పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/1

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84535</id>
    <revision>
      <id>578453</id>
      <parentid>294947</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T09:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578453</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="645" sha1="ev4lxrvjmz40l9x6po3u2bkdc5lqmhz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీరస్తు&lt;br&gt;
{{p|fs125}}కావ్యాలంకారసంగ్రహము&lt;/p&gt;&lt;br&gt;
అను నామాంతరము గల&lt;br&gt;
{{p|fs150}}నరసభూపాలీయము&lt;/p&gt;&lt;br&gt;
{{Css image crop
|Image = Narasabhupaleeyamu.pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 206
|cHeight = 251
|oTop = 485
|oLeft = 222
|Location = center
|Description = 
}}
చెన్నపురి&lt;br&gt;
{{p|fs125}}వావిళ్ళ రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచేఁ&lt;/p&gt;&lt;br&gt;
బ్రకటితము&lt;br&gt;
1920&lt;br&gt;
All Rights Reserved
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ev4lxrvjmz40l9x6po3u2bkdc5lqmhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>అధిక్షేపశతకములు/కవి చౌడప్ప శతకము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116643</id>
    <revision>
      <id>578407</id>
      <parentid>390214</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T22:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swami satyam</username>
        <id>7522</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>578407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578415</id>
      <parentid>578407</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T23:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="o2a22fo9oczi5evuqdfe2tvc4d5m02g" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = కవి చౌడప్ప
|అనువాదం=
 | విభాగము  = కవి చౌడప్ప శతకము
 | ముందరి = [[../కవి చౌడప్ప శతకము-పీఠిక/]]
 | తదుపరి =[[../వేణుగోపాలశతకము-పీఠిక/]]
 | వివరములు = 
|సంవత్సరం= 1982
}}
&lt;pages index=&quot;2015.386124.adhiqs-eipa-shatakamulu.pdf&quot; from=62 to=78/&gt;

[[వర్గం:శతకములు]]</text>
      <sha1>o2a22fo9oczi5evuqdfe2tvc4d5m02g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/446</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148284</id>
    <revision>
      <id>578462</id>
      <parentid>577682</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T11:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>578462</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2001" sha1="62xyvu9cbfbg3u1fo9xlg8a9vt578or" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Endocarditis  = హృదయాంతర తాపము (గ.న)

Endocrine Disorders = వినాళగ్రంథి వ్యాధులు

Endoscope = అంతర్దర్శిని (గ.న)

Endoscopic Examinations = అంతర్దర్శన పరీక్షలు (గ.న)

Endoscopy = అంతర్దర్శనము (గ.న)

Endotoxins = అంతర జీవవిషములు (గ.న)

Endotracheal Tube = శ్వాసనాళాంతర (కృత్రిమ) నాళము (గ.న)

Endovenous Ablation  = సిరాంతర విధ్వంసము (గ.న)

Energy Rich Foods = శక్తిసాంద్ర ఆహారములు (గ.న)

Enzyme =  జీవోత్ప్రేరకము (గ.న)  (జీవ + ఉత్ప్రేరకము (Catalyst) (గ.న)

Eosinophilic esophagitis = ఆమ్లాకర్షణకణ అన్నవాహిక (అన్ననాళ) తాపము (గ.న)

Eosinophils = ఆమ్లాకర్షణ కణములు (గ.న)

Epidemic = బహుళవ్యాపక వ్యాధి

Erythropoietin = రక్తోత్పాదిని (గ.న)

Esophageal hiatus = అన్ననాళ రంధ్రము ( ఉదారవితానములో) (గ.న)

Esophageal Varices = అన్నవాహికలో ఉబ్బుసిరలు (గ.న); అన్ననాళపు ఉబ్బుసిరలు (గ.న)

Esophagitis  = అన్నవాహిక తాపము (గ.న)

Esophago Gastroduodenoscopy =  అన్ననాళ జఠరాంత్ర దర్శనము (గ.న); అన్నవాహిక జఠరాంత్ర దర్శనము (గ.న)

Exercise Electrocardiography = వ్యాయామ హృదయ విద్యుల్లేఖనము (గ.న)

Exercise Stress Testing  = వ్యాయామపు ఒత్తిడి పరీక్ష (గ.న)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 445 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>62xyvu9cbfbg3u1fo9xlg8a9vt578or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/447</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148286</id>
    <revision>
      <id>578461</id>
      <parentid>577684</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T11:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>578461</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1715" sha1="cmaxgiofhedfx432spbdico0gsrislt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Exophthalmos = వెలిగుడ్లు ( గ.న )

External Carotid Artery = బాహ్య కంఠధమని ( గ.న )

External Ileac Artery = బాహ్య శ్రోణిధమని

External Ileac Vein = బాహ్య శ్రోణిసిర ( గ.న )

Extrinsic Factor = బాహ్యాంశము (విటమిన్ B12) (గ.న)

Eye Patch = కనుకప్పు (గ.న)

Facial (Nerve) Canal = ముఖనాడి అస్థినాళము (గ.న)

Facial Muscles = ముఖకండరములు

Facial Nerve = ముఖనాడి

Facial Paralysis = ముఖపక్షవాతము (గ.న)

False Positive Results = తప్పుడు అనుకూల ఫలితములు (గ.న)

Fascia = కండరాచ్ఛాదనము (గ.న)

Fatty Acids = వసామ్లములు; కొవ్వు ఆమ్లములు

Fatty Liver Disease = కాలేయపుకొవ్వు (వస) వ్యాధి (గ.న)

Fecal-Oral Route = పురీష వదన మార్గము (గ.న)

Feed Back = ప్రతివర్తమానము (గ.న)

Femoral Artery =  ఊరుధమని (గ.న) (ఊరువు = తొడ)

Femoral Vein  = ఊరుసిర

Fibrin = తాంతవము

Fibrinogen = తాంతవజని

Fibroblasts = తంతుకణములు; పీచుకణములు (గ.న)

Fibrosis = తంతీకరణము

Fibrous Tissue = పీచుకణజాలము (గ.న), తంతుకణజాలము

Fluid Overload = ద్రవభారము (గ.న)

Foam Cells = ఫేనకణములు (గ.న)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 446 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cmaxgiofhedfx432spbdico0gsrislt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/448</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148287</id>
    <revision>
      <id>578460</id>
      <parentid>577685</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T11:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>578460</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="nxp3g4hnvg7rkxfl9yep5ilzgkx8mf9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Forced Expiration = సత్వరసుదీర్ఘ నిశ్వాసము (గ.న)

Forced Expiratory Volume-1= బలనిశ్వాస వాయుపరిమాణము-1 (మొదటి సెకండులో బలముగా వదల గలిగే గాలి పరిమాణము (గ.న)

Forced Inspiration = సుదీర్ఘసంపూర్ణ ఉచ్ఛ్వాసము (గ.న)

Forced Vital Capacity = సంపూర్ణ శ్వాసప్రమాణము (గ.న)

Fractures Of Bones = అస్థిభంగములు

Frontal Lobe = (మస్తిష్క) లలాటభాగము (గ.న)

Fungal Infections = శిలీంధ్రవ్యాధులు

Fungal Spores = శిలీంధ్రబీజములు

Fungi = శిలీంధ్రములు

Furuncle = సెగగడ్డ

Gastrectomy = జఠరఖండనము (గ.న)

Gastric Atrophy = జఠరక్షయము (గ.న)

Gastric Balloon = కడుపుబుడగ (గ.న); జఠర బుద్బుదము (గ.న)

Gastric Banding = జఠరబంధన చికిత్స  (గ.న)

Gastric Resection = జఠరఛేదనము (గ.న)

Gastritis = జఠరతాపము , జీర్ణాశయ తాపము (గ.న)

Gastro Jejunal Anastomoses / Gastro-Jejunostomy =
జఠరాంత్ర సంధానము (గ.న)

Gastrointestinal Disorders = జీర్ణమండల వ్యాధులు

Gastroscope = జఠరాంతర దర్శిని (గ.న)

Gastroscopy = జఠరాంతర దర్శనము (గ.న)

Genes = జన్యువులు

Genetic Disorders  = జన్యుసంబంధ వ్యాధులు

Genetic Mutation  = జన్యువుల మార్పు; జన్యు పరివర్తనము (గ.న)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 447 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxp3g4hnvg7rkxfl9yep5ilzgkx8mf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/449</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148289</id>
    <revision>
      <id>578459</id>
      <parentid>577686</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T11:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>578459</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="fooqr1xgcnxq3ivsk9h09yoaadlhj1h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Genome = జన్యుపదార్థము ( గ.న )

Gestational Diabetes = గర్భిణీ మధుమేహము  

Glomerular Diseases = (మూత్రాంగ) కేశనాళికా గుచ్ఛవ్యాధులు (గ.న)

Glomerular Filtration Rate =  కేశనాళికాగుచ్ఛముల వడపోత ప్రమాణము (గ.న)

Glomerulonephritis = కేశనాళికాగుచ్ఛ తాపము (గ.న)

Glomerulus = మూత్రాంక కేశనాళికాగుచ్ఛము (గ.న)

Gloves = చేదొడుగులు

Gluconeogenesis = శర్కరనవజాతము (గ.న)

Glucose Intolerance = శర్కర అసహనము (గ.న)

Glycogenesis = మధుజనిజాతము (గ.న)

Glycogenolysis = మధుజనివిచ్ఛిన్నము (గ.న)

Glycoproteins = శర్కర మాంసకృత్తులు (గ.న)

Goitre = గలగండము

Granules =  కణికలు

Granulocytes = కణికల కణములు ( గ.న )

Great Saphenous Vein  = గరిష్ఠదృశ్యసిర ( గ.న )

Growth Hormone  = ప్రవర్ధన స్రావకము ( గ.న )

Hair Follicles = రోమకూపములు

Heart Attack  (Myocardial Infarction) =  హృదయ ఘాతము (గ.న); గుండెపోటు

Heat Edema = వడపొంగు (గ.న)

Heat Exhaustion = వడబడలిక (గ.న)

Heat Rash = చెమటకాయలు; చెమటపొక్కులు; ఉష్ణవిస్ఫోటనము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 448 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fooqr1xgcnxq3ivsk9h09yoaadlhj1h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>170750</id>
    <revision>
      <id>578404</id>
      <parentid>578370</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T14:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578404</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="f27wi9i9fohz4vikkaqot0qznjkq502" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[కవికల్పలత]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:దేవేశ్వరుడు|దేవేశ్వరుడు]]
|అనువాదకులు=[[రచయిత:కల్లూరి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు|కల్లూరి వెంకటసుబ్రహ్మణ్యదీక్షితులు]]
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=కవికల్పలతానికేతనము
|చిరునామా=రాజమహేంద్రవరము
|సంవత్సరం=1930
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=5
|పురోగతి=C
|పుటలు=&lt;pagelist 
1to4=-
5=&quot;ముఖచిత్రం&quot;
6=&quot;విసూ&quot;
7to10=&quot;విన్నపం&quot;
13=1
349to351=-
/&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>f27wi9i9fohz4vikkaqot0qznjkq502</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>170759</id>
    <revision>
      <id>578390</id>
      <parentid>481754</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T12:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="j4ckn68wz5bn0zzdujbrmo44eupixt9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs125}}విన్నపము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“సువృత్త రమ్యస్తబకా సదాళిపరిశీలితా
 కవికల్పలతాఖ్యేయం కవిశిక్షానిషేవ్యతామ్”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
దేవేశ్వరుఁ డఖిలసుమనోభీష్టఫలప్రదాననిరతమగు నీ“కవికల్పలత” నేనా డవని నవతరింపఁజేసెనో నాటికి నే డిద్దాని నాంధ్రలోకమున కెఱిఁగించువారిలోఁ బ్రథమగణ్యుఁడనగు భాగ్యము నాకే లభించినందుల కెంతయు నంతసించుచున్నాను. ఛందోనిబంధనములను కావ్యలక్షణాదులను రసస్వరూపములను నిరూపించు ననేకలక్షణగ్రంథములు ప్రాక్తణచార్యులచే వ్రాయఁబడియున్నవి. అవి యట్లుండ కవిత్వావశ్యకములగు పదసంఘటనము, భావకల్పనము, రససామగ్రీవర్ణనావిధానము, శ్లేషాదివివిధాలంకారరచనాభ్యాసము, సాదృశ్యవస్తునిరూపణము, వస్తుగుణవర్ణనానియమము, గద్యరచన, చిత్రకవిత్వపద్ధతి, సమస్యాపూరణము మొదలగు లక్షణములఁ దెలియపరచు నుద్దేశ్యముతో నీకవిపుంగవుఁడు నాల్గుస్తబకములుగా నీ గ్రంథమును
రచించెను. ఇం దాతనియుద్దేశ మెంతవఱకు సఫలమైనదియు సిద్ధాంతీకరించు నధికారము సహృదయులగు విమర్శకులయధీనమైనది. నిర్గరళకవితాచాతురీధురీణుండగు నీకవిశిరోభూషణము లోకోపయోగమునకై బడిన శ్రమ కొనియాడఁదగినదగుట నిశ్చయము తొల్త కోటిఫలి నివాసులగు కీ॥ శే॥ గరిమెళ్ళ సోమయాజిశర్మగా రీగ్రంథములో గొంతభాగముమాత్రము సంపాదించి దాని నాఁధ్రీకరింప మొదలిడి పూర్తి చేయకయే దైవప్రాతికూల్యముచే స్వర్గస్థులైరి.

నే నటఁ జదువుకొనుతఱి నీగ్రంథప్రాశస్త్యముం దెలిసికొనుటయే దీనిం బ్రకటించుటకు కారణమయ్యెను. శ్రీశర్మగారు వ్రాసిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j4ckn68wz5bn0zzdujbrmo44eupixt9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578391</id>
      <parentid>578390</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T12:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="czn73q9m8h99bu2mwen5usqsr57vh0l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs125}}విన్నపము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“సువృత్త రమ్యస్తబకా సదాళిపరిశీలితా
 కవికల్పలతాఖ్యేయం కవిశిక్షానిషేవ్యతామ్”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
దేవేశ్వరుఁ డఖిలసుమనోభీష్టఫలప్రదాననిరతమగు నీ“కవికల్పలత” నేనా డవని నవతరింపఁజేసెనో నాటికి నే డిద్దాని నాంధ్రలోకమున కెఱిఁగించువారిలోఁ బ్రథమగణ్యుఁడనగు భాగ్యము నాకే లభించినందుల కెంతయు నంతసించుచున్నాను. ఛందోనిబంధనములను కావ్యలక్షణాదులను రసస్వరూపములను నిరూపించు ననేకలక్షణగ్రంథములు ప్రాక్తణచార్యులచే వ్రాయఁబడియున్నవి. అవి యట్లుండ కవిత్వావశ్యకములగు పదసంఘటనము, భావకల్పనము, రససామగ్రీవర్ణనావిధానము, శ్లేషాదివివిధాలంకారరచనాభ్యాసము, సాదృశ్యవస్తునిరూపణము, వస్తుగుణవర్ణనానియమము, గద్యరచన, చిత్రకవిత్వపద్ధతి, సమస్యాపూరణము మొదలగు లక్షణములఁ దెలియపరచు నుద్దేశ్యముతో నీకవిపుంగవుఁడు నాల్గుస్తబకములుగా నీ గ్రంథమును
రచించెను. ఇం దాతనియుద్దేశ మెంతవఱకు సఫలమైనదియు సిద్ధాంతీకరించు నధికారము సహృదయులగు విమర్శకులయధీనమైనది. నిర్గరళకవితాచాతురీధురీణుండగు నీకవిశిరోభూషణము లోకోపయోగమునకై బడిన శ్రమ కొనియాడఁదగినదగుట నిశ్చయము తొల్త కోటిఫలి నివాసులగు కీ॥ శే॥ గరిమెళ్ళ సోమయాజిశర్మగా రీగ్రంథములో గొంతభాగముమాత్రము సంపాదించి దాని నాంధ్రీకరింప మొదలిడి పూర్తి చేయకయే దైవప్రాతికూల్యముచే స్వర్గస్థులైరి.

నే నటఁ జదువుకొనుతఱి నీగ్రంథప్రాశస్త్యముం దెలిసికొనుటయే దీనిం బ్రకటించుటకు కారణమయ్యెను. శ్రీశర్మగారు వ్రాసిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>czn73q9m8h99bu2mwen5usqsr57vh0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>170760</id>
    <revision>
      <id>578401</id>
      <parentid>481797</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T14:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578401</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="29eyw36plwjwbdny198fa8nqwfvtte5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యసంపూర్తిగ్రంథమును చేఁబూని కొఱవడినభాగముల నన్వేషింప మొదలిడితిని &quot;శ్రేయాంసి బహువిఘ్నాని” యనున ట్లీగ్రంథమును సంపాదించుటలోఁ గలిగిన యవాంతరాయాంతరాయము లధికమనఃక్లేశము గలిగించినవి. ఎట్లెట్లో రెండుసంవత్సరముల కొకమూలమాతృక లభించినది. దాని నాధారముగా గొని యాంధ్రవివరణముం బూర్తి చేసితివి. నాకు లభించిన మాతృకలోనే కొన్నిశ్లోకములు శబ్దములు సులక్షణవిరుద్దములుగా గన్పట్టుచున్నవి. వానినెల్ల నిట వివరించుటకు తావు చాలదు. అవి ముద్రణాదోషములో మఱియేవో నిర్ణయించుట కాధారము. లింతవఱకు నావద్ద లేవు. కాని వానిని యథావస్థితముగానే నేనును ముద్రింపించితిని.

తెనుగువ్రాతలో నక్కడక్కడఁ గొన్నిముఖ్యభాగము లింకను విమర్శించి వివరించుటయు కొన్ని సవరించుటయు నవసరమని నాకే దోచుచున్నది. కాని చిరకాలమునుండి దీనిం గూర్చి ప్రచురించుచు నెప్పటికి నీగ్రంథము నందఁజేయజాలక చదువరులకు పలుమారు లాశాభంగము కలిగించియుండుటచే కొఱవడినవిమర్శనాంశములఁ బండితులకు విడచి యిప్పుడే యిద్దాని నచ్చొత్తింప సాహసించితిని. ఉభయభాషాసాహిత్యనిధులు నవ్యాజకరుణాసముద్రలు నస్మద్గురువర్యులు నగు బ్రహ్మశ్రీ దర్భా బైరాగిశాస్త్రులవారి దివ్యచరణారవింద సేవాసమాసాదితశక్తిలేశమున నిట్టి మహత్తరకార్యమునకుం దొరకొన నుత్సహించితిం గాని తగువిద్యాసమర్ధత యుండి కాదు.

మూలమాతృక యొక్కటియ యగుటచేతను గ్రంథరచన కిదియ ప్రథమప్రయత్న మగుటచేతను, మాతృకకుఁ బాఠభేదములఁ గల్పింపక యథావస్థితముగాఁ బ్రచురింప యత్నించువాఁడ నగుటను, ముద్రణాసమయమునఁ దగ్గరనుండ వీలు లేకుండుటను, నాంధ్రరచన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29eyw36plwjwbdny198fa8nqwfvtte5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>170761</id>
    <revision>
      <id>578402</id>
      <parentid>481798</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T14:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578402</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3272" sha1="mww6rh0ia4vx54lwk3mq0j7ujnw3qv6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యందు క్లిష్టాన్వయాదిదోషములును, ముద్రణాదోషములును గలవు. బుద్ధిమంతులు దగురీతి పరిష్కరించి దయతో నాకుం దెలుపుచో బునర్ముద్రణమున సవరించుకొనెదఁ గాక. వయసునం గూడ పిన్ననగు నాయీప్రథమప్రయత్నమునందలి లోపముల మన్నించుట ప్రాజ్ఞులవిధి యని నమ్మెదను. కొన్నిశ్లోకములు సరళముగా సమన్వయింపకపోవుటచేఁ బండితులు విమర్శింతురని వానిం గ్రంథముతుది ననుబంధముగాఁ జేర్చితిని.

విశ్వనిఘంటువు మొదలగుగ్రంథములను బ్రచురించి తమజీవితమును భాషాసేవకై వినియోగించి యీ గ్రంథమును బ్రచురించుటకుఁ బ్రథమమార్గప్రదర్శకులైన కీ॥ శే॥ సోమయాజిశర్మగారికీర్తి యాచంద్రతారార్కస్ధాయి యగుఁగాక యని కోరుచు వారు వ్రాసినప్రతిని దయతో నా కిచ్చిన వారిధర్మపత్నికిని, కుమారులకును కృతజ్ఞతాభివందనము లర్పించుచు భగవానుఁడు వారికుటుంబమున కాయురారోగ్యైశ్వర్యాదుల ననుగ్రహించి రక్షించుగాక, యని ప్రార్ధించుచున్నాను.

అపూర్వగ్రంథసముద్ధరణాసాదితసుకృతునిగ నన్నే గావింపగల్గిన యారంభప్రోత్సాహకులును మయోభిలాషులునగు శ్రీమాన్ చక్రవర్తుల అప్పలాచార్యులగారికిని వారికుమారులకును ముద్రణాసమయమున లోపములం బరిష్కరించి కొంతవఱకు సహాయపడిన బ్ర॥ శ్రీ॥ పిడపర్తి కృష్ణమూర్తిశాస్త్రిగారికిని కృతజ్ఞతాభివందనము లర్పింపకుండఁజాలను.

శ్రీరామచంద్రకరుణాసుధాధారలు ప్రధానజీవికలుగా నిప్పుడిపుడు తలయెత్తగలిగిన యీకవికల్పలత సుమనోమనోహరమై యభీష్టసిద్ధిం జేకూర్చుచు బ్రహ్మండము నావరించుగాక.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mww6rh0ia4vx54lwk3mq0j7ujnw3qv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>170762</id>
    <revision>
      <id>578403</id>
      <parentid>481799</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T14:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578403</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3254" sha1="jzzem974ev84o6986bjznwm6d5jq08j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
తజ్ఞులయాదరముం బట్టి యీ గ్రంథరాజము నచిరకాలములో బునర్ముద్రణము గావించు భాగ్యము నాకు జేకూరగలదని విశ్వసించుచున్నాను.
{{rh|||{{Center|ఇట్లు విన్నవించు బుధజనవిధేయుఁడు,&lt;br&gt;
కల్లూరి వెంకటసుబ్రహ్మణ్యదీక్షితులు&lt;br&gt;
కవికల్పలతానికేతనము, ప్రక్కిలంక, తాళ్ళపూడిపోష్టు, కొవ్వూరు&lt;br&gt;
మార్గం, పశ్చిమగోదావరిజిల్లా, ది 1-6-1930.}}}}

బ్రహ్మశ్రీ శతావధాని చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రులవా రీగ్రంథము విషయమై యొసంగిన యభిప్రాయము.
{{Center|శ్రీమత్పరదేవతాయైనమః}}

&quot;కవికల్పలత ” అనునీగీర్వాణభాషాలాక్షణికగ్రంథము దేవనాగరలిపిలో ముద్రితమైయున్నను మన యాంధ్రులలో ననేకపండితు లిద్దాని నెఱుఁగరు. ఇట్టి కబ్బములు ముఖ్యముగా కవితాభ్యాస మొనర్చువారలకు మిక్కిలిగా నుపకరించెడిని. ఈగ్రంథము మహాకవియగు దేవేశ్వరకవి విరచితముగదా. ఇట్టి దానిపై నస్మదాదుల యభిప్రాయము లకించిత్కరములు. అయినను దీనికి నాంధ్రమున ప్రచారము గలిగించుటకై టీకాతాత్పర్యములు వ్రాసిన కల్లూరి వెంకటసుబ్రహ్మణ్యదీక్షితులుగారి పరిశ్రమను గూర్చి వ్రాయవలసి యున్నది. సర్వథా వీరియుద్యమము చక్కగా నున్నది. ముఖ్యముగా దీనిని ప్రస్తుతము నూతనముగా నడచుచున్న విద్వాన్ లోనగుపరీక్షలకు చదువువిద్యార్థుల కుపకరింపవలయుని తలపుతో టీకాకారు లిద్దానిని బ్రచురించిరి. దానిని పరీక్షాగ్రంథనిర్ణేతలు గమనించి టీకాకారులపరిశ్రమను సఫల మొనర్తురని నమ్ముచున్నాను.
{{rh|కడియం&lt;br&gt;
తూ॥ గో॥ జి||చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి శతావధాని&lt;br&gt;
{{Center|4-6-1930}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jzzem974ev84o6986bjznwm6d5jq08j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:కల్లూరి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>210799</id>
    <revision>
      <id>578405</id>
      <parentid>578127</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T16:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>578405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="ewvmu38j22tk99bsnjl60gz967unqal" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = కల్లూరి
 |అసలుపేరు = వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = క
 |పుట్టిన_యేడు = 1908
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = కల్లూరి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[కవికల్పలత]] (1930) {{small scan link|కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu}}
* నారాయణీయం తెలుగు అనువాదం
* ఆంధ్రస్కాందము
* మూకపంచశతి
* [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 10/సంచిక 2/నన్నయ్య]]
* [[గ్రంథాలయ సర్వస్వము/సంపుటము 10/సంచిక 1/సరస్వతీ స్తుతి]]</text>
      <sha1>ewvmu38j22tk99bsnjl60gz967unqal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/445</title>
    <ns>104</ns>
    <id>217217</id>
    <revision>
      <id>578414</id>
      <parentid>567228</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T23:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>578414</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="0yndmeezs1q4dd6duz0uatomzgi5lo6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu
|Page = 445
|bSize = 600
|cWidth = 436
|cHeight = 484
|oTop = 45
|oLeft = 30
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0yndmeezs1q4dd6duz0uatomzgi5lo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578416</id>
      <parentid>578414</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T23:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Replaced content with ''</comment>
      <origin>578416</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayztjahdx3h8u5dx34xf7xa8j87pkng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/388</title>
    <ns>104</ns>
    <id>217446</id>
    <revision>
      <id>578413</id>
      <parentid>567778</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T23:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578413</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2234" sha1="dygkmqrs9xhltpouu9xh104j4hiq0y5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|ఆత్మకథ||}}&lt;/noinclude&gt;ఆలుబిడ్డల నియోగము; నిలుపఁబడిన వకీలుపనిని త్రెంపివైచుట; నిశ్చితవస్తువునుండి అనిశ్చితవస్తువునందు ప్రవేశించుట — ఇది యంతయు ఒక నిమిషము బాధాకరమాయెను. కాని నా కనిశ్చితజీవనమలవాటైపోయెను. ఈప్రపంచమునందు భగవంతుఁడొకఁడే సత్యము; మిగిలిన దంతయు నిశ్చితముకాదు; అది నిశ్చిత మనుకొనుటయు భ్రమ; మనచుట్టుప్రక్కల కానిపించునదియు, జరుగునదియు ఇది యంతయు అనిశ్చితము; మఱియు క్షణికము. దీనియందు నిశ్చితరూపమైన యేపరమతత్త్వము నిలీనమయియున్నదో దాని ప్రదర్శన మెల్లపుడు జరుగుచుండును. ఈవిషయమున నమ్మక ముంచియున్నను మన జీవనము సార్ధకము కాఁగలదు. ఈ యన్వేషణమే పరమపురుషార్థము.

నేను డర్బనుకు ఒక దినము ముందుగనైన వెళ్లఁజాలకపోతిని. నేను చేయవలసిన పనియంతయు తయారుచేసి పెట్టియుంచిరి. చేంబర్లేనుగారిని జూచు డెప్యుటేషనుకు తారీఖు నిర్ణయింపఁబడెను. వారి
కీయవలసిన అర్జీ వ్రాసి నేను డెప్యుటేషనుతోఁగూడఁ బోవలసియుంటిని.


{{c|&lt;big&gt;మూఁడవ భాగము - మొదటి ఖండము సమాప్తము&lt;/big&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|384}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dygkmqrs9xhltpouu9xh104j4hiq0y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218507</id>
    <revision>
      <id>578454</id>
      <parentid>571142</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T09:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578454</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3554" sha1="cscqdizgddh7ho7iir509y68baxsg92" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs125}}తొలిపలుకు&lt;/p&gt;
వైయాకరణాలంకారికశిరోమణి యగు శ్రీ సన్నిధానము సూర్యనారాయణశాస్త్రులవారు సుప్రసిద్ధకవిశిరోమణియుఁ బండితాలంకారమునని యాంధ్రభాషాలోకమున నెల్ల వెల్లడియయిన విషయమే గాని వేఱుగాదు. అనేక కవిపుంగవులచే నాస్వాదింపఁబడి, వారి శిరఃకంపమునకు హేతువయిన వీరి కవితాస్రవంతి వివిధఘట్టములలో వివిధసదస్సులలో వినుతి కెక్కినది. ఆంధ్రభాషాపండితుల కసులభమును, సంస్కృతవైయాకరణులచేతను సాధ్యమని తలంపఁబడనిదియునునగు కౌముదీస్థసంస్కృతభాషాపద్ధతినంతను, తత్సమచంద్రికారూపమున వెలయించి యాంధ్రభాషకుఁ గొప్ప కొఱతను దీర్చి యాంధ్రదేశమున శ్రీ శాస్త్రులవారు శాశ్వతమగు కీర్తిని గడించిరి. ఇట్టి వీరినిఁ గవిపండితశిరోమణిగానే దేశ మెఱుంగును గానీ, యాలంకారికరత్నమని యెఱుంగదు. నేటి శ్రీ శాస్త్రులవారి యుద్యమమున నయ్యదియు సిద్ధమయ్యెను.

శ్రీ శాస్త్రులవారు తమ యసాధారణపరిశ్రమకును, అపూర్వవివరణశక్తికిని విహారరంగముగా గ్రహించిన యాధారము కావ్యాలంకారసంగ్రహము. ఇది యాంధ్రలోకమునఁ బ్రబంధశిరోమణి
యగు వసుచరిత్రము రచించి కీర్తిఁ గాంచిన రామరాజభూషణునితో నభిన్నుఁ డనఁబడిన బట్టుమూర్తిచే వ్రాయఁబడి పఠనపాఠనముల నపారప్రచారము నందినది. వివరణకర్త యగు శ్రీ శాస్త్రులవారు సుప్రసిద్ధులగు పండితకవులని ముందే తెలిపితిని. ఇట్టి వీరి వివరణము నాకు నా తొలిపలుకు గాని పరిచయవాక్యము గాని యెట్టిదనఁగా స్వతఃప్రకాశకునకు దివ్వెవంటిది. అయినను మిత్రకార్యమని యెంచి, నేను వ్రాయఁబోవునది యెల్లరకు గతార్థమే యైనను సార్థకము కాక తప్పదని భావించి, యిక్కార్యమున కంగీకరించితిని.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cscqdizgddh7ho7iir509y68baxsg92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218508</id>
    <revision>
      <id>578455</id>
      <parentid>571143</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T10:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578455</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="pqsof58gpccmnvd6u57kqclzuzqipqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్రకృతవిషయమయిన శ్రీ శాస్త్రులవారి వివరణమునకును, దన్మూలముయిన కావ్యాలంకారసంగ్రహమునకును దెనుఁగున నెట్టి ప్రసక్తి గలదో ముందు వివరించి, యా పనిని వాని సంబంధమును, సార్థకతను గూర్చి విశదపఱచెదను. తెనుఁగునఁ బదునొకండవ శతాబ్దమువఱకును, నుత్తమగ్రంథరచనయే లేదు. అంతకుఁ బూర్వ మొక వేయేండ్లు, ఆర్యనాగరకతాప్రవాహము సంస్కృతవిజ్ఞానామృతరూపమునఁ దెనుఁగునాటఁ బ్రవహించి, తెనుఁగునేలలో నింకి యాంధ్రసారస్వతరూపమున నన్నయనోట వెలువడినది. భారతము తెనుంగునఁ రచింపఁబడిననాఁటినుండియుఁ గవులకు విమర్శకులకు, శాస్త్రజ్ఞులకు సంస్కృతభాషాఖనినిఁ ద్రవ్వి రత్నములను దెచ్చి తెనుఁగువారి కర్పించుటయే కార్యమయినది. అట్టి రత్నజాతులలో నొకజాతిని వెదకి తెచ్చుటలోఁ బరిశ్రమ చేసి పేరెన్నికఁ గన్నవాఁడు బట్టుమూర్తి. సంస్కృతము నందలి యలంకారశాస్త్రము విశేషవిమర్శయు, అపారవిచారణయుఁ గలది. అం దనేకప్రతిభావంతు లనంతమయిన తమ శక్తి నుపయోగించి మార్గముల నేర్పఱచిరి. అందు ముఖ్యముగాఁ బ్రతాపరుద్రీయకారుఁడయిన విద్యానాథునిఁ జాలవఱకును బట్టుమూర్తి యనుసరించినట్లు స్పష్టము. భామహ, దండి, వామనాదుల స్వతంత్రప్రయత్నములచేఁ గ్రమక్రమవికాసమును బొందిన యలంకారవిమర్శవృక్షమును స్వప్రతిభాదోహదముచే ఫలింపఁజేసినవాఁడు ఆనందవర్ధనుఁడు. అభినవగుప్తుని ‘లోచన'సాహాయ్యంబున సహృదయుల యాలోచనకు సుగమంబయిన యీమార్గముననే రసగంగాధరకారుఁడయిన పండితరాయలు తన ప్రతిభావ్యుత్పత్యభ్యాసములచే నిరంతరాయముగ విపశ్చిద్వర్యు లాశ్చర్యంబు గనున ట్లనల్పకల్పనలఁ జూపించి మెప్పు వడసెను. ఈ ప్రయత్నములనుఁ దెనుగున దేటపఱచు పరిశ్రమయే యల్పముగా నున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqsof58gpccmnvd6u57kqclzuzqipqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218509</id>
    <revision>
      <id>578456</id>
      <parentid>571144</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T10:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578456</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="qp7arf3ut3keu2j1pvfbzko0w80invc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఇది యిట్లుండ, సుమా రొకశతాబ్దమునుండి, యఖిలభారతావనిని బాశ్చాత్యవిజ్ఞానప్రవాహము వెల్లివిరిసి ప్రవహించుచున్నది. గంగాయమునాప్రవాహములవలె నేఁ డేకీభూతములయిన సంస్కృతాంగ్లవిజ్ఞానముల కలయికవలన బయలుదేరిన పి. వి. కాణె, ఎస్. కె. డే. మొదలయిన సంస్కృతాలంకారికసిద్ధాంతవిమర్శనాధుర్యుల గ్రంథరాజములును దద్జ్ఞులకుఁ బరిచితము లయియున్నవి. ఇందలి విశేషములను దెలుఁగునకు నూచమట్టుగాఁ దెచ్చినవారు లేరు.

ఇట్టి సందర్భమున శ్రీ శాస్త్రులవారు పయి రెండు విజ్ఞానప్రవాహములను దమలో నేకీభవింపఁ జేసికొని, జహ్నుమహర్షివలె నీ వివరణగంగాప్రవాహమును వెడలించి యాంధ్రుల కృతజ్ఞతకుఁ
బాత్రులయిరి. ఇది యాలంకారికవిజ్ఞానపిపాసువుల కమృతము. విమర్శ మార్గపరామర్శులకు జీవనము,. పాఠకపాంథులకు నిరాఘాటమయిన సిద్ధాంతయానశృంగాటకము. ఇట్టి సర్వంకషమయిన గ్రంథ మాంధ్రమున నింతకు మున్ను వెలువడియుండలేదు.

మూలగ్రంథము పద్యబంధమగుటఁ గొన్ని కొఱఁతలకు హేతువైనది. అవసరములేని పదములు, గణయతిప్రాసాదినిర్బంధమున రాక తప్పదు. అది శాస్త్రగ్రంథములకు నిగళమే గాని యలంకారము గాదు. ఆపయిని లక్షణములు అతివ్యాప్తి, యవ్యాప్తి మొదలగు దోషముల కాకరము లగుటకు హేతు వొకటి కలదు. తనకుముందున్న యాలంకారికుల సిద్ధాంతములన్నియును, తరువాతివారి విచారణలును దత్కర్తకు గతార్థము కాకుండుటయే యయ్యది. తన తరువాతివారి రచనలను దాను చూచుట యసంభవము. తన పూర్వులరచనలు తాను బరిశీలించుట సాధ్యమేయయ్యును, నాఁటికిఁ బఠనపాఠనాదికమునను, గ్రంథప్రచారమునను గలిగిన సదుపాయరాహి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qp7arf3ut3keu2j1pvfbzko0w80invc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578457</id>
      <parentid>578456</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T10:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578457</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3399" sha1="42we7oinred3w3xkcu9djv2yhp1y62l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఇది యిట్లుండ, సుమా రొకశతాబ్దమునుండి, యఖిలభారతావనిని బాశ్చాత్యవిజ్ఞానప్రవాహము వెల్లివిరిసి ప్రవహించుచున్నది. గంగాయమునాప్రవాహములవలె నేఁ డేకీభూతములయిన సంస్కృతాంగ్లవిజ్ఞానముల కలయికవలన బయలుదేరిన పి. వి. కాణె, ఎన్. కె. డే. మొదలయిన సంస్కృతాలంకారికసిద్ధాంతవిమర్శనాధుర్యుల గ్రంథరాజములును దద్జ్ఞులకుఁ బరిచితము లయియున్నవి. ఇందలి విశేషములను దెలుఁగునకు నూచమట్టుగాఁ దెచ్చినవారు లేరు.

ఇట్టి సందర్భమున శ్రీ శాస్త్రులవారు పయి రెండు విజ్ఞానప్రవాహములను దమలో నేకీభవింపఁ జేసికొని, జహ్నుమహర్షివలె నీ వివరణగంగాప్రవాహమును వెడలించి యాంధ్రుల కృతజ్ఞతకుఁ
బాత్రులయిరి. ఇది యాలంకారికవిజ్ఞానపిపాసువుల కమృతము. విమర్శ మార్గపరామర్శులకు జీవనము,. పాఠకపాంథులకు నిరాఘాటమయిన సిద్ధాంతయానశృంగాటకము. ఇట్టి సర్వంకషమయిన గ్రంథ మాంధ్రమున నింతకు మున్ను వెలువడియుండలేదు.

మూలగ్రంథము పద్యబంధమగుటఁ గొన్ని కొఱఁతలకు హేతువైనది. అవసరములేని పదములు, గణయతిప్రాసాదినిర్బంధమున రాక తప్పదు. అది శాస్త్రగ్రంథములకు నిగళమే గాని యలంకారము గాదు. ఆపయిని లక్షణములు అతివ్యాప్తి, యవ్యాప్తి మొదలగు దోషముల కాకరము లగుటకు హేతు వొకటి కలదు. తనకుముందున్న యాలంకారికుల సిద్ధాంతములన్నియును, తరువాతివారి విచారణలును దత్కర్తకు గతార్థము కాకుండుటయే యయ్యది. తన తరువాతివారి రచనలను దాను చూచుట యసంభవము. తన పూర్వులరచనలు తాను బరిశీలించుట సాధ్యమేయయ్యును, నాఁటికిఁ బఠనపాఠనాదికమునను, గ్రంథప్రచారమునను గలిగిన సదుపాయరాహి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42we7oinred3w3xkcu9djv2yhp1y62l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218510</id>
    <revision>
      <id>578458</id>
      <parentid>571149</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T10:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578458</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="tghienc02oghpjfnlaa1gebujw0jj9v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;త్యమున, నతనివలన జరిగినట్లు తోఁపదు. మొత్తముమీఁద గ్రంథమునందుమాత్ర మీ రెండును సంభవములు కాలేదని స్పష్టపడకతప్పదు. అట్టి లోపనులను బూరించుటకు శ్రీ శాస్త్రులవారి రచన యుపకరించునని నా విశ్వాసము. అనేకస్థలములయందు మూలములోని దోషమును శ్రీ శాస్త్రులవారు నిరూపించియున్నారు. అంతమాత్రమున మూలమున వివరణకారునకు నిరాదరణ మని పాఠకులు తలంపరాదు. ఆ గ్రంథమునకు వివరణము వ్రాయఁబూనుటయే యిందలి శాస్త్రులవారి యాదరణమును నిరూపించుచున్నది.

రసవిచారమునను, శబ్దశక్తివిషయమునను, ధ్వనిస్థాపనమునను, నాయకస్వరూపనిరూపణమునను, నొకటేల? యెల్లప్రకరణములను శాస్త్రిగారి వివరణము సర్వవిషయసంభరితము, సంపూర్ణము. ఇట్టి వివరణమును వ్రాసి ప్రచురించినందుల కాంధ్రలోకము శ్రీ శాస్త్రులవారిపట్ల నెంతయు ఋణపడినదనుట విశేషోక్తి కాదు.
{{rh|గుంటూరు,&lt;br&gt;
6-10-45||{{Center|ఇట్లు,&lt;br&gt;
విద్వాౝ గంటి జోగిసోమయాజి, ఎమ్.ఏ., ఎల్.టి.,&lt;br&gt;
సంస్కృతాంధ్రభాషాధ్యాపకుఁడు (రీడరు)&lt;br&gt;
ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ కళాశాల.}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tghienc02oghpjfnlaa1gebujw0jj9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/295</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218901</id>
    <revision>
      <id>578422</id>
      <parentid>571714</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578422</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3889" sha1="ajjksxu8xb72cistdvjkg7zswyfs5ey" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈ పద్యములందు 'సంబోధనాంతముగా నుండవలయు' నన్నలక్షణము లేదు. కాన నరసభూపాలీయాప్పకవీయలక్షణముల కేకవాక్యతను గల్పించుకొనవలెను. ఎట్లన, మొదల నొకపద్యము; పిమ్మట నెనిమిదిదళములగద్య. (ఇదియే కలిక). ఆ పద్యగద్యములు రెండును ముక్తపదగ్రస్తములై సంబోధనాంతములుగా నుండవలెను. ముక్తపదగ్రస్తమనఁ దొలిసమాసముయొక్క యంతమునం దున్న రెండక్షరములను మాత్రమే గ్రహించి మలి సమాసారంభమున నుంచుట ఎట్లన.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. ఫణిశుంభద్భుజ&lt;u&gt;సార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;సార&lt;/u&gt;సముఖీపంచాయుధా&lt;u&gt;కార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;కా
    ర&lt;/u&gt;ణసంతత్యవ&lt;u&gt;తార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;తార&lt;/u&gt;గిరిధైర్యస్థేమదు&lt;u&gt;ర్వార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;వా
    ర&lt;/u&gt;ణసమ్రాడ్బల&lt;u&gt;భార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;భార&lt;/u&gt;వికవిప్రౌఢోక్తిసం&lt;u&gt;చార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;చా
    ర&lt;/u&gt;ణసంస్తుత్యవి&lt;u&gt;హార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;హార&lt;/u&gt;హరవిభ్రాజద్యశోవైభవా!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట్టి యొకపద్యమును, దానివెంట నెనిమిది యిట్టి గద్యలును గల కావ్యము చక్రవాళము. దీనికిఁ జతుర్భద్ర మనియు నామాంతరము.
కం. ఆ చక్రవాళ లక్షణ
బిరుదావళి
సూచితమై బిరుదభరిత శుభవాఙ్మయమై
ఆ చక్రవాళ విపుల
ట్మెచక్రమునందు బిరుదగద్యము పొల్చు.
ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణమున “ఆచక్రవాళలక్షణ సూచితమై” అనునది లేదు.
ఆ లక్షణ మిట్లున్నది:—
వర్ణ్యమా నాంక బిరుద వర్ణన: ప్రచురోజ్జ్వలా !
వాక్యాడంబర సంయుక్తా సామ బిరుదావళీ . |
తా. వర్ణింపఁబడుచున్న రాజాదుల బిరుదములనుగూర్చి వాక్యాడంబరముతో
వ్రాయఁబడిన కావ్యము బిరుదావళి. నరసభూపాలీయమున 'బిరుద గద్యము” అని
యున్నది. కాన గద్యమయమని తెలియుచున్నది. ప్రతాపరుద్రీయ లక్షణమునుబట్టి
గద్యమయమో పద్యమయమో తెలియరాకున్నది. సాహిత్యదర్పణమున “గద్యపద్య.
మయీ రాజస్తుతి ర్బిరుద ముచ్యతే” అని యుంటచే గద్య పద్యోభయమని తేలు
చున్నది. మరియు విశ్వనాథుఁడు ' బిరుదమణిమాల' అను కావ్యమును లక్ష్యము
నుగా నిచ్చెను. అప్పకవీయమున నీ క్రింది లక్షణము గలదు.
CC-0. Jangamwadi Math
Collection. Digitized by eGangotri&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ajjksxu8xb72cistdvjkg7zswyfs5ey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578423</id>
      <parentid>578422</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578423</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3961" sha1="b5dx4ay3exxtls20slievw23f395p2s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఈ పద్యములందు 'సంబోధనాంతముగా నుండవలయు' నన్నలక్షణము లేదు. కాన నరసభూపాలీయాప్పకవీయలక్షణముల కేకవాక్యతను గల్పించుకొనవలెను. ఎట్లన, మొదల నొకపద్యము; పిమ్మట నెనిమిదిదళములగద్య. (ఇదియే కలిక). ఆ పద్యగద్యములు రెండును ముక్తపదగ్రస్తములై సంబోధనాంతములుగా నుండవలెను. ముక్తపదగ్రస్తమనఁ దొలిసమాసముయొక్క యంతమునం దున్న రెండక్షరములను మాత్రమే గ్రహించి మలి సమాసారంభమున నుంచుట ఎట్లన.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. ఫణిశుంభద్భుజ&lt;u&gt;సార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;సార&lt;/u&gt;సముఖీపంచాయుధా&lt;u&gt;కార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;కా&lt;/u&gt;
    &lt;u&gt;ర&lt;/u&gt;ణసంతత్యవ&lt;u&gt;తార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;తార&lt;/u&gt;గిరిధైర్యస్థేమదు&lt;u&gt;ర్వార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;వా&lt;/u&gt;
    &lt;u&gt;ర&lt;/u&gt;ణసమ్రాడ్బల&lt;u&gt;భార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;భార&lt;/u&gt;వికవిప్రౌఢోక్తిసం&lt;u&gt;చార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;చా&lt;/u&gt;
    &lt;u&gt;ర&lt;/u&gt;ణసంస్తుత్యవి&lt;u&gt;హార&lt;/u&gt;! &lt;u&gt;హార&lt;/u&gt;హరవిభ్రాజద్యశోవైభవా!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట్టి యొకపద్యమును, దానివెంట నెనిమిది యిట్టి గద్యలును గల కావ్యము చక్రవాళము. దీనికిఁ జతుర్భద్ర మనియు నామాంతరము.
{{p|ac|fwb}}బిరుదావళి&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఆచక్రవాళలక్షణ
సూచిత మై బిరుదభరితశుభవాఙ్మయ మై
యాచక్రవాళవిపుల
క్ష్మాచక్రమునందు బిరుదగద్యము పొల్చున్.&lt;/poem&gt;|ref=171}}
ప్రతాపరుద్రీయలక్షణమున “ఆచక్రవాళలక్షణసూచితమై” అనునది లేదు. ఆ లక్షణ మిట్లున్నది:—
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;వర్ణ్యమానాంక బిరుదవర్ణనప్రచురోజ్జ్వలా।
వాక్యాడంబరసంయుక్తా సామబిరుదావళీ॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. వర్ణింపఁబడుచున్న రాజాదుల బిరుదములను గూర్చి వాక్యాడంబరముతో వ్రాయఁబడిన కావ్యము బిరుదావళి. నరసభూపాలీయమున 'బిరుదగద్యము’ అని యున్నది. కాన గద్యమయ మని తెలియుచున్నది. ప్రతాపరుద్రీయలక్షణమునుబట్టి గద్యమయమో పద్యమయమో తెలియరాకున్నది. సాహిత్యదర్పణమున “గద్యపద్య మయీ రాజస్తుతి ర్బిరుద ముచ్యతే” అని యుంటచే గద్యపద్యోభయమని తేలుచున్నది. మరియు విశ్వనాథుఁడు 'బిరుదమణిమాలా' అను కావ్యమును లక్ష్యమునుగా నిచ్చెను. అప్పకవీయమున నీ క్రింది లక్షణము గలదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b5dx4ay3exxtls20slievw23f395p2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/296</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218902</id>
    <revision>
      <id>578424</id>
      <parentid>571715</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578424</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3373" sha1="sfdco1huwpj7josc93i33a6uth6kuin" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. క్షితి మహారాష్ట్రభాషచేఁ జెప్పఁబడెడు
   భీకరోక్తులు బిరుదులై పెక్కుఁ దనరు
   వాటి బిరుదావళి యొనర్పవలయునండ్రు
   బుధులు సంబుద్ధిపదములు పొసగఁ గూర్చి.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;చ. సలలితవాక్యగుంభనల, సర్వవిభక్తుల, దీవనంబులౝ,
    జెలువుగఁ బద్య మొక్కటి రచించిన పిమ్మట గౌడరీతి సం
    కలిత చతుష్క, షట్క, దశగద్యము లెన్మిదియుం బదాఱు నిం
    పలరఁగఁ గూర్చి పేర్చి బిరుదావళి చెప్పఁగ నొప్పు నెంతయుౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ప్రప్రథమమున సర్వవిభక్తులతో నాశీర్వాదరూపమగు నొకపద్యమును జెప్పి పిమ్మట గౌడరీతితో నాలుగు, లేక యాఱు, లేక యెనిమిది, లేక పదునాఱు బిరుదగద్యలు తత్తత్ప్రతాపభుజవిక్రమాదులను వర్ణించునవి చెప్పవలెను. ఈ బిరుదములు మహారాష్ట్రభాషామయము అని చెప్పఁబడెను. మహారాష్ట్రభాష యనునది యుపలక్షణము. ఏదేశభాషలో నున్నను నా బిరుదముల నాంధ్రసంస్కృతాదులలోనికి మార్పక యదేవిధమున వ్యవహరింపవలెను.
{{p|ac|fwb}}మంజరి&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తరుణీమణి శృంగారము
విరహము మధుమదనగర్వవిభవంబు సరో
వరవనఖేలనములు గల
దరయౝ మంజరి యనంగ నభినుతి కెక్కుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
'''తా'''.. స్త్రీల శృంగారము, విరహము, వసంతమన్మథాదుల విజృంభణము, సరఃకేళి, వనకేళి మొదలగువాని వర్ణనము మంజరీకావ్యము.

ఇది గద్యమున నుండవలెనో పద్యమున నుండవలెనో రెంటను నుండవలయునో గద్యలయినచోఁ గలికలో? యేమియును గ్రంథకర్త దెలుపలేదు. దీనికిఁ బ్రతాపరుద్రీయాదులందు మూలములేదు. ఇట్టి గ్రంథము పద్యమయముగా నున్ననే శోభిల్లును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తారక లిరువదియేడును
నారయ నొక్కొక్కపద్యమందుఁ జెలంగౝ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sfdco1huwpj7josc93i33a6uth6kuin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578425</id>
      <parentid>578424</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578425</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3411" sha1="de31l388qlkk71s5mormgdqtwz4dve9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. క్షితి మహారాష్ట్రభాషచేఁ జెప్పఁబడెడు
   భీకరోక్తులు బిరుదులై పెక్కుఁ దనరు
   వాటి బిరుదావళి యొనర్పవలయునండ్రు
   బుధులు సంబుద్ధిపదములు పొసగఁ గూర్చి.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;చ. సలలితవాక్యగుంభనల, సర్వవిభక్తుల, దీవనంబులౝ,
    జెలువుగఁ బద్య మొక్కటి రచించిన పిమ్మట గౌడరీతి సం
    కలిత చతుష్క, షట్క, దశగద్యము లెన్మిదియుం బదాఱు నిం
    పలరఁగఁ గూర్చి పేర్చి బిరుదావళి చెప్పఁగ నొప్పు నెంతయుౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ప్రప్రథమమున సర్వవిభక్తులతో నాశీర్వాదరూపమగు నొకపద్యమును జెప్పి పిమ్మట గౌడరీతితో నాలుగు, లేక యాఱు, లేక యెనిమిది, లేక పదునాఱు బిరుదగద్యలు తత్తత్ప్రతాపభుజవిక్రమాదులను వర్ణించునవి చెప్పవలెను. ఈ బిరుదములు మహారాష్ట్రభాషామయము అని చెప్పఁబడెను. మహారాష్ట్రభాష యనునది యుపలక్షణము. ఏదేశభాషలో నున్నను నా బిరుదముల నాంధ్రసంస్కృతాదులలోనికి మార్పక యదేవిధమున వ్యవహరింపవలెను.
{{p|ac|fwb}}మంజరి&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తరుణీమణి శృంగారము
విరహము మధుమదనగర్వవిభవంబు సరో
వరవనఖేలనములు గల
దరయౝ మంజరి యనంగ నభినుతి కెక్కుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=172}}
'''తా'''.. స్త్రీల శృంగారము, విరహము, వసంతమన్మథాదుల విజృంభణము, సరఃకేళి, వనకేళి మొదలగువాని వర్ణనము మంజరీకావ్యము.

ఇది గద్యమున నుండవలెనో పద్యమున నుండవలెనో రెంటను నుండవలయునో గద్యలయినచోఁ గలికలో? యేమియును గ్రంథకర్త దెలుపలేదు. దీనికిఁ బ్రతాపరుద్రీయాదులందు మూలములేదు. ఇట్టి గ్రంథము పద్యమయముగా నున్ననే శోభిల్లును.
{{p|ac|fwb}}తారావళి&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తారక లిరువదియేడును
నారయ నొక్కొక్కపద్యమందుఁ జెలంగౝ&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>de31l388qlkk71s5mormgdqtwz4dve9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/297</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218903</id>
    <revision>
      <id>578426</id>
      <parentid>571716</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578426</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3743" sha1="987whywmhvxyg5cprafefg4lq6bhsx1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గూరిచినపద్యమాలిక
తారావళి యనఁగ నభిమతం బై పొల్చుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=173}}గూరిచిన పద్యమాలిక
ఇరువదేడు పద్యములు గల కావ్యము తారావళి లేక నక్షత్రమాల అనఁబడునని కవి యభిప్రాయము. కాని యిఱువదేడు నక్షత్రములు (నామములు) ఒక్కొక్కపద్యములో నిబంధించినచో నది 'తారావళి' అనునర్థము వచ్చుచున్నది. ఇది కాదు. ప్రతాపరుద్రీయములో

‘తారాణాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా తారావళీ మతా’ అని యున్నది. తారాణాం సంఖ్యయా 'సప్తవింశత్యా' అని వ్యాఖ్య.

ఈ యుదాహృతకావ్యభేదములు గాక యింకను గొన్ని కలవు. వాని నుదాహరింతుము.
{{p|ac|fwb}}విశ్వావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}'విశ్వేషాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా విశ్వావళీ మతా’ &lt;/div&gt;
విశ్వములు పదునాలుగు. కావునఁ బదునాలుగుపద్యములకావ్యము విశ్వావళి.
{{p|ac|fwb}}రత్నావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}‘రత్నానాం సంఖ్యయా పద్యర్యుక్తా రత్నావళీ మతా’ &lt;/div&gt;
రత్నములు తొమ్మిది. కానఁ దొమ్మిదిపద్యములకావ్యము రత్నావళి. దీనికి 'నవరత్నము'లని నేఁటి వ్యవహారము.
{{p|ac|fwb}}పంచాననావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}'పద్యేశ్చ పంచభిర్యుక్తా ప్రోక్తా పంచాననావళీ’ &lt;/div&gt;
అయిదుపద్యముల కావ్యము 'పంచాననావళి' అనఁబడును. దీనికి 'పంచరత్నములు' అని నేఁటి వ్యవహారము.

ఈ సందర్భమున 'అప్పకవి' విభాగమును గూడఁ జూపుదును.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;సీ. ఒనరు ముక్తకమన నొక్కపద్యము; ద్వికం । బగు రెండు; త్రికము మూఁడైనఁ; బంచ
    రత్నంబు లైదు; వారణమాల యెనిమిది; । నవరత్నములు పద్యనవకమైన;
    భాస్కరమాలిక పండ్రెండు; శశికళ । పదియాఱు; నక్షత్రపంక్తి యిఱువ
    దియు నేఁడు; త్రింశదాహ్వయము ముప్పది గాఁగ; । సంఖ్య వెండియు మెండుసాఁగెనేని
గీ. వరుసఁ బంచాశదాఖ్య; మవ్వల శతకము; । నష్టసమధికశతకంబు; ననఁగ వెలయు
    నేఁబదియు, నూఱు, సూటిపై నెనిమిడియును । సప్తశతి సప్తశత మైన శార్ఙ్గపాణి!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>987whywmhvxyg5cprafefg4lq6bhsx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578427</id>
      <parentid>578426</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578427</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="qa3moide4qw53x1wt6f091ier6nl697" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గూరిచినపద్యమాలిక
తారావళి యనఁగ నభిమతం బై పొల్చుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
ఇరువదేడు పద్యములు గల కావ్యము తారావళి లేక నక్షత్రమాల అనఁబడునని కవి యభిప్రాయము. కాని యిఱువదేడు నక్షత్రములు (నామములు) ఒక్కొక్కపద్యములో నిబంధించినచో నది 'తారావళి' అనునర్థము వచ్చుచున్నది. ఇది కాదు. ప్రతాపరుద్రీయములో

‘తారాణాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా తారావళీ మతా’ అని యున్నది. తారాణాం సంఖ్యయా 'సప్తవింశత్యా' అని వ్యాఖ్య.

ఈ యుదాహృతకావ్యభేదములు గాక యింకను గొన్ని కలవు. వాని నుదాహరింతుము.
{{p|ac|fwb}}విశ్వావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}'విశ్వేషాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా విశ్వావళీ మతా’ &lt;/div&gt;
విశ్వములు పదునాలుగు. కావునఁ బదునాలుగుపద్యములకావ్యము విశ్వావళి.
{{p|ac|fwb}}రత్నావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}‘రత్నానాం సంఖ్యయా పద్యర్యుక్తా రత్నావళీ మతా’ &lt;/div&gt;
రత్నములు తొమ్మిది. కానఁ దొమ్మిదిపద్యములకావ్యము రత్నావళి. దీనికి 'నవరత్నము'లని నేఁటి వ్యవహారము.
{{p|ac|fwb}}పంచాననావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}'పద్యేశ్చ పంచభిర్యుక్తా ప్రోక్తా పంచాననావళీ’ &lt;/div&gt;
అయిదుపద్యముల కావ్యము 'పంచాననావళి' అనఁబడును. దీనికి 'పంచరత్నములు' అని నేఁటి వ్యవహారము.

ఈ సందర్భమున 'అప్పకవి' విభాగమును గూడఁ జూపుదును.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;సీ. ఒనరు ముక్తకమన నొక్కపద్యము; ద్వికం । బగు రెండు; త్రికము మూఁడైనఁ; బంచ
    రత్నంబు లైదు; వారణమాల యెనిమిది; । నవరత్నములు పద్యనవకమైన;
    భాస్కరమాలిక పండ్రెండు; శశికళ । పదియాఱు; నక్షత్రపంక్తి యిఱువ
    దియు నేఁడు; త్రింశదాహ్వయము ముప్పది గాఁగ; । సంఖ్య వెండియు మెండుసాఁగెనేని
గీ. వరుసఁ బంచాశదాఖ్య; మవ్వల శతకము; । నష్టసమధికశతకంబు; ననఁగ వెలయు
    నేఁబదియు, నూఱు, సూటిపై నెనిమిడియును । సప్తశతి సప్తశత మైన శార్ఙ్గపాణి!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qa3moide4qw53x1wt6f091ier6nl697</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578428</id>
      <parentid>578427</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T02:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578428</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="d4859bvj8g3t3hcx0jk7po8w9fkv74y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;గూరిచినపద్యమాలిక
తారావళి యనఁగ నభిమతం బై పొల్చుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=173}}
ఇరువదేడు పద్యములు గల కావ్యము తారావళి లేక నక్షత్రమాల అనఁబడునని కవి యభిప్రాయము. కాని యిఱువదేడు నక్షత్రములు (నామములు) ఒక్కొక్కపద్యములో నిబంధించినచో నది 'తారావళి' అనునర్థము వచ్చుచున్నది. ఇది కాదు. ప్రతాపరుద్రీయములో

‘తారాణాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా తారావళీ మతా’ అని యున్నది. తారాణాం సంఖ్యయా 'సప్తవింశత్యా' అని వ్యాఖ్య.

ఈ యుదాహృతకావ్యభేదములు గాక యింకను గొన్ని కలవు. వాని నుదాహరింతుము.
{{p|ac|fwb}}విశ్వావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}'విశ్వేషాం సంఖ్యయా పద్యైర్యుక్తా విశ్వావళీ మతా’ &lt;/div&gt;
విశ్వములు పదునాలుగు. కావునఁ బదునాలుగుపద్యములకావ్యము విశ్వావళి.
{{p|ac|fwb}}రత్నావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}‘రత్నానాం సంఖ్యయా పద్యర్యుక్తా రత్నావళీ మతా’ &lt;/div&gt;
రత్నములు తొమ్మిది. కానఁ దొమ్మిదిపద్యములకావ్యము రత్నావళి. దీనికి 'నవరత్నము'లని నేఁటి వ్యవహారము.
{{p|ac|fwb}}పంచాననావళి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}'పద్యేశ్చ పంచభిర్యుక్తా ప్రోక్తా పంచాననావళీ’ &lt;/div&gt;
అయిదుపద్యముల కావ్యము 'పంచాననావళి' అనఁబడును. దీనికి 'పంచరత్నములు' అని నేఁటి వ్యవహారము.

ఈ సందర్భమున 'అప్పకవి' విభాగమును గూడఁ జూపుదును.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;సీ. ఒనరు ముక్తకమన నొక్కపద్యము; ద్వికం । బగు రెండు; త్రికము మూఁడైనఁ; బంచ
    రత్నంబు లైదు; వారణమాల యెనిమిది; । నవరత్నములు పద్యనవకమైన;
    భాస్కరమాలిక పండ్రెండు; శశికళ । పదియాఱు; నక్షత్రపంక్తి యిఱువ
    దియు నేఁడు; త్రింశదాహ్వయము ముప్పది గాఁగ; । సంఖ్య వెండియు మెండుసాఁగెనేని
గీ. వరుసఁ బంచాశదాఖ్య; మవ్వల శతకము; । నష్టసమధికశతకంబు; ననఁగ వెలయు
    నేఁబదియు, నూఱు, నూటిపై నెనిమిదియును । సప్తశతి సప్తశత మైన శార్ఙ్గపాణి!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4859bvj8g3t3hcx0jk7po8w9fkv74y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/298</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218904</id>
    <revision>
      <id>578429</id>
      <parentid>571717</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T03:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578429</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="b29srubg5h8hd3b9kztm5u3lj81ux57" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఒకపద్యము ముక్తకము; రెండైన ద్వితము; మూఁడైనఁ ద్రికము. అయిదైనఁ బంచరత్నములు; ఎనిమిదైన గజమాల: తొమ్మిదైన నవరత్నములు; పండ్రెండైన సూర్యమాల; పదునాఱైన శశికళ; ఇఱువదేడైన నక్షత్రమాల; ముప్పదైన త్రింశత్తు; ఏఁబదైనఁ బంచాశత్తు; నూఱైన శతకము; నూటెనిమిదైన నష్టోత్తరశతకము; ఏడునూఱులైన సప్తశతి.

త్రింశత్తు, పంచాశత్తు అను పదములు సముదాయార్థమున త్రింశికా (సింహాసనద్వాత్రింశికా), పంచాశికా (చౌరపంచాశికా) రూపమున నుండును. త్రింశత్తన ముప్పది, పంచాశత్తన నేఁబది యనియే యర్థము. కాని ‘అప్పకవి’ యిచ్చిన యీ పదము లసాధువులు. త్రింశికా, పంచాశికా అనియే యుండవలెను.

మరియు నాతఁడు కొన్నిఁటి నింకను జెప్పలేదు. అష్టకము (ఎనిమిదింటి సముదాయము) పంచదశీ (పదునైదింటి సముదాయము) చత్వారింశికా (నలువదింటి సముదాయము) షష్టికా (అరువదింటి సముదాయము) సప్తతికా (డెబ్బదింటి సముదాయము) ఆశీతికా (ఎనుబదింటి సముదాయము) నవతికా (తొంబదింటి సముదాయము) పంచశతీ (ఐదునూర్ల సముదాయము) సహస్రకము (వేయింటి సమూహము)

‘శుకసప్తతి' ఇత్యాదులలో 'సప్తతి' అనియే వ్యవహారము గలదు. అట్లే 'పాదుకాసహస్రము' ఇత్యాదులలో 'సహస్రము' అనియే ప్రయోగము గలదు.

కావ్యము, శాస్త్రము, ఇతిహాసము, కావ్యశాస్త్రము, కావ్యేతిహాసము, శాస్త్రేతిహాసము అని యాఱువిధములగు కావ్యము లున్నవని భోజుఁడు సరస్వతీకంఠాభరణమున వచించెను. కావ్యశాస్త్రమును శాస్త్రకావ్యమనియు జెప్పవచ్చును. ధ్వన్యాలోకమున &quot;మహాభారతే౽పి శాస్త్రకావ్యరూపచ్ఛాయాన్వయిని” అని యున్నది. శాస్త్రకావ్య మనఁగా శాస్త్రమునందువలెఁ బురుషార్థనిరూపణమును, గావ్యమునందువలె రసనిరూపణమును గల కావ్యము. క్షేమేంద్రుఁడు శాస్త్రకావ్య మనఁ జతుర్వర్గప్రాయమై సర్వోపదేశకమనియుఁ, గావ్యశాస్త్రమన భట్టి కావ్యాదు లనియుఁ దెలిపెను. భోజుఁ డీభేదమును దెలుపలేదు. అట్లే శాస్త్రేతిహాసము, కావ్యేతిహాసము అనుచోఁ దదుభయధర్మములు కల కావ్యములని యర్థము.
{{p|ac|fwb}}ఖండకావ్యము&lt;/p&gt;
'ఖండకావ్యం భవత్కావ్యస్యైక దేశానుసారిచ' అని సాహిత్యదర్పణము. మహాకావ్యలక్షణములలో నేకదేశమును గ్రహించి వ్రాసిన కావ్యము; మేఘ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b29srubg5h8hd3b9kztm5u3lj81ux57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/299</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218905</id>
    <revision>
      <id>578430</id>
      <parentid>571718</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T03:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578430</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3119" sha1="b1aymaive9a488yhdgu8gtwf5c7dfi3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దూతాదులు. మహాకావ్య, ఖండకావ్యములకు 'సంఘాతము లేక సంఘాతకము’ అనియు నామాంతరము.
{{p|ac|fwb}}ముక్తకము&lt;/p&gt;
క్రియాసమాప్తికై పద్యాంతరములతోఁ నెట్టి సంబంధమును లేక రసభావాదులు గల యేకపద్యము. (ముక్తం అన్యేన నాలింగితం స్వార్థేకౝ) అమరుకము, ఆర్యాసప్తశతి మొదలగునవి.

ఈ ముక్తకములందు 'అ'కారాది 'హ'కారాంతము లాద్యక్షరములుగాఁ గలపద్యసంగ్రహమునకు 'ప్రజ్య' అనినామము. ఆర్యాసప్తశతిలో నీప్రజ్యలు గలవు.
{{p|ac|fwb}}యుగ్మకము&lt;/p&gt;
క్రియాసమాప్తికై పరస్పరసంబంధము గల పద్యములజంట. అప్పకవి రెండు పద్యముల మొత్తమునకు ద్వికమని పేరు పెట్టెను. అటఁ గ్రియాసమాప్తికై పరస్పరాపేక్షతోఁ బనిలేదు. ఇటఁ గావలయును. ఈ భేదమును బట్టి నామభేదము.
{{p|ac|fwb}}&lt;ref&gt;అభినవగుప్తుఁడు లోచనమున మూఁడు పద్యముల సమూహమునకు విశేషకమనియు రెండు పద్యముల మొత్తమునకు సందానితకమనియు వ్యవహరించెను.&lt;/ref&gt;సందానితకము&lt;/p&gt;
క్రియాసమాప్తికై పరస్పరాపేక్షగల మూఁడుపద్యముల సమూహము. వెనుక మూఁడు పద్యముల మొత్తమునకు అప్పకవి త్రికమని చెప్పెను . అటఁ బరస్పరాపేక్ష లేదు. ఇట నుండవలెను. కాన నామభేదము.
{{p|ac|fwb}}కలాపకము&lt;/p&gt;
క్రియాసమాప్తికై పరస్పరాపేక్ష గల నాలుగు పద్యముల మొత్తము.
{{p|ac|fwb}}కులకము&lt;/p&gt;
క్రియాసమాప్తికై పరస్పరాపేక్షగల యైదు పద్యముల మొత్తము.
{{p|ac|fwb}}చాటుపద్యము లేక శ్లోకము&lt;/p&gt;
స్తోత్రప్రాయమగు పద్యము లేక శ్లోకము. ఈ ‘చాటు పద్యము' అను పదమును నీకాలమున 'అనిబద్ధకావ్యము' అను నర్థమున వ్యవహరించుచున్నారు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b1aymaive9a488yhdgu8gtwf5c7dfi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/300</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218906</id>
    <revision>
      <id>578431</id>
      <parentid>571719</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T04:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578431</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3852" sha1="l1up9895ucb7mwq92xo8xbg5ylvfov1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}కోశము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}“కోశః శ్లోకసమూహస్తు స్యాదన్యోన్యానపేక్షకః” &lt;/div&gt;
అన్యోన్యాపేక్ష లేని శ్లోకసమూహము కోశ మనఁబడును.
{{p|ac|fwb}}వాకోవాక్యము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఉక్తిప్రత్యుక్తి మద్వాక్యం నారోవాక్యం విదు ర్బుధాః।
ద్వయోర్వక్త్రోస్తదిచ్ఛంతి బహూనా మపి సంగమే।&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
&quot;వాక్యంచ ఉపవాక్యంచ వాకోవాక్యం” వాక్యోపవాక్యము లెందుండునో యది వాకోవాక్యము. అదియే యుక్తిప్రత్యుక్తి రూపము. ఈ యుక్తిప్రత్యుక్తు లిరువురకును గూర్పవచ్చును. పెక్కండ్రకును గూర్పవచ్చును. ఇది ఋజూక్తి, వక్రోక్తి, వైయాత్యోక్తి, ప్రశ్నోత్తరోక్తి, చిత్రోక్తి అని పంచవిధములుగా
సరస్వతీకంఠాభరణమునఁ గలదు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. చనుదుౝ సుందరి! పాంథుఁడా! చనుము! నీ స్వాంతంబునౝ శోకముం
    గనఁగాఁబోకుము; శోక మెందుల? కిఁకం గన్నీరు రాల్తేల? వే
    చన వైతంచునె తొంద రేల ననుఁ బుచ్చౝ నీకు? నీతోడఁ బో
    వనె వాంఛించుచు నిట్లు వేగపడు నా ప్రాణంబు లత్యంతముౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇది ప్రియునియొక్కయుఁ బ్రియురాలియొక్కయు నుక్తిప్రత్యుక్తి రూపమగు వాకోవాక్యము. మిగిలిన వూహ్యములు.

ఈముక్తకాదులకు అనిబద్దకావ్యము లనియు నామాంతరము. వామనుఁడు కావ్యము ― నిబద్ధము, అనిబద్ధము అని రెండు తెగలుగా విభజించెను. మహాకావ్య ఖండకావ్యములు నిబద్ధములు. ముక్తక, యుగ్మక, సందానితక, కలాపక, కులకములును, అప్పకవి ప్రభృతులు నొడివిన భేదములును అనిబద్ధకావ్యములు మహాకావ్యము దక్క మిగిలినవన్నియు క్షుద్రప్రబంధములని విద్యానాథుఁడు వ్యవహరించెను. వీనికి ‘ఉపకావ్యము’లనియు నామాంతరము. ‘ఉపమితం కావ్యేన ఉపకావ్యం' అను వ్యుత్పత్తిని బట్టి కావ్యసదృశము అనియర్ధము.
{{p|ac|fwb}}ఆఖ్యానము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}“స్వయం దృష్టార్థ కథసంప్రాహు రాఖ్యానకం బుధాః” &lt;/div&gt;
కవి తాను స్వయముగాఁ జూచినదానిని చెప్పుట యాఖ్యానము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l1up9895ucb7mwq92xo8xbg5ylvfov1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/301</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218907</id>
    <revision>
      <id>578432</id>
      <parentid>571720</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T04:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578432</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="o05dbaimgobud42qo6fb0csdtbkm5hn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}ఉపాఖ్యానము&lt;/p&gt;
&quot;శ్రుతస్యార్థస్య కథన ముపాఖ్యానం ప్రచక్షతే” ఇతరులవలన విన్నదానినిఁ జెప్పుట యుపాఖ్యానము.
{{p|ac|fwb}}గాథ&lt;/p&gt;
&quot;పితృపృథ్వీ ప్రభృతి గీతయః' తల్లిదండ్రులు, లేక పితృదేవతలు, భూమి, మొదలగువానినిఁ గూర్పి చేయుస్తోత్రము; మరియు దాతలయు వీరపురుషులయు కృత్యములఁ దెల్పుగీతము. దీనికి నారాశంసి యనియు నామాంతరము.

ఈ మూఁడింటి లక్షణములును, విష్ణుపురాణ టీకాకారుఁడైన శ్రీధరస్వామి యిచ్చెనని కే. వి. లక్ష్మణరావుగారు 'ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వమున' వ్రాసిరి.
{{p|ac|fwb}}దండకము&lt;/p&gt;
త, న, స, హ, గణములలో నొకటి మొదల నిడి తక్కినవన్నియుఁ దగణములే కూర్చి తుది నొక గురువు నిడవలెను. యతి ప్రాస నియమము లేదు. ఇది గద్యకావ్యమా? పద్యకావ్యమా? యని సందేహము గలిగించును. కాని గద్యము గణబద్ధముగా నుండదుగదా! కానఁ బద్యకావ్యమే. సామాన్యముగా దండకములు స్తోత్రరూపములే. అనఁగా భక్తిరసకావ్యములే. ఆంజనేయదండకము మొదలగునవి. కాని పోతనకవి వ్రాసిన శృంగారప్రధానమగు భోగినీదండకముగూడఁ గలదు.
{{p|ac|fwb}}ఇతిహాసము ― పురాణము&lt;/p&gt;
విద్యారణ్యులవా రైతరేయబ్రాహ్మణ భాష్యోపోద్ఘాతమున నిట్లు వ్రాసియున్నారని కే. వి. లక్ష్మణరావుగారు ఆంధ్రవిజ్ఞానసర్వస్వమున నిట్లు వ్రాసిరి. “దేవాసురాస్సంయత్తా ఆసౝ” ఇత్యాదయః ఇతిహాసాః.

'ఇదం వా అగ్రే నైవ కించిదాసీత్' ఇత్యాదికం జగతఃప్రాగవస్థా ముపక్రమ్య సరప్రతిపాదికం వాక్యజాతం పురాణం”

అనఁగాఁ బూర్వరాజాదుల కథలను దెలుపునది ఇతిహాసము. 'ఇతి-హ (అని-యఁట) అస్మిౝ అస్తీతి ఇతిహాసః' అని వ్యుత్పత్తి. ఉదా॥ భారతరామాయణాదులు.

సర్గము (ప్రపంచోత్పత్తి) ప్రతిసర్గము (బ్రహ్మాదులు సేసెడు నుత్పత్తి) వంశము (దేవాసురాది విభేదోత్పత్తి) మన్వంతరము (వేఱువేఱు మనువుల తరములు) వంశానుచరితము (సూర్యచంద్రవంశముల చరిత్రము) అను అయిదు లక్షణములు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o05dbaimgobud42qo6fb0csdtbkm5hn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/302</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218908</id>
    <revision>
      <id>578433</id>
      <parentid>571721</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T05:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578433</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4232" sha1="sm41ibmc1gh8i3ni8zpc7kruq6hyvn0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గలది పురాణము.'పురా౽పినవం పురాణం' అని వ్యుత్పత్తి. పురాణములలో మొదట నీ యైదులక్షణములే కనఁబడినను దరువాతికాలమున వీనిని మించిన వర్ణనములు సేరినవి. పోఁగాఁబోఁగా నితిహాసములవలెనే పురాణములును బెక్కుకథలకు నిలయములయ్యెను. కావున నితిహాసముల వ్యాప్తి చిన్నది. పురాణముల వ్యాప్తి పెద్దదిగాఁ బరిణమించినది. ఇప్పుడీ యల్పభేదమును బాటింపక పురాణపదము నీరెంటికిని వ్యవహరించుచున్నారు.

పాశ్చాత్యులు ప్రతిపాద్యవస్తువునుబట్టి కావ్యము నీ క్రిందివిధమున విభజించిరి:― 1. పురాణకావ్యము (Epic), 2. ఖండకావ్యము (Lyric), 3. అధిక్షేపకావ్యము (Satyre), 4. మృతవిషయక కావ్యము (Elegy), 5. హితోపదేశకావ్యము (Diadactic Poetry), 6. ఏలపాటలు (Ballads), 7. గ్రామీణజీవనకావ్యము (Pastoral Poetry), 8. వర్ణనాత్మకకావ్యము (Discriptive Poetry), 9. కథాత్మకకావ్యము (Narrative Poetry)
{{p|ac|fwb}}గద్యకావ్యములు&lt;/p&gt;
ప్రతాపరుద్రీయము గద్యకావ్యప్రశంస చేయలేదు. కావున నరసభూపాలీయకర్తయుఁ దెలుపలేదు. గద్యరచన విశేషించి సాఁగుచున్న యీ దినములలో వానినిఁ గూర్చి కూడ మనము దెలిసికొనవలెనుగదా! కావున నలఁతిగాఁ దత్ప్రశంస చేయుదుము.

‘గద్యం కవీనాం నికషం వదంతి' గద్యము కవులకు సానరాయి. అనఁగాఁ బరీక్షాస్థానము. ఏలనఁ, బద్యకావ్యమునఁ గవియొక్క ప్రతిభతోపాటు వృత్తముగూడ రసమునకు సహాయపడును. గద్యమున వృత్తములేమిఁ గవి కేవల ప్రతిభాబలముచేతనే రసవంతములుగాఁ బద్యకావ్యముతోఁ సమానముగాఁ జేయవలసియున్నది. కాన దీనినిఁ బరీక్షాస్థానమని చెప్పిరి. కావున గద్యము వ్రాయుట సులభమని తలంపరాదు.

&lt;ref&gt;ఆంధ్రభాషలోని గద్యములను గుఱించి ముఖ్యముగాఁ దెలిసికొనవలసియున్నది. అది చాల విస్తరముగా నుంటచే గ్రంథవిస్తరభీతిచే వదలితిని. ఈ విషయమును సమగ్రముగాఁ దెలిసికొనఁగోరువారు శ్రీ గొబ్బూరి వేంకటానందరాఘవరావు బి. ఏ. బి. యల్ గారి (యలమంచిలి) ఆంధ్రగద్యవాఙ్మయచరిత్రను జదువుకొనవలయును.&lt;/ref&gt;సంస్కృతమున గద్యకావ్యములు నాలుగు విధములు. 1. ముక్తకము, 2. వృత్తగంధి, 3. ఉత్కలికాప్రాయము, 4. చూర్ణకము లేక చూర్ణము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sm41ibmc1gh8i3ni8zpc7kruq6hyvn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/303</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218909</id>
    <revision>
      <id>578434</id>
      <parentid>571722</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T05:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578434</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="9lvxbfrmzbskpl3vmch3m14ogw4vehn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac}}1. ముక్తకము&lt;/p&gt;
సమాసరహితమయిన గద్యము. “గురుర్వచని పృథు రురసి” మొ.
{{p|ac}}2. వృత్తగంధి&lt;/p&gt;
వృత్తభాగము గలది. &quot;సమరకండూలనిబిడభుజదండ కుండలీకృతకోదండశింజినీటంకారోజ్జాగరిత వరినగర” ఇత్యాదికమగు వాక్యమున &quot;కుండలీకృతకోదండ” అనుపదసమూహ మనుష్టుబ్వృత్తముయొక్క పాదము.
{{p|ac}}3. ఉత్కలికాప్రాయము&lt;/p&gt;
దీర్ఘసమాసబహుళము. వృత్తగంధికిని దీనికిని భేదమేమన రెండును దీర్ఘసమాసబహుళములే యైనను వృత్తగంధిలో వృత్తభాగము కానవచ్చును. ఇట నది గానరాదు.
{{p|ac}}4. చూర్ణకము&lt;/p&gt;
అల్పసమాసములు గలది.

మరియు నితివృత్తిభేదమును బట్టి కథా, ఆఖ్యాయికా, ఖండకథా, పరికథా, కథాలికా అను నైదు గద్యప్రబంధభేదములు గలవని కావ్యాదర్శవాఖ్యాత జీవానంద విద్యాసాగర భట్టాచార్యులు దెలిపిరి. కానీ వీని లక్షణములను దెలుపలేదు. ఈ 'కథాలికా' పదమును గొందఱు 'కథానికా' అని వ్యవహరించుచున్నారు. పృషోదరాదిపాఠముచే 'లి’ వర్ణము 'ని' వర్ణము గావచ్చును. దీనిని (Short story చిన్నకథ) అనువర్థమున నేఁటివారు వాడుచున్నారు. ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వన్యాలోకమున కథాలికా, కథానికా పదములు రెంటిని వాడలేదు. దీనిస్థానమునఁ 'బర్యాయబంధము ' అని వ్యవహరించెను. ఆతని విభాగములును వానిలక్షణములును నివి.
{{Center|ఆఖ్యాయికా}}
ఉచ్ఛ్వాసాది విభాగములు గలిగి నడుమనడుమ నితరుల పద్యములుగల గద్యప్రబంధము.
{{Center|కథా}}
అవాంతరవిభాగములు లేకయుఁ బద్యములు లేకయు నున్న గద్యప్రబంధము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9lvxbfrmzbskpl3vmch3m14ogw4vehn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578435</id>
      <parentid>578434</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T05:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578435</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="pdasrypkofehlkenehw7hmlhbdu9e1k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac}}1. ముక్తకము&lt;/p&gt;
సమాసరహితమయిన గద్యము. “గురుర్వచసి పృథు రురసి” మొ.
{{p|ac}}2. వృత్తగంధి&lt;/p&gt;
వృత్తభాగము గలది. &quot;సమరకండూలనిబిడభుజదండ కుండలీకృతకోదండశింజినీటంకారోజ్జాగరిత వరినగర” ఇత్యాదికమగు వాక్యమున &quot;కుండలీకృతకోదండ” అనుపదసమూహ మనుష్టుబ్వృత్తముయొక్క పాదము.
{{p|ac}}3. ఉత్కలికాప్రాయము&lt;/p&gt;
దీర్ఘసమాసబహుళము. వృత్తగంధికిని దీనికిని భేదమేమన రెండును దీర్ఘసమాసబహుళములే యైనను వృత్తగంధిలో వృత్తభాగము కానవచ్చును. ఇట నది గానరాదు.
{{p|ac}}4. చూర్ణకము&lt;/p&gt;
అల్పసమాసములు గలది.

మరియు నితివృత్తిభేదమును బట్టి కథా, ఆఖ్యాయికా, ఖండకథా, పరికథా, కథాలికా అను నైదు గద్యప్రబంధభేదములు గలవని కావ్యాదర్శవాఖ్యాత జీవానంద విద్యాసాగర భట్టాచార్యులు దెలిపిరి. కానీ వీని లక్షణములను దెలుపలేదు. ఈ 'కథాలికా' పదమును గొందఱు 'కథానికా' అని వ్యవహరించుచున్నారు. పృషోదరాదిపాఠముచే 'లి’ వర్ణము 'ని' వర్ణము గావచ్చును. దీనిని (Short story చిన్నకథ) అనువర్థమున నేఁటివారు వాడుచున్నారు. ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వన్యాలోకమున కథాలికా, కథానికా పదములు రెంటిని వాడలేదు. దీనిస్థానమునఁ 'బర్యాయబంధము ' అని వ్యవహరించెను. ఆతని విభాగములును వానిలక్షణములును నివి.
{{Center|ఆఖ్యాయికా}}
ఉచ్ఛ్వాసాది విభాగములు గలిగి నడుమనడుమ నితరుల పద్యములుగల గద్యప్రబంధము.
{{Center|కథా}}
అవాంతరవిభాగములు లేకయుఁ బద్యములు లేకయు నున్న గద్యప్రబంధము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdasrypkofehlkenehw7hmlhbdu9e1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578436</id>
      <parentid>578435</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T05:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578436</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="a4f8z8wjzpdtighfyeaesgdkf6dqcan" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac}}1. ముక్తకము&lt;/p&gt;
సమాసరహితమయిన గద్యము. “గురుర్వచసి పృథు రురసి” మొ.
{{p|ac}}2. వృత్తగంధి&lt;/p&gt;
వృత్తభాగము గలది. &quot;సమరకండూలనిబిడభుజదండ కుండలీకృతకోదండశింజినీటంకారోజ్జాగరిత వరినగర” ఇత్యాదికమగు వాక్యమున &quot;కుండలీకృతకోదండ” అనుపదసమూహ మనుష్టుబ్వృత్తముయొక్క పాదము.
{{p|ac}}3. ఉత్కలికాప్రాయము&lt;/p&gt;
దీర్ఘసమాసబహుళము. వృత్తగంధికిని దీనికిని భేదమేమన రెండును దీర్ఘసమాసబహుళములే యైనను వృత్తగంధిలో వృత్తభాగము కానవచ్చును. ఇట నది గానరాదు.
{{p|ac}}4. చూర్ణకము&lt;/p&gt;
అల్పసమాసములు గలది.

మరియు నితివృత్తభేదమును బట్టి కథా, ఆఖ్యాయికా, ఖండకథా, పరికథా, కథాలికా అను నైదు గద్యప్రబంధభేదములు గలవని కావ్యాదర్శవాఖ్యాత జీవానంద విద్యాసాగర భట్టాచార్యులు దెలిపిరి. కానీ వీని లక్షణములను దెలుపలేదు. ఈ 'కథాలికా' పదమును గొందఱు 'కథానికా' అని వ్యవహరించుచున్నారు. పృషోదరాదిపాఠముచే 'లి’ వర్ణము 'ని' వర్ణము గావచ్చును. దీనిని (Short story చిన్నకథ) అను నర్థమున నేఁటివారు వాడుచున్నారు. ఆనందవర్ధనుఁడు ధ్వన్యాలోకమున కథాలికా, కథానికా పదములు రెంటిని వాడలేదు. దీనిస్థానమునఁ 'బర్యాయబంధము ' అని వ్యవహరించెను. అతని విభాగములును వానిలక్షణములును నివి.
{{Center|ఆఖ్యాయికా}}
ఉచ్ఛ్వాసాది విభాగములు గలిగి నడుమనడుమ నితరుల పద్యములుగల గద్యప్రబంధము.
{{Center|కథా}}
అవాంతరవిభాగములు లేకయుఁ బద్యములు లేకయు నున్న గద్యప్రబంధము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a4f8z8wjzpdtighfyeaesgdkf6dqcan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/304</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218910</id>
    <revision>
      <id>578437</id>
      <parentid>571723</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T06:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578437</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4402" sha1="qvm5v7flvrdjwmy253tj8mdhoxum7g3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
దండి కథా, ఆఖ్యాయికలకు భేదము లేదని “తత్కథా౽ఖ్యాయికే త్యేషా ఏకా సంజ్ఞాద్వయాంకితా” అని చెప్పెను. కాని యానందవర్ధనుఁడు పై విధమున భేదమును దెలిపెను. మరియు 'శివతత్త్వరత్నాకరము’న
{{left margin|3em}}‘కథా కల్పితవృత్తాంతా సత్యార్థా౽ఖ్యాయికా మతా’ &lt;/div&gt;
కల్పితవృత్తాంతము గలది కథ యనియు, సత్యవృత్తాంతము గలది యాఖ్యాయిక యనియును దెలుపఁబడెను.

మరియు “వృత్త మాఖ్యాయతే యస్యాం నాయకేన స్వచేష్టితం” నాయకుఁడే స్వయముగా నెందుఁ దన వృత్తాంతమును దెలుపునో యది 'యాఖ్యాయిక' అని మరొకలక్షణముగూడఁ గన్పట్టుచున్నది. దీనినిఁబట్టి 'ఆఖ్యాయిక’ యన ‘ఆత్మకథ' (Auto-Biography) యని సారాంశము.

ఈ విధముగాఁ గథా, ఆఖ్యాయికలకు లక్షణభేదవిషయమున నభిప్రాయభేదము గానవచ్చుచున్నది. శివతత్త్వరత్నాకరలక్షణము యుక్తముగా నున్నది.
{{p|ac}}ఖండకథా&lt;/p&gt;
&lt;ref&gt;సాహిత్యస్థాపక శ్రీ రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారు 'కథానికారచన' అను గ్రంథమునకుఁ బీఠికను వ్రాయుచు నీవిధముగా వ్రాసిరి. “కథ్యతే ఇతి కథా అని నైఘంటికుల నిరూపణ, ఉపరికథ, ఖండకథ, ఉపకథ, బృహత్కథ మున్నగునవి కథావిశేషములు. వీటిని మన వాఙ్మయవిధాతలు ఎరుగుదురు.”&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
శ్రీవారెచ్చట వీనినిఁ దిలకించిరో యేవిధాత లెఱుఁగుదురో సప్రమాణముగాఁ దెలిపిన బాగుగానుండును. ఉపరికథా బృహత్కథలను గూర్చిన ప్రశంస మా కెచ్చటను లభింపలేదు. మరియు వీని లక్షణములు నీ క్రిందివిధముగా వారు వ్రాసిరి.&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&quot;ప్రసంగకుశలులైనవారు చెప్పే బహునాయకవృత్తము గలది ఉపరికథ. అపూర్వవిశేషంగా ఆరంభించి, నడుమనో చివరనో గ్రంథాంతవిషయమును సంకలితము చేసే రచన ఖండకథ. ప్రధానాంశము మరొకగ్రంథమునుండి తీసికొన్నా, దానిని చెప్పడంలో అపూర్వమని భ్రాంతి కలిగేటట్లు అతివిచిత్రంగా నడిచే రచన ఉపకథ. అంకాదివిభాగముతోను, అద్భుతసన్నివేశములతోను గొలుసుకట్టే కల్పనాగ్రథనము బృహత్కథ.”&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
ఈలక్షణము లెందున్నవో వారు సప్రమాణముగా దెలిపినచో బాగుగానుండును.&lt;br&gt;
 &lt;br&gt;
ఉపరికథా, బృహత్కథా అనునవి లేనే లేవు. బృహత్కథ యొకగ్రంథనామముకాని కథాభేదముగాదు.&lt;/ref&gt;ఏకదేశవర్ణనము గల గద్యప్రబంధము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvm5v7flvrdjwmy253tj8mdhoxum7g3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/305</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218911</id>
    <revision>
      <id>578438</id>
      <parentid>571724</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578438</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="5xkl367s3fgqdnlz8i3o3pnnbc9ort6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|పరికథా}}
ధర్మార్థకామాదులలో నొక్కదాని నవలంబించి విచిత్రప్రకారములతో వసంతముగా వర్ణింపఁబడిన గద్యప్రబంధము.
{{Center|పర్యాయబంధము}}
ఒక్క వసంతాదులను గానీ యొక్క మహారాజాదులను గానీ వారి విజయయాత్రాదులను గానీ వర్ణించు ప్రబంధము.
{{Center|సకలకథా}}
చతుర్విధపురుషార్థములయొక్కయు ఫలము లంతమందుఁ గల యితివృత్తవర్ణనముగల ప్రబంధము.
{{p|ac|fwb}}ఉపకథ&lt;/p&gt;
పెద్దకధలోని కథ.

ఈ యెల్లవిధములగు గద్యప్రబంధము లందును గూడ గవి ధ్వనికారుఁడు దెలిపిన ప్రబంధ రసవ్యంజకతకుఁ గావలసిన శిల్పదృష్టిని వహించి రచింపవలయును. పద్యమయకావ్యమువలెనే గద్యమయకావ్యము గూడ రసవత్తరముగా నుండవలెను. కానఁ బద్యప్రబంధము రసవత్తరముగా నుంటకు వలసినవిధానమంతయు గద్యప్రబంధమునఁగూడ నవలంబింపవలెను.

వాఙ్మయమునఁ గావ్యస్థభాగ, ప్రవిభాగములకుఁ బెక్కునామములు గానవచ్చుచున్నవి. 1. సర్గము, ఆ. ఆశ్వాసము, 3. ఉచ్ఛ్వాసము, 4. ఉల్లాసము, 5. కాండము, 6. స్కంధము, 7. పర్వము, 8. స్తబకము, 9. అధ్యాయము, 10. అధికరణము, 11. ప్రకరణము, 12. అంబకము, 13. దళము, 14. ఉద్ద్యోతము, 15. ఉన్మేషము, 16. పరిచ్ఛేదము, 7. ఖండము మొదలగునవి. వీనికి వివరణ మిది.
{{Center|సర్గము}}
సర్గమన సృష్టి. బ్రహ్మ లోకమును సృష్టించినవిధమునఁ గవి గావ్యమును సృష్టించునుగదా! బ్రహ్మ లోకమునకు వలసిన వివిధములగు సృష్టులమూలమున నానందమును గలిగించువిధమునఁ గవియు రసికులకు వలసిన రససంబద్ధములగు నానావిషయములయొక్క సృష్టులమూలమున నానందము గలిగించును. కాన రససంబద్ధవిషయసృష్టి సర్గము. అది యే భాగమున నుండునో యా భాగమున కౌపచారికముగా సర్గమని వ్యవహారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5xkl367s3fgqdnlz8i3o3pnnbc9ort6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578439</id>
      <parentid>578438</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578439</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3352" sha1="8dge3h3l27dsynczrcqut42xpaqy3ey" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|పరికథా}}
ధర్మార్థకామాదులలో నొక్కదాని నవలంబించి విచిత్రప్రకారములతో వసంతముగా వర్ణింపఁబడిన గద్యప్రబంధము.
{{Center|పర్యాయబంధము}}
ఒక్క వసంతాదులను గానీ యొక్క మహారాజాదులను గానీ వారి విజయయాత్రాదులను గానీ వర్ణించు ప్రబంధము.
{{Center|సకలకథా}}
చతుర్విధపురుషార్థములయొక్కయు ఫలము లంతమందుఁ గల యితివృత్తవర్ణనముగల ప్రబంధము.
{{p|ac}}ఉపకథ&lt;/p&gt;
పెద్దకధలోని కథ.

ఈ యెల్లవిధములగు గద్యప్రబంధము లందును గూడ గవి ధ్వనికారుఁడు దెలిపిన ప్రబంధ రసవ్యంజకతకుఁ గావలసిన శిల్పదృష్టిని వహించి రచింపవలయును. పద్యమయకావ్యమువలెనే గద్యమయకావ్యము గూడ రసవత్తరముగా నుండవలెను. కానఁ బద్యప్రబంధము రసవత్తరముగా నుంటకు వలసినవిధానమంతయు గద్యప్రబంధమునఁగూడ నవలంబింపవలెను.

వాఙ్మయమునఁ గావ్యస్థభాగ, ప్రవిభాగములకుఁ బెక్కునామములు గానవచ్చుచున్నవి. 1. సర్గము, ఆ. ఆశ్వాసము, 3. ఉచ్ఛ్వాసము, 4. ఉల్లాసము, 5. కాండము, 6. స్కంధము, 7. పర్వము, 8. స్తబకము, 9. అధ్యాయము, 10. అధికరణము, 11. ప్రకరణము, 12. అంబకము, 13. దళము, 14. ఉద్ద్యోతము, 15. ఉన్మేషము, 16. పరిచ్ఛేదము, 7. ఖండము మొదలగునవి. వీనికి వివరణ మిది.
{{Center|సర్గము}}
సర్గమన సృష్టి. బ్రహ్మ లోకమును సృష్టించినవిధమునఁ గవి గావ్యమును సృష్టించునుగదా! బ్రహ్మ లోకమునకు వలసిన వివిధములగు సృష్టులమూలమున నానందమును గలిగించువిధమునఁ గవియు రసికులకు వలసిన రససంబద్ధములగు నానావిషయములయొక్క సృష్టులమూలమున నానందము గలిగించును. కాన రససంబద్ధవిషయసృష్టి సర్గము. అది యే భాగమున నుండునో యా భాగమున కౌపచారికముగా సర్గమని వ్యవహారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8dge3h3l27dsynczrcqut42xpaqy3ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/306</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218912</id>
    <revision>
      <id>578440</id>
      <parentid>571725</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578440</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3120" sha1="dwnj5z7ilqndsw1i32x5ckn17q9v0oq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఆశ్వాసము}}
&quot;కథాంశానాం వ్యవఛ్ఛేద ఆశ్వాస ఇతి కథ్యతే” (కథాంశములయొక్క విభాగ మాశ్వాస మనఁబడును.) మరియు నాశ్వాసమన నూపిరి పుచ్చుకొనుట. ఉపచారముచేత “నొకతూరి నిరాయాసముగాఁ జదువఁదగిన భాగము” అనియు నర్థమును జెప్పుకొనవచ్చును.
{{Center|ఉచ్ఛ్వాసము}}
పై వివరణమే.
{{Center|ఉల్లాసము}}
&quot;యస్మిౝ మన ఉల్లసతి స ఉల్లాసః” విషయసౌలభ్యముచే దేనియందు మన స్సుల్లాస మొందునో యా భాగ ముల్లాసము.
{{Center|కాండము}}
పెక్కుమొత్తములయొక్క మొత్తము. &quot;కాండః సమూహః ఖండానాం” అను వచనము గలదు. పెక్కుసర్గలు మొత్తము కాండముగా వ్యవహరింపఁబడుచున్నది. రామాయణవిభాగములగు కాండములు పెక్కుసర్గల మొత్తములుగదా! సర్గమునఁ బెక్కుశ్లోకము లుండును.
{{Center|స్కంథము}}
'స్కంథ ఇవ స్కంథః’ స్కంథము (చెట్టుమొదలు) వంటిది స్కంథము. నానాశాఖోపశాఖలతో వర్ధిల్లు జగద్వృక్షమునకు స్కంథము భగవంతుఁడే. కావున భగవన్మాహాత్మ్యవర్ణనైకపరతంత్రమగు భాగము స్కంథము. కావుననే భాగవతభాగములకు స్కంథము లనుపేరు తగియున్నది.

“స్కంథమనఁ బెద్దశాఖ. వృక్షప్రకాండము గొంత సాఁగినపిమ్మట దానికి నలుదిక్కులందును నాలుగు పెద్దశాఖలు వెడలును. భాగవతగ్రంథ మనునది వృక్షప్రకాండము. ఈ ప్రకాండమునుండి పండ్రెండు స్కంథములు వెలువడినవి.” అనియును జెప్పుదురు.
{{Center|పర్వము}}
'చెఱకు మొదలగువాని కనుపు' అని యర్థము. మహాభారత మిక్షుఖండమువంటిదని లోకప్రసిద్ధి. ఏలన, నెచ్చటఁ దిన్నను జెఱకు దియ్యగా నుండున ట్లెచ్చట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dwnj5z7ilqndsw1i32x5ckn17q9v0oq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/307</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218913</id>
    <revision>
      <id>578441</id>
      <parentid>571726</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578441</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="ls6g9ijbjqs6fs238aymbg7ugkux5w0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;జదివినను భారతము రుచ్యముగా నుండును. కావున దానిభాగములకుఁ బర్వ మనునామ ముచితమే.
{{Center|స్తబకము}}
“స్తబక ఇవ స్తబకః” పూలగుత్తివంటిది: దీనిచేఁ గావ్యము పుష్పవృక్షముగా నారోపితమగుచున్నది.
{{Center|అధ్యాయము}}
సామాన్యముగా నిది శాస్త్రభాగములకు మాత్రమే వ్యవహరింతురు. ఏభాగమువలన నధికమగు నాయము (ఆయము = లాభము; అనఁగా జ్ఞానలాభము - శాస్త్రజ్ఞానలాభము) కలుగునో యది యధ్యాయము. 'అధీయతే౽స్మి న్నిత్యధ్యాయః’ (దీనియం దధికముగా జ్ఞానమును బొందుదురు కాన నధ్యాయము) అని వ్యుత్పత్యర్థము. ఈ పదమును శాస్త్రగ్రంథభాగములకే కాక కావ్యభాగములకు వాడినచో నౌపచారికముగా గ్రహింపవలెను.
{{Center|అధికరణము}}
ఇదియు శాస్త్రవిభాగములకే వ్యవహరింపఁబడును. విషయము, సందేహము, పూర్వపక్షము, ఉత్తరపక్షము లేక సిద్ధాంతము, నిర్ణయము అను నైదువిషయములు గల ఘట్టము, పూర్వమీమాంసాదిశాస్త్రములం దీ యధికరణములు గలవు.
{{Center|ప్రకరణము}}
“ప్రకృష్టం కరణం సాధనం ప్రకరణం” అనఁగా నుద్దేశించిన విషయసిద్ధికిఁ బ్రకృష్టమగు సాధనము.
{{Center|లంబకము}}
ఇది యపపాఠము. 'లంభకము లేక లంభము' అని శుద్ధపాఠము. ఏ భాగముచే లంభము (లాభము — ఆనందలాభము) కలుగునో యది లంభము లేక లంభకము. కథాసరిత్సాగరమున నీ లంభకములు గలవు.
{{Center|దళము}}
'దళ మివ దళం' దళమువంటిది కావున దళము. కావ్యభాగము దళముగా నారోపింపఁబడుటవలనఁ గావ్యము శాఖారూపముగా నారోపింపఁబడుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ls6g9ijbjqs6fs238aymbg7ugkux5w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/308</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218914</id>
    <revision>
      <id>578442</id>
      <parentid>571727</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578442</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3586" sha1="dnhzjukl2yvmc7hzw6xgvzd8tp9lafv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఉద్ద్యోతము}}
పెద్దవెలుఁగని యర్థము. గహనమైన శాస్త్రీయవిషయములను దెలుపుభాగమున కుద్ద్యోతమని పేరు. వెలుఁగుచేఁ జీఁకటి తొలఁగువిధమున నేభాగముచేఁ దెలియమి దొలఁగునో యనఁగాఁ దెలియనివిషయము సుగమ మగునో యది యుద్ద్యోతము.
{{Center|ఉన్మేషము}}
వెలుఁగు, వికాసము, నేత్రాద్యుల్మీనము. దేనివలనఁ జదువరి కిట్టివి గలుగునో యది యున్మేషము.
{{Center|పరిచ్ఛేదము}}
'పరిచ్ఛిద్యతే అనేన ఇతి పరిచ్ఛేద' దీనిచేఁ (భాగముచే) గొంతవిషయము విభక్తమగును. కానఁ బరిచ్ఛేదము. ఇదియు శాస్త్రవిభాగములకే నామము.
{{Center|ఖండము}}
'ఖండ మివ ఖండం' ఖండమువంటిది కాన ఖండము.

ఇవిగాక మరికొన్ని పారిభాషికపదముల కిట వివరణము వ్రాయుదుము.
{{Center|సూత్రము}}
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;శ్లో. అల్పాక్షర మసందిగ్ధం సారపద్విశ్వతోముఖం।
    అస్తోకమనవద్యంచ సూత్రం సూత్రవిదో విదుః।&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
కొలఁది యక్షరములు గలిగియుండవలెను. అర్థ మసందిగ్ధముగా బోధింపవలెను. సారము గలదై యనఁగా బుద్ధిబలము కొలఁది తెలియఁదగిన యర్థగాంభీర్యము గలిగియుండవలెను. ఎల్లలక్ష్యములందును సమన్వయించునదిగా నుండవలెను. చూచుటకుఁ జిన్నదిగా నున్నను భావమును బట్టి గొప్పదిగా నుండవలెను. నిర్దుష్టముగా నుండవలెను. అట్టిదానిని సూత్రమని సూత్రవేత్తలు చెప్పుదురు. దార మెట్లు చుట్టఁగాఁ జుట్టఁబడి యున్నపు డల్పముగాఁ గానఁబడి విప్పఁబడినపుడు దీర్ఘముగా గానఁబడి పెక్కింటిని బంధించుట కవకాశము గల్పించునో యట్లే సూత్రముగూడఁ బనిచేయును. ‘సూత్ర మివ సూత్రం' అని వ్యుత్పత్తి.
{{Center|వృత్తి}}
'సూత్రమాత్రస్య యా వ్యాఖ్యా వృత్తి రిత్యభిధీయతే' సూత్రమాత్రమునకు ననఁగా మిక్కిలిలోఁతునకుఁ జొరక చేసిన వ్యాఖ్య వృత్తి యనబడును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dnhzjukl2yvmc7hzw6xgvzd8tp9lafv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/309</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218915</id>
    <revision>
      <id>578443</id>
      <parentid>571728</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578443</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="kbvbrwwkf76j70a70ksq7ghyth8gdw0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|పద్ధతి}}
సూత్రవృత్తిని లెస్సగా వివేచనము సేయునది పద్ధతి.
{{Center|భాష్యము}}
పూర్వపక్షోత్తరపక్షములతో విషయమును జల్లెడ పట్టినట్లు గావించుచు భాషించునది భాష్యము. ఇది స్వతంత్రవిమర్శగా నుండును.
{{Center|సమీక్ష}}
భాష్యమును లెస్సగా నీక్షించునది సమీక్ష.
{{Center|టీక}}
సంభావించినంతవఱకు మూలగ్రంథమునకు అర్థమును సమగ్రముగా వివరించునది టీక (Explonatory notes) 'టీకా నిరంతరవ్యాఖ్యా సంజికాపదనక్తికా’ అని యాకరము.
{{Center|టుప్టీక}}
స్వల్పమగు టీక (Notes). (ఇది పంజిక కన్నను జిన్నది)
{{Center|పంజిక}}
అర్థముగాని విషమపదములకుమాత్ర మర్థమును నిర్వచించునది 'పంజిక’ (Short Notes). దీనికి టిప్పణి యనియుఁ బేరు.
{{Center|కారిక}}
అర్థమును విరచించు శ్లోకరూపమగు వ్యాఖ్యానమునకుఁ గారిక యని పేరు.
{{Center|పరికరశ్లోకము}}
“పరికరోతి ప్రకృతార్థం అధికాధానేన ఉపకరోతీతి పరికరః; పరికరార్థం కారికార్థస్య అధికాధానం కర్తుం శ్లోకః పరికరశ్లోకః” అనఁగాఁ గారికార్థమును విశదీకరించి విపులీకరించిన శ్లోకము పరికరశ్లోకము.
 
శాస్త్రకారు లటనట శాస్త్రములందుఁ దాము వచనరూపమున వివరించిన విషయములను విద్యార్థులు కంఠపాఠము సేయుట కనుకూలముగా శ్లోకరూపమున విరచింతురు. అట్టివే కారికలును, బరికరశ్లోకములును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kbvbrwwkf76j70a70ksq7ghyth8gdw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/310</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218916</id>
    <revision>
      <id>578444</id>
      <parentid>571729</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578444</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="j576h5srovhm5h2gvebw2h3q5b2f359" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|వార్తికము}}
“ఉక్తా౽నుక్త, దురుక్త, చింతాకరం వార్తికం” చెప్పఁబడినదానిలో జెప్పఁబడనిదానిని గుఱించియు, దోషయుక్తముగాఁ జెప్పఁబడినదానిని గుఱించియు విచారించి సవరించి చెప్పునది వార్తికము.
{{Center|వివేకము}}
“వివరీతుం క్వచిద్దృబ్ధం నవం సందర్భితుం క్వచిత్... వివేకః ప్రవితన్యతే” ఇదివఱకుఁ గూర్పఁబడినదానిని వివరించుచుఁ క్రొత్తదానినిఁ గూర్చుచు రచింపఁబడినది వివేకము.
{{Center|వ్యాఖ్య; వ్యాఖ్యానము}}
“పరిచ్ఛేదః పదార్థోక్తి ర్విగ్రహో వాక్యయోజనా
 ఆక్షేపశ్చ సమాధానం వ్యాఖ్యానం పంచలక్షణం”
పదవిభాగము, పదముల యర్థము, సమాసపదములకు విగ్రహప్రదర్శనము, కావ్యము నందలి యలంకారములను సమన్వయించుట, వ్యాకరణాద్యంశములపై నాక్షేపసమాధానములు; ఈ యైదులక్షణములును గలది వ్యాఖ్య లేక వ్యాఖ్యానము.

ఈ వ్యాఖ్యానమునకు గచ్ఛద్వ్యాఖ్యానము, ధావద్వ్యాఖ్యానము అని రెండవాంతరభేదములు గలవు. వీనినిఁ గ్రమముగా టుష్టీక, పంజిక అని వ్యవహరింపవచ్చును.

ఇటఁ గొన్ని సారస్వతప్రసిద్ధవైదికపదములకును వివరణమును వ్రాయుదుము.
{{Center|శ్రుతి}}
వినుకలిచే నేర్చుకొనునది; అనఁగా వేదము. అనాదికాలమునుండి నేఁటిదాఁక వేద మొకరు సంతచెప్పుచుండఁగా మరొక రద్దాని నట్లే యుచ్చరించుచు నేర్చుకొందురు. కాన నొకరిశ్రుతినుండి మరొకరిశ్రుతికి, వారినుండి వేఱొకరిశ్రుతికిని వచ్చినది.
{{Center|స్మృతి}}
&quot;శ్రుత్యర్థః స్మర్యతే౽త్ర” శ్రుత్యర్ధ మిందు స్మరింపఁబడును. కాన స్మృతి. ‘శ్రుతేరివార్థంస్మృతి రన్వగచ్ఛత్' (శ్రుత్యర్థమును స్మృతి యనుసరించినవిధమున వెంబడించెను) అనికూడ నుంటవలన శ్రుత్యర్థమును స్మృతి యనుసరించును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j576h5srovhm5h2gvebw2h3q5b2f359</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578445</id>
      <parentid>578444</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T07:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578445</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="4uhmtfhaq6zoteyc47c6le5wuag6st2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|వార్తికము}}
“ఉక్తా౽నుక్త, దురుక్త, చింతాకరం వార్తికం” చెప్పఁబడినదానిలో జెప్పఁబడనిదానిని గుఱించియు, దోషయుక్తముగాఁ జెప్పఁబడినదానిని గుఱించియు విచారించి సవరించి చెప్పునది వార్తికము.
{{Center|వివేకము}}
“వివరీతుం క్వచిద్దృబ్ధం నవం సందర్భితుం క్వచిత్... వివేకః ప్రవితన్యతే” ఇదివఱకుఁ గూర్పఁబడినదానిని వివరించుచుఁ క్రొత్తదానినిఁ గూర్చుచు రచింపఁబడినది వివేకము.
{{Center|వ్యాఖ్య; వ్యాఖ్యానము}}
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“పరిచ్ఛేదః పదార్థోక్తి ర్విగ్రహో వాక్యయోజనా
 ఆక్షేపశ్చ సమాధానం వ్యాఖ్యానం పంచలక్షణం”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
పదవిభాగము, పదముల యర్థము, సమాసపదములకు విగ్రహప్రదర్శనము, కావ్యము నందలి యలంకారములను సమన్వయించుట, వ్యాకరణాద్యంశములపై నాక్షేపసమాధానములు; ఈ యైదులక్షణములును గలది వ్యాఖ్య లేక వ్యాఖ్యానము.

ఈ వ్యాఖ్యానమునకు గచ్ఛద్వ్యాఖ్యానము, ధావద్వ్యాఖ్యానము అని రెండవాంతరభేదములు గలవు. వీనినిఁ గ్రమముగా టుష్టీక, పంజిక అని వ్యవహరింపవచ్చును.

ఇటఁ గొన్ని సారస్వతప్రసిద్ధవైదికపదములకును వివరణమును వ్రాయుదుము.
{{Center|శ్రుతి}}
వినుకలిచే నేర్చుకొనునది; అనఁగా వేదము. అనాదికాలమునుండి నేఁటిదాఁక వేద మొకరు సంతచెప్పుచుండఁగా మరొక రద్దాని నట్లే యుచ్చరించుచు నేర్చుకొందురు. కాన నొకరిశ్రుతినుండి మరొకరిశ్రుతికి, వారినుండి వేఱొకరిశ్రుతికిని వచ్చినది.
{{Center|స్మృతి}}
&quot;శ్రుత్యర్థః స్మర్యతే౽త్ర” శ్రుత్యర్ధ మిందు స్మరింపఁబడును. కాన స్మృతి. ‘శ్రుతేరివార్థంస్మృతి రన్వగచ్ఛత్' (శ్రుత్యర్థమును స్మృతి యనుసరించినవిధమున వెంబడించెను) అనికూడ నుంటవలన శ్రుత్యర్థమును స్మృతి యనుసరించును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4uhmtfhaq6zoteyc47c6le5wuag6st2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/311</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218917</id>
    <revision>
      <id>578446</id>
      <parentid>571730</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578446</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3486" sha1="3fxfwtidjf6r4ljkp4c2ki68oq3wknr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఆగమము}}
“పరమేశ్వరా దాగత ఏవఆగమః” (పరమేశ్వరునుండి వచ్చిన జ్ఞానరాశి ― దాని నుపదేశించు గ్రంథ ముపచారముచే నాగమము) శైవ, వైష్ణవాదు లాగమములుగూడఁ బరమేశ్వరప్రోక్తములే యని వానికిఁ బ్రామాణ్య మంగీకరింతురు. ఈ ‘ఆగమ’ పదమునకు శైవు లీక్రిందివిధమున వ్యుత్పత్తినిఁ జెప్పుదురు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;అగతం పంచవక్త్రాత్తు గతం చ గిరిజాముఖే
 మతంచ వాసుదేవస్య తస్మాదాగమ ఉచ్యతే.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
శివునినుండి వచ్చినదియుఁ, బార్వతీముఖమును జొచ్చినదియు, వాసుదేవునికి సమ్మత మయినదియు నగునది యాగమ మనఁబడును. ఇందు ఆ, గ, మ యనువర్ణత్రయమునకును నీవిధముగా నిర్వచనము చేయఁబడినది.
{{Center|శాస్త్రము}}
‘శాసనాచ్చాస్త్రముచ్యతే' శాసించునది కాఁబట్టి శాస్త్రము; మరియును నజ్ఞాతజ్ఞాపకత్వము శాస్త్రలక్షణము. అనఁగా నితరగ్రంథములవలనఁ దెలియఁబడని విషయములను గూలంకషముగాఁ దెలుపునది శాస్త్రము.
{{Center|దర్శనము}}
అతీంద్రియజ్ఞానముచేఁ దత్త్వమును సాక్షాత్కరించుకొనుట దర్శనము. అట్టి ఋషులు ద్రష్టలు. ఆయాత్మదర్శనము నిరూపించు గ్రంథ ముపచారముచే దర్శన మనఁబడును.
{{Center|ప్రస్థానము}}
చతుర్దశను విద్యాసు మధ్యే ప్రకృష్టం స్థానం యస్య తత్ (పదునాలుగు విద్యలలో దేని స్థానము ప్రకృష్టమో యది ప్రస్థానము.) అనఁగా వేదాంతము. సూత్రభావ్య, గీతాభాష్య, ఉపనిషద్భావ్యములకుఁ బ్రస్థానత్రయమని పేరు.
{{Center|శిక్ష}}
వర్ణములయొక్క (అక్షరముల) ఉచ్చారణరీతి, ఉత్పత్తిస్థాన, ప్రయత్న, స్వర, కాలభేదములను గూర్చి శాసించుగ్రంథము.
{{Center|కల్పము}}
వేదములలో నటనటఁ బఠింపబడిన కర్మ బోధకమంత్రములయొక్క వినియోగమును దెలుపు సూత్రగ్రంథము కల్పము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3fxfwtidjf6r4ljkp4c2ki68oq3wknr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578447</id>
      <parentid>578446</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578447</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="qpk1142uaouyu7mht3zhu1nmggpwcf1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఆగమము}}
“పరమేశ్వరా దాగత ఏవఆగమః” (పరమేశ్వరునుండి వచ్చిన జ్ఞానరాశి ― దాని నుపదేశించు గ్రంథ ముపచారముచే నాగమము) శైవ, వైష్ణవాదు లాగమములుగూడఁ బరమేశ్వరప్రోక్తములే యని వానికిఁ బ్రామాణ్య మంగీకరింతురు. ఈ ‘ఆగమ’ పదమునకు శైవు లీక్రిందివిధమున వ్యుత్పత్తినిఁ జెప్పుదురు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;అగతం పంచవక్త్రాత్తు గతం చ గిరిజాముఖే
 మతంచ వాసుదేవస్య తస్మాదాగమ ఉచ్యతే.”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
శివునినుండి వచ్చినదియుఁ, బార్వతీముఖమును జొచ్చినదియు, వాసుదేవునికి సమ్మత మయినదియు నగునది యాగమ మనఁబడును. ఇందు ఆ, గ, మ యనువర్ణత్రయమునకును నీవిధముగా నిర్వచనము చేయఁబడినది.
{{Center|శాస్త్రము}}
‘శాసనాచ్చాస్త్రముచ్యతే' శాసించునది కాఁబట్టి శాస్త్రము; మరియును నజ్ఞాతజ్ఞాపకత్వము శాస్త్రలక్షణము. అనఁగా నితరగ్రంథములవలనఁ దెలియఁబడని విషయములను గూలంకషముగాఁ దెలుపునది శాస్త్రము.
{{Center|దర్శనము}}
అతీంద్రియజ్ఞానముచేఁ దత్త్వమును సాక్షాత్కరించుకొనుట దర్శనము. అట్టి ఋషులు ద్రష్టలు. ఆయాత్మదర్శనము నిరూపించు గ్రంథ ముపచారముచే దర్శన మనఁబడును.
{{Center|ప్రస్థానము}}
చతుర్దశను విద్యాసు మధ్యే ప్రకృష్టం స్థానం యస్య తత్ (పదునాలుగు విద్యలలో దేని స్థానము ప్రకృష్టమో యది ప్రస్థానము.) అనఁగా వేదాంతము. సూత్రభావ్య, గీతాభాష్య, ఉపనిషద్భావ్యములకుఁ బ్రస్థానత్రయమని పేరు.
{{Center|శిక్ష}}
వర్ణములయొక్క (అక్షరముల) ఉచ్చారణరీతి, ఉత్పత్తిస్థాన, ప్రయత్న, స్వర, కాలభేదములను గూర్చి శాసించుగ్రంథము.
{{Center|కల్పము}}
వేదములలో నటనటఁ బఠింపబడిన కర్మ బోధకమంత్రములయొక్క వినియోగమును దెలుపు సూత్రగ్రంథము కల్పము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qpk1142uaouyu7mht3zhu1nmggpwcf1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578448</id>
      <parentid>578447</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578448</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="7bmn6cy6j6ysm8wz76i37f7ag8vq0pf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఆగమము}}
“పరమేశ్వరా దాగత ఏవఆగమః” (పరమేశ్వరునుండి వచ్చిన జ్ఞానరాశి ― దాని నుపదేశించు గ్రంథ ముపచారముచే నాగమము) శైవ, వైష్ణవాదు లాగమములుగూడఁ బరమేశ్వరప్రోక్తములే యని వానికిఁ బ్రామాణ్య మంగీకరింతురు. ఈ ‘ఆగమ’ పదమునకు శైవు లీక్రిందివిధమున వ్యుత్పత్తినిఁ జెప్పుదురు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;అగతం పంచవక్త్రాత్తు గతం చ గిరిజాముఖే
 మతంచ వాసుదేవస్య తస్మాదాగమ ఉచ్యతే.”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
శివునినుండి వచ్చినదియుఁ, బార్వతీముఖమును జొచ్చినదియు, వాసుదేవునికి సమ్మత మయినదియు నగునది యాగమ మనఁబడును. ఇందు ఆ, గ, మ యనువర్ణత్రయమునకును నీవిధముగా నిర్వచనము చేయఁబడినది.
{{Center|శాస్త్రము}}
‘శాసనాచ్చాస్త్రముచ్యతే' శాసించునది కాఁబట్టి శాస్త్రము; మరియును నజ్ఞాతజ్ఞాపకత్వము శాస్త్రలక్షణము. అనఁగా నితరగ్రంథములవలనఁ దెలియఁబడని విషయములను గూలంకషముగాఁ దెలుపునది శాస్త్రము.
{{Center|దర్శనము}}
అతీంద్రియజ్ఞానముచేఁ దత్త్వమును సాక్షాత్కరించుకొనుట దర్శనము. అట్టి ఋషులు ద్రష్టలు. ఆయాత్మదర్శనము నిరూపించు గ్రంథ ముపచారముచే దర్శన మనఁబడును.
{{Center|ప్రస్థానము}}
చతుర్దశసు విద్యాసు మధ్యే ప్రకృష్టం స్థానం యస్య తత్ (పదునాలుగు విద్యలలో దేని స్థానము ప్రకృష్టమో యది ప్రస్థానము.) అనఁగా వేదాంతము. సూత్రభావ్య, గీతాభాష్య, ఉపనిషద్భాష్యములకుఁ బ్రస్థానత్రయమని పేరు.
{{Center|శిక్ష}}
వర్ణములయొక్క (అక్షరముల) ఉచ్చారణరీతి, ఉత్పత్తిస్థాన, ప్రయత్న, స్వర, కాలభేదములను గూర్చి శాసించుగ్రంథము.
{{Center|కల్పము}}
వేదములలో నటనటఁ బఠింపబడిన కర్మ బోధకమంత్రములయొక్క వినియోగమును దెలుపు సూత్రగ్రంథము కల్పము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bmn6cy6j6ysm8wz76i37f7ag8vq0pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/312</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218918</id>
    <revision>
      <id>578449</id>
      <parentid>571731</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578449</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3539" sha1="4drv2h8rvaf3ii1aqgw3823z34yur2b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|వ్యాకరణము}}
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;ప్రకృతి ప్రత్యయోపాధినిపాతాది విభాగశః
 పదవ్యాఖ్యానకరణం శాస్త్రం వ్యాకరణం విదుః”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ప్రకృతి, ప్రత్యయము, ఉపాధి, నిపాతము మొదలగువానిని వివిక్తముగాఁ జూపి చేయు పదవ్యాఖ్యానము వ్యాకరణము. “వ్యాక్రియంతేశభ్దాః అనేన ఇతి వ్యాకరణం” అని వ్యుత్పత్తి.
{{Center|సంహిత}}
'పదప్రకృతిస్సంహితా’ వేదమునందలి పదపాఠమునకుఁ బ్రకృతిభూతమగు పాఠము (పదపాఠము X సంహితాపాఠము).
{{Center|నిరుక్తము}}
వైదికశబ్దములయొక్క యర్థ మెందు నిర్వచింపఁబడునో యది నిరుక్తము.
{{Center|అర్థవాదము}}
&quot;అర్థస్య ప్రయోజనస్య వాదః” ప్రయోజనము నుద్దేశించి చేయు ప్రశంసావాక్యము. ఈ యర్థవాదములు వేదమునఁ గలవు. అం దముఖ్యములగు విషయములఁ గూడ నత్యధికముగాఁ బ్రశంసించు వాక్యము లుండును. 'వ్రతానా ముత్తమం వ్రతం’ అన్న ట్లేదో ప్రయోజనము నుద్దేశించి 'నీవే మహారాజువు నీవే సార్వభౌముఁడవు’ అని పొగడుదురు. ఈ పొగడికలు యథార్థములు గాఁజాలవు. ఇవి ప్రయోజనాపేక్షితములు. ఇవియే యర్థవాదములు.
{{right|అన్వీక్షకి (రూ) అన్వీక్షికి}}
“అన్వీక్షా ప్రయోజనమస్య అన్వీక్షకీ” లోకమునందలి పదార్థముల తత్త్వ మిం దన్వీక్షణము చేయఁబడును. అనఁగా లెస్సగాఁ దర్కింపఁబడును. దీనికిఁ దర్కశాస్త్ర మనియుఁ బేరు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“అన్వీక్ష క్యాత్మవిద్యా స్యా దీక్షణా త్సుఖదుఃఖయోః।
 ఈక్షమాణ స్తయా తత్త్వం హర్షశోకా వ్యుదస్యతి॥”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
సుఖదుఃఖములను లెస్సగా విచారించి తత్త్వమును దెలిసికొని యీ శాస్త్రమువలన నా సుఖదుఃఖములను విడుచుచున్నాఁడు (మానవుఁడు). కాఁబట్టి యాన్వీక్షకి యన నాత్మవిద్య. ఆ యాశాస్త్రకారులు తమ తమ శాస్త్రములవలననే మోక్షము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4drv2h8rvaf3ii1aqgw3823z34yur2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578450</id>
      <parentid>578449</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578450</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="7kdie1h6ojeuzp27uv05tqmfwsyk0je" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|వ్యాకరణము}}
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;ప్రకృతి ప్రత్యయోపాధినిపాతాది విభాగశః
 పదవ్యాఖ్యానకరణం శాస్త్రం వ్యాకరణం విదుః”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ప్రకృతి, ప్రత్యయము, ఉపాధి, నిపాతము మొదలగువానిని వివిక్తముగాఁ జూపి చేయు పదవ్యాఖ్యానము వ్యాకరణము. “వ్యాక్రియంతేశభ్దాః అనేన ఇతి వ్యాకరణం” అని వ్యుత్పత్తి.
{{Center|సంహిత}}
'పదప్రకృతిస్సంహితా’ వేదమునందలి పదపాఠమునకుఁ బ్రకృతిభూతమగు పాఠము (పదపాఠము X సంహితాపాఠము).
{{Center|నిరుక్తము}}
వైదికశబ్దములయొక్క యర్థ మెందు నిర్వచింపఁబడునో యది నిరుక్తము.
{{Center|అర్థవాదము}}
&quot;అర్థస్య ప్రయోజనస్య వాదః” ప్రయోజనము నుద్దేశించి చేయు ప్రశంసావాక్యము. ఈ యర్థవాదములు వేదమునఁ గలవు. అం దముఖ్యములగు విషయములఁ గూడ నత్యధికముగాఁ బ్రశంసించు వాక్యము లుండును. 'వ్రతానా ముత్తమం వ్రతం’ అన్న ట్లేదో ప్రయోజనము నుద్దేశించి 'నీవే మహారాజువు నీవే సార్వభౌముఁడవు’ అని పొగడుదురు. ఈ పొగడికలు యథార్థములు గాఁజాలవు. ఇవి ప్రయోజనాపేక్షితములు. ఇవియే యర్థవాదములు.
{{Center|అన్వీక్షకి (రూ) అన్వీక్షికి}}
“అన్వీక్షా ప్రయోజనమస్య అన్వీక్షకీ” లోకమునందలి పదార్థముల తత్త్వ మిం దన్వీక్షణము చేయఁబడును. అనఁగా లెస్సగాఁ దర్కింపఁబడును. దీనికిఁ దర్కశాస్త్ర మనియుఁ బేరు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“అన్వీక్ష క్యాత్మవిద్యా స్యా దీక్షణా త్సుఖదుఃఖయోః।
 ఈక్షమాణ స్తయా తత్త్వం హర్షశోకా వ్యుదస్యతి॥”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
సుఖదుఃఖములను లెస్సగా విచారించి తత్త్వమును దెలిసికొని యీ శాస్త్రమువలన నా సుఖదుఃఖములను విడుచుచున్నాఁడు (మానవుఁడు). కాఁబట్టి యాన్వీక్షకి యన నాత్మవిద్య. ఆ యాశాస్త్రకారులు తమ తమ శాస్త్రములవలననే మోక్షము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7kdie1h6ojeuzp27uv05tqmfwsyk0je</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/313</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218919</id>
    <revision>
      <id>578451</id>
      <parentid>571732</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578451</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="gfm46hudcyjhnjaoa5kl90o3tledkae" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;లభించునని చెప్పుదురు. కాన నాన్వీక్షకియు నా శాస్త్రకారుల మతమున నాత్మవిద్యయే.
{{Center|దండనీతి}}
ధర్మమును బురస్కరించుకొని యపరాధికి దండమును విధించు శాస్త్రము.
{{Center|వార్త}}
పురుషార్థములలో నొకటైన యర్థమును గుణింఱించి విచారించు శాస్త్రము. కృషి (వ్యవసాయశాస్త్రము) గోరక్షణ (పశుశాస్త్రము) వాణిజ్యాదు (క్రయవిక్రయాదివ్యవహారము) లిందే చేరును.
{{Center|మీమాంస}}
న్యాయములచే వేదార్థమును లెస్సఁగాఁ (మీమాంశించు) జర్చించు శాస్త్రము.
{{p|ac|fwb}}ఆశ్వాసాంతము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఫణిశుంభద్భుజసార! సారసముఖీపంచాయుధాకార! కా
రణసంతత్యవతార! తారగిరిధైర్యస్థేమదుర్వార! వా
రణసమ్రాద్బలభార! భారవికవిప్రౌఢోక్తిసంచార! చా
రణసంస్తుత్యవిహార! హారహరవిభ్రాజద్యశోవైభవా!&lt;/poem&gt;|ref=124}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భూమిసుమనో౽మరద్రుమ!
వామాప్రద్యుమ్న! భానువంశోద్భవ! పౌ
లోమీవిభుశుభవైభవ!
భీమోపమ! భీమభీమపృథుదోర్విభవా!&lt;/poem&gt;|ref=125}} 
{{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=&lt;poem&gt;ఘనాఘనాఘనాశనాధికప్రగానరంజనా!
జనావనాదినాగతల్పసత్కవిప్రసాధనా!
ధనాధినాథనందనాబ్జదర్పకాంగవాసనా!
సనాతనాధునాతనాతిశౌర్యధుర్యలంఘనా!&lt;/poem&gt;|ref=126}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfm46hudcyjhnjaoa5kl90o3tledkae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578452</id>
      <parentid>578451</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T08:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578452</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="j8ho36m0u2w740fodr8pk7ud7mptij6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;లభించునని చెప్పుదురు. కాన నాన్వీక్షకియు నా శాస్త్రకారుల మతమున నాత్మవిద్యయే.
{{Center|దండనీతి}}
ధర్మమును బురస్కరించుకొని యపరాధికి దండమును విధించు శాస్త్రము.
{{Center|వార్త}}
పురుషార్థములలో నొకటైన యర్థమును గుఱించి విచారించు శాస్త్రము. కృషి (వ్యవసాయశాస్త్రము) గోరక్షణ (పశుశాస్త్రము) వాణిజ్యాదు (క్రయవిక్రయాదివ్యవహారము) లిందే చేరును.
{{Center|మీమాంస}}
న్యాయములచే వేదార్థమును లెస్సఁగాఁ (మీమాంశించు) జర్చించు శాస్త్రము.
{{p|ac|fwb}}ఆశ్వాసాంతము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఫణిశుంభద్భుజసార! సారసముఖీపంచాయుధాకార! కా
రణసంతత్యవతార! తారగిరిధైర్యస్థేమదుర్వార! వా
రణసమ్రాద్బలభార! భారవికవిప్రౌఢోక్తిసంచార! చా
రణసంస్తుత్యవిహార! హారహరవిభ్రాజద్యశోవైభవా!&lt;/poem&gt;|ref=174}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భూమిసుమనో౽మరద్రుమ!
వామాప్రద్యుమ్న! భానువంశోద్భవ! పౌ
లోమీవిభుశుభవైభవ!
భీమోపమ! భీమభీమపృథుదోర్విభవా!&lt;/poem&gt;|ref=175}} 
{{Telugu poem|type=పంచచామరము.|lines=&lt;poem&gt;ఘనాఘనాఘనాశనాధికప్రగానరంజనా!
జనావనాదినాగతల్పసత్కవిప్రసాధనా!
ధనాధినాథనందనాబ్జదర్పకాంగవాసనా!
సనాతనాధునాతనాతిశౌర్యధుర్యలంఘనా!&lt;/poem&gt;|ref=176}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j8ho36m0u2w740fodr8pk7ud7mptij6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>కవికల్పలత</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223503</id>
    <revision>
      <id>578406</id>
      <parentid>578344</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T17:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>578406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="mhir63lj8va1m74j5pa3x9td2zsidrx" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[కవికల్పలత]]
 | రచయిత = దేవేశ్వరుడు
 | అనువాదం= కల్లూరి వేంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[కవికల్పలత/విన్నపము|విన్నపము]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1930
}}

&lt;pages index=&quot;కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu&quot; from=5 to=5 /&gt;</text>
      <sha1>mhir63lj8va1m74j5pa3x9td2zsidrx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578411</id>
      <parentid>578406</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T23:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="592" sha1="igu1ln06kzrzzw39148cb015w2z0lh3" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[కవికల్పలత]]
 | రచయిత = దేవేశ్వరుడు
 | అనువాదం= కల్లూరి వెంకటసుబ్రహ్మణ్యదీక్షితులు
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = [[కవికల్పలత/విన్నపము|విన్నపము]]
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1930
}}

&lt;pages index=&quot;కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu&quot; from=5 to=5 /&gt;</text>
      <sha1>igu1ln06kzrzzw39148cb015w2z0lh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223506</id>
    <revision>
      <id>578408</id>
      <parentid>577916</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T22:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578408</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="769xko2iaizx5x56jeq02qw02xesyag" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీహమనుత్సీతాలక్ష్మణ భరతశత్రుఘ్న పరివారసమేత&lt;br&gt;
శ్రీరామచంద్రపరబ్రహ్మణేనమః}}
{{p|ac|fs150}}కవికల్పలత&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;గంగావారి భిరుక్షితా ఫణిఫణైరుత్పల్లవాస్తచ్ఛిఖారత్నైః
కోరకితా స్సితాంశుకలయాస్మేరైకపుష్పశ్రియః।
ఆనందాశ్రుపరిప్లుతాక్షిహుతభుగ్ధూమై ర్మిలద్దోహదాః
నాల్పం కల్పలతాః ఫలం దదతు వో౽౽భీష్టం జటా ధూర్జటేః॥&lt;/poem&gt;|ref=1}}
'''అవ'''. కవి మండలమండనాయమానుండగు దేవేశ్వరుం డఖలలోకోపకారార్ధమై తాను రచియింపంబూనిన “కవికల్పలత” యను గ్రంథముయొక్క నిర్విఘ్నపరిసమాప్తి కొరకు శిష్టసాంప్రదాయానుసారముగ నీశ్వరజటాజూటవర్ణనావిశేషముచే నాశీరూపమగు మంగళము నాదియందు జేయుచున్నాడు:― “గంగా వారిభి;” అని.

'''టీ'''. గంగావారిభిః = సురనదీజలములచేత, ఉక్షితా = తడుపబడినవియును “ఉక్షణం సేచనేమతమ్&quot; అని శబ్దార్ణవము. ఫణిఫణైః = పాముపడగలచేత, ఉత్పల్లవాః = పుట్టినచిగుళ్ళు గలవియు, తచ్ఛిఖారత్నైః ― తత్ = ఆసర్పములయొక్క, శిఖారత్నైః = శిరోమణులచేత, కోరకితా = మొగ్గలు కలవియు, సితాంశుకలయా= చంద్రకళచేత, స్మేరై...శ్రియః ― స్మేర = వికసించిన, ఏక = ముఖ్యమగు, పుష్ప = పుష్పములయొక్క, శ్రియః = శోభ కలవియు, ఆనందా...దాః ― ఆనందాశ్రు = ఆనందబాష్పములచేత, పరిప్లుత = తడుపబడిన, అక్షి = (లలాటమందలి) నేత్రరూపమగు, హుతభుక్ = అగ్నిసంబంధమైన, ధూమైః = పొగలచేత, మిళత్ = కూడుకొన్న, దోహదాః = పుష్పాద్యుత్పాదకసంస్కారముగలవియు (నగు) శ్లో॥ తరుగుల్మలతాదీనా మకాలేకుశలై కృతం। పుష్పాద్యుత్పాదకం ద్రవ్యం దోహదం స్యాత్తుతత్క్రియా॥ అని శబ్దార్ణవము. ధూర్జటే = శివుని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>769xko2iaizx5x56jeq02qw02xesyag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578421</id>
      <parentid>578408</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T01:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="cb857h3lw02mrnt1bu77n8ejsn96hlf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీహనుమత్సీతాలక్ష్మణభరతశత్రుఘ్నపరివారసమేత&lt;br&gt;
శ్రీరామచంద్రపరబ్రహ్మణేనమః}}
{{p|ac|fs150}}కవికల్పలత&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;గంగావారి భిరుక్షితా ఫణిఫణైరుత్పల్లవాస్తచ్ఛిఖారత్నైః
కోరకితా స్సితాంశుకలయాస్మేరైకపుష్పశ్రియః।
ఆనందాశ్రుపరిప్లుతాక్షిహుతభుగ్ధూమై ర్మిలద్దోహదాః
నాల్పం కల్పలతాః ఫలం దదతు వో౽౽భీష్టం జటా ధూర్జటేః॥&lt;/poem&gt;|ref=1}}
'''అవ'''. కవి మండలమండనాయమానుండగు దేవేశ్వరుం డఖలలోకోపకారార్ధమై తాను రచియింపంబూనిన “కవికల్పలత” యను గ్రంథముయొక్క నిర్విఘ్నపరిసమాప్తి కొరకు శిష్టసాంప్రదాయానుసారముగ నీశ్వరజటాజూటవర్ణనావిశేషముచే నాశీరూపమగు మంగళము నాదియందు జేయుచున్నాడు:― “గంగా వారిభి;” అని.

'''టీ'''. గంగావారిభిః = సురనదీజలములచేత, ఉక్షితా = తడుపబడినవియును “ఉక్షణం సేచనేమతమ్&quot; అని శబ్దార్ణవము. ఫణిఫణైః = పాముపడగలచేత, ఉత్పల్లవాః = పుట్టినచిగుళ్ళు గలవియు, తచ్ఛిఖారత్నైః ― తత్ = ఆసర్పములయొక్క, శిఖారత్నైః = శిరోమణులచేత, కోరకితా = మొగ్గలు కలవియు, సితాంశుకలయా= చంద్రకళచేత, స్మేరై...శ్రియః ― స్మేర = వికసించిన, ఏక = ముఖ్యమగు, పుష్ప = పుష్పములయొక్క, శ్రియః = శోభ కలవియు, ఆనందా...దాః ― ఆనందాశ్రు = ఆనందబాష్పములచేత, పరిప్లుత = తడుపబడిన, అక్షి = (లలాటమందలి) నేత్రరూపమగు, హుతభుక్ = అగ్నిసంబంధమైన, ధూమైః = పొగలచేత, మిళత్ = కూడుకొన్న, దోహదాః = పుష్పాద్యుత్పాదకసంస్కారముగలవియు (నగు) శ్లో॥ తరుగుల్మలతాదీనా మకాలేకుశలై కృతం। పుష్పాద్యుత్పాదకం ద్రవ్యం దోహదం స్యాత్తుతత్క్రియా॥ అని శబ్దార్ణవము. ధూర్జటే = శివుని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cb857h3lw02mrnt1bu77n8ejsn96hlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223507</id>
    <revision>
      <id>578409</id>
      <parentid>577917</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T22:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578409</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="3lwqfznfnaogcpl5v3bssyz7tglmnr1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యొక్క, జటా = జటలనెడు, కల్పలతా = కల్పలతలు (వ్యస్తరూపకము), వ = మీసంబంధమగు, అభీష్టం = ఇచ్చారూపమైనట్టియు, నాల్బం = అధికమైనట్టియు, ఫలం = ఫలములు (కావ్యనిర్మాణకౌశలరూప మగు ఫలము నని భావము), దదతు = ఇచ్చుగాత.

ఇట నీశ్వరజటలయందు కల్పలతాత్వారోపణముచే “కల్పయంతి మనోరథానితి కల్పాః తాశ్చతాః లతా&quot; అనువ్యుత్పత్తిచే సర్వాభీష్టఫలప్రదాయకత్వము సిద్ధించెడిని.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;మాలవేంద్రమహామాత్య శ్రీమద్వాగ్భటనందను
దేవేశ్వర ప్రతనుతే కవికల్పలతా మిమాం॥&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''అవ'''. ఇపుడు తాను రచియించుగ్రంథమునకు శ్రేష్ఠత్వమును సూచించున్నాడు.

'''టీ''' . మాలవేంద్రమహామాత్య ― మాలవేంద్ర = మాళవదేశాధిపతియొక్క, మహామాత్య = ప్రధానమంత్రియు,  శ్రీమ...ను ― శ్రీమత్ = శోభాన్వితుడగు, వాగ్భట = వాగ్భటుని, నందను = పుత్రుడును (నగు), దేవేశ్వరః = దేవేశ్వరుడను కవి, ఇమాం = ఈ, కవికల్పలతాం = కవికల్పలత యనుగ్రంథమును, ప్రతనుతే = రచియించుచున్నాడు.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;ప్రతిభాభావితాత్మాన కవిత్వంకే న కుర్వతే
అన్యే తు కవితాధానకుశలా విరళాః పునః॥ &lt;/poem&gt;|ref=౩}} 
'''అవ'''. మహాకవుల విరళత్వమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టీ'''. ప్రతిభా...న ― ప్రతిభా = కావ్యరచనాకౌశలముచేత, భావిత = కూర్పఁబడిన, ఆత్మాన  = బుద్ధిగలిగినట్టి, కే = ఎవ్వరు, కవిత్వం = కవిత్వమును, న కుర్వతే = చేయరు? (అట్టివారందరును చేయుదురని భావము) (కిం)తు = ఇక విశేష మేమనగా, అన్యేపునః = ఇతరులై తే, కవి...లా ― కవితా = కవిత్వముయొక్క, ఆధాన = రచనయందు, కుశలాః = చతురులు, విరలాః = స్వల్పసంఖ్యాకులు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3lwqfznfnaogcpl5v3bssyz7tglmnr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223508</id>
    <revision>
      <id>578417</id>
      <parentid>577918</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T00:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3407" sha1="tizc1ruiin7xr7448p24p4qqenwhupt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;యదన్యై ర్వర్త్మ నక్షుణ్ణం తత్ర సంచరతో మమ।
పదేపదే ప్రస్ఖలతస్సన్త స్సన్త్వవలంబనమ్॥&lt;/poem&gt;|ref=4}} 
'''అవ'''. న్వవిరచితగ్రంథప్రతిపాదిత విషయముల కభూతపూర్వత్వమును సూచించుచు స్వాతిశయమును పరిహరించుచున్నాడు.

'''టీ'''. యత్ = ఏ(కవితా)మార్గము, అన్యై = (నాకంటెను) వేరగువారిచేత, నక్షుణ్ణం = స్పష్టీకరింపబడలేదో, తత్ర = ఆ(కవితా)మార్గమున, సంచరతః = సంచరించుచున్నట్టియు, (కనుకనే) పదేపదే = ప్రతి(సుప్తిజంత)పదమున (విప్సాయాంద్విర్భావః), ప్రస్ఖలతః = ఉరియాడుచున్నట్టియు, మమ = నాకు, సంత = సజ్జనులు, అవలంబనమ్ = చేయూత, సంతు = అగుదురు గాక.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;&lt;/poem&gt;|ref=5}} కవిశిక్షాశతంవీక్ష్య కవీంద్రానుపజివ్యచ।
నిబద్ధేయం మయాధీరా స్త్వరితశ్లోకసిద్ధయే॥
'''అవ'''. ఇపుడు ప్రాచీనకవిసాంప్రదాయావిరుద్ధతను సూచించుచు తన యీగ్రంథముయొక్క ప్రయోజనమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టి'''. ( హే) ధీరా =(ఓ) విద్వాంసులారా! కవిశిక్షాశతం = అనేకలక్షణగ్రంథములను, వీక్ష్య = పరిశోధించి, కవీంద్రాన్ = వాల్మీకాదికవిపుంగవులను, ఉపజివ్యచ = అనుసరించియు, త్వరితశ్లోకసిద్ధయే = ఆశుకవిత్వసిద్ధికొరకు, మయ = నాచేతను, ఇయం = ఈకవికల్పలత యనుగ్రంథము, నిబద్ధా = కూర్చబడెను. ( ఈగ్రంథపాఠకుల కాశుకవిత్వసిద్ధియే ఫలమని భావము.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;సువృత్త రమ్యస్తబకా సదాళి పరిశీలితా।
'కవికల్పలతాఖ్యే'యం కవిశిక్షా నిషేవ్యతామ్॥&lt;/poem&gt;|ref=6}} 
'''అవ'''. గ్రంథస్వరూపమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టీ'''.  (ఓవిద్వాంసులారా!) సువృ...కా ― సు = యోగ్యములయిన, వృత్త = శార్దూలాదిపద్యవిశేషములచేత, రమ్య = సుందరమైన, స్తబకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tizc1ruiin7xr7448p24p4qqenwhupt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578418</id>
      <parentid>578417</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T00:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578418</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3407" sha1="rro6oeh14u5hwxuw994ytpmc7xln4z0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;యదన్యై ర్వర్త్మ నక్షుణ్ణం తత్ర సంచరతో మమ।
పదేపదే ప్రస్ఖలతస్సన్త స్సన్త్వవలంబనమ్॥&lt;/poem&gt;|ref=4}} 
'''అవ'''. న్వవిరచితగ్రంథప్రతిపాదిత విషయముల కభూతపూర్వత్వమును సూచించుచు స్వాతిశయమును పరిహరించుచున్నాడు.

'''టీ'''. యత్ = ఏ(కవితా)మార్గము, అన్యై = (నాకంటెను) వేరగువారిచేత, నక్షుణ్ణం = స్పష్టీకరింపబడలేదో, తత్ర = ఆ(కవితా)మార్గమున, సంచరతః = సంచరించుచున్నట్టియు, (కనుకనే) పదేపదే = ప్రతి(సుప్తిజంత)పదమున (విప్సాయాంద్విర్భావః), ప్రస్ఖలతః = ఉరియాడుచున్నట్టియు, మమ = నాకు, సంత = సజ్జనులు, అవలంబనమ్ = చేయూత, సంతు = అగుదురు గాక.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;కవిశిక్షాశతంవీక్ష్య కవీంద్రానుపజివ్యచ।
నిబద్ధేయం మయాధీరా స్త్వరితశ్లోకసిద్ధయే॥&lt;/poem&gt;|ref=5}} 
'''అవ'''. ఇపుడు ప్రాచీనకవిసాంప్రదాయావిరుద్ధతను సూచించుచు తన యీగ్రంథముయొక్క ప్రయోజనమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టీ'''. ( హే) ధీరా =(ఓ) విద్వాంసులారా! కవిశిక్షాశతం = అనేకలక్షణగ్రంథములను, వీక్ష్య = పరిశోధించి, కవీంద్రాన్ = వాల్మీకాదికవిపుంగవులను, ఉపజివ్యచ = అనుసరించియు, త్వరితశ్లోకసిద్ధయే = ఆశుకవిత్వసిద్ధికొరకు, మయ = నాచేతను, ఇయం = ఈకవికల్పలత యనుగ్రంథము, నిబద్ధా = కూర్చబడెను. ( ఈగ్రంథపాఠకుల కాశుకవిత్వసిద్ధియే ఫలమని భావము.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;సువృత్త రమ్యస్తబకా సదాళి పరిశీలితా।
'కవికల్పలతాఖ్యే'యం కవిశిక్షా నిషేవ్యతామ్॥&lt;/poem&gt;|ref=6}} 
'''అవ'''. గ్రంథస్వరూపమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టీ'''.  (ఓవిద్వాంసులారా!) సువృ...కా ― సు = యోగ్యములయిన, వృత్త = శార్దూలాదిపద్యవిశేషములచేత, రమ్య = సుందరమైన, స్తబకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rro6oeh14u5hwxuw994ytpmc7xln4z0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223509</id>
    <revision>
      <id>578419</id>
      <parentid>577919</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T01:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3535" sha1="9kc6e4nw95hjjjkelf7ckytn73zs3da" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;= శబ్దశ్లేషాదిస్తబకములు కలదియు, సువృత్త = మంచివట్రువ గలది, (కనుకనే) రమ్య = సుందరమైనట్టియు, స్తబకా = పూలగుత్తులు గలదియు (ననియర్ధాంతరము), సదా...లితా ― సత్ = పండితులయొక్క, ఆళి = పంక్తులచేత, పరిశీలితా = పరిశోధింపబడినదియు (నగు), సదా = ఎల్లప్పుడును, అళి = తుమ్మెదలచేత, పరిశీలితా= సేవింపబడినదియు నగు (అని యర్థాంతరము), ఇయం = ఈ, కవిశిక్షా ― కవి = కవీశ్వరులయొక్క, శిక్షా = శిక్షాస్వరూపమైన, కవికల్పలతాఖ్యా = కవికల్పలత యనుపేరు గలగ్రంథము, నిషేవ్యతామ్ = (మీచేతను) పఠియింపఁబడుగాక.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;శబ్దశ్లేషకథార్థాఖ్యా శ్చత్వార స్తబకా ఇహ।
తే చతుపంచషట్సప్తకుసుమై రన్వితాక్రమాత్॥&lt;/poem&gt;|ref=7}} 
'''అవ'''. ఇందలి ప్రకరణసంజ్ఞాదికమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టీ'''. ఇహ = ఈగ్రంథమునందు, శబ్ద...ఖ్యా = శబ్ద శ్లేష కథా అర్థ అనుపేళ్ళు గల, చత్వార = నాలుగైన, స్తబకా = స్తబకములు, సంతి = కలవు, తే = ఆ స్తబకములు, క్రమాత్ = వరసగా, చతు...మై = నాలుగు, ఐదు, ఆరు, ఏడు, (ఐన) కుసుమై = కుసుమములతోడ, అన్వితాః = కూడియున్నవి.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;తత్రాద్యస్తబకే ఛందో౽భ్యాసస్సామాన్యశబ్దకః।
వర్ణ్యస్ధితి రనుప్రాస కుసుమాని యథాక్రమన్॥ &lt;/poem&gt;|ref=8}} 
'''అవ'''. ఆద్యస్తబకమున వర్ణనీయములగు నాల్గుకుసుమములను నిరూపించుచున్నాడు.

'''టీ'''. తత్ర = అందు, ఆద్యస్తబకే = మొదటిదియగు “శబ్ద&quot;స్తబకమునందు, యథాక్రమమ్ = వరుసగా, ఛందోభ్యాస = ఛందోభ్యాస మనియు, సామాన్యశబ్దకః = సామాన్యశబ్దక మనియు, వర్ణ్యస్థితిః = వర్ణ్యస్ధితి యనియు, అనుప్రాసః = అనుప్రాసమనియు, కుసుమాని = కుసుమములు (నాల్గు కలవు)
{{Center|ఇతి ఉపక్రమణికాధ్యాయః}}
{{Center|ఇది గ్రంథప్రారంభపీఠిక}}
{{Center|శ్రీశ్రీశ్రీ}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9kc6e4nw95hjjjkelf7ckytn73zs3da</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578420</id>
      <parentid>578419</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T01:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>578420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="lk3qycnxm6hmwf7i6xdphkcq8d13tgm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;= శబ్దశ్లేషాదిస్తబకములు కలదియు, సువృత్త = మంచివట్రువ గలది, (కనుకనే) రమ్య = సుందరమైనట్టియు, స్తబకా = పూలగుత్తులు గలదియు (నని యర్ధాంతరము), సదా...లితా ― సత్ = పండితులయొక్క, ఆళి = పంక్తులచేత, పరిశీలితా = పరిశోధింపబడినదియు (నగు), సదా = ఎల్లప్పుడును, అళి = తుమ్మెదలచేత, పరిశీలితా = సేవింపబడినదియు నగు (అని యర్థాంతరము), ఇయం = ఈ, కవిశిక్షా ― కవి = కవీశ్వరులయొక్క, శిక్షా = శిక్షాస్వరూపమైన, కవికల్పలతాఖ్యా = కవికల్పలత యనుపేరు గలగ్రంథము, నిషేవ్యతామ్ = (మీచేతను) పఠియింపఁబడుగాక.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;శబ్దశ్లేషకథార్థాఖ్యా శ్చత్వార స్తబకా ఇహ।
తే చతుపంచషట్సప్తకుసుమై రన్వితాక్రమాత్॥&lt;/poem&gt;|ref=7}} 
'''అవ'''. ఇందలి ప్రకరణసంజ్ఞాదికమును జెప్పుచున్నాడు.

'''టీ'''. ఇహ = ఈగ్రంథమునందు, శబ్ద...ఖ్యా = శబ్ద శ్లేష కథా అర్థ అనుపేళ్ళు గల, చత్వార = నాలుగైన, స్తబకా = స్తబకములు, సంతి = కలవు, తే = ఆ స్తబకములు, క్రమాత్ = వరసగా, చతు...మై = నాలుగు, ఐదు, ఆరు, ఏడు, (ఐన) కుసుమై = కుసుమములతోడ, అన్వితాః = కూడియున్నవి.
{{Telugu poem|type=శ్లో॥|lines=&lt;poem&gt;తత్రాద్యస్తబకే ఛందో౽భ్యాసస్సామాన్యశబ్దకః।
వర్ణ్యస్ధితి రనుప్రాస కుసుమాని యథాక్రమన్॥ &lt;/poem&gt;|ref=8}} 
'''అవ'''. ఆద్యస్తబకమున వర్ణనీయములగు నాల్గుకుసుమములను నిరూపించుచున్నాడు.

'''టీ'''. తత్ర = అందు, ఆద్యస్తబకే = మొదటిదియగు “శబ్ద&quot;స్తబకమునందు, యథాక్రమమ్ = వరుసగా, ఛందోభ్యాస = ఛందోభ్యాస మనియు, సామాన్యశబ్దకః = సామాన్యశబ్దక మనియు, వర్ణ్యస్థితిః = వర్ణ్యస్ధితి యనియు, అనుప్రాసః = అనుప్రాస మనియు, కుసుమాని = కుసుమములు (నాల్గు కలవు)
{{Center|ఇతి ఉపక్రమణికాధ్యాయః}}
{{Center|ఇది గ్రంథప్రారంభపీఠిక}}
{{Center|శ్రీశ్రీశ్రీ}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lk3qycnxm6hmwf7i6xdphkcq8d13tgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/343</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223846</id>
    <revision>
      <id>578388</id>
      <parentid>578274</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T12:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3014" sha1="0n1dzug9qx7zb99zzy4s522w69znri4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;సర్వం వినశ్యతివిహాయ కవిత్వ మేకం।
కాయేనసాకమితికస్యనహి ప్రసిద్ధమ్।
ఏతద్విమృష్య కవికల్పలతా సుకావ్య।
సంపత్తయే సుకవిభి స్సతతం నిషేవ్యా॥&lt;/poem&gt;|ref=9}}
'''తా'''. కవిత్వము తప్ప శరీరముతో పాటుగ నైహికవిషయసంబంధములన్నియు నశించిపోయెడివే యనువృత్తాంత మెవరికిఁ దెలియదు! అనగా నీసంగతి ప్రత్యనుభవముచే నందఱు నెఱింగినదియే యనుట. కావున నీవిషయమును జక్కగా విమర్శించి సుకవులచేఁ గావ్యరచనాసంపత్తికై నిత్య మీకవికల్పలత సేవింపఁదగియున్నది.

'''అవ'''. గ్రంథపరిసమాప్తియందు మంగళ మవశ్యక ర్తవ్యంబగుటచే స్వరచితగ్రంథమున కాశీర్వాదరూపమగు మంగళమును జేయుచున్నాఁడు.
{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;ఆవిష్కృతా వసుమతీవలయామరేణ।
దేవేశ్వరేణ కవినా కవినాయకేన।
కావ్యజ్ఞ మానసముదే సకలార్థసూతి।
స్సత్సూనగుచ్ఛ “కవికల్పలతా&quot; విభూయాత్॥&lt;/poem&gt;|ref=10}}
'''తా'''. కవిజనాగ్రణియుఁ బ్రాహ్మణకులజుండు నగు &quot;దేవేశ్వరుఁ” డను మహాకవిచే నావిర్భావము నొదింపఁబడినట్టియు కావ్యసారస్యపరిజ్ఞాతలగు వారి మానసికానందముకొఱకు సర్వవిధార్థములను అనగా కవిత్వరచనావిధానమున కుపకరించు నుపాయములను సాకల్యముగ ప్రసాదించునట్టియు, యోగ్యములగు “కుసుమములు” “స్తబకములు&quot; అను పేరుగల గ్రంథమునందలి యవాంతరవిభాగములు కలఁ (పుష్పములగుత్తులు కలది యని కల్పలతాపర మగునర్థము.)ఇందు దేవేశ్వరాదిపదము లింద్రాదిదేవతావాచకములయి స్వర్గమునందలి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0n1dzug9qx7zb99zzy4s522w69znri4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కవి కల్పలత-మొదటి సంపుటి.djvu/344</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223847</id>
    <revision>
      <id>578389</id>
      <parentid>578275</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T12:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="3tdclgyxx4cl2bf7pno2sva63d5zoi4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కల్పవృక్షమునకు నిద్దానికి నభేదరూపముగ సామ్యమును నింపజేయుచున్నవని గ్రహించునది) కవికల్పలత శాశ్వతముగ వర్థిల్లుగాత! ఇతి మంగళమ్.
{{Center|శ్రీ సీతారామచంద్ర పరబ్రహ్మార్పణమస్తు.}}
{{Center|ఇతి శ్రీదేవేశ్వర మహాకవివిరచితా కవికల్పలతా సమాప్తా.}}
{{Center|శ్రీ శ్రీ శ్రీ}}
{{Center|―――――――}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tdclgyxx4cl2bf7pno2sva63d5zoi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/248</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223873</id>
    <revision>
      <id>578392</id>
      <timestamp>2026-09-13T12:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2914" sha1="ncf1e0z7cbhhz2ru3qbxrcucdpt25tq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;ఛిన్న మయిపోయెను. ఈ స్థితి నాకు బాగుండలేదు. తుదకు అచటికిఁబోవ మానుకొంటిని.

నడచుచు నడచుచునున్న ఈ కుటుంబముతోడి పొత్తు ఇట్టే ఆఁగిపోయెను. 'ఇఁక రావలదు' అని వారు ముదలకించిరని చెప్పఁ జెల్లును. అది, యిటులు : ఆ యిల్లాలు చాలమంచిది; ఋజువయినది; కాని సంకుచితస్వభావ. మా పని యెపుడును మతచర్చ. నే నపుడు ఆర్నాల్డుగారి ‘Light of Asia' ను చదువుచుంటిని. అపుడు బుద్ధునకును ఏసునకునుఁ గల తారతమ్యమును గుఱించి చర్చ వచ్చెను. నే నిటు
లంటిని:

'అమ్మా, చూడు బుద్ధుని దయ! అది మనుష్యజాతితో ఆఁగక సకలభూతములదాఁక వ్యాపించెను. అతని బుజముమీఁద సంతసముతో కూరుచున్న మేకపిల్లచిత్తరువు కనులయెదుట పొడఁగట్టినచో ఎవనిహృదయము ప్రేమచే పొంగిపోవదు? ఏసులో సర్వభూత వ్యాప్తమగు నీదయ కానఁబడదు.'

ఆమెకు మనస్సు నొచ్చెను. నేను ఇది గ్రహించితిని. ప్రసంగ మంతటితో కట్టిపెట్టితిని. భోజనమునకు లేచితిమి. ఆమె కుమారుఁడు అయిదేండ్లవాఁడు హసన్ముఖుఁ డొకఁడు మాతోఁ గలఁడు. పిల్లలున్నచో నాకు మఱొకరితో మాటాడ నేమి పని? మే మిరువురము చిరకాలమిత్రులము. కుఱ్ఱనిపళ్లెరమున మాంసపు ముక్కకలదు. చూచి నేను గేలిచేసి నాచేత నున్న రేఁగుఁబండు చూపి, 'చూడు మిది దానికన్న నెంత 
బాగున్నదో' అని యంటిని. అమాయికుఁ డాకుఱ్ఱఁడు నాలోఁ గలిసిపోయెను. నీపండే బాగుండెనని కొండాడఁ దొడఁగెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|244}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ncf1e0z7cbhhz2ru3qbxrcucdpt25tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/249</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223874</id>
    <revision>
      <id>578393</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2957" sha1="lbpe0jng6471u8o4bvh2wic81flrc1t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||22 ధర్మనిరీక్షణము}}&lt;/noinclude&gt;కాని ఆపసివాని తల్లియో, వగచెను. నేను కొంచెము హెచ్చరిక పడితిని. వెంటనే ప్రసంగము మార్చివేసితిని. మఱుసటి యా దివారముగూడ వారింటి కేఁగితిఁ గాని జంకుతోడనే. నే నటకు పోవ మానుకొనఁ దలఁపలేదు; అది మంచిదనియు ననుకొనలేదు. కాని యామె నా పని చులుకనచేసెను. ఆమె యిటు లనెను: 'గాంధీ ! నేనొకటి చెప్పెదను, మఱొక విధముగా తలఁపకుము. నీ చెలిమి మాపిల్లవానికిఁ దగదు. ఇపుడు వీఁడు ప్రతిదినము మాంసము తినుటకు మారాము చేయుచున్నాఁడు. నీ వాదమును స్మరణకు తెచ్చి పండ్లు తెమ్మనుచున్నాఁడు. దీనిని నేను సైఁపఁజాలను. మాంసము మానినచో మఱేమి జబ్బు చేయదు కాని వీఁడు చిక్కి సెల్లెమయిపోవును. నా కిది చూడ శక్యమా? నీ విఁక నిట్టి చర్చలు పెద్దవారమైన మాతోడనే చేయవలయుఁ గాని పిల్లలకడఁ గాదు. వీనితో పిల్లలు పాడయిపోదురు.'

'అమ్మా, నేను చాల వగచుచున్నాను. నాకును పిల్లలు కలరు. తలిదండ్రుల భావములు నే నెఱుఁగుదును. ఇఁక నిట్టి కష్టము కలుగుకుండఁ జేయుట కడు సులభము. నేను చెప్పుటకంటె నేను తినునవియు, పరిత్యజించునవియు సాక్షాత్తు పిల్లవాని మనస్సునకు ఎక్కువగా పట్టిపోవును. ఆకారణమున నేఁటినుండి నే నిచటికి వచ్చుట మానుకొనుటయే దీనికిఁ దగు చికిత్స; కాని దాన మన మైత్రి కేమాత్రమును భంగము రాదు.'

'తమ మాట బాగుగా నున్న'దని ఆయిల్లాలు సంతోషముగా ప్రత్యుత్తర మిచ్చెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{245}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lbpe0jng6471u8o4bvh2wic81flrc1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>578394</id>
      <parentid>578393</parentid>
      <timestamp>2026-09-13T13:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>578394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2959" sha1="auja0vr50iemvajsjq921d9hly2ix92" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||22 ధర్మనిరీక్షణము}}&lt;/noinclude&gt;కాని ఆపసివాని తల్లియో, వగచెను. నేను కొంచెము హెచ్చరిక పడితిని. వెంటనే ప్రసంగము మార్చివేసితిని. మఱుసటి యా దివారముగూడ వారింటి కేఁగితిఁ గాని జంకుతోడనే. నే నటకు పోవ మానుకొనఁ దలఁపలేదు; అది మంచిదనియు ననుకొనలేదు. కాని యామె నా పని చులుకనచేసెను. ఆమె యిటు లనెను: 'గాంధీ ! నేనొకటి చెప్పెదను, మఱొక విధముగా తలఁపకుము. నీ చెలిమి మాపిల్లవానికిఁ దగదు. ఇపుడు వీఁడు ప్రతిదినము మాంసము తినుటకు మారాము చేయుచున్నాఁడు. నీ వాదమును స్మరణకు తెచ్చి పండ్లు తెమ్మనుచున్నాఁడు. దీనిని నేను సైఁపఁజాలను. మాంసము మానినచో మఱేమి జబ్బు చేయదు కాని వీఁడు చిక్కి సెల్లెమయిపోవును. నా కిది చూడ శక్యమా? నీ విఁక నిట్టి చర్చలు పెద్దవారమైన మాతోడనే చేయవలయుఁ గాని పిల్లలకడఁ గాదు. వీనితో పిల్లలు పాడయిపోదురు.'

'అమ్మా, నేను చాల వగచుచున్నాను. నాకును పిల్లలు కలరు. తలిదండ్రుల భావములు నే నెఱుఁగుదును. ఇఁక నిట్టి కష్టము కలుగుకుండఁ జేయుట కడు సులభము. నేను చెప్పుటకంటె నేను తినునవియు, పరిత్యజించునవియు సాక్షాత్తు పిల్లవాని మనస్సునకు ఎక్కువగా పట్టిపోవును. ఆకారణమున నేఁటినుండి నే నిచటికి వచ్చుట మానుకొనుటయే దీనికిఁ దగు చికిత్స; కాని దాన మన మైత్రి కేమాత్రమును భంగము రాదు.'

'తమ మాట బాగుగా నున్న'దని ఆయిల్లాలు సంతోషముగా ప్రత్యుత్తర మిచ్చెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|245}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>auja0vr50iemvajsjq921d9hly2ix92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/250</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223875</id>
    <revision>
      <id>578395</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2504" sha1="qou9gg75z53obxx151t5nvlkvh58k8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}23&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}గృహవ్యవస్థ&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|గృ}}హభారము వహించుట నాకు క్రొత్త గాదు. కాని బొంబాయిలండనులలోని నాకాఁపురమునకును, నేటాలులోని కాఁపురమునకును వార కలదు. అచట గృహవ్యయమునందలి కొంతభాగము ప్రతిష్ఠకొరకు, ఇండియన్ బారిస్టరు ప్రతిష్ఠకు తగినటులును, మఱియు భారతీయుల ప్రతినిధియొక్క ప్రతిష్ఠకు తగినటులును నేను నేటాలులో గృహవ్యయము చేయఁదలఁచితిని. అందులకు పట్టణములో మంచిచోట ఒక సొగసైన చిన్న యింటిని అద్దెకుఁ గొంటిని. కావలయు ఉపకరణము లన్నియు అందుఁ గలవు. భోజనవ్యయము మితము. అయినను అపుడపు డాంగ్లేయమిత్రులను, నాతో పనిచేయు భారతీయులను విందులకు పిలుచుచుండుటవలన కొంచె మధికముగనే యగుచుండెను.

ప్రతి సంసారమునందును ఒక మంచిసేవకుని ఉంచుకొనక తప్పదు. కాని యెవనినైనను సేవకునివలె నెటు లుంచుకొనవలయునో నాకు నేఁటికిని తెలియదు.

నాతో నొకమిత్రుఁ డుండువాఁడు. మఱియొక వంటవాఁడును ఇంటివానివలె నుండెడువాఁడు. ఆఫీసులోని గుమాస్తాలును మా యింటనే భుజించి నివసించుచుండెడివారు.

ఈసంసార మిటులు సఫలముగా సాగినదనియే నాతలఁపు. కాని యీ సంసారమున కొన్ని కటువులగు అనుభవములు తగులకపోలేదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|246}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qou9gg75z53obxx151t5nvlkvh58k8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/251</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223876</id>
    <revision>
      <id>578396</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3105" sha1="tfwc5ayfjiredqsu5nukjk6915cbbvj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||23 గృహవ్యవస్థ}}&lt;/noinclude&gt;నా మిత్రుఁడు మంచి తెలివిగలవాఁడు. నాయెడ విశ్వాసియని నమ్మితిని. కాని నేనే మోసపోతిని. ఆఫీసుగుమాస్తా యొకఁడు మా యింట నుండెను. నామిత్రున కితనిపై అసూయ పుట్టెను. నా కా 
గుమాస్తామీఁద అనుమానము కలుగునటులు నామిత్రుఁ డొక పన్నాగము పన్నెను. ఆ గుమాస్తాస్వభావము విచిత్రమైనది. తనను నే ననుమానించు చుంటినని వెంటనే పసిగొనెను. వెంటనే పని మానుటయ కాక మా యింటినిగూడ పరిత్యజించెను. నేను చాల వగచితిని. నేనతని కన్యాయము తలఁచితి నేమో యని లోలోపల మిగుల దుఃఖించితిని.

ఈ నడుమ మా వంటవాఁడు ఏకారణముననో సెలవు పుచ్చు'కొనెను. మిత్రుల సేవాశుశ్రూషలకు నేను పాచకు నుంచితిని. కావున ఇతనికి బదులు మఱొకని నుంచవలసివచ్చెను. ఈ క్రొత్తవాఁడు తుంటరి యని తుదకు తెలిసెను. కాని నాకు మాత్ర మతఁ డీశ్వరుఁడు పంపిన దూత.

నా యింట నా యెఱుక లేక జరుగుచున్న కొన్ని దుష్కార్యములను వచ్చిన రెండుమూణ్ణాళ్లలోనే కనిపట్టి ఇతఁడు నన్ను ముదలకింప నిర్ధారించుకొనెను. 'మంచివాఁడనియు, 'ఎవ రేమి చెప్పినను దాని నమ్మువాఁడనియు నాకు పేరు. నా యింటనే లోకవ్యాప్తమగు దుర్గంధము బయలుదేఱుట ఈ వంటవాని కాశ్చర్య మాయెను.
ప్రతిదినము మధ్యాహ్నము ఒంటిగంట నా భోజనవేళ. ఆఫీసునుండి ఆ సమయమున కింటికిఁ బోవుట మామూలు. ఒకనాఁడు పండ్రెండు గంటలవేళ ఆ వంటవాఁడు ఆఫీసుకు రోఁజుకొనుచు వచ్చి 'ఒక తొందరపని యున్నది. మీరు వెంటనే యింటికి రావలయును' అనెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|247}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfwc5ayfjiredqsu5nukjk6915cbbvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/252</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223877</id>
    <revision>
      <id>578397</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578397</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2930" sha1="a9f35xo6yukb35hrld380846w0nhas7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;‘ఇప్పు డెటులు? ఆపని యేమో చెప్పు. ఆఫీసు వదలి యింటికి రాఁదగినంత పని యేమి ? అచట నేమి పని?'

'మీ రిపుడు రానియెడల నిటుపిదప 'ఏల వెళ్లకపోతి'నని విచారింతురు. నా చెప్పఁదగిన దంతియ.'

ఇతఁ డింత దృఢముగా చెప్పుటవలన వెళ్లవలసి వచ్చెను. నే నొక గుమాస్తాను వెంటఁ బెట్టుకొని యింటికి బయలుదేఱితిని. వంటవాఁడు ముందు నడిచెను. నన్ను మేడమీఁదికిఁ దీసికొనిపోయెను. నా మిత్రుని గదివంకఁ జూపి, 'ఈతలుపు తీసి మీరే చూడుఁడు, అనెను.

నాకు అంతయు తెలిసిపోయెను. తలుపు తట్టితిని. ప్రత్యుత్తరము వచ్చునా? నా బలముకొలఁది తలుపు తట్టితిని. గోడలు గజగజలాడి పోయెను. తలుపు తెఱవఁబడెను. లోపల నొక వేశ్య. 'పో పొమ్ము; మరల నీ గుమ్మము తొక్కవలదు' అని దానిఁ బంపివైచితిని.

'ఈక్షణమునుండి నీతో నా కేసంబంధమును లేదు. నేను బుద్ధిమాంద్యముచే నిలువెల్ల మోసపోతిని. నావిశ్వాస మింతకుఁ దెచ్చితివి.'

ఈ నా మాటలతో తెలివి తెచ్చికొనుటకు బదులు అతఁడు 'చూడు! నీరహస్యము లన్నియును బయటఁబెట్టెదను' అని బెదరించెను.

'నాకు రహస్యమని లేదు. నా సంగతి యంతయు చాటిచెప్పుము. కాని నీ విపుడే యిచటినుండి లేచిపోవలయును.'

అతఁడు మఱి కొంచెము బిఱు సెక్కెను. ఇఁక నతని సంబాళింప వీలు లేక పోయెను. అంతట కిందనున్న గుమాస్తాను బిలిచితిని. 'మీరు వెంటనే సూపరింటెండెంటుగారికడకుఁ బోయి నా నమస్కారమును&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|248}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9f35xo6yukb35hrld380846w0nhas7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/253</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223878</id>
    <revision>
      <id>578398</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578398</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3087" sha1="2126o4xrj8wxof36ctn09wvbqbdnhl0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||23 గృహవ్యవస్థ}}&lt;/noinclude&gt;చెప్పిన పిదప-నాయింట నివసించుచున్న ఒకతఁడు విశ్వాసఘాతము చేసెను. అతఁడు నా యింట నుండుట నా కిష్టము కాదు. కాని అతఁడు ఇచటనుండి కదలుటలేదు. తమ మద్దతు కోరుచున్నాను అని నా 
విన్నపములు చెప్పుఁడు.'

అపరాధి ఇంతవఱకు లొంగలేదు. నేనిఁక పోలీసుల కప్పగింతు ననుకొనెను. తప్పు అతనిని భయపెట్టెను. పిదప నతఁడు శరణుచొచ్చెను. పోలీసులకు తెలుపవలదని బతిమాలెను. వెంటనే యింటిని వదలెద ననెను; వదలెను.

ఈఘటన యథాసమయమున నన్ను మేలుకొలిపెను. ఈదుష్టోపజ్ఞముచే నేను పూర్తిగా మోసగింపఁబడినటు లప్పటికిఁగాని తెలియలేదు. ఈమిత్రుని దగ్గఱకు చేర్చుట మంచి చేయఁబోయి చెట్టచేయుట యైనది. తుమ్మకొమ్మన గులాబిపూలు కోయఁదలఁచితిని. ఆతని నడవడి మంచిది కాదని నాకుఁ దెలియును. అయినను నాయెడ తప్పఁదలఁపఁడని నమ్మితిని. అతని నడవడిని బాగుచేయఁదలఁచి నేనే చెడుగునఁ బడితిని. ఇయ్యెడ నా హితై షులమాట చెవిఁబెట్టనైతిని. మోహమునఁబడి అందుఁడనైతిని.

ఈ దుర్ఘటనచే నాకనులు తెఱపింపఁబడని యెడల నాకు సత్య మిసుమంతయు తెలియదయ్యెడిని. నే నతనివలలోఁ బడి యిపుడు నే నుద్యమించిన యీ యేకాంతజీవనము తల పెట్టియుండను. నాసమయ
మంతయు వానికి వమ్ముచేసెడివాఁడను. నన్ను అంధకారమున నుంచి కుమార్గముఁ బట్టింపఁగల శక్తి అతని కున్నది.

కాని ఈశ్వరరక్షితుని ఎవఁ డేమి చేయఁగలఁడు ? నామనస్సు శుద్ధము. కాన తప్పు దొడరినను రక్షితుఁడు నయితిని. ముమ్మొదటనే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|249}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2126o4xrj8wxof36ctn09wvbqbdnhl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/254</title>
    <ns>104</ns>
    <id>223879</id>
    <revision>
      <id>578399</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>578399</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2301" sha1="777wv7m03xjh50bmsjeafm1qymhyf6t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;సంభవించిన యీ యనుభూతి భవిష్యద్విషయములలో నన్ను జాగరూకునిగాఁ జేసెను.

ఈశ్వరుఁ డీవంటవాని ప్రేరింపలేదని యెవ రెఱుఁగుదురు ? అతఁడు వంట చేయలేఁడు. ఆ పనిమీఁద అతఁడు నాయింట నెంతోకాలము ఉండలేఁడు. ఇతఁడు తక్క కొండొకరు నాకనులు విప్పలేరు. ఆమె యిటకు వచ్చు టిదే మొదలు కాదు. ఇంత ధైర్య మీవంటవానికిఁ దక్క మఱొకరికి లేదు. ఏలన, ఆ మిత్రునిపై నాకుఁ
గల విశ్వాసము హద్దు దాఁటిపోయినదని అందఱకుఁ దెలియును. వంటవాఁడు ఈవిషయము నాకు తెలుపుటకే వచ్చెఁ గాఁబోలు - 'అయ్యా, నేను మీ యింట నుండలేను. మీరు సులభముగా మోసపోవుదురు. ఇది నాకుఁ దగిన చోటు గాదు' అని యాక్షణమే నా సెలవడిగెను.

నేనును ఉండుమని పట్టు పట్టలేదు.

వెనుక వెళ్లిపోయిన గుమాస్తాపై నామతి విఱిచినవాఁ డీమిత్రుఁడే యని నా కపుడు తెలిసెను. ఆగుమాస్తాకు నా కావించిన అన్యాయమును పోఁగొట్టుటకు నే నెంతయో ప్రయత్నించితిని. నాకీ వార్తగుఱించి యెన్నఁటికిని విచారమే. ఏలన, ఆతని నెన్నఁటికిని సంతృప్తి చేయఁజాలకపోతిని. ఎంత బాగు చేసినను అతు కతుకే.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|250}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>777wv7m03xjh50bmsjeafm1qymhyf6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Trivikramanand</title>
    <ns>3</ns>
    <id>223880</id>
    <revision>
      <id>578400</id>
      <timestamp>2026-09-13T13:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}'</comment>
      <origin>578400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4918" sha1="3k3zwjimglsqz7vt9vkchu3gps7u9fn" xml:space="preserve">
== స్వాగతం ==
&lt;div style=&quot;align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:large; color:black;&quot;&gt;{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;స్వాగతం!&lt;/span&gt;! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;&quot;&gt;
{{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు.
*ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది. 
* తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి.
*  దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో &lt;nowiki&gt;(~~~~)&lt;/nowiki&gt; ఇలా సంతకం చేస్తే  మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.)
* వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&amp;action=edit&amp;section=new&amp;preload=template:helpme-preload&amp;preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు.
* తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో  చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022   తెవికీ సముదాయ పేజీ]  ఇష్టపడండి.
* మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు  [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి

తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &amp;nbsp;[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 13:59, 13 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>3k3zwjimglsqz7vt9vkchu3gps7u9fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Swami satyam</title>
    <ns>3</ns>
    <id>223881</id>
    <revision>
      <id>578410</id>
      <timestamp>2026-09-13T23:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Subst:స్వాగతం}}')'</comment>
      <origin>578410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4920" sha1="f8icjv43h9uwr1vjgk3ac7kglu371w9" xml:space="preserve">
== స్వాగతం ==
&lt;div style=&quot;align: center; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: Orange;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size:large; color:black;&quot;&gt;{{PAGENAME}} గారు, తెలుగు వికీసోర్స్ కు &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;స్వాగతం!&lt;/span&gt;! [[దస్త్రం:Wikisource-logo.svg|40px]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;align: left; padding: 1em; border: solid 2px Orange; background-color: white;&quot;&gt;
{{PAGENAME}} గారు, [[w:వికీసోర్స్|తెలుగు వికీసోర్స్]] కు స్వాగతం! వికీసోర్స్ లో సభ్యులైనందుకు అభినందనలు.
*ఈ సముదాయములో మీ పని సజావుగా సాగుతుందని ఆశిస్తున్నాం. సహాయము కావాలిస్తే, ఇక్కడ [[సహాయము:Contents|సహాయ పేజీలు]] చూడండి.(ముఖ్యంగా [[సహాయం:గ్రంథాలను చేర్చటం|గ్రంథాలను చేర్చటం]] మరియు [[Wikisource:శైలి మార్గదర్శిని|వికీసోర్స్ యొక్క శైలి మార్గదర్శిని]] కొత్తవారికి ఉపయోగపడతాయి). ఈ సముదాయం గూర్చిన ప్రశ్నలను [[Wikisource:రచ్చబండ|రచ్చబండ]]లో అడగవచ్చు లేదా సముదాయానికి సంబంధించిన విషయాలను చర్చించవచ్చు. మీరు ఈ ప్రాజెక్టునకు సహాయం చెయ్యాలనుకొంటే ఇక్కడ చేయవలసిన పనుల జాబితా [[Wikisource:సముదాయ పందిరి|సముదాయ పందిరి]]లో ఉన్నది. 
* తెలుగులో ఎలా రాయాలో తెలుసుకోవడానికి [[w:వికీపీడియా:తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం|తెలుగులో రచనలు చెయ్యడం]] మరియు [[w:వికీపీడియా:టైపింగు సహాయం|టైపింగు సహాయం]] మరియు [[w:కీ బోర్డు|కీ బోర్డు]] చదవండి.
*  దిద్దుబాటు పెట్టె పై భాగంలో ని కలంతోసంతకం వున్న బొమ్మ పై నొక్కిన లేక నాలుగు టిల్డెలతో &lt;nowiki&gt;(~~~~)&lt;/nowiki&gt; ఇలా సంతకం చేస్తే  మీ పేరు, తేదీ, టైము ముద్రితమౌతాయి. (ఇది చర్చా పేజీలకు మాత్రమే పరిమితం, చర్చ ఎవరు జరిపారో తెలియడానికి, వ్యాసాలలో చెయ్యరాదు.)
* వికీసోర్స్ ను ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు మీకేమయినా సందేహాలు వస్తే [http://te.wikisource.org/w/index.php?title={{TALKPAGENAMEE}}&amp;action=edit&amp;section=new&amp;preload=template:helpme-preload&amp;preloadtitle=సందేహం ఇక్కడ] నొక్కి, మీ సందేహాన్ని అడగండి. వీలయినంత త్వరగా వికీ విధివిధానాలు తెలిసిన సభ్యులు మీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేస్తారు.
* తెలుగు వికీ సభ్యులు అభిప్రాయాలు పంచుకొనే [http://groups.google.com/group/teluguwiki తెవికీ గూగుల్ గుంపు]లో  చేరండి మరియు ఫేస్బుక్ వాడేవారైతే [http://www.facebook.com/pages/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B5%E0%B0%BF%E0%B0%95%E0%B1%80/319640018072022   తెవికీ సముదాయ పేజీ]  ఇష్టపడండి.
* మీరు ఈ సైటు గురించి అభిప్రాయాలు  [[వికీసోర్స్:అభిప్రాయాలు| ఇక్కడ]] వ్రాయండి

తెలుగు వికీసోర్స్ లో మళ్ళీ మళ్ళీ కలుద్దాం. [[బొమ్మ:Smile icon.png|25px]] &amp;nbsp;[[వాడుకరి:శ్రీరామమూర్తి|శ్రీరామమూర్తి]] ([[వాడుకరి చర్చ:శ్రీరామమూర్తి|చర్చ]]) 23:01, 13 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;')</text>
      <sha1>f8icjv43h9uwr1vjgk3ac7kglu371w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>చర్చ:అధిక్షేపశతకములు/కవి చౌడప్ప శతకము</title>
    <ns>1</ns>
    <id>223882</id>
    <revision>
      <id>578412</id>
      <timestamp>2026-09-13T23:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with 'ఈసవరణ ఉద్దేశం? ~~~~'</comment>
      <origin>578412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360" sha1="n8r1j0p4pd7ad95l71srzfzh02mbhxu" xml:space="preserve">ఈసవరణ ఉద్దేశం? [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 23:10, 13 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>n8r1j0p4pd7ad95l71srzfzh02mbhxu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>