పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/51

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120128</id>
    <revision>
      <id>581728</id>
      <parentid>376484</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T01:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4261" sha1="a7r9rofuegxduxs213fc0oijk875kk9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh||నరసభూపాలీయము. ఆ. 3,|51}}&lt;/noinclude&gt;{{p|al|fwb}}నిర్వేదము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;శిలలు మణిభూషణంబులు, చెలు వగుహారములు జలధిఁ జిందినచినుకుల్
తలిరాకుఁబోఁడి నా కగు, సులభదయానిధి నృసింహుఁ జూడక యున్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=51}} 
{{p|al|fwb}}శ్రమము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నరసేంద్రుఁ జూడ రయమున, నరుదెంచి లతాంగి శ్రమజలాపూరిత యై
సరసేందుకిరణపరిణతిఁ, గరఁగిన నెలచట్టుబొమ్మకైవడి నమరెన్.&lt;/poem&gt;|ref=52}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బల మఱి యరికిన్ దయ రాఁ, బలుకుట దైన్యం బనంగ బరఁగు న్మదిలో
గలకోరిక చేకూఱిన, నల వెఱుఁగక యునికి జాడ్య మగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=53}}
{{p|al|fwb}}దైన్యము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మదన మదిరాక్షి లక్ష్యమె, మొదలఁ బురాంతకుని నీళ్లు మోయించిన నీ
కిది మొదలు కరుణఁ జూడుము, సుదతి న్నరసింహుఁ గూర్పు సుకృతము గల్గున్.&lt;/poem&gt;|ref=54}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కడు శక్తి యెడలి బడలిక, నడలుట యది గ్లాని యయ్యె నాకస్మిక మై
పొడము భయంబునఁ జిత్తము, తడఁబడు టది త్రాస మనఁగఁ దగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=55}} 
{{p|al|fwb}}గ్లాని —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిండదె బడలిక మును చను, కుండలబరు వాఁగలేని కోమలిమేనం
గొండంతవలపు పుట్టిన, గండరగండాంక యోబఘననరసింహా.&lt;/poem&gt;|ref=56}} 
{{p|al|fwb}}త్రాసము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మరుఁ జిత్రలిఖితుఁ గని బి, త్తరి వెఱవఁ బరాగభూతిఁ దగ నిడి చిగురా
కరయ దిగఁ దుడిచి యలులకు, విరిబోనము వోయఁ దెలిసె వెఱపు నృసింహా.&lt;/poem&gt;|ref=57}}  
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తనకు ననిష్టం బగునో, యని గొదుకుట శంక హృదయమందలి తాపం
బినుమడి యై వెలిఁ బర్విన, ననయముఁ దనుపీడ యార్తి యగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=58}} 
{{p|al|fwb}}శంక —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చిలుకలపలుకో యని విన, నలుకుం జెలిపలుకుఁ దలఁకు నద్దము చూడం
గలువలచెలికాఁడో యని, చెలువ వియోగంబుకతన శ్రీనరసింహా.&lt;/poem&gt;|ref=59}} 
{{p|al|fwb}}ఆర్తి —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బెడిదపు మదనజ్వరమున, మిడిసి పడున్ హారలతలు మృగలోచనకున్
వెడవిలుతు వింటికోలల, నడువున సతి నింక నేఁచ వలదు నృసింహా.&lt;/poem&gt;|ref=60}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఎందును గృతాపరాధుల, యందు మనం బెరియ రోష మగు నది యొరులన్
నిందించి తన్నుఁ బొగడ న, మంచోన్నతి గర్వ మయ్యె మహి నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=61}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a7r9rofuegxduxs213fc0oijk875kk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Narasabhupaleeyamu.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>120129</id>
    <revision>
      <id>581740</id>
      <parentid>376487</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T04:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581740</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4795" sha1="6bzkimns91f857oei2frtld4cg9ock9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;{{rh|52|కావ్యాలంకారసంగ్రహము|}}&lt;/noinclude&gt;{{p|al|fwb}}రోషము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిలునిలు మనంగ యెచటికిఁ, దొలఁగెదు నరసింహుఁ డింతితోఁ గూడినఁ జా
లలరు భవదీయచాపము, కలుగానుగఁ ద్రిప్పి పిప్పిగాఁ గావింతున్.&lt;/poem&gt;|ref=62}}
{{p|al|fwb}}గర్వము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతియె కలంకాంకితునకు, సతి యగురోహిణియు నతనుసతి యగురతియుం
జతురనృసింహునిఁ జెందిన, యతిధన్యకు నాకు ననుచు నంగన నవ్వెన్.&lt;/poem&gt;|ref=63}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;క్రమమున నిష్టానిష్టా, గమజమనస్సంభ్రమంబు గన నావేగం
బమరఁగ మనము కృతార్థ, త్వముఁ జెందిన ధృతి యనంగఁ దగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
{{p|al|fwb}}ఆవేగము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సతి హారము నిడ నెడలే, కతనునితనుసిద్ధిఁ గోరి యల రతి వ్రతసం
గతి నక్షసరము గైకొను, గతిఁ గేలన దాల్చి నృపతిఁ గనుఁగొన నరిగెన్.&lt;/poem&gt;|ref=65}} 
{{p|al|fwb}}ధృతి —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నరసేంద్రుడు రా కుండినఁ, బరువడి భావింపఁ గలుగు భాగ్యమె చాలుం
జరితార్థ నైతి మరునకు, గిరివరుఁ బ్రియ మేల పల్కఁ గీడ్పడి నాకున్.&lt;/poem&gt;|ref=66}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;స్మృతి యగుఁ బూర్వానుభవ, స్మృతి రాగద్వేషజనితచేష్టాద్యనవ
స్థితి చాపల మెగ్గొదవిన, నతిచండత యుగ్రభావ మగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=67}} 
{{p|al|fwb}}స్మృతి —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాఁటిపరిరంభసౌఖ్యము, నేటిబలెం బాయ దాత్మ
నిండి తొలఁకుచున్
బోటి నృసింహునిఁ బాయని, పాటలసుమగంధు లెంత భాగ్యాధికలో.&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
{{p|al|fwb}}చాపలము —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వనిత నృసింహునిఁ గనుఁగొని, చనుగుబ్బలమీఁదివలువ చక్కఁగ దిద్దున్
జనఁ జూచు మరలుఁ జెలితోఁ, బనిలేమియుఁ బలుకు నురముపయిఁ జెయి సేర్చున్.&lt;/poem&gt;|ref=69}}
{{p|al|fwb}}ఉగ్రత —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వలదు వల దేఁచఁ గలువల, చెలికాఁడ నృసింహుఁ గూర్పుచెలిఁ గాకున్నన్
బొలఁతుక నిట్టూర్పుఁబొగ, ల్వెలువడి నీబింబ మెల్ల వెస మాయించున్.&lt;/poem&gt;|ref=70}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భువిలో నాకృతిగోపన, మవహిత్థ మనంగ ముడుఁగు టది ద్రపమతికిన్
వివిధోపాయాభావా, ద్యనిరతభంగము విషాద మగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=71}} 
{{p|al|fwb}}అవహిత్థ —&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;హారములు గరఁగ నరస, క్ష్మారమణునిఁ బాడి యొక్కసతి పులుకలు మై
నీరిక లెత్తిన దాఁచును, సారెకు హారాంబుజనితశైత్యం బనుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=72}} 
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వనిత నృసింహేంద్రుఁ బరా, కునఁ బేర్కొని శిరము వంచుకొనుఁ జెలియెదుటన్
గనిపించె భావ మని మో, మనయముఁ గుచదుర్గవసతి నాఁగినభంగిన్.&lt;/poem&gt;|ref=73}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bzkimns91f857oei2frtld4cg9ock9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>144698</id>
    <revision>
      <id>581765</id>
      <parentid>552730</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581765</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2762" sha1="0gfc38yc7yr8v57mfyibduqg0m41it6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rule}} 
{{p|fs150|ac}}పీఠిక &lt;/p&gt;

ఈ నాటకమును క్రోధి సంవత్సర చైత్రమాసములో (1904 యేప్రిల్‌) నారంభించి దాసు నారాయణరావు B.A.,B.L. రెండంకములును మూడవయంకములో ఇఱుకు గృహంబులు౯ మలినహేయనివాసములు అను వృత్తము సగము వరకును రచియించిన పిమ్మట క్రోధిసంవత్సర భాద్రపద శుద్ధమున (1904 సెప్టెంబరు) రోగపీడితుఁడై యొక సంవత్సరము మాత్రము భూలోకమునందు జీవించి విశ్వావసు సంవత్సర భాద్రపద శుద్ధమున (1905 సెప్టెంబరు) పునరావృత్తి రహితశాశ్వతపదవి నొందెను. అంతట అతని తండ్రినగు నేనతని యిష్టమును గైకొనియున్న వాఁడనైనందున అ పద్యముయొక్క మూడవ చరణమును మొదలు చేసుకొని తుదముట్టించితి.

ఇది ఆర్నాల్డుదొరగారి లైట్‌ అఫ్‌ యేష్యాననుసరించి వ్రాయబడినది గాన కొన్ని చోటుల రసోచితముగా ఎక్కువచేయబడినది. కొన్ని భాగములు విడువబడినవి. 

పదుగురికి తెలియునట్లు తేలిక శైలిని వ్రాయబడినది. తప్పులు కుప్పలుతెప్పలు అయినను సాధారణముగా నాటకము జనానందకరముగానే యుండునని తలంచెదను. దృశ్య ప్రబంధముగాన ప్రయోగ కాలమునందు సరసులు రసము గ్రహింపవలయుగాని పఠనీయమని యూరక పఠించిన   మాత్రముచే నట్టియానందము ననుభవింపవలను గలుఁగదు. ఎట్టులైన సజ్జనులకు వందనములు చేసి తప్పులు క్షమింపంగోరెదను.

{{right|
{{p|fs125}}విధేయుడు&lt;/br&gt;  
దాసు శ్రీరాములు &lt;/p&gt;}}
{{rule}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gfc38yc7yr8v57mfyibduqg0m41it6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>147598</id>
    <revision>
      <id>581699</id>
      <parentid>581692</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581699</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6627" sha1="4me2s23xfdwudgg9z2c0dq23pw33il2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/మద్యపాన వ్యసనము (Alcoholism)|19. మద్యపాన వ్యసనము (Alcoholism)]]}} 
 |{{DJVU page link|214|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/మూత్రాంగములు (Kidneys)|20. మూత్రాంగములు (Kidneys)]]}} 
 |{{DJVU page link|226|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/సత్వర మూత్రాంగ విఘాతము (Acute kidney injury)|21. సత్వర మూత్రాంగ విఘాతము (Acute kidney injury)]]}} 
 |{{DJVU page link|232|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/దీర్ఘకాల మూత్రాంగవ్యాధి (Chronic Kidney Disease)|22. దీర్ఘకాల మూత్రాంగవ్యాధి (Chronic Kidney Disease)]]}} 
 |{{DJVU page link|245|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/మస్తిష్క రక్తనాళ విఘాతములు (Cerebro Vascular Accidents)|23. మస్తిష్క రక్తనాళ విఘాతములు (Cerebro Vascular Accidents)]]}} 
 |{{DJVU page link|255|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ముఖ పక్షవాతము (Facial Palsy)|24. ముఖ పక్షవాతము (Facial Palsy)]]}} 
 |{{DJVU page link|270|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/మానసికస్థితి వైపరీత్యములు (Mood disorders)|25. మానసికస్థితి వైపరీత్యములు (Mood disorders )]]}} 
 |{{DJVU page link|280|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/కర్కట వ్రణములు (Cancers)|26. కర్కట వ్రణములు (Cancers)]]}} 
 |{{DJVU page link|288|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/పాండు రోగము (Anemia)|27. పాండు రోగము (Anemia)]]}} 
 |{{DJVU page link|295|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/గుల్ల ఎముకలవ్యాధి (Osteoporosis)|28. గుల్ల ఎముకలవ్యాధి (Osteoporosis)]]}} 
 |{{DJVU page link|304|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఉష్ణ సంబంధ రుగ్మతలు (Heat related illnesses)|29. ఉష్ణ సంబంధ రుగ్మతలు (Heat related illnesses)]]}} 
 |{{DJVU page link|316|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఎక్కువ బరువు (Overweight); స్థూలకాయము (Obesity)|30. ఎక్కువ బరువు (Overweight); స్థూలకాయము (Obesity)]]}} 
 |{{DJVU page link|324|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/శరీర రక్షణ వ్యవస్థ (Immune System)|31. శరీర రక్షణ వ్యవస్థ (Immune System)]]}} 
 |{{DJVU page link|332|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/అసహన నాసికా తాపము (Allergic Rhinitis)|32. అసహన నాసికా తాపము (Allergic Rhinitis)]]}} 
 |{{DJVU page link|344|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/రక్షణ వికటత్వము (Anaphylaxis)|33. రక్షణ వికటత్వము (Anaphylaxis)]]}} 
 |{{DJVU page link|354|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఆటాలమ్మ (Chicken pox); అగ్గిచప్పి/ అగ్నిసర్పి/ఒడ్డాణపు చప్పి/మేఖల విసర్పిణి (Shingles/Herpes Zoster)|34. ఆటాలమ్మ (Chicken pox); అగ్గిచప్పి/అగ్నిసర్పి/
ఒడ్డాణపు చప్పి/మేఖల విసర్పిణి (Shingles/Herpes Zoster)]]}} 
 |{{DJVU page link|364|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/జలుబు (Common cold)|35. జలుబు (Common cold)]]}} 
 |{{DJVU page link|372|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/వ్యాపక జ్వరము (Influenza)|36. వ్యాపక జ్వరము (Influenza)]]}} 
 |{{DJVU page link|377|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/సూక్ష్మజీవులు కలిగించు కొన్ని చర్మవ్యాధులు|37. సూక్ష్మజీవులు కలిగించు కొన్ని చర్మవ్యాధులు (Some Bacterial skin diseases)]]}} 
 |{{DJVU page link|383|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/కణతాపము (Cellulitis)|38. కణతాపము (Cellulitis)]]}} 
 |{{DJVU page link|391|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/శిలీంధ్ర చర్మవ్యాధులు (Fungal skin diseases-1)|39. శిలీంధ్ర చర్మవ్యాధులు (Fungal skin diseases- 1)]]}} 
 |{{DJVU page link|398|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/శిలీంధ్ర చర్మవ్యాధులు (Fungal skin diseases-1)|40. శిలీంధ్ర చర్మవ్యాధులు (Fungal skin diseases- 2)]]}} 
 |{{DJVU page link|407|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/అంటురోగముల నివారణ (Controlling contagious diseases)|41. అంటురోగముల నివారణ (Controlling contagious diseases)]]}} 
 |{{DJVU page link|416|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము)|42. ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము) (Gastro Esophageal Reflux Disease)]]}} 
 |{{DJVU page link|424|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/వైద్యపదకోశము|43. వైద్యపదకోశము]]}} 
 |{{DJVU page link|434|1}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: vi ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4me2s23xfdwudgg9z2c0dq23pw33il2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>147599</id>
    <revision>
      <id>581698</id>
      <parentid>578362</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581698</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6085" sha1="slqe5t3zv1gtnbbfdtlqvwz9nip25yi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|
{{p|fs150}}విషయసూచిక&lt;/p&gt;
}}

{{rule|4em}}

{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/పూజ్యనీయుల ఆశీర్వచనములు|పూజ్యనీయుల ఆశీర్వచనములు]]}} 
 |{{DJVU page link|7|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/సౌజన్య వచనములు|సౌజన్య వచనములు]]}} 
 |{{DJVU page link|10|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/నెయ్యుని పరిచయ వాక్యాలు|నెయ్యుని పరిచయ వాక్యాలు]]}} 
 |{{DJVU page link|12|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/నిపుణుల నెమ్మి పలుకులు|నిపుణుల నెమ్మి పలుకులు]]}} 
 |{{DJVU page link|13|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ప్రచురణకర్త అభినందన వాక్యాలు|ప్రచురణకర్త అభినందన వాక్యాలు]]}} 
 |{{DJVU page link|15|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/అభినందనాంజలి|అభినందనాంజలి]]}} 
 |{{DJVU page link|17|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ధన్యవాదములు|ధన్యవాదములు]]}} 
 |{{DJVU page link|18|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఆరోగ్యము ; వైద్యము|1. ఆరోగ్యము ; వైద్యము]]}} 
 |{{DJVU page link|23|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/మధుమేహ వ్యాధి (Diabetes mellitus)|2. మధుమేహ వ్యాధి (Diabetes mellitus)]]}} 
 |{{DJVU page link|26|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/అధిక రక్తపీడనము (Hypertension)|3. అధిక రక్తపీడనము (Hypertension)]]}} 
 |{{DJVU page link|40|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/కొవ్వులు ; కొలెష్టరాలు (Fats &amp; Cholesterol)|4. కొవ్వులు ; కొలెష్టరాలు (Fats &amp; Cholesterol)]]}} 
 |{{DJVU page link|50|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/గళగ్రంథి హీనత (Hypothyroidism)|5. గళగ్రంథి హీనత (Hypothyroidism)]]}} 
 |{{DJVU page link|58|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/గళగ్రంథి ఆధిక్యత (Hyperthyroidism)|6. గళగ్రంథి ఆధిక్యత (Hyperthyroidism)]]}} 
 |{{DJVU page link|67|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/పొగాకు ; ధూమపానము (Tobacco smoking)|7. పొగాకు ; ధూమపానము (Tobacco smoking)]]}} 
 |{{DJVU page link|75|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/హృదయ రక్తప్రసరణ లోపము (Ischemic heart disease)|8. హృదయ రక్తప్రసరణ లోపము (Ischemic heart disease)]]}} 
 |{{DJVU page link|81|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/సత్వర హృద్ధమని వ్యాధులు (Acute Coronary Syndrome)|9. సత్వర హృద్ధమని వ్యాధులు (Acute Coronary Syndrome)]]}} 
 |{{DJVU page link|95|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/హృదయ వైఫల్యము (Congestive heart failure)|10. హృదయ వైఫల్యము (Congestive heart failure)]]}} 
 |{{DJVU page link|112|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/దూర ధమని వ్యాధి (Peripheral arterial disease)|11. దూర ధమని వ్యాధి (Peripheral arterial disease)]]}} 
 |{{DJVU page link|127|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఉబ్బు సిరలు (Varicose veins)|12. ఉబ్బు సిరలు (Varicose veins)]]}} 
 |{{DJVU page link|139|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/నిమ్మసిర రక్తఘనీభవనము - పుపుస ధమని అవరోధకము|13. నిమ్మసిర రక్తఘనీభవనము : పుపుస ధమని అవరోధకము (Deep vein thrombosis : Pulmonary artery embolism)]]}} 
 |{{DJVU page link|146|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/ఉబ్బస (Bronchial Asthma)|14. ఉబ్బస (Bronchial Asthma)]]}} 
 |{{DJVU page link|159|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/దీర్ఘకాలిక శ్వాసావరోధ వ్యాధి (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)|15. దీర్ఘకాలిక శ్వాసావరోధ వ్యాధి (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)]]}} 
 |{{DJVU page link|169|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/జీర్ణ వ్రణములు (Peptic Ulcers)|16. జీర్ణ వ్రణములు (Peptic Ulcers)]]}} 
 |{{DJVU page link|181|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/నారంగ కాలేయ వ్యాధి (Cirrhosis of liver)|17. నారంగ కాలేయ వ్యాధి (Cirrhosis of liver)]]}} 
 |{{DJVU page link|190|1}}
}}
{{dotted TOC page listing|
 |{{sc|[[హలో...డాక్టర్/పచ్చకామెరలు (Jaundice)|18. పచ్చకామెరలు (Jaundice)]]}} 
 |{{DJVU page link|206|1}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: v ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slqe5t3zv1gtnbbfdtlqvwz9nip25yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/450</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148290</id>
    <revision>
      <id>581701</id>
      <parentid>434615</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581701</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="pwedyeyadjju6w106h9v580x34gknvm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;( గ.న )

Heat Stroke = ఉష్ణఘాతము (గ.న); వడదెబ్బ

Heat Syncope =  వడసొమ్మ (గ.న)

Hematemesis = రక్తవమనము

Hematocrit =  రక్త(కణ)సాంద్రత (గ.న)

Hematoma = కణజాలములో రక్తపుగడ్డ (గ.న)

Hematopoietic Disorders = రక్తోత్పాదన వ్యాధులు (గ.న)

Hemianopsia = అర్ధాంధత్వము (గ.న); సగంచూపు; సగంచీఁకు (గ.న)

Hemochromatosis =  అయ (ఇనుము) వర్ణకవ్యాధి (గ.న)

Hemodialysis = రక్తశుద్ధి

Hemolysis = రక్తకణ విచ్ఛేదనము (గ.న)

Hemolytic /Prehepatic Jaundice = రక్తకణ విచ్ఛేదనపు/కాలేయపూర్వపు కామెరలు (గ.న)

Hemolytic Anaemias = రక్తవిచ్ఛేదన రక్తహీనము (గ.న)

Hemoptysis  = రక్తశ్లేష్మము; రక్తకఫము (గ.న)

Hemorrhage = రక్తస్రావము

Hemostasis = రక్తస్రావ నివారణము (గ.న); రక్తస్థిరత్వము (గ.న)

Hepatic / Hepatocellular Jaundice = కాలేయపు కామెరలు (గ.న)

Hepatic Elastography = కాలేయ స్థితిస్థాపకత చిత్రీకరణ (గ.న)

Hepatic Encephalopathy = కాలేయ మతిభ్రంశము (గ.న)

Hepatic Vein = కాలేయసిర

Hepatitis = కాలేయతాపము (గ.న)

Hepatorenal Syndrome  = కాలేయ మూత్రాంగవైఫల్యము (గ.న)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|:: 449 ::}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwedyeyadjju6w106h9v580x34gknvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/451</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148293</id>
    <revision>
      <id>581709</id>
      <parentid>434616</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T13:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1987" sha1="gedoe0vgi54si2q3zfv33g1d7bfdp60" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Hereditary Spherocytosis = వంశపారంపర్య గోళకణవ్యాధి (
గ.న) ; వంశపారంపర్య గోళాకార కణవ్యాధి ( గ.న )

Hernia = అవయవ భ్రంశము ; అవయవ గళనము ( గ.న )

Herpes Zoster = అగ్గిచప్పి / అగ్నిసర్పి / ఒడ్డాణపు చప్పి ( గ.న) /
మేఖల విసర్పణి (గ.న )

Hiatal hernia = రంధ్ర(అవయవ)గళనము ( గ.న )

High Density Lipoproteins = అధికసాంద్రపు లైపోప్రోటీనులు
(గ.న)

High Output  Failure  = అధిక ప్రసరణవైఫల్యము ( గ.న )

Hips = తుంటియెముకలు

Histamine -2 Receptor Blockers = హిస్టమిన్ - 2 గ్రాహక
అవరోధకములు (గ.న) /  హిష్టమిన్ గ్రాహక అవరోధకములు (గ.న)

Hormones = నిర్నాళ రసములు ; వినాళ స్రావకములు

Humidifier = ఆర్ద్రసాధనము ( గ.న )

Humoral Immunity = స్రావకరక్షణ ( గ.న )

Hydrocephalus = జలశీర్షము , జలశిరస్సు ( గ.న )

Hydrochloric Acid = ఉదజహరికామ్లము

Hydrolysis =  జల విచ్ఛేదన

Hydronephrosis = జలమూత్రాంగము ( గ.న )

Hydrophilic = జలాపేక్షక

Hydrophobic = జలవికర్షణ

Hyper Coagulability =  అధిక ( శీఘ్ర ) రక్త ఘనీభవన లక్షణము (
గ.న )

Hyperparathyroidism = సహగళగ్రంథి ఆధిక్యత ( గ.న )

Hypersplenism  = ప్లీహ ఉద్రేకము (ప్లీహోద్రేకము) ; ప్లీహాతిశయము
( గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 450 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gedoe0vgi54si2q3zfv33g1d7bfdp60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161897</id>
    <revision>
      <id>581702</id>
      <parentid>465484</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581702</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4739" sha1="qmeynx0ynj194x5kvr2tmpk28p20let" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|64|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;స్థానమును పొందియుండలేదు. బమ్మెర పోతన రచించిన భాగవతము
లోని చాలపద్యములు, భర్తృహరి సుభాషితములోని కొన్ని పద్యములు నాకు
కంఠస్థముగావచ్చును. జైళ్ళలోనున్నపుడు సాయంత్రము ప్రార్థనాసమయము
లలో నేను నా తోడివారికి జదివి వినిపించెడువాడను. సంగీతమునందు,
నాటకకళయందుగూడ నా కభిరుచియుండెనని పైన చెప్పియున్నాను.

నేను విజయవాడలో 'లాయరుగా' నుండగా మూడునాల్గు సంవత్స
రాలు 'స్టారుథియేట’రను నాటక సమాజమును నే నధ్యక్షునిగానుండి నడిపి
తిని. కొంతకాలమునకు నాటకములలో పాత్రలు చక్కగా ధరించు యువ
కులకు జీవనోపాధి కల్గించు సమస్య బాధించినందువలన నది సరిగా సాగుట
లేదని యెంచి, యా సమాజమును రద్దుపరచినాము. సుబ్బారావను పిల్లవాడు స్త్రీ
పాత్రను చాల ఆకర్షణీయముగా వేసెడువాడు. కాని యతనికి జీవనోపాధిని
కుదర్చలేకపోయితిమి. నా వద్దనే ప్లీడరుగుమాస్తాగాబెట్టుకొని పోషింపవలసి
వచ్చినది. ఆ పనికికూడ ఆతడు పనిరాలేదు. ఇటులనే యింక కొందరకు
గూడ జీవనోపాధివిషయములో చిక్కేర్పడుటవలన యా సమాజమును
మూసివేయవలసివచ్చినది. ఆంధ్రదేశములో 'సురభికంపెనీ'లో తప్ప మిగి
లిన నాటకసమాజములలో అప్పటికి స్త్రీలు స్త్రీలపాత్రలను ధరించెడివారు.
కారు. పురుషులే స్త్రీపాత్రలను ధరించెడివారు. మైలవరము నాటకసమాజ
ములో ఉప్పులూరు సంజీవరావుగారు సావిత్రిపాత్రసు, తెనాలివారగు (ఇపుడు
పద్మశ్రీ) స్థానము నరసింహారావుగారు చిత్రాంగి, సత్యభామ, కన్యాశుల్కము
లోని వేశ్య మధురవాణి పాత్రలను ధరించినపు డెట్లు జనసమూహ
మాకర్షింపబడినదో సుప్రసిద్ధ విషయమే. ఆదిపూడి సోమనాథరావుగారు
సంగీత మెక్కువబాగుగా రాకుండినను, ఆదర్శములను ఉత్కృష్టభావములను
బోధించుచు హృదయాకర్షకములైన హరికథలను జెప్పెడువారు. కొరా
శ్రీరామశాస్త్రిగారు వితంతూద్వాహముచేసికొన్నారు. కాంగ్రెసుభక్తులైనారు.
వందేమాతరము కీర్తన ప్రతి సభలోను ఉద్రేకపూరితముగ పాడెడువారు.
బుద్ధజీవితమును హరికథగా హృద్యముగా జెప్పెడువారు. నాకుగూడ లాయరు
గాను, కాంగ్రెసు కార్యక ర్తగా నుండగా బుద్ధజీవితమును హరికథగా చెప్ప
వలెనని అభిలాషకలిగి తిరుపతివేంకటకవులు వ్రాసిన బుద్ధచరిత్రలో కొన్ని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qmeynx0ynj194x5kvr2tmpk28p20let</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161898</id>
    <revision>
      <id>581703</id>
      <parentid>465586</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581703</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4353" sha1="8itc5am65i9djasealf5tqmlc2dmu3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|9]|విద్యార్థిత్వము -ఆచార్యత్వము|65}}&lt;/noinclude&gt;పద్యములను, దాసు నారాయణరావుగారు. దాసు శ్రీరాములుగారు రచించిన
బుద్ధనాటకమంతను వల్లించినాను. నేను బెజవాడలో లాయరుగా ప్రవేశిం
చిన కొలదికాలమునకే పారుపల్లి రామకృష్ణయ్యగారు బెజవాడలో నివాస
మేర్పరచుకొన్నారు. వారిని నేను సర్వవిధములప్రోత్సహించినాను. కొంతకాల
మునకు ఆయనఖ్యాతి ఆంధ్రదేశమందేగాక భారతదేశములోని చాలభాగము
లందుకూడ వ్యాపించినదని నేను వ్రాయనక్కరలేదు. ఆయన నా కతిముఖ్య
స్నేహితులు. నాకు పిడేలును, గాత్రమును నేర్ప నారంభించిరి. కాని నాకు
కొన్నిరోజులకు చాల జబ్బుచేసినది. హృదయము బలహీనమైనది. దానితో
సంగీతము నేర్చుకొనవలెనను యత్నమును విరమించితిని. లోకమాన్య
బాలగంగాధరతిలకుగారు భారతాది పురాణములను ప్రజలకు చదివి విన్పించి,
రాజకీయోద్రేకమును కలుగజేసెడువారని లక్ష్మణరావుగారు చెప్పుచుండిరి.
నే నటులనే హరికథలరూపముగా జేయుట కుద్దేశించితిని గాని నా కోరిక
నెరవేరలేదు.

{{c|(5)}}

1902- 1903 సంవత్సరాలలో నోబులు కళాశాలలో అధ్యాపకునిగా పని
చేసితినని వెనుకటి అధ్యాయములో చెప్పియుంటిని. నేను విద్యార్థిగానున్న కాల
ములో అధ్యాపకునిగానున్న కాలములోను వేసంగిశలవులలో నందిగామ వెళ్లిన
పుడు గుంటూరు వెళ్ళి, ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారు ఆయన సతీమణి లక్ష్మీ
బాయమ్మగార్లను దర్శించెడువాడను. లక్ష్మీనారాయణగారు ఎఫ్.ఏ, ప్యాసుకాగానే
గుంటూరులో రెండవగ్రేడు న్యాయవాదవృత్తిని స్వీకరించినారు. అనేకవితంతూ
ద్వాహములను చేయించినారు. బ్రహ్మసమాజమును నెలకొల్పినారు. పూర్వాచార
హిందూసంఘమువారు ఆయనను ఆయనభార్యను బహిష్కరించినారు. నేను
వారి బ్రహ్మసమాజములో బాల్గొని వితంతూద్వాహములలో భుజించెడు
వాడను. ఆయన నాకంటె నాలుగేండ్లు పెద్దవాడు. వీరేశలింగముగారి
తర్వాత ఆంధ్రదేశములో గొప్పసంస్కర్త ఆయనయే. ఆయన 1909 లో
ఇంగ్లాండునకుబోయి డబ్లిన్‌లో బారిస్టరు ప్యాసైవచ్చినాడు. కాని ప్లీడరు
పని చేయక సంఘసంస్కర్తగానే పనిచేసి గాంధీగారి స్వాతంత్ర్యసంగ్రా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8itc5am65i9djasealf5tqmlc2dmu3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161899</id>
    <revision>
      <id>581704</id>
      <parentid>465603</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581704</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4283" sha1="6dm5ukwtroytkv8fzfc6ipwc1wimff8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|66|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;మములో ఆయన, ఆయన సతీమణి పెక్కుసారులు కారాగారంలో నను
భవించినారు. శారదానికేతనమను స్త్రీల జాతీయకళాశాలను గుంటూరులో
స్థాపించి ఆతనిభార్య మరణించినంతవరకు, అతిని కెక్కువ జబ్బుచేసినంత
వర కనేకవత్సరాలు పేరుప్రతిష్ఠలతో నడపినాడు. హరిజనుల ఆడుపిల్ల
లకు, క్రైస్తవులయాడుపిల్లల కందులో ప్రవేశముండెను. ఆయన గొప్ప
పండితుడుకూడ. ఆయనే రచించిన 'మాలపల్లి' యను నత్యుత్కృష్టమైన
నవల సంఘవిప్లవమును కలుగజేయుచున్నదని తలచి బ్రిటిషుప్రభుత్వమువారు
దానిని నిషేధించిరి. నేను 1926 లో మద్రాసు శాసనసభకు కాంగ్రెసు
సభ్యునిగా ఎన్నుకొనబడినపుడు దానిలో 1, 2 పేజీలను తీసివేయించి దాని
మీది నిషేధమును తొలగింపజేసినాను. 1937 లో కాంగ్రెసుప్రభుత్వ
మేర్పడగానే యా రెండుపేజీలమీద నిషేధముగూడ బోయినది.
సర్వతోముఖమైన తీవ్రకృషిని దేశముకొరకు సల్పుటలో నత్యంత
త్యాగము గావించిన యాంధ్రమహానాయకు డాయన. రాబోవు
తరాలవారి కాదర్శప్రాయుడు. గుంటూరులో కొండా వేంకటప్పయ్య,
భావనాచార్యులు, పసుపులేటి వేంకటకృష్ణమ్మనాయుడుగారు మొదలగుపెద్దలు
సంఘసంస్కరణములో వారితో సానుభూతిచూపినను పూర్వాచారపరాయణు
లకు భయపడి ఆయనతో భోజనముచేసెడువారు కారు. అనేక సంవత్సరా
లాయన బహు తీవ్రమైనవెలిలో నుండెను. 1906 వ సంవత్సరములో
మేము కొందరము బెజవాడలో రాజకీయ సంఘసంస్కరణబృందముగా జేరి
లక్ష్మీనారాయణగారిని పిలచి భోజనముచేసి వెలితీర్చితిమి. కొంతకాల
మాయనకు గుంటూరులో వెలి బెజవాడలో వెలిలేకుండుట జరిగెను. గాంధీ
గారి స్వాతంత్ర్యోద్యమము విజృంభించినపిమ్మట నందరయొక్క యన్ని
బహిష్కృతు లదృశ్యమైనవి. కులమతభేదములు లేక అందరితోను హరి
జనులతోకూడ కలసి యందరము భోజనముచేసినాము. మానవసమాన
త్వము దృఢముగా స్థాపింపబడినది. మాలో చాలమంది కులభేదచిహ్నము
లైన జందెములు తీసివేసితిమి. మహాత్మా గాంధీగారి పిలుపు ననుసరించి
స్త్రీలు వేనకువేలు ముందుకువచ్చి స్వాతంత్ర్యోద్యమములో పాల్గొని కారా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6dm5ukwtroytkv8fzfc6ipwc1wimff8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161900</id>
    <revision>
      <id>581705</id>
      <parentid>465620</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581705</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4654" sha1="j30jxn7lp3jov1ryr5fboyenchcgecz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh||విద్యార్థిత్వము -ఆచార్యత్వము|67}}&lt;/noinclude&gt;గారశిక్ష లనుభవించిరి. అంతటితో స్త్రీలకు పురుషులతోబాటు సమానమైన
రాజకీయ మత సాంఘి కార్థిక హక్కులు కలిగినవి.

నే నధ్యాపకునిగా నున్న కాలములో కళాశాలాచార్యులు వేరుగను
హైస్కూలు ఉపాధ్యాయులు వేరుగను లేరు. కనుక ఎఫ్.ఏ. జూనియరులో
గ్రీసుచరిత్రను, మెట్రిక్యులేషనులో హిందూదేశచరిత్రను, ఇంగ్లీషు
తెలుగు భాషాంతరీకరణమును, 4.5 ఫారములలో నాంగ్లమును, చరిత్రను.
గణితమును బోధించుపనిని నాకిచ్చిరి. అయిదవఫారములో “సిటిజన్ ఆఫ్
ఇండియా&quot; (ఇండియాదేశపుపౌరుడు) అను గ్రంథము నేను బోధింపవలసి
వచ్చెను. ఆ పుస్తకము ప్రత్యేకముగా బ్రిటిషుప్రభుత్వమువలన హిందూ
దేశమునకు కలిగిన మేళ్ళనుగూర్చి బోధించుటకు వ్రాయబడినది. నేను నా
క్లాసులో అందులో వ్రాయబడిన సంగతులకు గేవలము వ్యతిరేకముగా
బ్రిటిషుప్రభుత్వమువలన భారతదేశమునకు గల్గుచున్న అరిష్టములనుగూర్చియే
బోధించితిని. ఆ సంవత్సరపరీక్షలో నేను చేసిన బోధనలప్రకారము
విద్యార్థులందరు వ్రాసిరి. ఆ రెండుసంవత్సరాలు నేను బచ్చుపేటలో
కుటుంబముతో గాపురముంటిని. విద్యార్థుల కుపాధ్యాయులమీద గొప్ప
భ క్తి. విద్యార్థులమీద నుపాధ్యాయులకు జాల ప్రేమ యుండిన కాలమది,
క్రమశిక్షణయందు ప్రత్యేకశ్రద్ధ చూపబడుచున్న కాలమది. ముఖ్యముగా
ఇంగ్లీషుభాషను దేశచరిత్రనుబోధించుచున్నకాలములో దైవభక్తి, దేశభక్తి,
అన్నిమతములయందు సమానగౌరవమును, మానవసమానత్వమును, యోగ్య
ప్రవర్తనమునుగూర్చి బోధించెడువాడను. మా గురువరేణ్యులగు వేంకట
రత్నమునాయుడుగారి అడుగుజాడలలో నడచుటకు బ్రయత్నించితిని. తోడి
ఉపాధ్యాయులలోను విద్యార్థులలోను సమర్థుడనని, మంచివాడనని పేరు
పొందితినని గర్వముతో జెప్పగలను. కానుకొలను త్రివిక్రమరామారావు
గారుకూడ నా సహాయోపాధ్యాయులుగా నుండిరి. ఆయన గొప్ప ఆదర్శజీవి.

విద్యార్థులు నా దగ్గరకు జాల చనవుగా వచ్చెడువారు. పాఠములు
తెలియనివారు కొందరు మా యింటికివచ్చి పాఠములు నేర్చుకొనిరి. నే నెవరి
వద్దను డబ్బుపుచ్చుకొనకుండగనే చెప్పువాడను. హైస్కూలు క్లాసులలో
నొక యాంగ్లేయయువతి, ముగ్గు రాంగ్ల బాలురు విద్యార్థులుగా నుండిరి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j30jxn7lp3jov1ryr5fboyenchcgecz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161901</id>
    <revision>
      <id>581706</id>
      <parentid>465631</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581706</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4841" sha1="brxchfy4xofcgk83likemu6iaseit82" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|68|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;అప్పు డంతకంటె విద్యార్థినులు మా కళాశాలలోనే లేరు. ఆ యాంగ్ల యువ
కులలో ఎలియట్ అను విద్యార్థి యింగ్లీషులో మొదటివారుగా నుండెను.
కాని లెక్కలలో సరిగా లేడు. మాయింటికివచ్చి నావద్ద లెక్కలు నేర్చు
కొనెడువాడు. నావద్ద జదువుకొన్న విద్యార్థులలో గొందరు గొప్ప యుద్యో
గస్థులుగను, లాయర్లుగను పైకివచ్చినవారు గలరు. నేను విద్యార్థులతో
జనవుగానున్నను వారికి సహాయముచేసినను క్లాసులలో మాత్రము క్రమశిక్ష
ణను నిరాఘాటముగా నమలుజరిపెడువాడను. ఆ దినములలో వేమూరి
రామకృష్ణారావుగారు బాగుగ క్రమశిక్షణ నమలుజరుపుటలో పేర్గాంచిన
ఉపాధ్యాయులు. ఆరవఫారమువరకును విద్యార్థులను క్రమశిక్షణ తప్పినచో
బెంచీమీద నిలువబెట్టెడువారు. అంతకంటె చిన్నఫారములలో జదువు
విద్యార్థుల అరచేతులమీద బెత్తముతో గొట్టెడువారు. నేను బెత్తముతో
కొట్టకపోయినను, అపుడపుడు క్లాసులలో బెంచీలమీద నిలువబెట్టెడువాడను.
'ధైర్యం' అను హరిజన క్రైస్తవవిద్యార్థి బంగరు కావురస్తుడు 5 వ ఫార
ములో మొదటివాడుగా నుండెను. అతడు టెన్నిసాటలో గట్టివాడు. నేను
విద్యార్థిగా నున్నపుడు మేమిద్దరము టెన్నిసాడుకొనెడువారము. నే నయిదవ
ఫారమునకు లెక్కలు చెప్పుటకు వెళ్ళగానే మిగిలినవారితోపా టాతనిని
కూడ ఇంటిదగ్గర లెక్కలు చేసికొనివచ్చితివా? యని ప్రశ్నించితిని. (తాను)
రాజాగారు తీసికొనిరాలేదని పెంకెతనముగా జవాబుచెప్పెను. దానిమీద
వెంటనే రాజాగారికి కొంచెము గౌరవము జరుగవలెనని, బెంచీమీదకెక్కి
నిలువబడుడని చెప్పితిని. అత డట్లు చేసెను. పదినిమిషములు బెంచీమీద
నిలువబడిన తరువాత ఇకముందు క్లాసులో సరిగా ప్రవర్తించవలసినదని
మందలించి క్రిందికి దిగి కూర్చొనుమంటిని. ఆత డారవఫారములో గూడ నా
క్రింది విద్యార్ధిగా నుండెను. తర్వాత చాల వినయముగా ప్రవర్తించెడువాడు.
పిమ్మట నాతడు బి.ఏ. ప్యాసయి రైలువేలో పెద్దయుద్యోగమును చేసెను.
ఆ క్లాసులోను పై క్లాసులోను నా వద్ద చదువుకున్న జేమ్సు రాజరత్నమను
ఇద్దరు క్రైస్తవ విద్యార్థులు బహు వినయవిధేయతలతో నుండిరి. వారు
తరువాత జిల్లాకలెక్టరుపని చేసినారు. నన్ను వచ్చి చూచిపోయేవారు. కాళీ
పట్నము నరసింహమూర్తి యను విద్యార్థి బందరులోనే పేరుగన్న లాయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>brxchfy4xofcgk83likemu6iaseit82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161902</id>
    <revision>
      <id>581707</id>
      <parentid>465738</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581707</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4686" sha1="33jevo47f4qw1zajekh0mndei3rw6ha" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh||విద్యార్థిత్వము -ఆచార్యత్వము|69}}&lt;/noinclude&gt;రయ్యెను. నా కిప్పటికి ముఖ్య మిత్రుడు. కొందరు విద్యార్థు లమాయకు
లుగా నుండిరి. ఒక విద్యార్థి నాతో మూడవఫారములో సహవిద్యార్థిగానుం
డెను. నేను బి.ఏ. ప్యాసై ఉపాధ్యాయునిగా వచ్చునప్పటికి నత డై దవ
ఫారములోనికి వచ్చియుండెను. బందరులో నున్నావు కదా ! నీవు సము
ద్రమును జూచితివా ? యని యాతినిని ప్రశ్నించితిని. తాను సముద్రమున
కెపుడును పోలేదని జవాబుచెప్పెను. కొండను చూడలేదనెను.

ఒకరోజున నే నైదవఫారములో ఇంగ్లీషుచెప్పుచుండగా 'ఉడు'
అను నొక ఆంగ్లేయవిద్యార్థి తనస్థానమునుండి లేచిపోయి రెండవబెంచీ
మీద కూర్చున్న నరసింహారావను హైందవవిద్యార్థిని తన బూటుకాలితో
తన్నివచ్చి తన స్థలములో గూర్చుండెను. అదివరకే యతడు తోడివిద్యార్థు
లను బూటుకాలితో దన్నుచుండెనని వినియుంటిని. అపుడు దానిని నేను
చూచితిని. &quot;ఉడ్డు ! ఎందు కట్టి తప్పుచేసితివి ? అది తప్పుకాదా ?&quot; అని
యంటిని. &quot;నన్నాతడు వెక్కిరించినాడు. అందువలన నేను బూటుకాలితో
తన్నినమాట నిజమే&quot; అనెను. &quot;ని న్నాతడు వెక్కిరించినట్లయిన నాతో
జెప్పిన నే నాతనిని మందలించియుండెడివాడను. బూటుకాలితో నాతనిని
తన్నినావు కావున నీవు వెంటనే క్షమాపణకోరి, యిట్టిపొరపాటు లెప్పుడు
చేయనని విచారము తెలుపు&quot; మంటిని. అందుల కాతడు &quot;నే నేమియు
తప్పుచేయలేదు. నేను క్షమాపణకోరను. నన్ను వెక్కిరించిన నే నటులనే
చేయుదును. నే నాడుదాననా మీతో ఫిర్యాదుచేసుకొనడానికి ?&quot; అని
అన్నాడు. ఆమీదట &quot;ఉడ్డు। నీవు బెంచీమీద నిలువబడు&quot;మంటిని. &quot;నేను
బెంచీమీద నిలువబడ&quot; ననెను. నే నపుడు బంట్రోతును పిలచి యొక బెత్త
మును దెప్పించి &quot;ని న్నిపుడు డజను దెబ్బలు కొట్టెదను. కావున వెంటనే
బెంచీమీద నిలువబడుము. నిలువబడినచో నిన్ను కొట్టక విడిచెద నంటిని.
కొంచె మాలోచించుకొని నేను కొట్టితీరెదనని తెలిసికొని బెంచీమీద కెక్కి
నాడు. పదునైదు నిమిషములు బెంచీమీద నిలువబెట్టినాను. ఇక నీవిధముగా
బ్రవర్తింపనని క్షమాపణకోరుమనగా నతడు క్షమాపణ కోరి యికమీద నెవ
రైన తన్నేమైన యన్నచో నాతో జెప్పెదనని చెప్పియుండెను. అటుతర్వాత
నాతడు బెంచీ మీదనుండి దిగి తనస్థానములో కూర్పొనుట కనుమతినిచ్చి '&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33jevo47f4qw1zajekh0mndei3rw6ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161903</id>
    <revision>
      <id>581708</id>
      <parentid>465739</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4262" sha1="j03smqfoleeri9b2ei21atpsvsluesf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|70|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;నాను. అత డింగ్లాండునుండి క్రొత్తగా వచ్చిన పోర్టు ఆఫీసరుగారి కుమారుడు.
తర్వాత అతనిని మా యింటికి దీసికొనిపోయి కుశలప్రశ్న లడిగి తోడి
హైందవవిద్యార్థులతో బ్రవర్తింపవలసిన పద్ధతిని బోధించితిని. అప్పటి
నుండి ఆతడు బహు జాగ్రత్తగా నుండుటయేగాక నాకు చాల ముఖ్యశిష్యు
డయ్యెను. ఆ నరసింహారావు తరువాత తన జీవితకాలములో డిప్యూటీకలెక్ట
రయ్యెను. ఇటుల నయమునను, భయమునను క్రమశిక్షణ దెలిపేవాడను.
నేను ఉపాధ్యాయవృత్తిని మిగుల గౌరవమైనదిగను, పవిత్రమైనదిగను
ఎంచినమాట వాస్తవమే. కాని దేశస్వాతంత్ర్యము కొరకు రాజకీయములలో
పాల్గొనవలెనని నాకు దృఢమైనకోరిక యుండెను. ఒక మిషనరీ కళాశాలలో
ఉపాధ్యాయుడుగా ఉండడమువల్ల అట్టిఅవకాశముండదని నాకు తెలుసును.
నేను పెద్దలాయరును కావలెనని మా నాయనగారికి కూడ  కోరికయుండెను.
ఈ కారణములచే 1904 వ సంవత్సరములో మద్రాసు లా కళాశాలలో
విద్యార్థిగా చేరితిని.

{{c|(6)}}

1902 వ సంవత్సరములో కొమర్రాజు లక్ష్మణరావుగారి అక్కగారైన
బండారు అచ్చమాంబగారు ఆమెభర్తతోకూడ బందరుకు మా ఇంటికి
వచ్చి 4, 5 రోజు లుండిరి. అప్పటికి బందరులో కృష్ణాజిల్లా మహాసభ
పక్షమున కొండా వెంకటప్పయ్య, దాసు నారాయణరావుగారలు కృష్ణా
పత్రికను స్థాపించినారు. ఆ పత్రికలో అవుటపల్లి నారాయణరావుగారు
ఉపసంపాదకుడుగా నుండిరి. ఆయన నాకు గొప్ప స్నేహితులు. ఆయనతో
సంప్రదించి బందరుకు అచ్చమాంబగారు వచ్చిన అవకాశమును తీసుకొని
యొక స్త్రీ సమాజమును స్థాపించవలయునని తలచి ఒక ఆహ్వానమును
పంపగా బందరులోని లాయర్లు, ఉపాధ్యాయులు మొదలైనవారంతా తమ
తమ స్త్రీలను ఆ సభకు పంపినారు. అప్పటికే అచ్చమాంబగారు &quot;అబలా
సచ్చరిత్ర రత్నమాల&quot;అను గ్రంథమును రచించి ఆంధ్రదేశములో ఖ్యాతిని
పొందియుండెను. సభ బుట్టయ్యపేట ఆడపిల్లల పాఠశాలలో బహు జయ
ప్రదముగా జరిగినది. శివరామకృష్ణమ్మగారి రెండవ కూతురగు శ్రీమతి
రత్నం ఎం.ఏ. ప్యాసైయున్నది. ఆమె దానికి అధ్యక్షత వహించినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j03smqfoleeri9b2ei21atpsvsluesf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161904</id>
    <revision>
      <id>581710</id>
      <parentid>465750</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4619" sha1="1c4gu0pmrurogb5y5qnptct7ztah4m6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh||విద్యార్థిత్వము -ఆచార్యత్వము|71}}&lt;/noinclude&gt;అచ్చమాంబగారు స్త్రీల అభివృద్ధి, స్వాతంత్ర్యము, విద్య మొదలగు విషయ
ములను గురించి చక్కని ఉపన్యాసమునిచ్చినది. బృందావన స్త్రీ సమాజ
మనుపేర నొక స్త్రీసమాజము స్థాపించబడినది. అదియే ఆంధ్రదేశములో
ప్రథమముగా స్థాపించబడిన స్త్రీసమాజము. దానికి అనేక సంవత్సరములు
శ్రీమతి మోటుపల్లి రాజాబాయమ్మగారు కార్యదర్శినిగా పనిచేసినది. నేటి
కిని ఆ సమాజము నిలచియున్నదనియే నా విశ్వాసము. దాని యాజమాన్య
మున నొక బాలికాపాఠశాలను స్థాపించినారు. కొంతకాలమునకు అది
స్త్రీల హైస్కూలు అయినది. దానిని ఇటీవల ప్రభుత్వము తీసుకొన్నది.
అచ్చమాంబగారితో పాటు మరికొందరు నారీమణులుకూడ గ్రంథకర్త్రి
ణులుగా అప్పటికి ప్రఖ్యాతిని పొందియున్నారు. వీరేశలింగం పంతులుగారి
శిష్యురాలైన కొటికలపూడి సీతమ్మగారు, గుండు అచ్చమాంబగారు,
పులుగుర్తి లక్ష్మీనరసమాంబగారు మొదలైనవారు పేరుపొందిన
కవయిత్రులుగా నుండిరి. బండారు అచ్చమాంబగారు, ఆమె భర్త 
బందరునుండి పోయి ఆంధ్రదేశములోని కొన్ని ముఖ్యపట్టణములను
దర్శించి, యక్కడ స్త్రీసమాజములను స్థాపించిరి. కాకినాడలో విద్యార్థినీ
సమాజము స్థాపింపబడినది. రాజమహేంద్రవరములోను, బెజవాడలోను,
గుంటూరులోను, విశాఖపట్టణములోను, అనంతపురములోను గూడ స్త్రీసమా
జములను స్థాపించిరి. అవి స్త్రీ సమాజపురోజులు. అందువలన స్త్రీలలో
జాల చై తన్యము, విద్యాభిలాష, వ్య క్తిత్వములు కలిగినవి.

నేను విద్యార్థిగాను, ఉపాధ్యాయునిగా నున్న కాలములో బందరులో
లాయర్లు కొందరు సంఘసంస్కరణపరాయణులుగాను, కొందరు వ్యతిరేకు
లుగను ఉండిరి. వేమూరి సుబ్బారావు. సిడింబి హనుమంతరావు, కొండా
వేంకటప్పయ్య, వల్లూరి సూర్యనారాయణరావు, పెద్దిభొట్ల వీరయ్య, వడ్ల
మన్నాటి నరసింహము మొదలైనవారు సంఘసంస్కరణవాదులు. పురా
ణము వేంకటప్పయ్యగారు, వారిసోదరులు, జంధ్యాల గౌరీనాథశాస్త్రిగారు
మొదలైనవారు పూర్వాచారపరాయణులు. బందరులో బ్రాహ్మణసంఘము
నకు పురాణము వేంకటప్పయ్యగారితండ్రి సుబ్రహ్మణ్యావధానులుగారు సభా
పతిగా నుండెను. సిడింబి హనుమంతరావు, కొండా వేంకటప్పయ్యగార్లు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1c4gu0pmrurogb5y5qnptct7ztah4m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161905</id>
    <revision>
      <id>581711</id>
      <parentid>465764</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4706" sha1="tr83o7bzrsii24mj61up6bpenu2xvx7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|72|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;కలసి ఉమ్మడిగా లాయరువృత్తిని నిర్వర్తించియుండిరి. 1902 వ సంవత్సర
ములో కృష్ణాపత్రిక బందరులో నెలకొల్పబడినదని చెప్పియున్నాను. అప్పటి
నుండి నేటివరకు సర్వవిధములైన రాజకీయ - మతసాంఘికసంస్కరములను,
అభివృద్ధికరమైనభావములను బలపరచుచు, లలితకళలకుగూడ మంచి ప్రోత్సా
హము కలుగజేయుచు గొప్ప భాషాసేవచేయుచు ప్రఖ్యాతివంతమైన వార
పత్రికగా నిలచియున్నది. అప్పటినుంచి యిప్పటివరకు నిలచియున్న వార
పత్రిక లాంధ్రదేశములో లేవనియే చెప్పవచ్చును. కృష్ణాపత్రిక సహాయ
సంపాదకులైన అవుటపల్లి నారాయణరావుగారు గొప్ప రచయిత. నేను
బందరులోనున్న కాలములో నన్ను ప్రోత్సహించి యపుడుపుడు తెలుగులో రాజ
కీయ సాంఘిక చారిత్రకవిషయములమీద కృష్ణాపత్రికలో నాచే వ్యాసములను
వ్రాయించెడువారు. నేను పత్రికలకు తెనుగులో వ్రాయుట డప్పుడే నేర్చు
కొంటిని. కొలదికాలములో సంపాదకులలో ఒకరయిన దాసు నారాయణ
రావుగా రకాలమరణమందినారు. 1904 వ సంవత్సరమునాటికి కృష్ణానదికి
దక్షిణముగానున్న భాగమునంతను ప్రభుత్వమువారు ప్రత్యేక గుంటూరుమం
డలముగా జేసిరి. అందులో నెల్లూరుజిల్లానుండి ఒంగోలుతాలూకానుగూడ గలి
పిరి. ఈ నూతనమండలమునకు గుంటూరులో కలెక్టరాఫీసు, జిల్లాకోర్టు
లేర్పడుటవలన గుంటూరుజిల్లా వాస్తవ్యులైన కొండా వేంకటప్పయ్యపం
తులుగారు బందరువిడచి 1905 సంవత్సరము ఆగస్టునెలనుండి గుంటూరు
పోయి అచటి కోర్టులలో లాయరువృత్తిని కొనసాగించిరి. కృష్ణాపత్రికను
ముట్నూరి కృష్ణారావుగారి కప్పగింతచేసి పోయిరి. ముట్నూరి కృష్ణారావుగా
రా పత్రికను వారు జీవించియున్నంతవరకు నతితేజోవంతముగా నడిపి పత్రి
కాధిపతిగా, భాషాసేవకుడుగా, కళోపాసకుడుగా, దేశాభిమానిగా ఆంధ్రదేశ
ములో గొప్పస్థాన మాక్రమించెను. 1903 వ సంవత్సరములో కొండా
వేంకటప్పయ్యపంతులుగారు బందరులో లాయరుగా వుండగానే కలకత్తా
నుండి బ్రహ్మసమాజపక్షమున సుప్రసిద్ధవక్తయగు బిపిన్‌చంద్రపాల్‌గారు
బందరుకు వచ్చి హిందూప్రస్థానత్రయముమీదను, పురాణము లెటుల
వేదాంతతత్త్వమును ప్రజలలో వ్యాపింపజేసినవో మున్నగు హిందూమత
ధర్మములనుగూర్చి మహోపన్యాసమిచ్చెను. బందరులోని సంఘసంస్క&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tr83o7bzrsii24mj61up6bpenu2xvx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161906</id>
    <revision>
      <id>581712</id>
      <parentid>466118</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4530" sha1="2gtjjprxg3zizwl1w8d67aotb7vd07l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|10]|విద్యార్థిత్వము -ఆచార్యత్వము|73}}&lt;/noinclude&gt;రణవాదులైన ప్రముఖు లాయనను సత్కరించి, ఆయన కొక యల్పాహార
విందును కృష్ణాక్లబ్బులో గావించిరి. ఆయనతో గలసి శర్కరపొంగలిని,
గారెలను, ఆవడలను, భుజించి కాఫీత్రాగిరి. బిపిన్‌చంద్రపాల్‌గారు
శూద్రులు. ఆయన బందరు విడచిపోయినపిమ్మట శూద్రులైనవారితో గలసి
శర్కరపొంగలి, గారెలు, ఆవడలు భుజించి కాఫీత్రాగినందున ఏల సంఘ
బహిష్కరణచేయకూడదో సంజాయిషీ చెప్పవలయునని యపు డల్పాహార
విందులో పాల్గొనినవారందరు బందరు బ్రాహ్మణసభాపతియైన పురాణము
వేంకటప్పయ్య పంతులుగారి తండ్రి శ్రీముఖములను బంపిరి. దానిప్రకారము
బొజ్జల్లి పేటలో నాగేశ్వరస్వామి దేవాలయములో సంఘసంస్కరణవాదులు,
బ్రాహ్మణసభాపతివారికి మద్దతుచేయు పూర్వాచారపరాయణ ప్రముఖులు
సమావేశమైరి. నేనుగూడ సంఘసంస్కరణవాదులకు మద్దతుగానుండుటకు
గొంతమంది విద్యార్థులనుగూడ దీసికొని సభకువెళ్ళితిని. సంఘసంస్కరణ
వాదులపక్షమున వేమూరి సుబ్బారావు పంతులుగారు సంజాయిషీచెప్పిరి. తాము
హిందూసంఘములోని పెద్దలను ధిక్కరింపబూనుకొనలేదనియు, కాలము
మారుచున్నందునగ్రొత్తక్రొత్తమార్పులు హిందూసంఘములోదీసికొనివచ్చుట
యవసరమగుచున్నదనియు, లేనిచో హిందూసంఘము క్రుళ్ళిపోవుననియు,
తాము బిపిన్‌చంద్రపాలుగారితో గలసి శర్కరపొంగలి, గారెలు, ఆవడలు
తినుట, కాఫీత్రాగుట ఒక గొప్పలోపము కానేరదనియు, నింతమాత్రముచేత
తమ యందరమీద నెట్టి చర్యతీసికొనుట సమంజసము కాదని వాదించిరి.
సనాతన హిందూమతాచారములను సంఘసంస్కరణములను పేరున బాడు
చేయుచున్నారనియు, బెద్దలైన సుబ్బారావుపంతులుగారివంటివా రట్లు చేసి
నచో హిందూమతమునకు ముప్పుకలుగుననియు నందువలన నీ సమావేశము
జరిపితిమనియు పురాణము వేంకటప్పయ్య, జంధ్యాల గౌరీనాథశాస్త్రులుగార్లు
చెప్పరి. ఇంతలో నోబులు కళాశాలలో బండితులుగానుండిన నరసింహశాస్త్రి
గారు లేచి యాజ్ఞవల్క్యస్మృతిలోని కొన్ని శ్లోకములను చదివి తైలముతో
వండినయెడల శూద్రులు తయారుచేసిన భక్ష్యములనుకూడ బ్రాహ్మణులు
భుజింపవచ్చునని చెప్పిరి. అందువలన బూర్వాచారపరాయణుల వాదము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gtjjprxg3zizwl1w8d67aotb7vd07l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161907</id>
    <revision>
      <id>581713</id>
      <parentid>466119</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581713</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4064" sha1="bhwa2a4d545d58t32ttqpo9lu631qoq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|74|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;యాజ్ఞవల్క్యస్మృతికి వ్యతిరేకమని ఋజువయ్యెను. సభచాలించి యెక్కడి
వారక్కడకు వెళ్ళిపోతిమి. కాని చాలాకాలమువరకు నరసింహశాస్త్రులుగారికి
తైలపక్వశాస్త్రులుగారని బందరులో పేరువచ్చినది.

అటుపిమ్మట కొన్నినెలలకు సంఘసంస్కరణవాదులకును బూర్వా
చారపరాయణులకును వితంతూద్వాహములు, రజస్వలావివాహములను
రెండు విషయములపై బహిరంగసభలలో చర్చలు జరిగెను. సంఘసంస్క
రణవాదులపక్షమున యోగీ శ్రీనివాసశాస్త్రిగారు స్మృతులనుండి ప్రమాణ
ములను చూపుచు నీ రెండును హిందూశాస్త్రసమ్మతములని వాదనగావించిరి.
ఆ చర్చ నాలుగైదురోజులు జరిగినది. యోగీ శ్రీనివాసశాస్త్రిగారు రాబర్ట్‌సన్
పేటలో బసచేసిరి. వారిబసకు వెళ్ళి కొంతకాలము వారితో గడపుచు
ప్రమాణగ్రంథములనుగూడ దీసికొని వారితోగూడ నుపన్యాసవేదికలపైన
నితర సంఘసంస్కరణ ప్రముఖులతోబాటు నేనుగూడ నాసీనుడనై
యుంటిని. 1903 వ సంవత్సరము చివరభాగములో సంఘసంస్కరణ
ప్రముఖులందరు కలసి యొక ఆదర్శప్రాయమైన వితంతూద్వాహమును
జరుపుటకు ప్రయత్నముగావించిరి. అపుడు బి. ఏ. చదువుచున్న చోడవరపు
జగన్నాధరావను విద్యార్థి తాను వితంతువును బెండ్లాడుదునని ముందుకు
వచ్చెను. ఈ విషయములో నేనుగూడ శ్రద్ధగా బనిచేసితిని. పెద్దలలో
వేమూరి సుబ్బారావుగారు, కొండా వెంకటప్పయ్యగారు, వల్లూరి సూర్య
నారాయణరావుగా రెక్కువ యుత్సాహముతో యీపనికి బూనుకొనిరి. ఒక
బ్రాహ్మణ వితంతువగు స్త్రీ, కొంచెముగా జదువుకొన్నది వివాహమాడు
టకు దొరకెను. ఆ సంవత్సరము నవంబరాఖరున మా తండ్రిగారు బందరు
లోనే పరమపదించిరి. డిసెంబరులో కర్మలు పూర్తిచేసి క్రిష్టమసురాగానే
నేను నాకుటుంబముతోగూడ బందరువిడచి నందిగామ వెళ్లితిని. 1904 వ
సంవత్సరారంభమున కుటుంబముతోగూడ మద్రాసువెళ్లి లాకాలేజిలో ప్రవేశిం
చితిని. మరల బందరు రాలేదు. నేను మద్రాసువెళ్ళినతర్వాత 1904 వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhwa2a4d545d58t32ttqpo9lu631qoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161908</id>
    <revision>
      <id>581714</id>
      <parentid>466120</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581714</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4189" sha1="jf74rt8y4ldphwg7gwyynevzolohvzw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|| ఆచార్యత్వము - విద్యార్థిత్వము|75}}&lt;/noinclude&gt;సంవత్సరప్రారంభములో చాలవైభవముగా జగన్నాధరావుయొక్క వివా
హము (వితంతూద్వాహము) జరిగెనని తెలిసికొంటిని. కాని సంఘసంస్క
రణవాదులగు పెద్దలలో చాలమంది వితంతూద్వాహములో పాల్గొని చందన
తాంబూలాది సత్కారములనుమాత్రమే పొందిరనియు, భోజనముచేయ
లేదని తెలిసినది. వారందరు సంఘములో గొప్ప పలుకుబడికలిగినవారగు
టచే బూర్వాచారపరాయణులు వారిమీద నెట్టి చర్యతీసికొనుటకు భయపడి
యూరకొనిరి. ఒక వేదమైనను అధ్యయనముచేయని బ్రాహ్మణులు తమ
కుమారులకు వేదాధ్యయనము చేయించక ధనాశతో నాంగ్లవిద్యను చెప్పించి,
లాయర్లుగను, ప్రభుత్వోద్యోగులుగను చేసినతరువాత పూర్వాచారపరాయణుల
మని హిందూసంఘములో చెప్పుకొను జన్మహక్కునే గోల్పోయినారు.

విక్టోరియారాణి మరణించినపిమ్మట ఆమెస్మారకచిహ్నమును నంది
గామలో నేర్పాటుచేయుట కొక బహిరంగసభ జరుగుటయు, ఆసందర్భములో
మూడువేలరూప్యములు వసూలగుటయుగూడ నయ్యెను. నాలుగువందల
రూప్యములుపెట్టి నందిగామ మార్కెట్టుయొక్క మధ్యభాగములో రాణిగారి
స్తంభమును గట్టించితిమి. మిగిలిన ద్రవ్యముతో 1903 వ సంవత్సరములో
విక్టోరియా మెమోరియలు బాలికాపాఠశాలను నందిగామలో నెలకొల్పుటకు
నిశ్చయించితిమి. దానిని సక్రమముగా నడపుట కొక కమిటీని నియమించి
తిమి. దానికి నందిగామతాలూకా తహశీల్దారు వాడపల్లి పట్టాభిరామయ్య
పంతులుగా రధ్యక్షులుగను, నేను కార్యదర్శిగను ఎన్నుకొనబడి పనిచేసితిమి.
అదివరకు మా యూరిలో స్థాపింపబడిన ప్రత్తినుండి దూదిని తయారుచేయు
ఫ్యాక్టరీవారు కొంత, మునగాల, ముక్త్యాలరాజాగార్లు కొంత, నేను కొంత
సంవత్సరవిరాళము లిచ్చునట్లేర్పాటుచేసితిమి. మరికొందరి సహాయము
గూడ బొందితిమి. ప్రభుత్వమువారు గ్రాంటుకూడ నిచ్చిరి. పట్టాభి
రామయ్యగారు మా తాలూకానుండి బదిలీఅయినపిమ్మట చామర్తి మల్లికార్జున
రావుగారి నధ్యక్షులగా నెన్నుకొంటిమి. నేను కార్యదర్శిగా పనిచేసితిని. నే&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jf74rt8y4ldphwg7gwyynevzolohvzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161909</id>
    <revision>
      <id>581715</id>
      <parentid>466122</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581715</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4332" sha1="lyd1pjd2311q3tua2b2qqji9lwmbv44" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|76|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;నపుడు బెజవాడలో లాయరుగానుండి నందిగామకు వచ్చుచు బోవుచు
నుండెడువాడను. ముగ్గు రుపాధ్యాయులతో ఆ పాఠశాల సాగెను. 60,70 మంది
బాలికలు చదువుకొనసాగిరి. 4 క్లాసులవరకు బెట్టబడినవి. కొన్ని కొన్ని
సంవత్సరాలలో డబ్బు చాలనపుడు మునగాల రాజాగారు, నేను నూ విరాళ
ములను హెచ్చించియుంటిమి. 1913 వర కా పాఠశాలను సాగించి, యపుడు
నా యధ్యక్షతక్రింద నందిగామలో స్థాపింపబడిన పంచమ జార్జి సెకండరీ
పాఠశాల కమిటీ కా బాలికాపాఠశాలను అప్పగించితిమి. దానిక్రిందనే యా
బాలికాపాఠశాల కొన్ని సంవత్సరములు, నడచినపిమ్మట, ఆ సెకండరీ పాఠ
శాలను, బాలికా పాఠశాలనుగూడ జిల్లాబోర్డున కప్పగించితిమి. అవి రెండును
నేటికిని చక్కగా సాగుచున్నవి.

{{c|(7)}}

1904, 1905 సంవత్సరాలలో నేను మద్రాసు లా కాలేజిలో విద్యా
ర్థిగా నుంటిని. జార్జిటవునులో ఆర్మీనియనువీధికి ఆనుకొనియున్న కచ్చా
లేశ్వరాగ్రహారములో నా కుటుంబముతో గూడ గాపురముంటిని. నా మిత్రు
డైన దేశిరాజు పెదబాపయ్యను మద్రాసులో గలసితిని. అతడు త్వరలో
రాజమహేంద్రవరమునకు వెళ్ళెను. కందుకూరి వీరేశలింగముపంతులు
గారియొక్క పరిచయముగూడ నాకు మద్రాసులో గలిగెను. అదివరకు వారి
పేరు వినుటయేగాని వారిని జూచియుండలేదు. వారు మద్రాసులో పరశు
వాకములో నుండిరి. అక్కడి కపుడపుడు పోయి దర్శనముచేసెడువాడను.
అప్పటికి వారు ప్రెసిడెన్సీకాలేజి తెలుగు ప్రధానోపాధ్యాయపదవినుండి
చాలించుకొనిరి. లింగిచెట్టివీధిలో నొక భవనములో వారు బ్రహ్మసమాజ
ప్రార్థనలను జరుపుచుండెడువారు. నేను తరచుగా వానికి వెళ్ళుచుండెడివాడను.
క్రిష్టియను కళాశాలకంటియున్న కైథనన్‌హాలు బ్రాహ్మణేతరవిద్యార్థి వసతి
గృహములో నా మిత్రుడైన రామశాస్త్రులునాయు డుండెడువాడు అపుడపుడా
విద్యార్థివసతిగృహమునకు వెళ్ళుచుంటిని. దానికి వార్డెనుగానుండిన ఓ. కంద
స్వామిచెట్టిగారు నాకు స్నేహితులైరి. ఆయన క్రైస్తవకళాశాలలో ఆచా
ర్యుడు. పేర్గన్న మత, సంఘసంస్కర్త. రెండుసారులు మత సాంఘికవిషయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyd1pjd2311q3tua2b2qqji9lwmbv44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161910</id>
    <revision>
      <id>581716</id>
      <parentid>466150</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T17:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581716</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4248" sha1="9cv1a315kyh9oonq9iil9po1e73g45f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh||ఆచార్యత్వము - విద్యార్థిత్వము|77}}&lt;/noinclude&gt;ములమీద న న్నుపన్యాసమిమ్మని కోరగా నే నుపన్యాసముల నిచ్చితిని.
నేను చెన్నపట్టణము వెళ్ళునంతవరకు మూడుపూటలు భోజనముచేయుట
అలవాటు. ఫలహారముచేయుట, కాఫీత్రాగుట యలవాటులేదు. మా తెల్ల
క్రైస్తవమిషనరీ ఉపాధ్యాయులు టీపార్టీలిచ్చినపుడుమాత్రము టీగాని కాఫీగాని
తీసికొనెడువాడను. చెన్నపట్టణము వెళ్ళినతరువాత ప్రతిదినము మధ్యా
హ్నము లాకాలేజి కెదురుగానున్న వై. యమ్. సి. ఏ. (క్రైస్తవ యువ
జనసంఘపు) కాఫీహోటలునకు బోయి కేకులు, బిస్కెట్లు తిని, కాఫీ త్రాగెడు
వాడను. పిమ్మట గొప్పలాయరై దానిని వదలి పుదుచ్చేరిలోని అరవిందఘోషు
ఆశ్రమములో జేరిన దొరైస్వామి అయ్య రపుడు ఎమ్. ఏ. క్లాసులో జదు
వుచు నాకు స్నేహితుడైనాడు. ఆయన యంతర్వర్ణభోజనముల నేర్పాటుచేసి
యపుడపుడు నన్నుకూడ వానికి దీసికొనిపోయెడువాడు. గొప్ప సంస్కర్త.
1904 వ సంవత్సరములో మునగాల ఎస్టేటు పెద్దదావాలు రెంటిని కృష్ణా
జిల్లాజడ్జి లా పాయింట్లమీద గొట్టివేయగా, నవతలిపార్టీవారు మద్రాసుహైకో
ర్టులో అప్పీలును దాఖలుచేసినారు. మునగాల రాజాగారి దివానుగానున్న
కొమర్రాజు లక్ష్మణరావుగారు మునగాల రాజాగారిపక్షమున హైకోర్టులాయర్ల
చేత బనిచేయించుటకుగాను 1905 సంవత్సరారంభములో కుటుంబముతో
గూడ వచ్చి చెన్నపట్టణములోని కచ్చాలేశ్వరాగ్రహారములోనే నాకు మూడు
నాలుగిండ్ల యవతల గాపురమేర్పరచుకొనెను. లా కళాశాలలో ఎఫ్.ఎల్.లో
విద్యార్థిగా జేరెను. మా యిద్దరకు మైత్రి యెక్కువయినది. ఆయనతల్లి
గంగమ్మగారు గొప్ప వేదాంతి. మా అమ్మకు, నా భార్యకు వేదాంతము
చెప్పుచుండెడిది, ఆమె చివరిరోజులలో కాశీలోనే నివసించి యచ్చటనే
పరమపదించినది. నేను, లక్ష్మణరావుగారుకూడ యస్. శ్రీనివాసయ్యంగారి
యధ్యక్షతను నడుపబడుచున్న దక్షిణహిందూదేశ సంఘసంస్కరణ సంఘ
ములో సభ్యులుగా జేరితిమి. రాత్రులందు మాలమాదిగలకు చదువుచెప్పు
పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేయుట కైచ్ఛికసేవకులుగా జేరితిమి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9cv1a315kyh9oonq9iil9po1e73g45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక చర్చ:పటం కతలు.pdf</title>
    <ns>107</ns>
    <id>212093</id>
    <revision>
      <id>581764</id>
      <parentid>553898</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* బొమ్మల సమస్య */</comment>
      <origin>581764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2050" sha1="818n8cvbe1khymi5oasmq1qj16q9mn5" xml:space="preserve">== బొమ్మల సమస్య ==

{{ping|Arjunaraoc}} బొమ్మలను క్రాపింగ్ చేస్తుంటే కొంతభాగం మాత్రమే వస్తుంది. ఒకసారి పరిశీలించి సహాయం చేయగలరా. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 14:30, 14 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారు, సమస్య నిర్ధారించాను. విశ్లేషించాలి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 11:41, 20 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారు,  బొమ్మ చూపుటలో కుదించబడుతున్నందున సరిగా రాలేదని గమనించాను.  మానవీయంగా cHeight పరామితి పెంచి, మునుజూపులో ధృవికరించి, భద్రపరచండి. ఉదాహరణకు [https://te.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:%E0%B0%AA%E0%B0%9F%E0%B0%82_%E0%B0%95%E0%B0%A4%E0%B0%B2%E0%B1%81.pdf/1&amp;diff=prev&amp;oldid=553896 తొలిపేజీ సవరణ] చూడండి.-- [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 12:02, 20 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
::[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]]  గారూ, ధన్యవాదాలు. మీరు చెప్పినట్లు చేశాను. ఒకసారి చూడండి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:22, 23 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>818n8cvbe1khymi5oasmq1qj16q9mn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:పటం కతలు.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212319</id>
    <revision>
      <id>581726</id>
      <parentid>553795</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T00:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>పట్టికలో చేర్చు ఉదాహరణ</comment>
      <origin>581726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="77b88rinffsblvq29r3zcre481ibjed" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కృతజ్ఞతలు


శ్రీ రసమయి బాలకిషన్
అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
డా|| నందిని సిధారెడ్డి
చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
బి.ఎ.యస్.
శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, బి.
ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్
ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి
-


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు
మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>77b88rinffsblvq29r3zcre481ibjed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581755</id>
      <parentid>581726</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581755</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1685" sha1="kwjmaa01feypj90oz52ca2jquhb6wqd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

కృతజ్ఞతలు


శ్రీ రసమయి బాలకిషన్
అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
డా|| నందిని సిధారెడ్డి
చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
బి.ఎ.యస్.
శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, బి.
ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్
ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు
మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = 
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = 
}}
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kwjmaa01feypj90oz52ca2jquhb6wqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581757</id>
      <parentid>581755</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581757</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="g0jg2zk3wo5tlqzyvszdezswma8teyg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

కృతజ్ఞతలు


బి.ఎ.యస్.
శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, బి.
ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్
ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు
మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = డా|| నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
}}
|-
| గడి పాఠ్యం || గడి పాఠ్యం
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0jg2zk3wo5tlqzyvszdezswma8teyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581758</id>
      <parentid>581757</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581758</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1780" sha1="p5my5bczgqkusueb4r138b9d11mhu3v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్
ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు
మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = డా|| నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 169
|cHeight = 185
|oTop = 563
|oLeft = 77
|Location = center
|Description = శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
}} 
|| గడి పాఠ్యం
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p5my5bczgqkusueb4r138b9d11mhu3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581759</id>
      <parentid>581758</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1779" sha1="di8y0p0053k238hl6tvczhm5w7t7td1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్
ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు
మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = డా. నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 169
|cHeight = 185
|oTop = 563
|oLeft = 77
|Location = center
|Description = శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
}} 
|| గడి పాఠ్యం
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>di8y0p0053k238hl6tvczhm5w7t7td1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581760</id>
      <parentid>581759</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581760</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1915" sha1="nui7lujh9w33kpny8dc7x9n4ih302nn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు
మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = డా. నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 169
|cHeight = 185
|oTop = 563
|oLeft = 77
|Location = center
|Description = శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
}} 
| 
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 176
|cHeight = 185
|oTop = 562
|oLeft = 324
|Location = center
|Description = శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి
}}
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nui7lujh9w33kpny8dc7x9n4ih302nn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581761</id>
      <parentid>581760</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581761</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1920" sha1="tn5old00dmycc5daxz8hijnqvzs1wsk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు &lt;br&gt; మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్.
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = డా. నందిని సిధారెడ్డి చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 169
|cHeight = 185
|oTop = 563
|oLeft = 77
|Location = center
|Description = శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
}} 
| 
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 176
|cHeight = 185
|oTop = 562
|oLeft = 324
|Location = center
|Description = శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి
}}
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tn5old00dmycc5daxz8hijnqvzs1wsk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581762</id>
      <parentid>581761</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581762</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2004" sha1="gy7t9nfesn3gebtlqomzj6z6ru7x4im" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ కృతజ్ఞతలు
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 159
|cHeight = 173
|oTop = 95
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ అజ్మీరా చందూలాల్ గారు &lt;br&gt; మంత్రివర్యులు
}}
|
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 177
|cHeight = 175
|oTop = 98
|oLeft = 332
|Location = center
|Description =  డా. కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఎ.ఎస్. (రి)&lt;br&gt;ప్రభుత్వ సలహాదారు
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 153
|cHeight = 185
|oTop = 322
|oLeft = 83
|Location = center
|Description = శ్రీ రసమయి బాలకిషన్ &lt;br&gt; అధ్యక్షులు, సాంస్కృతిక సారథి
}} 
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 157
|cHeight = 185
|oTop = 324
|oLeft = 343
|Location = center
|Description = డా. నందిని సిధారెడ్డి &lt;br&gt; చైర్మన్, సాహిత్య అకాడమి
}}
|-
| {{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 169
|cHeight = 185
|oTop = 563
|oLeft = 77
|Location = center
|Description = శ్రీ బుర్రా వెంకటేశం, ఐ.ఎ.యస్. &lt;br&gt; ప్రభుత్వ కార్యదర్శి
}} 
| 
{{Css image crop
|Image = పటం కతలు.pdf
|Page = 8
|bSize = 600
|cWidth = 176
|cHeight = 185
|oTop = 562
|oLeft = 324
|Location = center
|Description = శ్రీ దేశపతి శ్రీనివాస్ &lt;br&gt; ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయ ప్రత్యేకాధికారి
}}
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: right;&quot; |- మామిడి హరికృష్ణ
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gy7t9nfesn3gebtlqomzj6z6ru7x4im</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/385</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218991</id>
    <revision>
      <id>581717</id>
      <parentid>571827</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T20:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581717</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3594" sha1="649ur2nugqll6uur1kdjidk5aspabe3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
చింతాదులగు విభావములచే నితికర్తవ్యతామూఢత్వరూపమగు ననుభావముచే జాడ్యము వ్యజ్యమానమగును.
{{Center|జాడ్యోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అదన నృసింహుఁడు వచ్చిన
సుదతి కనుంగొనదు; చెలులఁ జూడదు; భాషిం
పదు; మిగులఁ జలింపదు; త
ద్వదనామృతపారణావధానయుఁ బోలెౝ.&lt;/poem&gt;|ref=55}}
నరసభూపాలుఁడు రాఁగా నాయిక హర్షాతిశయమునఁ బ్రక్కలకుఁ జూడదు; చెలులను జూడదు; మాటలాడదు; చలింపదు; అతని ముఖచంద్రామృతపానమున నేకాగ్రచిత్తయై యున్నట్లు కనఁబడుచున్నది.

ఇట నిష్టదర్శనము (ప్రియదర్శనము) విభావము. చెలులతో భాషింపకుండుట మొదలగునవి యనుభావములు. వీనిచే నాయికయొక్క జడత వ్యక్తమగును.

&quot;తద్వదనామృతపారణావధానయుఁ బోలెన్ &quot; అనుటచే నితికర్తవ్యతారూపమగు మూఢత్వము లేదు. కాన నిది లేకుంట లెస్స.
{{p|ac|fwb}}5. గ్లానిలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కడుశక్తి యెడలి బడలిక
నడలుట యది గ్లానియయ్యె;&lt;/poem&gt;|ref=56}}
తా. బలముదగ్గి బడలిక పడుట గ్లాని.

&quot;ఆధివ్యాధిజన్య బలహానిప్రభవో వైవర్ణ్య శిథిలాంగత్వ, దృగ్భ్రమణాదిహేతుః దుఃఖవిశేషో గ్లానిః&quot; ఆధి (మనోవ్యాధి) వ్యాధుల (శారీరికరోగము) వలన బలము దగ్గుటచేఁ బుట్టినట్టియు, వైవర్ణ్యము, శిథిలాంగత్వము, దృగ్భ్రమణము మొదలగువానినిఁ గలిగించు దుఃఖవిశేషరూపమగు చిత్తవృత్తి గ్లాని.

కొందఱు &quot;వ్యాధ్యాదిప్రభవ బలనాశః గ్లాని” “బలస్యాపచయో గ్లాని రాధివ్యాధి సముద్భవః” వ్యాధ్యాదులవలనఁ గలిగిన బలనాశమే గ్లాని యనిరి. పైని గ్లానిలక్షణపద్యముయొక్క భావముగూడ నదియే. ఇది పొరపాటు. ఏలన, భావ మనఁగా చిత్తవృత్తివిశేషమని చెప్పితిమి. నాశము చిత్తవృత్తివిశేష మెట్లగును? కాన బలనాశజన్య దుఃఖవిశేషరూపచిత్తవృత్తియే గ్లాని యని చెప్పుకొనవలెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>649ur2nugqll6uur1kdjidk5aspabe3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581718</id>
      <parentid>581717</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T20:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581718</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="irjjy96l4a2rg1tww7v5a0i99ryxj7s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
చింతాదులగు విభావములచే నితికర్తవ్యతామూఢత్వరూపమగు ననుభావముచే జాడ్యము వ్యజ్యమానమగును.
{{Center|జాడ్యోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అదన నృసింహుఁడు వచ్చిన
సుదతి కనుంగొనదు; చెలులఁ జూడదు; భాషిం
పదు; మిగులఁ జలింపదు; త
ద్వదనామృతపారణావధానయుఁ బోలెౝ.&lt;/poem&gt;|ref=55}}
నరసభూపాలుఁడు రాఁగా నాయిక హర్షాతిశయమునఁ బ్రక్కలకుఁ జూడదు; చెలులను జూడదు; మాటలాడదు; చలింపదు; అతని ముఖచంద్రామృతపానమున నేకాగ్రచిత్తయై యున్నట్లు కనఁబడుచున్నది.

ఇట నిష్టదర్శనము (ప్రియదర్శనము) విభావము. చెలులతో భాషింపకుండుట మొదలగునవి యనుభావములు. వీనిచే నాయికయొక్క జడత వ్యక్తమగును.

&quot;తద్వదనామృతపారణావధానయుఁ బోలెన్ &quot; అనుటచే నితికర్తవ్యతారూపమగు మూఢత్వము లేదు. కాన నిది లేకుంట లెస్స.
{{p|ac|fwb}}5. గ్లానిలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కడుశక్తి యెడలి బడలిక
నడలుట యది గ్లానియయ్యె;&lt;/poem&gt;|ref=56}}
'''తా'''. బలముదగ్గి బడలిక పడుట గ్లాని.

&quot;ఆధివ్యాధిజన్య బలహానిప్రభవో వైవర్ణ్య శిథిలాంగత్వ, దృగ్భ్రమణాదిహేతుః దుఃఖవిశేషో గ్లానిః&quot; ఆధి (మనోవ్యాధి) వ్యాధుల (శారీరికరోగము) వలన బలము దగ్గుటచేఁ బుట్టినట్టియు, వైవర్ణ్యము, శిథిలాంగత్వము, దృగ్భ్రమణము మొదలగువానినిఁ గలిగించు దుఃఖవిశేషరూపమగు చిత్తవృత్తి గ్లాని.

కొందఱు &quot;వ్యాధ్యాదిప్రభవ బలనాశః గ్లాని” “బలస్యాపచయో గ్లాని రాధివ్యాధి సముద్భవః” వ్యాధ్యాదులవలనఁ గలిగిన బలనాశమే గ్లాని యనిరి. పైని గ్లానిలక్షణపద్యముయొక్క భావముగూడ నదియే. ఇది పొరపాటు. ఏలన, భావ మనఁగా చిత్తవృత్తివిశేషమని చెప్పితిమి. నాశము చిత్తవృత్తివిశేష మెట్లగును? కాన బలనాశజన్య దుఃఖవిశేషరూపచిత్తవృత్తియే గ్లాని యని చెప్పుకొనవలెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>irjjy96l4a2rg1tww7v5a0i99ryxj7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/386</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218992</id>
    <revision>
      <id>581719</id>
      <parentid>571828</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T21:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581719</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3280" sha1="p9or29aufkibkrwg1r00nnwlbjy12zk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఇట బలహాని విభావము; వైవర్ణ్యము, శిథిలాంగత్వము, దృగ్భ్రమణము మొదలగునవి యనుభావములు.
{{Center|గ్లాన్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిండదె బడలిక? మును చను
కుండలబరు వాఁగలేని కోమలిమేనం
గొండంతవలపు పుట్టిన
గండరగండాంక యోబఘననరసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=57}}
'నిండదె బడలిక ?&quot; అనుటవలన గ్లాని వర్ణింపఁబడినది. కాని యిది వ్యక్తము గాక వాచ్యమైనది. మరియు నీ బడలిక వలపువలనఁ బుట్టినట్లు చెప్పినాఁడు. ఇదియు ననుచితమే. కాన నీ యుదాహరణము సరిగాలేదు. ఇట రసగంగాధరలక్ష్యము నిత్తుము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;శయితా శైవలశయనే । సుషమాశేషానవేందులేఖేన
ప్రియమాగతమపి సవిధే । సత్కురుతే మధురవీక్షణై రేవ&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
&quot;శోభామాత్రము మిగిలిన చంద్రకళవలె శైవాలతల్పమునఁ బండుకొని చెంతకు వచ్చినను బ్రియుని మధురవీక్షణములచేతనే సత్కరించుచున్నది&quot; ఇటఁ బ్రియవిరహజనితవ్యాధికృతబలహాని విభావము. ఎదుర్కొనకుండుట, చరణపాతము సేయకుండుట, కొఁగలింపకుండుట మొదలగునని యనుభావములు, వీనిచే గ్లాని వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}6. త్రాసలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...... నాకస్మిక మై
పొడము భయంబునఁ జిత్తము
తడఁబడు టది త్రాస మనఁగఁ దగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=58}}
ఆకస్మికముగాఁ గలిగిన భయముచేఁ జిత్తము దడఁబాటుఁ బొందుట త్రాసము. “భీరోర్ఘోర సత్త్వదర్శన స్ఫూర్జథు శ్రవణాదిజన్మా చిత్తవృత్తివిశేష స్త్రాసః” పిఱికివానికి వ్యాఘ్రాది ఘోరజంతుదర్శనమువలనను, ఉఱుములు మొదలగువానిని వినుటవలనను గలుగు చిత్తవృత్తివిశేషము త్రాసము. దీనివలన రోమాంచ, కంప, స్తంభ, భ్రమాదులు గలుగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9or29aufkibkrwg1r00nnwlbjy12zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/387</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218993</id>
    <revision>
      <id>581720</id>
      <parentid>571830</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T21:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581720</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3051" sha1="lo7n7llf3tbxlxgan8w4wv9r4dj5ko8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
“ఆకస్మికభయా చ్చిత్తవిక్షోభిస్త్రాసః&quot; అను ప్రతాపరుద్రీయలక్షణమునుఁగూడ నింతియే యర్థము. భయస్థాయిభావోదాహరణమున భయతాపములకు భేదము తెలుపఁబడినది. (చూ. పుట 326)
{{Center|త్రాసోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మరుఁజిత్రలిఖితుఁ గని బి
త్తరి వెఱవఁ బరాగభూతిఁ దగ నిడి చిగురా
కరయఁగ దిగఁదుడిచి యలులకు
విరిబోనము వోయఁ దొఱగె వెఱపు నృసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=59}}
ఇటఁ జిత్రలిఖితమరుఁడు విభావము. రోమాంచ, కంప, స్తంభాదు లాక్షేప్యములు. ఇట ననుభావము లాక్షేప్యము లగుటవలనఁ ద్రాసము లెస్సగా వ్యక్త మగుటలేదు. ఈక్రింది రసగంగాధరలక్ష్య ముచితముగా నున్నది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“మాకురు కశాం కరాబ్జే కరుణావతి! కంపతే మమ స్వాంతం
 ఖేలన్నజాతు గోపై రంబ! విలంబం కరిష్యామి”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
“అమ్మా! నాచేతిలోఁ గొరడా దెబ్బలు గొట్టకుము. నాహృదయము వడఁకుచున్నది. గోపబాలురతో నాడుచు నికముం దాలస్యము సేయను”

ఇది బాలకృష్ణుని వచనము.

ఇట గొరడా విభావము. హృదయకంప మనుభావము. దీనిచేఁ ద్రాసము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}7. శంకాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తనకు ననిష్టం బగునో
యని గొదుకుట శంక....&lt;/poem&gt;|ref=}}
“కి మనిష్టం మమ భవిష్యతీత్యాకార శ్చిత్తవృత్తివిశేష శ్శంకా” దీనికిఁ బైయర్థమే. దీనివలన ముఖవివర్ణతాకంపాదులు గలుగును.
{{Center|శంకోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చిలుకలపలుకో? యని విన
నలుకుం జెలిపలుకుఁ; దలఁకు నద్దము సూడౝ
గలువలచెలికాఁడో? యని
చెలువ వియోగంబుకతన శ్రీనరసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=60}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lo7n7llf3tbxlxgan8w4wv9r4dj5ko8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581721</id>
      <parentid>581720</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T21:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581721</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3052" sha1="nk1fqrtqx1m8oocb0if1hyaa6oomw65" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
“ఆకస్మికభయా చ్చిత్తవిక్షోభిస్త్రాసః&quot; అను ప్రతాపరుద్రీయలక్షణమునుఁగూడ నింతియే యర్థము. భయస్థాయిభావోదాహరణమున భయతాపములకు భేదము తెలుపఁబడినది. (చూ. పుట 326)
{{Center|త్రాసోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మరుఁజిత్రలిఖితుఁ గని బి
త్తరి వెఱవఁ బరాగభూతిఁ దగ నిడి చిగురా
కరయఁగ దిగఁదుడిచి యలులకు
విరిబోనము వోయఁ దొఱగె వెఱపు నృసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=59}}
ఇటఁ జిత్రలిఖితమరుఁడు విభావము. రోమాంచ, కంప, స్తంభాదు లాక్షేప్యములు. ఇట ననుభావము లాక్షేప్యము లగుటవలనఁ ద్రాసము లెస్సగా వ్యక్త మగుటలేదు. ఈక్రింది రసగంగాధరలక్ష్య ముచితముగా నున్నది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“మాకురు కశాం కరాబ్జే కరుణావతి! కంపతే మమ స్వాంతం
 ఖేలన్నజాతు గోపై రంబ! విలంబం కరిష్యామి”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
“అమ్మా! నాచేతిలోఁ గొరడా దెబ్బలు గొట్టకుము. నాహృదయము వడఁకుచున్నది. గోపబాలురతో నాడుచు నికముం దాలస్యము సేయను”

ఇది బాలకృష్ణుని వచనము.

ఇట గొరడా విభావము. హృదయకంప మనుభావము. దీనిచేఁ ద్రాసము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}7. శంకాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తనకు ననిష్టం బగునో
యని గొదుకుట శంక....&lt;/poem&gt;|ref=}}
“కి మనిష్టం మమ భవిష్యతీత్యాకార శ్చిత్తవృత్తివిశేష శ్శంకా” దీనికిఁ బైయర్థమే. దీనివలన ముఖవివర్ణతాకంపాదులు గలుగును.
{{Center|శంకోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చిలుకలపలుకో? యని విన
నలుకుం జెలిపలుకుఁ; దలఁకు నద్దము సూడౝ
గలువలచెలికాఁడో? యని
చెలువ వియోగంబుకతన శ్రీనరసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=60}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nk1fqrtqx1m8oocb0if1hyaa6oomw65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/388</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218994</id>
    <revision>
      <id>581722</id>
      <parentid>571831</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T22:14:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581722</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3389" sha1="sv1nqkl5yek9qqjyhxtdckze2k14rc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;అర్థము స్పష్టము. ఇట ననిష్టము విభావము. ముఖవివర్ణతాకంపాద్యనుభావము లాక్షేప్యములు. వీనిచే శంక వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}8. ఆర్తి (వ్యాధి) లక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;......హృదయమందలి తాపం
బినుమడియై వెలిఁ బర్విన
ననయముఁ దనుపీడ యార్తి యగు నె ట్లన్నౝ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
'''తా'''. హృదయతాపము ద్విగుణమై వెలికిఁ బర్వఁగాఁ గలిగిన శరీరపీడ తాపము. చిత్తవృత్తివిశేషమే భావమయినపుడు శరీరపీడ చిత్తవృత్తివిశేషము గాదుగదా! కానఁ బై లక్షణము దోషగ్రస్తము.

“రోగివిరహాదిప్రభవో మనస్తాపో వ్యాధిః” రోగము, విరహము, మొదలగువానివలనఁ బుట్టిన మనస్తాపరూపమగు చిత్తవృత్తివిశేషము వ్యాధి. రోగవిరహాదులు విభావములు. గాత్రశైథిల్యము, శ్వాసము మొదలయిన వనుభావములు. (ఇట రోగము వ్యాధి కాదనియు రోగమువలనఁ బుట్టిన మనస్తాపమే వ్యాధి యనియును గ్రహింపవలెను.)
{{Center|ఆర్త్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;బెడిదపు మదనజ్వరమున
మిడిసిపడుౝ హారలతలు మృగలోచనకుౝ
వెడవిలుతు వింటికోలల
వడువున; సతి నింక నేఁచవలదు నృసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=61}}
“మదనతాపముచే హారలతలు మన్మథబాణములవలె నెగిరెగిరిపడుచున్నవి. ఇఁక నీ యువతి నేఁచవలదు.” ఇట శరీరతాపమే వ్యక్త మగుచున్నది; గాని మనస్తాపము వ్యక్త మగుటలేదు. రసగంగాధరలక్ష్యమును గనుఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;హృదయే కృతశైవలానుషంగా ముహురంగాని యతస్తతః క్షిపంతీ
తదుదంతపరే ముఖే సఖీనా మతిదీనామియమాదధాతి దృష్టిం.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
వక్షస్స్థలమునఁ దామరతూండ్లు వహించి మరల మరల నంగముల నిట్టట్టులు విసురుకొనుచుఁ బ్రియోదంతమును జెలికత్తె చెప్పఁబోఁగా నాయువతి దీనదృష్టితోఁ జూచుచున్నది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sv1nqkl5yek9qqjyhxtdckze2k14rc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/389</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218995</id>
    <revision>
      <id>581729</id>
      <parentid>571832</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T01:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3159" sha1="80j84jafbip9huf294ckjzmlzpn0esh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఇట విరహము విభావము. అంగక్షేపాదు లనుభావములు. వీనిచే వ్యాధి వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}9. రోషలక్షణము (అమర్షము)&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఎందును గృతాపరాధుల
యందు మనం బెరియ రోష మగు నది; ....&lt;/poem&gt;|ref=62}}
ఈ వ్యభిచారిభావమగు నమర్షమునకును నీతఁ డిచ్చిన, స్థాయిభావమగు క్రోధమునకు లక్షణ మొకేవిధముగా నున్నది. క్రోధలక్షణమును జూడుఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;క. అపకారకారులగు నరు
   లపరాధ మొనర్ప నే మహామహుని మనం
   బు పరిజ్వలితంబగు నది
   యపరిమితక్రోధ మయ్యె నది యెట్లన్నన్.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
కాని రసగంగాధర లక్షణమును గ్రహింపవలెను. “పరకృతావజ్ఞాది నానాపరాధజన్యః మానవాక్యాది పారుష్యాది కారణీభూత శ్చిత్తవృత్తివిశేషో౽మర్షః” (పరకృతమగు నవజ్ఞరూప నానాపరాధములవలనఁ బుట్టినదియు, మౌనవాక్యములు (మాటలాడకుండుట) వాక్పారుష్యము మొదలయినదానినిఁ గలిగించు చిత్తవృత్తివిశేషమే యమర్షము) స్థాయిభావమగు క్రోధమునకును వ్యభిచారియగు నమర్షమునకును భేదము వెనుకఁ దెలుపఁబడినది. (చూ. పుట 328)

అవజ్ఞాదులు విభావములు మానవాక్యపారుష్యాదు లనుభావములు. వీనిచే రోషము వ్యక్తమగును.
{{Center|రోషోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నిలునిలు మనంగ! యెచటికిఁ
దొలఁగెదు? నరసింహుఁ డింతితోఁ గూడినఁ జా;
లలరు భవదీయచాపము
కలుగానుగఁ ద్రిప్పి పిప్పిగాఁ గావింతుౝ.&lt;/poem&gt;|ref=63}}
ఇందుఁ దనసఖి కపరాధ మొనర్చిన మన్మథునిపై మనఃప్రజ్వలనము వ్యక్తమగుచున్నది. మన్మథాపరాధము విభావము. పరుషవచన మనుభావము. వీనిచే రోషము (అమర్షము) వ్యక్తపరచును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>80j84jafbip9huf294ckjzmlzpn0esh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/390</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218996</id>
    <revision>
      <id>581734</id>
      <parentid>571833</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T02:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2917" sha1="shz55ki3fzu4oxdu2429wbkfwwmjl0s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}10. గర్వలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...... ఒరులౝ
నిందించి తన్నుఁ బొగడు న
మందోన్నతి గర్వ మయ్యె మహి నె ట్లన్నౝ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
పరులను నిందించి తన్నుఁ బొగడుకొనుట గర్వము. “రూపధనవిద్యాదిప్రయుక్తాత్మోత్కర్షజ్ఞానాధీన పరావహేలనం గర్వః” (రూపము, ధనము, విద్య మొదలగువానిచేఁ బుట్టిన యాత్మోత్కర్షజ్ఞానమువలనఁ గలిగిన పరావహేలనము గర్వము.)
{{Center|గర్వోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ప్రతియె? కలంకాంకితునకు
సతి యగురోహిణియు నతనుసతి యగురతియుం
జతురనృసింహునిఁ జెందిన
యతిధన్యకు నాకు? ననుచు నంగన నవ్వెౝ.&lt;/poem&gt;|ref=64}}
నరసభూపాలుని చెట్టపట్టిన నాకుఁ గళంకి భార్య యగు రోహిణియు, ననంగుని భార్య యగు రతియును సమానలా? అని నాయిక నవ్వెను.

ఇట నరసభూపాలప్రాప్తిప్రయుక్తమగు 'అతిధన్యకు' అను నాత్మోత్కర్షము విభావము. అవహేలనము (నవ్వుట) అనుభావము. వీనిచే గర్వము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}11. ఆవేగలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;క్రమమున నిష్టానిష్టా
గమజమనస్సంభ్రమంబు గన నావేగంబు&lt;/poem&gt;|ref=65}}
ఇష్టము, అనిష్టము, తటస్థించుట వలనఁ గలిగిన మనస్సుయొక్క తత్తఱపాటు ఆవేగము. రసగంగాధరమునఁ గేవల మనిష్టమువలనఁ గలిగిన తత్తెఱపాటే యావేగ మని చెప్పఁబడినది. కానఁ బైలక్షణము పొరపాటు.

&quot;అనర్థాతిశయ జనితా చిత్తస్య సంభ్రమాఖ్యా వృత్తిరావేగః&quot; అనర్థాతిశయమువలనఁ బుట్టిన మనస్సంభ్రమ మను పేరుగల వృత్తి యావేగము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shz55ki3fzu4oxdu2429wbkfwwmjl0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/391</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218997</id>
    <revision>
      <id>581735</id>
      <parentid>571834</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T02:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3243" sha1="7hyslnupsof7ot88afdvmtinyg9ed5g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఆవేగోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సతి హారము నిడ నెడలే
కతనునితనుసిద్ధిఁ గోరి యల రతి వ్రతసం
గతి నక్షసరము గైకొను
గతిఁ గేలన దాల్చి నృపతిఁ గనుఁగొన నరిగెన్.&lt;/poem&gt;|ref=65}}
'''తా'''. నరసభూపాలుఁడు వీథి నరుగుచుండఁగా నాయిక హారమును మెడలో వేసికొనుట కవకాశములేక చేతనే ధరించి యతనుఁడగు మన్మథునికి దనుసిద్ధిఁ గోరి వ్రతమును బూని చేత నక్షసరమును దాల్చిన రతినిఁ దలఁపించుచు నతనినిఁ జూడనేగెను.

ఇట నిష్టాగమజనితమనస్సంభ్రమము చెప్పఁబడినది. కేవల మనిష్టాగమజనితమనస్సంభ్రమమే యావేగమని సిద్ధాంతము. కాన నీ యుదాహరణము చింత్యము. ఈ క్రింది పద్య మనర్థమువలనఁ గలిగిన చిత్తసంభ్రమమున కుదాహరణీయము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఆ. ఇది నపుంసకంబు గద! యంచుఁ బ్రియురాలి
   ప్రాంతమునకు మనసుఁ బంపియుంటి
   నది రమించుచుండె నటనె హా! పాణిని
   పలుకు నమ్మి గోఁతబడితిఁ జెడితి.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట మనసు ప్రియురాలితో రమించుట యనర్థము. ఇది విభావము. అతిత్వరాన్వితములగు వచనాదు లనుభావములు. వీనిచే నావేగము వ్యక్తమగును.
{{p|ac|fwb}}12. ధృతిలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమరఁగ మనము కృతార్థ
త్వముఁ జెందిన ధృతి యనంగఁ దగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
'''తా'''. మనస్సు కృతార్థమగుట ధృతి.

&quot;లోభశోకభయాదిజనితోపప్లవనివారణకారణీభూత శ్చిత్తవృత్తివిశేషో ధృతిః&quot; లోభము, శోకము, భయము, మొదలగువానివలనఁ గలిగిన యుపప్లవమును నివారించు కారణమయిన చిత్తవృత్తివిశేషము ధృతి.
{{Center|ధృత్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నరసేంద్రుడు రాకుండినఁ
బరువడి భావింపఁ గలుగు భాగ్యమె చాలుం&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7hyslnupsof7ot88afdvmtinyg9ed5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/392</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218998</id>
    <revision>
      <id>581736</id>
      <parentid>571835</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T03:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="6j03kndx1dae2lamyjl2ajasemb41w0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జరితార్థ నైతి మరునకు
గిరివరుఁ బ్రియ మేల పల్కఁ గీడ్పడి నాకున్?&lt;/poem&gt;|ref=67}}
నరసభూపాలుఁడు నాచెంతకు రాకున్నను వానిని స్మరింపఁగలిగెడు భాగ్యము గలిగినది. అదియే చాలును. నేను గీడ్పడి మన్మథుని దేబిరింపనేల?

ఇట నరసభూపాలుని రామిచేఁ గలిగెడు నుపద్రవము నామె ధైర్యముతో నివారించుకొన్నది. ఇట వివేకము విభావము. చాపల్యముచే మన్మథుని దేబిరింపనని చెప్పుట ననుభావము. వీనిచే ధృతి వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}13. స్మృతిలక్షణము&lt;/p&gt;
{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;స్మృతి యగుఁ బూర్వానుభవ
స్మృతి .......&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
పూర్వానుభవమును దలఁచుట స్మృతి. ఈ లక్షణము సరియైనది కాదు. పూర్వానుభవమువలనఁ గలిగిన సంస్కారమువలనఁ గలిగిన జ్ఞానము స్మృతి యని చెప్పవలెను. “సంస్కారజన్యం జ్ఞానం స్మృతిః&quot; సంస్కారమువలనఁ గలిగినజ్ఞానము స్మృతి. లోకములో నొకప్పుడు మనము దేనినేనిఁ జూతుము లేక విందుము ఆవిషయము ప్రత్యక్షమునకు దూరమైనను మనహృదయమునకు హత్తుకొనియుండును. అదియే సంస్కారము. మరల నెన్నఁడేని నావిషయమును జూచుటగాని వినుటగాని సంభవించినచో వెనుకటిసంగతి మనతలఁపునకు వచ్చును. అట్టితలఁపు స్మృతి.
{{Center|స్మృత్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాఁటిపరిరంభసౌఖ్యము
నేటిబలెం బాయ దాత్మ నిండి తొలఁకుచున్
బోటి నృసింహునిఁ బాయని
పాటలసుమగంధు లెంత భాగ్యాధికలో?&lt;/poem&gt;|ref=69}}
ఇటఁ బరిరంభసౌఖ్యము విభావము. ఆనందాశ్రువులు, క్షేత్రనిమీలనము. ఆహాకారములు మొదలగునని యనుభావము లాక్షేప్యములు. వీనిచే స్మృతి వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}14. చాపలలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...రాగద్వేషజనితచేష్టాద్యనవ
స్థితి చాపలము....&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6j03kndx1dae2lamyjl2ajasemb41w0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581737</id>
      <parentid>581736</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T03:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="5qj9bgdsdt5y6m1gq0kaa5dseng9dto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జరితార్థ నైతి మరునకు
గిరివరుఁ బ్రియ మేల పల్కఁ గీడ్పడి నాకున్?&lt;/poem&gt;|ref=67}}
నరసభూపాలుఁడు నాచెంతకు రాకున్నను వానిని స్మరింపఁగలిగెడు భాగ్యము గలిగినది. అదియే చాలును. నేను గీడ్పడి మన్మథుని దేబిరింపనేల?

ఇట నరసభూపాలుని రామిచేఁ గలిగెడు నుపద్రవము నామె ధైర్యముతో నివారించుకొన్నది. ఇట వివేకము విభావము. చాపల్యముచే మన్మథుని దేబిరింపనని చెప్పుట ననుభావము. వీనిచే ధృతి వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}13. స్మృతిలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;స్మృతి యగుఁ బూర్వానుభవ
స్మృతి .......&lt;/poem&gt;|ref=68}} 
పూర్వానుభవమును దలఁచుట స్మృతి. ఈ లక్షణము సరియైనది కాదు. పూర్వానుభవమువలనఁ గలిగిన సంస్కారమువలనఁ గలిగిన జ్ఞానము స్మృతి యని చెప్పవలెను. “సంస్కారజన్యం జ్ఞానం స్మృతిః&quot; సంస్కారమువలనఁ గలిగినజ్ఞానము స్మృతి. లోకములో నొకప్పుడు మనము దేనినేనిఁ జూతుము లేక విందుము ఆవిషయము ప్రత్యక్షమునకు దూరమైనను మనహృదయమునకు హత్తుకొనియుండును. అదియే సంస్కారము. మరల నెన్నఁడేని నావిషయమును జూచుటగాని వినుటగాని సంభవించినచో వెనుకటిసంగతి మనతలఁపునకు వచ్చును. అట్టితలఁపు స్మృతి.
{{Center|స్మృత్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నాఁటిపరిరంభసౌఖ్యము
నేటిబలెం బాయ దాత్మ నిండి తొలఁకుచున్
బోటి నృసింహునిఁ బాయని
పాటలసుమగంధు లెంత భాగ్యాధికలో?&lt;/poem&gt;|ref=69}}
ఇటఁ బరిరంభసౌఖ్యము విభావము. ఆనందాశ్రువులు, క్షేత్రనిమీలనము. ఆహాకారములు మొదలగునని యనుభావము లాక్షేప్యములు. వీనిచే స్మృతి వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}14. చాపలలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...రాగద్వేషజనితచేష్టాద్యనవ
స్థితి చాపలము....&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5qj9bgdsdt5y6m1gq0kaa5dseng9dto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>218999</id>
    <revision>
      <id>581738</id>
      <parentid>571837</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T03:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3394" sha1="jygd6h6kqxtafyuzd5v5o2hr9ffnzse" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;'''తా'''. రాగద్వేషములవలనఁ బుట్టిన చెష్టాదుల యనవస్థ, అనఁగా నిలుకడలేని చేష్టలు సేయుట చాపలము.

“అమర్షాదిజన్యా వాక్పారుష్యాది కారణీభూతా చిత్తవృత్తిశ్చపలతా” అమర్షాదులవలనఁ బుట్టినట్టియు వాక్పారుష్యాదులు గలిగించునట్టియు చిత్తవృత్తి చపలత. మరియు వేరొకచో నిట్లు గలదు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;అమర్షప్రాతికూల్యేర్ష్యారాగద్వేషాశ్చమత్సరః
 ఇతియత్ర విభావాస్స్యురనుభావాస్తు భర్త్సవం
 వాక్పారుష్యం ప్రహారశ్చతాడనం వధ బంధనే
 తచ్చాపలనునాలోచ్య కార్యకారిత్య మిష్యతే”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
అమర్షము, ప్రాతికూల్యము, ఈర్ష్య, రాగము, ద్వేషము, మాత్సర్యము అనునవి విభావములు. వాక్పారుష్యము, ప్రహారము, తాడనము, వధ, బంధనము, లెస్సగా నాలోచింపక పనులుచేయుట, అనునవి యనుభావములు. వీనిచే చాపలము వ్యజ్యమానమగును.
{{Center|చాపలోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వనిత నృసింహునిఁ గనుఁగొని
చనుగుబ్బలమీఁదివలువ చక్కఁగ దిద్దున్?
జనఁ జూచు; మరలుఁ జెలితోఁ;
బనిలేమియుఁ బలుకు; నురముపయిఁ జెయి సేర్చున్.&lt;/poem&gt;|ref=70}}
నరసభూపాలునిమీఁది రాగము విభావము. వలువ దిద్దుట, చనఁజూచుట,
ఊరక పనిలేకయుఁ బలుకుట, ఉరమునఁ జెయిఁజేర్చుట యనునవి యాలోచింపక
చేయు పను అనుభావములు. వీని చేఁ జాఫలము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}15. ఔగ్ర్యలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;....ఎగ్గొదవిన
నతిచండత యుగ్రభావ మగు నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ఇతరులవలనఁ దనకుఁ గీడు గలుగఁగాఁ బుట్టిన చండత యౌగ్ర్యము.

&quot;అధిక్షేపాపమానాదిప్రభవా కిమస్య కరోమిత్యాద్యాకారా చిత్తవృత్తి రుగ్రతా&quot; అధిక్షేపము, అవమానము మొదలగువానివలనఁ బుట్టినట్టియు నేను దీనికి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jygd6h6kqxtafyuzd5v5o2hr9ffnzse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/394</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219000</id>
    <revision>
      <id>581739</id>
      <parentid>571838</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T03:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581739</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3334" sha1="th5465z9h3nbflyfd2o4ej1daqxd8le" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;బ్రతీకార మేమి చేయుదును? అను ప్రచండమగు చిత్తవృత్తి యౌగ్ర్యము. మరియు
నీ క్రింది లక్షణముగూడఁ గనవచ్చుచున్నది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“నృపాపరాధో౽ సద్దోషకీర్తనం చోరధారణం
 విభావాః స్యురధో బంధోవధస్తాడన భర్త్సనే
 ఏతే యత్రానుభావాస్తదౌగ్ర్యం నిర్దయతాత్మకం”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నృపాపరాధము, లేనిదోషమును దలరుద్దుట, చోరధారణము, ఇవి విభావములు. బంధనము, వధ, తాడనము, భర్త్సనము, ఇవి యనుభావములు. వీనిచే నుగ్రత వ్యక్తమగును.
{{Center|ఔగ్ర్యోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వలదు వల దేఁచఁ గలువల
చెలికాఁడ నృసింహుఁగూర్పు చెలిఁ; గాకున్నన్
బొలఁతుక నిట్టూర్పుపొగల్
వెలువడి నీబింబ మెల్ల వెస మాయించున్.&lt;/poem&gt;|ref=71}}
ఇటఁ జంద్రతాపము (చంద్రకృతాపరాధము) విభావము, 'నీబింబ మెల్ల వెస
మాయించుౝ' అనునది భర్త్సనమనుభావము వీనిచే నౌగ్ర్యము వ్యక్తమగును.
{{p|ac|fwb}}16. అవహిత్థాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;భువిలో నాకృతిగోపన
మవహిత్థ.....&lt;/poem&gt;|ref=72}}
ఆకారమును దాఁచుకొనుట యవహిత్థ యందురు. &quot;వ్రీడాదిభిర్నిమిత్తైః హర్షాద్యనుభావానాం గోపనాయ జనితో భావవిశేషో౽వహిత్థం” సిగ్గు మొదలగువానివలన హర్షాద్యనుభావములను దాఁచునట్టి చిత్తవృత్తి యవహిత్థ.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;&quot;అనుభావవిధానార్ధే౽వహిత్థంభావఉచ్యతే
 తద్విభావ్యం భయవ్రీడా ధార్ష్ట్య కౌటిల్య గౌరవైః”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
భయ, వ్రీడా, ధార్ష్ట్య, కౌటిల్య, గౌరవములవలనఁ బుట్టినట్టియు ననుభావవిధానర్థమగు భావ మవహిత్థ అనియు మరొకలక్షణముగూడఁ గలదు.
{{Center|అవహిత్థోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;హారములు గరఁగ నరస
క్ష్మారమణునిఁ బాడి యొక్కసతి పులుకలు మై&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>th5465z9h3nbflyfd2o4ej1daqxd8le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/395</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219001</id>
    <revision>
      <id>581741</id>
      <parentid>571839</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T04:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581741</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2990" sha1="nzm9chtek1s9yf6v0i8m2vr2812v8gt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నీరిక లెత్తిన దాఁచును, సారెకు హారాంబుజనితశైత్యం బనుచున్.&lt;/poem&gt;|ref=73}}
ఇట వ్రీడ విభావము. పులకలు దాఁచుట యనుభావము. వీనిచే నవహిత్థ వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}17. త్రపాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మనంబు ముడుఁగుట త్రప&lt;/poem&gt;|ref=}} 
&quot;స్త్రీణాం పురుషముఖావలోకనాదేః పుంసాంచ ప్రతిజ్ఞాభంగ, పరాభవాదేరుత్సన్నో వైవర్ణ్యాధోముఖత్వాదికారణీ భూతశ్చిత్తవృత్తివిశేషో వ్రీడా” స్త్రీలకుఁ బురుషముఖావలోకనమువలనఁ గలుగునట్టిదియుఁ బురుషులకుఁ బ్రతిజ్ఞాభంగము, పరాభవము మొదలగువానివలనఁ గలుగునట్టిదియు, వైవర్ణ్యము, అధోముఖత్వము మొదలగువానినిఁ గలిగించునట్టిదియు, నగు చిత్తవృత్తివిశేషము వ్రీడ. అదియే త్రప.
{{Center|త్రపోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వనిత నృసింహేంద్రుఁ బరా
కునఁ బేర్కొని శిరము వంచుకొనుఁ; జెలియెదుటన్
గనిపించె భావ మని మో
మనయముఁ గుచదుర్గవసతి నాఁగినభంగిన్.&lt;/poem&gt;|ref=74}}
ఒకవనిత పొరపాటున నరసభూపాలునిపే రుచ్చరించి తనమొగము తనభావమును దెలిపివేసెనే యని దానినిఁ గుచదుర్గములందు నిలిపెనో యన్నట్లు తలవంచుకొనెను.

ఇట నరసభూపాల నామోచ్చారణము విభావము. తలవంచుకొనుట యనుభావము. వీనిచేఁ ద్రప లేక వ్రీడ వ్యక్త మగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}18. విషాదలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వివిధోపాయాభావా
ద్యవిరతభంగము విషాదమగు నెట్లన్నన్&lt;/poem&gt;|ref=}}
'''తా'''. వివిధములయిన యుపాయములులేమిఁ గలిగిన భంగపాటు విషాదము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nzm9chtek1s9yf6v0i8m2vr2812v8gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/396</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219002</id>
    <revision>
      <id>581742</id>
      <parentid>571841</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T04:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581742</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3505" sha1="9u76wflobqpkabi4ml8uwufescgxtmt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&quot;ఇష్టాసిద్ధి, రాజగుర్వాద్యపరాధాదిజన్యో౽నుతాపో విషాదః” ఇష్టము సిద్ధింపకుంటవలనను, రాజ, గురు ప్రభృతులయెడఁ జేసినయపరాధాదులవలనను గలిగిన యనుతాపము విషాదము.
{{Center|విషాదోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అలరులు మరువమ్ములు; హిమ
జల మిందుకరోదికంబు; శత్రువు దలఁపం
జలిగాడ్పు; శ్రీనృసింహుం
డలిగినవాఁ డెట్లు మాను నతివకుఁ గాఁకల్.&lt;/poem&gt;|ref=74}}
ఇట నృసింహుని యలుక (ఇష్టాసిద్ధి) విభావము. &quot;ఎట్లుమాను నతివకుఁ గాకల్?” అనునప్పటి సుఖసంకోచాదు లనుభావము లాక్షేప్యములు. దీనిచే విషాదము వ్యక్తమగును.
{{p|ac|fwb}}19. మదలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మదము మదిరాదికృతస
మ్మదమోహవ్యతికరంబు.....&lt;/poem&gt;|ref=75}} 
'''తా'''. మద్యపానముచేతఁ గలిగిన సంతోషమోహముల కలయిక మదము.

“మద్యాద్యుపయోగజన్మా ఉల్లాసాఖ్యః శయనహసితాదిహేతు శ్చిత్తవృత్తి విశేషో మదః” మద్యపానాదులవలనఁ గలిగినట్టియు, శయన, హసితాదులను గలిగించునట్టియు నుల్లాసరూపమగు చిత్తవృత్తి మదము. దీనినే యిట్లుగూడఁ జెప్పుదురు. “సమ్మోహానందసందోహో మదో మద్యోపయోగజః&quot; మద్యోపయోగమువలనఁ బుట్టిన సమ్మోహానందముల కలయిక.

ఉత్తమపురుషాశ్రితమగు నీ మదమునకు నిద్ర యనుభావము. అనఁగా నుత్తముఁడు మదము గలిగినచో నిద్రించును. మధ్యముఁడు నవ్వును; పాడును. నీచుఁడు రోదనము, పరుషవచనములు మొదలగువాని నొనర్చును. మరియు నీ మదము మువ్విధములు. తరుణము, మధ్యమము, అధమము అని. అవ్యక్తములును, అసంగతములును నగు వాక్యములచేతను, సుకుమారమైన తొట్రుపాటుచేతను నభినయింపఁబడునది తరుణమదము. భుజాక్షేపము ( చేతు లెగురవేయుట), స్ఖలితము (తొట్రుపాటుతోఁ గూడిన నడక), ఘూర్ణితము (తిరుగుడుపాటు) మొదలగుదానిచే నభిన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9u76wflobqpkabi4ml8uwufescgxtmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/397</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219003</id>
    <revision>
      <id>581743</id>
      <parentid>571842</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T05:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581743</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3137" sha1="de1aoii2o1fbidc2opjfnarozh3jafh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యింపఁదగినది మధ్యమమదము. గతిభంగ, స్మృతినాశ, హిక్కా (ఎక్కిళ్ళు), ఛర్దులు (వాంతి) మొదలగువానిచే నభినయింపఁదగినది యధమమదము.
{{Center|మదోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అమరు నృసింహునివనమున
నమితాసవరసము లాని యలియౌవతముల్
భ్రమియించు; నాడుఁ; బాడును;
రమణులతోఁ గూడి సాంద్రరాగప్రౌఢిన్.&lt;/poem&gt;|ref=76}}
పెంటితుమ్మెదలు పుష్పాసవమాని గండుతుమ్మెదలతో నాడుచుఁ బాడుచు నుండును. ఇటఁ బుష్పాసవమానుట విభావము. ఆటపాట లనుభావములు. వీనిచే సమ్మోహానందముల కలియిక యను మదము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}20. ఔత్సుక్యలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;........ మరి యౌత్సుక్యం
బదన సమయాక్షమత్వము&lt;/poem&gt;|ref=}}
కాలవిళంబమును సహింపలేకుండుట యౌత్సుక్యము. “అధునైవాస్యలాభో మమాస్త్వితీచ్ఛా ఔత్సుక్యం” (ఇప్పుడే నా కిది లభించుఁ గాక యను కోరికయే యౌత్యుక్యము) మరొకచో నీక్రిందిలక్షణము గలదు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;సంజాతమిష్ట విరహా దుద్దీప్తం ప్రియసంస్మృతేః
నిద్రయా తంద్రయాగాత్ర గౌరవేణచ చింతయా
అనుభావిత, మాఖ్యాత మాత్సుక్యం భావకోవిదైః&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇష్టవిరహాదిరూపమగు నాలంబనవిభావముచేతను, ప్రియసంస్మృతిరూపమగు నుద్దీపనవిభావముచేతను, నిద్రా, తంద్రా, గాత్రగౌరవ (ఒడలు బరువుగాఁ దోఁచుట) చింతలను ననుభావములచే వ్యజ్యమ్యామగునది యౌత్సుక్యము.
{{Center|ఔత్సుక్యోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వరుఁ బిలువఁబనిచి యెపుడెపు
డరుదెంచునొ యనుచుఁ దలఁచి యభిముఖియగుబి
త్తరి; యింతపరాకైనను
నరయఁ దదాలోకవిఘ్న మగు ననుభీతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=77}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>de1aoii2o1fbidc2opjfnarozh3jafh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/398</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219004</id>
    <revision>
      <id>581744</id>
      <parentid>571843</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581744</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3207" sha1="tdzqupg0dpua286n4ld6cv2mm3zhy5y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ప్రియవిరహ మాలంబనవిభావము. ఆక్షేప్యమగు ప్రియసంస్మృతి యుద్దీపనవిభావము. 'ఎపు డెపు దరుదెంచునొ' అను చింతయును, అభిముఖీభావమును, అనుభావములు. వీనిచే నౌత్సుక్యము వ్యక్తమగును.
{{p|ac|fwb}}21. మతిలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మది నర్థవినిర్ణయంబు మతి యెట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''తా'''. అర్థనిశ్చయము మతి. &quot;శాస్త్రాది విచారజన్య మర్ధనిర్ధారణం మతిః” శాస్త్రాదులను విచారించుటచేఁ గలిగిన కార్యనిశ్చయము మతి. ఇందు నిశ్శంక తదర్ధానుష్ఠాన (నిస్సంశయముగా నాకార్య మనుష్ఠించుట) సంశయోచ్ఛేదములు (సందేహము దీఱుట) మొదలగునవి యనుభావములు.
{{Center|మత్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చెలువరొ! శ్రీనరసింహుం
డలనాఁటి నృసింహమూర్తి యగుఁ; గాకున్నౝ
దలఁచిన తావులనెల్లను
నెలకొని సాన్నిధ్య మొందునిపుణత గలదే?&lt;/poem&gt;|ref=78}}
సరసభూపాలుఁ డా నరసింహమూర్తియే! కాకున్నచోఁ దలఁచుకొన్నతావుననే ప్రత్యక్ష మగునా? ఇట “తలఁచిన తావుల నెల్లను...” ఇత్యాదికముచేఁ గలిగిన సంశయవిచ్ఛేదముచే నృసింహుఁడే యని యర్థనిర్థాణము సేయఁబడినది.

ఇట శాస్త్రప్రమాణము విభావము. సంశయవిచ్ఛేద మనుభావము. వీనిచే మతి వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}22. నిద్రాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;జగతిం జిత్తనిమీలన
మగు నిద్ర యనంగ......&lt;/poem&gt;|ref=79}}
మనస్సు మూసికొనిపోవుటయే నిద్ర. &quot;శ్రమాది ప్రయోజ్యం చేతస్సమ్మీలనం నిద్రా” శ్రమాదులవలనఁ గలిగిన మనస్సమ్మిలనము నిద్ర. శ్రమాదులు విభావములు నేత్రనిమీలనము, గాత్రనిష్క్రియత్వము (ఒడలు కదల్పకుండుట) మొదలగునవి యనుభావములు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tdzqupg0dpua286n4ld6cv2mm3zhy5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/399</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219005</id>
    <revision>
      <id>581745</id>
      <parentid>571845</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581745</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3085" sha1="8r3pvt8ubtlq3j12lftsyiwh8p9zsmi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కలనైన శ్రీనృసింహునిఁ
గలయం గల నంచుఁ గలికి కన్నులు మొగిచెౝ
జెలి బాహ్యేంద్రియపథమున
నలరు మనం బరుగకుండ నాగిఁనభంగిౝ.&lt;/poem&gt;|ref=80}}
కలలో నైన నరసభూపాలునిఁ గలియుదు నని యెంచి యొకయువతి తనబాహ్యేంద్రియమార్గమున మనస్సు వోకుండ నాఁపినట్లు కన్నులు మూసెను.

ఈ యుదాహరణము సుప్తికిఁ (స్వప్నము) దగినది కాని నిద్రకుఁ దగినది కాదు. మనస్సమ్మీలనాత్మకమగు నిద్రలో స్వప్నము రాదు. ఈ క్రింది పద్య ముదాహరింపఁదగినది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;క. లలన నృసింహుని కౌఁగిట
   నలసియొ పపలెల్ల నిజానందెడు నెలమిన్
   నెలపొందున రే ముద్దులు
   గులికి పగల్ నిద్రవోవు కుముదినివోలెౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
సృసింహుని కౌఁగిట నలయుట విభావము. నేత్రనిమీలన, గాత్రనిష్క్రియత్వాదు లాక్షేప్యములగు ననుభావములు. వీనిచే నిద్ర వ్యక్తమగును.
{{p|ac|fwb}}23. మోహలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;....మూర్ఛనందుట మోహం
బగు....&lt;/poem&gt;|ref=}}
స్పష్టము. “భయవియోగాది ప్రయోజ్యా వస్తు తత్త్వానవధారిణీ చిత్తవృత్తి ర్మోహః” భయవియోగాదులవలనఁ గలిగినట్టియు, వస్తుతత్త్వమును నిశ్చయింపఁజాలనట్టియు చిత్తవృత్తి మోహము.
{{Center|మోహోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతనుశరహతుల సొరిగెను
సతి విరహతపస్సమాధిజనితవ్రత యై
ధృతి శ్రీనృసింహుఁ దలఁపఁగ
మతి తన్మయమగుచు మేనుమఱచినభంగిన్.&lt;/poem&gt;|ref=81}}
సతి విరహరూపతపోనియమము గలదై నరసభూపాలుఁడను నృసింహమూర్తినిఁ దలఁపఁగా దన్మయమైనదో యన్నట్లు మన్మథబాణహతులచే మూర్ఛిల్లెను. ఇటఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r3pvt8ubtlq3j12lftsyiwh8p9zsmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/400</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219006</id>
    <revision>
      <id>581746</id>
      <parentid>571846</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581746</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3366" sha1="tlw388z71z94qcyc1gmqcoayhexshxs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;బ్రియవియోగము విభాషము. సొరుగుట (వస్తుతత్త్వానవధారణము) అనుభావము. వీనిచే మోహము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}24. బోధలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;.....బోధ మెఱుకఁ జెందుట&lt;/poem&gt;|ref=}}
తెలివినిఁ బొందుట బోధము. “నిద్రానాశోత్తరం జాయమాననోబోధో విబోధః&quot; నిద్రానాశానంతరమునఁ గలుగు మెలఁకువయే విబోధము. బోధవిబోధశబ్దములు పర్యాయపదములే.

నిద్ర పూర్తియైనపుడును, స్వప్నాంతమందును, బెద్దశబ్దము వినుటవలనను, ఒకరు తాఁకుటవలనను నిద్రానాశము గలుగును. కాన నిని విభావములు. అక్షిమర్దన, గాత్రమర్దనాదు లనుభావములు.
{{Center|బోధోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;తరణీకులాధీశయశ
స్తరుణి జడత్వంబు మాని సంఫుల్లసితాం
బురుహాక్షియు, జృంభిత యై
చిరగతి మేల్కనియె శ్రీనృసింహుడు గలుగన్.&lt;/poem&gt;|ref=82}}
సూర్యవంశ్యరాజులకీర్తి యింతవఱకు నిద్రించి నరసభూపాలుఁడు జనించుటచేతఁ గనులు దెఱచి యావలించి మేలుకొనెను.

ఇట నరసభూపాలుని జన్మము విభావము. కనులు దెఱచుకొనుట, ఆవులించుటయు ననుభావములు. వీనిచే బోధము వ్యజ్యమానమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}25. అంతలక్షణము (మరణము)&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అగణితమృతియత్న మంత మగు నెట్లన్నౝ.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
మరణయత్న మంతము. “రోగాదిజన్యా మూర్ఛారూపా మరణప్రాగవస్థా మరణం” రోగాదులవలనఁ బుట్టినట్టియు, మూర్ఛారూప మగునట్టిదియు నగు మరణమునకుఁ బూర్వావస్థ లేక మరణయత్నము మరణము. ఇట మరణ మనఁగాఁ బ్రాణవియోగ మని యర్థమును చెప్పరాదు. ఏలన, భావ మనఁగాఁ జిత్తవృత్తివిశేష మని చెప్పితిమి. ప్రాణవియోగము చిత్తవృత్తి గాదుగదా! ఎల్ల చిత్తవృత్తులగు భావములకును శరీరప్రాణసంయోగ మనవసరముగదా!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tlw388z71z94qcyc1gmqcoayhexshxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/401</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219024</id>
    <revision>
      <id>581747</id>
      <parentid>571873</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581747</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2903" sha1="nxta5mqxiraawsqcu7zdp9ayb9x3e4j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|అంతోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;వల పెఱిఁగి రాఁడు; కౌఁగిట
నలమఁడు నరసావనీంద్రుఁ డని వగవఁజుమీ!
చెలులను జిలుకయు నెవ్వతి
వల నగునో యనుచుఁ గొంత వగచెద నాత్మన్.&lt;/poem&gt;|ref=83}} 
ఇట నరసభూపాలునిపైఁ గల విరహము విభావము. &quot;చెలులును జిలుకయు నెవ్వతి వలనగునో” అను చింత యనుభావము. వీనిచే మరణయత్నము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}26. ముదముయొక్క లక్షణము (ముదము―హర్షము)&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ముద మిష్టలాభభవ స
మ్మదమగు......&lt;/poem&gt;|ref=84}} 
ఇష్టము లభించుటవలనఁ గలిగిన సంతోష మను చిత్తవృత్తి ముదము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;దేవ భర్తృ గురు స్వామి ప్రసాదః ప్రియసంగమః
మనోరథాప్తిరప్రాప్య మనోహర ధనాగమః
తథోర్పత్తిశ్చ పుత్రాదేర్విభావో యత్ర జాయతే
నేత్రవక్త్ర ప్రసాదశ్చ ప్రియోః పులకోద్గమః
అశ్రుస్వేదాదయశ్చానుభావా హర్షం తమాదిశేత్.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
దేవ, భర్తృ, గురు, స్వామి, ప్రభృతుల యనుగ్రహము, ప్రియసంగమము, మనోరథలాభము, అప్రాప్యుఁడగు మనోహరుఁడు ధనము మొదలగువాని రాక, పుత్రాద్యుత్పత్తి మొదలగునవి విభావములు. నేత్రప్రసన్నత, ముఖప్రసన్నత, ప్రియభాషణము, పులకోద్గమము, అశ్రూదయము, స్వేదోదయము మొదలగున వనుభావములు. వీనిచే ముదము వ్యక్తమగును.
{{Center|ముదుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అలు లై కింశుకశిఖిలోఁ
జెలఁగుచు ము న్నెంతతపముఁ జేసెనొ? చెలి నే
నలి; నరసింహుని యురమునఁ
జెలు వగుచెంగల్వదండ చేరువ గలిగెన్.&lt;/poem&gt;|ref=85}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxta5mqxiraawsqcu7zdp9ayb9x3e4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/402</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219025</id>
    <revision>
      <id>581748</id>
      <parentid>571874</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581748</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3506" sha1="jikeccnbr1zoppa1ywgtz48894pttvr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చెలియొక్క కొప్పు పూర్వజన్మమునఁ దుమ్మెదలై మోదుగపూపు టగ్గిలోఁ దపము సేసినదానికి ఫలముగా నీజన్మమున నరసభూపాలుని వక్షఃస్థలమున నున్న చెంగల్వదండ సాన్నిధ్యమును బొందెను.

ఇట దేవతానుగ్రహము విభావము. వేనలి యచేతన మగుటచేఁ దానికిఁ జిత్తవృత్తి రూపమగు ముద మెట్లుండును. కావుననే నేకప్రసన్నతాద్యనుభావములును లేవు. కావునఁ జేతనకర్తృకమగు నుదాహరణము నీయవలెను. చూడుఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;క. నిలఁబడి నీముం దెవ్వఁడు
   కలికీ! కలిగించెఁ గనులఁగళుకుల్ బెళుకుల్?
   కులికించెను గనుబొమలను?
   బులకింపఁగఁ జేసె గాత్రము మనోజ్ఞముగౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇటఁ బ్రియసన్నిధి విభావము. కనులయందుఁ గళుకులు, తళుకులు, కనుబొమ్మలయందుఁ గులుకులు, గాత్రము పులకించుటయు ననుభావములు. వీనిచే హర్షము వ్యజ్యమానమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}27. ఆలస్యలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...కర్తవ్యకార్యమందోద్యోగం
బదియలసత&lt;/poem&gt;|ref=}}
చేయవలసిన పనులయందుఁ జుఱుకుదనములేమి యాలస్యము.

&quot;అతితృప్తి, గర్భ, వ్యాధి, శ్రమాదిజన్యా చేతసః క్రియానున్ముఖతా ఆలస్యం” అతితృప్తి, గర్భ, వ్యాధి, శ్రమాదులవలనఁ బుట్టినట్టియు, మనస్సునకుఁ గార్యవైముఖ్యమును గలిగించునట్టియుఁ జిత్తవృత్తి యాలస్యము.

అసమర్థత యాలస్యమని యెంచరాదు. కార్యాకార్యవివేకశూన్యత్వ మాలస్యము గాదు. గ్లానియం దసామర్ధ్యము, జాడ్యమందుఁ కార్యాకార్యవివేకశూన్యత్వమును గలవు. ఆలస్యమనఁ గార్యవైముఖ్యము. కాన నీభేదమును గ్రహింపవలెను.
{{Center|ఆలస్యోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చెలు లాహారాదులకుం
బిలిచిన నరగంటఁ జూచుఁ బ్రియుఁడు నృసింహుం
డలఘునృపకుంజరుం డని
యలికుంతల కుంభినీత్వ మందెనొ తానున్!&lt;/poem&gt;|ref=86}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jikeccnbr1zoppa1ywgtz48894pttvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/403</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219026</id>
    <revision>
      <id>581749</id>
      <parentid>571875</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581749</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3435" sha1="1h7ejyys61trjpea5udof3rqdw19w7d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నరసభూపాలుఁడు నృపకుంజరుఁడుగాన నాయవతియుఁ గుంభిని (ఆడేనుఁగు) గానయ్యెనో యన్నట్లు చెలు లాహారాదులకుం బిలిచిన నఱగంటఁ జూచును. (ఆడేనుఁగు గూడ నఱగంటనే చూచును.)

ఇట విరహశ్రమ విభావము. అఱకంటఁ జూచుట (కార్యవైముఖ్యము) అనుభావము. వీనిచే నాలస్యము వ్యజ్యమానమగును.
{{p|ac|fwb}}28. వితర్కలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;........సందేహా
భ్యుదయబహుత్వము వితర్క మొగి నెట్లన్నౝ.&lt;/poem&gt;|ref=}}
అనేకసందేహములు గలుగుట వితర్కము. “సందేహాద్యనంతరం జాయమాన ఊహో వితర్కః&quot; సందేహాదులు గలిగినపిమ్మటఁ బుట్టిన యూహ వితర్కము. నరసభూపాలీయలక్షణములో నీ యర్థము కానరాదు. కేవలము పెక్కుసందేహములు గలుగుట కాక సందేహానంతరమునఁ గలిగిన యూహయే వితర్కము. అదియు నిశ్చయానుకూలముగా నుండవలెను. అనఁగా దుది కా వితర్కము నిశ్చయమునకుఁ దోడ్పడవలయును.
{{Center|వితర్కోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;చెలు లెఱుఁగరాదు భావము;
చెలు లెఱుఁగకయున్న మరునిచే రాయిడి యౌఁ
జెలులును మన సొక టైనను
వల పెఱిఁగి నృసింహవిభుఁడు వచ్చునొ? రాఁడో?&lt;/poem&gt;|ref=87}}
ఇట సందేహమే కాని నిశ్చయానుకూలమగు నూహ లేదు. కాన నిది దోషగ్రస్తము. రసగంగాధరలక్ష్య మిత్తును.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;యది సా మిథిలేంద్రనందినీ నితరామేవ నవిద్యతే భువి
అధ మే కథమస్తి జీవితం నవినాలంబన మాశ్రితస్థితిః.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఆ సీత భూలోకమున నుండకయేపోయినచో జీవిత మెట్లు నిలిచియుండును? ఆమె లేకున్నచో నా జీవితము పోయియేయుండును. ఏలన, నాలంబనము లేకుండఁ దదాశ్రితవస్తు వుండదు గదా!

సీత గలదా? లేదా? యను సందేహము విభావము. కనుబొమ్మ లెగురచేయుట, శిరస్సు నాడించుట, వ్రేళ్ల నాడించుట, మొదలగు ననుభావము లాక్షేప్య&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1h7ejyys61trjpea5udof3rqdw19w7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/404</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219027</id>
    <revision>
      <id>581750</id>
      <parentid>571876</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581750</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3157" sha1="geqgkk41um3tmobnnvlui06r1mpv8yh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ములు. ఇది చింత యని భ్రమింపరాదు. ఏలనఁ, జింత నిశ్చయాంతముగా నుండదు. ఏమగును? ఎట్లగును? అను చిత్తవృత్తి చింత. 'ఇది యిట్లగును' అను నిశ్చయగర్భమగు చిత్తవృత్తి వితర్కము.
{{p|ac|fwb}}29. సుప్తిలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అతినిద్ర సుప్తి.&lt;/poem&gt;|ref=88}} 
ఈ లక్షణము దుష్టము. ఏలన, సుప్తి యనఁగా స్వప్నము. గాఢనిద్రయు స్వప్నమును నొక్కటి గావు. “నిద్రావిభావోతజ్ఞానం సుప్తం” నిద్రవలనఁ గలిగిన జ్ఞానము స్వప్నము. దీని కనుభావములు ప్రలాపాదులు. నిద్రకు నేత్రనిమీలన, గాత్రనిష్క్రియత్వాదు లనుభావములని చెప్పితిమి.
{{Center|సుప్త్యుదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;లలన నృసింహుని కౌఁగిట
నలసియొ పవ లెల్ల నిద్ర నందెడి నెలమిన్
నెలపొందున రే ముద్దులు
గులికి పగల్ నిద్రవోవు కుముదినివోలెన్.&lt;/poem&gt;|ref=89}}
ఇది స్వప్నమున కుదాహరణార్హముగాదు. నిద్రకు దీని నుదాహరించితిమి. ఈక్రిందిపద్య ముదాహరణీయము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. నిన్న పగటిపూట నిద్రలో నినుఁ గూర్చి
   పాప మానెలంత పలవరింప
   సవతి నవ్వె; నత్త దివులొందెఁ; బరువెత్తి
   మూసి రంత దానిమొగముఁ జెలులు.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట నిద్ర విభావము. ప్రలాప మనుభావము. (పలవరించుట) వీనిచే స్వప్నము వ్యక్తమగుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}30. అసూయాలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;......ఇతరుల
యతిశయము సహింపకుండు టది యీర్ష్య యగున్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
“పరోత్కర్షదర్శనాదిజన్యః పరనిందాదికారణీభూత శ్చిత్తవృత్తివిశేషః అసూయా.” పరులయుత్కర్షమును జూచుట మొదలగువానివలనఁ బుట్టినట్టి చిత్తవృత్తివిశేష మసూయ.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>geqgkk41um3tmobnnvlui06r1mpv8yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/405</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219029</id>
    <revision>
      <id>581751</id>
      <parentid>571878</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581751</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3708" sha1="ksgphswiggni6mnm83e6ry2p35k632l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|అసూయోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఈవికొలఁ దంతె; తనమే
లేవేళను బాండుశోభ యెనయే నాకున్
వావిరి కీర్త్యంగన? యని
శ్రీ వెలయు నృసింహునొద్దఁ జిరతరలీలన్.&lt;/poem&gt;|ref=90}}
లక్ష్మీదేవి నరసభూపాలుని కీర్తివిభవమును జూచి సహింపక దానిని నిందించుచు నాతనినిఁ దా నాశ్రయించుకొనియున్నది. ఇటఁ గీర్తియొక్క యుత్కర్షము విభావము. ఈవికొలఁ దంతెతన మేలు; ఏవేరను బాండుశోభ; ఇట్టినిందావచనము లనుభావములు. దీనిచే నసూయ వ్యజ్యమానమగును.
{{p|ac|fwb}}31. ఆధ్యాన(చింతా)లక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;హితవస్తువు చేకూఱమి
నతులాధానంబు చింత యగు నెట్లన్నౝ.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఇష్టము సిద్ధింపకుంటవలనఁ గలుగు నాధ్యానము ( పునఃపునరాలోచన) చింత యనఁబడును.

“ఇష్టాప్రాప్త్య నిష్టప్రాప్త్యాది జనితా౽ధ్యానాపరపర్యాయా వైవర్ణ్య, భూలేఖన, అధోముఖత్వాది హేతుశ్చిత్తవృత్తివిశేష శ్చింతా” ఇష్టము లభింపకుండుట, అనిష్టము వచ్చిపడుట, మొదలగువానివలనఁ బుట్టినట్టియు, ఆధ్యానమను నామాంతరము గలిగినట్టియు, వైవర్ణ్యము, భూలేఖనము, అధోముఖత్వము మొదలగువానినిఁ గలిగించునట్టియు చిత్తవృత్తివిశేషము చింత. మరియు నిట్లు గలదు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“విభావాయత్ర దారిద్ర్య మైశ్వర్యభ్రంశనం తథా
 ఇష్టార్థాపహృతిః శశ్వచ్ఛ్వాసోచ్ఛ్వాసావధోముఖం
 సంతాపః స్మరణంచైవ కార్శ్యం దేహానుపస్కృతిః
 అధృతిశ్చానుభావాస్స్యు స్సాచింతాపరికీర్తితా
 వితర్కో౽స్యాఃక్షణే పూర్వేపాశ్చాత్యే వోపజాయతే”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
దారిద్ర్యము, ఐశ్వర్యభంశనము, ఇష్టార్థము సిద్ధింపకుండుట, మొదలగునవి విభావములు. నిట్టూర్పులు, తలవ్రాల్చుట, సంతాపము, స్మరణము, కృశించుట, దేహసంస్కారము లేకుండుట, అధైర్యము, అనునవి యనుభావములు. ఈ చింతకు ముందువెనుకలలో వితర్కముగూడఁ జనించును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ksgphswiggni6mnm83e6ry2p35k632l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/406</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219030</id>
    <revision>
      <id>581752</id>
      <parentid>571879</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T09:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581752</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2866" sha1="o8imkl2ee99jhkxtn6dijlnufz7byio" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|ఆధ్యానోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;సతి చెక్కిటఁ జెయి సేర్పఁగ
నతులకరాంగుళులు సాంజనాశ్రుయుతము లై
రతిపతి బాసట మించిన
శితపంచశరమ్ము లనఁగఁ జెలగు నృసింహా!&lt;/poem&gt;|ref=91}}
నాయిక చెక్కిటిపైఁ జేయి సేర్పఁగా దానికన్నీటితోఁ దడిసిన దానిచేతివ్రేళ్లు మన్మథునకు సాహాయ్యము సేయుటకు నతిశయించిన యైదు వాఁడిబాణము లన్నట్లుండెను.

ప్రియాప్రాప్తి విభావము. చెక్కిటఁ జెయి సేర్చుట యనుభావము. వీనిచేఁ జింత వ్యక్తమగును.
{{p|ac|fwb}}32. ఉన్మాదలక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;అనయంబు చేతనాచే
తనసదృశ మనోభ్రమంబు ధర నున్మాదం
బనఁ బొల్చు.......&lt;/poem&gt;|ref=92}} 
చేతనాచేతనవస్తువులయందు సమానమగు చిత్తవిభ్రాంతి యున్మాదము.

“విప్రలంభ, మహాపత్తి, పరమానందాదిజన్మా అన్యస్మిన్నన్యావభాసః ఉన్మాద!” విప్రలంభము, మహాపద, పరమానందము, మొదలగువానివలనఁ బుట్టినట్టియు, నొకదానిని మరొకదానినిఁగా భ్రమింపఁజేయునట్టియు చిత్తవృత్తివిశేష మున్మాదము.
{{Center|ఉన్మాదోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;నినుఁ బ్రార్థించెద భ్రమరమ!
చని నరసింహేంద్రుఁ దెమ్ము! చనవల దోహో!
చనిన నృపాలుముఖాంబుజ
ఘనవాసనఁ దగిలి నీవు క్రమ్మఱవు గదా!&lt;/poem&gt;|ref=93}}
ఇట భ్రమరమునకు నరసభూపాలునిఁ గొనివచ్చు సామర్థ్యము లేదని తెలియకయున్నట్లుగా భావించి నాయిక సంబోధించినది. పై యున్మాదలక్షణ మిటఁ బట్టదు. ఈ క్రిందిపద్యము తగినది.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o8imkl2ee99jhkxtn6dijlnufz7byio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/407</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219031</id>
    <revision>
      <id>581753</id>
      <parentid>571880</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581753</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="mn2h9y3slqa1wt05pxg3mzty73r8kmg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. అన్న భృంగంబ! భ్రమియింతు వఖిలదిశల
   నాదు వరపులరాణి కన్పట్టెనోయి!
   ‘ఔ’ నటందువు సఖ! తెల్పు మాలపింప
   కెచటఁ గల? దేమి గావించు? నెట్టిదామె?&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట ప్రియావిప్రలంభము విధానము. ఇట్టి యసంబద్ధప్రలాప మనుభావము. వీనిచే నున్మాదము వ్యక్తమగుచున్నది.

&quot;ఉన్మాదస్తుల్యవర్తిత్వం చేతనాచేతనేష్వపి” (చేతనాచేతనములందుఁ దుల్యముగా వర్తించుట యున్మాదము) అని ప్రతాపరుద్రీయలక్షణము. అట్టిచోఁ జేతనములం దచేతనవ్యవహారము సేయుట, అచేతనములందుఁ జేతనవ్యవహారము సేయుటయే యున్మాదమని యర్థము వచ్చును. అట్టిచో &quot;అన్న! భృంగంబ!” ఇత్యాదు లున్మాదోదాహరణములు గాకపోవును. విక్రమోర్వశీయములో నాల్గవయంకమం దీయున్మాద మెంతో హృద్యముగా వర్ణింపఁబడినది. అచ్చటఁ గూడఁ గేవలము
చేతనములం దచేతనవ్యవహారము, అచేతనములందుఁ జేతనవ్యవహారము మాత్రమే లేదు. కాన రసగంగాధరము నందలి “అన్యోన్యస్మి న్నన్యోన్యా వభాసః” అను లక్షణమే యుచితము.

ఉన్మాదముగూడ నొక వ్యాధియేకదా! దీనిని వ్యాధిలో నేల యంతర్భవింపఁజేయరాదు? అన్నచో మిగిలిన వ్యాధులకన్న నిది విచిత్ర మైన దగుటచేఁ బ్రత్యేకముగా గ్రహింపఁబడినది.
{{p|ac|fwb}}33. అపస్మార లక్షణము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;....ధాతుచలనము
దనర నపస్మార మనఁగఁదగు నెట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ధాతువులగు వాత, పిత్త, శ్లేష్మములయొక్క కదలికవలన నపస్మారము గలుగును.

&quot;వియోగ, శోక, భయ, జుగుప్సాదీనామతిశయాత్ గ్రహావేశాదేశ్చ, ఉత్పన్నో వ్యాధి విశేషో౽పస్మారః” వియోగ, శోభ, భయ, జుగుప్సాదు లతిశయించుటవలనను బుట్టినవ్యాధివిశేష మపస్మారము.

ఇదివ్యాధిలో నంతర్భవించును. కాని విశేషాకారముగాఁ జెప్పుటవలన బీభత్స, భయానక రసములలో నీయపస్మారమే వ్యభిచారి యగును. కాని కేవలవ్యాధి వ్యభిచారి కాఁజాలదు. అని తోఁపింపఁజేయును. దీనికి వియోగ, శోకా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mn2h9y3slqa1wt05pxg3mzty73r8kmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/408</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219032</id>
    <revision>
      <id>581754</id>
      <parentid>571881</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581754</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4232" sha1="482qhnsspw6xfop5wxssahdvfcptb98" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దుల యతిశయము విభావము. కంప, ఫేన, నిశ్శ్వాస, భూపాత్, విపర్యాస జిహ్వాలోలనాదు లనుభావములు.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;మదనగ్రహంబు సోఁకెను
సుదతీమణి దీర్ఘదృష్టిఁ జూచెడుఁ జెలులన్
ముద మొదవ రక్షఁ గట్టుఁడు;
మదవతికి నృసింహనామమంత్రముకతనన్.&lt;/poem&gt;|ref=94}}
మదనావేశము విభావము. దీర్ఘదృష్టి యనుభావము. వీనిచే నపస్మారము వ్యక్తమగును. (ఇందు నరసభూపాలీయలక్షణము పట్టదు. 'గ్రహావేశాదేశ్చ' యిత్యాదికమగు రసగంగాధరలక్షణము పట్టును)

వ్యభిచారిభావములు ముప్పదిమూడు మాత్రమే యని సంఖ్యానియమ మేల చేయవలెను? మాత్సర్య, ఉద్వేగ, దంభ, ఈర్ష్యా, వివేక, నిర్ణయ, క్లైబ్య, క్షమా, కుతుక, ఉత్కంఠా, వినయ, సంశయ, దార్ష్ట్యాదులగు భావములు లక్ష్యములం దటనటఁ గానవచ్చుచున్నవే! అన్నచో నట్టుగాదు. ఈ మాత్సర్యాదు లుదాహృతములయిన ముప్పదిమూఁడు భావములలోనే యంతర్భవించును. ఎట్లన, నసూయలో మాత్సర్యము, త్రాసమున నుద్వేగము, అవహిత్థమున దంభము, అమర్షమున నీర్ష్య,
మతియందు వివేకనిర్ణయములు, దైన్యమునందుఁ గ్లైబ్యము, ధృతియందు క్షమ, ఔత్సుక్యమునందుఁ గుతుకోత్కంఠలు, లజ్జయందు వినయము. తర్కమునందు సంశయము, చాపల్యమునందు ధార్ష్ట్యమును నంతర్భవింపఁజేయుదుము. అలఁతిభేదము వీనికున్నను మొదటివగు నసూయాదులు లేకున్నచో మాత్సర్యాదులు గలుగవు. అనఁగా వానికిఁ బరస్పర మవినాభావసంబంధము గలదు. కావున మాత్సర్యాదులకుఁ బ్రత్యేకగణనము చేయఁబడదు. ఈ వ్యభిచారిభావములలోఁ గొన్ని వానికి విభావము లగును. కొన్ని యనుభావము లగును. ఎట్లన, ఈర్ష్య నిర్వేదమునకు విభావమును, అసూయ కనుభావమును నగును. చింత నిద్రకు విభావమును, ఔత్సుక్యమున కనుభావమును నగును. ఇట్టి వూహ్యములు.

“రత్యాదయో౽ప్యనియతే రసే స్యుర్వ్యభిచారిణః&quot; (రత్యాది స్థాయిభావములు గూడ నితరరసములందు వ్యభిచారు లగును) అని భరతమతమని చెప్పితిమి. ఈ రత్యాదు లే యే రసములలో వ్యభిచారు లగునో తెలుపఁబడును. అసలు రత్యాదిభావము శృంగారాదులలో ననుచ్ఛిద్యమానములుగా ననఁగా నవిచ్ఛిన్నముగా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>482qhnsspw6xfop5wxssahdvfcptb98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/409</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219033</id>
    <revision>
      <id>581756</id>
      <parentid>571882</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581756</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4515" sha1="k9cqawr95wv2kojq4hn0t1l45rfuf3y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;రసస్ఫూర్తివఱకు నుండును. కాన నవి యచ్చట స్థాయిభావములు. మరొకరసమం దవి రసస్ఫూర్తివఱకును నుండవు. కాన వ్యభిచారులగును.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;శృంగారవీరయోర్హాసో వీరే క్రోథస్తథా మతః
శాంతే జుగుప్సా కథితా వ్యభిచారితయా పునః
ఇత్యాద్యన్యాత్సమున్నేయం తథాభావిత బుద్ధిభిః (సాహిత్యదర్పణము)&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
శృంగారవీరరసములలో హాసస్థాయిభావమును, వీరమునఁ గ్రోధస్థాయిభావమును, శాంతమున జుగుప్సాస్థాయిభావమును వ్యభిచారు లగును. మిగిలినవాని నూహించుకొనవలెను. ఇంకను హాస మద్భుతమందును, గ్రోధము శృంగారమందును, శోకము శాంతమునందును గూడ వ్యభిచారులుగా నుండవచ్చును. అని రుచిరవ్యాఖ్య.

&quot;రతిర్దేవాదివిషయా వ్యభిచారీ తథాంజితః భావః ప్రోక్తః” దేవాదివిషయకరతియు, వ్యంజితమైన భావమును వ్యభిచారి యని చెప్పఁబడును. సాహిత్యశాస్త్రకారులు నాయికానాయకులరతి స్థాయిభావ మనియు, దేవతావిషయకరతి వ్యభిచారిభావ మనియును బేర్కొనిరి. &quot;తత్ర స్త్రీపుంసయో రన్యోన్యాలంబనః ప్రేమాఖ్యశ్చిత్తవృత్తివిశేషో రతి స్థాయిభావః, గురుదేవతా పుత్రాద్యాలంబనస్తు వ్యభిచారీ&quot; స్త్రీపురుషు అన్యోన్యాలంబనముగాఁ గల ప్రేమమను పేరుగల చిత్తవృత్తివిశేషమగు రతి స్థాయిభావ మనియు, గురు, నృప, ముని, దేవ, పుత్రాద్యాలంబనముగల ప్రేమమను పేరుగల చిత్తవృత్తివిశేషమగు రతి భావ మనియుఁ జెప్పఁబడును. నాయికానాయకులయందును దేవాదులందును గలది ప్రేమరూప చిత్తవృత్తివిశేషమగు రతి యొక్కటియే. కాని మొదటిది స్థాయిభావ మనియు, రెండవది వ్యభిచారిభావ మనియును బేర్కొనిరి. కావుననే జగన్నాథుఁడు దేవాదిరతినిఁగూడఁ గలపి వ్యభిచారిభావములు ముప్పది నాలుగని చెప్పెను. (“గురుదేవ నృప
పుత్రాది విషయారతిశ్చేతి చతుస్త్రింశత్.”)
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;ఇరవగు నీభావంబులఁ
బరఁగెడు ననుభావములు విభావంబులు న
న్యరసంబులకుం గల వవి
విరచింపఁగ నొల్ల నిందు విస్తరభీతిన్.&lt;/poem&gt;|ref=95}} 
గ్రంథవిస్తరభీతిచే మిగిలిన రసములయొక్క విభావానుభావములను జెప్పుట మానివేసితినని గ్రంథకర్త తెలుపుట యనుచితము. ముఖ్యముగాఁ జెప్పవలసినవానినిఁ జెప్పుట గ్రంథవిస్తరము కాఁజాలదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9cqawr95wv2kojq4hn0t1l45rfuf3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక చర్చ:Hello Doctor Final Book.pdf</title>
    <ns>107</ns>
    <id>223449</id>
    <revision>
      <id>581700</id>
      <parentid>578364</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1537" sha1="oiwpvzu66vajoq7yx9ps8nibsi0zvkr" xml:space="preserve">== కొన్ని లింకులు సవరించాలి ==
{{ping|arjunaraoc}} అర్జునరావు గారు, విషయసూచికలో మూడు అధ్యాయాలను లింకు చేయలేకపోతున్నాను. ఒకసారి చూసి సరిచేయండి. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:46, 10 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] గారికి, అధ్యాయపు శీర్షిక క్లుప్తంగాను కాలన్ గుర్తు వాడకుండాను చేయండి. తొలి సమస్య పరిష్కరించాను చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:06, 13 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
::{{ping|arjunaraoc}} అర్జునరావు గారు, ధన్యవాదాలు, మిగిలిన అధ్యాయాలను మీరు చెప్పిన ప్రకారం మార్చి సృష్టించాను. ధన్యవాదాలు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:03, 22 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>oiwpvzu66vajoq7yx9ps8nibsi0zvkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పటం కతలు</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223926</id>
    <revision>
      <id>581763</id>
      <parentid>580683</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:2017 ముద్రణలు]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>581763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="731" sha1="kwidnmt6zl2reybyootziqcykfs7ege" xml:space="preserve">{{header
 | title      = పటం కతలు
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | year       = 2017
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;పటం కతలు.pdf&quot; from=1 to=1 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;పటం కతలు.pdf&quot; from=2 to=3 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;పటం కతలు.pdf&quot; from=4 to=7 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;పటం కతలు.pdf&quot; from=8 to=9 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;పటం కతలు.pdf&quot; from=10 to=15 /&gt;
{{page break}}
&lt;pages index=&quot;పటం కతలు.pdf&quot; from=16 to=17 /&gt;

{{CC-BY-SA-4.0}}

[[వర్గం:21వ శతాబ్దపు రచనలు]]
[[వర్గం:2017 ముద్రణలు]]</text>
      <sha1>kwidnmt6zl2reybyootziqcykfs7ege</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట చర్చ:పటం కతలు.pdf/8</title>
    <ns>105</ns>
    <id>224388</id>
    <revision>
      <id>581727</id>
      <parentid>579318</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T00:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arjunaraoc</username>
        <id>364</id>
      </contributor>
      <comment>/* బొమ్మల అమరిక */ సమాధానం</comment>
      <origin>581727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="cxu4fcos95p63nputqicbksm1qixw6r" xml:space="preserve">== బొమ్మల అమరిక ==
{{ping|arjunaraoc}} ఈ పేజీలోని బొమ్మల్ని మరియు పాఠ్యాన్ని ఇదే విధంగా అమర్చగలమా. ఒకసారి చూసి సలహా ఇవ్వండి. [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:56, 18 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] పట్టిక వాడండి. మొదటి వరస బొమ్మలు చేర్చాను చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:33, 23 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>cxu4fcos95p63nputqicbksm1qixw6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>హలో...డాక్టర్/ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226524</id>
    <revision>
      <id>581695</id>
      <timestamp>2026-09-22T11:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[../]]  | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి | అనువాదం=  | విభాగము  = 41. ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము)  | ముందరి = [[../అంటురోగముల నివారణ (Controlling contagious diseases)/]]  | తదుప...'</comment>
      <origin>581695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="690" sha1="t03r6w38cdy34wqpddmj1jfcrasnqh3" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి
| అనువాదం=
 | విభాగము  = 41. ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము)
 | ముందరి = [[../అంటురోగముల నివారణ (Controlling contagious diseases)/]]
 | తదుపరి =[[../Foreword/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2021
}}
&lt;pages index=&quot;Hello Doctor Final Book.pdf&quot; from=425 to=435/&gt;

[[వర్గం:హలో...డాక్టర్ వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>t03r6w38cdy34wqpddmj1jfcrasnqh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581696</id>
      <parentid>581695</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:00:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="690" sha1="qyt5ggbbc3zu8t8y8s0nvfrkgvxn6t1" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి
| అనువాదం=
 | విభాగము  = 42. ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము)
 | ముందరి = [[../అంటురోగముల నివారణ (Controlling contagious diseases)/]]
 | తదుపరి =[[../Foreword/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2021
}}
&lt;pages index=&quot;Hello Doctor Final Book.pdf&quot; from=425 to=435/&gt;

[[వర్గం:హలో...డాక్టర్ వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>qyt5ggbbc3zu8t8y8s0nvfrkgvxn6t1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581697</id>
      <parentid>581696</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T12:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="690" sha1="sklfap46b4iedbjidgltvw4j9teirfw" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[../]]
 | రచయిత = గన్నవరపు వరాహ నరసింహమూర్తి
| అనువాదం=
 | విభాగము  = 42. ఆమ్ల తిరోగమనము (జఠర-అన్ననాళ ఆమ్ల తిరోగమనము)
 | ముందరి = [[../అంటురోగముల నివారణ (Controlling contagious diseases)/]]
 | తదుపరి =[[../Foreword/]]
 | వివరములు =  
|సంవత్సరం=2021
}}
&lt;pages index=&quot;Hello Doctor Final Book.pdf&quot; from=425 to=434/&gt;

[[వర్గం:హలో...డాక్టర్ వ్యాసాలు]]</text>
      <sha1>sklfap46b4iedbjidgltvw4j9teirfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/294</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226525</id>
    <revision>
      <id>581723</id>
      <timestamp>2026-09-22T23:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3339" sha1="g8vxoi1ewwpm35zlykgf2on5crltm8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;నేను సమ్మతించితిని. నా భార్యయు పిల్లలును ఒడుదొడుకు లేకుండ రుస్తుంజీ సేటుగారి యిల్లు చేరిరి. నేను కెప్టెనుకడ సెలవునంది లాటనుగారితో ఓడ దిగితిని. రుస్తుంజీ సేటుగారియి ల్లించుమించు రెండుమైళ్లు.

మే మోడనుండి దిగఁగనే కొందఱు దొరపిల్లలు 'గాంధి గాంధి' యని కేక లిడుచు చప్పటులు చఱవఁదొడఁగిరి. అయిదాఱుగురు మూఁగి 'గాంధి గాంధి' యని బిగ్గఱగా అఱవఁ దొడఁగిరి. లాటనుగారు గుంపెక్కువ అగునేమో యని అనుకొని ఒక రిక్షావానిని ఎలుఁగెత్తి పిలిచిరి. రిక్షా యెక్కుట నా కిష్టముకాదు. రిక్షా నెక్కుచో ఇదియ మొదలు.
కాని పిల్ల లెక్కనిత్తురా ? వారు చంపుదుమని రిక్షావానిని బెదరింపఁగా వాఁడు పాఱిపోయెను.

మేము ముందుకు నడచుచుండ గుంపు పెరుఁగుచుండెను. మఱి నడవ సందులేదు. మునిముందు నన్నును, లాటనుగారిని విడఁదీసిరి. పిదప నాపైని రాలను, క్రుళ్లిన గ్రుడ్లను వర్షింపఁదొడఁగిరి. ఎవఁడో నాతలపాగ నెగురఁగొట్టెను. నన్ను ఎడపెడఁగొట్టిరి. క్రిందఁ బడఁద్రోసిరి.

నాకు స్మృతి తప్పెను. దాపుననున్న యింటిచువ్వలఁ బట్టుకొని ఆనుకొని నిలువఁబడితిని. అటులు నిలువఁబడుటకును అసంభవ మాయెను. ఇంకను దెబ్బలు తగులుచునే యుండెను.

ఇంతలో అచటికి పోలీసు సూపరింటెండెంటుగారి భార్య హఠాత్తుగా వచ్చెను. ఆమె నన్నెఱుఁగును. ఆధైర్యవతి నన్నుఁ జూచి నా కడ నిలువఁబడెను. అపు డెండ లేకున్నను గొడుగు విప్పి నా పయిఁ బట్టెను. దీన గుంపు కొంచె మాఁగెను. ఇటుమీఁద నన్ను గొట్టఁదలఁచిన యెడల ఆ మిసెస్ అలెగ్జాండరుకు తగులక వీలులేదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|290}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8vxoi1ewwpm35zlykgf2on5crltm8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/295</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226526</id>
    <revision>
      <id>581724</id>
      <timestamp>2026-09-22T23:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3158" sha1="qfkrfaot4imbah95n5qe6t3i5a0p9le" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||3 ఒరగల్లు }}&lt;/noinclude&gt;ఈ నడుమ ఎవఁడో యొక భారతీయుఁడు పోలీసుఠాణాకు పరుగెత్తెను. పోలీసు సూపరింటెండెంటు నా సంరక్షణమునకు కొందరు పోలీసులను బంపెను. వారు తఱిలో దిగిరి. మా దారిలోనే పోలీసుఠాణా కలదు. నన్ను ఠాణాలో ఆశ్రయముపొందుమని సూపరింటెండెం టనెను. నే నియ్యకొనక 'వారి తప్పు వారికి తెలిసినంతనే వారే
యూరకుండుదురు. వారికి న్యాయబుద్ధి కలుగఁగలదని నాకు విశ్వాసమున్న' దని కృతజ్ఞతతో బదులాడితిని.

పోలీసువారి కాపుదారివలన మఱి హాని కలుగక రుస్తుంజీగారి యింట క్షేమముగా విడిసితిని. నాకు పృష్ఠమున పెద్ద దెబ్బలు తగిలెను. ఒకచోట మాత్రమే పెద్దగాయమాయెను. ఓడవైద్యులు దాదీ బర్‌జోరుగారు అచట నుండిరి. వారు నాకు ఓపికతో లెస్సగా పరిచర్య చేసిరి.

లోపల శాంతిగనే యుండెను. కాని యింటి వెలుపల తెల్లవారు గిఱివై చిరి. చీఁకటులతో రాత్రి వచ్చెను. 'గాంధిని మా కప్పగింపుఁ'డని గోల బయలుదేఱెను. పోలీసు సూపరింటెండెంటు అలెగ్జాండరుగారు సమయము కనిపట్టి అచటికి వచ్చి గుంపులో నెవ్వరిని భయపెట్టక వారి నందఱను తలా యొకమాటతో చక్కిలిగిలి పెట్టుచు ఆఁపుచుండిరి.

అయినను అతఁడు చింతాముక్తుఁడుకాలేదు. అతఁడు ఇటులు కబురంపెను : 'నీవు నీ మిత్రుని ధనప్రాణములను, గృహమును, మఱి నీ పెండ్లాము పిల్లలను దక్కించుకొనఁ దలఁతువేని మాఱువేసముతో ఈ యిల్లు విడిచి పోఁగోరెదను'.  ఒకనాఁడే పరస్పరవిరుద్ధములయిన రెండు స్థితులు నాకు తటస్థించెను. ప్రాణభయము కేవలకల్పిత మను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|291}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfkrfaot4imbah95n5qe6t3i5a0p9le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/296</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226527</id>
    <revision>
      <id>581725</id>
      <timestamp>2026-09-22T23:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3479" sha1="lgd3a8hxzhbehrleoq5bmcq0mhghdt7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;కొని లాటనుగారు నన్ను బహిరంగముగా రమ్మనిరి ; దానికి నే నియ్యకొంటిని. ఇఁక ప్రాణభయము కనుల యెదుట కానిపించుచుండఁగా మఱియొక మిత్రుఁడు దానికి వ్యతిరేకముగ సలహా యిచ్చెను; దీనికిని నే నియ్యకొంటిని. నా ప్రాణము లపాయమున నున్న వను భయముచేఁగాని; మిత్రుని కపాయ మను భయమునఁగాని, నా యాలుబిడ్డలకు
హాని యను భయమునఁగాని నే నిటు లొనర్చితినని ఎవరు చెప్పఁగలరు ? మొదట నేను ధైర్యముతో ఓడ దిగి గుంపు నెదుర్కొనుటయు, పిదప మాఱువేసముతో దాఁటుటయు నీ రెండును ఒప్పిదములేయని యెవరు
నిశ్చయింపఁగలరు? అయితే గతవిషయముల యోగ్యతలు నిర్ణ యించుట పనిలేనిపని. ఈ విషయము లనగతము చేసికొని వీనిలో నేర్చికొనవలసిన దే మేని నున్న నేర్చుకొనుటమాత్రమే వీనిప్రయోజనము. ఒకానొకఁడు ఒకానొక సమయమున ఎటులు ప్రవర్తించునో చెప్ప దుశ్శకము. ఈ రీతిగా మనుష్యుని బాహ్యాచారమువలన మాత్రము గుణమును నిగమనముచేయుట అసమగ్రమును, అవ్యా ప్తికమును అగు నని మనము తెలియఁగలము.

అది యటుండె. పలాయనత్వరలో బాధ మఱచితిని. నల్ల పోలీసు వేషము వేసితిని. తలపై నెచటను దెబ్బలు తగులకుండునని యూహించి ఇత్తడిసిబ్బి నిడుకొని దానిపై మదరాసు - ఉత్తరీయమును పాగగా చుట్టి బయలుదేఱితిని. నాతోఁగూడ నిరువురు గూఢచారులు కలరు. అందొకఁడు భారతీయవర్త కుని వేషమువేసెను. లేక భారతీయునివలె నుండుటకు మోమున రంగు పూసికొనె నందము. రెండవయతఁ డేవేసము వేసెనో గుర్తుచాలదు. ప్రక్కసందునఁబడి ఒక దుకాణము చేరుకొంటిమి. అందలి గిడ్డంగిలో పేర్వఁబడిన బస్తాలనుండి దారిచేసికొని వెళ్లి దుకాణపు ద్వారము దాఁటి గుంపులకు బయటఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|292}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lgd3a8hxzhbehrleoq5bmcq0mhghdt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/297</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226528</id>
    <revision>
      <id>581730</id>
      <timestamp>2026-09-23T01:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581730</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="c6fp2wvt0zdw32s7h1576bng6ir3j85" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||3 ఒరగల్లు }}&lt;/noinclude&gt;బడిపోతిమి. వీథితుద నా కొఱకు బండి వేచియుండెను. అందెక్కి అలెగ్జాండరుగారు కొంచెముకాలము వెనుక నా కాశ్రయము చూపిన పోలీసుస్టేషనుకే బండిని పట్టించితిమి. నేను సూపరింటెండెంటుకును, గూఢచారులకును వందనము లర్పించితిని.

ఒకవంక నే నిటులు తప్పించుకొని పోవుచుండఁగా మఱియొక వంక  అలెగ్జాండరుగారు
&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
'పదపద గాంధీని పట్టూక వద్దాం
పెద చింతకొమ్మాకు వేలాడదీద్దాం'.
&lt;/poem&gt;


అని పాటపాడుచు మూఁక నంతయు నవ్వులచే నిలువఁ బెట్టియుంచిరి.

నేను పోలీసుస్టేషనుకు సురక్షితముగ చేరితినని విన్నంతనే సూపరింటెండెంటు గుంపులో ఈసంగతి బయటఁ బెట్టి, 'మీ లేడి ప్రక్కదుకాణమునుండి దూసినది. మీ రంద ఱిఁక నిండ్లకుఁ బోవుట మంచిది' అనెను. గుంపునఁ గొందఱు కోపించిరి; కొందఱు నవ్విరి ; చాలమంది యీ మాట నమ్మలేదు.

'అటులగుచో మీలో కొందఱు లోనికి వెళ్లి చూచికొనుఁడు. లోపల గాంధి ఉన్నయెడల మీ కప్పగింతును. లేనిచో మీ రంద ఱెవరి దారిని వారు మీ మీ యిండ్లకుఁ బొండు. రుస్తుంజీగారి యిల్లు పాడుచేయవలయు ననిగాని, గాంధిగారి పెండ్లాముబిడ్డలకు హాని చేయవలయు ననిగాని మీ కుద్దేశము లేదని నాకు నమ్మకమని సూపరింటెండెం టనెను.

మూఁక తమ ప్రతినిధులను లోనికిఁ బంపెను. ప్రతినిధులు మూఁకకు ఆశ లుడుగు సమాచారము వినిపించిరి. చాలమంది సూపరిం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|293}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6fp2wvt0zdw32s7h1576bng6ir3j85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/298</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226529</id>
    <revision>
      <id>581731</id>
      <timestamp>2026-09-23T01:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581731</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3277" sha1="fmt5v62svaktbdmja90zfp5e67brj5p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;టెండెంటు అలెగ్జాండరుగారి సమయజ్ఞతకును, చాతుర్యమునకును మెచ్చుకొనిరి. మఱికొందఱు లోలోపల కోపించుచు, కుందుచుఁ జనిరి.

స్వర్గీయులగు చేంబర్లేనుగారు గాంధిని కొట్టినవారిని శిక్షింపవలసినదని నేటాలు గవర్న మెంటువారికి తంతి నిచ్చిరి. ఎస్కాంబిగారు నన్ను పిలువఁబంచిరి ; నాకు తగిలిన దెబ్బలకు వగచిరి. 'నా మాట నమ్ముఁడు. మీ వెండ్రుక కేని హాని కలుగుచో నేను సహింపఁజాలను. లాటనుగారు చెప్పిన చొప్పునఁ జేయుటకు మీకు స్వాతంత్య్రము కలదు కాని నా సందేశము ననుసరించినచో ఈ దుఃఖఘటన పొసఁగెడిది కాదు. ఘాతకులను మీరు గుర్తించునెడల వారిని ముందు పట్టుకొని శిక్షించు నేర్పాటు చేయుదును. చేంబర్లేనుగారు గూడ ఇటులే తంతి నిచ్చిరి' అని పలికిరి.

'ఎవరిమీఁదను కేసుపెట్టుట నాకు గిట్టదు. ఆ గుంపులో ఒకరి నిద్దఱను గుర్తు పట్టఁగలనుకాని వారిని శిక్షించినచో నాకేమి మేలు ? ఇంతియ కాక వారిని నేను దోషు లనను. నేటాలు తెల్లవారినిగుఱించి హిందూదేశమున నేను గోరంతలు కొండంతలుచేసి నోటికి వచ్చినటు లెల్ల తెగడితినని వారి కెవరో నమ్మఁ జెప్పిరి. ఆ నమ్మికచే వారు కినుకఁ బూనుటలో తప్పేమి ? మీ నాయకులును, - కోపింపకుఁడు.- మీరును నింద్యులు. లోకులను యథాన్యాయము ప్రవర్తింపఁజేయవలయువారు మీరు. అట్టి మీరో, రూటరుమాట పాటించితిరి. నేను కల్పించియుందునని మీ రనుకొంటిరి. నే నెవరిని శిక్షింపఁజేయ నెంచను. సత్యము లోకమున కెపుడు ప్రకట మగునో అపుడే వారు తమ దుష్కృతికి వగతురు.' అని నే నంటిని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|294}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fmt5v62svaktbdmja90zfp5e67brj5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/299</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226530</id>
    <revision>
      <id>581732</id>
      <timestamp>2026-09-23T01:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581732</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1515" sha1="ngjgv2aaadxap9n0tmmetiozfo0vog3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||3 ఒరగల్లు }}&lt;/noinclude&gt;'అటులే ఆమాటలే వ్రాసి యీఁగలరా? ఆమాటలే నేను చేంబర్లేను గారికి తంతినీయవలసియున్నాను. తొందరపడి యేమాటయు వ్రాసి యీఁగోరను, లాటనుగారితోడను, తదితరమిత్రులతోడను సంప్రతించి యేది యుచితమో దానిని చేయుఁడు. మీరు ఘాతకులపై కేసు పెట్టకున్నచో అందఱను ఉపశాంతులఁ జేయుటలో నాకు బలము చేకూఱుటయే కాక మీప్రతిష్ఠయు సుప్రతిష్ఠితమగునని నే నంగీకరింతును.' అని ఎస్కాంబిగా రడిగిరి.

'ఈ సంబంధమున నే నన్నమాటయే నిశ్చప్రచము. మీకడకు రాకముందే ఇది సునిశ్చితము. నన్ను గొట్టినవారిపై కేసుపెట్టుట నా మతము కాదు. ఈ క్షణము నేను వ్రాసియిత్తును.' అని నేను ఆవశ్యకమైన పత్రమును వ్రాసి యిచ్చితిని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|295}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngjgv2aaadxap9n0tmmetiozfo0vog3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/300</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226531</id>
    <revision>
      <id>581733</id>
      <timestamp>2026-09-23T01:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2741" sha1="0f3p9fm5o918vypmb39vkdvzhwy2bqm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}4&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}శాంతి&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|ఈ}}ముట్టడి జరిగిన రెణ్ణాళ్ల పిదప నేను ఎస్కాంబిగారిని కలియువఱకు పోలీసు స్టేషనులోనే ఉంటిని. నారక్షణమునకుఁగాను నాతో ఇద్దఱు పోలీసు లుండిరి. కాని నేను ఎస్కాంబిగారి కడకుఁ బోవునాఁటికి పోలీసు కాఁపలాతో పని లేకుండఁ బోయెను.

నే నోడ దిగిననాఁడు, అనఁగా పచ్చ జెండా దింపిననాఁడు నేటాల్ అడ్వర్ టైజరు పత్రికా ప్రతినిధి వడివడిగా నన్ను
గలిసి కొనెను. ఇతఁడు నన్ననేక ప్రశ్నలడిగెను. అడిగిన ప్రతి ప్రశ్నకు సంపూర్ణముగా నేను సమాధానములు చెప్పితిని. సర్ ఫిరోజిషాహగారి మేలిసలహావలన హిందూదేశమున అచ్చొత్తింపక యేయుపన్యాసమును నేను చదువలేదు. ఈ యుపన్యాసములును, ఇతరసంభాషణముల సంగ్రహమును నా కడఁ గలవు. వానినన్నిటిని నే నితని కొసఁగి, 'దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో ఇదివఱకు తేజము కల మాటలలో నా చెప్పియుండని మాట యొక్కటియు హిందూదేశమున చెప్పియుండలే'దని ఋజువు చేసితిని. కుర లేండ్ నాదరీ యోడలలో యాత్రికులను రావించుటలో నా చేయి యేమియు లేదనియు స్పష్టపఱచితిని. ఇందు పలువురు నేటాలుకు ప్రాఁత కాఁపులు. మిగిలినవారు నేటాలులో ఆఁగరు, మఱి ట్రాన్సువాలు పోవుదురు. ఆసమయమున నేటాలున పని తక్కువ. ట్రాన్సువాలులో పనిపాట లెక్కువగా సాగుచుండెను. ఆయము బాగుగా దొరకు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|296}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0f3p9fm5o918vypmb39vkdvzhwy2bqm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>