యంగ్యమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధార్థశక్తిమూలాలంకారకృతాలంకారధ్వని&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చెలువ! యి దేమి? యామగువ చిత్రమునందు నృసింహభూవరుం
గలయ లిఖించువేళఁ బులకంబులు గ్రొంజెమరుం దలిర్పఁగా
నొలవు వడంకుచున్నది; సముజ్జ్వల మైననృపాలరూపమున్
వలపులు రేఁపుచున్నరతివల్లభురూ పని భీతిఁ జెందెనో.&lt;/poem&gt;|ref=143}} 
స్పష్టము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;“వరుని లిఖంచుచు వడఁకెడి
సరోజశరుఁ డనియొ?” యనెడి సందేహమునన్&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9d8lgess8dxrl7kj1u1u9ftgwakv2dl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/259</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218865</id>
    <revision>
      <id>577766</id>
      <parentid>571678</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T10:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577766</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3962" sha1="tedr0u64062wufb50098ckvhemolkr0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;నరసింహుఁడు మరుకైవడిఁ
బరఁగు ననెడి యుపమ వ్యంగ్యభావము నొందున్.&lt;/poem&gt;|ref=144}}
{{Center|సరోజకరుఁడు (పా) సరసన్మరుఁడు.}}
ఇట సందేహాలంకారముచే నుపమానము వ్యంగ్యము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈవరుసఁ బ్రబంధాదిక
తావేలధ్వనులు బుద్ధి ననుమేయము లౌ
నావల రసధ్వనులు రస
భావప్రకరణములం బ్రపంచితము లగున్.&lt;/poem&gt;|ref=145}}
'''తా'''. ఈ విధముననే ప్రబంధగతధ్వను లూహించుకొనవలెను. రసధ్వనులు రసప్రకరణమునఁ జూపుదుము. ప్రబంధధ్వని నిట నుదాహరింతుము. ప్రబంధ మన సంఘటితనానావాక్యసముదాయము. అది గ్రంథరూపముగాఁ గానీ తదనాంతరప్రకరణరూపముగాఁ గానీ యుండవచ్చును. మహాభారతమునందు శాంతిపర్వమున నీక్రిందిఘట్టము గలము. ఆంధ్రమహాభారతమున దీని యనువాదము లేదు. దీనికి గృధ్రగోమాయుసంవాద మని పేరు. గ్రద్ద పగటిపూటనే చూడఁగలదు. రాత్రిపూట దానికిఁ గనులు గానరావు. నక్క రాత్రిపూటనే లెస్సగా విజృంభింపఁగలదు. ఇట్టిస్థితిలో మరణించిన బాలునిఁ గొని బందుగులు శ్మశానమునకుఁ దెచ్చిరి. అది సాయంకాలసమయము. ఆ మృతబాలుని విడిచి పోలేక బందుగులు దుఃఖించుచుండిరి. ఆశ్మశానమున నీ గృధ్రగోమాయువులు రెండును గలవు. ఆ మృతకళేబరము నారెండును హరింపఁదలఁచుచున్నవి. ఇంకను జీఁకటి పడలేదు. ఆ బందుగు లిదేవిధముగాఁ జీఁకటి పడువఱకు నేడ్చుచున్నయెడలఁ దనకుఁ గన్నులు గానఁబడమి నా నక్కయే వాని శరీరమును మింగునని గృధ్రము భయపడుచున్నది. కాన నది యిట్లనుచున్నది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“అలంస్థిత్వా శ్మశానే౽స్మిౝ గృధ్రగోమాయుసంకులే
 కంకాళబహుళే ఘోరే సర్వప్రాణిభయంకరే
 నచేహ జీవితః కశ్చిత్కాలధర్మ ముపాగతః
 ప్రియో వా యదివాద్వేష్యః ప్రాణినాం గతి రీదృశీ.”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. గృధ్రగోమాయుసంకులమును, నెముకలచే నెల్లప్రాణులకు భయంకరమును నైన యీ శ్మశానమున నుండవలదు; కాలధర్మమును బొందినవాఁడెవఁడును దిరిగి జీవింపఁడు; ఈ గతి యెట్టివారికినిఁ దప్పదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tedr0u64062wufb50098ckvhemolkr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/260</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218866</id>
    <revision>
      <id>577781</id>
      <parentid>571679</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T11:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577781</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="d5nryqv8wgrmckiclkxw8z7xkxjrbe6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఈవాక్యసమూహమంతయుఁ బ్రబంధమని వ్యవహరింపఁబడును. ఈప్రబంధము 
“వీ రీశవమును విడిచిపోయినచో నక్క కందకుండ నేనే భక్షింతును” అను వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్తము సేయుచున్నది.

అప్పుడు నక్క యిట్లనుచున్నది:―
“ఆదిత్యో౽యం స్థితో మూఢాః స్నేహం కురుత సాంప్రతం
 బహువిఘ్నో ముహూర్తో౽యం జీవేదపి కదాచన
 అముం కనకవర్ణాభం బాలమప్రాప్తయౌవనం
 గృధ్రవాక్యాత్కథం బాలా స్త్యజధ్వ మవిశంకితాః”
'''తా'''. ఓ మూర్ఖులారా! ఇంకను బ్రొద్దున్నది. ఆ బాలునిపైఁ బ్రేమ సూపుఁడు. ఈ బాలుని మరణముహూర్తము బహువిఘ్నయుక్తము. ఒకవేళ మరల జీవించినను జీవింపవచ్చును. ఈ గృధ్రవాక్యమును విని బంగారమువంటి యీ పసిపాప నేల విడిచెదరు?

ఈ ప్రబంధమంతయు &quot;వీ రీశవమును జీకఁటి పడువఱకు విడిచిపెట్టిపోక యున్నచోఁ బిమ్మట గృధ్రమున కందకుండ నేనే భక్షింతును&quot; అను వ్యంగ్యార్థమును సూచించుచున్నది.

ఇదంతయు స్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలప్రబంధగతవస్తుకృతవస్తుధ్వని, ఇదేవిధముగా స్వతస్సిద్ధ, కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధ, కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధములగు వ్యంగ్యము లొక్కొక్కటియు నాలుగు చొప్పున 12 విధములను జూపవచ్చును.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇచట మధ్యమకావ్య మై రుచిర మగుగు
ణీకృతవ్యంగ్యవిభవంబు నిశ్చయింతు;
నిదియు నెనిమిదిభేదంబు లెనయు; వీని
భవ్యనామంబు లెఱిఁగింతుఁ బ్రక్రమమున.&lt;/poem&gt;|ref=146}}
'''తా'''. మధ్యమకావ్యమగు గుణీకృతవ్యంగ్య మెనిమిదివిధములు. వానినిఁ దెలుపుమను. గుణీభూతమనఁగా నప్రధానము. వ్యంగ్యార్థ మప్రధానమై వాచ్యార్థమే ప్రధానముగాఁ గల కావ్యము గుణీభూతవ్యంగ్యకావ్యము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమరు నగూఢము, నపరాం
గము, వాచ్యాంగంబు, నప్రకాశము, సంది
గ్ధము, నల తుల్యప్రాధా
న్యము, గాక్వాక్షిప్త మరుచిరాఖ్యము ననఁగౝ.&lt;/poem&gt;|ref=147}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5nryqv8wgrmckiclkxw8z7xkxjrbe6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577782</id>
      <parentid>577781</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T11:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>577782</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3779" sha1="6hh2c11j2o5yn89wq8iboh3fhpfm8u8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఈవాక్యసమూహమంతయుఁ బ్రబంధమని వ్యవహరింపఁబడును. ఈప్రబంధము 
“వీ రీశవమును విడిచిపోయినచో నక్క కందకుండ నేనే భక్షింతును” అను వ్యంగ్యార్థమును వ్యక్తము సేయుచున్నది.

అప్పుడు నక్క యిట్లనుచున్నది:―
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“ఆదిత్యో౽యం స్థితో మూఢాః స్నేహం కురుత సాంప్రతం
 బహువిఘ్నో ముహూర్తో౽యం జీవేదపి కదాచన
 అముం కనకవర్ణాభం బాలమప్రాప్తయౌవనం
 గృధ్రవాక్యాత్కథం బాలాస్త్యజధ్వ మవిశంకితాః”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. ఓ మూర్ఖులారా! ఇంకను బ్రొద్దున్నది. ఆ బాలునిపైఁ బ్రేమ సూపుఁడు. ఈ బాలుని మరణముహూర్తము బహువిఘ్నయుక్తము. ఒకవేళ మరల జీవించినను జీవింపవచ్చును. ఈ గృధ్రవాక్యమును విని బంగారమువంటి యీ పసిపాప నేల విడిచెదరు?

ఈ ప్రబంధమంతయు &quot;వీ రీశవమును జీకఁటి పడువఱకు విడిచిపెట్టిపోక యున్నచోఁ బిమ్మట గృధ్రమున కందకుండ నేనే భక్షింతును&quot; అను వ్యంగ్యార్థమును సూచించుచున్నది.

ఇదంతయు స్వతస్సిద్ధార్థశక్తిమూలప్రబంధగతవస్తుకృతవస్తుధ్వని. ఇదేవిధముగా స్వతస్సిద్ధ, కవిప్రౌఢోక్తిసిద్ధ, కవినిబద్ధవక్తృప్రౌఢోక్తిసిద్ధములగు వ్యంగ్యము లొక్కొక్కటియు నాలుగు చొప్పున 12 విధములను జూపవచ్చును.
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;ఇచట మధ్యమకావ్య మై రుచిర మగు గు
ణీకృతవ్యంగ్యవిభవంబు నిశ్చయింతు;
నిదియు నెనిమిదిభేదంబు లెనయు; వీని
భవ్యనామంబు లెఱిఁగింతుఁ బ్రక్రమమున.&lt;/poem&gt;|ref=146}}
'''తా'''. మధ్యమకావ్యమగు గుణీకృతవ్యంగ్య మెనిమిదివిధములు. వానినిఁ దెలుపుదును. గుణీభూతమనఁగా నప్రధానము. వ్యంగ్యార్థ మప్రధానమై వాచ్యార్థమే ప్రధానముగాఁ గల కావ్యము గుణీభూతవ్యంగ్యకావ్యము.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమరు నగూఢము, నపరాం
గము, వాచ్యాంగంబు, నప్రకాశము, సంది
గ్ధము, నల తుల్యప్రాధా
న్యము, గాక్వాక్షిప్త మరుచిరాఖ్యము ననఁగౝ.&lt;/poem&gt;|ref=147}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hh2c11j2o5yn89wq8iboh3fhpfm8u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Dhananjaya Nighantu.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>223440</id>
    <revision>
      <id>577730</id>
      <parentid>577648</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>577730</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="fbfsj5o0oimdx3mr786qs1pxxinu109" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[ధనంజయనిఘంటువు]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:ధనంజయుడు|ధనంజయుడు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1917
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=9
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist 
13=1
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>fbfsj5o0oimdx3mr786qs1pxxinu109</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223441</id>
    <revision>
      <id>577726</id>
      <parentid>577639</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="h6hfisaot2jrn3831ab993j4cnbfreo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|&lt;poem&gt;PRINTED AT 
V. RAMASWAMY SASTRULU &amp; SONS, 
THE AUDI SARASWATY NILAYA PRESS, 
69, Malayaperumall Street, Madras—1917.&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6hfisaot2jrn3831ab993j4cnbfreo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223444</id>
    <revision>
      <id>577729</id>
      <parentid>577644</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="8i5a5o8iybcf1aacqn0jdr9z7mlvqu8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Dhananjaya Nighantu.djvu
|Page = 7
|bSize = 600
|cWidth = 600
|cHeight = 940
|oTop = 0
|oLeft = 0
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8i5a5o8iybcf1aacqn0jdr9z7mlvqu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223446</id>
    <revision>
      <id>577724</id>
      <parentid>577646</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>577724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="ma8y6lwkhbu6tx597hfoe1um20j4v32" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs125|ac}}పీఠిక.&lt;/p&gt;

సంస్కృతభాషయందు పాండిత్యము సంపాదింపఁ గోరువారికి ఈ “ధనంజయనిఘంటువు&quot; మిక్కిలి యుపయోగకారియైయున్నది. దీనియందు కేవలము రూఢశబ్దములేగాక, పదయోజనప్రక్రియ కనువగు పర్యాయపదనిరూపణమును దెలియఁజేయంబడియున్నది. కాఁబట్టి, ఈనిఘంటువు త్రికాండమునకంటె విలక్షణమైనదియై, శబ్దజాలంబును సమయానుసారంబుగ యోజించుకొనుటకు సాధకమైనదియైయున్నది.

మఱియు నిది సంస్కృతభాషాభిజ్ఞులకు మాత్రమేగాక, ఆంధ్రభాషాభిజ్ఞులకుఁ గూడ నుపయుక్త మగువిధంబున నాంధ్రటీకయు ఉదాహరణములును జేర్చి ముద్రించినారము.

ఈనిఘంటుకర్తయగు ధనంజయకవి, త్రికాండకర్తయగు అమరసింహునికంటె పూర్వుఁడని కొంద ఱనెదరు. ఇతఁడు “ద్విసంధాన”మను కావ్యరత్నమును రచియించి యున్న ట్లీగ్రంథముచేతనే తెలియుచున్నది. త్రికాండగ్రంథకర్త బౌద్ధుఁడు. ఈ నిఘంటుకర్త జైనుఁడు. ఇతఁడు జైనమతస్థుఁడని యీనిఘంటువును పఠించిన వేద్యమగును.
{{rh|చెన్నపురి&lt;br&gt;
2-11-1917.||{{Center|ఇట్లు,}}
వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ma8y6lwkhbu6tx597hfoe1um20j4v32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/425</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223450</id>
    <revision>
      <id>577665</id>
      <timestamp>2026-09-10T12:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577665</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1911" sha1="ai930xze5kzk22yw9dsnnqt6nrizlop" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;పలుకులు, నా 253.

పలుతెరగుల బాలికాబాలులను ఒకచోనుంచి చదివించుట పోషకుల జాగ్రత్తకు నికషోపలము 144.

పశ్చాత్తాపము 141.

పాంచాల యువకుల క్రోధావేశము 347.

పాంచాలస్త్రీలతో పరిచితి 346.

పాట్నా- నాకుగ్రొత్త 248;- లో మౌలానామజహరుల్ హక్కుగారి యాతిధ్యము 250.

పాతంజలయోగ దర్శనము 19.

పాములుమొదలగు వానిని చంపరాదు 83.

పాయధునికడ జాల జనము 333.

పారసీ రుస్తుంజీ, సేఠ్-గారు సాహసకార్యములలో నాకుదోడు 78;——గారి కొకతూరి గొప్ప ఆపదతటస్థించెను 187;——గారికి నాయెడల దొడ్డనమ్మకము 187;- గారి దొంగతనముపట్టువడెను 188;—గారి పశ్చాత్తాపము 188; — గారికి నాసలహా 188-9;—గారుధైర్యమును గోలుపోయిరి 190; —గారుకేసు తప్పించుకొనిరి 191.

పి. అండ్. ఓ. లోమూడవతరగతి టికెట్లులేవు 174.

పిక్కలనొప్పులు 151.

పిటి 196.

పియర్సను 208;—గారు చెమట ఓడ్చిరి 209.

పిలక, నా-ను సీమలో తీసివేయవలసి వచ్చెను 227.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ai930xze5kzk22yw9dsnnqt6nrizlop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/426</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223451</id>
    <revision>
      <id>577666</id>
      <timestamp>2026-09-10T13:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577666</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1969" sha1="1flufbotlbkzfmjby7o31et3dnkfr0a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;పిల్లలకు——నా, చదువు 96; చరిత్రబలము చాల గావలయును 270.

పుంజాభాయి హీరాచందు 282.

పుండలీకు 270.

పూనా-చేరితిని 216;— లోనిసొసైటీ స్థలము నాకొకక్షేత్రము 218.

పెద్దపిలుపు 351.

పెద్దమార్పు 383.

పెద్దయుద్ధము-నాకును కమిషనరునకును 288.

పెద్దవకీలు 179,180.

'పేసివ్ రిజిస్టన్‌స్’ 107.

పొలిటికల్ కాన్‌ఫరెన్సు 379.

పోరుబందరు 202.

పోలాకు—క్రిటిక్ పత్రిక కుపసంపాదకుడు 73;- 'అన్‌టుదిలాస్టు' అనుగ్రంథమును నాచేత బెట్టెను 75;-  మాకుటుంబములో నొకడాయెను 87;- గారి యుత్తరము 88;- గారికినాసలహా 91;- గారుయూదులు, వారియిల్లాలు క్రైస్తవి 92;- గారి పెండ్లి రిజస్త్రేషన్ 92;- గారు నాతోకలిసి చక్రముత్రిప్పు చుందురు 94;- మిసెస్. చక్రముత్రిప్పుటకు వచ్చుచుండిరి 94;—గారితో తీవ్రసంవాదము 97.

పోలీసు-కమీషనరు 34;- సూపరింటెండెంటు సందేశము 256;-లు తుపాకులు పేల్చిరి 327;- ల వశమొనరింపబడితిని 331; - ఆఫీసరుకోరిక 332.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|26}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1flufbotlbkzfmjby7o31et3dnkfr0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/427</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223452</id>
    <revision>
      <id>577667</id>
      <timestamp>2026-09-10T13:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577667</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2095" sha1="0zr5jyh6d1a380ehc61u5gdp5od8vny" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;ప్రకటన 107.

ప్రజా ప్రభుత్వము-ఆసియాలో లేదు 8.

ప్రతిజ్ఞ -సత్యాగ్రహు లొనరించినది 291.

ప్రతిజ్ఞా-క్షరమాత్రపాలనము 319;- పత్రము 321.

ప్రతిదినమును సాముచేయుచుంటిని 175.

ప్రతివాదులు, మా 178.

ప్రత్యుత్తరము, నా 143-4;- బిహారుసరకారువారికి 275.

ప్రదోష వ్రతము 127.

ప్రయాణము-రాజకోటకును పోరుబందరుకును 202.

ప్రస్తావము-చంపారణ్యమునుగూర్చి కాంగ్రెసులో జరిగెను 247;-ఒకటితీరుమానమునకు వచ్చెను 353.

ప్రాగజీ దేశాయీ 132.

ప్రాట్, కమిషనరు-కడకరిగితిని 337.

ప్రాణజీవనమెహతా, డా 26;-గారు సోరాబజీఅడాజణియాగారి నింగ్లండులో భరించుచుండిరి 152;- గారిసలహా 172; -గారు నాపార్శ్వములకు కట్టుకట్టిరి 175;- గారితో మాటలాడుటకురంగూను పోదలచితిని 219;- గారి నుపసర్పింప దలచితిని 265.

ప్రియాదు-పోలీసువారి వ్యవహారమునుగూర్చి 335.

ప్లాంటర్స్ అసోసియేషన్ - సెక్రటరీ 255;- వారి యుద్దేశమును గయికొంటిని 267.

ప్లీడరులకు కల్లలాడక తెల్లవారదు 177.

ప్లేగు-కోచరబులో 282.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|27}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0zr5jyh6d1a380ehc61u5gdp5od8vny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/428</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223453</id>
    <revision>
      <id>577668</id>
      <timestamp>2026-09-10T13:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577668</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1606" sha1="bj3pxg0b52mg7t5e5oimhgehu8wsf5z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}ఫ&lt;/p&gt;

ఫడకే-మామ 207.

ఫినిక్సు-లో ఎనుబది యెకరముల స్థలమునుగొంటిమి 78;-లో ముద్రాలయము తయారాయెను 79;-కు మార్పు 79;- డరబనుకు పదమూడు మైళ్లు 79;- నందు ఇండియన్ ఒపినియన్ మొదటిఅంకము ముద్రణమునకు పడినపాట్లు 81-83; - నుండి బయలుదేరినవారికి నాయుత్తరము 195;- కుటుంబమునకు శాంతినికేతనమున బస 208.

ఫిరోజషా 196.

ఫిర్యాదులు-వీరమగాము శాయరీనిగూర్చి 205.

ఫూల్ చందు—313.

ఫ్రాంక్‌స్లాయీ,స్వ.సర్-విచారణసంఘమున కధ్యక్షులు 276.

{{p|fs150|ac}}బ&lt;/p&gt;

'బడితె యెవరిదో బర్రెవారిది' 3.

బదరీ - నాక్లయంటు 24;- రూకలు బదరీకి యిచ్చివైచితిని 25; — సత్యాగ్రహమునకు చాలబనిచేసెను 59.

బరేలవీ 344.

బాంకు మేనేజరు 71.

బాంబే క్రానికల్ 344;- పత్రికానిషేధము 344;- పునరుజ్జీవనము 345.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|28}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bj3pxg0b52mg7t5e5oimhgehu8wsf5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/429</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223454</id>
    <revision>
      <id>577669</id>
      <timestamp>2026-09-10T13:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577669</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1946" sha1="tfechblri0yqu3lvplloi1rxyfr2tsj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;బా-అమన్-శాంత్యర్థబోధకము 380.

బాబాసాహెబ్ సోమణ్ 270.

బాలకులను కొట్టి చదువుచెప్పుట నాకు గిట్టదు 141.

బిసెంటు గారి హోమ్‌రూల్ ప్రచారము 298.

బిహారునందు అస్పృశ్యతనుగూర్చి చాల పట్టుదల 249.

బీజాపూరు-ఖాదీ 371.

బీమా-ఏజంటు 15;- పదివేల రూకలకు జేయించుకొంటిని 16.

బూత్, డాక్టరు 102.

బెదరింపు 347.

బేతియా 279.

బొంబాయి-లో వకాలతు 15; - సరకారు వారితో పత్రికావ్యవహారము 205;—మిత్రులఔదార్యము 265.

బొమ్మబట్టలను విసర్జించితిమి 367.

బోయరుయుద్ధము 46.

బోరింగు, మి. 331;—గారుగ్రిఫిత్తుగారికడగూర్చుండియుండిరి 335.

బ్రహ్మచర్య-వ్రతమును బూనుటకు తొందరపడితిని 104;- మును గురించినాయాలోచన 104;- ము లేనిజీవనము శుష్కము. 105;——ము సులభసాధ్యము కాదు 105;—ము 1906 సంవత్సరము మధ్యమున వ్రతమాయెను 106;—ము ఆహారపరివర్తనమునకు కారణము 122;-మును పాలింపగోరువారికి సలహా 124-5.

బ్రాంది మందునకు కూడగొరగాదు 66.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|29}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfechblri0yqu3lvplloi1rxyfr2tsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/430</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223455</id>
    <revision>
      <id>577670</id>
      <timestamp>2026-09-10T14:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577670</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1679" sha1="hyo7e7u3wfyeiaglfayojwkgcq03p29" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}భ&lt;/p&gt;

భయంకరపతనము 145.

భరుకచ్ఛము 368.

భర్తమోహము సత్యమునుమూ సెను 215.

భాయిఉమర్‌శంకరలాలు 32౦.

భారతమంత్రితో ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు 164.

భార్య, నా-స్నానముచేయుటకు సన్నాహము 214.

భీతిహరవా-చెంతనొకగ్రామటిక 273;- లో బడిపాకకు నిప్పుపెట్టిరి 274.

భూపేంద్రనాథవసు 219.

భూపేన్‌వసు 248.

{{p|fs150|ac}}మ&lt;/p&gt;

మంచము పట్టియుంటిని 371.

మంచువైద్యము ౩17.

మందులు 272.

మగనలాలగాంధీ 79;- అచ్చుకూర్చుటయం దందరకన్ననుజ్యేష్ఠుడు 86;-కి నాయాలోచననచ్చెను 105; - బహుమతిపొందెను 107-8;-కుటుంబపెద్ద 208;- తోడ పూనాకుపయనము 210;–కి సలహా 21౩;- యు నేనును స్టేషనులోనిపంపుకడ స్నానముచేసితిమి 214;- హరద్వారమునకరిగెను 221;— పనిచేయువాడు 222;-నాకు నోటీసిచ్చెను 235;—వంతుపనిచేయుట 286;- సూచన 286;- మొదలు పెట్టినపనిని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|30}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hyo7e7u3wfyeiaglfayojwkgcq03p29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/431</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223456</id>
    <revision>
      <id>577671</id>
      <timestamp>2026-09-10T15:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577671</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="7dm6t81bkqzuheska7ok2eh5ifgtdu3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;మానెడివాడు కాడు 366;- రాటమునకు కొన్ని సంస్కరణములొనగూర్చెను 371.

మగ్గము మీద చేయివేసి యెరుగము 366.

మట్టి-వైద్యము 27;-బండిలో నన్నెక్కించిరి 331.

మణిబహేను 270.

మణిలాలు 116.

మతము, నా - వేరు 339.

మదనజిత్తు 52;—గారు ఒకయింటితాళమును పగులగొట్టిరి 62;-గారిధైర్యము 64;-  గారిఅంచనా 74; — గారికిభయమెత్తెను 77.

మదనమోహనమాలవ్యులు, పండిత 239;- బిల్లునుమంజూరుచేయుడని వైసరాయిగారి నడిగిరి 240;- గారియుత్తరము 263;- పాంచాలప్రధాననాయకుల స్థానమాక్రమించిరి 348; —గారి జీవితపద్ధతి 358;——రాజీచేయుటకుసకలబాధలు పడుచుండిరి 360;——లకుధైర్యము కలిగెను 361; —గారి పేరు ధనము పోగు చేయువారలలో మొదటిది 363.

మదీరా 151.

మద్యనిరాకరణము 113.

మనసుఖలాలు నాజరు- 'ఇండియన్ ఒపినియన్' ప్రథమసంపాదకుడు 52;- మాలోకలియ లేదు 86.

మనోవికారములను జయించుట కష్టము 388.

మలకానీ, ప్రొఫెసరు 251.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|31}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dm6t81bkqzuheska7ok2eh5ifgtdu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/432</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223457</id>
    <revision>
      <id>577672</id>
      <timestamp>2026-09-10T15:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577672</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="m4ozmvp1g3kr2dx0r1uiqgtpf88e16u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;మహాకవి 195, 209.

మహాత్మముద్ర-నాకులేదు 242.

మహాదేవదేశాయి 270;- నాకుతోడు 291;- నాపొరపాటు దిద్దెను 324;—నాతోగూడ వచ్చియుండెను 331.

మహావ్యాధులు—నాకు రెండుమారులు వచ్చెను 28.

మాంటేగు, మి. 359.

మాంసవర్జనము 266.

మాటయిచ్చువాడను నేను పనిచేయువాడు మగనలాలుగాంధీ 222.

మాణేకలాలు – నాకుజొహాన్సుబర్గులో దొరకిరి 63.

మాతుకిడీకి నేను నాయకుడను 16౦.

మాథేరా- కేగితిని 318.

మాదంపతులకయ్యము 39, 40.

మామ్లతుదారు, నడి యాదుతాలూకా-నుండివార్త 297.

మార్షల్ లా-అమదాబాదున 337;- రద్దు 338;- ప్రకటింపబడెను 343.

మాల్టెడ్ మిల్కు 171.

మిఠాయి పంపకము 289.

మితవ్యయము 94.

మిత్రుల-తో నాలోచన 152;- కొందరమతము 339.

మిల్లువారికి నా ప్రార్ధన 281.

'మీడ్‌జ్  ప్లాస్టరు' కట్టు 175.

ముఝఫ్ఫర్ పూరు—కువెళ్లితిమి 25౦.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|32}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m4ozmvp1g3kr2dx0r1uiqgtpf88e16u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/433</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223458</id>
    <revision>
      <id>577673</id>
      <timestamp>2026-09-10T16:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577673</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="pzfyyr6kv023asvnuxk9xpsia4jcvk5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;మున్ శ్రీరాము 22౦

ముసర్దీపని-నాకుదెలియును 363.

ముసళ్ల పండుగు ముందున్నది 6.

ముస్లిమ్ లీగు 300, 3౦1.

మూడవతరగతి బాటసార్లకడగండ్లు 204, 212.

మూణ్ణాళ్లఉపవాసము 338.

మృచ్చికిత్సపై నాకు చాలమురుపు 89.

మృత్యుదేవత నాయెదుట నిలువబడినటులుండెను 316.

మృత్యుశయ్య నెక్కితిని ౩1.

మెకెంజీ, జనరల్-గారిపరిచయము 101;- గారునేటాలునం దొక ప్రసిద్ధభూస్వామి 102.

మెహతా, డా. - గారియింట 22౦.

మేకపాలు పుచ్చికొనుటకు సంసిద్ధుడ నయితిని 319.

మేకిన్‌టాయరు-స్కాచ్‌థియాసఫిస్టు 88.

మేక్ డోనల్డు, మిసెస్. 49.

మేఫీ, మి.-వైసరాయిగారిమంత్రి 240;- తో చర్చ 303.

మేమందరమును పరీక్షలో ప్యాసయితిమి 154.

మేమమ్మినపుస్తకములయెడ సరకారు వారి యభిప్రాయము 329.

మేమందరము నొక్కత్రాటిమీద నుంటిమి 349.

మైకేల్‌ఓడ్ వైయరు, సర్ 332;- నన్నా క్షేపించుట 347.

మొరలు, నా 205.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|33}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pzfyyr6kv023asvnuxk9xpsia4jcvk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/434</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223459</id>
    <revision>
      <id>577674</id>
      <timestamp>2026-09-10T16:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577674</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2081" sha1="90h6e7iqvtpu33hve67rn6vkrk0jv89" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;మోతీలాలు-వఢవాణులో దర్జీ 202;- నన్నాకర్షించెను 203;-ను రోగమెత్తుకొని పోయెను 204.

మోతీలాలునెహ్రూ-348-9;- గారు కాంగ్రెసుకధ్యక్షులు 357.

మోతీహారి 256.

మోహనలాల్ పాండ్యా 278;-గారు విరుచుకొని పడిరి 290;~ గారి నరెస్టుచేసిరి 295;-గారి నాయకత్వము 295.

మౌలానాఅబుల్ కలామ్ అజద్ 380.

మౌలానా అబ్దుల్ బారీ 352;—గారితో లెస్సగాచర్చించితిని 378.

మౌలానామజహరుల్ హక్కు 250;- గారు నెలకొకటి రెండుమారులు వచ్చిచూచిపోవుచుండిరి 269.

మౌలానా మహమ్మదలీ 301.

మౌలానా షౌకత్ అలీ 380.

మౌలానాహజరత్ మొహానీ 353;- గారి వాదము నాయకులకు రుచింపలేదు. 354.

{{p|fs150|ac}}య&lt;/p&gt;

యంగిండియా 344;—భారము నేనుస్వీకరించితిని 345;—ను వారమునకు రెండుమారులు ప్రకటింపసూచన 345;——కూడ అమదాబాదునకు మార్చబడియెను 345.

యంత్రములుగూడ మనవలె విశ్రాంతిగోరును 83.

యశవంతప్రసాదదేశాయి, భాయి 371.

యుద్ధ-ఆరంభము 151;—ముచేయుట నీతికాదు 156;- విషయము ననానిశ్చయము 157-8; మున పాలుగొనుట నా ధర్మము 159.

యూదులు 56.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|34}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>90h6e7iqvtpu33hve67rn6vkrk0jv89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Babulugaru</title>
    <ns>3</ns>
    <id>223460</id>
    <revision>
      <id>577687</id>
      <timestamp>2026-09-10T17:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* స్వాగతం */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>577687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="ttwu7dv8ab94cepd5b97il9jsgaa4tj" xml:space="preserve">{{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 17:38, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ttwu7dv8ab94cepd5b97il9jsgaa4tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/435</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223461</id>
    <revision>
      <id>577689</id>
      <timestamp>2026-09-10T18:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577689</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1853" sha1="mqi33uowkue2vz1bye709u3tblek32c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}ర&lt;/p&gt;

రంగుతెగులు 8.

రంగూనుకు ప్రయాణము 219.

రమణభాయి, స్వ. సర్ 338.

రమాబాయి కామదారు 372.

రయితు—ఒక డన్యాయముగా దండింపబడెను 256.

రవీంద్రులు 195.

రాజకుమారశుక్ల 246;- నన్ను పట్టుకొనెను 247;—సర్వవ్యాపకుడు 248;—నాకు ఖర్జూరము తెచ్చిపెట్టెను 249;—గారితో మౌలా నామజహరుల్ హక్కుగారు మాటాడిరి 250;— చెప్పినమాటలు నిక్కము 251;- ఉద్దేశము
256;—వేలకొలదిప్రజను సమర్థించుకొన జాలడు 258.

రాజకోట 202.

రాజగోపాలాచార్యులు 324;- గారితో పరిచయము 325.

'రాజయోగము'—వివేకానందునిది 18;- మణిలాల్ ననుభాయిద్వివేదిది 18.

రాజీ ప్రయత్నములు 360.

రాజేంద్రప్రసాదు – గారికితంతి 251;- గారు పురినుండి వచ్చిరి 252.

రాజేంద్రబాబు 249;-ఫీజుగొనుటలో సంకోచము లేనివారే 252.

రాటము-చేహిందూదేశపు బీదతనముపోవును 366;- సోద 369;-శాల, బొంబాయిలో 372;- నందు నాకు దొడ్డవిశ్వాసము కలదు 377.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|35}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mqi33uowkue2vz1bye709u3tblek32c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/436</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223462</id>
    <revision>
      <id>577690</id>
      <timestamp>2026-09-10T18:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577690</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1597" sha1="q9w79zpfbrdj3z04jllu6ux2ub858zl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;రాత్రి తినుట మానితిని 67.

రాబర్ట్సు-తో పరిచయము 165;- గారి సలహా 172-3;- గారు వైస్రాయికి తంతియిచ్చిరి 174.

రామజీ 373.

రామదాసు-చేయి విరుగగొట్టుకొనెను 89;- ఫినిక్సున నాతోగూడ నుండినటులగురుతు 116;-నా వెంటనుండెను 219.

రామదేవు 225.

రామనవమీప్రసాదు, వకీలు 251.

రామనవమీబాబు 268.

రామభజదత్తచౌదరి, పండిత 347.

రామరక్షచెప్పు బ్రాహ్మణుడు నాకుజందెము వైచెను 226.

రాయచందుభాయి 122.

రిచ్, మి. 14;—దివ్యజ్ఞాన సామాజికుడు 17;- వాణిజ్యాలయమునకు సంచాలకుడు 52;-గారిసంసారముదొడ్డ 63;—గారి తలపు 87.

'రిటరన్‌టునేచర్' 27.

రీడ్, డాక్టరు 241.

రుద్రులు, ఆచార్య 301.

రేవాశంకర్‌ఝవేరీయింటికేగితిని 332.

రైలు-పట్టాలనూడదీయ ప్రయత్నము 337.

రైలులో మాపడ్డపాట్లు 221.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|36}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9w79zpfbrdj3z04jllu6ux2ub858zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/437</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223463</id>
    <revision>
      <id>577693</id>
      <timestamp>2026-09-10T20:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577693</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="ljfl469q0hnadxj0bh3tgvbn3fvg023" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;రైల్వేగైడుతో నావంటివానికి పనినెట్టదు 250.

రోషము, నా 181.

రౌలతు కమిటీ రిపోర్టు 320.

రౌలతుచట్టము 32;———పు జర్చ యొక ప్రహసనము 323.

రౌలతుబిల్లు 323;—గెజెటులో చట్టముగా ప్రకటింపబడెను 325.

{{}}ల&lt;/&gt;

లక్ష్మణ-ఝూలా 225;- వ్రేలాడుచుండు నొకవంతెన 226.

లక్ష్మణదాస, భాయి 373.

లక్ష్మి 234.

లజపతిరాయలు పూర్తిగా అసహకారవాదులై పోయిరి 381.

లల్లూభాయిశ్యామలదాసు 241.

లాఇడ్ జార్జి-బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి 302.

లా ఇసి యమ్ 155.

లాలా లజపతిరాయలు-కాంగ్రెసు ప్రత్యేకసభ కధ్యక్షులు 379.

లాసొసైటీవారు 14.

లేజ్ రేటో 66.

లోకమాన్యులు–మొదలగుపెద్దలు పెదవివిరచిరి 358;-మొదలగువారికి నాయందు విశ్వాసము 362.

లోటు 355.

లౌకికసంబంధము కంటె నాధ్యాత్మిక సంబంధ మనర్ఘము 218.

లౌత్ –సీమలోనొక గ్రామము 69.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ljfl469q0hnadxj0bh3tgvbn3fvg023</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577694</id>
      <parentid>577693</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T20:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>577694</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1693" sha1="ip9nd2lcqclvzbwhew3mw6it079657d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;రైల్వేగైడుతో నావంటివానికి పనినెట్టదు 250.

రోషము, నా 181.

రౌలతు కమిటీ రిపోర్టు 320.

రౌలతుచట్టము 32;———పు జర్చ యొక ప్రహసనము 323.

రౌలతుబిల్లు 323;—గెజెటులో చట్టముగా ప్రకటింపబడెను 325.

{{p|fs150|ac}}ల&lt;/p&gt;

లక్ష్మణ-ఝూలా 225;- వ్రేలాడుచుండు నొకవంతెన 226.

లక్ష్మణదాస, భాయి 373.

లక్ష్మి 234.

లజపతిరాయలు పూర్తిగా అసహకారవాదులై పోయిరి 381.

లల్లూభాయిశ్యామలదాసు 241.

లాఇడ్ జార్జి-బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి 302.

లా ఇసి యమ్ 155.

లాలా లజపతిరాయలు-కాంగ్రెసు ప్రత్యేకసభ కధ్యక్షులు 379.

లాసొసైటీవారు 14.

లేజ్ రేటో 66.

లోకమాన్యులు–మొదలగుపెద్దలు పెదవివిరచిరి 358;-మొదలగువారికి నాయందు విశ్వాసము 362.

లోటు 355.

లౌకికసంబంధము కంటె నాధ్యాత్మిక సంబంధ మనర్ఘము 218.

లౌత్ –సీమలోనొక గ్రామము 69.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ip9nd2lcqclvzbwhew3mw6it079657d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/438</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223464</id>
    <revision>
      <id>577695</id>
      <timestamp>2026-09-10T21:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577695</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="fil46sbrb5pei2uztd8jab3022ronpv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}వ&lt;/p&gt;

వకాలతు-లో నేనెన్నడు నసత్యముకు బూనుకొనియుండలేదు 177;-లో నానిష్కాపట్యము 185.

వకీలుపనిపై రోత 35.

వగపు 252.

వడుకుట ఆడువారి కిజారా 368.

వడ్రంగుల సాయమువేడితిని 83.

వఢవాణు-అరణ్యమాయెను 204.

వల్లభభాయి 281;- మునిసిపాలిటీలో పనులకు వెదకుచుండెను 286;——నాకు తోడయిరి 281;-గారితో నాలోచన 307;- నన్ను గలిసెను 313;- జర్మనీ ఓటమివార్త తెచ్చెను 315;— దైనందినము నాకడకు వచ్చుచుండెడి వాడు 320;—గారిపాలు అసహకారము తీర్మానింప బడుటలో ఎక్కువ 379.

వసుమతీబహేను 372.

వాఙ్మూలము, నా 260-1;-లువ్రాసికొనువారికి కొన్ని నియమములు కలవు 266.

వార్త-వల్లభభాయినుండి 315;- అనసూయా బహేనుకు 316;—ఢిల్లీకిరమ్మని శ్రద్ధానందులనుండి 327.

వాలజీగోవిందజీ దేసాఈ 108.

విందు, నాకు 2౦౦-201.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|38}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fil46sbrb5pei2uztd8jab3022ronpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/439</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223465</id>
    <revision>
      <id>577696</id>
      <timestamp>2026-09-10T21:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577696</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1428" sha1="lfi3mmr0mcftcmfudaiwkoxju3jc0hg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;వింధ్యాబాబు 268.

విచారణసంఘపు టభిప్రాయము 276;-ము 349;—మున నాకు పాలుండెను 359.

విచారము, నా 16.

విజయరాఘవాచార్యులు 325;- గారి సూచన 380;- గారు నాగపురము కాంగ్రెసు కధ్యక్షులు 383.

విఠలదాస జేరాజణీ 328.

విఠలభాయిపటేలు 29౦.

విడుదల, నా 332.

విదేశవస్త్రబహిష్కారము వడిగా ఫలింపదు 354.

విద్యార్థులకు నే నరవము నేర్పుట 136.

వినయము 294.

విపినచంద్రపాలు 361.

విలింగ్డను, లార్డు-గవర్నరుగారితో సంభాషణ 198;- గారు సౌహార్దమును కనబరచిరి 205.

విల్లియమ్‌గాడ్‌ఫ్రే, డాక్టరు 62.

విషయనిర్ధారకసభ 380.

వీరమగాముశాయరీ 203;- నిగూర్చి ఫిర్యాదులు 205;—తీసివేయబడినది 206.

వెనుకకు మరలితిని. 256.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|39}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lfi3mmr0mcftcmfudaiwkoxju3jc0hg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/440</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223466</id>
    <revision>
      <id>577697</id>
      <timestamp>2026-09-10T21:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577697</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2089" sha1="7c7dc1f82s0hsaizr88pbu58axh5qim" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;వెస్టు, మి-చిన్న అచ్చుకూటమునకు భాగస్వామి 67;- గారి ఆదుర్దా 68;—గారు ఇండియన్ ఒపినియనును చేతదీసికొనిరి 69;—గారి మొదటిరిపోర్టు 74;-గారికి నాయభిప్రాయ మెరిగించితిని 77-8;-గారికి నాసలహా 81;- గారినిరాశ 82;-గారి సంతోషము 83;-గారికి నా సలహా 93;- గారి వివాహము 93;— గారి భార్యసుందరి 93;- గారికి నాయాలోచన నచ్చెను 105;- గారికి కబురు 115.

వేదన, నా 359.

వైద్యనియోజనము 271.

‘వైద్యరాజ'బిరుదమునాకు వచ్చెను 121.

వైసరాయి–గారి దర్శనమునకు దరఖాస్తు 240;- గారికడకు స్త్రీల డెప్యుటేషన్ 241;- గారి వాదసంక్షేపము 303-304;—గారిని దర్శించితిని 323;- గారి యనుజ్ఞ కోరితిని 343;——గారికి తంతి 348.

వోట్లు 360.

వ్రజకిశోరప్రసాదు, వకీలు 247;—గారికి తంతి 251;— పేదల పాలిటి వకీలు 252;- నిశ్చితమనస్కుడు
253;- నన్ను క్రాసుపరీక్షచేసెను 254;- కు చెప్పవలసిన విషయములను చెప్పితిని 257;-పైనింద 263;- చతురుడు 264;-చే ధనము పోగుచేయింప నెంచితిని 265;- రాజేంద్రబాబుల జోడు 268.

వ్రతము 146,224.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|40}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7c7dc1f82s0hsaizr88pbu58axh5qim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/441</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223467</id>
    <revision>
      <id>577698</id>
      <timestamp>2026-09-10T21:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1579" sha1="mkcrfi0w4obr3m6j6pr4xu10swbv81k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}శ&lt;/p&gt;

శంక 363.

శంకరలాల్ పరీఖు 278;—విరుచుకొనిపడిరి 290;- గారి గ్రంథము 292;—గారిప్రాయశ్చిత్తము 294.

శంకరలాల్ బాంకరు 281; గారు నాకు తోడయిరి 291;-గారు నాయారోగ్యమునకు శ్రద్ధబూనిరి 318;—గా రాందోళనము చేయ మొదలిడిరి 321;—క్రానికల్ పత్రికాసంపాదకులు 344.

శంభుబాబు 268.

శపథము, నా 105.

శబర్మత్యాశ్రమముకడ సభ 338.

శబ్దబాణములు, నా 266.

శరదబాబు 208.

శాంతినికేతనము 195;- న కేగ నుద్యోగము 200;-న స్వాగతము 207;——న విద్యార్థులకును ఉపాధ్యాయులకును నాసూచన 208;-— తేనెపెరవలె జుమ్మనుచుండెను 209;-శోకమున మునిగిపోయెను 210.

శాసనము, ఒక-శాంతిని నెలకొల్పుటకు 7.

శిక్షాపరిషత్తున కధ్యక్షుడను 368.

శిఖాయజ్ఞోపవీతములు నాకు లేవు 226.

శివాజీ, భాయి 372.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|41}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mkcrfi0w4obr3m6j6pr4xu10swbv81k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/442</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223468</id>
    <revision>
      <id>577699</id>
      <timestamp>2026-09-10T22:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1543" sha1="iijtu34qq1muhwff6n688wl9lja1bnh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;శిష్యుని దోషములలో కొంత యంశమునకు గురువుజవాబుదారీ కలదు 147.

శ్రద్ధానందులు, స్వ 195;- గారి కోరిక 231;—గారు జుమామసీదున నుపన్యసించిరి 327;- పాంచాల ప్రధాననాయకుల స్థాన మాక్రమించిరి 348;- హిందూముసలమానుల సంయుక్తసభ కుపాధ్యక్షులు 351;- స్వాగతసభ కధ్యక్షులు 357.

శ్రీనివాసశాస్త్రి-గారిసమ్మోహనాస్త్రము 56;- గారికి ఉత్తరము వ్రాసితిని 217;—గారు మహోపన్యాస మొసగిరి 323.

శ్వేబ్ కురేశీ 300.

{{p|fs150|ac}}ష&lt;/p&gt;

షరతులు-ఎడ్వర్డు గెఇట్ గారికి నా తెలిపినవి 276.

{{p|fs150|ac}}స&lt;/p&gt;

సంకటములు 235.

సంకోచము 300.

సంతసము, నా 2౦౦.

సంతోషబాబు 208.

సంయమవాతావరణము 128.

సంస్కృతము నాకు రాదు 18.

సత్యనారాయణ 387.

సత్యపాలు 327;—కారాగారమున నుండెను 347.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|42}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iijtu34qq1muhwff6n688wl9lja1bnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223469</id>
    <revision>
      <id>577703</id>
      <timestamp>2026-09-11T02:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223470</id>
    <revision>
      <id>577704</id>
      <timestamp>2026-09-11T02:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223471</id>
    <revision>
      <id>577705</id>
      <timestamp>2026-09-11T02:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223472</id>
    <revision>
      <id>577706</id>
      <timestamp>2026-09-11T02:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223473</id>
    <revision>
      <id>577707</id>
      <timestamp>2026-09-11T02:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ రస్తు. ధనంజయ నిఘంటువు. ఆంధ్రటీకాసహితము. చెన్నపురి: వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారి చేఁ బ్రకటితము, 1917. All Rights Reserved.'</comment>
      <origin>577707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="72xtkmk35jx2y09ptkwnzzsved8yedj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ రస్తు.
ధనంజయ నిఘంటువు.
ఆంధ్రటీకాసహితము.
చెన్నపురి:
వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్
సన్స్ వారి చేఁ
బ్రకటితము,
1917.
All Rights Reserved.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72xtkmk35jx2y09ptkwnzzsved8yedj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577728</id>
      <parentid>577707</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="o1td8tfz08vpi8402aozxzjpaz26w90" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు}}
{{p|ac|fs150}}ధనంజయనిఘంటువు&lt;/p&gt;
{{Center|ఆంధ్రటీకాసహితము}}
{{Css image crop
|Image = Dhananjaya Nighantu.djvu
|Page = 9
|bSize = 600
|cWidth = 188
|cHeight = 214
|oTop = 372
|oLeft = 177
|Location = center
|Description = 
}}

{{Center|చెన్నపురి:}}
{{p|ac|fwb}}వావిళ్ల. రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచేఁ&lt;/p&gt;
{{Center|బ్రకటితము}}
{{Center|1917}}
{{Center|''All Rights Reserved.''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o1td8tfz08vpi8402aozxzjpaz26w90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/286</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223474</id>
    <revision>
      <id>577708</id>
      <timestamp>2026-09-11T02:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/285</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223475</id>
    <revision>
      <id>577711</id>
      <timestamp>2026-09-11T03:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/284</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223476</id>
    <revision>
      <id>577712</id>
      <timestamp>2026-09-11T03:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/283</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223477</id>
    <revision>
      <id>577716</id>
      <timestamp>2026-09-11T05:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/282</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223478</id>
    <revision>
      <id>577717</id>
      <timestamp>2026-09-11T05:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/281</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223479</id>
    <revision>
      <id>577718</id>
      <timestamp>2026-09-11T05:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577718</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/280</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223480</id>
    <revision>
      <id>577719</id>
      <timestamp>2026-09-11T05:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>577719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="2cy340v2owepr5vzzfapdpx4u3fxnsy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2cy340v2owepr5vzzfapdpx4u3fxnsy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>577733</id>
      <parentid>577719</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T06:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="dc1i2hdezqjhlwdvqrc46nh0wm5k5v7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Dhananjaya Nighantu.djvu
|Page = 280
|bSize = 600
|cWidth = 185
|cHeight = 252
|oTop = 326
|oLeft = 200
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dc1i2hdezqjhlwdvqrc46nh0wm5k5v7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Dhananjaya Nighantu.djvu/279</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223481</id>
    <revision>
      <id>577720</id>
      <timestamp>2026-09-11T05:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>577720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ధనంజయనిఘంటువు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223482</id>
    <revision>
      <id>577731</id>
      <timestamp>2026-09-11T06:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[ధనంజయనిఘంటువు]]  | రచయిత = ధనంజయుడు  | అనువాదం=   | విభాగము  =   | ముందరి =   | తదుపరి = [[ధనంజయనిఘంటువు/పీఠిక|పీఠిక]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1917 }}  &lt;pages index=&quot;Dhananjaya Nighantu.djvu&quot; from=9 to=10 /&gt;'</comment>
      <origin>577731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="446" sha1="p63qz99v130x7pm0h00pemfcbpi8uaa" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[ధనంజయనిఘంటువు]]
 | రచయిత = ధనంజయుడు
 | అనువాదం= 
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[ధనంజయనిఘంటువు/పీఠిక|పీఠిక]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1917
}}

&lt;pages index=&quot;Dhananjaya Nighantu.djvu&quot; from=9 to=10 /&gt;</text>
      <sha1>p63qz99v130x7pm0h00pemfcbpi8uaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ధనంజయనిఘంటువు/పీఠిక</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223483</id>
    <revision>
      <id>577732</id>
      <timestamp>2026-09-11T06:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = ధనంజయుడు  | అనువాదం=   | విభాగము  = పీఠిక  | ముందరి = [[../]]  | తదుపరి = [[../ప్రథమపరిచ్ఛేదము/]]  | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1917 }}  &lt;pages index=&quot;Dhananjaya Nighantu.djvu&quot; from=11 to=11 /&gt;'</comment>
      <origin>577732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="6eqoeww5iz6jsskpalhv5y51keilqze" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = ధనంజయుడు
 | అనువాదం= 
 | విభాగము  = పీఠిక
 | ముందరి = [[../]]
 | తదుపరి = [[../ప్రథమపరిచ్ఛేదము/]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1917
}}

&lt;pages index=&quot;Dhananjaya Nighantu.djvu&quot; from=11 to=11 /&gt;</text>
      <sha1>6eqoeww5iz6jsskpalhv5y51keilqze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>చర్చ:కాశీయాత్ర చరిత్ర/ఏనుగుల వీరాస్వామయ్యవారి జీవిత చరిత్ర</title>
    <ns>1</ns>
    <id>223484</id>
    <revision>
      <id>577734</id>
      <timestamp>2026-09-11T06:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>V Sambasiva Rao</username>
        <id>1519</id>
      </contributor>
      <comment>/* అభినందనలు */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>577734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282" sha1="a39vyd9y59k8pgu9lifpjbd3nhzozrl" xml:space="preserve">== అభినందనలు ==
చాలా చాలా మంచి పనండి అభినందనలు గణనాధ్యాయి 06:43, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC) గణనాధ్యాయి 06:43, 11 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>a39vyd9y59k8pgu9lifpjbd3nhzozrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/443</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223485</id>
    <revision>
      <id>577747</id>
      <timestamp>2026-09-11T09:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577747</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1880" sha1="953s04o32o05ag72lv706pet5j6gke4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;సత్య-పూజవలన వకీలుమిత్రులలో నాప్రతిష్ఠ వర్ధిల్లెను 185;-మున కహింసయే రాజమార్గము 387.

సత్యాగ్రహ-శపథము 163; — ప్రథమపాఠము 262;-ము, ఖేడాజిల్లాలో 290;—మునకు ధనము 293;- సమాప్తి 299;-సభ 321:—రహస్యముల దెలుపుటకు చిన్న చిన్న పత్రికలు ప్రకటింప మొదలిడితిని 332.

సత్యాగ్రహి-తన యభిప్రాయములందే ఆరూడుడయి యుండవలయును 159;—మోసగింపబడుటకే జన్మమెత్తెను 161.

సదాగ్రహము-సత్యాగ్రహశబ్దపు పూర్వరూపము 107;- అను పదపు రూఢ్యర్ధము 108.

సభ, ఒక-తీర్మానము 163;- బొంబాయిలో 240;- లో చర్చ 231.

సమను, నాకు 256.

సమస్య 4.

సమాచారపత్రిక ఒక మహాశక్తి 55.

సమాధానము 361.

సరకారువకీలు-నా కొసగిన ప్రమాణపత్రిక 191;- మొదలగువారు బెదరిపోయిరి 260.

సరకారు-వారిచాటింపు 244;- ఆఫీసరులకన్నులు కుట్టెను 327.

సరళాదేవి-సేఠ్ అంబాలాలుభార్య 287.

సరళాదేవిచౌదరాణీ-పండిత రామభుజదత్తచౌదరీగారిభార్య 348.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|43}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>953s04o32o05ag72lv706pet5j6gke4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/444</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223486</id>
    <revision>
      <id>577751</id>
      <timestamp>2026-09-11T09:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577751</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="b8y4bwcfwucfyl1er1r7uzapr3qw7rd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;సరోజినీదేవీ 155; — సభకు వచ్చినటులు గుర్తు 321.

'సర్వోదయము' 75;- యొక్క సిద్ధాంతములు 76;-నమ్మి గ్రంథనిషేధశాసనము నుల్లంఘింపజూచితిని 329.

సహచారులకు నామాటలు 255.

సాము 275.

సావా ఈ మాధోపురము 331.

సి. ఐ. డి. వారునన్ను వెన్నంటియుండెడివారు 242.

సిగ్గు, నా 305.

సిసిలియారాబర్ట్సుదొరసాని 171;- పశ్చాత్తాపము 172.

సీమకు పయనము 149.

సుంకరి 190.

సురేంద్రనాథు 270.

సుశీలరుద్రులు 195;—ఆండ్రూజుగారి ముమ్మూర్తులలో నొకరు 196;—చేసిన సూచన 306.

సెక్రటరీ 205;——గారి వాదము 206.

సెమీస్లేవరీ 244.

సేన్. ఐ. బి. 365.

సొసైటీసభ్యత్వమునకు ప్రయత్నము 216.

సోదరీసోదరులకు తగవు 280.

సోమణు 274.

సోరాబజీ అడాజణియా 152;- మందలింపు 160;- కు సమాధానము 161;—ప్రియాదు 162.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|44}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8y4bwcfwucfyl1er1r7uzapr3qw7rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/445</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223487</id>
    <revision>
      <id>577755</id>
      <timestamp>2026-09-11T09:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577755</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="qtp8j2uhqirqvv74gt4y9qjo2rovsac" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;స్టీమరులో కష్టములు 219.

స్త్రీపురుషులను పురుగులవలె పొట్టలమీద డేకించిరి 343.

స్వదేశీప్రచారము 374.

స్వయంసేవకులు 154;- ల సేన యొకటి తయారుకావలెను 342.

స్వర్గాశ్రమము-టిన్ రేకులపాక 229.

స్వాగతము-గోఖలేగారి 176;-బొంబాయిలో 196.

స్వాములవారు, ఒక 116.

{{p|fs150|ac}}హ&lt;/p&gt;

హంటర్, సర్. డబ్ల్యు, డబ్ల్యు, 244.

హంటర్‌కమిటీ 348;—యెదుట సాక్ష్య మివ్వగూడదు 349.

హకీమ్‌సాహెబు 300,351;- హృదయమిచ్చి పనిచేసిరి 379.

హఠము, నా 181.

హరతాళము 326.

హరద్వార–ప్రయాణమున రైలులోపడినపాట్లు 221;- మున కొకతూరి యరిగియుంటిని 231.

హరమాన్ కేలన్ బేకు 110.

హరికిషన్‌లాలు 357;- గారిసలహా 359.

హరిలాలు 96.

హరిహరశర్మగా రన్నగారు 207.

హర్షము, నా 120.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|45}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qtp8j2uhqirqvv74gt4y9qjo2rovsac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 02 by వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/446</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223488</id>
    <revision>
      <id>577756</id>
      <timestamp>2026-09-11T10:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577756</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1345" sha1="2y9oxym7uiq1wrw98rlwm2zdl4eh0uw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh||అకారాదిపదాదిసూచి|}}&lt;/noinclude&gt;హాబ్ హౌస్, మిస్. 161.

హార్డింగు, లార్డు గారికడనుండి జవాబు 174;- మాలవ్యులు చేసిన ప్రస్తావము నంగీకరించిరి 239.

హార్నిమన్, మి. 321;- గారిని దేశాంతరమునకు బంపివేసిరి. 344.

హింద్‌స్వరాజ్ 156.

హిందీస్వరాజ్యము 329.

హిందూస్తానీగుమాస్తాలు 47.

'హిందూ—ఉరుదు' భాష రాష్ట్రభాషయగుట కర్హమయినది 355.

హిందూధర్మమును శక్తికొలది పఠించితిని 18.

హిందూముసలమానుల సంయుక్తసభ 351.

హుకుము, నాకు 330.

హృదయనాధకుంజ్రూగారు స్వయంసేవకుల కధిపతులు 221.

హృషీకేశము-ఒకమజిలీ 225;- చూచితీరవలసినది 229.

హెన్రీపోలకు, మి. 67.

హేమక్ 115.

హైకాకు-కలెక్టరు 261..&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|46}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2y9oxym7uiq1wrw98rlwm2zdl4eh0uw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/220</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223489</id>
    <revision>
      <id>577772</id>
      <timestamp>2026-09-11T10:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>577772</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2999" sha1="gt0evoepa3bs2fugr5rjxr3wf9vvp2f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}17&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}&lt;big&gt;బస పెట్టితిని&lt;/big&gt;&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|1893}}సంవత్సరమున హాజీ మహమ్మదు హాజీ దాదా సేటుగారు  నేటాలు రాష్ట్రమున నివసించు భారతీయులలో ప్రముఖులుగను, వారికి నాయకులుగను ఎన్నఁబడుచుండిరి. సంపదలో హాజీ ఆదాం సేటుగారు అధికులు. అయినను ఆయనయు తదితరులును అందఱ కుపయోగించు కార్యములు చేయుటలో హాజీ  మహమ్మదు సేటుగారికే ప్రథమస్థాన మిచ్చుచుండిరి. కావున వారియాధిపత్యమున ఒక సభ దాదా అబ్దుల్లాసేటుగారి యింట జరుపఁబడెను. ఆ సభలో ఫ్రాంచైజు బిల్లును ప్రతిఘటింప తీర్మానము చేయఁబడెను. 

స్వచ్ఛందసేవకులు ఏర్పాటుచేయఁబడిరి. నేటాలులో పుట్టి  పెరిఁగిన భారతీయులు అనఁగా భారతీయులగు క్రైస్థవులలో పిన్నవారు ఈసభకు ఆహ్వానింపఁబడిరి. దర్బానుకోర్టులో దుబాసిగా నున్న పాలుగారును, మిషన్ హైస్కూలు హెడ్‌మాస్టరు సుభాన్ గాడ్ ఫ్రేగారును సభ నలంకరించిరి. ఈసభకు భారతీయక్రైస్తవు లెక్కువగా వచ్చుటకు వీరే కారణము. వీరందఱు స్వచ్ఛందసేవకులుగా చేరిరి.

ఆచుట్టుపట్టుల నున్న వర్తకులలో పలువురును స్వచ్ఛంద సేవకులయిరి. ఈయోగ్యుల పేళ్లు స్మరణీయములు. దావూద్ మహమ్మద్, మహమ్మద్ కాసాం, కమర్ ఉద్దీన్, ఆదం జీ మియా ఖాన్, ఏ. కొలంద వేలుపిళ్లె , సి. లచ్ఛీ రాం, రంగస్వామి పడియాచి, ఆమోదజీవ మొదలగువారు ముఖ్యులు. పార్సీరుస్తుంజీ ఉండనే యుండిరి. జోషీ,నరసీరామ్, మఱియు దాదా అబ్దుల్లాకంపెనీ మొదలగుకంపె&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|214}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gt0evoepa3bs2fugr5rjxr3wf9vvp2f</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>