వికీసోర్స్:రచ్చబండ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వికీసోర్స్:రచ్చబండ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5373</id>
    <revision>
      <id>581905</id>
      <parentid>578568</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T12:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>1688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Your feedback wanted: Remove (Language link added:) and similar edits from Special:RecentChanges */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>581905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46780" sha1="erwd1yxwp3up0doz0wt5oky756l8h2y" xml:space="preserve">{{రచ్చబండ}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;10%&quot;
||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]]  [[/పాత చర్చ 6| ..6]]  [[/పాత చర్చ 7| ..7]]  [[/పాత చర్చ 8| ..8]]  [[/పాత చర్చ 9| ..9]]  [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}}
|-
|&lt;inputbox&gt; 
type=fulltext
prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ
break=no
width=15
searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు
&lt;/inputbox&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;20%&quot;
||{{సహకారం_స్థితి}}
|}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు   ==

{{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు,  మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో  సమస్య పరిష్కరించబడింది.  పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC)
::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC)

== ప్రాచీన ఫాంట్  &lt;s&gt;&quot;౯&quot;&lt;/s&gt; ౝ ==

{{ping|Arjunaraoc}}
{{ping| Rajasekhar1961}}

కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9.  కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము.  కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా  తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు  ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది.  ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది.  నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత  వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి.  మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో  Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి.  ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu  Font స్థాపించుకొని  ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు.  [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::: క్రోమ్ బ్రౌజర్  లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC)
::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు ([https://phabricator.wikimedia.org/T428991 చేర్చబడింది]).   వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 జూన్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 జూన్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== క్రాప్ ఇమేజ్ (Cropimage) మొబైల్ తోడ్పాటు ==

@[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]]  సహాయంతో cropimage మొబైల్ తోడ్పాటు అమలుపరచాను, పరీక్షించి ఏమైనా దోషాలుంటే తెలియచేయండి. మరిన్ని వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom/Requests#c-ZI_Jony-20260625160000-ZI_Jony-20260625022600 చూడండి]. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:51, 26 జూన్ 2026 (UTC)

== క్రాప్ ఇమేజ్ (cropimage) వాడుక గణాంకాలు 10 వేల మైలురాయి ==

ఈ రోజు చూడగా  క్రాప్ ఇమేజ్  ఈ  సైట్ లో 10,513 సార్లు వాడబడింది ([https://quarry.wmcloud.org/query/106833 క్వారీ క్వెరీ]). ఈ పరికరం [[వికీసోర్స్:రచ్చబండ/పాత చర్చ 5#పుస్తకంలోని బొమ్మలు చేర్చడానికి crop image (క్రాప్ ఇమేజి) వాడుకరి స్క్రిప్ట్|సృష్టించిన]] తరువాత 10 సంవత్సరాలు గడచినవి.  దీనిని వాడిన వారందరికి, నిర్వహణలో తోడ్పడిన @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]],  @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గార్లకు నా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:03, 30 జూన్ 2026 (UTC)
: {{ping|arjunaraoc}} ఈ టూల్ మనకు బాగా ఉపయోగపడింది. తెలుగులో స్థాపించిన మీకు మా కృతజ్ఞతలు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:11, 30 జూన్ 2026 (UTC)
=== ఎక్కువ వాడుక గల 10 పుస్తకాలు===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!index_title!!transclusion_count
|-
|  [[index:TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu]]||593
|-
|  [[index:Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three.pdf]]||179
|-
|  [[index:Chandamama_1948_01.pdf]]||134
|-
|  [[index:సంగ్రహ_ఆంధ్ర_విజ్ఞానకోశము_మొదటి_సంపుటము_అ-ఆర్ష.pdf]]||134
|-
|  [[index:అక్షరశిల్పులు.pdf]]||133
|-
|  [[index:2015.386370.teluguaguloo-chitrakavitvamu.pdf]]||126
|-
|  [[index:DivyaDesaPrakasika.djvu]]||125
|-
|  [[index:Jyothishya_shastramu.pdf]]||120
|-
|  [[index:Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf]]||113
|-
|  [[index:Jeevasastra_Samgrahamu.pdf]]||105
|}
[https://quarry.wmcloud.org/query/106870 క్వెరీ] ----[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:00, 1 జూలై 2026 (UTC)

== WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము. ==

ప్రియమైన కమ్యూనిటీ సభ్యులారా,

WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము.

WikiConference India 2026, 2026 సెప్టెంబర్ 4 నుండి 6 వరకు కేరళలోని కొచ్చిలో నిర్వహించబడుతుంది. భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వికీమీడియన్లు, కమ్యూనిటీ నాయకులు, డెవలపర్లు, పరిశోధకులు మరియు ఓపెన్ నాలెడ్జ్ పట్ల ఆసక్తి ఉన్న వారిని ఒకచోట చేర్చే ముఖ్యమైన కార్యక్రమం ఇది.

ఈ ఏడాది సదస్సు ప్రధాన అంశం:

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”

వేగంగా మారుతున్న సాంకేతిక పరిసరాలు, కృత్రిమ మేధస్సు (AI) అభివృద్ధి, మరియు జ్ఞాన సృష్టిలో వస్తున్న కొత్త మార్పుల నేపథ్యంలో, కమ్యూనిటీ నాయకత్వం, ప్రాంతీయ భాషలు, ఓపెన్ నాలెడ్జ్, అలాగే భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలో వికీమీడియా ఉద్యమ భవిష్యత్తుపై చర్చించేందుకు ఈ సదస్సు ఒక వేదికగా ఉంటుంది.

=== స్వీయ నిధులతో నమోదు ===
స్వీయ నిధులతో నమోదు ప్రస్తుతం Pretix వేదికలో ప్రారంభమైంది.

* నమోదు చేసుకోవడానికి: &lt;nowiki&gt;https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/&lt;/nowiki&gt;
* మరిన్ని వివరాలకు: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

=== సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం ===
సెషన్ ప్రతిపాదనలు ప్రస్తుతం Eventyay వేదిక ద్వారా ఆహ్వానించబడుతున్నాయి.

వర్క్‌షాపులు, చర్చా సమావేశాలు, ప్యానెల్ చర్చలు, ఇంటరాక్టివ్ సెషన్లు, లైట్నింగ్ టాక్స్ మరియు పోస్టర్ ప్రెజెంటేషన్ల కోసం ప్రతిపాదనలు పంపవచ్చు.

మీరు చాలా కాలంగా వికీమీడియా ఉద్యమంలో భాగమై ఉన్నా, లేదా ఇటీవలే చేరినా, మీ అనుభవాలు మరియు ఆలోచనలు సదస్సు కార్యక్రమాన్ని మరింత సమృద్ధిగా చేయడంలో సహాయపడతాయి.

* మార్గదర్శకాలు మరియు అదనపు సమాచారం: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;
* ప్రతిపాదనలు పంపేందుకు చివరి తేదీ: '''15 జూలై 2026'''

WikiConference India 2026 గురించి పూర్తి సమాచారం, ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు ఇతర ప్రకటనల కోసం:

* పూర్తి ప్రకటన: &lt;nowiki&gt;https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/&lt;/nowiki&gt;

అన్ని కమ్యూనిటీ సభ్యులు నమోదు చేసుకుని, తమ సెషన్ ప్రతిపాదనలను సమర్పించి, ఈ ప్రకటనను తమ కమ్యూనిటీల్లో మరియు పరిచయ వర్గాల్లో పంచుకోవాలని మనవి.

సాదరంగా,

WikiConference India 2026 నిర్వహణ కమిటీ [[వాడుకరి:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[వాడుకరి చర్చ:Amrit Sufi|చర్చ]]) 10:38, 30 జూన్ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026  ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===

https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===

https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===

https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[వాడుకరి:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[వాడుకరి చర్చ:Gauri Guptaa|చర్చ]]) 15:03, 7 జూలై 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 జూలై 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,
 
We are excited to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 Kerala Culture Month 2026]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 WikiConference India 2026]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
 
'''Campaign Focus:'''
 
* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics
 
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
 
For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.
 
Best regards,
''Communications Team, WCI 2026''
 
[[వాడుకరి:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[వాడుకరి చర్చ:Shadabgdg|చర్చ]]) 16:12, 25 జూలై 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 ఆగస్టు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=28221043 --&gt;

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- [[వాడుకరి:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kuldeepburjbhalaike|చర్చ]]) 15:32, 13 ఆగస్టు 2026 (UTC)

== సర్వర్ స్విచ్ - మీ వికీ త్వరలో కొద్ది కాలం పాటు చదవడానికి-మాత్రమే ఉంటుంది ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ఈ సందేశాన్ని మరొక భాషలో చదవండి]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|వికీమీడియా ఫౌండేషన్]] దాని డేటా సెంటర్ల మధ్య ట్రాఫిక్‌ను మారుస్తుంది దీనివల్ల వికీపీడియా మరియు ఇతర వికీమీడియా వికీలు విపత్తు తర్వాత కూడా ఆన్‌లైన్‌లో ఉండగలరు.

ట్రాఫిక్ మొత్తం '''{{#time:j xg|2026-09-23|te}} ''' మీద ఆన్ అవుతుంది. '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' వద్ద స్విచ్ ప్రారంభమవుతుంది

దురదృష్టవశాత్తు, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|మీడియావికీ]]లో కొన్ని పరిమితుల కారణంగా, స్విచ్ చేసేటప్పుడు అన్ని సవరణలు ఆపివేయబడాలి. ఈ అంతరాయానికి మేము క్షమాపణలు కోరుతున్నాము మరియు భవిష్యత్తులో దీనిని తగ్గించడానికి మేము కృషి చేస్తున్నాము. 

ఈ ఆపరేషన్ జరగడానికి 30 నిమిషాల ముందు అన్ని వికీలలో ఒక బ్యానర్ ప్రదర్శించబడుతుంది. ఆపరేషన్ ముగిసే వరకు ఈ బ్యానర్ కనిపిస్తుంది. 
ఈ బ్యానర్ టెక్స్ట్ యొక్క [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate అనువాదం లేదా ప్రూఫ్ రీడింగ్] కు మీరు సహకరించవచ్చు.

'''మీరు అన్ని వికీలను చదవగలరు, కానీ కొంత సమయం వరకు సవరించలేరు.'''

* {{#time:l j xg Y|2026-09-23|te}} పై మీరు ఒక గంట వరకు సవరించలేరు.
* మీరు ఈ సమయంలో సవరించడానికి లేదా సేవ్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తే, మీరు ఒక దోష సందేశాన్ని చూస్తారు. ఈ నిమిషాల్లో సవరణలు ఏవీ కోల్పోకుండా ఉంటాయని మేము ఆశిస్తున్నాము, కానీ మేము దానికి హామీ ఇవ్వలేము. మీరు దోష సందేశాన్ని చూస్తే, దయచేసి సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు వేచి ఉండండి. అప్పుడు మీరు మీ సవరణను భద్రపరచగలగాలి. కానీ, అవసరమైతే, ముందుగా మీ మార్పులను కాపీ చేసుకోవాలని మేము సిఫార్సు చేస్తున్నాము.

''ఇతర ప్రభావాలు'':

* నేపథ్య పనులు నెమ్మదిగా జరుగుతాయి మరియు కొన్నింటిని వదిలివేయబడతాయి. ఎరుపు రంగు లింక్‌లు మామూలుగా అంత త్వరగా నవీకరించబడకపోవచ్చు. మీరు వేరే చోట లింక్ చేయబడిన కథనాన్ని సృష్టిస్తే, ఆ లింక్ సాధారణం కంటే ఎక్కువసేపు ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. దీర్ఘకాలంగా నడుస్తున్న కొన్ని స్క్రిప్ట్‌లను ఆపవలసి ఉంటుంది.
* ఇతర వారం లాగే ఈ వారం కూడా కోడ్ విస్తరణలు జరుగుతాయని మేము ఆశిస్తున్నాము. అయితే, ఆపరేషన్ తర్వాత అవసరమైతే కొన్ని కేసుల వారీగా కోడ్ ఫ్రీజ్‌లు సకాలంలో జరగవచ్చు.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] 90 నిమిషాల పాటు అందుబాటులో ఉండదు.

అవసరమైతే ఈ ప్రాజెక్టును వాయిదా వేయవచ్చు. మీరు [[wikitech:Switch_Datacenter|షెడ్యూల్‌ను wikitech.wikimedia.org లో చదవవచ్చు]]. ఏవైనా మార్పులు ఉంటే షెడ్యూల్‌లో ప్రకటిస్తారు. 

'''దయచేసి ఈ సమాచారాన్ని మీ కమ్యూనిటీతో పంచుకోండి.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 12:18, 25 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080967 --&gt;</text>
      <sha1>erwd1yxwp3up0doz0wt5oky756l8h2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సహాయం:విషయాలు</title>
    <ns>12</ns>
    <id>11159</id>
    <revision>
      <id>581932</id>
      <parentid>562816</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>తాజా సహాయం పేజీ చేర్చాను</comment>
      <origin>581932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6028" sha1="gpn9ic4lf24q1gua62nfoxwrq69i4sl" xml:space="preserve">{{ప్రక్రియ తలకట్టు
 | title    = సహాయపు పేజీలు
 | section  =
 | previous = ← [[Wikisource:Index]]
 | next     = 
 | shortcut = [[WS:HELP]]
 | notes    = Search for help or in any of the main Wikisource namespaces
&lt;inputbox&gt;	
type=search
width=20
namespaces=సహాయం**,మొదటి,రచయిత,వేదిక,సూచిక,వికీసోర్స్,మూస
searchbuttonlabel=Search help pages
bgcolor=transparent
break=no
&lt;/inputbox&gt;
}}
*వికీసోర్స్  సాంకేతికాలు వికీపీడియా  సాంకేతికాలు  ప్రాథమికంగా ఒకటే కాబట్టి   [[వికీపీడియాలో రచనలు చేయుట]] చదవండి.
*[[సహాయం:కొత్త వారికి సూచిక పేజీ మార్గదీపిక]]
*[[Wikisource:Style guide#తెలుగు పుస్తకాల సూచనలు| ఫ్రూప్‌రీడ్ పొడగింత వాడు వారికి తెలుగు శైలిగురించివివరాలు]]
*[[Wikisource:ఫ్రూప్‌రీడ్ ఎక్స్టెన్షన్ వాడుకమెళుకువలు|ఫ్రూప్‌రీడ్ ఎక్స్టెన్షన్ వాడుకమెళుకువలు]]
*ఉదాహరణ సూచిక పేజి: [[సూచిక:TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu]]
*[[ప్రత్యేక:IndexPages|సూచిక పేజీలు]]
*[[వికీసోర్స్:చేర్చదగిన మూలములు ]]
*[[Wikisource:శైలి|శైలి]]
*[[సహాయం:Templates]] 
*[https://en.wikisource.org/wiki/Help:Poetry?utm_source=gemini#:~:text=The%20tag%20cannot%20be%20used%20across%20page,the%20header%20or%20footer%20of%20a%20page). Help:Poetry]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikisource_Handbook_for_Indian_Communities.pdf  Wikisource Handbook for Indian Communities (CIS/A2K) PDF Version]
{| {{ts|mc|vtp|background:white|width:70%}}
|-
|  style=&quot;vertical-align:text-top; width:50%; padding:10px&quot;  | '''General Principles'''
* [[Help:Introduction|Introduction]]
* [[Wikisource:What is Wikisource?|What is Wikisource?]]
* [[Help:Beginner's guide to Wikisource|Beginner's guide to Wikisource]]
* [[Help:Public domain|Public domain]]

| style=&quot;vertical-align:text-top; width:50%; padding:10px&quot; | '''Reading books'''
 
* [[Help:Reading|Reading]]
* [[Help:Searching|Searching]]
* [[Help:Reading offline|Reading offline]]
* [[Help:Book|The book tool]]

|-

| style=&quot;vertical-align:text-top; padding:10px&quot; | '''Editing'''
* [[Help:Introduction to editing Wikisource|Introduction to editing Wikisource]]
* [[Help:Proofread|Proofreading]]
* [https://w.wiki/E5$g Page breaks]
* [[Help:Editing Wikisource|Editing summary]]
* [[సహాయం:పాఠ్యము చేర్చుట|పాఠ్యము చేర్చుట]]
* [[Help:Adding images|Adding images]]
* [[Help:DjVu_files|DjVu files]]
* [[Help:Templates|Templates]]
* [[Help:Poetry]]
* [[Help:Author pages|Author pages]]
* [[Wikisource:Requests for assistance|Requests for assistance]]

| style=&quot;vertical-align:text-top; padding:10px&quot; | '''Editor's Guide'''
* [[Help:Categorization|Categorization]]
* [[Help:Interlanguage links|Interlanguage links]]
* [[Help:Patrolling|Patrolling]]
* [[Help:Namespaces|Namespaces]]
* [[Help:Page Status|Page Status]]
* [[Help:Disambiguation|Disambiguation and versions]]
* [[Help:Footnotes and endnotes|Footnotes and endnotes]]
* [[Wikisource:Annotations|Annotations]] 

|-
| style=&quot;vertical-align:text-top; padding:10px&quot; | '''Advanced editing'''

* [[Help:Header preloading script gadget|Header preloading script gadget]]
* [[Wikisource:Tools and scripts|Tools and scripts]]
* [[Help:Copyright tags|Copyright tags]]
* [[Help:Layout|Dynamic layouts]]
* [[Help:Match and Split|Match and Split]]
* [[Help:Internet Archive|Internet Archive]]
* [[Help:URL2Commons|URL2Commons tool]]
* [[Help:Portals|Portals]]
* [[Help:Portal classification|Portal classification]]

| style=&quot;vertical-align:text-top; padding:10px&quot; | '''Working with particular types of material'''
* [[Help:Official texts|Official texts]]
* [[Help:Digitising texts and images for Wikisource|Digitising text and images]]
* [[Help:Editing poetry|Poetry]]
* [[Help:Audio|Audio]]
* [[Help:Copyright renewals|Copyright renewals]]
* [[Help:Mathematics and Wikisource: fractions and functions|Mathematics: fractions and functions]]

|-
| style=&quot;vertical-align:text-top; padding:10px&quot; | '''For Admins'''
* [[Wikisource:Adminship|Adminship]]
* [[Wikisource:Administrators' noticeboard|Administrators' noticeboard]]
* [[:ProofreadPage|ProofreadPage extension admin]]
* [[m:Help:Contents|Meta help pages]]

| style=&quot;vertical-align:text-top; padding:10px&quot; | '''Templates Reference'''
* [[:Category:Formatting templates|Formatting templates]]
* [[:Category:Typography templates|Typography templates]]

|}

== ఇవీ చూడండి ==
*[[:వర్గం:వికీసోర్స్ నిర్వహణ |నిర్వహణ పేజీలు]]
* [[Wikisource:Requests for assistance|Requests for assistance]]
* [[w:Wikipedia:Help|Wikipedia's help pages]]

[[Category:సహాయం| ]]
[[Category:వికీసోర్స్ సూచిక పేజీలు|సహాయం]]

[[en:Help:Contents]]
[[ar:مساعدة:محتويات]]
[[ca:Viquitexts:Ajuda]]
[[da:Wikisource:Hjælp]]
[[de:Wikisource:Hilfe]]
[[es:Wikisource:Ayuda]]
[[et:Juhend:Sisukord]]
[[fa:راهنما:درون‌مایه]]
[[fr:Aide:Aide]]
[[id:Bantuan:Isi]]
[[it:Aiuto:Aiuto]]
[[mr:सहाय्य:आशय]]
[[ja:ヘルプ:目次]]
[[ko:위키문헌:도움말]]
[[no:Wikikilden:Hjelp]]
[[pl:Pomoc:Spis treści]]
[[pt:Ajuda:Conteúdos]]
[[ro:Ajutor:Cuprins]]
[[ru:Справка:Содержание]]
[[tr:Yardım:İçindekiler]]
[[vi:Trợ giúp:Nội dung]]
[[zh:Help:目录]]</text>
      <sha1>gpn9ic4lf24q1gua62nfoxwrq69i4sl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>69324</id>
    <revision>
      <id>581903</id>
      <parentid>334127</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T11:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581903</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4806" sha1="6n3wbmsqoyvpr2sms04bfi9o229ew92" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల||9}}&lt;/noinclude&gt;కొన్నారు. సూక్ష్మంగా పరిశీలించి చూస్తే రామచంద్రవిజయానికీ, రాజ శేఖర
చరిత్రకూ చాలా పోలికలే కనిపిస్తాయి. అనుకరణంతో ప్రారంభించినా, తరవాత
తరవాత చిలకమర్తి నవలారచనలో స్వోపజ్ఞతను విశేషంగా ప్రదర్శించాడు.

1897 వ సంవత్సరం నవలాసాహిత్య చరిత్రలో చాలా ప్రాధాన్యం
కలది. ఈ సంవత్సరంలో కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి గారి 'వివేకచంద్రికా
విమర్శనం' అనే విమర్శగ్రంథం వెలువడింది. వీరేశలింగం రాజ శేఖరచరిత్రను
విమర్శిస్తూ వెలువడిన గ్రంథం ఇది. ఇంతకు పూర్వమే 'రాజయోగి' అనే
మాసపత్రికలో ఇది భాగభాగాలుగా వెలువడ్డా 1887 లో పుస్తకరూపంలో
వచ్చింది. వీరేశ లింగం రాజశేఖర చరిత్రలో చాలా అనౌచిత్యాలున్న వంటూ,
ఆలివర్ గోల్డ్ స్మిత్ మూలగ్రంథంతో దీన్ని పోలుస్తూ,దాన్ని అనుకరించబోయి
పాడుచేశాడని, చాలా చోట్ల రసాభాసంపాలైనాయి వీరేశలింగంచేసిన వర్ణనలూ,
పాత్ర చిత్రణలూ అనీ తీవ్రంగా బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి విమర్శించారు, పుస్తక
రూపంగా ప్రకటించినప్పుడు దీనికి పీఠిక వ్రాస్తూ ఈ ప్రక్రియను ఇంగ్లీషులో
మాదిరిగానే 'నవల' అని పిలవటమే బాగనీ, తానికముందునుంచీ
యీ ప్రక్రియను నవలగానే వ్యవహరిస్తాననీ, ఆ పీఠిక లో ఆయన పేర్కొన్నాడు. అప్పటి
నుంచీ వచన ప్రబంధమన్న పేరుకు బదులు 'నవల' అనే పేరు బాగా ప్రచారం
లోకి వచ్చి పదిపది హేనేళ్ళు గడిచేసరికి ఈ ప్రక్రియకు నవల అన్న పేరే
రూఢమైపోయింది.

చింతామణి పోటీల తర్వాత మళ్ళీ పోటీలు జరిపిన విజ్ఞానచంద్రికా
మండలి వాళ్ళు, నవలాపోటీలుగానే యీ పోటీలను - పేర్కొన్నారు. కాబట్టి
'1873 వ సంవత్సరం నుంచి 1897 దాకా అంటే పాతిక సంవత్సరాలు నవలను
వచన ప్రబంధంగా వ్యవహరించేవారనీ, అటు తరవాత నవల అన్న పేరు
ప్రచారంలోకి వచ్చిందని తెలుస్తున్న ది. 1872 నుంచి ఇంచుమించుగా 1900
సంవత్సరందాకా తెలుగు నవలాసాహిత్య చరిత్రలో మొదటి ఘట్టం. చారిత్రక
నవలలు, సాంఘిక నవలలు, ప్రధానంగా వెలువడ్డాయి. 1900 సంవత్సరం
నుంచీ రెండో ఘట్టం ప్రారంభమైంది. చిలకమర్తి పౌరాణికేతివృత్తాలను
గ్రహించి నవలలుగా వ్రాయటం ప్రారంభించాడు. 1905, 1906 వ సంవత్స
రాలలో వంగదేశ విభజనోద్యమం తెలుగుదేశాన్ని బాగా ప్రభావితం చేసింది.
స్వాతంత్ర్యోద్యమం కూడా బలపడసాగింది. వంగదేశపు సాహిత్యం, చరిత్ర,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6n3wbmsqoyvpr2sms04bfi9o229ew92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>69325</id>
    <revision>
      <id>581904</id>
      <parentid>334129</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T12:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581904</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4957" sha1="gmiq25p7u7douuobfxb51v73bqh8krw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|10||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;సాంఘిక జీవనంపట్ల తెలుగు ప్రజలు ఆకృష్టులైనారు. వాళ్ళను గురించి తెలుసు
కోవాలన్న కుతూహలం కలిగింది. పురావైభవం, చారిత్రక పరిజ్ఞానం ద్వారా
స్మరణకు తెచ్చి కర్తవ్యోపదేశం చేయాలనే ఉద్యమాలు కొన్ని దేశంలో బయలు
దేరినవి. సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం భారతదేశ వివిధ ప్రాంతాలలో ప్రారంభమైంది. విజ్ఞానచంద్రికామండలి ఈ దృష్టితోనే సంస్థాపనం చెందింది. దేశ
దేశాల చరిత్రలు, స్వాతంత్ర్యోద్యమచరిత్రలు, శాస్త్రీయ విజ్ఞానం, విజ్ఞానసర్వస్వం,
తెలుగువాళ్ళకందజేసే ఉద్దేశంతో పుట్టిన గొప్ప సంస్థ విజ్ఞానచంద్రికామండలి.
వీరేశలింగం తల పెట్టిన సంఘసంస్కరణోద్యమాన్ని బహుముఖీనంగా, సమగ్రంగా, సమన్వయపూర్వకంగా, విస్తరింపచేయటమే విజ్ఞానచంద్రికామండలి
లక్ష్యం.

దేశీయులలో స్వాతంత్ర్య పిపాసను పెంపొందించి, చైతన్యోన్ముఖులను
చేయటానికే కొమర్రాజులక్ష్మణరావు హిందూమహాయుగం, మహమ్మదీయ
మహాయుగం వంటి గ్రంథాలు రచించాడు. ప్రజలకు చరిత్రపట్ల అభిరుచి కలగటానికి విజ్ఞానచంద్రికామండలిద్వారా లక్ష్మణరావు చారిత్రక నవలలపోటీ
ఏర్పాటు చేశాడు. విజ్ఞానచంద్రికామండలివారు పోటీలు నిర్వహించినందువల్లనే
తెలుగుదేశంలో చారిత్రక నవలకు వికాసంకల్గింది. భోగరాజునారాయణమూర్తి,
కేతవరపు వేంకటశాస్త్రి, దుగ్గిరాల రాఘవచంద్రయ్య, మొదలైనవారెందరో
ఉత్తమచారిత్రక నవలలు వ్రాశారు. భోగరాజు నారాయణమూర్తి వ్రాసిన
ఆంధ్రరాష్ట్రము, విమలాదేవి మొదలైన నవలలు పాఠకులను బాగా ఆకర్షించాయి. ప్రాచీనాంధ్ర చరిత్రను ఔజ్జ్వల్యమొనర్చే నవలలు కేతవరపు వేంకటశాస్త్రి
గారు వ్రాశారు. ఈయన రచించిన రాయచూరు యుద్ధం గొప్పనవల. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు రాయచూరు యుద్ధంలో సుల్తానులను వోడించడం, వీరశృంగార
అద్భుతరసాలతో కమనీయంగా వర్ణించారు రచయిత. 1900 నుంచి 1920 వ
సంవత్సరందాకా సాగిన రెండో ఘట్టంలో వంగనవలల అనువాదాలు, చారిత్రక
నవలలు, అపరాధ పరిశోధక నవలలు వెలువడ్డాయి. 1910 వ సంవత్సరంలో
ప్రారంభమైన ప్రత్యేకాంధ్రరాష్టోద్యమం కూడా, తెలుగువాళ్ళ గత చరిత్రను
అధ్యయనం చేసి నవలల రూపంలో అందించడానికి ప్రేరకమయింది. శ్రీపాద
సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారి వంటి ఆధునికరచయితలు కూడా చరిత్రను కొత్త దృక్కోణాలతో వ్యాఖ్యానించి ప్రతిపాదించారు. బరంపురంలో వేగుచుక్క&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmiq25p7u7douuobfxb51v73bqh8krw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>69355</id>
    <revision>
      <id>581906</id>
      <parentid>334131</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T12:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581906</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4898" sha1="bsgm5k5vqn8sn2va1br1xjcucqk1mel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల||11}}&lt;/noinclude&gt;గ్రంథమాలను స్థాపించి దేవరాజు వేంకటకృష్ణారావు వాడేవీడు, నేను, కాలూ
రాయివంటి నవలలను ఈ కాలంలోనే ప్రకటించారు. వెంకటపార్వతీశ్వరకవులు,
చాగంటి శేషయ్య, దొరస్వామయ్య మొదలైనవారు బెంగాలీ నవల అనువాదాలు
వెలయించారు. ముఖ్యంగా బంకించంద్ర ఛటర్జీ నవలలు కపాలకుండల, ఆనందమఠం, దుర్దేశనందిని మొదలైన నవలలు తెలుగులో అనూదితాలైనాయి. 1800
నుంచి 1929 వ సంవత్సరం వరకూ బెంగాలీ నవలల అనువాదాలు చాలా
వచ్చాయి.
ఇందులో సాంఘికాలూ, అపరాధ పరిశోధకాలూ ఉన్నాయి.
చిలకమర్తి, వెంకటపార్వతీశ్వరకవులు, చారిత్రక, పౌరాణిక ఇతివృత్తాలతో
నవలలు వ్రాశారు. భారతదేశ చరిత్రకు సంబంధించిన ఇంగ్లీషు అనువాదాలు
కూడా యీ కాలంలో వెలువడ్డాయి. ముఖ్యంగా రమేశచంద్రదత్, కల్నల్ టాడ్,
మెడోస్ టైలర్ మొదలైన రచయితల నవలలకు అనువాదాలు వెలువడ్డాయి.
విజ్ఞానచంద్రికామండలి, ఆంధ్ర ప్రచారిణీ గ్రంథమాల, వేగుచుక్క గ్రంథమండలి
మొదలైన ప్రచురణసంస్థలు నవలలను విశేషంగా ప్రచురించాయి.

క్రిందటిశతాబ్దపు చివరి దశకంలోనే దేశీయులు విదేశాలకు వెళ్ళి ఇంగ్లీషు
చదువులు చదివి ఉన్నతమైన పట్టాలు పొంది ఈ దేశానికి వచ్చి ఘన గౌరవాలు
పొందడం ప్రారంభమైంది. ఇంగ్లీషు చదువులపట్లా, వారి నాగరకతపట్లా,
అభిమానం కూడా, వృద్ధికావడం మొదలైంది. అందువల్ల అంధానుకరణము.
ఉద్యోగ వ్యామోహము, తమ స్తోమతుకుమించిన ఖర్చులు, మధ్యతరగతి
కుటుంబాలను ప్రభావితం చేశాయి. కేతవరపు వెంకటశాస్త్రి గారి 'లక్ష్మీ ప్రసాదం'
అప్పటి మధ్యతరగతి సంసారాల సాంఘిక జీవనాన్ని బాగా ప్రతిబింబించే నవల
అని చెప్పాలి. 1920 వ సంవత్సరానికి ముందే యీ నవల వెలువడింది.
విశాఖపట్టణ ప్రాంతాన్ని రంగభూమిగా, గొప్ప ఉపజ్ఞ చూపుతూ వెంకటశాస్త్రి
గారీ నవల వ్రాశారు. మధ్యతరగతి కుటుంబ గృహస్థజీవనమూ, ఆచారాలు,
వ్యవహారాలు, ఈ నవలలో రచయిత చక్కగా చిత్రించారు. లక్ష్మి అనే ముగ్ధ
ఇందులో నాయిక. ప్రసాదరావు నాయకుడు. వీళ్ళిద్దరూ మేనత్త మేనమామ
బిడ్డలే. లక్ష్మి తండ్రి రామశర్మ పాశ్చాత్య నాగరకతా వ్యామోహం లేకుండా
గుట్టుగా సంసారం నడుపుకొనే గృహస్థు. ఆయన చెల్లెలు రాజేశ్వరమ్మ
తన కొడుకును ఇంగ్లండ్ పంపించి ఐ. సి. ఎస్ చదివించి, కలెక్టరుగా ఆతణ్ణి
చూడాలన్న విపరీతవ్యామోహం కలది. ఈ వ్యామోహంతో ఆమె ఉన్న వన్నీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bsgm5k5vqn8sn2va1br1xjcucqk1mel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74258</id>
    <revision>
      <id>581907</id>
      <parentid>334132</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T12:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581907</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4717" sha1="1u66qi5g21fuzetgwnkznn4xhxksd39" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|12||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;తెగనమ్మీ, అప్పులు చేసి కొడుకును ఇంగ్లండ్ పంపిస్తుంది. ఆమె భర్త
జోగారావు కోర్టు మున్సబు ఉద్యోగం చేస్తుంటాడు. ఆయనకు స్వతహాగా ఇష్టం
లేక పోయినా భార్య ప్రోద్బలంవల్ల, కొడుకును విదేశాలకు పంపించి చదువు
చెప్పించడంవల్ల ఖర్చులు విపరీతంగా పెరిగి లంచాలు కూడా తీసుకోవడం
మొదలు పెడతాడు. దాంతో ఇంటా బయటా అనేక చిక్కులు ఎదురవుతాయి .
ఇంతలో మొదటి ప్రపంచయుద్ధం వస్తుంది. ఇంగ్లండులో ఉన్న ప్రసాదరావు
చదుపు సాగించడానికి వీలులేక, చదువు పూర్తికాకుండానే తిరిగి రావలసి
వస్తుంది. రాజేశ్వరమ్మ చాలా ఆశాభంగం చెంది, కోడలి పైన, అన్న గారి
కుటుంబం పైనా కఠినత్వం వహిస్తుంది. లక్ష్మి అనేకమైన కష్టాలపాలవుతుంది.
చివరకు ప్రసాదరావు తల్లి ప్రవర్తనలోని అంతర్యాన్ని తెలుసుకొని, భార్యను
ఆదరిస్తాడు. సరళమైన భాష, చక్కని సన్ని వేశాలతో వెంకటశాస్త్రి గారీనవలను
ఒకానొక సామాజిక ప్రయోజనాన్ని ఉద్దేశించి వ్రాశారు.

1800 నుంచి 1990వ సంవత్సరంలోపున వెలువడిన నవలలలో వెంకట
శాస్త్రి గారి నవలలకు ప్రత్యేకమైన స్థానమున్నది. ఈయన సాంఘిక నవలలు,
చారిత్రక నవలలు, అపరాధ పరిశోధక నవలలు కూడా వ్రాశారు. ఈ కాలంలో
నవలలు బహుళ సంఖ్యలో వెలువడటమే కాకుండా, ఇతివృత్త వైవిధ్యంతో కూడా
రావడం తెలుగు నవలాసాహిత్య చరిత్రలో, ఈ కాలపు విశిష్ట లక్షణంగా
చెప్పాలి.

శ్రీపాదసుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి గారి లాంటి ప్రసిద్ధరచయితలు మిథునానురాగం,
వీరపూజ, విష భుజంగం, మొదలైన నవలలు ఈ కాలంలోనే వ్రాశారు. ఆయన
వ్రాసిన పెద్ద కథలన్నీ నవలికలే అని చెప్పవచ్చు.

ఇంగ్లీషు నుంచీ, బెంగాలీ నుంచీ, శివశంకరస్వామి, జొన్నలగడ్డ
సత్యనారాయణమూర్తి, మొదలైన రచయితలు, ఊర్లూ పేర్లు మార్చి, అనుసరణాత్మకమైన నవలలు వెలువరించడం కూడా ఈ కాలంలోనే జరిగింది. అక్కిరాజు ఉమాకాంతం, మెడోస్ టైలర్ రచించిన టిప్పూసుల్తాన్ నవలకు అనువాదం.
ప్రకటించాడు. దీనిపీఠిక లో పాశ్చాత్య దేశాలలో నవలావిర్భావక్రమపరిణామాన్ని
ఆయన సమీక్షించాడు. అపరాధ పరిశోధక నవలలు, వంగ నవలల అనువాదాలతోపాటు, మాతృమందిరము, వసుమతీ వసంతం, ప్రమదావనం వంటి మౌలికమైన నవలలను కూడా వెంకటపార్వతీశ్వరకవులు ప్రకటించారు. అటుతరవాత&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1u66qi5g21fuzetgwnkznn4xhxksd39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74259</id>
    <revision>
      <id>581909</id>
      <parentid>331443</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T12:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581909</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4524" sha1="ky9m8z5ceygw606gvxhjt2bonmc6aqn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;
{{rh|తెలుగు నవల||13}}&lt;/noinclude&gt;వీరు రవీంద్రనాథ ఠాగూర్ 'గోరా' ను కూడా అనువదించారు. రాజారత్నము ,
గణపతి వంటి నవలలు ఈ కాలంలోనే చిలకమర్తి ప్రకటించాడు. విశ్వనాథ,
వేలూరి శివరామశాస్త్రి గారు వంటివారు కూడా ఈ ఘట్టంలోనే తొలి నవలలు
ప్రక టించారు.

ఈ కాలంలో నవలలను అధిక సంఖ్యాకంగా ప్రచురించిన సాహిత్య సంస్థలు,
విజ్ఞానచంద్రికామండలి. ఆంధ్రప్రచారిణీ గ్రంథమాల, వేగుచుక్క గ్రంథమాలలు.
విజ్ఞానచంద్రికామండలి కేవలం చారిత్రక నవలలే ప్రకటించింది. ఆంధ్ర ప్రచారిణీ
గ్రంథమాల చారిత్రకాలు, పౌరాణికాలు, ఆపరాధ పరిశోధక నవలలూ కూడా
ప్రచురించింది. వేగుచుక్క గ్రంథమాల కేవలం అపరాధపరిశోధక నవలలే
ప్రచురించింది ఈ కాలం గాంధీయుగానికి పూర్వరంగం. తిలక్ మహరాజు
అఖిలభారతాన్నీ ప్రభావితం చేస్తున్న రోజులు. తదనుసారంగా జాతీయ
చైతన్యాన్ని జాగృతం చేయడానికే సాహిత్యం కూడా సమాయత్తం కావడం
ఈకాలపు ప్రత్యేక లక్షణం. నాటకం వ్రాసినా, నవల వ్రాసినా, కవిత వ్రాసినా,
భారతీయ చరిత్రలోని, సంస్కృతిలోని ఔజ్ట్వల్యాన్ని గుర్తుకు తెచ్చి, జాతిని
కర్తవ్య పరాయణోన్ముఖంగా ప్రబోధించడం కనపడుతుంది. భారతదేశ వీర
చరిత్రలో, ఉదాత్త సంస్కృతిలో ఏక దేశమైన ఆంధ్రుల చరిత్ర, సంస్కృతులు
కూడా, రచయితలను ఉత్తేజితులను చేశాయి. దేశభక్తి ప్రబోధం, పెల్లుబికింది.
అయితే ఈ కాలంలో వెలువడ్డ చారిత్రక నవలలు, మేధావుల విమర్శకు కూడా
గురి అయినాయి. గురజాడ అప్పారావు, దుగ్గిరాల రాఘవచంద్రయ్యగారి
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని , హేళనపూర్వకమైన విమర్శకు గురిచేశారు. నాటి
చారిత్రక నవలల వర్ణనలన్నీ మూసపోసినట్లుగా ఉండటం, కల్పనలలోనూ
వైవిధ్యం లేకపోవడం, చలం హేళనకు గురిఅయి, ఆయన 'తెలుగునవల' అనే
వ్యంగ్యహాస్య విమర్శ వ్రాయడానికి ప్రోద్బలకాలైనాయి.

1900 నుంచి 1920 వ సంవత్సరం వరకు భారతీయ స్వాతంత్ర్యోద్యము
నాయకులు బాలగంగాధర తిలకు, అరవిందుడు, లజపతిరాయ్ వంటి వారలు.
ఆప్పటికి గాంధేయ ప్రభావం ఉద్యమం పైన లేదు.

ఏవిధంగా, ఏ ప్రమాణాలను బట్టి చూచినా ఇరవైయవ శతాబ్దపు మహా
రచయిత ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారు ఉన్నవవారు మాలపల్లి ప్రకటించ-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ky9m8z5ceygw606gvxhjt2bonmc6aqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74260</id>
    <revision>
      <id>581915</id>
      <parentid>334134</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581915</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4810" sha1="8asj3ygp2t0fhdehyyhevskypyrvwc1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|14||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;డానికి ముందుకాని, అటుతరవాత కాని, తెలుగునవలా సాహిత్యంలో అంతటి
ఉత్కృష్టమైన నవల మరేదీ ప్రభవించి ఉండలేదు. తెలుగునవలా రచయితలలో
ఆయన బుజాలఎత్తు వరకూనైనా నిలబడగల రచయిత లెవరైనా ఉన్నారో
లేరో చెప్పడం కష్టం.

ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారు అకలంకదేశభక్తుడు. ఉన్నత విద్యాధికుడు. స్వార్థత్యాగి. ఉద్యమసారథి. మేధావి. హృదయవాది. గొప్ప పండితుడు.
ప్రపంచ దేశాల రాజకీయోద్యమ తత్త్వవేత్త. సంప్రదాయాభిజ్ఞుడు. పాతకొత్తల
మేలుకలయికను ఎరిగినవాడు. క్రొమ్మె రుంగులుజిమ్మగా ప్రదర్శింప గలిగిన
శక్తి సామర్థ్యాలున్న వాడు.

ఉన్నవ వారు రచించిన నవల, మాలపల్లి, మహోత్తమ నవల. ఈ నవలకు
సంగవిజయమని కూడా నామాంతరంవుంది. నాలుగు భాగాల నవల ఇది. పెద్ద
సైజున ఏడువందల పుటలకుమించిన ఉద్గ్రంథం. ఇరవైయో శతాబ్దిలో వెలువడిన తెలుగు రచనలలో కనీసం కొన్ని వందల ఏళ్ళు జీవించగలిగిన నవల ఇది
భక్తిజ్ఞాన కర్మ మార్గాల సమన్వయం సాధించిన నవల ఇది. తిలక్ గాంధీ సిద్ధాంతాల ఆదర్శసమన్వయం ప్రతిపాదితమైనది యీ నవలలో. సోషలిస్ట్ సిద్ధాంతా
లను, దృక్పథాలను ప్రతిపాదించిన మొట్టమొదటి తెలుగు నవల, తెలుగు సాహిత్యంలో వెలువడిన మహోద్గ్రంథమూ, ఈ మాలపల్లి అని చెప్పాలి. వాస్తవిక
చిత్రణ, ఆదర్శవాదము రెండూ అత్యద్భుతమైన శిల్పసమ్మేళనం పొందగా
యీ మాలపల్లి నవల ఆవిర్భవించిందని చెప్పాలి. నిఖిలాంధ్రదేశానికి నడిగడ్డగా
చెప్పదగిన గుంటూరు జిల్లా మెట్ట ప్రాంతం రంగ భూమిగా ఈ నవల రూపొందింది.
ఈ నవలలో కనిపించే పాత్రలన్నీ సజీవంగా కనిపిస్తాయి. కల్పనవున్నా అది
కల్పన అనిపించదు. ఇంతగా వాస్తవికత ప్రతిబింబించే తెలుగు నవలలు వేళ్ళ
మీద లెక్క పెట్టదగినవి మాత్రమే ఉంటాయేమో. ఈ నవల తెలుగుదేశాన్నంతా
చాలా గొప్పగా ప్రభావితం చేసింది. ఇది మొట్టమొదటిసారిగా 1921 వ సంవత్సరంలో వెలువడింది. ఆనాటి దేశకాలపరిస్థితులను తెలుసుకొంటే ఉన్నవ వారు
ఆనాటికే యీ నవల వ్రాయటం, అద్భుతాద్భుతం అనిపించక తప్పదు. ఇతర
భారతీయ భాషలలో ఆ కాలంలో ఇటువంటి మహోద్గ్రంథం వెలువడిందో లేదో !
తన సమకాలీన సమాజాన్ని, ప్రభుత్వ వ్యవస్థను, భూతద్దం క్రింద పరిశీలించి
నట్లుగా చిత్రించాడు రచయిత. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో కారాగార శిక్షను అనుభ-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8asj3ygp2t0fhdehyyhevskypyrvwc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74291</id>
    <revision>
      <id>581916</id>
      <parentid>334136</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581916</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4804" sha1="nyc744xgxc5ktpxzm02a1haif2usjpc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల||15}}&lt;/noinclude&gt;విస్తూ ఉన్నవవారు ఈ నవల వ్రాసినట్లు చెపుతారు. ఈ నవల మొట్టమొదటిసారి
ముద్రింపజేసిన ఘనకీర్తి శ్రీ బెల్లంకొండ రాఘవరావుగారిది. ఈయన గొప్ప
సారస్వతవేత్త. గుంటూరు జిల్లా నరసారావు పేట దగ్గర పమిడిపాడనే అగ్రహారం వీరి కాపుర స్థలం. కవిపండిత మిత్రులుగా, వదాన్యులుగా ఈయన పేరుకెక్కారు. దీనికి కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావుగారు పీఠిక వ్రాయడం కూడా
చెప్పుకోదగిన విశేషమే. ఆనాటి బ్రిటిషు ప్రభుత్వం. ఈ నవలను ప్రచారం నుంచి
నిషేధించడమేకాక , లభ్యమవుతున్న ప్రతులను జప్తు చేయటం కూడా చేసింది.
మొదటిసారి వెలువడిన తరవాత చాలా కాలానికి గాని యీమహోత్తమ వచన
కావ్యం పునర్ముద్రణ పొందలేదు.

సాహిత్యం జీవితానికి చేరువగా ఉండాలని, వాస్తవికతే దాని పరమాదర్శంగా ఉండాలని అనుకొంటే తెలుగులో ఇటువంటి నవల ఇంకొకటి రాలేదని
చెప్పటం సత్యదూరం కాదు. ఈ నవలకు ఇంకొక ఇంగ్లీషు నవలకు పోలికలు
చూపి, ఇది అట్లా ఉందని కొందరు విమర్శకులు గొప్ప పరిశోధన విషయం
బయట పెట్టినట్లు ప్రస్తావించడం నిరుపయోగమూ, నిరర్థకమూ అని చెప్పాలి.
ఏమంటే ఒకవేళ ఈ మహా విమర్శకులు చూపే పోలికలేఉన్నా, తెలుగు నవలగా
దానికున్న విశిష్టతకు, ఉన్నవవారి స్వోపజ్ఞతకు కాని అవి అపకర్షకావు.

మాలపల్లిలోని పాత్రలన్నీ వాస్తవికమైనవి. వాస్తవిక ప్రపంచంలోని
అనేక సంఘటనలు రసాత్మకంగా రూపకల్పన చేయటమే ఉన్నవవారి గొప్ప
ప్రజ్ఞను నిరూపిస్తున్నది. అచలవేదాంతి తుంగదు ర్తి బుచ్చయ్యగారు, క్రిస్టియన్
ఫాదరీ బ్రాన్సనూ, ఆయన్ను ఆశ్రయించుకొని ఉండి సెటిల్మెంటు ఖైదీలపై
ఆజమాయిషీ చేసే పౌలూ, ఆ రోజుల్లో రైల్వే స్టేషన్ లో యూరోపియన్ పద్ధతులను అనుకరించే, వంటవాడూ, అప్పుడప్పుడే మొదలవుతున్న నగరీకరణమూ ,
కూరలవాళ్ళూ, పాలవాళ్ళూ, మంగళాపురంలోని పూజారి పిచ్చయ్య, కరణం,
మున్సబు ఒక రేమిటి, ఒక టేమిటి, ఈ శతాబ్ది ప్రథమ పాదంలోని తెలుగుదేశపు
ప్రతిబింబం మాలపల్లి నవల.

ఇందులో ప్రధానమైన తక్కెళ్ళ జగ్గడి పాత్ర కూడా వాస్తవికమైన పాత్రే ఇటువంటి గజదొంగ ఒకడు ఆ రోజుల్లో కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలలో పెద్ద పెద్ద దొంగతనాలు చేసి అమరావతి వంటి చోట ఆలయంలో విశేషార్చనలూ, సంతర్పణలు చేసిన యథార్థ కథనాన్ని పెద్దిభోట్ల వీరయ్యగారు తమ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nyc744xgxc5ktpxzm02a1haif2usjpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74292</id>
    <revision>
      <id>581919</id>
      <parentid>334138</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581919</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5067" sha1="lx5xnd8o9kegyl8c9fr1xwo6m50s776" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|16||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;
స్వీయ చరిత్రలో వ్రాశారు. ఈ గజదొంగను ప్రభుత్వం చాలా కాలానికి గాని 
పట్టుకొని దారిలోకి తీసుకొని రాలేకపోయిందట. జ్యోతి, అప్పాదాసుల అలౌకికమైన ప్రేమ వృత్తాంతం చాలా గంభీరంగా, ఉదాత్తంగా చిత్రించారు రచయిత.
నల్లమోతు చౌదరయ్య, ఆయన కొడుకు రామానాయుడు, కోడలు కమల,
మనవడు సాహూకృష్ణ, భార్య లక్ష్మమ్మ, పెంచిన కొడుకు వెంకటయ్య,
రామదాసు, ఆయన కొడుకులు వెంకటదాసు, సంగదాసు, రంగడు, కూతురు
జ్యోతి, మేనల్లుడు అప్పాదాసుల పాత్ర చిత్రణంలో గొప్పనేర్పు చూపించారు
రచయిత. పెద్దింటికోడలు కమల లేచిపోతుంది. ఆ కమల పాత్రచిత్రణం
అత్యంత వాస్తవికంగా వుంది. అసమానమైన ప్రజ్ఞకనపరిచారు ఆమె పాత్రచిత్రణంలో ఉన్నవవారు. పోలీసు డిపార్టుమెంటు ఇలాకాలో జరిగే దొంగతనాలు,
జైళ్ళలో జరిగే అక్రమాలు, జైలు సర్జన్లు, వార్డర్లు, ఆఫీసర్లు, - జైలు ఖైదీల
రేషన్లను ఎవరెవరు ఎట్లా ఎంతెంత పంచుకొని తినేదీ, ప్రభుత్వ శాఖల్లోని
అవినీతి, లంచగొండితనం , అక్రమార్జనలు, హృదయ విదారకంగా వర్ణించారు
ఉన్నవవారు. 1921 వ సంవత్సరానికే సమాజంలో జరుగుతున్న అన్యాయాలకు
ఆగ్రహంచెంది విప్లవపంథాను ఆయన ప్రతిపాదించి వర్ణించటం, చాలా ఆశ్చర్య
కరమైన విషయం. స్వాతంత్ర్యానంతరం ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలో క్రమక్రమంగా అభివృద్ధి పొందుతూ వచ్చిన అవినీతి, ఆలసత్వం, ఆశ్రితపక్షపాతం
మొదలైనవాటినిగూర్చి ప్రస్తావిస్తూ పెద్దవాళ్ళు 'మా హయాంలో ఇట్లాకాదు ,
బ్రిటిషు ప్రభుత్వం పరిపాలనలో ప్రజలకు, ప్రభుత్వాధికారులకు భయభక్తులు,
క్రమశిక్షణ, ఎంతగానో వుండేవి' అని ఆ గత కాలాన్ని గూర్చి అంగలార్చడం
వింటూవుంటాం కాని మాలపల్లి చదివితే, ఆ సమాజంలోని దురన్యాయాలన్నీ
ఆవిష్కారమవుతవి. నేరాలు చేసే జాతులుగా కొందరిని పరిగణించి, వాళ్ళకు
సెటిల్మెంటు లేర్పచడం, అక్కడి జీవిత విధానాలు, నిర్బంధించి శరీరకష్టం
చేయించటం, అనేక విధాలుగా ఆ అమాయకులను హింసించటం. ఇవన్నీ
కరుణాత్మకంగా చిత్రించారు రచయిత. 'వాడుక భాషయందు నవరసభరితమైన
కావ్యమును రచించిన లక్ష్మీనారాయణగారు ధన్యులు'. అన్నారు కాశీనాథుని
నాగేశ్వరరావుగారు పీఠికలో, స్వరాజ్యం వచ్చేసిందని, పర ప్రభుత్వం స్థానంలో
ప్రజాస్వామిక దేశీయ ప్రభుత్వం ఏర్పడి సురాజ్యం రూపొందిందని సామాన్యుడి
'జీవితం మూడు పువ్వులు ఆరుకాయలైందని, సామాన్యుడి జీవితాన్ని స్వర్గతుల్యం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lx5xnd8o9kegyl8c9fr1xwo6m50s776</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74296</id>
    <revision>
      <id>581921</id>
      <parentid>334139</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="3sp5fil7b866ed2agazrt31yqebs6o5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;
{{rh|తెలుగు నవల||17}}&lt;/noinclude&gt;చేయడానికే చట్టాలన్నీ రూపొందాయనీ, యోగ్యులు, ప్రజాక్షేమపరాయణులు, 
దేశహితైకతత్పరులు, శాసనసభల ప్రాతినిధ్యం వహించి, శ్రీలు పొంగిన
జీవగడ్డగా మళ్ళీ భరతదేశాన్ని రూపొందిస్తున్నారని, పాపం తమ కన్న కలను
శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ పంతులుగారు తమ నవల నాలుగోభాగం 18వ ప్రకరణంలో
వర్ణించారు. లక్ష్మీనారాయణగారు అప్పటికే భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రవాదులు
కనుక, ఆంధ్రరాష్ట్రం వచ్చేసినట్లూ, ఆ రాష్ట్ర శాసనసభ వారు ప్రజాక్షేమానికి
సంబంధించి 12 చట్టాలు అమలులోకి తెచ్చినట్లు వర్ణించి తృప్తిపడ్డారు. లక్ష్మీ
నారాయణగారు కన్న కలలను బట్టిచూస్తే స్వాతంత్ర్యం రాగానే భూతల స్వర్గం
ఊడిపడుతున్నట్లే వారు భావించినట్లు కనపడుతున్నది. పాపం ఆ తరం
వాళ్ళంతా అందువల్లనే గొప్పగొప్ప త్యాగాలు చేయటానికి వెనుదీయలేదు.
ఉన్నవ లక్ష్మీ నారాయణగారు, వర్ణించిన ఆ శాసన చట్టాలు ఆ విధంగా అమలు
జరిగితే, వారాశించిన విధంగా స్వరాజ్యం సురాజ్యంగానే రూపొందిఉండేది.
మాలపల్లి నవల ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వంవంటిది. మత, సాంఘిక, ఆర్థిక, రాజకీయ,
నైతిక, సాహిత్య సిద్ధాంతాలన్నీ పరామర్శితములై, వాటిలోని నిగ్గును ప్రదర్శిం
చారు రచయిత. నూరు సంవత్సరాలకు పూర్వం తెలుగుదేశపు సామాజిక
స్వరూపం ఏ విధంగా ఉండేదో, ఈ శతాబ్దపు ప్రథమపాదంలో, ఆ సమాజ
స్వరూపం ఏ విధంగా పరిణామం చెందిందో, ఉన్నవవారు కళ్ళకు కట్టేటట్లు
చిత్రించారు. భాష కాని, భావాలు కాని. నిర్వహణం కాని, పాత్ర చిత్రణం కాని,
ఉత్తమ సాహిత్యవేత్తకు ఉండవలసిన భావోద్విగ్నత, సంయమనము, దర్శ
నము, సందేశము, మొదలైన విషయాలలో కాని 'నాన్యఃపంథా ' ఉన్నవ వారిది,
మాలపల్లికి సాటి అయిన నవల తెలుగులో నభూతో. భవిష్యత్తుమాట ఎవరు
చెప్పగలరు ?

ఆధునిక తెలుగునవలా సాహిత్యాన్ని పరిశీలిస్తే చెప్పుకోదగిన నవలా
రచయితలు నలుగురున్నారు. విశ్వనాథ, బాపిరాజు, చలం, నోరి నరసింహ
శాస్త్రి. ఇంకెందరో నవలలు వ్రాసినవాళ్ళున్నారు. కాని ప్రత్యేకత చూపించుకొన్న నవలా రచయితలు ఈ నలుగురు. ఇదేవిధంగా 1940 వ సంవత్సరం
నుంచి 1950 వ సంవత్సరం వరకూ పదేళ్ళలో బుచ్చిబాబు, గోపీచంద్, జి. వి.
కృష్ణారావు, కొడవటిగంటి కుటుంబరావులను, విశిష్టులైన నవలా రచయితలుగా
పేర్కొనవచ్చు. 1950 తర్వాత ఈ పాతిక సంవత్సరాలలో అత్యధిక సంఖ్యలో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3sp5fil7b866ed2agazrt31yqebs6o5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74297</id>
    <revision>
      <id>581923</id>
      <parentid>334141</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4814" sha1="ewnohp95vmqp4reemvepepysrbsfhw8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|18||తెలుగు నవల }}&lt;/noinclude&gt;
నవలలు వెలువడ్డాయి. తెలుగునవల ఇటీవలే శతజయంతి జరుపుకొన్నా
మొదటి డెబ్బై అయిదు సంవత్సరాలలో వెలువడిన నవలలకన్నా ఈ పాతిక
సంవత్సరాలలో వెలువడ్డ నవలలే సహస్రాధికంగా ఎక్కువవుంటాయని చెప్పాలి.
మొదటి డెబ్భై అయిదు సంవత్సరాలలో వచ్చిన వాటికంటే నిస్సందేహంగా
తరవాతి యీ పాతికేళ్ళలో ఐదారు రెట్లు నవలలు వచ్చివుంటాయి. వస్తువైవిధ్యం, శిల్పం, ప్రయోగాలూ కూడా, ఆధునిక కాలంలో చెప్పుకోదగినంతగా
ఈ ప్రక్రియ సంతరించుకొన్నది తెలుగు సాహిత్యంలో ఈనాడు నవల కున్నంత
ప్రాచుర్యమూ, పలుకుబడి మరే ఇతర సాహిత్య ప్రక్రియకూ లేదేమోననుకోవచ్చు. అందుకనే కొందరు ఇది నవలాయుగం అని కూడా అంటున్నారు.

ఆధునిక సాహిత్యంలో విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు స్పృశించని
ప్రక్రియలేదు. చిన్న కథ నుంచి మహాకావ్యం వరకూ వారు సాహిత్యవ్యవసాయం
చేశారు. ఆయనది ఒక విలక్షణమైన మార్గం. సనాతన సంప్రదాయాలపట్ల
వారికి అభినివేశం ఎక్కువ. ఏ మాత్రం అవకాశం వచ్చినా సనాతన దృక్పథాన్నీ, ఆచారాలను, ఆయన తన {{SIC|రచలనలో|రచనలలో}} ప్రతివాదించి వాటి వైశిష్ట్యం నిరూపించే ప్రయత్నంచేస్తూ ఉంటారు. గొప్పకల్పనాశక్తి, భావావేశమూ, భాష మీద
ప్రభుత ఉన్న రచయిత ఆయన. కాని మంత్రశాస్త్ర ప్రక్రియలు సామాన్యులకు
అర్థం కానట్లు, విశ్వనాథవారి రచనలు ఒక వర్గం వారిని మాత్రమే ఉత్తేజితులను
చేస్తవి. విశ్వనాధ చేపట్టిన సర్వసాహిత్య ప్రక్రియలలోనూ వారు అధిక సంఖ్యలో
నవలలే వ్రాశారు. నవలల్లో కూడా సాంఘీకాలూ, చారిత్రకాలు, పౌరాణికాలు,
ఆధిక్షేపిక నవలలు. వైమర్శికాలు, ఎన్నో వ్రాశారు. చిన్నా పెద్దా కలిపి చూస్తే
విశ్వనాథ సుమారు అరవై నవలలదాకా వ్రాసినట్లు కన్పిస్తుంది. చాలా ప్రసిద్ధి
పొందినవి వేయిపడగలు, ఏకవీర, చెలియలికట్ట, మా బాబు,తెరచి రాజు;
బద్దన్న సేనాని, మొదలైనవి. ఇవికాక ఇటీవల ఆయన {{SIC|పురాణరవైగ్రంథమాల|పురాణవైరగ్రంథమాల}}
పేరుతోనూ, నేపాల రాజవంశ చరిత్రకు సంబంధించీ కొన్ని నవలలు ప్రకటిందారు. మ్రోయు తుమ్మెద, కుణాళుని శాపం, ఆరు నదులు, దమయంతీ స్వయంవరం, విష్ణుశర్మ ఇంగ్లీషు చదువు, సముద్రపు దిబ్బ, మొదలైన నవలలు
తెలుగు పత్రికలలో ధారావాహికంగా ప్రచురితాలై గత పదిహేను, ఇరవై
సంవత్సరాలలో పుస్తక రూపంలో వచ్చాయి.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ewnohp95vmqp4reemvepepysrbsfhw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74310</id>
    <revision>
      <id>581924</id>
      <parentid>334230</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4730" sha1="2bgc292gve8ho8gmwh145tjda2cq9gp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల||19 }}&lt;/noinclude&gt;ఏక వీర నవలలో విశ్వనాథ చూపిన శిల్ప ప్రతిభ చాలా గొప్పది. అది
మధుర ప్రాంతాలను పరిపాలించిన రాజకుటుంబపు ప్రణయగాథ రసవత్తరమైన
కావ్యంలా సాగుతుంది ఈ నవల.

వేయి పడగలు సంగ్రహవిజ్ఞాన సర్వస్వంవంటిది. సాహిత్యము, మతము.
రాజకీయాలు, సంస్కృతి, అన్నీ యీ నవలలో ప్రస్తావికంగా సమీక్షితాలైనవి
పందొమ్మిదో శతాబ్ది ఉత్తరార్ధంలో ప్రారంభమైన సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనము.
మత రాజకీయ సాంఘికోద్యమాలు, ప్రాచీనకాలం నుంచీ చెల్లుబాటవుతున్న
సాంఘిక వ్యవస్థతో నవీనాదర్శాలకు సంఘటించిన సంఘర్షణలు, ఆధారంగా
చేసుకొని తెలుగుదేశంలోని యుగసంధి పరిణామాలను విశ్వనాథ వారు వేయి
పడగలలో వివరించారు. గతించిపోతున్న ఒక వ్యవస్థ తాలూకు చరమదీప్తులను
చూచి ఆయన నిట్టూర్పులు విడుస్తున్నట్లు కనపడుతుంది. వేయిపడగలద్వారా
అయన అందించదలచిన సందేశాన్ని బట్టి చూస్తే.

చెలియలికట్ట, తెరచిరాజు, స్వర్గానికి నిచ్చెనలు, మాబాబు, జేబుదొంగలు,
మొదలైన నవలల్లో మత, సాంఘిక విశ్వాసాలు ప్రతిపాదితములైనవి. ధర్మ
చక్రం, కడిమిచెట్టు, బద్దన్న సేనాని మొదలైన నవలల ద్వారా, ఆయనగారి
బహుముఖీనమైన ప్రతిభ వెల్లడవుతున్నది. కొత్తదైన గవేషణతో, నూత్నమైన
విశ్లేషణతో, చరిత్రను పురాణాలను, విశ్వనాథ వ్యాఖ్యానించి నవలలరూపంతో
అందించారు. సాహిత్య జీవితంలో నలభై సంవత్సరాల కాలం అవిచ్ఛిన్నంగా
నవలలు వ్రాయటం విశ్వనాథలోని ప్రత్యేకత. విశిష్టత కూడా.

స్వర్గీయ అడవి బాపిరాజు అన్నిటా భావుకుడు. గంధర్వలోకాలనుండి
శప్తుడై వచ్చి తెలుగుదేశంలో కవిగా, చిత్రకారుడిగా, భావుకుడుగా, సౌందర్య
పిపాసిగా, కళావేత్తగా ఆయన జన్మించారేమోననిపిస్తుంది. తెలుగుదేశం,
తెలుగుభాష, తెలుగు చరిత్ర , తెలుగు విజ్ఞానం, తెలుగు అన్నది ఏదైనా ఆయనను పులకింపచేసేది, పరవశింపచేసేది. బాపిరాజు ఎంత భావుకుడో అంత
పండితుడు. ఆయనలో హృదయమూ, మేధా, కూడా వికాసపారమ్యాన్ని
పొందాయి. లలితమైన భావన, మృదులమైన ఊహ, భావుకతా పారమ్యాన్ని
అందుకోగల సౌందర్యదర్శనం, బాపిరాజు రచనలలోని నాయికానాయకుల
పాత్ర చిత్రణలో కనపడతాయి. అచ్చమైనకవి. ఆదర్మోన్ముఖమైన వాస్తవిక
చిత్రణం ఆయన ధ్యేయం. నారాయణరావు, కోనంగి, మొదలైన సాంఘిక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2bgc292gve8ho8gmwh145tjda2cq9gp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74319</id>
    <revision>
      <id>581926</id>
      <parentid>334231</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5073" sha1="cawhivx7n2f7plzeglh7ynhe3cedwrx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|20||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;నవలలు, హిమబిందు, గోనగన్నా రెడ్డి, అడవి శాంతిశ్రీ, మొదలైన చారిత్రక
నవలలు బాపిరాజు ప్రతిభకు నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి. బాపిరాజు నవలల్లో ఇతి
వృత్తానికి అపరిహార్యం కాని విషయాలు కూడా విశేషంగా చోటు చేసుకొంటాయనే, పాత్రచిత్రణం. వర్ణనలు మొదలైనవాటిలో వైవిధ్యంకూడా చెప్పుకోదగినంతగా కనిపించదనీ ఒక విమర్శ ఉన్నది ఆకాలపు రచయితలు నవలలు
వ్రాసే కాలానికి నవలా శిల్పం నేటి కాలానికివలె నిర్ధారితం కాలేదు. ప్రతిపాదితమూ కాలేదు. ఆధునిక కవిత్వలక్ష ణాలతోనూ అది ఉద్దేశించిన ప్రయోజనాలతోనూ, పోల్చి ప్రాచీన కావ్యసాహిత్యాన్ని విమర్శించినట్లు ఉండకూడదుకదా
నేటి ప్రమాణాలతో బాపిరాజు నవలలను విమర్శించటం. 1933వ సంవత్సరంలో
విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారితోపాటు బాపిరాజు కూడా ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్
బహుమతిని అందుకొన్నారు. ఆయన 'నారాయణరావు' నవలకు. విశ్వనాథ
'వేయిపడగల' తో బాటుగా యూనివర్శిటీ బహుమానం ఇచ్చింది.

ఈ శతాబ్ది తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో గొప్ప సంచలనాన్ని సృష్టించిన
రచయితగా చలానికి అగ్రేసరమైన స్థానమున్నది. చలం చెల్లుబాటవుతున్న
సమకాలీన సాంఘిక వ్యవస్థ పైన గొప్ప తిరుగుబాటు చేశాడు ఉవ్వెత్తుగా
సాహిత్య తరంగాలతో విరుచుకొనిపడ్డాడు. ఉప్పెనలా పాత భావాలను
ముంచాడు. కడలిలా రోదించాడు. గాలిలా తన ఉనికిని అందరికీ ఇష్టమున్నా
లేకపోయినా తెలియజేశాడు. చలం సాహిత్యం ద్వారా సాధించింది వివాదాస్పదం.
ఏభై అరవై సంవత్సరాల క్రితం సాంఘిక వ్యవస్థ పూర్తిగా అర్థం చేసుకొంటే
కాని చలం రచనలు, అవి ప్రతిపాదించే సిద్ధాంతాలూ అర్థంకావు. నాటి సాంఘిక
వ్యవస్థలో ప్రచురంగా కనపడిన పురుషుని దౌష్ట్యం. ఆత్మ వంచన, అల్పత్వం,
నీచత్వం, చలానికి ఆగ్రహాన్ని తెప్పించాయి. దీనికితోడుగా స్త్రీలు అన్యాయానికి,
వంచనకు, బానిసత్వానికి, గురికావడంచూసి, ఆయన ఓర్చుకోలేక పోయినాడు.
చలం రచనలకు ఆనాడు చలం దర్శించిన సంఘమే చాలా వరకు ప్రోద్బలకమై
ఉంటుంది. ఆయన వ్రాసిన అమీనా, బ్రాహ్మణీకం. దైవమిచ్చిన భార్య,
మైదానంవంటి నవలికలలో ఆయనకు ఎదురైన సాంఘిక ప్రతినిధులనే ఆయన
చిత్రించి ఉండవచ్చు. ఆయన దర్శనం వేరు. అది ఆయన దృష్టితో చూస్తే
ఆర్థంకావలసిందే. మానవ ప్రకృతిలోని అతిబలమైన ప్రవృత్తిని ఆయన అర్థం
చేసుకొన్నట్లుగా, అద్దం పట్టి చూపినట్లుగా, విశ్లేషించి వివరించినట్లుగా, సమకాలీన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cawhivx7n2f7plzeglh7ynhe3cedwrx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581927</id>
      <parentid>581926</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>581927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5072" sha1="821zxcpfdyrp2351l3ogymfxmjwhmaj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|20||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;నవలలు, హిమబిందు, గోనగన్నా రెడ్డి, అడవి శాంతిశ్రీ, మొదలైన చారిత్రక
నవలలు బాపిరాజు ప్రతిభకు నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి. బాపిరాజు నవలల్లో ఇతి
వృత్తానికి అపరిహార్యం కాని విషయాలు కూడా విశేషంగా చోటు చేసుకొంటాయనే, పాత్రచిత్రణం. వర్ణనలు మొదలైనవాటిలో వైవిధ్యంకూడా చెప్పుకోదగినంతగా కనిపించదనీ ఒక విమర్శ ఉన్నది ఆకాలపు రచయితలు నవలలు
వ్రాసే కాలానికి నవలా శిల్పం నేటి కాలానికివలె నిర్ధారితం కాలేదు. ప్రతిపాదితమూ కాలేదు. ఆధునిక కవిత్వలక్షణాలతోనూ అది ఉద్దేశించిన ప్రయోజనాలతోనూ, పోల్చి ప్రాచీన కావ్యసాహిత్యాన్ని విమర్శించినట్లు ఉండకూడదుకదా
నేటి ప్రమాణాలతో బాపిరాజు నవలలను విమర్శించటం. 1933వ సంవత్సరంలో
విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారితోపాటు బాపిరాజు కూడా ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్
బహుమతిని అందుకొన్నారు. ఆయన 'నారాయణరావు' నవలకు. విశ్వనాథ
'వేయిపడగల' తో బాటుగా యూనివర్శిటీ బహుమానం ఇచ్చింది.

ఈ శతాబ్ది తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో గొప్ప సంచలనాన్ని సృష్టించిన
రచయితగా చలానికి అగ్రేసరమైన స్థానమున్నది. చలం చెల్లుబాటవుతున్న
సమకాలీన సాంఘిక వ్యవస్థ పైన గొప్ప తిరుగుబాటు చేశాడు ఉవ్వెత్తుగా
సాహిత్య తరంగాలతో విరుచుకొనిపడ్డాడు. ఉప్పెనలా పాత భావాలను
ముంచాడు. కడలిలా రోదించాడు. గాలిలా తన ఉనికిని అందరికీ ఇష్టమున్నా
లేకపోయినా తెలియజేశాడు. చలం సాహిత్యం ద్వారా సాధించింది వివాదాస్పదం.
ఏభై అరవై సంవత్సరాల క్రితం సాంఘిక వ్యవస్థ పూర్తిగా అర్థం చేసుకొంటే
కాని చలం రచనలు, అవి ప్రతిపాదించే సిద్ధాంతాలూ అర్థంకావు. నాటి సాంఘిక
వ్యవస్థలో ప్రచురంగా కనపడిన పురుషుని దౌష్ట్యం. ఆత్మ వంచన, అల్పత్వం,
నీచత్వం, చలానికి ఆగ్రహాన్ని తెప్పించాయి. దీనికితోడుగా స్త్రీలు అన్యాయానికి,
వంచనకు, బానిసత్వానికి, గురికావడంచూసి, ఆయన ఓర్చుకోలేక పోయినాడు.
చలం రచనలకు ఆనాడు చలం దర్శించిన సంఘమే చాలా వరకు ప్రోద్బలకమై
ఉంటుంది. ఆయన వ్రాసిన అమీనా, బ్రాహ్మణీకం. దైవమిచ్చిన భార్య,
మైదానంవంటి నవలికలలో ఆయనకు ఎదురైన సాంఘిక ప్రతినిధులనే ఆయన
చిత్రించి ఉండవచ్చు. ఆయన దర్శనం వేరు. అది ఆయన దృష్టితో చూస్తే
ఆర్థంకావలసిందే. మానవ ప్రకృతిలోని అతిబలమైన ప్రవృత్తిని ఆయన అర్థం
చేసుకొన్నట్లుగా, అద్దం పట్టి చూపినట్లుగా, విశ్లేషించి వివరించినట్లుగా, సమకాలీన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>821zxcpfdyrp2351l3ogymfxmjwhmaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74326</id>
    <revision>
      <id>581930</id>
      <parentid>334232</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4870" sha1="87e0s5a989ha0l15uvz0fnebvr50zg3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల ||21}}&lt;/noinclude&gt;రచయితలెవ్వరూ అర్థం చేసుకోలేదని, చలాన్ని మెచ్చేవాళ్ళు అంటారు. చలం
గొప్ప భావుకుడు. కవి. ఉద్రేకి ఈ లక్షణాలు ఆయన సర్వరచనలలోనూ
కనపడుతూ వుంటాయి. సాంఘిక ప్రబోధంకోసం, సంఘ సంస్కరణంకోసం,
చలం రచనలు చేసిఉంటే, అవి కవిత్వధోరణిలోనూ, ప్రతీకాత్మకంగానూ,
మార్మికంగానూ ఉండటం, ఎంతవరకు ఆయన ఆశించిన ప్రయోజనాన్ని సిద్ధింప
చేశాయో, ఆ చలానికే తెలియాలి. చలం ఘోష, చలం భాష, అసామాన్యమైనవి. సామాన్యుడికి అర్థమయ్యేవికావు. సాంఘిక పరిణామాలు, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిణామాల మీద, ప్రపంచవ్యాప్తమైన అనేక ఉద్యమాలమీద ఆధారపడి
ఉంటాయి. రైళ్ళు, కాఫీ హోటళ్ళు సినిమా హాళ్ళు, వార్తాపత్రికలు, నిత్య
జీవితాన్ని సాంఘిక వ్యవస్థలో ప్రభావితం చేసినంతగా చలంగాని, విశ్వనాథలుగాని
ప్రతిపాదించే సిద్ధాంతాలు, సాహిత్యరచనలు ప్రభావితం చేయలేవు. ఇట్లా
చెప్పటం సాహిత్య ప్రభావాన్ని కించపరచటంకాదు. చలం సిద్ధాంతాలను
చెనకటమూకాదు.


తెలుగు నవలాసాహిత్యంలో ఈ కాలవిభాగానికి చెందిన మరొక
ప్రతిభావంతుడైన నవలా రచయిత నోరి నరసింహశాస్త్రీ, ఈయన పండితుడు.
వ్యుత్పన్నుడు. చారిత్రక నవలా రచనలోనే ఈయన ప్రత్యేకించి కృషి చేశారు.
అదిన్నీ తెలుగుదేశపు చరిత్రకు సంబంధించిన నవలలే వారు వ్రాశారు. రుద్రమదేవి, నారాయణ భట్టు, కవిసార్వభౌముడు, కవిద్వయము, ధూర్జటి, మల్లారెడ్డి,
మొదలైన నవలలన్నీ , తెలుగుల చరిత్రకు ఔజ్జ్వల్యం చేకూరుస్తూ రచించారు.
చారిత్రక నవలలు వ్రాయటంలో, నాటి సామాజిక వాతావరణాన్ని కళ్ళకు
కట్టినట్లు చూపిస్తూ, భావుకతాస్ఫోరకంగా, పాత్రచిత్రణలో సజీవతా రామణీయక
స్ఫూర్తితో, ఇతివృత్త నిర్మాణం చేయడం నోరి వారి రచనా విశిష్టత. రాణివాసపు
గాథలు,రాచవీరుల పరాక్రమ కథనాలూ కాకుండా, కవిమూర్ధన్యుల కమనీయ
జీవితవృత్తాంతాల చుట్టూ కథలల్లడం, నోరి వారి చారిత్రక నవలల్లో చూడవచ్చు.
బహుముఖమైన శాస్త్ర పాండిత్యము, వైదుష్యము, కావ్య నాటకాలంకారిక విజ్ఞానము, అనుసంధించి పాత్రచిత్రణం చేయటం, యుద్ధ ఘట్టాలు వర్ణించవలసినప్పుడు ఆశ్చర్యావహమైన విషయ వివరణమూ, నోరి నరసింహశాస్త్ర గారి
చారిత్రక నవలల్లోని విశిష్టత. తెలుగు సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నంచేసిన మహా
కవుల జీవితకాలాలకు సంబంధించిన చరిత్ర అంతా నవలలుగా నోరి వారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>87e0s5a989ha0l15uvz0fnebvr50zg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74329</id>
    <revision>
      <id>581931</id>
      <parentid>334233</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4855" sha1="0k7tp34uh1lx6hcv2dastg083jtlh2x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|22||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;రూపొందించినట్లే చెప్పవచ్చు. కవిత్రయం వారి జీవితాలకు సంబంధించి
నారాయణభట్టు, రుద్రమదేవి, మల్లారెడ్డి నవలలు, శ్రీనాథ పోతనల జీవితాలకు
సంబంధించి కవిసార్వభౌముడు. కవిద్వయం నవలలు, ధూర్జటి మహాకవి జీవితానికి సంబంధించిన ఇటీవలి నవల ధూర్జటి, తెలుగు నవలల్లో చారిత్రక నవలా
విభాగంలో చెప్పుకోదగినవి.

గొప్ప సాహిత్యవేత్తగా, మహాకవిగా తెలుగుదేశానికి పరిచయం కాక
పోయినా యోగీశ్వరుడు, మంత్రద్రష్ట, తపస్వి వాసిష్ఠ గణపతిముని తెలుగులో
నవలా రచనకు పూనుకోవడం ఆధునిక యుగంలో తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో
గొప్ప విశేషం. ఈ నవలను ఆయన సంస్కృతంలో వ్రాయాలని మొదట్లో
సంకల్పించి ప్రారంభించినా, తరవాత మనసు మార్చుకొని తెలుగులో ప్రారంభించి కొన్ని ప్రకరణాలు రచించటం తెలుగుభాషకు గొప్ప గౌరవం అని
చెప్పాలి. గణపతిముని అత్యంతాధునిక దృక్పథం కలవారు. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో కూడా పనిచేశారు. తమిళనాడు కాంగ్రెసుకు స్వల్పకాలికంగా అధ్యక్షులుగా కూడా ఉన్నారని తెలుస్తున్నది. అంటరానితనాన్ని నిరసించారు
ఆధునిక భారతదేశం అనుసరించవలసిన రాజ్యాంగాన్ని కూడా ఆయన సంస్కృతంలో  రచించినట్లు తెలుస్తున్నది. గణపతి ముని గొప్ప జాతీయవాది, సంస్కృత
భాషాభిమాని. అరుణాచల యోగిని రమణ మహర్షిగా లోకానికి వెల్లడి చేసింది
గణపతిముని అని వారి జీవిత చరిత్రనుబట్టి తెలుస్తున్నది. గణపతి ముని
సంకల్పించిన ఈ నవల ఆయన సంపూర్ణంగా రచించలేదు. రెండువందల
ప్రకరణాలలో బృహత్తరమైన ప్రణాళికతో అనన్య సాధ్యమైన ఐతిహాసిక నవలగా
’పూర్ణ’ అనే పేరుతో ఈ నవల వ్రాయాలని గణపతి ముని సంకల్పం. కాని
ముప్ఫై అధ్యాయాలు మాత్రమే ఆయన రచించటం జరిగింది. గణపతి ముని
ఈ నవలను సంపూర్ణంగా రచించి ఉన్నట్లయితే, అఖిలభారతీయ భాషలలో
దేనికీలేని విశిష్టమైన, అద్వితీయమైన ఘనగౌరవం తెలుగు సాహిత్యానికి లభించి
ఉండేది. గణపతి ముని రచించిన ఈ 'పూర్ణ' నవలలోని ముప్ఫై ప్రకరణాలు
సుప్రసిద్ధ సారస్వత మాసపత్రిక భారతిలో 1937 సంవత్సర ప్రాంతంలో
అచ్చైనాయి. భారతి సంపాదకులు స్వర్గీయ కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు
గారు ఈ నవలను నిరుపమానమైనదిగా అప్పుడు పేర్కొన్నారు. ముప్ఫై
ప్రకరణాలు మాత్రమే ప్రచురితమై ఆగిపోయిన ఈ నవల ఇంచుమించుగా పాతిక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0k7tp34uh1lx6hcv2dastg083jtlh2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74342</id>
    <revision>
      <id>581945</id>
      <parentid>334235</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4653" sha1="dir0ab6qy4delrhnzembp45ko7qg3bb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల||23}}&lt;/noinclude&gt;సంవత్సరాల తర్వాత సంగ్రహరూపంలో 'సత్య ప్రభ' పేరుతో వెలువడింది.
గణపతి ముని కుమారుడే 'వాసిష్ఠ' అనే పేరుతో, తండ్రిగారి ప్రణాళిక లో కథాభాగాన్ని అనుసరించి మార్పులు కొన్ని చేసి యథాశక్తి 'సత్య ప్రభ' నవలను
ప్రచురించడం జరిగింది. ఇది చారిత్రక పౌరాణిక నవల.

కవిత్వంలో భావకవిత్వ ధోరణులనుంచి ఆధునిక కవిత్వ మార్గాలలోకి
ఆడుగు పెట్టినట్లుగా నవలా రచనలో కూడా 1940 వ సంవత్సరం తరవాత ఇతివృత్తంలోనూ, శిల్పంలోనూ, నిర్వహణంలోనూ, నవీనమైన పంథాలు బయలు
దేరినాయి. మనోవిశ్లేషణం, తాత్విక చింతన, రాజకీయ సిద్ధాంత విశ్లేషణం,
మొదలైనవన్నీ నవలల్లో కూడా చోటుచేసుకొన్నాయి. అంటే సిద్ధాంత ప్రతిపాదనకు అనుగుణమైన పాత్రచిత్రణం చేసి సామాజిక పరిస్థితులను విశ్లేషించడం,
వ్యాఖ్యానించడం రచయితలు ప్రారంభించారు.

దేశ భక్తి, జాతీయోద్యమం, పూర్వవైభవస్మరణం, స్వాతంత్ర్య
ప్రబోధం, మొదలైన ఇతివృత్తాలు క్రమంగా సన్న గిలిపోయి, సామాజిక
దృక్పథం, వాస్తవిక చిత్రణం ప్రాధాన్యం వహించాయి. కొడవటిగంటి
కుటుంబరావు,గోపీచంద్, జి. వి. కృష్ణారావు, బుచ్చిబాబు, లు కొత్త తరహా
నవలలు వ్రాశారు.

కొడవటిగంటి కుటుంబరావు సామాజిక సిద్ధాంతాలను గూర్చి స్పష్టమైన
విశ్వాసాలున్న రచయిత. రాజకీయ వ్యవస్థనుగూర్చి, ఆర్థిక వ్యవస్థకూ సామా
జిక దృక్పథానికీ గల పరస్పర సంబంధాన్ని గురించి అవగాహనవున్న వారు.
వర్గ సంఘర్షణ, ఆర్థికమైన విలువలే సామాజికమైన తక్కిన విలువలన్నిటికీ
పునాది అనే విషయమూ, ఆయన రచనల్లో ఎక్కువగా ప్రస్తావిస్తూవుంటారు.
మధ్య తరగతి కుటుంబాల కృతక విలువలు, ఆత్మవంచనలు, భయాందోళనలు,
ఆయన కథల్లోనూ, నవలల్లోనూ ఇతివృత్తాలు. ఆయన ఆశావాది. అతి వాస్తవిక రచయిత. కుటుంబరావుగారు చిన్న చిన్న నవలికలు చాలా రచించారు
ఈయననవల 'చదువు' తెలుగులోని సామాజిక నవలల్లో పేర్కొనదగినది
సుందరమనే మధ్యతరగతి కథానాయకుడు,తన జీవితంలో ఎదుర్కొన్న
సన్ని వేశాలు, అనుభవించిన కష్టసుఖాలు, తటస్థించిన పాత్రలు, ఒక దృక్కోణంతో వర్ణించుకొంటూపోయినగాథ 'చదువు' నవలగా రూపొందింది. ప్రపంచ
యుద్ధచ్ఛాయలు, నిరుద్యోగం, డిప్రెషన్, మధ్యతరగతి విలువలూ, కుటుంబ-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dir0ab6qy4delrhnzembp45ko7qg3bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74362</id>
    <revision>
      <id>581946</id>
      <parentid>334236</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4790" sha1="0zzgaymsrhvflls1ijia2stin4tx7ux" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|24|||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;రావు సున్నితమైన సునిశితమైన వ్యంగ్యంతో, కథేతివృత్తాలుగా స్వీకరిస్తారు.
కుటుంబరావు రచనల్లోని తిరుగుబాటు ధోరణి తర్క సహంగా, సిద్ధాంత
ప్రాతిపదికంగా ఉంటుంది.

జి. వి. కృష్ణారావుగారు రచించిన నవల &quot;కీలుబొమ్మలు &quot; విలక్షణమైన
నవల. తెలుగుదేశంలో పల్లెటూళ్ళను ప్రభావితం చేసిన రాజకీయాలు, ఆధునిక
నాగరకత పల్లెటూళ్ళను కూడా ఏవిధంగా ప్రభావించేసిందో ఆ వైనం,
మనిషిలోని బాహ్యాభ్యంతర ప్రవృత్తులు, వాటి సంఘర్షణలు. పాపపుణ్యాల
భావనలు, అవి వ్యక్తి జీవితంలో ప్రసరింపజేసే ప్రభావాలూ, ప్రపంచంలో
ఆదర్శాలు ప్రవచించడానికి, వాస్తవిక పరిస్థితులను ఎదుర్కొనడానికి మధ్య
ఉండే అంతరం, మనిషిలో అహాన్ని కాపాడుకోవటానికి, పరువును పోగొట్టుకోకుండా ఉండటానికి, నిరంతరం చెల రేగే తాపత్రయమూ, ఈ నవలలో రచయిత వర్ణించారు. ఎన్నో పాత్రలు, నాటి సామాజిక పరిస్థితులకు ప్రతిబింబాలుగా
ఈ నవలల్లో కనపడతాయి. జి. వి. కృష్ణారావుగారు &quot;పాపికొండలు&quot; పేరుతో
ఒక నవలను కొంతదూరం వ్రాశారుకాని, దానిని ముగించినట్లు తోచదు.
తాత్త్విక చింతన, మనోవిశ్లేషణ, సామాజికావగాహన, సమర్థవంతంగా నిర్వ
హించగలిగిన నవలారచయితలలో శ్రీకృష్ణారావుగారొకరు.

శ్రీ గోపీచంద్{{ZWNJ}}ది ఒక విలక్షణమైన దృక్పథం. విలక్షణమైన శైలి.
ఆయన అసమర్థుని జీవనయాత్ర మొదలుకొని అసంపూర్ణంగా వదిలి పెట్టిన &quot;చీకటి
గదుల&quot; వరకూ, ఆయనలోని తాత్త్విక చింతన ఏయే అగాథమైన లోతులను
సృశిస్తూ వచ్చిందో, ఏయే ఉన్నత శిఖరాల విహరిస్తూ వచ్చిందో, క్రమ
పరిణామశీలంగా గమనించవచ్చు. హేతువాదదృక్పథంతో జీవితంలోకి చొచ్చుకొనివచ్చి, పూర్ణ యోగందాకా ఎదిగిన నిరంతర పరిశ్రమ, సాధన, జిజ్ఞాస
గోపీచంద్ జీవితంలోని విలక్షణతలు. “ఎందుకు”. అని ప్రశ్నించటంతో
ముందుకుసాగి, గవేషణతో పరిభ్రమించి “ఇందుకు!&quot; అని సమన్వయ
ప్రతివాదన చేయగల ప్రతిభాశాలిత్వం గోపీచంద్ రచనలలో కనపడుతుంది.
గడియపడని తలుపులు, పరివర్తన, పిల్లతెమ్మెర వంటి నవలికలలోనైతేనేమి.
ఆసమర్థుని జీవయాత్ర, మెరుపుల మరకలు,పండిత పరమేశ్వరశాస్త్రి
వీలునామా, చీకటిగదుల వంటి నవలల్లో అయితేనేమి, గోపీచంద్ నిశితమైన
మేథోసంపత్తి, తార్కిక ప్రజ్ఞ , పాత్రల మానసిక సంఘర్షణలలో నుంచి నిగ్గుతీసి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0zzgaymsrhvflls1ijia2stin4tx7ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74367</id>
    <revision>
      <id>581947</id>
      <parentid>334238</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4762" sha1="cxrfzidl4jpcjfxvm1b3ifr2rlsku2p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|తెలుగు నవల||25}}&lt;/noinclude&gt;ప్రదర్శించగల నేర్పు వ్యక్తమవుతాయి. గోపీచంద్ భాషకాని, వాతావరణ
చిత్రణం కాని, అత్యంత సరళ సుందరంగా, స్వభావసిద్ధంగా ఉంటాయి,
మెరుగులు,అలంకారాలు పాండిత్య ప్రదర్శకమైన విరుపులూ ఏవీలేకుండా
ఉదయకాలపు ఎండవలె, సాయంకాలపు ప్రశాంతత వలె, ఆయన శైలి అత్యంత
సహజంగా ఉంటుంది. సమాజంలో వివిధ స్థాయులకు చెందిన వ్యక్తులను,
ఆయన నవలల్లో పాత్రలుగా ఎన్నుకొన్నాడు. ఆధునిక నాగరకతలో పైఅంతస్తులవాళ్ళూ, పల్లెటూళ్ళలో ఆధునిక విద్యా, నాగరకతల గాలిసోకని వాళ్ళూ ,
కళాకారులూ, పత్రికా రచయితలూ పారిశ్రామికులూ, శ్రామికులూ, ఎందరో
గోపీచంద్ నవలల్లో దర్శనమిస్తారు. అసమర్థుని జీవయాత్రలో సీతరామారావు,
మెరుపుల మరకల్లోని రాధారాణి, వంటి పాత్రలు మరుపురానివి.

బుచ్చిబాబు భావనలో, భాషలో, ఇతివృత్త నిర్వహణంలో, వర్ణనలు
చేయడంలో అన్నిటా కళాకారుడు. ఆయన రచనలన్నీ వర్ణచిత్రాల లాగానే
ఉంటాయి. ఒకేఒక్క నవల వ్రాసినా తెలుగునవలా సాహిత్య చరిత్రలో
బుచ్చిబాబు, స్థిరంగా నిలిచిపోగలగటం 'చివరకు మిగిలేది’ అనే ఆయన నవల
విశిష్టతను చాటి చెపుతున్నది. ఆయన శైలి మాటలను రంగుల్లో ముంచి కుంచెతో
బొమ్మ గీసినట్లుంటుంది. ఆయనలోని సౌందర్య పిపాస, ఆయన ప్రకృతి వర్ణనలలోనూ, స్త్రీ పురుషుల ఆకృతి వర్ణనలలోనూ కనిపిస్తుంది. మనుషులు
పరస్పరం ఎందుకు అసహ్యించుకుంటారు. మానవజీవితంలో అపశ్రుతులకు
కారణాలేమిటి? అనే విషయాలను ఆయన తరచి తాత్త్విక జిజ్ఞాసతో తనచుట్టూ
ఉన్న సంఘాన్ని పరిశీలించి పాత్రలను సృష్టించాడు. బుచ్చిబాబు స్వీయచరిత్ర
లోని ఏక దేశమైన 'ఆంతరంగకథనం' చదివితే బుచ్చి బాబు పరిశీలన, భావుకతా
దృష్టి, భావావేశం అర్థంమవుతాయి. 'చివరకు మిగిలేది' నవలలో ఆయన
సృష్టించిన కోమలి, అమృతం, ఇందిర, సుశీల, దయానిధి, జగన్నాథం, చిరకాలం నిలిచిపోయే సజీవమైన పాత్రలు. ఆధునిక విజ్ఞానం, ఖండాంతర సాహిత్యరీతులు, తత్త్వచింతన అన్నీ ఆకళింపుచేసుకొన్న వాడు బుచ్చిబాబు. అత్యంత
గహనమైన విషయాలు, లలితకళా రంగంలో వచ్చిన, వస్తూవున్న ప్రయోగాలు,
అవగాహన చేసుకొన్న వాడాయన. రసెల్ , మామ్, ఇలియట్ , ల వంటి అధునికులేకాక షేక్స్{{ZWNJ}}పియర్ , కాళిదాసులు కూడా బుచ్చిబాబు మేధాసంపదను ప్రభావితం చేసిన వారే.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cxrfzidl4jpcjfxvm1b3ifr2rlsku2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:TELUGU-NAVALA.pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>74388</id>
    <revision>
      <id>581948</id>
      <parentid>334239</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T17:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MYADAM ABHILASH</username>
        <id>4730</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4641" sha1="i8r3bqu7tob6wmx1zpxrxmhjuny0g0d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;MYADAM ABHILASH&quot; /&gt;{{rh|26||తెలుగు నవల}}&lt;/noinclude&gt;
1940 లలో మంచినవలను వ్రాసిన వారు రావూరి సత్యనారాయణరావు
గారు వీరి నవల 'నెలవంక' కృష్ణాపత్రికలో ధారావాహికంగా వెలువడి తరవాత
1942 లోనూ 48 లోనూ రెండుముద్రణలు పొందింది. లలితమైన భాషలో
గంభీరమైన ఇతివృత్తంతో, ఈ నవల చాలామంది పాఠకులను ఆకర్షించింది.

తెలుగు సాహిత్యంలో నవలా ప్రక్రియకు బహుళ ప్రచారం కలగ జేసిన
వాళ్ళుకొవ్వలి, జంపన, సోమరాజు రామానుజరావు మొదలైన వారు. కొవ్వలి,
జంపనల నవలలను రైల్వే సాహిత్యమని కొందరు అధిక్షేపించవచ్చుగాని, పాఠకు
లలో విపరీతమైన పఠనాసక్తిని పెంపొందించిన కృషి, గౌరవం నిస్సందేహంగా
కొవ్వలికి చెందుతుంది. కొవ్వలి నవలల్లో అనుచిత శృంగార వర్ణనలు, మితిమీరిన
కాముక ప్రవృత్తులూ ఏవీ లేవు ఉత్కంఠ, కుతూహలం రేకెత్తించే అపరాధ
పరిశోధన నవలలు వ్రాసిన వారు సోమరాజు రామానుజరావు.

భారత స్వాతంత్ర్య సముపార్జనకు అవ్యవహితపూర్వంగా వ్రాసిన నవలలన్నిటా స్వాతంత్ర్యోద్యమ ప్రభావము , కారాగారాలు. సత్యాగ్రహాలు, విదేశ
వస్త్ర బహిష్కారం, జాతీయ ప్రబోధం, మొదలైన విషయాలు ప్రసక్తం కావటం
చూడవచ్చు. చారిత్రక నవల వ్రాసినా, పౌరాణికేతి వృత్తాన్ని స్వీకరించినా,
ఏదో సందర్భం తీసుకొనివచ్చి పారతంత్ర్యంవల్ల జాతీయ జీవనానికి వాటిల్లుతున్న
హాని, స్వాతంత్ర్యం సముపార్జించుకోవలసిన ఆవశ్యకత, ప్రబోధించేవారు
రచయితలు.

ఈ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధం ప్రవేశించడంతో తెలుగునవల ఇతివృత్తంలో
కూడా చాలా మార్పు వచ్చింది. వారపత్రికలలో అన్నిటికన్నా ఆకర్షణ ధారావాహికంగా ప్రచురించే నవల కావడంతో, నవలా రచయితలకు ప్రోత్సాహం
లభించింది. వారపత్రికలలో నవలలు ప్రచురించడం తప్పనిసరి అయింది. వి డి.
ప్రసాదరావుగారి వంటి రచయితలు ఆంధ్రపత్రిక వారపత్రిక లో మినువాక ,
నాకబలివంటి నవలలు ప్రచురించారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం వారపత్రికల, మాసపత్రికల సంఖ్య కూడా పెరిగింది.

స్వాతంత్ర్యానంతర సాహిత్యంలో ఎంతో వైవిధ్యం ప్రవేశించింది మధ్య
తరగతి కుటుంబాల ఇతివృత్తాలు, సాంసారిక బరువు బాధ్యతలు, ఆశయాలు,
ఆదర్శాలు జీవిత సాఫల్య వైఫల్యాలు, మొత్తంమీద విస్తృతసామాజిక చిత్రణ
ప్రాధాన్యం వహించడం చూడవచ్చు.
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i8r3bqu7tob6wmx1zpxrxmhjuny0g0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:అడిదము రామారావు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>93561</id>
    <revision>
      <id>581971</id>
      <parentid>314141</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>581971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="841" sha1="20wkvgqneeaiz2xspn73fhzk4z43546" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = అడిదము
 |అసలుపేరు = రామారావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు = 1886
 |గిట్టిన_యేడు = 1956
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = అడిదము రామారావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[అడిదము సూరకవి]] (1919) {{small scan link|ADIDAMU-SURAKAVI.pdf}}
* [[విస్మృతకళింగాంధ్ర కవులు ప్రథమ భాగము]] (1940) {{small scan link|విస్మృతకళింగాంధ్ర కవులు ప్రథమ భాగము.djvu}}</text>
      <sha1>20wkvgqneeaiz2xspn73fhzk4z43546</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581973</id>
      <parentid>581971</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>581973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1036" sha1="8og7guj8boezxjvishh123zbfb4chh9" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = అడిదము
 |అసలుపేరు = రామారావు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు = 1886
 |గిట్టిన_యేడు = 1956
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = అడిదము రామారావు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[అడిదము సూరకవి]] (1919) {{small scan link|ADIDAMU-SURAKAVI.pdf}}
* [[విస్మృతకళింగాంధ్ర కవులు ప్రథమ భాగము]] (1940) {{small scan link|విస్మృతకళింగాంధ్ర కవులు ప్రథమ భాగము.djvu}}
* [[చెఱువు మీద పద్యములు విమర్శనము]] {{small scan link|చెఱువు మీద పద్యములు విమర్శనము.djvu}}</text>
      <sha1>8og7guj8boezxjvishh123zbfb4chh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/457</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148301</id>
    <revision>
      <id>581983</id>
      <parentid>434548</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581983</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1779" sha1="cyih5kjjko5mssqsdi6vtmmy0s3vodk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Meningitis = నాడీమండల (మస్తిష్క) వేష్టన తాపవ్యాధి (గ.న)

Mental Depression = మానసికపు క్రుంగు; మానసికపు కుంగు (గ.న)

Mentalis = చిబుక కండరము (గ.న)

Metabolic Acidosis = జీవవ్యాపార ఆమ్లీకృతము (గ.న)

Metabolism = జీవవ్యాపార క్రియ (గ.న)/శరీరవ్యాపకము; జీవవ్యాపారము (గ.న)

Metastasis = అవయవాంతర వ్యాప్తి (గ.న)

Metatarsal Artery (or) Arcuate Artery = మధ్యపాద ధమని శాఖ (గ.న)

Microbiology  = సూక్ష్మజీవులశాస్త్రము

Microcyte = లఘుకణము

Microcytosis = లఘుకణత్వము (గ.న)

Middle Cerebral Artery = మధ్య మస్తిష్కధమని (గ.న)

Minor Depression = చిన్నకుంగు; చిన్నదిగులు (గ.న)

Mitral Regurgitation = ద్విపత్రకవాట తిరోగమన రక్తప్రసరణము  
(గ.న )

Moisturizers = ఆర్ద్రీకరణులు (గ.న)

Monoclonal Antibody = ఏకరూపక ప్రతిరక్షకము (గ.న)

Monocytes = ఏకకణములు (గ.న)

Monosaccharides = ఏకశర్కరలు ( గ.న )

Mood Disorders = మానసికస్థితి వైపరీత్యములు (గ.న)

Motor Cortex  = చలనవల్కలము (గ.న)

Mucosa = శ్లేష్మపు పొర

Multinodular Goiter  = బహుళకిణ గళగండము (గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 456 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cyih5kjjko5mssqsdi6vtmmy0s3vodk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/458</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148303</id>
    <revision>
      <id>581984</id>
      <parentid>434622</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581984</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1622" sha1="23ns6ao2t6iasvrn36flzcigjw83p4o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Murmurs = మర్మర శబ్దములు (గ.న)

Muscle Relaxants = కండర విశ్రామకములు (గ.న)

Myocardial Infarction = గుండెపోటు/హృదయఘాతము (గ.న)

Myocardial Perfusion Defects = హృదయకండర రక్తప్రసరణ లోపములు (గ.న)

Myocardial Perfusion Imaging = హృదయప్రసరణ  చిత్రీకరణము (గ.న)

Myocarditis = హృదయకండరతాపము (గ.న)

Nail Bed = నఖక్షేత్రము (గ.న)

Nasal Decongestants = నాసికా నిస్సాంద్రకములు (గ.న)

Nasal Sinuses = నాసికాకుహరములు (గ.న)

Nasal Turbinates ; Nasai Conchae = నాసికాశుక్తులు (గ.న)

Nasogastric Tube = నాసికాజఠరనాళము (గ.న)

Nasolabial Fold = నాసికాధరవళి (గ.న)

Nausea =  వమన (వాంతి) భావన ( గ.న ) ; డోకు

Nebulizer = శీకరయంత్రము (గ.న)

Neoplasms = కొత్త పెరుగుదలలు

Nephrons = మూత్రాంకములు (గ.న)

Nephrotoxins = మూత్రాంగవిషములు (గ.న)

Nervous System = నాడీమండలము

Neuralgia = నాడీవ్యథ (గ.న)

Neuromuscular Junction = నాడీతంతు కండరసంధానము (గ.న)

Neurons = నాడీకణములు

Neurotransmitters = నాడీప్రసరిణులు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 457 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23ns6ao2t6iasvrn36flzcigjw83p4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Hello Doctor Final Book.pdf/459</title>
    <ns>104</ns>
    <id>148304</id>
    <revision>
      <id>581985</id>
      <parentid>434623</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T09:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581985</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1861" sha1="n93m27c8tb4r1uvssmp9t21hnmck864" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
Neutrophils = తటస్థకణములు (గ.న)

Nodules = కణుతులు

Non Granulocytes = కణికరహిత కణములు ( గ.న )

Nonalcoholic Steatohepatitis = మద్యేతర వస కాలేయతాపము (గ. న)

Normocytosis = సామాన్య కణత్వము (గ.న)

Obesity = స్థూలకాయము

Obstructive Jaundice / Post Hepatic Jaundice = అవరోధపు కామెరలు/కాలేయానంతరపు కామెరలు (గ.న)

Obstructive Lung Diseases = అవరోధక పుపుసవ్యాధులు (గ.న)

Obstructive Sleep Apnea = నిద్ర అవరోధక శ్వాసభంగము (గ.న)/నిద్రావరోధక శ్వాసభంగము/నిద్రలో శ్వాసభంగములు(గ.న)

Occipital Lobe = (మస్తిష్క) పృష్ఠభాగము (గ.న)

Occipito-Frontalis Muscle = పృష్టశిర లలాట కండరము (గ.న)

Occupational Therapy = వృత్తిచికిత్స  

Oligomenorrhea  =  మందఋతుస్రావము (గ.న)

Opthalmic Nerve = నేత్రకుహరనాడి (గ.న)

Orbicularis Oculi = నేత్రమండలిక కండరములు (గ.న)

Organ transplantation = పర అవయవదానము (గ.న)

Osteitis Fibrosa Cystica = తంతుకణజాల బుద్బుద అస్థి వ్యాధి (గ.న)

Osteoblasts  = అస్థినిర్మాణ కణములు ( గ.న )

Osteoclasts = అస్థిశిథిల కణములు ( గ.న )

Osteonecrosis = అస్థినిర్జీవత ( గ.న )

Osteopenia  = ఎముకల బలహీనత (గ.న )&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
:: 458 ::&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n93m27c8tb4r1uvssmp9t21hnmck864</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161913</id>
    <revision>
      <id>581974</id>
      <parentid>466153</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581974</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4663" sha1="33p4l8v7cos0hrpk67v3yuk4eg30lm6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|80|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;విద్యార్థులయొక్క గొప్ప బహిరంగసభ జరిగెను. 5, 6 వేలమంది విద్యార్థు
లా సభకు హాజరైరి. జి. సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరుగారు అధ్యక్షతవహించిరి.
సుబ్రహ్మణ్యభారతి తమిళములో నొక దేశాభిమానపూరితమైన యుద్రేకమైన
గీతమును పాడెను. గొల్లపూడి సీతారామశాస్త్రి, ఇంగ్లీషులో నొక దేశభక్తిని
ప్రబోధించు కవితనల్లి హృద్యముగా జదివెను. నేను, దొరై సామి అయ్యం
గారు, చక్కరయ్యచెట్టి, హరిసర్వోత్తమరావు, మైనంపాటి నరసింహము
సభలో ప్రసంగించితిమి. మా యందర యుపన్యాసము ఇంగ్లీషులోనే
యుండెను. బంగాళీ యువజనుల కభినందనలు సమర్పించుచు తీర్మాన
మును చేసితిమి. స్వదేశీవ్రతమును బూనితిమి. స్వదేశవస్త్రములను. స్వదేశ
వస్తువులను ప్రోత్సహించుటకు తీర్మానించితిమి. దేశస్వాతంత్ర్యమును
వాంఛించితిమి. కర్జన్ ప్రభువు గావించిన బంగాళా విభజనమును. తీవ్ర
ముగా ఖండించితిమి. సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరుగారి ఉపన్యాసము మిగుల
గంభీరముగను, భావోద్రేకముగను వుండెను. దీపావళిపండుగ కొలదిరోజు
లలో వచ్చుచున్నది. కనుక దీపావళి జాతీయనిధియను పేర స్వదేశీఉద్యమ
మును ప్రోత్సహించుటకు, నింటింటికి దిరిగి విద్యార్థుల మొక నిధిని వసూలు
చేయవలెనను తీర్మానముచేయబడెను. ఆప్రకారమే జాతీయనిధిని వసూలు
చేసితిమి. నేను (మింట్‌స్ట్రీట్‌ను) టంకసాలవీధిని తీసికొంటిని. లక్ష్మణ
రావుగారు పగడాలవారివీధిని తీసికొనిరి. ఇటులనే ఇతర విద్యార్థులుగూడ
నితర వీధులను బంచుకొనిరి. మహాలయామావాస్య మొదలుకొని దీపావళి
వరకు స్వదేశీదీక్షను బోధించుచున్న చిన్నచిన్న కరపత్రముల నింటింటికి
బంచిపెట్టి డబ్బాలలో ప్రతి గృహమునుండి ద్రవ్యమును ప్రోగుచేసితిమి.
దీపావళి పండుగనాడు ఆ డబ్బాల నన్నిటిని మహాజనసభ హాలులో దెరచి
వచ్చిన డబ్బును, సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరుగారి సమక్షమున లెక్కపెట్టితిమి.
సుమారు ఏబదిరెండువేల రూప్యములు వచ్చినవి. న్యాపతి సుబ్బారావు
పంతులు, సయ్యద్ మహమూద్ అను నిద్దరు కాంగ్రెసు నాయకులను జాతీయ
నిధికి, ధర్మకర్తలుగా నెన్నుకొంటిమి. ఆ ద్రవ్యముతో స్వదేశీ వస్తువిక్రయ
శాల నొకదానిని మద్రాసులో స్థాపించితిమి. కాని యీవిధముగా దిరుగుట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33p4l8v7cos0hrpk67v3yuk4eg30lm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161914</id>
    <revision>
      <id>581975</id>
      <parentid>466160</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T06:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581975</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4387" sha1="qwg4lmn2feikb6dbmbs3x9nzjzwyp9j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|11]|విద్యార్థిత్వము - ఆచార్యత్వము|81}}&lt;/noinclude&gt;వలన నాకు జ్వరము వచ్చెను. బి.యల్. పరీక్ష సమీపించిన కొలది జదువు
టకు అశక్తుడనైతిని. పరీక్షలో ప్యాసగుదునో లేదో యని భయపడితిని.
కాని దైవానుగ్రహమువలన ఉత్తీర్ణుడనయితిని.

నేను 1905 లోనే జాతీయకాంగ్రెసులో సభ్యునిగా జేరితిని. అప్పటి
నుండి నేటివరకు నట్టి సభ్యునిగానే యుంటిని. నే నప్పటినుండి దీక్షగా
స్వదేశీవస్త్రములనే ధరించితిని. కాని యప్పటికి స్వదేశీవస్త్రము లనగా మన
దేశీయులచే నడుపబడుచున్న మిల్లులలో తయారయ్యెడి వస్త్రములనియే
యర్థము. 1921 లో మహాత్మాగాంధీగారి నాయకత్వముక్రింద జేతితో వడ
కిన నూలుతో చేమగ్గములమీద నేయబడిన శుద్ధఖద్దరునే కాంగ్రెసువాదులు
ధరింపవలెనని తీర్మానముచేయబడినది. అప్పటినుండియు నేను శుద్ధఖద్ద
రునే ధరించుచున్నాను. 1905 వ సంవత్సరము సెప్టెంబరునెలలోనే లక్ష్మణ
రావు, హరిసర్వోత్తమరావు, నేను కచ్చాలేశ్వరాగ్రహారములోని మా యింటి
లోనే సమావేశమై యాంధ్రులకు నవీన విజ్ఞానమును కల్గించుటకుగాను,
విజ్ఞానచంద్రికా మండలిని స్థాపించుటకు నిశ్చయించినాము. దానిని గురించి
రాబోవు అధ్యాయములందు జెప్పెదను. 1905 సంవత్సరాంతమున నేను
మద్రాసును వదలిపెట్టి కుటుంబముతోకూడ నందిగామ వచ్చితిని. లక్ష్మణ
రావుగారు మద్రాసులోనే వుండెను. ఆయనయొక్క జీవితకాలములో
ఎక్కువభాగము మద్రాసులో నే గడపెను. తుదకు మద్రాసులోనే 1923 లో
మరణించెను. నాకు దేశస్వాతంత్ర్య మన్నిటికన్న నెక్కువ యావశ్యకమని
నమక్మము కలిగెను. కాంగ్రెసుసంస్థ యొక్కటే దేశస్వాతంత్ర్యోద్యమ
మును నడుపగలిగినది. కనుక కాంగ్రెసుద్వారా స్వతంత్రసంపాదనకై తీవ్ర
మైన కృషి సలుపవలెనసు దృఢనిశ్చయముతో మద్రాసునుండి వచ్చితిని.

నేను మద్రాసులో వున్నకాలములో బళ్లారి కృష్ణమాచారిగారు, సుప్ర
సిద్ధాంధ్ర నాటకములను రచించుటయేగాక, బళ్లారిలో సరసవినోదినీసభను
స్థాపించి తెరలనాటకములను వేయుచు, చెన్నపట్టణములోకూడ కొన్నినాటక
ములను ప్రదర్శించెను. నేను వానికి వెళ్ళి చూచెడువాడను. సంబంధ మొదలి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qwg4lmn2feikb6dbmbs3x9nzjzwyp9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161916</id>
    <revision>
      <id>581976</id>
      <parentid>466164</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T07:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581976</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2505" sha1="3pxxxw6jfjs45heogdjkl1znhrr9sbm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs150|ac}}'''3 వందేమాతరం - హోంరూలు - గ్రంథాలయోద్యమము'''&lt;/p&gt;

నూజవీడు సభలు - జపానువిజయము - మనదేశములో
ఉత్సాహము - నేను బెజవాడలో లాయరుగ చేరితిని -
డివిజనలు కాంగ్రెసుకమిటీ - బారిస్టరు టంగుటూరి ప్రకాశం
గారు - పూర్వాచారపరాయణులతో పోట్లాటలు - పంచ
ములపాఠశాల స్థాపన - వి. వి. గిరి - 1905 కాంగ్రెసు -
జాతీయవాదులు - మితవాదులు - 1906 కలకత్తా కాంగ్రెసు
స్వరాజ్యతీర్మానము - వందేమాతరం - బిపిన్‌చంద్రపాల్ 
ఆంధ్రదేశసంచారము - కాకినాడ రైటింగుకేసులు - నంది
గామసభలు - సంఘసంస్కరణ కల్లోలములు - భోగపుకులపు
సంస్కరణము - తెనుగు స్వరాజ్యపత్రిక - సర్కార్ అను
అరాజకవాది ఆగమనము - కుదీరాంబోసు - అరవింద
ఘోషు - హరిసర్వోత్తమరావుకేసు - లోకమాన్య తిలకు
కేసు - కఠేసరంబాంబు - కోటప్పకొండ అల్లరులు - మద్రాసు
కాంగ్రెసు - ఢిల్లీదర్బారు - బంగాళావిభజన రద్దు - ప్రథమ
భాషాప్రయుక్తరాష్ట్రస్థాపనము - హోంరూలుఉద్యమము -
అనిబిసెంటమ్మ ప్రభృతుల నిర్బంధము - శాసనోల్లంఘనప్రయ
త్నము - మాంటగ్యూ - బొంబాయి అఖిలభారత కాంగ్రెసు
కమిటీ - రాష్ట్రములలో ద్వంద్వప్రభుత్వము - రౌలటుకమిటీ -
బొంబాయి ప్రత్యేక కాంగ్రెసు - ఢిల్లీకాంగ్రెసు - రామ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3pxxxw6jfjs45heogdjkl1znhrr9sbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161917</id>
    <revision>
      <id>581977</id>
      <parentid>466165</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T07:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581977</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="lmvzhhljvxgsk6jwjxo7wwh4cp05emj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|84|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;మోహన గ్రంథాలయము - ఆంధ్రగ్రంథాలయోద్యమము -
మహమ్మదు ప్రవక్త జన్మదినోత్సవములు - ............... -
కృష్ణవరదబాధితులకు సహాయము.

{{c|(1)}}

1906 వ సంవత్సరము వేసంగిలో కృష్ణాజిల్లా కాంగ్రెసుమహాసభ
నూజవీడులో జరిగినది. అప్పటికింకను నూతనముగా ఏర్పడిన గుంటూర
జిల్లా కాంగ్రెసునాయకులు విడిగా గుంటూరుజిల్లా కాంగ్రెసుమహాసభను
స్థాపించుకొనలేదు. తదుపరి మూడు సంవత్సరాలవరకు వారు మాతో విడిపో
లేదు. బందరునుంచియు గుంటూరునుంచియు కాంగ్రెసునాయకులందరు నూజ
వీడు మహాసభకు వచ్చిరి. మాడపాటి వెంకటేశ్వరరావు పంతులుగారు
ఆహ్వానసంఘాధ్యక్షులుగా నుండిరి. శ్రీ బయ్యా నరసింహేశ్వరశర్మగారు
మహాసభకు అధ్యక్షతవహించిరి. అప్పటికి వారు చెన్నపట్టణములో లాయ
రుగానుండి ఆంధ్ర కాంగ్రెసువాదులలో ప్రముఖులుగా సుండిరి. బంగాళా
విభజనమును ఖండించుచు స్వదేశీయుద్యమమును ప్రోత్సహించుచు తీర్మాన
ములు చేయబడెను. రాజకీయమహాసభలు కాగానే సంఘసంస్కరణ మహా
సభకూడ జరిగెను. నట్టి తీర్మానములతోనే అది ముగిసెను. మరుసటి
సంవత్సరము జరిగే కృష్ణాజిల్లా రాజకీయ సంఘసంస్కరణ మహాసభలు నా
స్వగ్రామమైన నందిగామలో జరుగవలెనని నే నాహ్వానించితిని. నా ఆహ్వాన
మంగీకరించబడెను. వెంకటేశ్వరరావుగారు మహాసభలు ముగియగానే
వచ్చిన నాయకులందరిని ఉయ్యూరు జమీందారు రాజా రంగయ్యప్పారావు
బహద్దరుగారి కోటకు తీసుకొనిపోయి వారికి పరిచయముచేయించెను. దీనికి
పిమ్మటనే నేను బెజవాడలో లాయరుగా ప్రవేశించినది. అదివరకే మదరాసు
నుంచివచ్చి నందిగామలోను గుంటూరులోను ఉంటిని. నేను బి.యల్.
ప్యాసయినట్లుమాత్రము తెలిసినది.

ఇరువదవ శతాబ్దముయొక్క మానవచరిత్ర, ఆశియాఖండములోని
ప్రతిదేశముకూడ యూరపియను సామ్రాజ్యములమీద తిరుగుబాటుగావించి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lmvzhhljvxgsk6jwjxo7wwh4cp05emj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>161918</id>
    <revision>
      <id>581978</id>
      <parentid>466186</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T07:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581978</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4619" sha1="80qbc8ogv9t22no3wcyxcy8b7arkg0s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh||వందేమాతరం - హోంరూలు - గ్రంథాలయోద్యమము|85}}&lt;/noinclude&gt;స్వతంత్రమును పొందుటయేయని చరిత్రకారులు వ్రాసియున్నారు. అటుల
యూరపులో గొప్ప సామ్రాజ్యమైన రష్యాతో యుద్ధముచేసి ఆశియాఖండ
దేశమైన జసాను 1904-05 సంవత్సరములో జయముపొంది ప్రథమమున
స్వతంత్రమును సంపాదించుకున్నది. నవీనపద్ధతులమీద అతి త్వరితముగ
వృద్ధిచెందసాగినది. దీనితో ఇండియాలోను ఇతర ముఖ్యమైన ఆశియా
దేశములలోను గొప్ప యుత్సాహము, దేశాభిమానము, తాముకూడ స్వతం
త్రమును పొందగలుగుదుమను ఆత్మవిశ్వాసము పొంగి పొరలినవి.
ఆంధ్రదేశములోకూడ నూతన రాజకీయచైతన్యము కలిగినది. ఆదిపూడి
సోమనాధరావుగారు జపానుచరిత్రను తెనుగులో వ్రాసి మునగాలరాజాగారి
కంకితమిచ్చి వారి ధనసహాయముతో ముద్రింపించి ప్రచురించెను. మునగాల
రాజాగారు తమ ప్రథమకుమారునికి జపాను సైన్యాధిపతియగు 'టోగో'
పేరును, ద్వితీయకుమారునికి జపాను నావికాధిపతియగు 'నోగి' పేరును
పెట్టిరి. వారికి రామకృష్ణారెడ్డి, గోపాలకృష్ణారెడ్డి అను పేర్లున్నను టోగో,
నోగి అనియే నేటికిని అందరును పిలచుచున్నారు. రామకృష్ణారెడ్డిగారు
యం.ఏ. ప్యాసుఅయినారు. గోపాలకృష్ణారెడ్డిగారు ఇంగ్లాండు పోయి చదువు
కొని బి.యస్.సి.లో కృతార్థులై వచ్చినారు. బందరు కాపురస్తులగు శ్రీరాం
వీరబ్రహ్మంగారను సుప్రసిద్ధకవి &quot;జపానీయము&quot;అను చక్కని నాటకమును
వ్రాసి ప్రచురించినాడు.

నేను 1906 వ సంవత్సరంజూన్‌నెలలో బెజవాడలో లాయరుగా ప్రవే
శించితిని. అప్పటినుంచి జాతీయజండాలతో స్వదేశీకీర్తనలతో ఊరేగిం
పులు, బహిరంగసభలు ప్రారంభించితిమి. పెద్దిభొట్ల వీరయ్య, సూరి వెంకట
నరసింహశాస్త్రి, చింతక్రింద నారాయణమూర్తి, దాసు మధుసూధనరావు
మొదలగు లాయర్లు, విద్యార్థులు మాతో చేరిరి. పింగళి లక్ష్మీనారాయణ
బెజవాడకు కాపురమునకు వచ్చి మునగాలరాజాగారి సహాయముచే నొక
నూతనరకపు చేమగ్గములకార్ఖానాను తెరచెను. ఆ రకపు చేమగ్గములు
త్వరలో కృష్ణాజిల్లా అంతట వ్యాపించెను. మా అయిదుతాలూకాలకు సంబం
ధించిన డివిజనలుకాంగ్రెసుకమిటీని బెజవాడలో మేమందరము కలిసి స్థాపిం
చితిమి. దానికి పెద్దిభొట్ల వీరయ్యగా రధ్యక్షలు; నేను కార్యదర్శిని, బజారు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>80qbc8ogv9t22no3wcyxcy8b7arkg0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:అహోబల పండితుడు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>179639</id>
    <revision>
      <id>582005</id>
      <parentid>497009</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T11:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>582005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="eq3ughlzynwwuwrg6d6k52eqgbh8p1i" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = 
 |అసలుపేరు = అహోబల పండితుడు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = అ
 |పుట్టిన_యేడు = 
 |గిట్టిన_యేడు = 
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = అహోబల పండితుడు
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
* [[కవిశిరోభూషణము]] (1972) {{small scan link|కవిశిరోభూషణము (అహోబలపతి).pdf}}

==రచయిత గురించిన రచనలు==
* [[సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము/మొదటి సంపుటము/అహోబలపండితుడు]]

{{authority control}}</text>
      <sha1>eq3ughlzynwwuwrg6d6k52eqgbh8p1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212192</id>
    <revision>
      <id>581950</id>
      <parentid>581858</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T18:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581950</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3606" sha1="ix1fnk42sdejz1em8cbqxonwqb8ywa0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;దేవ.— ఆహా! యేమి యీరాజపుత్రుని వేదాంతము? నానాట వెట్టితనమునఁబడు చున్నదే. అందుచేనెుకయుక్తివెదకి వీనియున్మాదము పోఁదోలేదఁగాక.
{{right|(ఒక ఋషి ప్రవేశించును)}}
{{Center|{{p|fs125}}పాట. సురటి - ఆదితాళము&lt;/p&gt;}}
ఋషి —— దయాసత్యశాచంబులే గురుతపఃఫలం బెంచు౯ ఇల{{gap|6em}} . . . {{pline|దయా}}  
:: తత్వముశాస్త్రము ధర్మము లెల్ల౯
:: ధర్మంబిదియంచు౯ గణించు౯॥ {{gap|6em}} . . . {{pline|దయా}}  
:: పరపీడనమే పాపంబనుచు౯
:: ప్రాజ్ఞుఁడుయోజించు౯ ద్యజించు౯॥ {{gap|6em}} . . . {{pline|దయా}}  
దేవ— (తనలో) ఎవ్వఁడో మునివర్యుఁడిట్లు వచ్చుచున్నాఁడు. ఇది మంచి సమయము గదా! (ప్రకాశముగా) మునివర్యా! నమస్కరించుచున్నాను. వెదుకఁబోయిన తీఁగపాదములకుఁ దగిలెనన్న రీతిని మాపుణ్యవశమున మీదర్శనము చేకూఱెను. ఆయెదుటనున్న రాజకుమారునకును నాకును నొకధర్మసందేహము కల్గి యింతవఱగును వాదులాడుచుంటిమి. నాకోలందగిలి నింగినుండి యాతని చేతను వ్రాలిన నారాయంచను నాకొసంగుమనిన నీయకున్నవాఁడు. ఇదియేటితగవు? 

సర్వా - కరుణామయా! ఈ పులుఁగు తనయొడలినంటిన బాణంబుతోఁగూడి బొటబొట నెత్తురులు గురియుచు నాకరంబుల దైవికంబుగా వాలిన, నాబాణము నూడ్చి నాశక్తికొలంది సాయమొసంగి ప్రాణరక్షణము సేయఁజూచుచున్నాఁడను. ఈ పక్షిరాజముపై, దీనింజంపిన శత్రువునకు స్వాతంత్య్రమెట్లుగలదు? 

ఋషి - ఓహో! కార్యావసరంబున వేవేగంబోవుచున్న నాకిదియొక పెద్దచిక్కుపెట్టితిరే? రాజకుమారులారా! కానిండు. వినుండు.
{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;బాణహతిఁదీర్చి పోనున్నప్రాణమిచ్చి
కరుణఁజూపినమాత్రనే కాదుసుమ్ము
దైవికంబుగమెకనికై ధరణిఁగూలె
దేవదత్తార్థమిదికాదె తెలివిలేదె॥&lt;/poem&gt;|ref=}}
::రాజకుమారులారా! నేనింక నిలువఁదడవులేదు.
{{right|(అని నిష్క్రమించుచున్నాఁడు)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ix1fnk42sdejz1em8cbqxonwqb8ywa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212194</id>
    <revision>
      <id>581914</id>
      <parentid>581888</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581914</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3505" sha1="e70znxq0vax6ayj8c1n132ahl1kyjzc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e70znxq0vax6ayj8c1n132ahl1kyjzc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581917</id>
      <parentid>581914</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>581917</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="7dui5p3xanv90gn6x549gx69k4zvwoy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dui5p3xanv90gn6x549gx69k4zvwoy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581928</id>
      <parentid>581917</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>581928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3527" sha1="jz0pqmf6ymb1trfkzqkpfuaposphp51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jz0pqmf6ymb1trfkzqkpfuaposphp51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581933</id>
      <parentid>581928</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581933</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3539" sha1="t4fv80rp9tysstrtt38x35nfna1qf02" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4fv80rp9tysstrtt38x35nfna1qf02</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581935</id>
      <parentid>581933</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="6b0rqlf9qz6e6ktodivywhd0jirxo7s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6b0rqlf9qz6e6ktodivywhd0jirxo7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581937</id>
      <parentid>581935</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="7dui5p3xanv90gn6x549gx69k4zvwoy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dui5p3xanv90gn6x549gx69k4zvwoy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581938</id>
      <parentid>581937</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3505" sha1="e70znxq0vax6ayj8c1n132ahl1kyjzc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e70znxq0vax6ayj8c1n132ahl1kyjzc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581943</id>
      <parentid>581938</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="7dui5p3xanv90gn6x549gx69k4zvwoy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|{{p|fs150}}సంగీతరసతరంగిణి&lt;/p&gt;}}
{{Center|{{p|fs125}}యను&lt;/p&gt;}} 
{{Center|{{p|fs150}}బుద్ధ నాటకము&lt;/p&gt;}}
{{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|100}}
{{Center|{{p|fs125}}ద్వితీయరంగము౼రాజసదనము&lt;/p&gt;}}
{{custom rule|c|6|sp|40|do|7|fy1|40|do|7|sp|40|c|6}}{{Center|'''(శుద్దోదనుఁడు మంత్రి దేవదత్తుఁడు మిత్రాచార్యుఁడు ప్రవేశించుచున్నారు)'''}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|దేవదత్తా! నీవు పల్కినరీతీయెల్ల నాహృదయంబునకు నిక్కవముగానే కన్పట్టుచున్నది. చూడఁజూడ నా కొమరునిచర్యలెల్ల నాశ్చర్యమునే  కల్గించుచున్నవి.}}{{Div end}} 
{{Telugu poem|type=సీ॥|lines=&lt;poem&gt;శాత్రవసంహారపాత్రంబులైనట్టి పౌత్రవిద్యలబుద్దిసలుపఁడౌర 
రాజ్యతంత్రక్రియా ప్రాజ్యమార్గములందు ప్రాజ్ఞుఁడైబుద్ధికన్పఱచఁడౌర 
రమ్యహర్మ్యతిరాది కామ్యార్థ వితితిపై సౌమ్యానుభవబుద్ధిఁజాటడౌర  
శృంగారవైభవా నంగప్రియాలాప భంగ్యల్లసితబుద్ధిఁబడయఁడౌర &lt;/poem&gt;|ref=}}{{Telugu poem|type=గీ॥|lines=&lt;poem&gt;పలుకుఁబలుకుచు వేఱొండు తలంచునౌర
నిజనతలముననేమొ భాపించునౌర
తోడివారలజత విడవాడునౌర 
బేలవలెనుండు నెఱుఁగంగఁ జాలనౌర౹౹ &lt;/poem&gt;|ref=}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ! ఆపక్షిని దనయొడీలోనిడుకొని యాతఁడొందినదుఃఖమింతని వర్ణింపఁజాలనుగదా! ఇట్టి మూర్ఖతగల రాజకుమారుఁడెట్లు నీరాజ్యఁబు పరిపాలించుమో చెప్పఁజాలను. నోరెత్తిన నాతోడయుద్ధమునకు సిద్ధమాయెను. వీనినేమిసేయఁదలంచితివో నీవేయోజించవలయును.}}{{Div end}} 
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|ఆచార్యవర్యా! నాసుతునిజననంబు మహత్తరంబయినదనియును, నతఁడు నిరుపమశుభలక్షణలక్షితుందనియును, నఖండ తేజోధనుండనియును సప్తద్వీప సంయుతంబగు భూతలంబేలు చక్రవర్తి యైన గావలయుననియు లేకున్ననసమాన తపోబలార్జిత తత్వజ్ఞానసంపన్నుండైనట్టి ధర్మసంస్థాపకుఁడైనను గావల}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7dui5p3xanv90gn6x549gx69k4zvwoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212195</id>
    <revision>
      <id>581910</id>
      <parentid>553163</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T13:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581910</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4599" sha1="t5tm6mj8cw4paqeb047ogl2u81z6umo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యువనియు నసితుండనుయోగిపుంగవుండు నాఁడువచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలుసార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
::రాజేంద్రా ! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5tm6mj8cw4paqeb047ogl2u81z6umo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581911</id>
      <parentid>581910</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T13:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>581911</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4596" sha1="c36y489olg544e0k3rw5nsqfoagit5q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యువనియు నసితుండనుయోగిపుంగవుండు నాఁడువచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలుసార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c36y489olg544e0k3rw5nsqfoagit5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581918</id>
      <parentid>581911</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>581918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4610" sha1="387fxrwd0gip4j3vcw288jvq1vvn0zc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఱయువనియు నసితుండనుయోగిపుంగవుండు నాఁడువచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలుసార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>387fxrwd0gip4j3vcw288jvq1vvn0zc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581920</id>
      <parentid>581918</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581920</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4609" sha1="bjckl7hzb7qmmo1ftu5yk3796bxu1oa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;::యువనియు నసితుండనుయోగిపుంగవుండు నాఁడువచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలుసార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjckl7hzb7qmmo1ftu5yk3796bxu1oa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581922</id>
      <parentid>581920</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="qysxptvhi20pgvpeaq3t349h2k5q9ya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;::యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qysxptvhi20pgvpeaq3t349h2k5q9ya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581925</id>
      <parentid>581922</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4617" sha1="3wlt37wr88wjlq9mjtykeata19evif8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3wlt37wr88wjlq9mjtykeata19evif8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581929</id>
      <parentid>581925</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T14:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4622" sha1="d9chmhnejtr1illciwuazkufbp7eli1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d9chmhnejtr1illciwuazkufbp7eli1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581934</id>
      <parentid>581929</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4633" sha1="30pj92q85ahmk9ce28tqminqbies05p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>30pj92q85ahmk9ce28tqminqbies05p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581936</id>
      <parentid>581934</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4634" sha1="8uf3v32cmtt0gk2sl961gzu1bfou42h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8uf3v32cmtt0gk2sl961gzu1bfou42h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581939</id>
      <parentid>581936</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:54:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4621" sha1="m35wynt7vre53e72epeeb6j9l6x9y9f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dialogue|యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m35wynt7vre53e72epeeb6j9l6x9y9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581940</id>
      <parentid>581939</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T15:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4623" sha1="b9zi4ii91sm4bkh5g35nz4n5620zg7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dialogue|యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9zi4ii91sm4bkh5g35nz4n5620zg7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581941</id>
      <parentid>581940</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4632" sha1="eerb90peq3vgkryql4astnmcsj992sl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dialogue|యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eerb90peq3vgkryql4astnmcsj992sl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581942</id>
      <parentid>581941</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4621" sha1="5w5z1jk0yv4d8dxlgbk8auxxvy79zai" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5w5z1jk0yv4d8dxlgbk8auxxvy79zai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581944</id>
      <parentid>581942</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T16:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <origin>581944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="qysxptvhi20pgvpeaq3t349h2k5q9ya" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;::యువనియు నసితుండను యోగిపుంగవుండు నాఁడు వచియించియుండె. సిద్ధార్థుఁడనియతనికిఁ బెద్దలు సార్థకనామధేయ మొసంగి యుండిరి. ఈతని లక్షణంబులెల్లఁ జూడఁజూడ వైరాగ్యసూచకంబులుగానున్నయవి. నాయట్టి చక్రవర్తికింబుత్రుఁడై మహారాజ్యవైభవంబులనుభవింపుచు జననీజనకులను మిత్రామాతృవర్గంబునుఁడఁద్రోసి పూపుగాకమున్నె పురువుబుట్టెనను చందంబున సన్న్యసించెనేని నాకయ్యది యెంతటి వంతకలిగించునో వానోటనుచ్చరింపఁజాలను గదా! కావున మీరెల్లరునవహితమనస్కులై పూర్ణపర్యాలోచనము చేసి నాప్రియపుత్రుని రాజ్యవ్యవహారపరితంత్రుఁజేయు నుపొయంబు సెప్పవేడెదను.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్రా:|(ఆలోచించి) రాజా! భయంబునెందకుము.
{{Telugu poem|type=ఊ॥|lines=&lt;poem&gt;సన్న్యసనంబుగొప్పయని సంసరణంబుననున్న యట్టి సా
మాన్యులు సైజధర్మములు మానినిరర్థలౌదురేమొ స
న్మాన్యుఁడు శాక్యవంశజుఁడు మానధనుండుభవత్సుతుండు రా
జన్యకులోక్తధర్మముల సారమెఱుఁగనివాఁడే చింతిల౯&lt;/poem&gt;|ref=}}
రాజేంద్రా! దైవజ్ఞులవాక్యంలు లొక్కయెడనమోఘంబులుగాఁ  జూపట్టినను వేఱక్కయెడ నిక్కురంబులు కాగోలేవు. కావున నవ్యవస్థీత ఫలసంధాయకంబగు దైవజ్ఞవాక్యంబునకుగాను నీకంతవలవంతి నెండంబనిలేదు. దైవవిధానండేట్లున్నను బౌరుషప్రయత్నం బెల్లెడ  నావ్యశకంబును గర్తవ్యఁబును నగుటం జేసి ఏకొమరుని బ్రాపంచిక సౌఖ్యంబుల మార్గంబునఁబెట్టుట మా కెల్లుకును విధి. కావున నట్టియుపాయము నాలోచింప మన మంత్రివర్యుఁడే యార్హుడని యోచించెదను.}}
{{Div end}}
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|దేవ:|మహాప్రభూ!మహాయోగులను సైతము భోగులనుజేసి వేదాంతుల యుదంతం బులురు గంతలుకట్టి కన్నులుమూసి మహాధీరుల  మనస్టైరంబులఁ వెన్నవలెఁ గరగించి పరమహంసలయంతఃకరణంబుల నుయ్యెలలూగించి పరివ్రాజకులఁ బరిపరివిధములఁ బరిభ్రమంపజేసి  యాచార్యపురుషులనెల్ల జారులంగావించి కాసాయవసవదండక మండలువుల వేగంబులనిపించి, సోకినమాత్రానవలపించి, యలయించి, సోలించి, సౌక్కించి, తాలిమిఁదూలించి, కాలుఁగదలనీకబంధించి వైవంజాలునట్టి లీలాదృష్టి పాతములగల జిగిబిగిప్రాయంబు వాలుగఁటుల క్రీఁగఁటిచూపులకుఁ జిక్కనియతీతులగు మానవులనెవ్వరినేని కనుఁగొనియుం}}{{Div end}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qysxptvhi20pgvpeaq3t349h2k5q9ya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangitarasataran022902mbp.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>212196</id>
    <revision>
      <id>581949</id>
      <parentid>553170</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T17:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vjsuseela</username>
        <id>1850</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>581949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="l0z88c3cep2k5e2qha4v3s0lvkk16af" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vjsuseela&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;::టివే? నీకుమారుండింక యౌవనక్రీడావిలాసముల చవియెఱుంగక బాల్య విద్యాపరాయణుండైయున్న వాఁడు. అతని కొకగుణవతియుఁ గోమలాకృతియునగు యువతినారసి వివాహము కావింపుము. వెనువెంటనే యిప్పుడాతని కింగల వికారంబులెల్ల నంతంబునొందఁగలవు.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|శుద్దో:|మంత్రివర్యా! నీహితోపదేశంబున నా మనఃపరితాపంబు నిర్వర్తించెను. అయిన నాకొమరునకుందగిన యువతీమణి నెట్లు సమకూర్పఁగలము?}}

{{dialogue|మంత్రి:|రాజా! నీకుమారుని డెందము నానందపఱుపఁగల కన్యాలలామయెవ్వరో నీవును నేనునుజింతింపఁజాలము.}}
{{Div end}}
{{Telugu poem|type=ఉ॥|lines=&lt;poem&gt;ఒక్కొకకంటికొక్కరితయుద్దిగఁ దోఁచు నెవండుదేనికే
చక్కదనంబుఁజూచి మనసావరియించిరమించు మోమది౯ 
దక్కుఁగలారికయ్యది వితర్కము సేయఁగరానిదౌభళీ!
తక్కిరితుంటఁల్తునకు దారులుకుంటరిదారులేమి॥&lt;/poem&gt;|ref=}}
:: కావున నీకుమారుండు తనయిచ్చ మెచ్చిన మచ్చెకంటిని గూర్చికొనుట కొక యుపాయముఁ జెస్పెద నాలకింపుము. శాక్యులలో స్త్రీ పురుషులెల్లరునుగలసి లీలోద్యాన విహారంబులు సేయుటయు విలాసగోష్టీ ప్రసంగంబులును స్వాదు ఫలాహారంబులును సేయుటయు నాచారమై యున్నదిగదా! కావున రాఁగల పర్వదినంబున సాయంకాలమున భవదీయ భవనోద్యాన వాటికింబురంబునంగల రాజన్య బాంధవులయందలి స్త్రీ పురుషుల నెల్లరావించి విందారగింపించి యచ్చటికేతెంచు ననుద్వాహితలకెల్ల నీకొమరునిచేఁ దత్తదుచితంబులగు బహుమానంబులోసంగునట్లొక యేర్పాటు కావింపుము. తత్సమయంబున నీసుతునకు వారిలోనేకన్నియవైపు మనసునిల్చునో నీవును బరీక్షించి యాకన్నియనే పరిణయమగునట్లు చేసెదవు గాక.
{{dialogue/begin}}
{{dialogue|మిత్ర:|మంత్రి! నీబుద్ధిబృహస్పతికిని లేదుగదా!}}{{Div end}}
{{Center|{{p|fs125}}కవిరాజవిరాజితము&lt;/p&gt;}}
{{left margin|5em}}&lt;poem&gt;మనుజహృదంతరమానితవృత్తుల మారవిలాసవిహారముల౯
గనుఁగొనదక్షుఁడోకండిలనెవ్వఁడు కామవతుండగుమాత్ర నెబం
ధనములఁజిక్కినదర్పితుఁడందురు తద్దయుఁగన్నులుమూసికొన౯
మునియనిజ్ఞానముపూరెనటందురు బొందనుగూలుచుభూమినరా॥&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{right|(అందఱు నిష్క్రమించుచున్నారు)}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l0z88c3cep2k5e2qha4v3s0lvkk16af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/440</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219067</id>
    <revision>
      <id>581912</id>
      <parentid>571916</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T13:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581912</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3818" sha1="tcmlk2bzw1itq7jvdz9grbyu53nj4y8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నాయికానాయకుల విప్రలంభశృంగారము, అభిలాష, ఈర్ష్యా, విరహ, ప్రవాస, భేదములచే నాలుగువిధములు. (అభిలాషవిప్రలంభము; ఈర్ష్యావిప్రలంభము; విరహవిప్రలంభము; ప్రవాసవిప్రలంభము.)

అభిలాషవిప్రలంభమునకే పూర్వరాగమని పేరు. వెనుకటి మన్మధావస్థలు దీనియందుఁ గలుగును.
{{p|ac|fwb}}1. అభిలాషవిప్రలంభము (పూర్వరాగవిప్రలంభము)&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కలియుటకుమున్ను కోరిక
యిల నభిలాషంబు...&lt;/poem&gt;|ref=139}} 
నాయిక నాయకునిఁ గలిసికొనుటకు ముందు గలిగిన కోరికయే యభిలాష మనఁబడును.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనయము శ్రీనృసింహులలితాంకతలంబున నుండవచ్చు; నా
యనఘునఖాంకసంగతుల నందఁగవచ్చు; నృపాలమౌళితోఁ
జనువునఁ గుల్కవచ్చు; గుణసంగతి మెచ్చులు చూప వచ్చునో
వనజదళాక్షి! యాకనకవల్లిక నైనను ధన్య నౌదుగా.&lt;/poem&gt;|ref=140}}
ఇట నాయిక నరసభూపాలుని కూటమి నభిలషించుచున్నది. కాన నభిలాష. ఈ పూర్వరాగము మువ్విధములని సాహిత్యదర్పణకారుఁ డిట్లు తెలుపుచున్నాఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“నీలీ కుసుంభం మాంజిష్ఠా పూర్వరాగో౽పి ద త్రిథా
 న చాతిశోభతే యన్నాపైతిప్రేమ మనోగతం
 తన్నీలీరాగమాఖ్యాంతి యథా శ్రీరామసీతయోః;
 కుసుంభరాగం తత్ప్రాహుర్యద పైతి చ శోభతే
 దేవహూత్యా సమం యవ్వత్కర్ధమస్య తపస్వినః;
 మంజిష్ఠారాగమాహుస్త ద్యన్నాపైత్యతిశోభతే
 ఇందుమత్యా యథాజస్య దమయంత్యా నలస్య చ.”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నీలీరాగము, కుసుంభరాగము, మాంజిష్ఠారాగము అని పూర్వరాగము త్రివిధము. నీలీరాగమనఁ బైకి మిక్కిలిగాఁ గానరాక యెన్నిటికినిఁ దొలఁగక మనోగతమైయుండు ప్రేమ. సీతారాముల రాగము నీలీరాగము. కుసుంభరాగమనఁ బైకిఁ గనఁబడును. కాని కాలాంతరమునఁ దొలఁగిపోవును. దేవహూతికర్దముల రాగము కుసుంభరాగము. మంజిష్ఠారాగమనఁ బై కధికముగాఁ గాన వచ్చును. ఎన్నటికినిఁ దొలఁగదు. ఇందుమత్యజులయు నలదమయంతులయు రాగము మంజిష్ఠారాగము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tcmlk2bzw1itq7jvdz9grbyu53nj4y8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581913</id>
      <parentid>581912</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T13:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581913</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3818" sha1="a8cvgqfigv38c6kpyjeuknti1i4mydy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;నాయికానాయకుల విప్రలంభశృంగారము, అభిలాష, ఈర్ష్యా, విరహ, ప్రవాస, భేదములచే నాలుగువిధములు. (అభిలాషవిప్రలంభము; ఈర్ష్యావిప్రలంభము; విరహవిప్రలంభము; ప్రవాసవిప్రలంభము.)

అభిలాషవిప్రలంభమునకే పూర్వరాగమని పేరు. వెనుకటి మన్మథావస్థలు దీనియందుఁ గలుగును.
{{p|ac|fwb}}1. అభిలాషవిప్రలంభము (పూర్వరాగవిప్రలంభము)&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;కలియుటకుమున్ను కోరిక
యిల నభిలాషంబు...&lt;/poem&gt;|ref=139}} 
నాయిక నాయకునిఁ గలిసికొనుటకు ముందు గలిగిన కోరికయే యభిలాష మనఁబడును.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అనయము శ్రీనృసింహులలితాంకతలంబున నుండవచ్చు; నా
యనఘునఖాంకసంగతుల నందఁగవచ్చు; నృపాలమౌళితోఁ
జనువునఁ గుల్కవచ్చు; గుణసంగతి మెచ్చులు చూప వచ్చునో
వనజదళాక్షి! యాకనకవల్లిక నైనను ధన్య నౌదుగా.&lt;/poem&gt;|ref=140}}
ఇట నాయిక నరసభూపాలుని కూటమి నభిలషించుచున్నది. కాన నభిలాష. ఈ పూర్వరాగము మువ్విధములని సాహిత్యదర్పణకారుఁ డిట్లు తెలుపుచున్నాఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“నీలీ కుసుంభం మాంజిష్ఠా పూర్వరాగో౽పి ద త్రిథా
 న చాతిశోభతే యన్నాపైతిప్రేమ మనోగతం
 తన్నీలీరాగమాఖ్యాంతి యథా శ్రీరామసీతయోః;
 కుసుంభరాగం తత్ప్రాహుర్యద పైతి చ శోభతే
 దేవహూత్యా సమం యవ్వత్కర్ధమస్య తపస్వినః;
 మంజిష్ఠారాగమాహుస్త ద్యన్నాపైత్యతిశోభతే
 ఇందుమత్యా యథాజస్య దమయంత్యా నలస్య చ.”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నీలీరాగము, కుసుంభరాగము, మాంజిష్ఠారాగము అని పూర్వరాగము త్రివిధము. నీలీరాగమనఁ బైకి మిక్కిలిగాఁ గానరాక యెన్నిటికినిఁ దొలఁగక మనోగతమైయుండు ప్రేమ. సీతారాముల రాగము నీలీరాగము. కుసుంభరాగమనఁ బైకిఁ గనఁబడును. కాని కాలాంతరమునఁ దొలఁగిపోవును. దేవహూతికర్దముల రాగము కుసుంభరాగము. మంజిష్ఠారాగమనఁ బై కధికముగాఁ గాన వచ్చును. ఎన్నటికినిఁ దొలఁగదు. ఇందుమత్యజులయు నలదమయంతులయు రాగము మంజిష్ఠారాగము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a8cvgqfigv38c6kpyjeuknti1i4mydy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/441</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219068</id>
    <revision>
      <id>581951</id>
      <parentid>571917</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T21:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3113" sha1="chrcsnibpjnh02n4mx3z4yb8w4x0xb2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}2. ఈర్ష్యావిప్రలంభము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...మాన మీర్ష్య....&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఈర్ష్య యన 'మానము” అని యర్థము. ఈ లక్షణము సరిగా లేదు. ఏలన, మానమును నీర్ష్యయు నొకటి కావు. మానమనఁ గోపము. ఈ మానము ద్వివిధము. ప్రణయమానము, ఈర్ష్యామానము.

ఈ ప్రణయమానము నాయికానాయకు లిరువురికినిఁ గలుగవచ్చును. కారణము లేకయే ప్రేమాతిశయమునఁ గలుగు కోపము ప్రణయమానము లేక ప్రణయకోపము. “ప్రేమ్ణఃకుటిలగామిత్వాత్కోపో యః కారణంవినా&quot; నాయకుని ప్రణయమానమున కిది యుదాహరణము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఆ. కన్నుదోయి మూసి కపటనిద్రను బోవు
    సొగసుకాఁడ! నాకుఁ జోటి నిమ్ము
    పులకరించె నాదు ముద్దులచే నీదు
    చెక్కు; లింక నాలనింప లెమ్ము!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట నాయకుఁడు ప్రణయకోపమును వహింపఁగా నాయిక యనునయించుచున్నది. నాయికా ప్రణయకోపమునకుఁ బెక్కులక్ష్యములు గలవు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;క. ఒడయనిమ్రోలౝ నిలఁబడి
   విడియం బందించుచుండె విరిబోఁడి యతం
   డొడికముగ దానిచంటిని
   దుడుకుమెయిం గోట మీటఁ దొయ్యలి యంతౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. పఱచి రుసరుసలాడు చాపలకుఁ ద్రిప్పి
   నెమ్ముగముదమ్మి వైచియు బొమ్మ ముడిచి
   మూతి బిగియించి పొలయల్కఁ బూనియుండ
   నవ్విభుం డివ్విధంబున ననునయించె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
మరియు నాయకునిచే ననునయింపఁబడకయే నాయిక ప్రసన్నురాలయినయెడల నది విప్రలంభభేదముగా సంభోగశృంగారముయొక్క సంచారిభావమే యగును. ఎట్లన
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. నెమ్మొగముదమ్మి వాంచి నానీడమాత్రఁ
   దగిలి కనుచుండియును ధైర్య మెగయుఁ జేసి&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>chrcsnibpjnh02n4mx3z4yb8w4x0xb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/442</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219069</id>
    <revision>
      <id>581952</id>
      <parentid>571918</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T21:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4039" sha1="6vh0shs22w5mg0uv9vbax5x64clycle" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;యుల్లమును జించి వేసెను యువకుఁ డొకఁడు
అమ్మెగదిచి క్రీడి మీనయంత్రమ్ముఁబోలె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నాయిక ‘నా నీడను మాత్రము దగిలి కనుచుండియును ధైర్య మెగయుఁ జేసి యుల్లమును జించివేసెను' అని చెప్పుటచే ననునయింపఁబడకయే ప్రసన్నురాలయినట్లు గోచరించుచున్నది.
{{Center|ఈర్ష్యావిప్రలంభోదాహరణము}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;వదనాగ్రంబున వాణి యున్నది; మము న్వాక్రువ్వనీ; దిందిరా
మదిరాక్షీమణి యున్నదక్షుల; మము న్మన్నించి వీక్షింపనీ
దదియుంగాక నృసింహ! నీవిపులబాహోశ్లేషమే నొందనో
ర్వదు భూదేవి బహుప్రియావర! నినుం బ్రార్థింప నిం కేటికిన్.&lt;/poem&gt;|ref=141}}
ఇందు వాణీ, లక్ష్మీ, సరస్వతులు తమ ప్రియుఁడగు నరసభూపాలునియొక్క పరకాంతలతోడి సంగమమును సహింపకున్నారు. ఈవాణ్యాదులు సాహచర్యమును రోసి యొకనాయక నరసభూపాలునిపై నీర్ఘ్య వహించియున్నది.

ఇట నాయిక యన్యకాంతాసక్తుఁడగు ప్రియునిపై నీర్ష్య వహించినది. పతి యన్యకాంతాసక్తుఁడై యుంటను జూచినను, విన్నను, అనుమానించినను, స్త్రీల కీర్ష్యామానము గలుగును. తమ ప్రియునితోడి సౌఖ్యమును దా నొక్కతెయే యనుభనింపవలెను. కాని మరొకతె కావగింజంతేని నిచ్చుటకు తమకాంత లంగీకరింపరు. వీనిలో మూఁడవదగు ననుమానము మూఁడు విధములు. ఉత్స్వప్నాయితము (సురతశ్రమవలనఁ గలిగిన గాఢనిద్ర) భోగాంకము (సంభోగచిహ్నము) గోత్రస్ధలనము (ప్రియురాలి నామోచ్చారణము.) వీనివలన భర్తయొక్క పరకాంతాసంగమములు స్త్రీ యనుమానించును.

నాయిక ప్రత్యక్షముగాఁ దనప్రియుఁడు పరకాంతాసక్తుఁడై యుంటను జూచుట కుదాహరణము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఆ. నిజముఖానిలమున నెయ్యుఁ డూఁదుచునుండఁ
    బొలఁతి కనులఁబడిన పూరజంబు
    నచటఁ గాంచు యువతి యక్షియుగ్మమునందుఁ
    గోపరజము నిండెఁ గొలఁదిమీఱి.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నాయిక తనప్రియుఁడు పరనాయికకంటిలో నూఁదుచుంటను బ్రత్యక్షముగాఁ జూచినది. కాన దానికనులఁ గోపరజము నిండెను. ఈర్ష్యామానము గలిగెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6vh0shs22w5mg0uv9vbax5x64clycle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/443</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219070</id>
    <revision>
      <id>581953</id>
      <parentid>571919</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T21:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3883" sha1="tqdmlwesnfdzgk4h257v300e96xpxxu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
నాయిక ప్రియుని పరకాంతాసక్తిని విన్నందుల కుదాహరణ మిది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. తన్ను వంచించి చని వేఱుతన్విఁ గూడి
   కేళికాకుంజమందు నుయ్యాలలూఁగెఁ
   దనప్రియుం డంచుఁ జెలి చెప్ప విని వెలంది
   యాత్మ రుసరుసలాడు; నాస్యము ముడుఁచు.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
సంభోగచిహ్నములఁ జూచి నాయిక నాయకునిఁ బరకాంతాప్రణయము ననుమానించినందుల కుదాహరణ మిది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. ఉత్తరీయంబుఁ గప్పి గోరొత్తు దాఁచి
   మోవి పల్లొత్తుదాఁతువు మూసి కేల
   కాని యన్యాంగనాసంగకథలఁజాటు
   కమ్మవాసన లెట్లింకఁ గమ్మఁగలవు?&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట నఖక్షతదంతక్షతములవలనను, గమ్మవాసనలవలనను నాయకుని పరకాంతాసంభోగమును నాయిక యనుమానించినది.

ఉత్స్వప్నాయిత గోత్రస్ఖలనముల కుదాహరణము లూహ్యములు. ఈ మానమునందలి భేదములు ద్వితీయాశ్వాసములోని &quot;క. ధీర యధీరయుధీరా । ధీరయు” అను పద్యమున వ్రాయఁబడెను. (చూ. పుట 71)

సామ, దాన, భేదములచేతను, నమస్కార, ఉపేక్షా, రసాంతరములచేతను నీర్ష్యామానము గల నాయికను నాయకుఁడు ప్రసన్నురాలినిఁ జేసికొనవలెను. సామ మనఁగాఁ బ్రియవచనము; బుజ్జగింపు. దానమన వస్త్రభూషణాదు లిచ్చుట. భేదమన నాయిక చెలికత్తెలను దానినుండి విడఁదీసి తనపక్షమునకుఁ దెచ్చుట. నమస్కారమనఁ బ్రియురాలి పాదములపైఁ బడుట. ఉపేక్షయన సామాదులన్నియును బ్రియురాలియెడ ఫలింపనిచో నేమియుఁ జేయక యూరక వెడలిపోవుట. రసాంతారమన హాస్యముచేఁ గాని భయానకాది రసములచేఁ గాని దానినిఁ బ్రసన్నురాలిని జేసికొనుట. దండమునుమాత్ర మెన్నడును బ్రయోగింపరాదు. నాయకుఁడు తా నెన్నిప్రియురాలి చరణప్రహారము లందినను దానిమీఁదమాత్ర మట్టివి ప్రయోగింపరాదు.
{{p|ac|fwb}}3. విరహవిప్రలంభము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;...విరహమౌఁ
గలిసి యెడఁబాయ హృదయోత్కలిక.&lt;/poem&gt;|ref=}}
నాయికానాయకులు సంభోగసుఖమును బొందినపిమ్మట నేకారణముననేనిఁ దటస్థించిన యెడఁబాటు విరహము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tqdmlwesnfdzgk4h257v300e96xpxxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/444</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219071</id>
    <revision>
      <id>581954</id>
      <parentid>571921</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T22:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581954</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4206" sha1="nzyxljh5q9ano248btfsxk8guwgzku0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నెచ్చలు లీనృసింహధరణీవరుఁ దెచ్చెద మంచుఁ బోయి రా;
రిచ్చట నీవునుం గరుణ యించుక లే కలరంపుగుంపులం
గ్రుచ్చెద వేల? మత్ప్రియునిఁ గూర్పుము మన్మథ! నీకుఁ దద్విభుం
దెచ్చుటకై యొసంగెద మదీయకటాక్షము లన్జయాస్త్రముల్.&lt;/poem&gt;|ref=142}}
ఒకతూరి నరసభూపాలునితో సంభోగసుఖమును బొంది కారణాంతరమున నెడబాటు వహించుచున్న యొకనాయికయొక్క వచన మిది.
{{p|ac|fwb}}4. ప్రవాసవిప్రలంభము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;... ప్రవాసము విదేశగతి యెట్లన్నన్&lt;/poem&gt;|ref=}}
నాయికానాయకు లేదేనిఁ కార్యవిశేషముచేఁగానీ శాపముచేఁగానీ సంభ్రమమువలనఁ గానీ భిన్నదేశముల నుంటఁ దటస్థించినచో నాయవస్థావిశేషము ప్రవాసవిప్రలంభము. ప్రవాసమనఁ గొన్నియామడల దూరముగల దేశ మని భ్రమింపరాదు. స్వేచ్ఛగాఁ గలిసికొనుట కవకాశములేని ప్రతిబంధక భూయిష్ఠమగు దేశమని యర్ధము. కావుననే సాహిత్యదర్పణకారుఁడు విరహవిప్రలంభమును బ్రత్యేకముగాఁ బేర్కొనక ప్రవాసవిప్రలంభముననే చేర్చివేసెను.
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;చిరయశ! యోబభూవర! నృసింహ! భవద్రిపుకాంత కాననాం
తరమున కేఁగి యందు నిజనాథునిఁ గానక మన్మథార్తయై
వరుని సరోజపత్త్రమున వ్రాయునెడం గరముల్ సెమర్పఁగా
నరయ నిజాంగకంబె పగ యయ్యె నటంచుఁ దలంచు దైవమున్.&lt;/poem&gt;|ref=143}}
ఓ నరసభూపాలా! నీశత్రుకాంత యడవికిఁ బోయి తనభర్త నటఁ గానక మదనార్తయై సరోజపత్త్రమునఁ దనప్రియుని వ్రాయుచుండఁగాఁ జేయి చెమ్మగిల్లి యావ్రాఁత కనబడకపోఁగాఁ దనహస్తమే తనకు శత్రువయ్యెనని దైవమును దలంచెను.

ఇందు నాయికానాయకులకు భిన్నాదేశస్థితి తటస్థించినది. కానఁ బ్రవాసవిప్రలంభము.

ప్రతాపరుద్రీయకారుఁడుగూడ అభిలాష, ఈర్ష్యా, విరహ, ప్రవాసభేదములచే విప్రలంభమును నాలుగుభేదములుగాఁ జెప్పెను. సాహిత్యదర్పణకారుఁడు పూర్వరాగ(అభిలాష)విప్రలంభము, మాన(ప్రణయ, ఈర్ష్యా)విప్రలంభము, ప్రవాసవిప్రలంభనము, కరుణవిప్రలంభము అనుభేదములను దెలిపెను. ఇతఁడు విరహవిప్రలంభమును బ్రవాసవిప్రలంభములోనే చేర్చివేసెను. సాహిత్యదర్ప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nzyxljh5q9ano248btfsxk8guwgzku0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/445</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219072</id>
    <revision>
      <id>581959</id>
      <parentid>571922</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581959</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3743" sha1="s6btjyqe7puk85lhnodvwb4i5owbqnc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ణానుసారముగా మానవిప్రలంభముయొక్క భేదద్వయమును జూపితిమి. కరుణవిప్రలంభమును బిమ్మట నుదాహరింతుము.

ఈ ప్రవాసవిప్రలంభము భావివిప్రలంభము, భవద్విప్రలంభము, భూతవిప్రలంభము అని మువ్విధములు. కార్యము బుద్ధిపూర్వకము. అనఁగా జ్ఞానపూర్వకము. కాఁబట్టి కార్యమును బట్టి యీ మూఁడు భేదములు వచ్చినవి.
{{p|ac|fwb}}భావివిప్రలంభము (భవిష్యద్విప్రలంభము)&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. చనుదుౝ సుందరి! పాంథుఁడా! చనుము! నీ స్వాంతంబునౝ శోకముం
    గనగాఁ బోకుము! శోక మెందుల? కిఁకం గన్నీరు రాల్తేల? వే
    చనవైతంచునె; తొంద రేల ననుఁ బుచ్చౝ నీకు? నీతోడఁ బో
    వనె వాంఛించుచు నిట్లు వేగపడు నాప్రాణంబు లత్యంతముౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
విప్రలంభము ముందు తటస్థించుచున్నదని యిప్పుడే నాయిక దుఃఖించుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}భవద్విప్రలంభము (వర్తమానవిప్రలంభము)&lt;/p&gt;
&quot;ప్రస్థానం వలయైః కృతం” దీనియర్థము ద్వితీయాశ్వాసమునఁ బ్రవత్స్యత్పతిక యను శీర్షికక్రింద వ్రాయఁబడినది. (చూ. పుట 84)
{{p|ac|fwb}}భూతవిప్రలంభము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;చ. స్తిమితత నొందెఁ జింతలకుఁ జిత్తము; చెక్కిలి కేల వ్రాలె; నా
    స్యము కళ దప్పె నౌషసమృగాంకునిరీతినిఁ; బుండువాఱె శ్వా
    సములకు మోవి; చల్లఁబడఁజాలదు తాపము శీతలోపచా
    రముల; కెవండు దీనిదశఁ బ్రార్థితదుర్లభుఁడై సహించునో?&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
మరొకపద్యమునఁ గూడఁ జూపుదుము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. సఖుఁడ! పరదేశమునకు నీ చన్నమొదలు
   దివసములు లెక్కబెట్టుచు దినదినంబు
   గీయు సున్నంపుగీఁతల గేహభిత్తి
   తెఱవచెక్కలి వడువునఁ దెల్లఁబాఱె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఈ మూఁడు లక్ష్యములను గార్యమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభమున కుదాహరణములు.

శాపమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభమునకు మేఘదూతమునందలి
{{left margin|3em}}{{larger|&lt;poem&gt;క. కూరిమి సహచరుఁ డెడగా
   నారటపడు చక్రవాకి యటులొంటినటౝ&lt;/poem&gt; }}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s6btjyqe7puk85lhnodvwb4i5owbqnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581960</id>
      <parentid>581959</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581960</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="7t0mx5zdq3c6oottgf78tqzuy87zc5j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ణానుసారముగా మానవిప్రలంభముయొక్క భేదద్వయమును జూపితిమి. కరుణవిప్రలంభమును బిమ్మట నుదాహరింతుము.

ఈ ప్రవాసవిప్రలంభము భావివిప్రలంభము, భవద్విప్రలంభము, భూతవిప్రలంభము అని మువ్విధములు. కార్యము బుద్ధిపూర్వకము. అనఁగా జ్ఞానపూర్వకము. కాఁబట్టి కార్యమును బట్టి యీ మూఁడు భేదములు వచ్చినవి.
{{p|ac|fwb}}భావివిప్రలంభము (భవిష్యద్విప్రలంభము)&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. చనుదుౝ సుందరి! పాంథుఁడా! చనుము! నీ స్వాంతంబునౝ శోకముం
    గనగాఁ బోకుము! శోక మెందుల? కిఁకం గన్నీరు రాల్తేల? వే
    చనవైతంచునె; తొంద రేల ననుఁ బుచ్చౝ నీకు? నీతోడఁ బో
    వనె వాంఛించుచు నిట్లు వేగపడు నాప్రాణంబు లత్యంతముౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
విప్రలంభము ముందు తటస్థించుచున్నదని యిప్పుడే నాయిక దుఃఖించుచున్నది.
{{p|ac|fwb}}భవద్విప్రలంభము (వర్తమానవిప్రలంభము)&lt;/p&gt;
&quot;ప్రస్థానం వలయైః కృతం” దీనియర్థము ద్వితీయాశ్వాసమునఁ బ్రవత్స్యత్పతిక యను శీర్షికక్రింద వ్రాయఁబడినది. (చూ. పుట 84)
{{p|ac|fwb}}భూతవిప్రలంభము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;చ. స్తిమితత నొందెఁ జింతలకుఁ జిత్తము; చెక్కిలి కేల వ్రాలె; నా
    స్యము కళ దప్పె నౌషసమృగాంకునిరీతినిఁ; బుండువాఱె శ్వా
    సములకు మోవి; చల్లఁబడఁజాలదు తాపము శీతలోపచా
    రముల; కెవండు దీనిదశఁ బ్రార్థితదుర్లభుఁడై సహించునో?&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
మరొకపద్యమునఁ గూడఁ జూపుదుము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. సఖుఁడ! పరదేశమునకు నీ చన్నమొదలు
   దివసములు లెక్కబెట్టుచు దినదినంబు
   గీయు సున్నంపుగీఁతల గేహభిత్తి
   తెఱవచెక్కలి వడువునఁ దెల్లఁబాఱె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఈ మూఁడు లక్ష్యములను గార్యమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభమున కుదాహరణములు.

శాపమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభమునకు మేఘదూతమునందలి
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;క. కూరిమి సహచరుఁ డెడగా
   నారటపడు చక్రవాకి యటులొంటినటౝ&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7t0mx5zdq3c6oottgf78tqzuy87zc5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/446</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219073</id>
    <revision>
      <id>581961</id>
      <parentid>571923</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="g2buateyydvont9ncype2pfzpai32a2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;   దీ రెడలియుండు తత్సతి
    నారెండవప్రాణమని మనమున నెఱుఁగుమీ!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
అనునది యుదాహరణ మగును.

ఇక సంభ్రమమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభము మువ్విధములు. సంభ్రమమన నలజడి. ఇది యుత్పాతమువలనఁ గలుగును. ఈ యుత్సాతము దివ్య నాభస (ఆకాశభవము) మానుషభేదములచేఁ ద్రివిధము.

దివ్యసంభ్రమమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభమున కుదాహరణము విక్రమోర్వశీయ నాటకమునందలి యూర్వశీపురూరవుల విప్రలంభము. అందుఁ బురూరవుఁ డూర్వశితో విహరించుచు నొకవిద్యాధరకన్యను జూచెను. దానిచే నూర్వశికిఁ గోపము గలిగి తొంటిశాపవశమున వివేకముఁ గోల్పోయి యొకవనమునఁ బ్రవేశించెను. అట లతగా మాఱిపోయెను. అప్పుడు పురూరవుఁడు ప్రలపించెను. ఇది దివ్యమనఁగా దైవికమగు సంభ్రమమువలనఁ గలిగిన ప్రవాసవిప్రలంభము.

నాభససంభ్రమకృతమగు ప్రవాసవిప్రలంభమున కుదాహరణము:―
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఆ. దౌలనుండివచ్చు తరుణుఁ గందోయితోఁ
   దనివిఁదీఱ బాల త్రావు చచట
   బెడిద మైన పెద్దపిడుగుచప్పుడు విని
   మెఱుఁగుదీఁగ మించి పఱుగువాఱె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
మానుషసంభ్రమకృత ప్రవాసవిప్రలంభమున కుదాహరణము.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;క. తడసి చనుదెంచు నన్నుం
   బడంతి క్రేగంటఁ బొడిచి పాదానకు నౝ
   గడుఁబ్రీతి లేపి యెవరో
   వడి నట కరుదెంచ లేడిపలె నెటొ పఱచెౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఈ ప్రవాసవిప్రలంభమున నాయికకు గాత్రమాలిన్య, వస్త్రమాలిన్యములు, ఏకవేణీధారణము, నిశ్శ్వాస, ఉచ్ఛ్వాస, రుదిత, భూమిపాతాదులును గలుగును. ఈ ప్రవాసవిప్రలంభమున నీ క్రింది మన్మథావస్థలు గలుగును.

అంగములం దసౌష్ఠవము (అంగమాలిన్యము), తాపము, పాండుత్వము (పాలిపోవుట), కృశత్వము, అరుచి, అధైర్యము, అనాలంబము (మతిమాలి యుండుట లేక శూన్యమనస్కత), తన్మయత్వము (బాహ్యాభ్యంతరములయందుఁ దన ప్రియుఁడే కానఁబడుట), ఉన్మాదము, మూర్ఛ, మృతి యను మన్మథావస్థలు గలుగును.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g2buateyydvont9ncype2pfzpai32a2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/447</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219074</id>
    <revision>
      <id>581962</id>
      <parentid>571925</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T23:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581962</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4227" sha1="mhgfv764cx3v78unt8jkbj233jn5p05" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}కరుణవిప్రలంభము&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;యూనోరేకతరస్మిౝ గతవతి లోకాంతరం పునర్లభ్యే
విమనాయతే యథైకస్తదా రసః కరుణవిప్రలంబాఖ్యః.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నాయికానాయకులలో నొకరు లోకాంతరమును బొందియుఁ గాలాంతరమున నాశరీరముతోడనే మరల బ్రదికిరేని నాయవస్థ కరుణవిప్రలంభము. కాదంబరిలోని మహాశ్వేతాపుండరీకులవృత్తాంత ముదాహరణము. అందుఁ పుండరీకుఁడు విరహోద్రేకముచే మరణించును. కాలాంతరమున నాశరీరముతోడనే బ్రదికి వచ్చి మహాశ్వేతతో సుఖించును. ఆ యవస్థ కరుణవిప్రలంభము.

తిరిగి జీవింపకపోయినను శరీరాంతరముతో వచ్చినను గరుణరసమే. పుండరీకమహాశ్వేతావృత్తాంతముందుఁ గూడ నాకాశవాణి దుఃఖించుచున్న మహాశ్వేతతో నీభర్త తిరిగి జీవించునని చెప్పెను. ఆవిధముగా నాకాశవాణి చెప్పినపిమ్మటనే యామెకు మరలఁ బుండరీకునియందు సంగమప్రత్యాశచే 'రతి' యుద్భవించును. కాన నప్పుడే కరుణవిప్రలంభము. ఆకాశవాణి శ్రపణమునకు ముందు సంగమప్రత్యాశలేమిఁ గరుణరసమే యని యభియుక్తు లందురు.

ఈవిధముగా విప్రలంభము చతుర్విధమగుటచే సంభోగశృంగారముగూడఁ జతుర్విధమని కొందఱమతము. “న వినా విప్రలంభేన సంభోగః పుష్టిమశ్నుతే” (విప్రలంభము లేనిచో సంభోగమునకుఁ బుష్టి లేదు) అని యుంటచే నీ చతుర్విధవిప్రలంభములయు ననంతరమునఁ గలిగిన సంభోగము గూడ నాలుగువిధములు. ఎట్లనఁ బూర్వరాగానంతరసంభోగము, మానానంతరసంభోగము, ప్రవాసానంతరసంభోగము, కరుణవిప్రలంభానంతరసంభోగము.

వెనుక మానవిప్రలంభము ప్రణయ, ఈర్ష్యాభేదములచే ద్వివిధమని చెప్పితిమి. మానానంతరసంభోగమన మానము శాంతించినపిమ్మట నగు సంభోగము. కొన్నియెడల మానము శాంతింపకున్నను సంభోగము గలుగుచున్నది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;గీ. మరుని తూపులపిండు దగ్గఱకుఁ దార్ప
   వదలకయు మౌనదీక్షను మదనకేళిఁ
   దేలుచుండిరి దంపతుల్; త్రెస్సిపోక
   ప్రిదులకయు మానపుంగ్రంథి పొదలునట్లె.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట మానగ్రంథి యెప్పటివలెనే బిగువుగానే యున్నది. సంభోగము జరిగినది. ఇది యొకవిచిత్రము. ఇట్టి వనంతభేదములు గలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mhgfv764cx3v78unt8jkbj233jn5p05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/448</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219075</id>
    <revision>
      <id>581963</id>
      <parentid>571926</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T00:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5230" sha1="8m7uszc8lani07f5cgrd74nyrt4324u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఉత్తరరామచరిత్రలోఁ గరుణరసమా? కరుణవిప్రలంభమా? అను నొకచర్చ గలదు. భవభూతి &quot;ఏకో రసః కరుణ ఏవ&quot; అని చెప్పుటచేఁ గరుణమే కవి కభిప్రేతమగు రసమని కొందఱు. ఉత్తరరామచరిత్ర వ్యాఖ్యాత యగు వీరరాఘవపండితుఁడుగూడ నీ యభిప్రాయమునే తెలిపెను. ఉత్తరరామచరిత్రలోఁ దుదిని నాయికానాయకులను సీతారాములు రామాయణమునందువలెఁ గాక కలియుదురు. శ్రీరాముఁడు వాల్మీక్యాదుల యుపదేశానుసారముగా సీతను స్వీకరించును. కావున సీతారాములకుఁ గాలాంతరమునఁ బునస్సంగమము కలుగుటచే శృంగారభేదమగు కరుణవిప్రలంభమే యని మరికొంద ఱందురు. మరియు నాటకమున శృంగారవీరములే ప్రధానములుగా నుండవలెనను నాలంకారికుల ప్రమాణమునుబట్టి కరుణరసమునకు నాటకమునఁ బ్రాధాన్యము లేనేలేదు. కావున నిట శృంగారభేదమగు కరుణవిప్రలంభమే యనియును వారు నొడువుదురు. శ్రీనివాసవ్యాఖ్యలో &quot;బీభత్స భయానకయోః ప్రతినాయకాశ్రితత్వేన వర్ణనీయత్వాత్ హాస్యరౌద్రకరుణాద్భుతానాం మహాప్రబంధరసత్వే చమత్కారాభావాత్” (బీభత్సభయానకములు ప్రతినాయకాశ్రితములు వర్ణింపవలసియుంటచేతను, హాస్య, రౌద్ర, కరుణ, అద్భుతములు మహాస్త్రబంధరసములుగాఁ జమత్కారముఁ గలిగింపవు కావునను శృంగారవీరములే ప్రబంధరసములుగా నిబంధింపవలయును) అనియుఁ గలదు. కావున శ్రీనివాసవ్యాఖ్య కరుణవిప్రలంభమునే సమర్ధించుచున్నది. ఈవిధముగా
నాలంకారికులెల్లరును గరుణ విప్రలంభమనియే సిద్ధాంతీకరించిరి. కాని రామునికి సీతావిషయకప్రత్యాశ లేకపోవుటచే రతి పుట్టదు. పునస్సంగమము గలిగినంతమాత్రమున శృంగారభేదమని నొడువరాదు. సాపేక్షభావ(ప్రత్యాశ) మున్నచో శృంగారభేదమగు కరుణవిప్రలంభమును, నిరపేక్షభావ మున్నచోఁ గరుణమనియు సిద్ధాంతము. సీతారాములు దాము పరస్పరమును దిరిగి కలియుదుమని యనుకొనలేదు. కాన నిరపేక్షభావముతోనే యుండిరి. ఆ నిరపేక్షభావమును బురస్కరించుకొని ప్రవృత్తమైన శోకస్థాయికమగు కరుణము పరిపూర్ణతను బొందినది. తుదికిఁ దలవనితలంపుగా సీతారాములు గలిసిరి. అంతమాత్రమున నంతకుమున్ను పరిపూర్ణస్థితిని బొందిన కరుణము రతిస్థాయికశృంగారభేదమగు కరుణవిప్రలంభ మెట్లగును? కాన శృంగారభేదమగు కరుణవిప్రలంభము గాదనియుఁ గరుణమే యనియును మహావిద్వాంసులు వచింతురు. సాహిత్యదర్పణవ్యాఖ్యయగు రుచిరలో నిట్లు గలదు. “ఇదమవధేయం । ఏక ఏవేత్యభిధానముత్కర్షాధానాయ । శృంగారో వీర ఏవేతి పునః హాస్యం బీభత్స భయానక రౌద్రమాత్మ వ్యవచ్చేదాయ । తేన ప్రబోధ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8m7uszc8lani07f5cgrd74nyrt4324u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/449</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219076</id>
    <revision>
      <id>581966</id>
      <parentid>571927</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5864" sha1="5ac5wzq2jshr9myouk6hq01fbenea4l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చంద్రోదయే శాంతస్య ఉత్తరచరితే కరుణస్య చ ప్రాధాన్యం సంగచ్ఛతే” (ఈవిషయముఁ దెలియవలెను. ఒక్కటే యని చెప్పుట యుత్కర్షముకొఱకే. శృంగారమే కానీ వీరమే కానీ యని చెప్పుట హాస్య, లీభత్స, భయానక, రౌద్రములను మాత్రమే వ్యవఛ్ఛేదించుటకు. కావున దీనిచేఁ బ్రబోధచంద్రోదయమున శాంతమును, ఉత్తరరామచరితమునఁ గరుణమును ప్రధానత్వము వహించుట పొసగును.) ఇట్లే దుర్గాప్రసాదపండితుఁడును &quot;శృంగారో వీర ఏవేతి కథనం సముచిత రససూచకం । తేన ఉత్తరరామచరితే కరుణస్య ప్రబోధచంద్రోదయే శాంతస్య చ అంగిత్వ మవ్యాహతం” (శృంగారము గానీ వీరము గానీ యని నొడువుట సముచితరససూచకము. కాన నుత్తరరామచరిత్రమునఁ గరుణమును, ప్రబోధచంద్రోదయమున శాంతమును, అంగిరసము లనుటలో విప్రతిపత్తి లేదు) అని కరుణరసమునే స్వీకరించెను. మరియు

రామాయణము నాశ్రయించి యుత్తరరామచరిత్రము వ్రాయఁబడుటవలన రామాయణము నందలి కరుణరసమే యుత్తరరామచరిత్రమున నుండవలెను. ఏలనఁ గవి రసాననుకూలఘట్టములను రసానుకూలముగా మార్చుకొనవలెను. కాని రసమునే మార్చుకొనరాదు. ధ్వన్యాలోకమున
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“సంతి సిద్ధరసప్రఖ్యాయే చ రామాయణాదయః।
 కథాశ్రయా న తైర్యోజ్యా స్వేచ్ఛారస విరోధినీ”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
(ప్రసిద్ధరసప్రఖ్యాతములగు రామాయణాదులు గలవు. వానిలో రసవిరోధియు స్వేచ్ఛను జూపరాదు) అని కలదు. కాన రామాయణరసమే యుత్తరరామచరిత్రమునను నుండవలెను.

దీనినిఁబట్టి కరుణవిప్రలంభమనునది లేనేలేదనియుఁ గేవల కరుణమో కేవల విప్రలంభమో యుండును. కాని కరుణవిప్రలంభమనునదియే యుండదని సిద్ధాంతము. లోచనమునఁగల &lt;ref&gt;లోచనమునఁ దాపసవత్సరాజ మను నాటకమున రసవిచారణము చేయుఘట్టమున &quot;కరుణ విప్రలంభాది భూమికాం గృహ్ణౝ” అని యున్నది. ఆ నాటకమున యౌగంధరాయణుఁడు వత్సరాజునకుఁ జక్రవర్తిత్వము నాకాంక్షించి వాసవదత్తతో నాలోచించియే యామెను దాఁచి యగ్నిదగ్ధయైనదని వత్సరాజునకు నమ్మకమును బుట్టించి పద్మావతిని బెండ్లిచేయించును. అట వత్సరాజునకు వాసవదత్త మరణించినదనియే నమ్మకముంటచే నాతనికిఁ బ్రత్యాశ లేదు. ఆమెకు వత్సరాజుపొత్తు మరలఁ దనకు లభించుననియే నమ్మకముంటచేఁ బ్రత్యాశ గలదు. కావున నాయకునియందుఁ గరుణమును, నాయికయందు విప్రలంభమును గలవు. అటఁ గరుణమునకు విప్రలంభ మంగమైనది. ఉత్తరరామచరిత్రమున నిరువురికిని సంగమప్రత్యాశ లేకుంటఁ గరుణమే కాని యట విప్రలంభమునకుఁ దావే లేదు. తాపసవత్సరాజమునఁగూడఁ గరుణమే. దానికి విప్రలంభ మంగము. ఉత్తరరామచరిత్రలోఁ గేవల కరుణమే.&lt;/ref&gt;‘కరుణ విప్రలంభాది' పదము నొక్కటిగా గ్రహించి పండితు లీపొరపాటుపడిరి. అట కరుణ, విప్రలంభాది, అని పదవిభాగమును జేసికొనవలెను. ధ్వన్యాలోకమున శృంగారభేదములలోఁ గరుణవిప్రలంభమును జెప్పనేలేదు. సాహిత్యదర్పణకారుఁడే దీనిని లేవఁదీసెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ac5wzq2jshr9myouk6hq01fbenea4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/450</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219077</id>
    <revision>
      <id>581967</id>
      <parentid>571928</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T01:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2774" sha1="29d1bmqzafw7hurz7ub96t3dym3p0um" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fwb}}రసాభాసము&lt;/p&gt;
సాహిత్యదర్పణమున నీ లక్షణము గలదు. “అనౌచిత్య ప్రవృత్తత్వే త్వాభాసో రసభావయోః” (రసభావము అనౌచిత్యమునఁ బ్రవర్తిల్లినచోఁ గ్రమముగా రసాభాసము, భావాభాసము అగును.) అనౌచిత్యమన లోకమర్యాదాతిక్రమణము. అనఁగా లోకమర్యాద నతిక్రమించి ప్రవర్తిల్లిన నాయికానాయకాదుల రసము.

రసగంగాధరమున “అనుచితవిభావాలంబనత్వం రసాభాసత్వం&quot; (అనుచితమైన విభావమాలంబనగాఁ గలిగియుంట రసాభాసము) అని లక్షణము చేయఁబడినది. మరియు దీనినిఁ బరిష్కరించి “ఏ విభావమున ననుచితరత్యాదులు గలుగునో యది రసాభాస”మని సిద్ధాంతీకరించెను. ఇటఁ గేవలము శృంగారరసాభాసమే యుదాహరింపఁబడును. ఆయారసములక్రింద నాయారసాభాసములుగూడ చూపఁబడును.
{{Telugu poem|type=క.|lines=&lt;poem&gt;పలువుర కొకభామినిపైఁ
దలఁపును నొకవారసతికిఁ దగఁ బలువురపై
వలపును మృగవిహగాదుల
కెలవు రసాభాస మయ్యె క్షితి నె ట్లన్నన్.&lt;/poem&gt;|ref=144}}
'''తా'''. పెక్కుమందిపురుషుల కొకయువతిపైఁ బ్రేమ యుంటయు, నొకవారాంగనకుఁ బలువురిమీఁదఁ బ్రేమ యుండుటయును, మృగవిహగాదుల ప్రేమయును రసాభాసమగును.

ఈలక్షణ మసమగ్రము. 'పలువుర కొకభామినిపై దలఁపును’ అనుమాట దోషజుష్టమునుగా నున్నది. కావునఁ బ్రతాపరుద్రీయలక్షణమును మరొకప్రాచీనలక్షణమును జూపింతును. దాన నీలక్షణమునందలి దోషాదులు దెలియఁగలవు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29d1bmqzafw7hurz7ub96t3dym3p0um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/451</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219078</id>
    <revision>
      <id>581968</id>
      <parentid>571929</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4417" sha1="7ayxwgb3uktax5ngs0z44w8k8igdhtc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఏకత్రైవానురాగశ్ఛేత్తిర్యఙ్మ్లేచ్ఛగతో౽పివా
యోషితో బహుసక్తిశ్చే దసాభాసస్త్రిథామతః.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నాయికానాయకులలో నొక్కరికిమాత్రమే యనురాగమున్నను, పశు, పక్షి, మ్లేఛ్ఛగతమై (అనురాగము) యున్నను, బహునాయకానురాగ మున్నను దానిని రసాభాస మందురు. ఇట్లిది మువ్విధములు.

మనుచరిత్రలో వరూథినీప్రవరులలో వరూథినికి మాత్రమే యనురాగ మున్నది. కాన నాశృంగారము రసాభాసము. పశు, పక్షి, మ్లేచ్ఛాదుల శృంగారము రసాభాస మననేల? అది రసమే యనఁగూడదా? అట ననురాగము భయనిష్ఠమే కదా! ఇచ్చట నౌచిత్య మేమి గలదు? అని ప్రశ్న వచ్చుచున్నది. విద్యావివేకములు తుల్యానురాగమును గల నాయికానాయకులం దెట్లు శృంగారము రాణించునో యుక్తాయుక్తవివేకము లేని పశుపక్షులు, అనాగరకులగు మ్లేచ్ఛులు మొదలగువారి శృంగారము రాణింపదు. శృంగార ముత్తమప్రకృతిప్రాయ మనియు, ధర్మానుబద్ధమైన చోలోకాభ్యుదయహేతు వగుననియుఁ దెలిపితిమి. అట్టి శృంగార ముపదేశకముగా నుండఁగలదు. తిర్యగాదులందంతగా నుచితముగా నుండదు. అయినను దిర్యగాదుల శృంగార మనుచితము గాదు గాన నుపాదేయమే యగునని యాలంకారికులు కావ్యమున గొంతస్థానము నిచ్చిరి. స్త్రీ కొకరిమీఁదఁ బ్రేమ యుంట యుచితము. అట్లు గాక పెక్కండ్రపై ననురాగ ముంట రసాభాసమే యగును. సాహిత్యదర్పణలక్షణమును గనుఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“ఉపనాయకసంస్థాయాం మునిగురుపత్నీగతాయాంచ
 బహునాయకవిషయాయాం రతౌతథానుభయనిష్ఠాయాం
 ప్రతినాయకనిష్ఠాయాం తద్వదధమపాత్ర తిర్యగాదిగతా
 శృంగారే౽నౌచిత్యం...”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. ఉపపతివిషయకమగు రతియు, ముని, గురుపత్నీ గతమగు రతియు, బహునాయకవిషయకమగు రతియు, ననుభయనిష్ఠమగు రతియుఁ, బ్రతినాయకనిష్ఠమగు రతియు, నధమపాత్రగతరతియుఁ, బశుపక్ష్యాదిరతియు ననుచితము. కాన శృంగారరసాభాసము.

ప్రతాపరుద్రీయలక్షణమున నుపపతివిషయకరతియు, ప్రతినాయకరతియు గ్రహింపఁబడలేదు. కాన నీ లక్షణమే సమగ్రమైనది.
{{p|ac|fwb}}ఉపనాయకరతి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. పనిమీఁదం జనె నామగండు; సవతాల్ ప్రాంతానికేౝ రాదు; బై
    ట ననుౝ ముట్టుతయంచు వీడిగురు లింటం దూఱి; రాబానిసల్&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ayxwgb3uktax5ngs0z44w8k8igdhtc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581969</id>
      <parentid>581968</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T03:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>581969</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4416" sha1="iuf0ivv2lma0blxc6qnd2pcjht8gvd3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఏకత్రైవానురాగశ్ఛేత్తిర్యఙ్మ్లేచ్ఛగతో౽పివా
యోషితో బహుసక్తిశ్చే దసాభాసస్త్రిథామతః.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
నాయికానాయకులలో నొక్కరికిమాత్రమే యనురాగమున్నను, పశు, పక్షి, మ్లేఛ్ఛగతమై (అనురాగము) యున్నను, బహునాయకానురాగ మున్నను దానిని రసాభాస మందురు. ఇట్లిది మువ్విధములు.

మనుచరిత్రలో వరూథినీప్రవరులలో వరూథినికి మాత్రమే యనురాగ మున్నది. కాన నాశృంగారము రసాభాసము. పశు, పక్షి, మ్లేచ్ఛాదుల శృంగారము రసాభాస మననేల? అది రసమే యనఁగూడదా? అట ననురాగము భయనిష్ఠమే కదా! ఇచ్చట నౌచిత్య మేమి గలదు? అని ప్రశ్న వచ్చుచున్నది. విద్యావివేకములు తుల్యానురాగమును గల నాయికానాయకులం దెట్లు శృంగారము రాణించునో యుక్తాయుక్తవివేకము లేని పశుపక్షులు, అనాగరకులగు మ్లేచ్ఛులు మొదలగువారి శృంగారము రాణింపదు. శృంగార ముత్తమప్రకృతిప్రాయ మనియు, ధర్మానుబద్ధమైన చోలోకాభ్యుదయహేతు వగుననియుఁ దెలిపితిమి. అట్టి శృంగార ముపదేశకముగా నుండఁగలదు. తిర్యగాదులందంతగా నుచితముగా నుండదు. అయినను దిర్యగాదుల శృంగార మనుచితము గాదు గాన నుపాదేయమే యగునని యాలంకారికులు కావ్యమున గొంతస్థానము నిచ్చిరి. స్త్రీ కొకరిమీఁదఁ బ్రేమ యుంట యుచితము. అట్లు గాక పెక్కండ్రపై ననురాగ ముంట రసాభాసమే యగును. సాహిత్యదర్పణలక్షణమును గనుఁడు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“ఉపనాయకసంస్థాయాం మునిగురుపత్నీగతాయాంచ
 బహునాయకవిషయాయాం రతౌతథానుభయనిష్ఠాయాం
 ప్రతినాయకనిష్ఠాయాం తద్వదధమపాత్ర తిర్యగాదిగతా
 శృంగారే౽నౌచిత్యం...”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. ఉపపతివిషయకమగు రతియు, ముని, గురుపత్నీగతమగు రతియు, బహునాయకవిషయకమగు రతియు, ననుభయనిష్ఠమగు రతియుఁ, బ్రతినాయకనిష్ఠమగు రతియు, నధమపాత్రగతరతియుఁ, బశుపక్ష్యాదిరతియు ననుచితము. కాన శృంగారరసాభాసము.

ప్రతాపరుద్రీయలక్షణమున నుపపతివిషయకరతియు, ప్రతినాయకరతియు గ్రహింపఁబడలేదు. కాన నీ లక్షణమే సమగ్రమైనది.
{{p|ac|fwb}}ఉపనాయకరతి&lt;/p&gt;
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;మ. పనిమీఁదం జనె నామగండు; సవతాల్ ప్రాంతానికేౝ రాదు; బై
    ట ననుౝ ముట్టుతయంచు వీడిగురు లింటం దూఱి; రాబానిసల్&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iuf0ivv2lma0blxc6qnd2pcjht8gvd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/452</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219079</id>
    <revision>
      <id>581979</id>
      <parentid>571930</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T07:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581979</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4366" sha1="k8cu54hjn2i6tqvke4p91poc048tpkm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;   నను సేవింపక కూర్కుచుండిరి యలంతౝ; రేయి; శయ్యాసహా
   యిని నన్నాగమలాలనీయ! యిటరావే కావ లక్ష్మీపతీ!&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
(ఆగమలాలనీయ = రాకచే లాలింపఁదగినవాఁడా!) ఇట నాయిక లక్ష్మీపతి యను నుపనాయకునియం దనురక్తయై యున్నది. ఇది రసాభాసము.

ముని గురుపత్నీగత రతి:— ఉపలక్షణచే నగమ్యలగు నెల్లకాంతల రతియు గ్రహింపవలెను. తారాశశాంకమునందుఁ జంద్రునికి గురుపత్నియైన తారయందుఁ గలిగిన యనురాగము రసాభాసము.
{{p|ac|fwb}}బహునాయకరతి&lt;/p&gt;
కులకాంతకుఁ బెక్కండ్రునాయకులమీఁదఁ బ్రీతి యుండదు. అట్టి నాయిక కులట లేక వేశ్య. వేశ్యగూడ నొక్కచో ననురక్తగా నుండును. ఎట్లన, వసంతసేన. కాన నననురక్తురాలగు వేశ్యయుఁ గులటయు బహునాయకులందు రక్తిఁ గనఁబఱతురు.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;ఉ. ఒక్కని చెట్టపట్టి, మరియొక్కనికిౝ విడె మిచ్చి ముద్దు వే
   ఱొక్కని కిచ్చి చల్లనిమృదూక్తుల వేఱొకనిౝ వేగించి యిం
   కొక్కని చెక్కు గొట్టి పొలుపొందె నొకచ్చరలేదు; యొక్కనిం
   జిక్కుట నున్నగాదె నెలచేడెలు స్వర్గముపొంత పోయినౝ.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
ఇట నొకయువతికిఁ బెక్కండ్రమీఁద ననురాగము చూపఁబడినది.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;వ్యానమ్రా శ్చలితాశ్చైవ స్ఫారితాః పరమాకులాః
పాండుపుత్త్రేషు పాంచాల్యాః పతంతి ప్రథమాదృశః.&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
'''తా'''. విశేషించి సమములును, జలించుచున్నవియు, విచ్చుకొన్నవియు, వ్యాకులము లయినవియు నగు ద్రౌపదియొక్క తొలిచూపులు క్రమముగా ధర్మజ, భీమ, అర్జున, నకుల, సహదేవులందుఁ బడుచున్నవి.

యుధిష్ఠిరుఁడు ధర్మపరుఁడు గాన వానియందు నమ్రములై పడుచున్నవి. ఈనమ్రతచే భక్తి వ్యంగ్యమగుచున్నది. భీముని స్థూలాకారమును గాంచి వానియందుఁ జలించుచున్నవి. చలనముచేఁ ద్రాసము వ్యంగ్యము. అర్జునుని లోకోత్తరవీరత్వమును వినియుంటచే వానియందు విచ్చుకొనిపడుచున్నవి. విచ్చుకొనుటచే హర్షము వ్యంగ్యము. నకులసహదేవులసౌందర్యమును గాంచి వారియందు వ్యాకులములై పడుచున్నవి. వ్యాకులత్వ మౌత్సుక్యమును వ్యంగ్య మొనర్చుచున్నది. కానిఁ బాంచాలి కీయైదుగురియందును ననురాగము గలిగినది. ఇటఁగూడ నొకతెకుఁ బెక్కురునాయ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k8cu54hjn2i6tqvke4p91poc048tpkm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:1945 KavyaAlankaraSangrahamu Telugu PDF.pdf/453</title>
    <ns>104</ns>
    <id>219080</id>
    <revision>
      <id>581980</id>
      <parentid>571931</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T07:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581980</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4646" sha1="2uo7k8aa1sndcdd1jsr2nc4hjf2dyoc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కులపై రతి కలిగినది. కాన రసాభాసమే యని నవ్యులు చెప్పుదురు. ప్రాచీనులు వివాహమాడని బహునాయకులందలి రతియే రసాభాసము. ఇది వివాహితబహునాయకవిషయకరతి గాన రసమే యని వచింతురు. ఈశ్లోకమువంటిదే వేరొకశ్లోకమును రుచిరవ్యాఖ్యాత యుదాహరించెను.
{{left margin|3em}}&lt;poem&gt;“యుధిష్ఠిరం మోదయతిస్మసుస్మితైః । కలేనభీమం, పరిరంభతే౽ర్జునం
 భ్రువాప్రణీతైర్నకులంచ సాంత్వనైః । పదోశ్చతైస్సాసహదేవమంచితైః
 ఇత్యత్ర ద్రౌపద్యా అనురాగః పతివిషయకో౽పి న శృంగారవ్యపదేశార్హః”&lt;/poem&gt; &lt;/div&gt;
పతివిషయక మయినను నేకకాలమున నిందఱియందుఁ బ్రేమను జూపుట రసాభాసమే. ఇట్లేకకాలమునఁ గాక ద్రౌపది యొక్కొక్కరితో నొక్కొక్కయేడు కాపురము సేసెను గదా! అప్పు డితరభర్తలతో నాపె సంభోగమును బొందలేదు. అట్టిచో నొక్కరితోడనే యాపె పొందిన సంభోగము రసాభాసము గాక రసమే యగును.

ఇట నొకశంక పొడముచున్నది. బహునాయకవిషయకరతి రసాభాసమైనట్లే బహునాయికారతియు రసాభాస మేల కాదు. ఈవిషయమును బ్రతాపరుద్రీయ వ్యాఖ్యాత యీ విధముగాఁ దెలిపెను.

&quot;పుంసో౽ప్యనేకనాయికానురాగే రసాభాసత్వ మితికేచిత్  తర్హితన్మతే దక్షిణనాయకానురాగస్య సర్వసంప్రతిపన్న రసభావస్య ఆభాసత్వప్రసంగ ఇతిచేన్మైవం । తస్యాప్యేకస్యామేవ గాఢానురాగత్వాత్ । అన్యత్రతుక్వచిన్మధ్యత్వం క్వచిన్మందత్వమితి నిశ్చితం । “తుల్యోనేకత్రదక్షిణః” ఇతి లక్షణం పునరనేకాను అనువృత్తి మాత్రపరత్వేన తుల్యత్వపరమితి ద్రష్టవ్యం&quot; (కొందఱు పురుషునియొక్కయు బహునాయికావిషయకరతిని రసాభాసమని చెప్పుదురు. అట్లేని నెల్లయాలంకారికులును రసమని సమ్మతించిన దక్షిణనాయకానురాగము రసాభాస మగుచున్నది. లోకపూజ్యుఁడగు శ్రీకృష్ణుఁడు దక్షిణనాయకుఁడు గదా! అన్నచో దక్షిణనాయకానురాగము రసాభాసము గాదు. ఏలన దక్షిణనాయకునికిఁ గూడ నొకతెయందే గాఢానురాగమును, వేరొకతెపై మధ్యమానురాగమును, మరొకతెపై మందానురాగమును నుండును. అట్లయినచో “అనేకనాయికలందుఁ దుల్యుఁడు దక్షిణుఁడు&quot; అను లక్షణ మసంగతముగాదా? అన్నచో ననేకనాయికలయం దనువృత్తితుల్యత్వమే కాని యనురాగతుల్యత్వము గాదు.) సారాంశ మేమనఁగా స్త్రీయొక్క బహునాయకవిషయకరతి రసాభాస మగును; కాని పురు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2uo7k8aa1sndcdd1jsr2nc4hjf2dyoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/325</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226561</id>
    <revision>
      <id>581908</id>
      <timestamp>2026-09-25T12:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581908</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="8gu5gozyflqcj5qw7hq9mxtesnmc4au" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||8 బ్రహ్మచర్యము - 2}}&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{left margin|5em}}
విషయా వినివర్త న్తే నిరాహారస్య దేహినః,
రసవర్జం రసో౽ప్యస్య పరం దృష్ట్వా నివర్తతే&lt;ref&gt;ఆహారము మానివేసినవానికి విషయములు శాంతించును, కాని రసము శాంతింపదు. ఈశ్వరదర్శనమువలన రసమును శమించును.&lt;/ref&gt;
{{right|-గీత, 2. అధ్యా -59.}}
&lt;/poem&gt;


కావున ఆత్మదర్శనము కావలసినవానికి రామనామము, రామ కృపయు అంతిమసాధనములు. నేను భారతదేశమునకు వచ్చిన తరువాతనే యీ విషయ మనుభవము చేసికొంటిని.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|321}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8gu5gozyflqcj5qw7hq9mxtesnmc4au</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/326</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226562</id>
    <revision>
      <id>581955</id>
      <timestamp>2026-09-25T22:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="42dve5qe8b7u1mz27c9hk0ctz59awi6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}9&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}మితవ్యయము&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|నే}}ను భోగముల ననుభవింపసాగితిని గాని అది యెంతో కాలము సాగలేదు. గృహాలంకారమునకు వలయు సాధనసామగ్రిని నింపితిని. కాని యీ వ్యామోహము నిలువలేదు. కావున వ్యయము తగ్గించుకొనిరా మొదలిడితిని. చాకలిఖర్చుకూడ ఎక్కు వనిపించెను. ఇంతియ కాక వాఁడు బట్టలు సరిగా తీసికొనిరాఁడు. ఇందువలన రెండుమూఁడు డజనుల కమీజులును, అన్ని కాలర్లును ఉన్నను చాలెడివి కావు. ఒకొక్క కాలరు ఒకొక్కనాఁటితో సరి. రోజూ కాకపోయినను కమీజు మూణ్ణాళ్ల కొకతూరి మార్పవలసియుండెడిది. ఈరీతిగా వ్యయ మమిత మాయెను. ఇది వ్యర్థమని తోఁచెను. ఇందువలన నేనే ఇంట ఉతుకుకొనఁ దలఁచితిని. బట్ట లుతుకుటనుగూర్చి వ్రాయఁబడిన పుస్తకములు చదివి ఆ విద్య గ్రహించితిని. నాభార్యకును నేర్పితిని. ఇందువలన పని బరువాయెను గాని యిది యొక క్రొత్తపని యగుటవలన మనోవినోదముగాను ఉండెను.

నేను ముమ్మొదట బాగుచేసిన కాల రెన్నఁటికిని మఱపువచ్చుటకు వీలులేదు. పిండి యొక్కు డాయెను. ఇస్త్రీ పెట్టె సరియగు వేఁడికి రాలేదు. మఱియు కాలరు కాలిపోవు ననుభయమున ఇస్త్రీపెట్టెను అడఁచి.తోమలేదు. ఇందువల్ల కాలరు గట్టిపడెనుగాని దీనినుండి పిండి వర్షించుచుండెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|322}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>42dve5qe8b7u1mz27c9hk0ctz59awi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/327</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226563</id>
    <revision>
      <id>581956</id>
      <timestamp>2026-09-25T23:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="7n2k6t4xuge9hk6pzff19455ejfy842" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||9 మితవ్యయము}}&lt;/noinclude&gt;ఇట్టి కాలరుతో కోర్టుకు పోయి తోడిబారిస్టరుల హాస్యమునకు సాధనమును కల్పించితిని. అయితే ఈ హాస్యమును సహింపఁగల పాండిత్యము నా కా సమయమునఁ గూడ కొఱఁతకాదు.

'కాలరు నాయంత నే నిస్త్రీచేసికొనుట కిది ప్రప్రధమము. కావున దీనినుండి పిండి రాలుచున్నది. రాలిన రాలుఁగాక ! మఱియు మీయందఱకు నిది వినోదకారణమగుట చాల గొప్పమాట' అని నాసంగతి యంతయు స్పష్టముగా చెప్పితిని. 'ఇచట చాకళ్లకు కఱవు కాదుగద ?' అని యొక మిత్రుఁ డడిగెను.

'చాకలిఖర్చు రెట్టికి రెట్టిగా నున్నది. కాలరు వెల యెంతో దాని నుతుకు ఖర్చును అంత. ఇంతియకాక, చాకలవానికొఱకు పడిగాపులు కాయవలయును. ఈ కష్టములచే నాయంత నేనే యుతుకుకొనుట మంచి దనుకొంటిని.'

ఎవరిపని వారు చేసికొనుటలోఁగల యందము వారికి నచ్చఁజూపఁజాలక పోతిని.

తుదకు చెప్పవలసిన దిది: నా పని నాకు వెళ్లఁబాఱిపోవునటు లీవిద్యలో కౌశల్యము గడించితిని. మఱియు నాయిస్త్రీ చాకలి యిస్త్రీ కెంతమాత్రమును తీసిపోలేదు. చాకలి యిస్త్రీచేసిన కాలరుకంటె నా చేసిన కాలరులో జిగితనమును, నిగనిగయు ఇసుమంతయు కొఱలేదు. స్వర్గీయులగు మహాదేవ గోవింద రానడే గారు గోఖలేగారి కొక సేలువను ప్రసాదించిరి. గోఖలేగారు దానిని ప్రాణపణముగా చూచుకొనుచు సమయవిశేషములందే దానిని దాల్చుచుండిరి.
జొహాన్సుబర్గులో గోఖలేగారికి చేసిన విందు చాల దొడ్డది. ఆసమయము మిగుల గొప్పది. అపుడు వా రిచ్ఛిన యుపన్యాసము దక్షిణ-&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|323}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7n2k6t4xuge9hk6pzff19455ejfy842</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/328</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226564</id>
    <revision>
      <id>581957</id>
      <timestamp>2026-09-25T23:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3304" sha1="acxqopflbkba2bo7nxrq2247xyhxmew" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;ఆఫ్రికాలో వారిచ్చిన ఉపన్యాసము లన్నిటికంటె గొప్పది. కాఁబట్టి వారి కాసమయమున ఆ సేలువ తాల్ప మనసాయెను. ఆ సేలువ ముడుతలు పడియుండెను. దాని నిస్త్రీ చేయింపవలయును. అంతలో దానిని చాకలికి వేసి యుతికించి తెప్పించు టసంభవము. 'నా విద్యను గూడ కొంచె మిపుడు పరీక్షింపుఁ' డంటిని.

'నీ లాయరు విద్యను విశ్వసింపఁజెల్లును గాని మఱి చాకల విద్యనా? నీవు దీనిమీఁద మఱకలు పడవైచుచో? దీనివెల యెంతయో నీకు తెలియునా?' ఇటులని గోఖలేగారు అది తమ కెటులు ప్రసన్నమైనదో ఆ సంగతి అతిసంతోషముతో తెలిపిరి.

మఱకలు పడవేయకుండుటకు పూచీపడెదనని గోఖలేగారిని ప్రార్థించితిని. దీనికి ఫలముగా ఇస్త్రీచేయు గౌరవమునాకు దక్కెను. వారు నాకు 'మంచి చాకలి' యని బిరుదు నిచ్చిరి. చాలు. ఇఁక లోకమంతయు నీయకున్న నేమి?

చాకలిదాస్యము నుండి విడిపించికొనినచందముగనే మంగలి దాస్యమునుండికూడ విడిపించుకొనవలసిన అక్కఱ కలిగెను. సీమకు వెళ్లువా రందఱును తుదకు గడ్డము మాత్రమైనను క్షౌరము చేసికొన నేర్తురు కాని తలవెంట్రుకలు కత్తిరించుకొనుట యెవరును నేర్చికొని యుండ రనుకొందును. ప్రిటోరియాలో నేనొకతూరి మంగలిదుకాణమున కేఁగితిని. అచట నా మంగలి 'నీకు క్షౌరముచేయను పొ'మ్మనెను. ఇంతియకాక తిరస్కారము చేయు టొకటి అధికము.
నాకు చాలకష్టము కలిగెను. నేనే సూటిగా బజారుకు పోతిని. కత్తెర యొకటి కొంటిని. అద్దమునెదుట నిలువఁబడి కత్తిరించుకొంటిని. ముందఱి వెంట్రుక లెట్లో ఒకట్లు కత్తెరపడినవి. కాని వెనుక వెంట్రుకలు కత్తి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|324}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>acxqopflbkba2bo7nxrq2247xyhxmew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/329</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226565</id>
    <revision>
      <id>581958</id>
      <timestamp>2026-09-25T23:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581958</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="hgi31efw6g164twvzshff3iuzk0biix" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||9 మితవ్యయము}}&lt;/noinclude&gt;రించుకొనుట చాల కష్టమాయెను. మఱియు నా కోరినరీతి కత్తెర పడలేదు. కోర్టులో దీనినిగుఱించి కోలాహల మాయెను.

'నీతలమీఁద ఎలుక లే మేని తిరుగుచున్న వా?'

'లేదు. నా నల్ల తలను తెల్ల మంగలి యెటు లంటుకొనును? అందులకని నేనే యెట్లో ఒకట్లు కత్తిరించుకొంటిని. ఇదియ నా కధిక ప్రియము.'

ఈ ప్రత్యుత్తరమువలన వారి కాశ్చర్యము కలుగలేదు. సత్యమునకు ఇందు మంగలి యపరాధ మేమియు లేదు. నల్లవానికి క్షౌరము చేయుచో వీనికూడు పడిపోవును. మనముమాత్రము మన మంగళ్లచే మాలలకు క్షౌరము చేయనిత్తుమా? దక్షిణ-ఆఫ్రికాలో దీనికి ప్రతిఫల మొకమాఱు కాదు, పలుమాఱులు నాకు కానిపించెను. ఇది మన పాపఫలమే యను నుద్దేశము ధ్రువ మాయెను. దానివలన నెన్నఁడును నాకు రోషము కలుగలేదు.

నా పనులన్నియు నేనే జేసికొనుట, వ్యయము తగ్గించుట అను నీ కోరికలు జనించి యెటులు తీవ్రరూపములు ధరించెనో దానిని యథా ప్రసంగమున వక్కాణింతును; కాని దీనికి మూలము బహుపురాతనమైనది. ఇది పూచుటకును కాచుటకును నీరు చల్లుటయే యావశ్యకము. మఱియు ఆ కాలము అనాయాసముగా సంభవించెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|325}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgi31efw6g164twvzshff3iuzk0biix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/330</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226566</id>
    <revision>
      <id>581964</id>
      <timestamp>2026-09-26T01:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2705" sha1="gmb2nbc6h9kxc0adhwhbx0pasb9stwe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}10&lt;/p&gt;

{{p|fs125}}బోయరు యుద్ధము.&lt;/p&gt;

{{Largeinitial|1897}} మొదలు 99 వఱకును నాజీవితమునందలి యితరానుభవముల వదలివైచి బోయరుయుద్ధమును గూర్చి చెప్పెదను. యుద్ధము పొసఁగినపుడు నా మనోభావములు సంపూర్ణముగా బోయరులపక్షమున నుండెను. ఇటువంటి విషయములలో వ్యక్తిగతమైన అభిప్రాయముల ననుసరించి పనిచేయుట కధికార మింకను నాకు కలుగలేదని అపుడు నే ననుకొంటిని. దీనిగుఱించి నా హృదయమున నెంత మథన జరిగెనో దాని సూక్ష్మవిచారము దక్షిణ-ఆఫ్రికా సత్యాగ్రహేతిహాసమందు వివరించితిని గాన దాని నిటఁ దడవను.
వలయువా రట నరయుదురుగాక! ఇచట నీవిషయము వ్రాసినఁజాలును: తెల్లదొరతనమందలి విశ్వాసము ఈ యుద్ధమున సాయపడుమని నన్ను ముందులకు త్రోసెను. మేము తెల్ల దొరతనమువారి ప్రజలమను యోగ్యతచే మన కుండవలసిన హక్కులను మనము నిర్బంధించి పుచ్చుకొనుచో తెల్లదొరతనమువారి ప్రజలమను
యోగ్యతచేతనే బ్రిటిష్‌రాజ్యమును రక్షింప సాయపడుట మనకు ధర్మమయి యున్నదని నే నెంచితిని. భారతీయులు కన్ని విధముల నున్నతి రావలయుచో బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యమువలననే రావలయు నని నాఁడు నే ననుకొనుచుండెడివాఁడను.

ఈకారణమున చేరినంతమంది మిత్రులను కూడఁదీసికొని, యుద్ధమున దెబ్బలు తినినవారి రక్షణకు మిగుల కష్టించి ఒకదళమును పోగు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|326}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gmb2nbc6h9kxc0adhwhbx0pasb9stwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/331</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226567</id>
    <revision>
      <id>581965</id>
      <timestamp>2026-09-26T01:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="6h2jq0fqftxcdl992h4g7gzn05ljp3n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||10 బోయరు యుద్ధము}}&lt;/noinclude&gt;చేసితిని. అప్పటికి ఆంగ్లేయులు నల్లవారనఁగా పిఱికివారనియు, అపాయముల, నెదురుకొనఁ జాలనివారనియు, వారికిఁ గావలసిన పని వారు చూచుకొనుట తక్క నితర మక్కఱలేని స్వార్థపరులనియు ననుకొనుచుండువారు. ఇందువలన నా ఆంగ్లమిత్రులు పలువురు నా ప్రయత్నమును చప్పరించిరి. ఒక్క డాక్టరు బూత్ గారు లెస్సగా 
ప్రోత్సహించిరి. రణాభిహతులకు ఏ మేమి చేయవలయునో దాని నంతయు నేర్పిరి.  మే మీపనికి తగినవారమని డాక్టరుకడనుండి సర్టిఫికెట్టులు పుట్టెను. లాటనుగారును, ఎస్కాంబిగారును ఈ మాయుద్దేశమును మెచ్చుకొనిరి. యుద్ధమున మాసేవ ననుమతింప వలసినదని తుదకు సరకారును వేఁడితిమి. సరకారువారు మమ్మభినందించిరి. కాని ఇపుడు మీపనితో జరూరు లేదనిరి.

అయితే నే నీ 'జరూరు లేదు'తో నూరకుండలేదు. డాక్టరు బూత్ గారి మద్దతుతో నేటాలు బిషప్పుగారిని దర్శించితిని. మా దళమున చాలమంది భారతీయక్రైస్తవులు కలరు. బిషప్పునకు మాయుద్యమ మానందము కలిగించెను. ఆయన 'నేను మీకు సాయము చేయఁగల'ననెను.

ఇంతలో ఘటనాచక్రము తన పని చేసికొనుచుఁ బోవుచుండెను. బోయరుల సన్నాహము, దార్ఢ్యము, పరాక్రమము మొదలగునవి అనుకొనినంతకంటె చాల నెక్కువగా కానిపింపఁదొడఁగెను. సరకారువారికి కూటువమూఁకను (రిక్రూటు) పోగుచేసికొనవలసి వచ్చెను. తుదకు మా ప్రార్థనయు నంగీకరింపఁబడెను.

మాదళమున సుమారు 1100 మంది కలరు. ఇందు నాయకులు సుమారు నలుబండ్రు. సుమారు మున్నూఱుగురు స్వతంత్రులగు భార&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|327}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6h2jq0fqftxcdl992h4g7gzn05ljp3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:విస్మృతకళింగాంధ్ర కవులు ప్రథమ భాగము.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>226568</id>
    <revision>
      <id>581970</id>
      <timestamp>2026-09-26T06:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>581970</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="i30jbmfm0d7ki5fgnd0wz7cmja5zrid" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=విస్మృతకళింగాంధ్ర కవులు ప్రథమ భాగము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:అడిదము రామారావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=చెన్నై
|సంవత్సరం=1940
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>i30jbmfm0d7ki5fgnd0wz7cmja5zrid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:చెఱువు మీద పద్యములు విమర్శనము.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>226569</id>
    <revision>
      <id>581972</id>
      <timestamp>2026-09-26T06:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>581972</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="0t9aqaqepp300hot7tp2f0qvugv10kg" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=చెఱువు మీద పద్యములు విమర్శనము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:అడిదము రామారావు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=1913
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=djvu
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>0t9aqaqepp300hot7tp2f0qvugv10kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>226570</id>
    <revision>
      <id>581981</id>
      <timestamp>2026-09-26T08:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>581981</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="lq8a7ln5c0jqekrtrrhgv2qwncewpzs" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>lq8a7ln5c0jqekrtrrhgv2qwncewpzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581982</id>
      <parentid>581981</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T08:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581982</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="bh1v3s5akm5fcljvhvoeec0ian0pkou" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:చాగంటి శేషయ్య]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>bh1v3s5akm5fcljvhvoeec0ian0pkou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581989</id>
      <parentid>581982</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T10:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581989</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="7wh1hwltfprcwkf7gwat6pbm7l4uu9u" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=వ్యాఘ్రాచార్యబృహల్లాంగూలము
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:చాగంటి శేషయ్య]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=
|చిరునామా=
|సంవత్సరం=
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=_empty_
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=X
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>7wh1hwltfprcwkf7gwat6pbm7l4uu9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>వాడుకరి చర్చ:Sivarams2026</title>
    <ns>3</ns>
    <id>226571</id>
    <revision>
      <id>581986</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* స్వాగతం */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>581986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="qgacjjpehiy0a0c6i9qabrgglfjyl9z" xml:space="preserve">{{స్వాగతం}} [[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 10:11, 26 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>qgacjjpehiy0a0c6i9qabrgglfjyl9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226572</id>
    <revision>
      <id>581987</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>581987</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1942" sha1="6ki4sttt2hljvr95gijdu2tcx57v0hb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|శ్రీరామచంద్ర).}}
{{p|fs150}}వ్యాఘ్రాచార్యబృహల్లాంగూలము.&lt;/p&gt;
{{rule|6em}}

ఒకప్పు డొక మహారణ్యమున వ్యాఘ్రసముదాయమంతయు బంగాళాదేశమందలి సునవనములలో నొకచోఁ జేరి యొక మహాసభ గావించెను. అరణ్యమధ్యమున నొక మెట్టపై నాగొప్పమృగములన్నియు వరుసలు దీరి కూర్చుండియుండెను.
మెరయుచున్న వానిదంత కాంతు లాసాంద్రారణ్యమందలి నిబిడాంధకారమున తళతళమని ప్రకాశించుచుండెను. అవ్యాఘ్రములన్నియు తామప్పుడు చలుపనున్న యామహాసభకుఁ దమలో వయోవృద్ధుఁడగు నమితోదరుఁ డను వాని నధ్యక్షునిగా నుండ నేకగ్రీవముగ నెన్నుకొనియెను. గౌరవనీయుఁడగు నాయమితోదరుఁడు లాంగూలాసనమున నతిగంభీరముగఁ గూర్చుండి యటఁ జేరియున్న సభ్యులను గూర్చి యీవిధముగ సుపన్యసింపుచు సభాకార్యములు నిర్వర్తింపఁ బ్రారంభించెను.

సభాసదులారా! మనజాతీయ చారిత్రమున నీదినము ముఖ్యముగ జ్ఞాపకముగ నుంచుకొనఁదగినది. పురాతనకాల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ki4sttt2hljvr95gijdu2tcx57v0hb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>581988</id>
      <parentid>581987</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T10:20:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>581988</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1945" sha1="big3s3rmioqwqnvhbjol3lpncywvysk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|శ్రీరామచంద్ర).}}
{{p|fs150|ac}}వ్యాఘ్రాచార్యబృహల్లాంగూలము.&lt;/p&gt;
{{rule|6em}}

ఒకప్పు డొక మహారణ్యమున వ్యాఘ్రసముదాయమంతయు బంగాళాదేశమందలి సునవనములలో నొకచోఁ జేరి యొక మహాసభ గావించెను. అరణ్యమధ్యమున నొక మెట్టపై నాగొప్పమృగములన్నియు వరుసలు దీరి కూర్చుండియుండెను.
మెరయుచున్న వానిదంత కాంతు లాసాంద్రారణ్యమందలి నిబిడాంధకారమున తళతళమని ప్రకాశించుచుండెను. అవ్యాఘ్రములన్నియు తామప్పుడు చలుపనున్న యామహాసభకుఁ దమలో వయోవృద్ధుఁడగు నమితోదరుఁ డను వాని నధ్యక్షునిగా నుండ నేకగ్రీవముగ నెన్నుకొనియెను. గౌరవనీయుఁడగు నాయమితోదరుఁడు లాంగూలాసనమున నతిగంభీరముగఁ గూర్చుండి యటఁ జేరియున్న సభ్యులను గూర్చి యీవిధముగ సుపన్యసింపుచు సభాకార్యములు నిర్వర్తింపఁ బ్రారంభించెను.

సభాసదులారా! మనజాతీయ చారిత్రమున నీదినము ముఖ్యముగ జ్ఞాపకముగ నుంచుకొనఁదగినది. పురాతనకాల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>big3s3rmioqwqnvhbjol3lpncywvysk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226573</id>
    <revision>
      <id>581990</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581990</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226574</id>
    <revision>
      <id>581991</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/177</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226575</id>
    <revision>
      <id>581992</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/176</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226576</id>
    <revision>
      <id>581993</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/175</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226577</id>
    <revision>
      <id>581994</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/139</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226578</id>
    <revision>
      <id>581995</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'శ్రీ రామచంద్ర. హైమవతి. మొదటి ప్రకరణ  ము. బ్రహ్మ చారి.  అది మ్మము. నాడు మధ్యాహ్నము ఎండ నిప్పు • లఁ జెరగుచుండెను. గాడ్పులు మహాభయంకరముగ వీచు చుండెను. మధ్యాహ్నమార్తాండుఁడు నభోమండ...'</comment>
      <origin>581995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1920" sha1="1zidesjxl823r6ti6pr4v16btetdptc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;శ్రీ రామచంద్ర.
హైమవతి.
మొదటి ప్రకరణ 
ము.
బ్రహ్మ చారి.

అది మ్మము. నాడు మధ్యాహ్నము ఎండ నిప్పు •
లఁ జెరగుచుండెను. గాడ్పులు మహాభయంకరముగ వీచు
చుండెను. మధ్యాహ్నమార్తాండుఁడు నభోమండ ల మధ్య వ
8 యై వెలుఁగుచుండెను. దేదీప్యమాన ప్రభాభాసురములగు
వాత నితీ కరము అప్పుడు నిట్టనిలువుగఁబడుచుండెను. దుర్బల
ములగు ద్విజ సంతతు లత్యాతపమున కాగఁజాలక వృక్షాగ
ముల నధివసించి &quot;కా! కా! &quot; యని యఱచుచుండెను.

అట్టిమధ్యాహ్నకా
కాలమున రాధాకృష్ణమందిరమున నో
శబ్రహ్మచారి జపము చేసికొనుచుండెను. ఆతఁడు ప్రశాంతుఁ
డై,బ్రహ్మజ్ఞాన సంపన్నుఁడై, నిశ్చలుఁడై యుండెను. ఆతని సర్వా
వయవములలో నొక్కటియేని యొకింతేని సంచలించుట లేదు.

రాధాకృష్ణ మందిరము గోపాలపురమున దక్షిణపుత
ట్టున నున్నది, దానికి సమీపముననుండిన గృహములు పూర
యిండ్లగుట చేఁ గొన్ని దినములకిందట భస్మీభూతము లై&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1zidesjxl823r6ti6pr4v16btetdptc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226579</id>
    <revision>
      <id>581996</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'కృతిసమర్పణ ఈ చిన్ని నవలను స్వర్గస్థురాలును  మా పెదతల్లియు నగు  కాళ్లకూరి వేంకటనరసమాంబకుఁ  గృతిగా సమర్పించుచున్నాఁడను.  ఇట్లు గ్రంథకర్త.'</comment>
      <origin>581996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="7k0bpk1gbpyozgs92pure9vqq8zvvj0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;కృతిసమర్పణ
ఈ
చిన్ని నవలను
స్వర్గస్థురాలును

మా
పెదతల్లియు
నగు

కాళ్లకూరి వేంకటనరసమాంబకుఁ

గృతిగా
సమర్పించుచున్నాఁడను.

ఇట్లు
గ్రంథకర్త.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7k0bpk1gbpyozgs92pure9vqq8zvvj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226580</id>
    <revision>
      <id>581997</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'పీఠిక.  ఇది స్వకపోలకల్పితమగు చిన్ని నవల. ఈ గ్రంథమును రచించిన సోమరాజు రామానుజరావుగారు భాషా సేవ చేయు చున్న మా యాంధ్రప్ర్రచారిణీ గ్రంథనిలయమునకు సర్వ స్వాతంత్యములతో దీని నొస...'</comment>
      <origin>581997</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="697" sha1="a5gohufvxi19gn0foylt7gt05rf16pi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పీఠిక.

ఇది స్వకపోలకల్పితమగు చిన్ని నవల. ఈ గ్రంథమును
రచించిన సోమరాజు రామానుజరావుగారు భాషా సేవ చేయు
చున్న మా యాంధ్రప్ర్రచారిణీ గ్రంథనిలయమునకు సర్వ
స్వాతంత్యములతో దీని నొసంగినందులకు వారికి మేమెంత
యుఁ గృతజ్ఞతా పూర్వక వందనము లర్పించుచున్నారము.
సంపాదకుడు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a5gohufvxi19gn0foylt7gt05rf16pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226581</id>
    <revision>
      <id>581998</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581998</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/116</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226582</id>
    <revision>
      <id>581999</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* పాఠ్యం లేనిది */</comment>
      <origin>581999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1sx6d49oqeeqt1mtaminthjqpvy6i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Vyaghracharya Bruhallangulamu and other novels.pdf/115</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226583</id>
    <revision>
      <id>582000</id>
      <timestamp>2026-09-26T10:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'భూమిక.  ఈనవలకథ చిన్న చెనను జ్ఞానపూరితము అగువర్ణ నల దేనిమిడియుండి కథచమత్కారమై సత్యామరాగమును ప్రకటిం చుచున్నది. “దీనిని వినోదినీగ ంథములా సంపాదకులు తమగ్రం ధనలలో మూడవకుసుమ...'</comment>
      <origin>582000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1538" sha1="qydzatidcmlge7d9h95kgd8gbuqqer1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;భూమిక.

ఈనవలకథ చిన్న చెనను జ్ఞానపూరితము అగువర్ణ నల
దేనిమిడియుండి కథచమత్కారమై సత్యామరాగమును ప్రకటిం
చుచున్నది. “దీనిని వినోదినీగ ంథములా సంపాదకులు తమగ్రం
ధనలలో మూడవకుసుమముగా బ్రకటింపఁదలఁచుకొనినను
తిమయాంధ్రదేశో ఏకారిక గ్రంధములు హృదయమున నిల్చి
(దూరందింప: జేసినంచునఁ దమకీయ నిచ్చ వొడమినది,
యమబంధగ్రంథమాలలో నొకదానినిగాఁ బ్రకటింపఁబ్రార్ధిం
చుచున్నాయి&quot; అని గ్రంథకర్తగారు మాయుద్య మముయొక్క-
యుద్దేశము నెఱిగి భాషాభిమానులై మాకీచిన్ని నవల నొసంగి
సకుఁబ్రోత్సాహముం గూర్చినందులకు మాకృతజ్ఞ తానంద
సందనంబు లర్పించుచున్నాము.

చిత్రాడ
16-6-1916.
చెలికాని లచ్చారావుగారు.
సంపాదకుఁడు,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qydzatidcmlge7d9h95kgd8gbuqqer1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/332</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226584</id>
    <revision>
      <id>582001</id>
      <timestamp>2026-09-26T11:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>582001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3369" sha1="8r3h17f2tzq85tkad8wivkzurj1m1vm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;తీయులు, మిగిలినవారు గిరిమిటియాలు. డాక్టరు బూత్ గారును మాతో నుండిరి. దళము చక్కగా పనిచేసెను. దీని పని సేన కీవల. మఱియు దీనికి రెడ్ క్రాస్&lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; గుర్తు రక్షణమునకుఁగాను అంటింపఁబడెను. మఱియు
నొకసమయమున యుద్ధక్షేత్రములోనికిఁగూడ నీదళము పోవలసివచ్చెను. లోఁగడ సర్కారువారు వారియిష్టము చొప్పుననే అపాయస్థలములోనికి మమ్ము ప్రవేశింపఁ జెప్పలేదు. కాని స్పియాంకోపు జాఱిపోయినపిదప స్థితిగతులు మాఱెను. అపుడు జనరల్ బులరుగారు 'సాక్షాద్యుద్ధ క్షేత్రమునందు పనిచేయవలయునను నిర్బంధము మీకు లేదు. అయినను అపాయమునకు సిద్ధపడి, పడిపోయిన సిపాయీలను గాని, ఆఫీసర్లను గాని రణక్షేత్రమునుండి ఎత్తి డోలీలలో తీసికొని వచ్చుటకు ఇయ్యకొందురేని సర్కారువారు మీ యుపకారమును మన్నింతు'రని వార్త నంపిరి. మే మం దుఱుకుటకు సిద్ధముగ నుంటి మంటిమి. కావుననే స్పియాంకోప్ యుద్ధ మయినపిమ్మట మేము
ఫిరంగిగుండ్లు, తుపాకిగుండ్లు పడుచోట్ల పనిచేయఁ గడఁగితిమి.

ఈదినములలో అందఱ నొకొక్కమాఱు 20, 25 మైళ్ల వఱకు తిరిగి పనిచేయవలసి యుండెడిది. ఒక్కతూరి దెబ్బలు
తిని పడిపోయినవారిని డోలీలలో నింతదూరమును మోసికొని రావలసి యుండెడిది. ఇట్టివారలలో జనరల్ వుడ్ గేటువంటి యోధులను జేరవైచు భాగ్యమును మాకు కలిగెను.

రెడ్‌క్రాస్ అనఁగా లోహితస్వస్తికము. యుద్ధమున పడిపోయినవారి కుపచారము చేయువారు ఎడమచేతిమీఁద పెట్టుకొను ఎర్రగుర్తు. ఈ గుర్తు కలవారిని శత్రువులు కొట్టరు అధికము తెలియఁగోరువారు ద. ఆఫ్రికా-సత్యా, 1-9 అరయుదురుగాక!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|328}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r3h17f2tzq85tkad8wivkzurj1m1vm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>582002</id>
      <parentid>582001</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T11:15:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>582002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3366" sha1="5vk37kh7qfk7o7g506lctc8sw2enfs9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;తీయులు, మిగిలినవారు గిరిమిటియాలు. డాక్టరు బూత్ గారును మాతో నుండిరి. దళము చక్కగా పనిచేసెను. దీని పని సేన కీవల. మఱియు దీనికి రెడ్ క్రాస్&lt;ref&gt;రెడ్‌క్రాస్ అనఁగా లోహితస్వస్తికము. యుద్ధమున పడిపోయినవారి కుపచారము చేయువారు ఎడమచేతిమీఁద పెట్టుకొను ఎర్రగుర్తు. ఈ గుర్తు కలవారిని శత్రువులు కొట్టరు అధికము తెలియఁగోరువారు ద. ఆఫ్రికా-సత్యా, 1-9 అరయుదురుగాక!&lt;/ref&gt; గుర్తు రక్షణమునకుఁగాను అంటింపఁబడెను. మఱియు నొకసమయమున యుద్ధక్షేత్రములోనికిఁగూడ నీదళము పోవలసివచ్చెను. లోఁగడ సర్కారువారు వారియిష్టము చొప్పుననే అపాయస్థలములోనికి మమ్ము ప్రవేశింపఁ జెప్పలేదు. కాని స్పియాంకోపు జాఱిపోయినపిదప స్థితిగతులు మాఱెను. అపుడు జనరల్ బులరుగారు 'సాక్షాద్యుద్ధ క్షేత్రమునందు పనిచేయవలయునను నిర్బంధము మీకు లేదు. అయినను అపాయమునకు సిద్ధపడి, పడిపోయిన సిపాయీలను గాని, ఆఫీసర్లను గాని రణక్షేత్రమునుండి ఎత్తి డోలీలలో తీసికొని వచ్చుటకు ఇయ్యకొందురేని సర్కారువారు మీ యుపకారమును మన్నింతు'రని వార్త నంపిరి. మే మం దుఱుకుటకు సిద్ధముగ నుంటి మంటిమి. కావుననే స్పియాంకోప్ యుద్ధ మయినపిమ్మట మేము ఫిరంగిగుండ్లు, తుపాకిగుండ్లు పడుచోట్ల పనిచేయఁ గడఁగితిమి.

ఈదినములలో అందఱ నొకొక్కమాఱు 20, 25 మైళ్ల వఱకు తిరిగి పనిచేయవలసి యుండెడిది. ఒక్కతూరి దెబ్బలు
తిని పడిపోయినవారిని డోలీలలో నింతదూరమును మోసికొని రావలసి యుండెడిది. ఇట్టివారలలో జనరల్ వుడ్ గేటువంటి యోధులను జేరవైచు భాగ్యమును మాకు కలిగెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|328}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5vk37kh7qfk7o7g506lctc8sw2enfs9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>582003</id>
      <parentid>582002</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T11:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>582003</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3366" sha1="kdoxn1kfbl8fha8eva8srpttw6qnrbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;తీయులు, మిగిలినవారు గిరిమిటియాలు. డాక్టరు బూత్ గారును మాతో నుండిరి. దళము చక్కగా పనిచేసెను. దీని పని సేన కీవల. మఱియు దీనికి రెడ్ క్రాస్&lt;ref&gt;రెడ్‌క్రాస్ అనఁగా లోహితస్వస్తికము. యుద్ధమున పడిపోయినవారి కుపచారము చేయువారు ఎడమచేతిమీఁద పెట్టుకొను ఎర్రగుర్తు. ఈ గుర్తు కలవారిని శత్రువులు కొట్టరు అధికము తెలియఁగోరువారు ద. ఆఫ్రికా-సత్యా, 1-9 అరయుదురుగాక!&lt;/ref&gt; గుర్తు రక్షణమునకుఁగాను అంటింపఁబడెను. మఱియు నొకసమయమున యుద్ధక్షేత్రములోనికిఁగూడ నీదళము పోవలసివచ్చెను. లోఁగడ సర్కారువారు వారియిష్టము చొప్పుననే అపాయస్థలములోనికి మమ్ము ప్రవేశింపఁ జెప్పలేదు. కాని స్పియాంకోపు జాఱిపోయినపిదప స్థితిగతులు మాఱెను. అపుడు జనరల్ బులరుగారు 'సాక్షాద్యుద్ధ క్షేత్రమునందు పనిచేయవలయునను నిర్బంధము మీకు లేదు. అయినను అపాయమునకు సిద్ధపడి, పడిపోయిన సిపాయీలను గాని, ఆఫీసర్లను గాని రణక్షేత్రమునుండి ఎత్తి డోలీలలో తీసికొని వచ్చుటకు ఇయ్యకొందురేని సర్కారువారు మీ యుపకారమును మన్నింతు'రని వార్త నంపిరి. మే మం దుఱుకుటకు సిద్ధముగ నుంటి మంటిమి. కావుననే స్పియాంకోప్ యుద్ధ మయినపిమ్మట మేము ఫిరంగిగుండ్లు, తుపాకిగుండ్లు పడుచోట్ల పనిచేయఁ గడఁగితిమి.

ఈదినములలో అందఱ నొకొక్కమాఱు 20, 25 మైళ్ల వఱకు తిరిగి పనిచేయవలసి యుండెడిది. ఒక్కతూరి దెబ్బలు తిని పడిపోయినవారిని డోలీలలో నింతదూరమును మోసికొని రావలసి యుండెడిది. ఇట్టివారలలో జనరల్ వుడ్ గేటువంటి యోధులను జేరవైచు భాగ్యమును మాకు కలిగెను.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|328}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kdoxn1kfbl8fha8eva8srpttw6qnrbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/333</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226585</id>
    <revision>
      <id>582004</id>
      <timestamp>2026-09-26T11:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>582004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3253" sha1="2krmfecr0bf40y0fd7oaincd8t7uomf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|||10 బోయరు యుద్ధము}}&lt;/noinclude&gt;ఆఱువారముల పిదప మాదళమునకు విడుదల యాయెను. స్పియాంకోపును, వాల్ క్రాంజును చేతులనుండి జాఱిపోయినపిమ్మట లేడీ స్మిత్ మొదలగు తావులను బోయరుఁల ముట్టడినుండి వడిగా విడిపించు నుద్దేశమును మానుకొని బ్రిటిషు సేనాపతి ఇంగ్లండునుండియు, ఇండియానుండియు సేనలను రావించుటకును. అంతపట్టు మెల్ల మెల్లగా పనిచేయుచుండుటకును నిశ్చయించుకొనెను.

మా యొనర్చిన యీస్వల్పకార్యమున కాసమయమున చాల మెచ్చొదవెను. దీనివలన భారతీయుల ప్రతిష్ఠ పెరిఁగెను. 'ఉ....... ఇంతకు భారతీయులన నెవ్వరు ? రాజ్యపువారసుల్ గదా!' అను మకుటముతో పద్యములను పత్రికలు ప్రకటించెను. జనరల్ బులరు మా సేవను ప్రశంసించెను. మాదళపు నాయకులకు మెడల్సుకూడ లభించెను.

దీనివలన భారతీయులలో ఐక్య మెక్కువాయెను. నాకు గిరిమిటియాలతో సంపర్కము వృద్ధియాయెను. వీరిలో మిగుల వివేక ముదయించెను. హిందువు, తురక, క్రైస్తవుఁడు, మదరాసి, గుజరాతి, సింధీ, అందఱును హైందవులే యను భావన మిగుల దృఢపడెను. ఇఁక భారతీయుల కష్టములు గట్టెక్కునని అందఱనుకొనిరి. ఇటుపిమ్మట
తెల్ల వారి నడతయందును విస్పష్టముగా భేదము కానవచ్చెను.

యుద్ధసమయమున తెల్లవారికిని మాకును కలిగిన సంబంధము మధురమైనది. వేలకొలఁది తెల్ల సోల్జరులపొత్తు మాకు కలిగెను. వారు మాతో మైత్రి పాటించిరి. తమకు మే మొనరించిన సేవకు వారు కృతజ్ఞతాబద్ధులైరి.

దుఃఖసమయములందు మనుష్యస్వభావ మెటులు ద్రవించునో యిందులకు అపుడు జరిగిన యొక సంగతిని చెప్పక తప్పదు. మేము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|329}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2krmfecr0bf40y0fd7oaincd8t7uomf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:ఆత్మకథ 01 by శతావధాని వేలూరి శివరామశాస్త్రి.djvu/334</title>
    <ns>104</ns>
    <id>226586</id>
    <revision>
      <id>582006</id>
      <timestamp>2026-09-26T11:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>582006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1602" sha1="ii2jfn4etdoc9mbubov715tvepwghkj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;{{rh|&lt;big&gt;ఆత్మకథ&lt;/big&gt;||}}&lt;/noinclude&gt;చీవలీశిబిరప్రాంతమున సంచరించుచుంటిమి. రాబర్ట్సుప్రభువు పుత్రుఁడు లెఫ్‌టినెంటురాబర్ట్సుగారికి మర్మావిధమగు గుండు తగిలెను. వారు ప్రాణములఁ బాసిరి. వారిని మోచికొనిపోవు భాగ్యము మా దళమున కబ్బెను. మరలి వచ్చునపుడు ఎండ ఉడికిపోవుచుండెను. అందఱకును నాలుకలు పెడ లాగుచుండెను. దారిలో నొక చిన్న  సెలయేఱుండెను. 'ముందెవరు త్రాగవలెను?' అనుప్రశ్న, తెల్లసోల్జరులు  త్రావుపయి మేము త్రావెద' మంటిమి. ఆతెల్ల సోల్జర్లు మమ్ముచూచి వెంటనే, 'ముందుమీరందఱును త్రావుఁ' డనిరి. ' కాదు. ముందు మీరు
త్రావుఁ'డని మే మంటిమి. ఇటులు చాల ప్రొద్దువఱకు 'మీరు త్రావుఁ'డనిన 'మీరు త్రావుఁ'డని ప్రేమగౌరవముతో  పోటీలు పడితిమి.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{c|330}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ii2jfn4etdoc9mbubov715tvepwghkj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>