వికీసోర్స్:రచ్చబండ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>వికీసోర్స్</sitename>
    <dbname>tewikisource</dbname>
    <base>https://te.wikisource.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">వికీసోర్స్</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">వికీసోర్స్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ద్వారము</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ద్వారము చర్చ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">రచయిత</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">రచయిత చర్చ</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">పుట</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">పుట చర్చ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">సూచిక</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">సూచిక చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>వికీసోర్స్:రచ్చబండ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5373</id>
    <revision>
      <id>592908</id>
      <parentid>592610</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T05:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* OCR */ కొత్త విభాగం</comment>
      <origin>592908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70671" sha1="bfy8tdyihsfcpyzbyyc7akdurnqlxv4" xml:space="preserve">{{రచ్చబండ}}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;10%&quot;
||{{పాత చర్చల పెట్టె |[[/పాత చర్చ 1| ..1]] [[/పాత చర్చ 2| ..2]] [[/పాత చర్చ 3| ..3]] [[/పాత చర్చ 4| ..4]] [[/పాత చర్చ 5| ..5]]  [[/పాత చర్చ 6| ..6]]  [[/పాత చర్చ 7| ..7]]  [[/పాత చర్చ 8| ..8]]  [[/పాత చర్చ 9| ..9]]  [[/పాత చర్చ 10| ..10]][[/పాత చర్చ 11| ..11]] [[/పాత చర్చ 12| ..12]][[/పాత చర్చ 13| ..13]][[/పాత చర్చ 14| ..14]] [[/పాత చర్చ 15| ..15]] [[/పాత చర్చ 16| ..16]]|వ్యాఖ్య = పాత రచ్చబండ చర్చలు}}
|-
|&lt;inputbox&gt; 
type=fulltext
prefix=వికీసోర్స్:రచ్చబండ
break=no
width=15
searchbuttonlabel=రచ్చబండ పాత నిల్వలలో వెతుకు
&lt;/inputbox&gt;
|}
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; width=&quot;20%&quot;
||{{సహకారం_స్థితి}}
|}
&lt;!-- మీ ప్రశ్నలు, సందేహాలు, వ్యాఖ్యలు ఈ గీత గిదువన రాయండి --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:02, 19 జనవరి 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 17:11, 3 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 18:41, 5 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 00:58, 26 ఏప్రిల్ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 13:02, 17 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 27 మే 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== క్రాప్ టూల్ వికీసోర్స్ లో పనిచేయడం లేదు   ==

{{ping|Arjunaraoc}} కొంచెం చూస్తారా ? [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:48, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు,  మీడియావికీలో మార్పుల వలన ఏదో సమస్య ఏర్పడినట్లుంది. ఇటీవల మీడియావికీ మార్పులు నేను అంతగా గమనించుటలేదు కావున [[:m:Indic-TechCom/Requests#Cropimage_gadget_stopped_working_on_Telugu_Wikisource]] దగ్గర నివేదించాను. @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]] గారు కాని ఇతరులు కాని సహాయం చేయమని కోరాను. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:05, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::ధన్యవాదాలు అండి. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:30, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గారి సహాయంతో  సమస్య పరిష్కరించబడింది.  పరిశీలించి ఇంకేమైనా సమస్యలుంటే తెలపండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:25, 12 జూన్ 2026 (UTC)
::::ధన్యవాదాలు అండి. చూసాను. ఇప్పుడు క్రాప్ టూల్ కనపడుతోంది. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 03:54, 12 జూన్ 2026 (UTC)

== ప్రాచీన ఫాంట్  &lt;s&gt;&quot;౯&quot;&lt;/s&gt; ౝ ==

{{ping|Arjunaraoc}}
{{ping| Rajasekhar1961}}

కొన్ని పుస్తకాలలో ఈ పై ఫాంట్ (౯) ఉపయోగించాలి. అంకెలలో (౯) ఉంది ఉపయోగించవచ్చా? తెలియచేయగలరు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:04, 10 జూన్ 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] గారు, ఇది తెలుగు అంకె 9.  కొన్ని పాత పుస్తకాలను పాఠ్యీకరించేటప్పుడు ఇప్పడు సాధారణ వాడుకలోలేని అంకెలకు బదులు, ఇండోఅరబిక్ అంకెలనే వాడాము.  కాని వాటిని అలానే వాడి, ఏదైనా సాంకేతికంగా  తాత్కాలికంగా చూపించేటప్పుడు  ఇండో అరబిక్ అంకెలను చూపితే బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది. ఆ పుస్తకంపై కృషి చేసేవారితో చర్చించి నిర్ణయం తీసుకోండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:10, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అలాగే అండి. ఇది అంకెలలో సమస్య కాదండి. పాఠ్యంలో సమస్య. ఉదాహరణకి - '''వారెల్లరు౯''' [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 05:43, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::అది తొమ్మిది కాదండి. న్ - అక్షరం. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:46, 11 జూన్ 2026 (UTC)
::అంటే నకారపొల్లుకు బదులు న్ - అక్షరం చేర్చవచ్చునా.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:15, 11 జూన్ 2026 (UTC)
:::@[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]], @[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]], @[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] గార్లకు, అర్ధమైంది. నకారపొల్లుకి అంకే ౯ కి తేడా వుంది.  ౯ కంటె నకారపొల్లుకి ఇంకొక ఇంకొక చిన్న అడ్డగీత అదనంగా వుంటుంది.  నకారపొల్లు యూనికోడ్ లో 2020 లో చేర్చబడింది. గూగుల్ నుండి అందుబాటులో వున్న Noto Sans Telugu font లో అందుబాటులో వున్నది. అయితే నా కంప్యూటర్ (లినక్స్) లో స్థాపించిన తరువాత  వికీపీడియాలో కనబడేటట్లు చేయటంలో నాకింకా సమస్యలున్నాయి.  మీ విండోస్ కంప్యూటర్లలో  Alt +0C5D అనగా Alt నొక్కి వుంచి సున్నా(0), C,5,D నొక్కాలి.  ఈ గుర్తు సరిగా కనబడకపోతే Noto Sans Telugu  Font స్థాపించుకొని  ప్రయత్నించండి. దీనికి మీరు సాంకేతిక నైపుణ్యత కలిగిన వారి సహాయం తీసుకోవడం అవసరమవవచ్చు.  [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::: క్రోమ్ బ్రౌజర్  లో సరిగా కనబడుతున్నది.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 02:27, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::అలాగేనండి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 04:09, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::ఆగుర్తు ఇప్పుడు వాడుకలో లేదు. దానికి బదులు న్ గాని ర్ గాని (దీనికి కూడా ప్రాచీనతెలుఁగులో వాడబడింది) మార్పిడి చేయవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:14, 12 జూన్ 2026 (UTC)
:::::Firefox లో కూడా Noto Sans Telugu fonts అన్నీ తాజాపరచినతరువాత సమస్య తీరింది. మరిన్ని వివరాలకు [https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=2047062 బగ్] చూడండి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:25, 13 జూన్ 2026 (UTC)
::::::తెవికీ ఎడిటర్ లో తెలుగు ప్రత్యేక అక్షరాల సమూహంలో సున్నకు ముందు ([https://phabricator.wikimedia.org/T428991 చేర్చబడింది]).   వాడుకరులు ఫాంట్ ని తాజాపరచితే దీనిని చేర్చడం మరింత సులువు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 19 జూన్ 2026 (UTC)

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|చర్చ]])&lt;/bdi&gt; 17:12, 23 జూన్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:31, 25 జూన్ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== క్రాప్ ఇమేజ్ (Cropimage) మొబైల్ తోడ్పాటు ==

@[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]]  సహాయంతో cropimage మొబైల్ తోడ్పాటు అమలుపరచాను, పరీక్షించి ఏమైనా దోషాలుంటే తెలియచేయండి. మరిన్ని వివరాలకు [https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic-TechCom/Requests#c-ZI_Jony-20260625160000-ZI_Jony-20260625022600 చూడండి]. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 00:51, 26 జూన్ 2026 (UTC)

== క్రాప్ ఇమేజ్ (cropimage) వాడుక గణాంకాలు 10 వేల మైలురాయి ==

ఈ రోజు చూడగా  క్రాప్ ఇమేజ్  ఈ  సైట్ లో 10,513 సార్లు వాడబడింది ([https://quarry.wmcloud.org/query/106833 క్వారీ క్వెరీ]). ఈ పరికరం [[వికీసోర్స్:రచ్చబండ/పాత చర్చ 5#పుస్తకంలోని బొమ్మలు చేర్చడానికి crop image (క్రాప్ ఇమేజి) వాడుకరి స్క్రిప్ట్|సృష్టించిన]] తరువాత 10 సంవత్సరాలు గడచినవి.  దీనిని వాడిన వారందరికి, నిర్వహణలో తోడ్పడిన @[[వాడుకరి:Jayprakash12345|Jayprakash12345]],  @[[వాడుకరి:ZI Jony|ZI Jony]] గార్లకు నా కృతజ్ఞతలు. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:03, 30 జూన్ 2026 (UTC)
: {{ping|arjunaraoc}} ఈ టూల్ మనకు బాగా ఉపయోగపడింది. తెలుగులో స్థాపించిన మీకు మా కృతజ్ఞతలు.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 06:11, 30 జూన్ 2026 (UTC)
=== ఎక్కువ వాడుక గల 10 పుస్తకాలు===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!index_title!!transclusion_count
|-
|  [[index:TeluguVariJanapadaKalarupalu.djvu]]||593
|-
|  [[index:Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three.pdf]]||179
|-
|  [[index:Chandamama_1948_01.pdf]]||134
|-
|  [[index:సంగ్రహ_ఆంధ్ర_విజ్ఞానకోశము_మొదటి_సంపుటము_అ-ఆర్ష.pdf]]||134
|-
|  [[index:అక్షరశిల్పులు.pdf]]||133
|-
|  [[index:2015.386370.teluguaguloo-chitrakavitvamu.pdf]]||126
|-
|  [[index:DivyaDesaPrakasika.djvu]]||125
|-
|  [[index:Jyothishya_shastramu.pdf]]||120
|-
|  [[index:Adavi_Bapiraju_Samagra_Kavita_Sankalanam_Vol-1,_Kinnera_Art_Theatrees.pdf]]||113
|-
|  [[index:Jeevasastra_Samgrahamu.pdf]]||105
|}
[https://quarry.wmcloud.org/query/106870 క్వెరీ] ----[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 05:00, 1 జూలై 2026 (UTC)

== WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము. ==

ప్రియమైన కమ్యూనిటీ సభ్యులారా,

WikiConference India 2026 కోసం స్వీయ నిధులతో నమోదు (Self-Funded Registration) మరియు సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం (Call for Submissions) ఇప్పుడు ప్రారంభమయ్యాయని సంతోషంతో తెలియజేస్తున్నాము.

WikiConference India 2026, 2026 సెప్టెంబర్ 4 నుండి 6 వరకు కేరళలోని కొచ్చిలో నిర్వహించబడుతుంది. భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వికీమీడియన్లు, కమ్యూనిటీ నాయకులు, డెవలపర్లు, పరిశోధకులు మరియు ఓపెన్ నాలెడ్జ్ పట్ల ఆసక్తి ఉన్న వారిని ఒకచోట చేర్చే ముఖ్యమైన కార్యక్రమం ఇది.

ఈ ఏడాది సదస్సు ప్రధాన అంశం:

“Reimagining the Knowledge Commons: Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem”

వేగంగా మారుతున్న సాంకేతిక పరిసరాలు, కృత్రిమ మేధస్సు (AI) అభివృద్ధి, మరియు జ్ఞాన సృష్టిలో వస్తున్న కొత్త మార్పుల నేపథ్యంలో, కమ్యూనిటీ నాయకత్వం, ప్రాంతీయ భాషలు, ఓపెన్ నాలెడ్జ్, అలాగే భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియాలో వికీమీడియా ఉద్యమ భవిష్యత్తుపై చర్చించేందుకు ఈ సదస్సు ఒక వేదికగా ఉంటుంది.

=== స్వీయ నిధులతో నమోదు ===
స్వీయ నిధులతో నమోదు ప్రస్తుతం Pretix వేదికలో ప్రారంభమైంది.

* నమోదు చేసుకోవడానికి: &lt;nowiki&gt;https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/&lt;/nowiki&gt;
* మరిన్ని వివరాలకు: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration&lt;/nowiki&gt;

=== సెషన్ ప్రతిపాదనల ఆహ్వానం ===
సెషన్ ప్రతిపాదనలు ప్రస్తుతం Eventyay వేదిక ద్వారా ఆహ్వానించబడుతున్నాయి.

వర్క్‌షాపులు, చర్చా సమావేశాలు, ప్యానెల్ చర్చలు, ఇంటరాక్టివ్ సెషన్లు, లైట్నింగ్ టాక్స్ మరియు పోస్టర్ ప్రెజెంటేషన్ల కోసం ప్రతిపాదనలు పంపవచ్చు.

మీరు చాలా కాలంగా వికీమీడియా ఉద్యమంలో భాగమై ఉన్నా, లేదా ఇటీవలే చేరినా, మీ అనుభవాలు మరియు ఆలోచనలు సదస్సు కార్యక్రమాన్ని మరింత సమృద్ధిగా చేయడంలో సహాయపడతాయి.

* మార్గదర్శకాలు మరియు అదనపు సమాచారం: &lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions&lt;/nowiki&gt;
* ప్రతిపాదనలు పంపేందుకు చివరి తేదీ: '''15 జూలై 2026'''

WikiConference India 2026 గురించి పూర్తి సమాచారం, ముఖ్యమైన తేదీలు మరియు ఇతర ప్రకటనల కోసం:

* పూర్తి ప్రకటన: &lt;nowiki&gt;https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/&lt;/nowiki&gt;

అన్ని కమ్యూనిటీ సభ్యులు నమోదు చేసుకుని, తమ సెషన్ ప్రతిపాదనలను సమర్పించి, ఈ ప్రకటనను తమ కమ్యూనిటీల్లో మరియు పరిచయ వర్గాల్లో పంచుకోవాలని మనవి.

సాదరంగా,

WikiConference India 2026 నిర్వహణ కమిటీ [[వాడుకరి:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[వాడుకరి చర్చ:Amrit Sufi|చర్చ]]) 10:38, 30 జూన్ 2026 (UTC)

== Reminder: WikiConference India 2026 – Deadline on 15 July 2026  ==

Dear Community Members,

This is a friendly reminder that the deadline for '''Self-funded Registration''' and the '''Call for Submissions''' for '''WikiConference India 2026''' is '''15 July 2026'''.

=== Self-funded Registration ===

https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/

=== Call for Submissions ===

https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions

We invite proposals for workshops, discussions, panel sessions, interactive sessions, lightning talks, and poster presentations.

=== For more information ===

https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026

We encourage everyone to register, submit proposals, and share this reminder within your communities.

Regards,

'''WikiConference India 2026 Organizing Team''' [[వాడుకరి:Gauri Guptaa|Gauri Guptaa]] ([[వాడుకరి చర్చ:Gauri Guptaa|చర్చ]]) 15:03, 7 జూలై 2026 (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:25, 24 జూలై 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 ==

Dear Wikimedia Contributors,
 
We are excited to announce '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 Kerala Culture Month 2026]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 WikiConference India 2026]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
 
'''Campaign Focus:'''
 
* Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages
* Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
* Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media
* Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics
 
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
 
For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project.
 
Best regards,
''Communications Team, WCI 2026''
 
[[వాడుకరి:Shadabgdg|Shadabgdg]] ([[వాడుకరి చర్చ:Shadabgdg|చర్చ]]) 16:12, 25 జూలై 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] 16:31, 3 ఆగస్టు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MSantos (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=28221043 --&gt;

== Invitation to pre-conference activities for WikiConference India 2026 ==

Dear Wikimedia contributors,

As the Wikiconference India 2026 draws nearer, the excitement is soaring as well! We are sending this message to inform you that two pre-conference activities are being held as a part of this meetup. The Wiki Loves Villages campaign 2026 starts on 15th August 2026, so get ready to contribute! This initiative aims to expand and enhance content and media about villages across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base.
Campaign Focus:
A. Expand Wikipedia articles about Villages in India in multiple languages
B. Improve content quality with citations, images, and comprehensive information
C. Populate Wikimedia Commons with freely licensed media about a village
D. Enrich Wikidata with structured information about Village-related topics
We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
For more information and to get involved, visit the campaign page ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026)) on your preferred Wikimedia project.

Another way to contribute to a pre-conference activity is the innovative Wiki Loves Medicinal Plants 2026- it is a photography campaign hosted by WikiConference India 2026. The activity already started on 1st August and ends on 31st August 2026, so gear up to document local medicinal knowledge and fill the knowledge gaps.
This initiative aims to expand and enhance freely licensed images and other media of medicinal plants in and around our surroundings.
Campaign Focus:
A. Add freely licensed images of medicinal plants.
B. Improve description of existing medicinal plants.
C. Improve depictions of images.
D. Improve wikidata items.
We invite you to contribute by adding new photos, videos or enhancing existing ones. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters.
To know more about how to contribute, rules, and tips head to the Meta page to find information ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Medicinal_Plants)) on your preferred Wikimedia project.

Best regards,&lt;br&gt;WikiConference India 2026 pre-conference organizing team

-- [[వాడుకరి:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[వాడుకరి చర్చ:Kuldeepburjbhalaike|చర్చ]]) 15:32, 13 ఆగస్టు 2026 (UTC)

== సర్వర్ స్విచ్ - మీ వికీ త్వరలో కొద్ది కాలం పాటు చదవడానికి-మాత్రమే ఉంటుంది ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|ఈ సందేశాన్ని మరొక భాషలో చదవండి]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|వికీమీడియా ఫౌండేషన్]] దాని డేటా సెంటర్ల మధ్య ట్రాఫిక్‌ను మారుస్తుంది దీనివల్ల వికీపీడియా మరియు ఇతర వికీమీడియా వికీలు విపత్తు తర్వాత కూడా ఆన్‌లైన్‌లో ఉండగలరు.

ట్రాఫిక్ మొత్తం '''{{#time:j xg|2026-09-23|te}} ''' మీద ఆన్ అవుతుంది. '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' వద్ద స్విచ్ ప్రారంభమవుతుంది

దురదృష్టవశాత్తు, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|మీడియావికీ]]లో కొన్ని పరిమితుల కారణంగా, స్విచ్ చేసేటప్పుడు అన్ని సవరణలు ఆపివేయబడాలి. ఈ అంతరాయానికి మేము క్షమాపణలు కోరుతున్నాము మరియు భవిష్యత్తులో దీనిని తగ్గించడానికి మేము కృషి చేస్తున్నాము. 

ఈ ఆపరేషన్ జరగడానికి 30 నిమిషాల ముందు అన్ని వికీలలో ఒక బ్యానర్ ప్రదర్శించబడుతుంది. ఆపరేషన్ ముగిసే వరకు ఈ బ్యానర్ కనిపిస్తుంది. 
ఈ బ్యానర్ టెక్స్ట్ యొక్క [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate అనువాదం లేదా ప్రూఫ్ రీడింగ్] కు మీరు సహకరించవచ్చు.

'''మీరు అన్ని వికీలను చదవగలరు, కానీ కొంత సమయం వరకు సవరించలేరు.'''

* {{#time:l j xg Y|2026-09-23|te}} పై మీరు ఒక గంట వరకు సవరించలేరు.
* మీరు ఈ సమయంలో సవరించడానికి లేదా సేవ్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తే, మీరు ఒక దోష సందేశాన్ని చూస్తారు. ఈ నిమిషాల్లో సవరణలు ఏవీ కోల్పోకుండా ఉంటాయని మేము ఆశిస్తున్నాము, కానీ మేము దానికి హామీ ఇవ్వలేము. మీరు దోష సందేశాన్ని చూస్తే, దయచేసి సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు వేచి ఉండండి. అప్పుడు మీరు మీ సవరణను భద్రపరచగలగాలి. కానీ, అవసరమైతే, ముందుగా మీ మార్పులను కాపీ చేసుకోవాలని మేము సిఫార్సు చేస్తున్నాము.

''ఇతర ప్రభావాలు'':

* నేపథ్య పనులు నెమ్మదిగా జరుగుతాయి మరియు కొన్నింటిని వదిలివేయబడతాయి. ఎరుపు రంగు లింక్‌లు మామూలుగా అంత త్వరగా నవీకరించబడకపోవచ్చు. మీరు వేరే చోట లింక్ చేయబడిన కథనాన్ని సృష్టిస్తే, ఆ లింక్ సాధారణం కంటే ఎక్కువసేపు ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. దీర్ఘకాలంగా నడుస్తున్న కొన్ని స్క్రిప్ట్‌లను ఆపవలసి ఉంటుంది.
* ఇతర వారం లాగే ఈ వారం కూడా కోడ్ విస్తరణలు జరుగుతాయని మేము ఆశిస్తున్నాము. అయితే, ఆపరేషన్ తర్వాత అవసరమైతే కొన్ని కేసుల వారీగా కోడ్ ఫ్రీజ్‌లు సకాలంలో జరగవచ్చు.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] 90 నిమిషాల పాటు అందుబాటులో ఉండదు.

అవసరమైతే ఈ ప్రాజెక్టును వాయిదా వేయవచ్చు. మీరు [[wikitech:Switch_Datacenter|షెడ్యూల్‌ను wikitech.wikimedia.org లో చదవవచ్చు]]. ఏవైనా మార్పులు ఉంటే షెడ్యూల్‌లో ప్రకటిస్తారు. 

'''దయచేసి ఈ సమాచారాన్ని మీ కమ్యూనిటీతో పంచుకోండి.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 12:18, 25 సెప్టెంబరు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080967 --&gt;

== చందమామ ==
చందమామ సంచికలు 1947 జూలైనుంచి 1965 డిసెంబరువరకు అన్నిటినీ ఎక్కిస్తున్నాను. 2009 లో చందమామ పబ్లికేషను రైట్సు సుబ్రహ్మణ్యన్ గారికి విక్రయించబడినవి. భారతీయ కాపీరైట్ లా ప్రకారం 60 సంవత్సరాలతరువాత పత్రికలన్నీ పబ్లిక్ డొమైన్ లోకి వస్తాయి. 1966 తదనంతర సంచికల కాపీరైటు స్థితి పరిశీలించినతరువాత వాాటిగురించి నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 06:09, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC)
:: వికీమీడియా కాపీహక్కులను సీరియస్ గా పరిగణిస్తుంది. [[చందమామ పిల్లల మాసపత్రిక]] కొన్ని (3-4) పత్రికలను నేను అప్లోడ్ చేశాను. భారతీయ కాపీహక్కుల చట్టం ప్రకారం పత్రికలు ముద్రించబడిన 60 సంవత్సరాల తర్వాత కాపీహక్కులు చెల్లిపోయినా, వాటిలోని రచయితల జీవితకాలం ప్రకారం కాపీహక్కులు ఉంటాయని నా అవగాహన. ఒకసారి పరిశీలించండి.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 07:18, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC)
:::All editions of Chandamama have already entered open source. I sent you the details on Whatsapp. Check it. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 08:31, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC)
:: The link is on Internet Archieve; according to some the Opensource tag (for that sake any copyright tag) unless given by the copywright holder needs to be verified by the knowledgeable people.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 12:17, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC)
:@[[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|దేవీప్రసాదశాస్త్రి]]గారూ, పత్రికల కాపీహక్కులు అన్నవి సంక్లిష్టమైన అంశం. పత్రికల్లో ప్రచురితమైన ప్రతీదానికీ పత్రిక యాజమాన్యానికే పూర్తి కాపీహక్కులు ఉండవు. ఎవరైతే రచయితలు పత్రికలో పూర్తిస్థాయి ఉద్యోగులుగా జీతానికి పనిచేస్తారో వారి కాపీహక్కులే సహజంగా పత్రికకు చెందుతాయి. మిగిలిన రచయితలందరికీ భారత కాపీహక్కుల చట్టాల ప్రకారం వారికే కాపీహక్కులు చెందుతాయి. కాబట్టి, పత్రికలు 60 ఏళ్ళు గడిచినంతనే పూర్తిగా కాపీరైట్లు చెల్లిపోతాయని ఖచ్చితంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. ఉదాహరణకు, [https://archive.org/details/Chandamama-Telugu-1955-12/page/n35/mode/2up చందమామ 1955 డిసెంబరు సంచికలో] దేవుడి సలహా అని ఆర్. రామనరసయ్య అనే వ్యక్తి రాసిన కథ ఉంది. ఈ ఆర్. రామనరసయ్య ఆ పత్రిక పూర్తిస్థాయి ఉద్యోగినా కాదా అన్నది కానీ, ఒకవేళ ఉద్యోగి కాకుంటే 1965లోపు చనిపోయారా తర్వాత చనిపోయారా అన్నది మనం ఇప్పుడు కనిపెట్టడం చాలా కష్టం. అది తేలేదాకా ఆ కథ కాపీహక్కుల పరిధిలో ఉందా లేదా అన్నది చెప్పలేం. ఇలా ఒక్కో రచనా పరిశీలించుకుంటూ పోవడం దాదాపు అసాధ్యం కదా. [[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 16:22, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)
::పైన చెప్పినట్లు పత్రికల కాపీహక్కులు అన్నవి సంక్లిష్టమైన అంశం. ఛాయాచిత్రాలు, వ్యాసాలు, చిత్రాలకు సంబంధించి రచయితలు తరఫునుండి ప్రత్యేక అగ్రీమెంట్స్ లేకపోతే సాధారణంగా (by default) ప్రచురణకర్తలు కాపీరైట్ కలిగి ఉంటారు. వీరు అంటే కొన్ని విదేశీ పత్రికలూ, భారతీయ వైజ్ఞానిక పత్రికలూ కూడా రచయితల నుండి కాపీరైట్ ట్రాన్స్ఫర్ పత్రం తీసుకుని ఆయా వ్యాసాల్ని ప్రచురిస్తారు. దీనికి సంబంధించి ఒక లింకు కొంత సమాచారం ఇస్తుంది అనుకుంటాను. https://en.wikisource.org/wiki/Help:Copyright_renewals#Contributions_to_periodicals. చందమామకు సంబంధించి యాజమాన్య హక్కుల ప్రకటన ఈ పేజీలో చూడవచ్చు. https://archive.org/details/Chandamama/Chandamama1992April/page/n64/mode/1up. ఇలాగే ప్రతి పత్రిక తమ కాపీరైట్స్ గురించి ప్రకటన చేస్తుంది. ఇది చాలావరకు మీఅందరికి తెలిసినదే నా అవగాహన మేరకు మరొకసారి గుర్తుచేస్తున్నాను. అయితే నేను ఇంకొంత లోతుగా అధ్యయనం చేయాలి.  ధన్యవాదాలు. [[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 18:51, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)
:::My reply is in English because the court case and judgements were in English. I'll make a few points based on that interim judgement.
:::1. Chandamama Publications sold their publication rights in 2009 - only publication rights, not copyright to the previous issues.
:::2. Most of the materials - irrespective of who wrote it up - is drawn from folk-literature, Puranas and the epics. I don't want to get into an argument about who owns the rights to stories from Mahabharata or Garuda Purana at this point.
:::3. The copyright law is very clear - 60 Years; the copyright to the entire magazine originally vested with the Publications, which now does not exist. That is the reason why Chandamama has already been uploaded in the Archives - it is already in public domain. We are only converting from jpeg/pdf to text.
:::4. Right now only the logo and the brand are under copyright-sub judice.
:::5. The copyright law also makes some exemptions regarding non-commercial, non-profit and eductional use. All that it demands is an acknowledgement of the source be made when used.
:::We are not producting new materials; caution is good but there is no need to be overcautious and scared about the copyright law. [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 22:57, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)

::::
:::::1. చందమామ పబ్లికేషన్లు పబ్లికేషన్ రైట్లు అమ్మారో, కాపీహక్కులు అమ్మారో మనకు పూర్తిగా సంబంధం లేని విషయం. ఒక కృతికి (work) కాపీహక్కులు ఉన్నాయా లేదా అన్నదే మన చర్చనీయాంశం. ఎందుకంటే, ఈ కృతిలో పబ్లిషర్ చేతిలో ఉన్న హక్కులన్నీ ఆల్రెడీ పబ్లిక్ డొమైన్ లోకి వచ్చేశాయన్నది నిర్వివాదాంశం. నేను చెప్తున్నది ఏమిటంటే, కాపీహక్కుల ఓనర్ షిప్ పూర్తిగా చందమామ పబ్లికేషన్స్ వారి వద్ద ఉండదని. '''ఒక పత్రికలో ప్రచురించిన రచనల్లో కేవలం &quot;వారి స్వంత పూర్తి-స్థాయి (ఫుల్ టైం) ఉద్యోగుల రచనలు మాత్రమే&quot; పబ్లిషర్ దగ్గర ఉంటాయి, పారితోషికం ఇచ్చినా, ఇవ్వకున్నా మిగిలిన ఫ్రీలాన్స్ రచయితలు, పార్ట్ టైం రచయితలు రాసిన రచనలన్నీ ఆయా రచయితల వద్దనే ఉంటాయి'''. ఇలాంటప్పుడు, అసలు చందమామ హక్కులు అమ్ముకున్నారా లేదా అన్నది మనకు చర్చనీయాంశం కాదు.
:::::2. పున:కథనాలు అయినంతమాత్రాన ఆయా రచనలకు రచయితల వద్ద హక్కులు ఉండవు అంటే కాపీహక్కుల చట్టం కానీ, జడ్జిమెంట్లు కానీ అంగీకరించవు. చట్టపరంగా చూసినా, సృజనపరంగా చూసినా ఒక ఇతివృత్తం తీసుకున్నంత మాత్రాన ఒరిజినల్ కి తప్ప, డిరవేషన్ కి హక్కులు ఉండవని ఉండదు. చిన్నపిల్లల కోసం రామాయణాన్ని తిరిగి రాయడం అన్నది చాలా పెద్ద సృజనాత్మక కృషి. కాబట్టి, మీరే అన్నట్టు, అసలు ఈ అంశాన్ని ఇంతకన్నా చర్చించడం అనవసరం.
:::::3. '''the copyright to the entire magazine originally vested with the Publications''' అన్నది ఏమాత్రమూ సరికాదు. కాపీహక్కు చట్టంలో స్పష్టంగా '''&quot;Subject to the provisions of this Act, the author of a work shall be the first owner of the copyright therein&quot;''' అని ప్రారంభం అవుతుంది. ఆ ఎక్సెప్షన్ ఏమిటి అన్నది వెంటనే స్పష్టంగా ఉంటుంది, పబ్లిషర్/మేగజైన్ నేరుగా ఆ పనిమీదే ఎవరినైనా ఉద్యోగంలో తీసుకున్నట్టైతే మాత్రమే పబ్లిషర్ కి కాపీరైట్ వస్తుంది. '''&quot;in the case of a literary, dramatic or artistic work made by the author in the course of his employment by the proprietor of a newspaper, magazine or similar periodical under a contract of service or apprenticeship, for the purpose of publication in a newspaper, magazine or similar periodical, the said proprietor shall, in the absence of any agreement to the contrary, be the first owner of the copyright in the work in so far as the copyright relates to the publication of the work in any newspaper, magazine or similar periodical, or to the reproduction of the work for the purpose of its being so published, but in all other respects the author shall be the first owner of the copyright in the work&quot;''' ఇది మీ అవగాహనకు పూర్తి విరుద్ధం కాదా?
:::::4. పైన చెప్పినట్టే ఇది పూర్తిగా మనకు సంబంధం లేని అంశం.
:::::5. వికీసోర్సులో ప్రచురితమైనది నిస్సందేహంగా కాపీహక్కుల విషయంలో స్పష్టంగా ఉండాలి. ఇందులో ఏ సందేహమూ లేదు. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:50, 10 అక్టోబరు 2026 (UTC)--[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 07:50, 10 అక్టోబరు 2026 (UTC)

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].&lt;br/&gt;Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[వాడుకరి:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[వాడుకరి చర్చ:MediaWiki message delivery|చర్చ]]) 12:42, 1 అక్టోబరు 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31106967 --&gt;

== Poem Template ==
Is there any way to change the orientation of a picture in a page? Right now there is only scope for lateral positioning. Can we add a &quot;rotate&quot; parameter? [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 04:41, 4 అక్టోబరు 2026 (UTC)
* crop toool లో వీలుకాదు. కానీ కామన్స్ లో ఈ సౌలభ్యం ఉంది--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 05:51, 4 అక్టోబరు 2026 (UTC)

== సాయి ఫణి నిర్వాహక హోదాకై ప్రతిపాదన ==
తెలుగు వికీసోర్స్ లో నేను ([https://xtools.wmcloud.org/ec/te.wikisource.org/Saiphani02 వాడుకరి:Saiphani02]) నిర్వాహకునిగా ఉండేందుకు అభ్యర్థన చేసుకుంటున్నాను. గత రెండు సంవత్సరాలుగా తెలుగు వికీసోర్సులో కొత్త పుస్తకాలు చేర్చటం, అచ్చుదిద్దటం, సూచికలు తయారు చెయ్యటం, వికీడేటా లింకింగ్ చెయ్యటం, చేసాను. అంతే గాక, టెక్నికల్ విషయాల్లో నాకు తెలిసినంత వరకు సహాయపడ్డాను. మూసలు, మాడ్యూల్స్, వికీసొర్స్ మొబైల్ ఆప్, వికీ ఇండెక్స్ టూల్, ఓసీఆర్  పై పని చేసాను. నిర్వాహకత్వం భాద్యత తీసుకొని మరింత చురుగ్గా తెలుగు వికీసోర్సు ప్రాజెక్టు అభివృద్ధికై సహాయపడాలనుకుంటున్నాను. ధన్యవాదాలు! [[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] ([[వాడుకరి చర్చ:Saiphani02|చర్చ]]) 11:18, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)

:@[[వాడుకరి:Saiphani02|Saiphani02]] గారి ప్రతిపాదనకు, వారం రోజులలోగా అనగా  16 అక్టోబర్ 2026 లోగా స్పందించమని మనవి. [[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:02, 11 అక్టోబరు 2026 (UTC)

===అభిప్రాయాలు=== 
# సాంకేతిక విషయాలపై మంచి అవగాహన కలిగిన సాయిఫణి, మరికొంత చురుకుగా పనిచేయడానికి నిర్వాహకత్వం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. నేను సమర్ధిస్తున్నాను.--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 11:57, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)
# వికీసోర్స్ లో పూర్తి స్థాయిలో పనిచేయాలంటే సాంకేతిక విషయాల అవగాహన కూడా చాలా ముఖ్యం అని నా అభిప్రాయం. సాయిఫణికి వికీసోర్స్ ప్రక్రియలతో పాటు వాటికీ అవసరమైన సాంకేతిక నైపుణ్యం ఉందని భావిస్తూ, మరింత చురుకుగా బాధ్యతని నిర్వహిస్తారని ఆశిస్తూ అతని స్వీయ ప్రతిపాదనని సమర్ధిస్తున్నాను.[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 13:04, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)
# సాయిఫణీంద్ర గారు ఏ బాధ్యత చేపట్టినా చాలా చక్కగా నిర్వహిస్తారు. వికీసోర్స్ రీడర్ యాప్ ద్వారా భారతీయ భాషలే కాక ప్రపంచవ్యాప్తంగా వికీసోర్సు ప్రాజెక్టులన్నిటికీ సేవ చేస్తూ మంచి అవగాహన సంపాదించారు. ఆయన ప్రతిపాదనను స్వాగతిస్తూ సమర్థిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:Pavan santhosh.s|Pavan santhosh.s]] ([[వాడుకరి చర్చ:Pavan santhosh.s|చర్చ]]) 16:12, 9 అక్టోబరు 2026 (UTC)
# సమర్ధిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 06:00, 11 అక్టోబరు 2026 (UTC)
# సమర్ధిస్తున్నాను. --[[వాడుకరి:రహ్మానుద్దీన్|రహ్మానుద్దీన్]] ([[వాడుకరి చర్చ:రహ్మానుద్దీన్|చర్చ]]) 05:02, 16 అక్టోబరు 2026 (UTC)
===నిర్ణయం===
సాయి ఫణి నిర్వాహక ప్రతిపాదన  సర్వసమ్మతితో  ఆమోదించబడింది. @[[User:Saiphani02]]'s admin proposal is approved unanimously.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:16, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC)

[[meta:Steward_requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Initiated request]] to Stewards.--[[వాడుకరి:Arjunaraoc|అర్జున]] ([[వాడుకరి చర్చ:Arjunaraoc|చర్చ]]) 01:32, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC)

సాయి ఫణి నిర్వాహక ప్రతిపాదన సర్వసమ్మతి, ఒక సంవత్సరానికి స్టీవార్డ్ అనుమతి కూడా పొందింది. సాయి ఫణి గారికి అభినందనలు.[[వాడుకరి:Vjsuseela|Vjsuseela]] ([[వాడుకరి చర్చ:Vjsuseela|చర్చ]]) 14:29, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC)

సాయి ఫణీంద్ర గారికి స్వాగతం. మీ కృషితో తెలుగు వికీసోర్స్ మరింత త్వరగా అభివృద్ధి సాధించాలని ఆశిస్తున్నాను--[[వాడుకరి:Rajasekhar1961|Rajasekhar1961]] ([[వాడుకరి చర్చ:Rajasekhar1961|చర్చ]]) 19:06, 20 అక్టోబరు 2026 (UTC)

== OCR ==
Since yesterday, the Google OCR tool is not working. Any specific reason? I keep getting the message &quot;No text was returned by the OCR tool&quot; [[వాడుకరి:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|గరిమెళ్ళ దేవీప్రసాదశాస్త్రి]] ([[వాడుకరి చర్చ:దేవీప్రసాదశాస్త్రి|చర్చ]]) 05:22, 22 అక్టోబరు 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bfy8tdyihsfcpyzbyyc7akdurnqlxv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Mana Telugu by Bhamidipati Kameswararao.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>91204</id>
    <revision>
      <id>592896</id>
      <parentid>308200</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592896</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2782" sha1="nb3l0ki9ark4oekmsqrh3mfhz6i92js" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{p|fs150|ac}}పరీక్షలు&lt;/p&gt; 

[ఇది 5-4-1931 తేదీని ఏలూరు హైస్కూలులో, 'పాతవిద్యార్థి సంఘం తరఫున జరిగిన వార్షికసమావేశసందర్భంలో చదివినది.] 

ఇది ఈహైస్కూలుతాలూకు పాతవిద్యార్థిసంఘం యొక్క ద్వితీయవార్షికోత్సవ సమయం. ఈసందర్భంలో సరస్వతీపుత్రులైన సోదరులు చాలామందిఎఱుగుంటే ఒకర్ని ఒకరు కలుసుగోడానికీ, ఎఱక్కుంటే ఒకర్ని ఒకరు తెలుసుగోడానికీ, వీలైంది --- లక్ష్మీపుత్రులైన సోదరులు భోజనం వగైరా ఖంజాయింపులు చెయ్యడంవల్ల. ఈసభలో బాలురు వృద్ధులు, వృద్ధబాలురు, బాలవృద్ధులు, వగైరాలు, ఉన్నారు. వయోభ్యాసాల్ని బట్టీ, జ్ఞానైశ్వర్యాల్ని బట్టీ మానవులకి అభిరుచులు ఉంటాయి. అనేకమైన అభిరుచులు గలవారు పంక్తులుతీర్చి కూర్చున్నప్పుడు యావన్మందికీ సయించే ఏకవస్తువు తేవడంకష్టం, అందేటట్టు వడ్డించటం కష్టతరం. పోనీ ఏ ఎలకనో అడిగి తెచ్చి వడ్డించిన తరవాత తీరా బాగుంటుందామరి అని వారు భరించి భుజించినా అది అందరికీ రుచించడం కష్టతమం. అయినా సరే 'యథాశక్తి' సూత్రాన్ని అనుసరిస్తూండాలి. ఇక్కడ ఉన్న వారిలో, ప్రతి వారూ ఎన్నో కొన్ని పరీక్షలు చవిచూసి ఉంటారు. అంచేత, మనకందరికీ, 'పరీక్షలు' అనే సామాన్య విషయం అనచ్చు. కాబట్టి, “పరీక్షలు&quot; గురించి కొంచెం అంటాను. 

హాస్యరహస్యం తెలిసిన ఒకకవి రాసినదాల్లో ఒకచోట:&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nb3l0ki9ark4oekmsqrh3mfhz6i92js</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Mana Telugu by Bhamidipati Kameswararao.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>91205</id>
    <revision>
      <id>592898</id>
      <parentid>308201</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>శ్రీరామమూర్తి</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592898</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="8d6cfhcrwnx555dyhf9crunapmexzyu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;శ్రీరామమూర్తి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = Mana_Telugu_by_Bhamidipati_Kameswararao.pdf
|Page = 1
|bSize = 417
|cWidth = 411
|cHeight = 593
|oTop = 3
|oLeft = 6
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8d6cfhcrwnx555dyhf9crunapmexzyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>రచయిత:గోగులపాటి కూర్మనాథుడు</title>
    <ns>102</ns>
    <id>125758</id>
    <revision>
      <id>592902</id>
      <parentid>592784</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>592902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="m7imazp1ur3jd4n7kfe9pej9bhg6rn4" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = గోగులపాటి
 |అసలుపేరు = కూర్మనాథుడు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ
 |పుట్టిన_యేడు = 1720
 |గిట్టిన_యేడు = 1790
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = గోగులపాటి కూర్మనాధ కవి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
*[[ఏకాంతసేవ]]
*[[మృత్యుంజయవిలాసము]]
*[[లక్ష్మీనారాయణసంవాదము]] (ముద్రణ: 1941)
*[[విజయరామశతకము]]
*[[భక్తిరసశతకసంపుటము/మొదటిసంపుటము/సింహాద్రి నారసింహశతకము |సింహాద్రి నారసింహశతకము]] (ముద్రణ: 1926)
*[[సుందరీమణిశతకము]]</text>
      <sha1>m7imazp1ur3jd4n7kfe9pej9bhg6rn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592960</id>
      <parentid>592902</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* రచనలు */</comment>
      <origin>592960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1094" sha1="8wpbszs0su7v06j5x5m04z1mvxc3vz5" xml:space="preserve">{{రచయిత
 |ఇంటిపేరు = గోగులపాటి
 |అసలుపేరు = కూర్మనాథుడు
 |పేరు_మొదటి_అక్షరం = గ
 |పుట్టిన_యేడు = 1720
 |గిట్టిన_యేడు = 1790
 |వివరణ = 
 |బొమ్మ= 
 |వికీపీడియా_లంకె = గోగులపాటి కూర్మనాధ కవి
 |వికీవ్యాఖ్య_లంకె = 
 |కామన్సు లంకె= 
}}

==రచనలు==
*[[ఏకాంతసేవ]]
*[[మృత్యుంజయవిలాసము]]
*[[లక్ష్మీనారాయణసంవాదము]] (ముద్రణ: 1941)
*[[విజయరామశతకము]]
*[[భక్తిరసశతకసంపుటము/మొదటిసంపుటము/సింహాద్రి నారసింహశతకము |సింహాద్రి నారసింహశతకము]] (ముద్రణ: 1926)
*[[సుందరీమణిశతకము]] (ముద్రణ: 1941)</text>
      <sha1>8wpbszs0su7v06j5x5m04z1mvxc3vz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/776</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154834</id>
    <revision>
      <id>592856</id>
      <parentid>448653</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T12:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592856</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8724" sha1="q345phlao75wwtwsnu17clgdrqy6r1u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కాళిదాసమహాకవి}}&lt;/noinclude&gt;
టకు యోగ్యుడని మాలవికలో (1.2) చెప్పి, విద్వాంసులు మెచ్చినపుడే కవికి ఆత్మ తృప్తి రాగలదని శాకుంతలమున (1.2) అనినాడు. ఈ ఆశయములతో ప్రాచీనులలో కన్పించు ఇతివృత్తములను మొట్టమొదట వదలినాడు కాళిదాసు. తన మూడు నాటకములలోను కాళిదాస గ్రథితవస్తువు కలదని నాడు. ప్రసిద్ధమైన ఇతివృత్తమును ఆనవాలుగా గ్రహించి, తన భావనాశక్తి ద్వారా సన్నివేశములను కల్పించి, క్రొత్త విషయమును సృష్టించినాడు. క్లిష్ట సన్ని వేళములలో నాయికా నాయకులను చూపుట ఒక సన్నివేశము. స్వాతంత్య్రమును కోల్పోయి ధారణి వద్ద నిస్సహాయగా నున్నది మాలవిక, దైత్యుల
చేతులలో చిక్కినది ఊర్వశి. మధుకరమునకు చిక్కి వలపించినది శకుంతల. కేవలము భౌతికముగా, ఇచ్ఛాజనితమై బయలుదేరిన శృంగారమున సుఖము గాని, సౌందర్యము గాని లేదని తెలుపుటకు గర్భసంధిని వినియోగించినాడు. ఆధ్యాత్మికముగా శృంగారము పరిణమించుటకు అంతర సంఘర్షణ అవసరము. &quot;దుల్లహోపి ఓమే తస్సిం భవహిఅ అణిరాసం&quot; అనినది మాలవిక. “సురాంగనా కర్షతి ఖండి తాగ్రాత్ సూత్రం మృణాలాదిన రాజహంసీ&quot; అనినాడు పురూరవసుడు. గాలి కెదురుగా బోవు పతాక వెనుకకు తిరుగునట్లు దుష్యంతుని మనస్సు భ్రమించినది. తన నిజ స్వరూపమును వ్యక్తముచేయలేనిది మాలవిక. పుత్ర దర్శనముతో పురూరవసుడు తన కెడము కాగలడని దుఃఖించినది ఊర్వశి. భావ స్థిరములగు జననాంతర సౌహృదములను సరిగా తెలిసికొనజాలని దుష్యంతుడు తీరని మనోవేదనకు లోనైనాడు. పతి పరిత్యక్తయై, సహజమైన ప్రకృతికి వేరై ఏ కాకినిగా విలపించినది శకుంతల.

'''నాయికా నాయకులు :''' మూడు నాటకములలోను నాయికలను అపూర్వ సౌందర్యమూర్తులని భావించినారు నాయకులు. మాలవికను చిత్రించిన శిల్పికి కళాసృష్టిలో నుండవలసిన సమాధి కుదరకపోవుటచే చిత్రము కాంతి విసంవాదమైనది. 'ఆభరణస్యా భరణ' మైన ఊర్వశి రత్న సృష్టిరపరా' శకుంతల అనాఘ్రాత పుష్పము, అలూనకిసలయము, అనాస్వాదిత మధువు, పుణ్యముల
అఖండ ఫలము. ఇట్టి ప్రియురాలిని వీడి ఉండజూలని నాయకుడు పునర్దగ్శనమునకు యత్నించును. పొంచియుండి ప్రియుని పరిశీలించినది ఊర్వశి ; శకుంతలను గమనించినవాడు దుష్యంతుడు.

'''రస చిత్రణము :''' ఈ శృంగారము పరిశుద్ధమై, ఆధ్యాత్మికముగా భాసించి, శాంతమున పర్యవసించుటకు కుమార సంభవమున తపస్సు అపేక్షితమైనది. మాలవికకు బంధనము, ఊర్వశికి భరతుని శాపము, శకుంతలకు దుర్వాసుని శాపము విధింపబడినవి. శాపము అనినంతమాత్రమున కథా విషయమున కళంకమున్నదని ఎంచరాదు. నాయికా నాయకుల ఎడబాటుకు గల కారణములను కొంతవరకు సామాజికులకు వివరించుటకే శాపము ప్రస్తుతింపబడినది. మాలవికకు బంధనము విధించిన మహాకవి శాపమునే కోరి, ఆధ్యాత్మిక జగమున గల క్లిష్టతను కొంతవరకు చూపినాడు. తమతమ ధర్మములను వదలి, స్వసౌఖ్యములను కోరి, స్వవిషయములనే పరమావధిగా ఎంచినవారికి ఇతరులతో వైమనస్యములు వచ్చుట సహజము. స్వార్థము నశించనంతవరకు నిజమైన సౌఖ్యము లేదుకనుకనే 'రమ్యాణి విద్య ...'అని దుష్యంతుని స్థితి వివరించబడినది. స్వార్థ ప్రవృత్తిలో విస్మృతికి ప్రధాన స్థానమున్నది. విస్మృతికి బదులు మాలవిక విషయమున మౌనమును చూపినది కౌశికి.

ఇరావతి మూలమున ఉద్విగ్నుడై నాడు అగ్నిమిత్రుడు. ఉన్మాదియై పలవించినాడు పురూరవసుడు. చిత్రగతమైన కాంతను నిజమైన వ్యక్తిగా దలచి భావోన్మాదమున తగుల్కొనినాడు దుష్యంతుడు. ఈ ఉద్విగ్నత నుండి బయలుదేరినది నిర్మలమైన, శాంత రసోపక్షేపకమగు శృంగారము. ఈ నాయికలు ప్రకృతిలోని సౌందర్యమునకు ప్రతీకలు. మాలవికను అశోకములోను, శకుంతలను నవమాలికతోను
తాదాత్మ్యముగావించిన కవి ఊర్వశిని లతగామార్చినాడు. ఇట్టి ' నాయికల నైష్ఠిక సౌందర్యమును దర్శించుటకు నాయకులను విషాదమున కాలనచేసి, శాంత స్వరూపమగు ప్రేమకు వారి ధర్మ సంతానమే ఆధారమని, ప్రాణమని నిరూపించినాడు.

'''ముఖ్యమగు కొన్ని యంకములు :''' దుష్యంతుని వ్యథకు, శకుంతల పడిన బాధకు మూలము నాల్గవ అంకము. నాటకమున మరెచ్చట కన్పింపని కణ్వుడిట కలడు. శకుంతలను అత్తవారింటికి పంపు సన్ని వేశము గల ఈ ఒక్క అంకమే మహాకవి ప్రతీథకు, మానన స్వభావ పరిశీలనకు గొప్ప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q345phlao75wwtwsnu17clgdrqy6r1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/777</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154835</id>
    <revision>
      <id>592857</id>
      <parentid>448654</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T12:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592857</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8147" sha1="mssg0x90nz2dvj4jumxkjnitnqtwz49" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కాళిదాస మహాకవి||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
ఉదాహరణము. గేయముగా నడచిన ఈ అంకమును చదివినకొలది హృదయ స్పందన మెక్కువ కాగలదు. యక్షుడు, రతి, అజుడు కావించిన విలాప గీతములకు తుల్యముగా పురూరవుని ఉన్మాదము గల త్రొటకములో నాల్గవ అంకము, దుష్యంతుని మనోవైక్లబ్యము గెల ఆరవ అంకము, మాలవికాగ్ని మిత్రములోని మనో వేదన గల మూడవ అంకము గలవు.

'''రచనారీతి. వర్ణనలు :''' సామాన్యముగ కాళిదాస మహాకవి పునరుక్తులకు చోటు ఈయడు. ఒక వేళ పునరుక్తి కన్పించినచో, ఇట్టి భాగమున కొక నూతన సౌందర్యము. స్వాభావికత, మౌలికత్వము కన్పింపగలవు. శబ్దపునరుక్తి నాశ్రయించుకొనిన అనుప్రాసాదులు ఇతని కవితలో కన్పించక పోవుటచే రఘువంశమందలి తొమ్మిదవ సర్గ ఇతనిది కాజాలదని కొందరనివారు.

వర్ణనకు దిగినపుడు ప్రధాన విషయమును వీడి విహరించడు. రఘువంశమున నాల్గవ సర్గలో గల గ్రీష్మవర్ణన దిగ్విజయమునకు చెందినది. కుమార సంభవమండలి వసంత వర్ణన, భౌతిక శృంగారము అప్రధానమని చెప్పుటకు ఉద్దిష్టమైనది. దిలీపుడు రాజ్యభారమును వీడకమునుపే రఘువును మన ముందు ప్రధానముగా నిలిపినాడు. రఘువు ఏడవసర్గలో రాజ్యమును వదలినాడుకాని, ఐదవ సర్గనుండి అజుడే ప్రధానపాత్ర, కథను చెప్పుటలో ఇట్టి క్రమము నాదరించుట సామాన్యుని వ్రాతలో కన్పింపదు,

పాత్ర పోషణలో మానవులను తాను సృష్టించుచుంటినని మరచిపోడు. లౌకిక వైభవాదులకన్న ఉత్తమపురుష గుణములే రాజులకు అలంకరణములని, రాజులుకూడ మానవులే అని చెప్పుటయేగాక, కోట, ప్రాసాదము, సైన్యము మొదలగునవి రాజుల దోషములకు ఆచ్ఛాదకములని ధ్వనించినాడు. దిలీపునకు రాజభవనమున మంత్రి మొదలగునవి కేవలము పరిచ్ఛద మాత్రములు (1-19,20.)

శివపార్వతుల వివాహము మానవుల సాంఘిక వ్యవస్థకు ఆదర్శముగా చిత్రింపబడినది. శివునివైపు రాయబారమునకు వచ్చిన సప్తర్షులు, పరమసాధ్వియగు ముత్తైదువునుకూడ తమవెంట తెచ్చిరి (6-11), కుమార్తె వివాహమునకు తల్లి అనుజ్ఞ అవసరము. హిమవంతునకీ వివాహము ఇష్టమైనను, భార్యయొక్క అభిప్రాయమును తెలిసికొనగోరి, ఆమెవంక చూచినాడట (6-85.). భారతీయసంస్కృతి, సంప్ర దాయములతో పరిష్కృతమైన ఈ వివాహము అంతరమగు భావజనితము.

'''వాగర్థములు :''' వాగర్థముల సంబంధమున ఈ రెండింటికి అనన్యత్వమున్నది. ఇట్టి సంబంధమునే భావమునకు, రూపముపకు సంపాదించిన మహాకవి కాళిదాసు సౌందర్యపోషణకు, లలితకళలకు ప్రముఖస్థానము నిచ్చినాడు. నాటకత్రయమున సంగీతప్రసక్తి, మాలవికతో నాట్య
ప్రసక్తి బాగుగ కలవు. విలాపములను, వియోగినీ వృత్తమున సార్థకముగా పాడగల మహాకవి, హృదయనిహిత భావమును స్పష్టముగా చెప్పజాలని యక్షునిచే మందాక్రాంతను ఆలాపింపచేసినాడు, ఉపమ, అర్ధాంతరన్యాసములను వాడుటలో అద్వితీయ ప్రతిభను చూపినాడు.

'''కళలు :''' పార్వతి సౌందర్యమూర్తి. నాటకములలోని నాయికలు సుందర స్త్రీలు, సౌందర్యమే అలంకారములకు అలంకరణత్వము నిచ్చునదని ఊర్వశిని కొనియాడినాడు. 'సరసిజసును విద్ధం' అని శకుంతలను ప్రస్తుతించినాడు. సుందరవస్తువులను నిర్మించిన విధాత ఆదర్శ సౌందర్యమును నిర్మించలేదు. కావుననే ఊర్వశి, శకుంతలలు విధాగృ సృష్టికన్న భిన్నములట ! 'రూపోచ్చ యేన విధినా మనసాకృతాను', రత్న సృష్టి రవరా', 'తస్మిన్ విధానాతిశయే విధాతుః'- ఈ మొదలుగాగల
పంక్తులనేకములీ కావ్యములతో నున్నవి. విధాత యొక్క చిత్రలేఖనము కూడ శకుంతలా సౌందర్యమును సరిగా చిత్రింపజాలదు. ('చిత్రే నివేశ్య....)

యక్షుడు తన భార్యను చిత్రించుచు, సుందరావయవము లన్నిటిని ఒకచో సమావేశపరచి, ఇందులో
సౌందర్యప్రతీతి పూర్తిగా కలుగకపోవుటచే ఆమె బ్రహ్మ యొక్క మొట్టమొదటి సృష్టియని హృదయమును
సమాధాన పరచుకొనినాడు (2-21). సౌందర్యసృష్టికి లలితము, విజ్ఞానయుతము నగు యోజన అవసరము (మా. 2-13). తూలికచే ఉన్మీలితమైన చిత్రమువలె, సూర్యకిరణముల స్పర్శచే వికసించిన అరవిందమువలే సౌష్ఠవములగు అవయవములతో నలరారు పార్వతి ఆకా,&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mssg0x90nz2dvj4jumxkjnitnqtwz49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/778</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154836</id>
    <revision>
      <id>592860</id>
      <parentid>448655</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592860</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7870" sha1="59n6i9d8eqfrv4790h2rzgubh6k9tr5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh||విజ్ఞానకోశము -౨||కాళేశ్వరము}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;778A&quot; /&gt;రము నవయౌవనము ద్వారా అభివ్యక్తమైనది (1-32), ఈ సౌందర్య చిత్రణలో భౌతిక లక్షణములను ప్రధానముగా భావించక, ఆసవాది శబ్దములను ప్రయోగించి, పార్వతిని భావించినాడు. పుష్పమునగాక, అందలి ఆసనమున సౌందర్యమున్నదట (కు. సం. 1-31, 32). ఇంతేకాదు. తన మహాకావ్యమున శివుని నైష్ఠికసుందరునిగా భావించిన కాళిదాస మహాకవి శాకుంతలమున ఆశ్రమములలోని  యజ్ఞములలో రమ్యతగలదనినాడు.

'''వైదికదృక్పథము :''' వైదిక క్రియలపై, ఆశ్రమములపై కాళిదాస మహాకవికి గొప్ప ఆదరము, భక్తి కలదు. శ్రమ ప్రధానులగు తపోధనులలో తేజస్సు అంతర్లీనమని చెప్పి, వార్థకమున ఆశ్రమమునకు రావలసినదిగా శకుంతలకు కణ్వునిచే చెప్పించినాడు. భూలోకమున ఆశ్రమములలో ప్రారంభమైన శాకుంతల నాటకము ద్యులోక మందలి ఆశ్రమమున పూర్ణమైనది. రఘు మహారాజు కౌత్సుని గౌరవించిన ఘట్టముకూడ కవియొక్క దృక్పథమును చాటుచున్నది. ఇట్టి మహాకవి, శ్రుతులలో ప్రసిద్ధిచెందిన సరస్వతి వర్ధిల్లుగాక యని ప్రార్థించుటయే గాక, పునర్జన్మ లేకుండ చేయుమని ఆత్మభువిని వేడుట
ఆశ్చర్యకరముకాదు.

'''సౌజన్యము ;''' సత్పురుషులు అను అగ్ని చేత తన కావ్య సువర్ణమునకు వన్నె రాగలదని, విద్వాంసులు మెచ్చనంత వరకు తన కావ్యసృష్టిపై తన కాత్మవిశ్వాసము లేదని పల్కిన మహాకవి కాళిదాసు రచనలలో అహంకారము కన్పించదు. విశేషమగు వినయము, వేదవాఙ్మయముపై భక్తి శ్రద్ధలు. అద్వైత వేదాంతమున గాఢమగు నమ్మకము ఈ మహాకవికి గలవని ఈ కావ్యములు వ్యక్తము చేయు చున్నవి.
{{right|పో. సు.}}
&lt;section end=&quot;778A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;778B&quot; /&gt;'''కాళేశ్వరము:'''

కాళేశ్వరము కరీంనగరము మండలమునందలి మంథెన తాలూకాయందు మంథెనకు తూర్పుగా 28 మైళ్ళ దూరమున గోదావరీ నదియొక్క దక్షిణ తీరమునందున్నది. ఇక్కడనే &quot;ప్రణీత&quot; యను ఉపనది గోదావరియందు కలిసినది. కాళేశ్వరము ప్రాచీన కాలమునుండి చాల ప్రసిద్ధమయిన శైవక్షేత్రము, నేడిది చాలా కుగ్రామముగా నున్నది. ఇక్కడికి చేరుటకు సరియయిన సౌకర్యములు లేవు. ఇచ్చటి దేవాలయములు చాల జీర్ణావస్థయం చున్నవి. అయినను యాత్రికులు దూరదూర దేశముల నుండి వచ్చుచునే యుందురు. కాళేశ్వరమునకు, మంతెన, మహాదేవ పురముల మీదుగా వెళ్ళుటకన్న సిరివంచనుండి గోదావరిని దాటి వచ్చుటయే చాల సులభము. కాళేశ్వరమును దర్శించు యాత్రికులలో గూడ బొంబాయి బస్తరు రాజ్య నివాసులే అధిక సంఖ్యాకులుగా నుందురు. ఈ ప్రాంతము చాళుక్య, కాకతీయ సామ్రాజ్యముల వైభవ విశేషములను జూపుచుండును.

కాళేశ్వరమును “దక్షిణకాశి&quot; అని వ్యవహరించుటయు గలదు. ఈ వ్యవహారము దీని ప్రత్యేక మహిమకు చిహ్నము కాకపోయినను, ముఖ్యములయిన శైవ క్షేత్రములలో నిదికూడ నొక్కటి అని తెలియుచున్నది.

భౌగోళికముగా నేటి ఆంధ్రదేశమునకు కాళేశ్వర మొకవైపు సరిహద్దుగా నున్నది. ఇది చాల ప్రాచీన
కాలమునుండియు నీచే కలదని కొందరి యూహ, ఇందుకు మన దేశమునకుగల “తెలుగు” అను &quot;పేరును వా రాధారముగా జూపుచున్నారు, ఈ తెలుగు పదము &quot;త్రిలింగ&quot; శబ్ద భవమనియు, ఆ త్రిలింగములు శ్రీశైల, దాక్షారామ, కాళేశ్వరములందలి వనియు, అహోబలపతి, అప్పకవి, విన్నకోట పెద్దన స్పష్టముగా చెప్పియున్నారు. త్రిలింగములను గూర్చియు, తత్సంబంధమున కాళేశ్వరమును గూర్చియు మన మెరిగినంతవరకు మొట్టమొదట చెప్పినవాడు ప్రతాపరుద్ర మహారాజుకడ ఆస్థాన విద్వాంసుడయిన విద్యానాథ మహాకవి. ఆతడు 'ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణ మను తన అలంకార గ్రంథమున ప్రతాప రుద్రుని సంబోధించినట్లుగా

&quot;యైర్దేశ స్త్రిభి రేషయాతి మహతీం
       ఖ్యాతిం త్రిలింగాఖ్యయా
యేషాం కాకతి రాజకీర్తి విభవైః
       కైలాస శైలాః కృతాః
తే దేవాః ప్రసర త్ప్రసాద మధురా
       శ్రీ శైల కాళేశ్వర
దాక్షారామ నివాసినః
       ప్రతిదినం త్వచ్ఛేయసే జాగ్రతు.”
&lt;section end=&quot;778B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>59n6i9d8eqfrv4790h2rzgubh6k9tr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592862</id>
      <parentid>592860</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>592862</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7869" sha1="kta0ey4qy8kazusnazsuzoassik3w3b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{rh||విజ్ఞానకోశము -౨||కాళేశ్వరము}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;778A&quot; /&gt;రము నవయౌవనము ద్వారా అభివ్యక్తమైనది (1-32), ఈ సౌందర్య చిత్రణలో భౌతిక లక్షణములను ప్రధానముగా భావించక, ఆసవాది శబ్దములను ప్రయోగించి, పార్వతిని భావించినాడు. పుష్పమునగాక, అందలి ఆసనమున సౌందర్యమున్నదట (కు. సం. 1-31, 32). ఇంతేకాదు. తన మహాకావ్యమున శివుని నైష్ఠికసుందరునిగా భావించిన కాళిదాస మహాకవి శాకుంతలమున ఆశ్రమములలోని  యజ్ఞములలో రమ్యతగలదనినాడు.

'''వైదికదృక్పథము :''' వైదిక క్రియలపై, ఆశ్రమములపై కాళిదాస మహాకవికి గొప్ప ఆదరము, భక్తి కలదు. శ్రమ ప్రధానులగు తపోధనులలో తేజస్సు అంతర్లీనమని చెప్పి, వార్థకమున ఆశ్రమమునకు రావలసినదిగా శకుంతలకు కణ్వునిచే చెప్పించినాడు. భూలోకమున ఆశ్రమములలో ప్రారంభమైన శాకుంతల నాటకము ద్యులోక మందలి ఆశ్రమమున పూర్ణమైనది. రఘు మహారాజు కౌత్సుని గౌరవించిన ఘట్టముకూడ కవియొక్క దృక్పథమును చాటుచున్నది. ఇట్టి మహాకవి, శ్రుతులలో ప్రసిద్ధిచెందిన సరస్వతి వర్ధిల్లుగాక యని ప్రార్థించుటయే గాక, పునర్జన్మ లేకుండ చేయుమని ఆత్మభువిని వేడుట
ఆశ్చర్యకరముకాదు.

'''సౌజన్యము ;''' సత్పురుషులు అను అగ్ని చేత తన కావ్య సువర్ణమునకు వన్నె రాగలదని, విద్వాంసులు మెచ్చనంత వరకు తన కావ్యసృష్టిపై తన కాత్మవిశ్వాసము లేదని పల్కిన మహాకవి కాళిదాసు రచనలలో అహంకారము కన్పించదు. విశేషమగు వినయము, వేదవాఙ్మయముపై భక్తి శ్రద్ధలు. అద్వైత వేదాంతమున గాఢమగు నమ్మకము ఈ మహాకవికి గలవని ఈ కావ్యములు వ్యక్తము చేయు చున్నవి.
{{right|పో. సు.}}
&lt;section end=&quot;778A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;778B&quot; /&gt;'''కాళేశ్వరము:'''

కాళేశ్వరము కరీంనగరము మండలమునందలి మంథెన తాలూకాయందు మంథెనకు తూర్పుగా 28 మైళ్ళ దూరమున గోదావరీ నదియొక్క దక్షిణ తీరమునందున్నది. ఇక్కడనే &quot;ప్రణీత&quot; యను ఉపనది గోదావరియందు కలిసినది. కాళేశ్వరము ప్రాచీన కాలమునుండి చాల ప్రసిద్ధమయిన శైవక్షేత్రము, నేడిది చాలా కుగ్రామముగా నున్నది. ఇక్కడికి చేరుటకు సరియయిన సౌకర్యములు లేవు. ఇచ్చటి దేవాలయములు చాల జీర్ణావస్థయం చున్నవి. అయినను యాత్రికులు దూరదూర దేశముల నుండి వచ్చుచునే యుందురు. కాళేశ్వరమునకు, మంతెన, మహాదేవ పురముల మీదుగా వెళ్ళుటకన్న సిరివంచనుండి గోదావరిని దాటి వచ్చుటయే చాల సులభము. కాళేశ్వరమును దర్శించు యాత్రికులలో గూడ బొంబాయి బస్తరు రాజ్య నివాసులే అధిక సంఖ్యాకులుగా నుందురు. ఈ ప్రాంతము చాళుక్య, కాకతీయ సామ్రాజ్యముల వైభవ విశేషములను జూపుచుండును.

కాళేశ్వరమును “దక్షిణకాశి&quot; అని వ్యవహరించుటయు గలదు. ఈ వ్యవహారము దీని ప్రత్యేక మహిమకు చిహ్నము కాకపోయినను, ముఖ్యములయిన శైవ క్షేత్రములలో నిదికూడ నొక్కటి అని తెలియుచున్నది.

భౌగోళికముగా నేటి ఆంధ్రదేశమునకు కాళేశ్వర మొకవైపు సరిహద్దుగా నున్నది. ఇది చాల ప్రాచీన
కాలమునుండియు నీచే కలదని కొందరి యూహ, ఇందుకు మన దేశమునకుగల “తెలుగు” అను &quot;పేరును వా రాధారముగా జూపుచున్నారు, ఈ తెలుగు పదము &quot;త్రిలింగ&quot; శబ్ద భవమనియు, ఆ త్రిలింగములు శ్రీశైల, దాక్షారామ, కాళేశ్వరములందలి వనియు, అహోబలపతి, అప్పకవి, విన్నకోట పెద్దన స్పష్టముగా చెప్పియున్నారు. త్రిలింగములను గూర్చియు, తత్సంబంధమున కాళేశ్వరమును గూర్చియు మన మెరిగినంతవరకు మొట్టమొదట చెప్పినవాడు ప్రతాపరుద్ర మహారాజుకడ ఆస్థాన విద్వాంసుడయిన విద్యానాథ మహాకవి. ఆతడు 'ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణ మను తన అలంకార గ్రంథమున ప్రతాప రుద్రుని సంబోధించినట్లుగా

&quot;యైర్దేశ స్త్రిభి రేషయాతి మహతీం
       ఖ్యాతిం త్రిలింగాఖ్యయా
యేషాం కాకతి రాజకీర్తి విభవైః
       కైలాస శైలాః కృతాః
తే దేవాః ప్రసర త్ప్రసాద మధురా
       శ్రీ శైల కాళేశ్వర
దాక్షారామ నివాసినః
       ప్రతిదినం త్వచ్ఛేయసే జాగ్రతు.”
&lt;section end=&quot;778B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kta0ey4qy8kazusnazsuzoassik3w3b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592864</id>
      <parentid>592862</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <origin>592864</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7869" sha1="fhnk2uyztlo60qfhchh0hkgrmtpdam7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము -౨||కాళేశ్వరము}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;778A&quot; /&gt;రము నవయౌవనము ద్వారా అభివ్యక్తమైనది (1-32), ఈ సౌందర్య చిత్రణలో భౌతిక లక్షణములను ప్రధానముగా భావించక, ఆసవాది శబ్దములను ప్రయోగించి, పార్వతిని భావించినాడు. పుష్పమునగాక, అందలి ఆసనమున సౌందర్యమున్నదట (కు. సం. 1-31, 32). ఇంతేకాదు. తన మహాకావ్యమున శివుని నైష్ఠికసుందరునిగా భావించిన కాళిదాస మహాకవి శాకుంతలమున ఆశ్రమములలోని  యజ్ఞములలో రమ్యతగలదనినాడు.

'''వైదికదృక్పథము :''' వైదిక క్రియలపై, ఆశ్రమములపై కాళిదాస మహాకవికి గొప్ప ఆదరము, భక్తి కలదు. శ్రమ ప్రధానులగు తపోధనులలో తేజస్సు అంతర్లీనమని చెప్పి, వార్థకమున ఆశ్రమమునకు రావలసినదిగా శకుంతలకు కణ్వునిచే చెప్పించినాడు. భూలోకమున ఆశ్రమములలో ప్రారంభమైన శాకుంతల నాటకము ద్యులోక మందలి ఆశ్రమమున పూర్ణమైనది. రఘు మహారాజు కౌత్సుని గౌరవించిన ఘట్టముకూడ కవియొక్క దృక్పథమును చాటుచున్నది. ఇట్టి మహాకవి, శ్రుతులలో ప్రసిద్ధిచెందిన సరస్వతి వర్ధిల్లుగాక యని ప్రార్థించుటయే గాక, పునర్జన్మ లేకుండ చేయుమని ఆత్మభువిని వేడుట
ఆశ్చర్యకరముకాదు.

'''సౌజన్యము ;''' సత్పురుషులు అను అగ్ని చేత తన కావ్య సువర్ణమునకు వన్నె రాగలదని, విద్వాంసులు మెచ్చనంత వరకు తన కావ్యసృష్టిపై తన కాత్మవిశ్వాసము లేదని పల్కిన మహాకవి కాళిదాసు రచనలలో అహంకారము కన్పించదు. విశేషమగు వినయము, వేదవాఙ్మయముపై భక్తి శ్రద్ధలు. అద్వైత వేదాంతమున గాఢమగు నమ్మకము ఈ మహాకవికి గలవని ఈ కావ్యములు వ్యక్తము చేయు చున్నవి.
{{right|పో. సు.}}
&lt;section end=&quot;778A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;778B&quot; /&gt;'''కాళేశ్వరము:'''

కాళేశ్వరము కరీంనగరము మండలమునందలి మంథెన తాలూకాయందు మంథెనకు తూర్పుగా 28 మైళ్ళ దూరమున గోదావరీ నదియొక్క దక్షిణ తీరమునందున్నది. ఇక్కడనే &quot;ప్రణీత&quot; యను ఉపనది గోదావరియందు కలిసినది. కాళేశ్వరము ప్రాచీన కాలమునుండి చాల ప్రసిద్ధమయిన శైవక్షేత్రము, నేడిది చాలా కుగ్రామముగా నున్నది. ఇక్కడికి చేరుటకు సరియయిన సౌకర్యములు లేవు. ఇచ్చటి దేవాలయములు చాల జీర్ణావస్థయం చున్నవి. అయినను యాత్రికులు దూరదూర దేశముల నుండి వచ్చుచునే యుందురు. కాళేశ్వరమునకు, మంతెన, మహాదేవ పురముల మీదుగా వెళ్ళుటకన్న సిరివంచనుండి గోదావరిని దాటి వచ్చుటయే చాల సులభము. కాళేశ్వరమును దర్శించు యాత్రికులలో గూడ బొంబాయి బస్తరు రాజ్య నివాసులే అధిక సంఖ్యాకులుగా నుందురు. ఈ ప్రాంతము చాళుక్య, కాకతీయ సామ్రాజ్యముల వైభవ విశేషములను జూపుచుండును.

కాళేశ్వరమును “దక్షిణకాశి&quot; అని వ్యవహరించుటయు గలదు. ఈ వ్యవహారము దీని ప్రత్యేక మహిమకు చిహ్నము కాకపోయినను, ముఖ్యములయిన శైవ క్షేత్రములలో నిదికూడ నొక్కటి అని తెలియుచున్నది.

భౌగోళికముగా నేటి ఆంధ్రదేశమునకు కాళేశ్వర మొకవైపు సరిహద్దుగా నున్నది. ఇది చాల ప్రాచీన
కాలమునుండియు నీచే కలదని కొందరి యూహ, ఇందుకు మన దేశమునకుగల “తెలుగు” అను &quot;పేరును వా రాధారముగా జూపుచున్నారు, ఈ తెలుగు పదము &quot;త్రిలింగ&quot; శబ్ద భవమనియు, ఆ త్రిలింగములు శ్రీశైల, దాక్షారామ, కాళేశ్వరములందలి వనియు, అహోబలపతి, అప్పకవి, విన్నకోట పెద్దన స్పష్టముగా చెప్పియున్నారు. త్రిలింగములను గూర్చియు, తత్సంబంధమున కాళేశ్వరమును గూర్చియు మన మెరిగినంతవరకు మొట్టమొదట చెప్పినవాడు ప్రతాపరుద్ర మహారాజుకడ ఆస్థాన విద్వాంసుడయిన విద్యానాథ మహాకవి. ఆతడు 'ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణ మను తన అలంకార గ్రంథమున ప్రతాప రుద్రుని సంబోధించినట్లుగా

&quot;యైర్దేశ స్త్రిభి రేషయాతి మహతీం
       ఖ్యాతిం త్రిలింగాఖ్యయా
యేషాం కాకతి రాజకీర్తి విభవైః
       కైలాస శైలాః కృతాః
తే దేవాః ప్రసర త్ప్రసాద మధురా
       శ్రీ శైల కాళేశ్వర
దాక్షారామ నివాసినః
       ప్రతిదినం త్వచ్ఛేయసే జాగ్రతు.”
&lt;section end=&quot;778B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fhnk2uyztlo60qfhchh0hkgrmtpdam7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/779</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154837</id>
    <revision>
      <id>592874</id>
      <parentid>448656</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592874</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8755" sha1="1o8zhgcyv3j132p2xupjvqnuozn7kdi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కాళేశ్వరము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
అను శ్లోకమున కాళేశ్వరమును పేర్కొనెను. ఆంధ్రదేశము నందలి కాళేశ్వరగ్రామమును బేర్కొన్న మొదటి చారిత్రకాధారము విద్యానాథుని శ్లోకమే యని తెలియుచున్నది.

విద్యానాథుని పై శ్లోకమునుబట్టి కాకతీయ యుగము నందు కాళేశ్వరము మిగుల ప్రసిద్ధమయిన శైవ క్షేత్ర
మయి, శ్రీశైల దాక్షారామ క్షేత్రములతో సమానమయిన మహత్త్వముకలదిగా నెంచబడెననుట నిశ్చయము.

“అభినవదండి” కేతనరచితమైన దశకుమార చరిత్రము&quot; నకు పీఠిక వ్రాయుచు శ్రీ శేషాద్రిరమణ కవులు
దశకుమార చరిత్రయందు ఆంధ్ర నగరములు కొన్ని పేర్కొనబడినట్లు వచించి వాటియందు &quot;కాళేశ్వరము&quot; కూడ నున్నట్లు చెప్పిరి. ఇది సత్యమయినచో విద్యానాథునకు ముందుకూడ దండి కాలము నందే ఆంధ్రదేశస్థమయిన కాళేశ్వరము ప్రసిద్ధమయి యుండెనని తెలియగలదు. దశకుమార చరిత్రమునందలి మంత్రగుప్త వృత్తాంతము నందు ఆంధ్ర నగరమును, ఆంధ్రరాజును బేర్కొనబడుట
యథార్థమేకాని, యందు కాళేశ్వర ప్రశంస కానరాదు. మరియొక చోట దానియందే పుష్పోద్భవ చరితము  నందు రాజవాహనుడు “సోమదత్త ! మహా కాళేశ్వరారాధనానంతరం భవద్వల్లభాం... నిజకటకం ప్రాపయ్య ఆగచ్ఛ &quot; అని సోమదత్తునితో పలికినట్లు గలదు. ఇక్కడి మహా కాళేశ్వరుడు ఉజ్జయిని యందలి మహా కాళనాథుడేకాని కాళేశ్వరమునందలి శివుడుకాడని ఆకథా సందర్భమునుబట్టి తెలిసికొన వచ్చును. ఇవితప్ప మరియొకచోట కాళేశ్వర ప్రసక్తి మన యాంధ్ర దేశస్థమయిన దానిని గురించినది దశకుమార చరితమునందు తెనుగునగాని, సంస్కృతమున గాని ఉన్నట్లు కానరాదు. ఇదికాక నర్మదానదీ తీరము నందు నొక కాళేశ్వర క్షేత్రమున్నట్లు పురాణములు చెప్పుచున్నవి. వీటినిబట్టి ఉత్తర దేశస్థ మయిన కాళేశ్వర క్షేత్రమునకు అనుకరణముగా ఆంధ్రదేశమునందు గోదావరి యొడ్డున నీకాళేశ్వర క్షేత్రము తరువాతికాలమున వెలసినని యూహించుటయు నసమంజసముకాదు. అట్టి క్షేత్రములు కొన్ని దక్షిణ దేశమున నేర్పడెన మటకు మధురాది నగరణామములే సాక్షి,

కాళేశ్వరములో జైన, బౌద్ధనిర్మాణముల అవశేషములుకలవు. అందుచే ఈ క్షేత్రము రెండువేల సంవత్సరములనాడే సుస్రసిద్ధ క్షేత్రముగా విలసిల్లినట్లూహింప వచ్చును. తరువాత క్రమముగా ఇది శైవ క్షేత్రముగా మారినట్లు చరిత్రకారులు భావించుచున్నారు. నిశుంభుడను రాక్షసుడు కాళేశ్వర ప్రాంతమును పరిపాలించుచుండగా, ఆంధ్రవిష్ణువు ఆ దానవుని జయించి, దానిని తన వేంగి రాజ్యమునందు గలుపు కొనే ననుటకు చారిత్రకాధారములున్నట్లును, ఈ ఆంధ్రవిష్ణువు క్రీ. శ. 6వ శతాబ్ది వాడని ఊహించబడి నట్లును చెప్పబడినది. కాని కొందరు చారిత్రకు లీయాంధ్ర విష్ణువు సాతవాహన రాజులకన్న ప్రాచీన కాలముననే ఆంధ్ర దేశము నేలినట్లు భావించుచున్నారు. &quot;ఆంధ్రవిష్ణువు నిశుంభుని చంపి ఋష్యాశ్రమ
ములకు వానినుండి భయమును మాన్పెను. మరియు మహేంద్ర పర్వతమును, భీమేశ్వరమును, కాళేశ్వరమును, శ్రీశైలమును కలిపి యాంధ్రవిష్ణువు తన రాజ్యమునకు ప్రాకారమును నిర్మించెను.&quot; 'ఆంధ్రుల చరిత్ర - సంస్కృతి' (101, 102 పుటలు) అను గ్రంథమునుబట్టి కాళేశ్వరము బ్రహ్మాండ పురాణ కాలమునుండియు సుప్రసిద్ధమయి యున్నట్లు చెప్పవచ్చును.

శ్రీరాముడు వనవాసము చేయుచు కాళేశ్వర ప్రాంతమున చరించినట్లు అక్కడ స్థానిక కథనము లున్నట్లును, స్కాంద పురాణాంతర్గతమయిన కాళేశ్వర ఖండమునందు కాళేశ్వరస్థలమాహాత్మ్య మనేక కథల మూలమున నిరూపింపబడినట్లును తెలియుచున్నది. దీని యాథార్థ్యము విచారణీయము.

కాళేశ్వరమునందలి లింగమునందొక ప్రత్యేకతకలదు. ఇక్కడ నొకే పొనపట్టముపై రెండులింగములు గలవు. అందొకటి కాళేశ్వరలింగము, రెండవది ముక్తీశ్వర లింగము. అందు మొదట కాళేశ్వరుని పూజించి తరువాత ముక్తీశ్వరుని పూజింపవలయుననియు, ఇట్లు పూజించిన వారు యమలోక బాధలను అనుభవింపక మోక్షమును బొందుదురనియు విధితనుగుచున్నది. ముక్తీశ్వర లింగమునకున్న రెండు బిలములలో నెంత నీరుపోసినను అవి నిండవనియు, ఆరంధ్రములనుండి నీరు గోదావరిలోనికి
చేరుననియు, భక్తుల విశ్వాసము.

ఇచట బ్రహ్మాలయముతోపాటు వేంకటేశ్వరాలయము, సరస్వత్యాలయము, అన్నపూర్ణాలయము, బిందు మాధవ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1o8zhgcyv3j132p2xupjvqnuozn7kdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/780</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154838</id>
    <revision>
      <id>592877</id>
      <parentid>448657</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:40:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592877</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6993" sha1="thcks1ac4quzgkoi2483grtn4ju7vhy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కిరణప్రసరణము}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;780A&quot; /&gt;మందిరము, బాలరాజేశ్వరాలయము, వీరభద్రేశ్వరాలయము, రామాలయము, చంద్రశేఖరాలయము మున్నగు ఆలయములు మిక్కిలి శిథిలావస్థయందున్నవి. కాళేశ్వర దేవాలయములోని శిల్పకళా ఖండములు కొన్ని బహు రమణీయములుగా నున్నవి.

పై ఆలయములన్నియు నొకేకాలమున వర్ధిల్లినవని చెప్పలేము. మన దేశమునందు అతి ప్రాచీనకాలము
నుండియు శైవము అధికముగా వ్యాప్తియందుండి యున్నట్లు అనేక చారిత్రకాధారములు చెప్పుచున్నవి.
తరువాత జైన బౌద్ధమతములు మరల శైవము, వైదికము, వీరశైవము, వైష్ణవము, మహమ్మదీయ మతము ఒక ధాని యనంతర మింకొకటి క్రమముగా వృద్ధిపొందినవి. ఏమత మేక్కువ ప్రచారము నందున్నప్పు డా యా మతములకు చెందిన ఆలయములు వెలసినవి. ఇన్ని ఆలయము లొకే
స్థలమునందున్న కాళేశ్వరము అన్ని కాలములందు అన్ని మతములవారికి పవిత్రమయిన యాత్రా స్థలముగా విరాజిల్లెనని చెప్పవలసి యున్నది. కాళేశ్వరము పూర్వము మహావైభవము ననుభవించిన గొప్ప పుణ్య క్షేత్రము.
{{right|ఆ. రా. శ.}}

&lt;section end=&quot;780A&quot; /&gt;
&lt;section begin=&quot;780B&quot; /&gt;'''కిరణ ప్రసరణము (Radiation) :'''

ఒక కేంద్ర బిందువునుండి ఏదేని యొక శక్తి నలు దిక్కులకు వ్యాపించుటయే 'కిరణప్రసరణ' మనబడును. దీనినే ఇంగ్లీషులో 'రేడియేషన్' అందురు. భౌతిక శాస్త్రములో, ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణము (Thermal radiation), బ్రహ్మాండ, కిరణప్రసరణము (Cosmic radiation), రేడియో ఆక్టివ్ కిరణప్రసరణము (Radio active radiation) మున్నగు పలురకములైన విశేషఘటనల (Phenomena) ను కిరణ ప్రసరణము (Radiation) వివరించును. వీటిలో మొదటిది, అనగా ఉష్ణకిరణ ప్రసరణము సంక్షిప్తముగ ఈ వ్యాసమునందు వివరింపబడినది.

'''ఉపోద్ఘాతము : '''ఎండలో నిలబడినపుడు మనము పొందు ఉష్ణత, మంచుగడ్డకు (Ice Block) సమీపములో నిలబడినవుడు మనము పొందు శీతలత్వము, ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణమును విశేష ఘటనను గూర్చి మనము అత్యంత సామాన్యముగ గడించు ప్రయోగానుభవము. ఉష్ణపదార్థముల నుండి బయలు వెడలు ఒక విధమైన కిరణ ప్రసరణము, మన శరీరములో ప్రవేశించి శోషణము (absorption) చెందుటవలననే 'ఉష్ణము' అను భావము మనకు గోచరించుచున్నది. శీతలత్వము అను భావము శీతల పదార్దముల నుండి ఉత్పన్నమగు వేరొక విధమగు కిరణ ప్రసరణము వలన కలుగునని ఇంతకు పూర్వము శాస్త్రజ్ఞులు ఊహించిరి. కాని 1782 లో 'ప్రివోస్ట్' (Privost) అనునతడు తన 'వినిమయ సిద్ధాంతము' (Theory of exchanges) లో పైన ఉదాహరించిన రెండు విధములయిన అనుభవముల యొక్క ఐక్య చిత్రము (Unified picture) ను ప్రతిపాదించెను. ఇతని సిద్ధాంతము ననుసరించి, పరిమితమయిన ఉష్ణోగ్రత గల ప్రతి పదార్థము నిర్విరామముగ ఉష్ణధారణ కిరణప్రసరణమును బహిర్గతము చేయును. ఈ ప్రసరణము యొక్క తీవ్రత (Intensity) ఆ పదార్థము యొక్క ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి యుండును. ఉష్ణోగ్రత అధికమైన కొలది, ప్రసరణము యొక్క తీవ్రత అధికమగును. మానవ శరీరములు ఈ సిద్ధాంతమునకు అపవాదములు (exception) కావు. అగ్నికి దగ్గరగా కూర్చున్నప్పుడు మనము బహిర్గతము చేయు కిరణ ప్రసరణముకంటె ఎక్కువ కిరణ ప్రసరణమును మనము గ్రహింతుము. దీని ఫలితాంశము ఉష్ణతాలాభము, తదనుభవము.మంచుగడ్డ సమీపమున కూర్చున్నచో, పై అనుభవమునకు భిన్నముగా, మనము పొందగలుగు శక్తికంటే ఎక్కువ శక్తిని బహిర్గత మొనర్చు టయు, తత్ఫలితముగా ఉష్ణత్వమును కోల్పోయి, శీతలత్వమును అనుభవించుటయు జరుగును.

'''విద్యుదయస్కాంత వర్ణమాల (Electromagnetic Spectrum) :''' క్రీ.శ.1792 నుండి 1900 వరకు, కిరణ
&lt;section end=&quot;780B&quot; /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>thcks1ac4quzgkoi2483grtn4ju7vhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/781</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154839</id>
    <revision>
      <id>592878</id>
      <parentid>448658</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T15:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592878</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7435" sha1="ihyh0qx5cc9te0gytwf6pbglmn8pjq9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|కిరణప్రసరణము||సంగ్రహ ఆంధ్ర}}&lt;/noinclude&gt;
ప్రసరణము యొక్క ధర్మమును అధ్యయనమొనర్చి దాని స్వభావమును తెలిసికొనుటకై ప్రయోగాత్మక మును,

{{Css image crop
|Image = Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf
|Page = 781
|bSize = 600
|cWidth = 267
|cHeight = 128
|oTop = 104
|oLeft = 28
|Location = center
|Description = 
}}
సిద్ధాంతరూపమునునైన పని బహుళముగా జరుపబడెను. దీని ఫలితముగ, ఉష్ణ పదార్థములనుండి బహిర్గతమైన విద్యుదయస్కాంత తరంగములు కిరణ ప్రసరణములో ఉన్నట్లు ఇప్పుడు స్థిరపడినది. ఈ తరంగములు, ఉత్పత్తి స్థానము నుండి బయలుదేరి ప్రయాణించునపుడుకూడ శక్తిని కొనిపోవును. ఈ తరంగములు ఏదేని యొక ఉపరితలముపై పడి దానిలో శోషణము (Absorption) చెందునపుడు, ఈ
శక్తి ఉష్ణముగ మారును. &quot;సూర్యుని ఉష్ణతాగుణము విద్యుదయస్కాంత ప్రసరణము వలన కలుగుచున్న చో, సూర్యకాంతి కూడ విద్యుదయస్కాంత స్వభావము కలిగియున్నదా? కలిగియున్నచో, రెండింటికినిగల భేదమేమి?&quot; అను రెండు ప్రశ్నలు పుట్టుచున్నవి. వీటిలో మొదటి ప్రశ్నకు అవుననునది సమాధానము. రెండవ ప్రశ్నకు సమాధాన మిచ్చుటకు పట్టకము (prism) గుండా పోవు సౌర కిరణ ప్రసరణము (solar radiation) యొక్క ఫలితమును పరిశీలింపవలసియున్నది. పతన శుక్ల ప్రభను (Incident white light) తదంతర్గతములై యున్న ఎరుపు, ఊదారంగు మొదలయిన అనేక భిన్న వర్ణములుగ గాజు పట్టకము చీల్చునని న్యూటన్ నిరూపించెను. దీనికి వర్ణమాల (spectrum) అని పేరు. ఈ వర్ణములు వేర్వేరు తరచుధవముల (frequencies) తో తరంగ దైర్ఘ్యముల (wave lengths) తో నొప్పు విద్యుదయ స్కాంత తరంగముల వలననే కలుగుచున్నవి. ఊదారంగు కిరణతరంగ దైర్ఘ్యము కంటే అరుణ కిరణ తరంగ దైర్ఘ్యము అధికము. కాని దృశ్యపరిమితుల (visible limits) వద్ద వర్ణమాల అంత మొందదు.
అరుణ కిరణముల కావల అంతకంటే ఉన్నతతరమైన తరంగ దైర్ఘ్యమండలములలో హెర్శ్బెల్
అనునతడు క్రీ.శ. 1800 లో నూతనమయిన ప్రసరణము నొక దానిని కనిపెట్టెను. ఇది 'పరారుణ కిరణ ప్రసరణ' మని (Intra-red radiation) అనబడును. రిట్టర్ అను మరియొక శాస్త్రజ్ఞుడు తరంగ దైర్ఘ్యములతో కూడిన మరియొక రీతి ప్రసరణమును కనుగొనెను. ఇది ఊదారంగు దానికంటె చిన్నది, దీనికి పూర్వ నీలలోహిత కిరణ ప్రసరణము (Ultra-violet radiation) అని పేరు. పరా రుణ కిరణ ప్రసరణము, పూర్వ నీలలోహిత కిరణ ప్రసరణము- ఈ రెండును వర్ణమాల యొక్క పరిమిత వైశాల్యము లపై వ్యాపించుచున్నవి. వీటిలో మొదటిది, దాని యొక్క గురుతర తరంగ దైర్ఘ్యములు కారణముగా
బాహ్యదృశ్యములగు పూర్వనీలలోహిత ప్రసరణముల కంటె అధికతరముగా పదార్థమందు శోషణము చెందును. వాటికంటె అధికతరమైన ఉష్ణతాశ క్తిని ఉత్పత్తిచేయును. ఇది విద్యుదయస్కాంత వర్ణమాల లోని భాగము. దీనికి సాధారణముగ ఉష్ణధారణ ప్రసరణము (Thermal radiation) అని పేరు. పూర్ణ మయిన విద్యుదయస్కాంత వర్ణమాల యందు దీర్ఘ తరముయినట్టియు, హ్రస్వతరమయినట్టియు రెండు విధములయిన తరంగ దైర్ఘ్యములు గల మండలములుండును. దీర్ఘతరతరంగ దైర్ఘ్యము (Longer wave length) వై పున రేడియో తరంగములును, హ్రస్వ తరంగ దైర్ఘము (short wave length) వైపున x కిరణములు, y కిరణములును మనకు లభించును.

'''ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణ ధర్మములు:''' తరంగ దైర్ఘ్యములలో గల భేదము తప్ప ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణము వెలుతురు (light) ను పోలినదే యగుటచే, వీక్షణశక్తిని కల్పించు ధర్మము తప్ప తక్కిన వెలుతురు యొక్క ధర్మములు, (Properties of light) అన్నియు దాని యందు కలవను విషయము సత్యమని (correct) ధ్రువపడెను. ఈ ముఖ్య ధర్మములలో కొన్ని క్రింద వివరింపబడినవి.

1. కాంతి వలెనే కిరణ ప్రసరణము (Radiation) గూడ సరళ రేఖలలో ప్రయాణించునట్లు కనిపించును.

2. శాంతి వేగముతోనే కిరణ ప్రసరణము గూడ శూన్యము గుండా (అనగా క్షణమునకు 1,86,000 మైళ్ల
వేగముతో) ప్రయాణింపగలదు.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihyh0qx5cc9te0gytwf6pbglmn8pjq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Two.pdf/782</title>
    <ns>104</ns>
    <id>154840</id>
    <revision>
      <id>592879</id>
      <parentid>448659</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T15:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A.Murali</username>
        <id>3019</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592879</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7885" sha1="6lp0y1gxpuda7qevkqxuqc83drcx8x5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;A.Murali&quot; /&gt;{{rh|విజ్ఞానకోశము - ౨||కిరణ ప్రసరణము}}&lt;/noinclude&gt;
3. కాంతి ప్రసరణము స్నిగ్ధములైన ఉపరితలముల (Polished surfaces) నుండి ప్రతిఫలించును; కాంతి పరావర్తన సూత్రముల (Laws of reflection of light) కు అది లోబడియుండును.

4. రెండు కిరణ భేద్యయానకములు (Transparent media) కలియు సరిహద్దువద్ద ప్రసరణము వక్రీభవనము (refraction) ను చెందును; కాంతి యొక్క వక్రీభవన సూత్రములనే ఇది అనుసరించును.

5. దృశ్యప్రసరణమువలె, ఇది జోక్యము (Interference), నమనము (diffraction), ధ్రువీకరణము
(polarization) అను గుణములను ప్రదర్శించును.

6. అది, తా ప్రసరించు ఉపరితలములపై ఒత్తిడి కల్పించును.

'''కిర్చాఫ్ సూత్రము :''' ఇదివరలో పేర్కొని నట్లు ఒక పదార్థమునుండి ఉత్పన్నమగు ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణము యొక్క తీవ్రత దాని ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి యుండును. ఇంతేకాదు. ఒకే ప్రమాణముగల ఉష్ణోగ్రత గలిగియు, నల్లనైన, తెల్లనైన, స్నిగ్ధ (polished)మైన, అస్నిగ్ద (dull) మైన ఇట్టి భిన్నములైన ఉపరితలములుగల పదార్థములనుండి, వేర్వేరు ప్రమాణములలో ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణము బయల్పడును. నల్లనై నట్టియు, ప్రకాశరహితమైనట్టియు ఉపరితలములు, తెల్ల నైనట్టియు, స్నిగ్ధమైనట్టియు ఉపరితలములకంటె అధికతరమైన ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణము కావించును.
బాహ్యస్థానమునుండి అట్టి ఉపరితలముల మీద కాంతి ప్రసరణము జరిగినపుడు, తెల్లనై, స్నిగ్ధమైన ఉపరి తలములకంటె, నల్లనై, శాంతి రహితములైన ఉపరితలములే (black and dull surfaces) కాంతి ప్రసరణమును ఎక్కువగా శోషణము చేసికొనునని గమనింపబడినది. ఉద్గారము (emission) నందును, శోషణమునందును నల్లని ఉపరితలములే మిగులు సమర్థముగ కనిపించును. తళతళలాడెడి ఒక లోహపు పళ్ళెరము తీసికొని దానిపైన నల్లగా ప్లాటినము అను పదార్థముచే పూత పూసినచో దానిపై నల్లని మచ్చ ఏర్పడును. ఆ పళ్ళెరము తెల్లనగువరకు కొలిమిలో కాచి ఉష్ణోగ్రతను కల్గించినచో
దానియందలి తక్కిన భాగముకంటే, పై చెప్పబడ్డ నల్లని మచ్చ ఎక్కువ ప్రకాశవంతముగ మెరయును. దీనినిబట్టి కిర్ చాఫ్ అను శాస్త్రవేత్త విఖ్యాతమగు తన సిద్ధాంతములో ఉష్ణధారణ కిరణ ప్రసరణము ఉపరితలముల యొక్క స్వభావముపై ఆధారపడు విధానమును బహు చక్కగ సంగ్రహించెనని వ్రాయు చున్నాడు. దీనికై  అతడు పూర్తిగా నలుపైన పదార్థ భావన (conception) ను ఉపయోగింపవలసి వచ్చెను. సూటికి నూరు వంతుల సామర్థ్యముతో, తనపై బడిన ప్రసరణమును శోషణము చేసికొను నదియే పూర్తిగా నల్లని పదార్థమగును. దీపపు మసిని (lamp black) ఇట్టి ఆదర్శమైన నల్లని పదార్థము లకు అత్యంత సన్నిహితమైన దానినిగా పరిగణింపవచ్చును. నిర్ణీతమయిన ఒక ఉష్ణోగ్రతా పరిమాణ దశయందు, ఉద్గార శోషణ శక్తుల మధ్యగల నిష్పత్తి అన్ని పదార్థములందును సమానమగుననియు, పూర్తిగా నల్లనైన పదార్థముల యొక్క ఉద్గార శక్తితో తులతూగుననియు కిర్ చాఫ్ సిద్దాంతము వలన సులభముగ తెలియుచున్నది.

'ఉద్గారశక్తి', 'శోషణశక్తి' (emission power &amp; absorption power) అను పదములు ఈ దిగువ నిర్వ
చింప బడినవి. నిర్ణీతమయిన ఒక పదార్థపు ఉపరితలము యొక్క ప్రమాపకాంశ విస్తీర్ణము (unit area) నుండి ఒక ప్రమావశాంశ కాలములో (unit time) ప్రసరించు శక్తి యొక్క మొత్తము 'ఉద్గారశక్తి' అనబడును. ఒక పదార్థముచే శోషణము చేసికొనబడిన కిరణ ప్రసరణశక్తి లోని ఒక భాగమే 'శోషణశక్తి' అనబడును. పెక్కు భౌతిక (physical), ఖగోళ భౌతిక (astro physical) నిరీక్షణముల (observations) ను వివరించుటయందు ఈ సూత్రము (Law) అత్యంత ప్రాముఖ్యము వహించి
యున్నది. పై వివరించబడిన సూత్రము, అన్ని వర్ణముల (colours) యొక్కయు లేక అన్ని తరంగ దైర్ఘ్యముల యొక్కయు పూర్ణప్రసరణమునకు అన్వయించును. ఇంతేకాక వ్యక్తిగతమైన తరంగదైర్ఘ్య విషయముల యందును ఈ సూత్రము అన్వర్థమైనది. ప్రేషణమొందు (Transmitted) తెల్లని కాంతిలో, గాజు ముక్క ఆకుపచ్చగా అగపడును. అందుకు కారణము, ఆ గాజుముక్క ఎఱ్ఱని రంగును తనలోనికి పీల్చుకొనుటయే. ఆ గాజుముక్కను&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lp0y1gxpuda7qevkqxuqc83drcx8x5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/220</title>
    <ns>104</ns>
    <id>162373</id>
    <revision>
      <id>592963</id>
      <parentid>468218</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* ఆమోదించబడ్డవి */</comment>
      <origin>592963</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2860" sha1="2sjqigyk5van132362efaq899zpja9c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}'''6 ఆంధ్రోద్యమము'''&lt;/p&gt;

మాతృభాషలో పరిపాలన - ఉత్తమవిద్య - మద్రాసు
రాష్ట్రములో ఆంధ్రులస్థితి - తెలంగాణములో ఆంధ్రులస్థితి -
ఆంధ్రులపూర్వవైభవము - మద్రాసురాష్ట్రాంధ్రులలో
ప్రత్యేకాంధ్రరాష్ట్ర వాంఛ - 1923 లో బాపట్లలో ప్రధ
మాంధ్రమహాసభ - బెజవాడలో, విశాఖపట్టములో ఆంధ్ర
మహాసభలు - కాకినాడ ఆంధ్రమహాసభలో ఆంధ్రరాష్ట్ర
తీర్మానము - కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు - కొండా
వెంకటప్పయ్య - నెల్లూరు మహాసభ - మాంటేగ్యు
గారిరాక - ప్రత్యేకాంధ్రరాష్ట్ర కాంగ్రెసుకమిటీ - కడప
మహాసభ - బెజవాడలో ప్రత్యేకాంధ్రమహాసభ - జస్టిస్
పార్టీ బ్రాహ్మణేతర సభ - కాంగ్రెసు బ్రాహ్మణేతరసభ -
ఆదిమాంధ్ర మహాసభ - రామమోహనలైబ్రరీలోకి ఆది
ఆంధ్రులను రానిచ్చు సమస్య - మాంటేగ్యుగారివద్దకు
ఆంధ్రరాయబారములు - గుంటూరు, మహానంది సభలు -
పిమ్మట ఆంధ్రమహాసభలు - సైమను కమిషను బహి
ష్కారము -- ఆంధ్రమహాసభలకు విశాలాంధ్రోద్యమమునకు
సంబంధము లేదు.

బంగాళారాష్ట్రవిభజనకు వ్యతిరేకముగా చెలరేగిన జాతీయోద్యమములో
ఏకభాషమాట్లాడుప్రజల కొకేరాష్ట్రము ప్రత్యేకముగ నుండవలెనను
నది ముఖ్యసిద్ధాంతము. దానికి కాంగ్రెసుకూడ సమ్మతించినది. 1911 వ
సం॥లో పంచమజార్జి చక్రవర్తిగారు బంగాళారాష్ట్రవిభజనమును
రద్దుపరచుచు బంగాళీభాష మాట్లాడు ఏక బంగాళారాష్ట్రమును, హిందీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2sjqigyk5van132362efaq899zpja9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/221</title>
    <ns>104</ns>
    <id>162374</id>
    <revision>
      <id>592964</id>
      <parentid>468219</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592964</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4576" sha1="p4zv970zo0dxx2hddy1953p0ldzxdwa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|216|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;భాషమాట్లాడు బీహారురాష్ట్రమును, అస్సామీస్‌భాషమాట్లాడు అస్సామ్
రాష్ట్రమును, మూడు ఏకభాషారాష్ట్రములను నిర్మాణముచేసియున్నారు. అది
వరకే 1911 వ సంవత్సరములో గవర్నరుజనరలు హార్డింజిప్రభువు లండను
లోని బ్రిటిషుప్రభుత్వమునకు పంపిన నివేదికలో హిందూదేశమును భాషా
ప్రయుక్తరాష్ట్రములుగా విభజించవలెననియు అట్టి భాషాప్రయుక్తరాష్ట్రముల
సమ్మేళనముగానే భారతప్రభుత్వ ముండవలెననియు వ్రాసియున్నాడు. ఈ
భాషారాష్ట్రతత్త్వము ఉమ్మడిమదరాసురాష్ట్రములోని ఆంధ్రజిల్లాల ప్రజ
లలో బాగుగా వ్యాపించినది. రాబోవు స్వరాజ్యములో నిజమైన ప్రజారాజ్య
మేర్పడవలెనన్న, ప్రజల మాతృభాషలోనే శాసననిర్మాణము, పరిపాలనా
నిర్వహణము, న్యాయవిచారణకార్యక్రమము జరుగుట యావశ్యకమని ఆం
ధ్రులలో రాజకీయవిజ్ఞానముకలవా రెల్లరును తలచిరి. అంతేగాక ప్రజల
మాతృభాషలోనే విద్య గరపబడవలెననియు ఉత్తమవిద్యను తెనుగులో
నేర్పుటకు ప్రత్యేక ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయము సత్వరముగ స్థాపింపబడవలె
ననియుకూడ సంకల్పించిరి. ఉమ్మడి మద్రాసురాష్ట్రములో తమిళ, ఆంధ్ర,
కర్ణాటక, కేరళభాషలు మాట్లాడు జిల్లాలు కలపి ఏకప్రభుత్వముక్రింద
నున్నవి. అందువలన శాసనసభ కార్యక్రమము, ప్రభుత్వనిర్వహణము,
న్యాయవిచారణ అంతయు విదేశభాషయైన ఇంగ్లీషులో జరుగుచున్నది. ఈ
నాలుగుభాషల ప్రతినిధులకు ఒకరిభాష మరియొకరికి తెలియదు. అందరు
ఇంగ్లీషు నేర్చుకొనవలెను. విద్యావిధానమంతయు నింగ్లీషులోనే జరుగు
చున్నది.

ఇదియునుగాక మద్రాసుశాసనసభలలో ఆంధ్ర, కన్నడ, కేరళ ప్రతిని
ధులందరును కలసినసుకూడ వారికంటె నెక్కుడుగ తమిళప్రతినిధులున్నారు
మద్రాసురాష్ట్రశాసనసభలలోను, ప్రభుత్వములోను, హైకోర్టులోను తమిళులకే
ఎక్కువగ పలుకుబడి యున్నది. తమిళుల యాజమాన్యముక్రింద నడుచు
చున్న మద్రాసుప్రభుత్వములో ఆంధ్రుల వ్యక్తిత్వము, ఆత్మగౌరవము తగ్గి
పోయినవి. అది తమిళరాజ్యమే గాని ఆంధ్రులరాజ్యము కాదు. ఆంధ్రులంటే
ఉత్తరహిందూస్థానములో నెవరికిని తెలియనిస్థితికి వచ్చితిమి. &quot;The
Forgotten Empire&quot; &quot;విస్మృత సామ్రాజ్యము&quot; అని విజయనగర&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p4zv970zo0dxx2hddy1953p0ldzxdwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/222</title>
    <ns>104</ns>
    <id>162375</id>
    <revision>
      <id>592965</id>
      <parentid>468226</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4560" sha1="t48rn2hpqjuoev2ibyop6zbbynfkwib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|28]|ఆంధ్రోద్యమము|217}}&lt;/noinclude&gt;సామ్రాజ్యమునుగూర్చి సూయల్‌గారు వ్రాయవలసివచ్చినది. ఆంధ్రులచరిత్ర
గత రెండువందలసంవత్సరములనుండియు మరచిపోబడినది. చెన్నరాష్ట్ర
ములో నున్నవారందరికి మద్రాసీలనే పేరు. మద్రాసీలనగా మద్రాసురాష్ట్ర
మునకు బయట తమిళులని మాత్రమే తెలియును. మద్రాసునగరములో క్రమ
ముగ తమిళులసంఖ్య చాల హెచ్చి, అది ప్రధాన తమిళనగరమైనది.
మద్రాసుప్రభుత్వముక్రింద తమిళులే అన్నిసౌకర్యముల ననుభవించుచుండగా
యుద్యోగములలోను, విద్యలోను, సంపదాభివృద్ధిలోను ఆంధ్రులు సర్వవిధ
ముల వెనుకబడియున్నారు. తమిళలాయర్లు, తమిళఇంజనీయరులు ఆంధ్ర
జిల్లాలనుండి విశేషముగా ధనమును గొనిపోవుచున్నారు. పరిశ్రమలు,
విద్యుచ్ఛక్తి తమిళప్రాంతములలో నున్నంతగ ఆంధ్రప్రాంతములో లేవు.
తమిళదేశములోని కావేరిమీద తొమ్మిది రోడ్డువంతెనలుండగ, కృష్ణా,
గోదావరినదులమీద నొకవంతెనకూడ లేకుండెను. తమిళబస్తీలు అభివృద్ధి
చెందినట్లు ఆంధ్రబస్తీలు అభివృద్ధియగుటలేదు.

తమ పూర్వపుస్థితి మిగుల గొప్పదని ఆంధ్రులకు తెలియును. దానిని
గూర్చి వారికి గర్వము కలదు. ఇప్పటిస్థితి వారికి దినదినమునకు దుర్భర
ముగనున్నది. చరిత్ర తెలిసినప్పటినుండియు, ఇరువదిరెండుశతాబ్దముల
కాలము వరుసగా శాతవాహన, చాళుక్య, కాకతీయ, విజయనగర,
గోల్కొండ చక్రవర్తులక్రింద ఆంధ్రదేశమంతయు నేకఖండముగాను, ఏక
పాలనముక్రిందను వుండి మహోజ్వలచరిత్రను గలిగి భరతవర్షముయొక్క
సర్వతోముఖమయిన నాగరికతను అంతర్జాతీయప్రతిష్ఠను ఇనుమడింపచేసి
నది. ఆ కాలమంతటిలోను ఆంధ్రుల శౌర్యప్రతాపములు, పరిపాలనాదక్షత,
రాజకీయనైపుణ్యము, విజ్ఞానము, సిరిసంపదలు, కళాకౌశలములు అనన్య
సామాన్యముగ పెంపొందెను. ఆంధ్రదేశమునకు ఏడువందలమైళ్లపొడుగు
గల సముద్రతీరము గలదు. ఆంధ్రులు అనాదికాలమునుండి యోడలనిర్మా
ణముచే సముద్రములో దూరదేశములకుకూడ పోయి వర్తక - వ్యాపారము
లను సాగించినారు. బర్మా, సయాం, కాంబోడియా. ఇండోనీషియాలలో
ఆంధ్రులు వలసలను స్థాపించి యచట ఆంధ్రనాగరికతను, శిల్పమును, కళ
లను విజ్ఞానమును హిందూబౌద్ధధర్మములను నెలకొల్పినారు. క్రీ. శ. 1585వ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t48rn2hpqjuoev2ibyop6zbbynfkwib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:Na-Jevitha-Katha-Navyandramu.pdf/223</title>
    <ns>104</ns>
    <id>162376</id>
    <revision>
      <id>592966</id>
      <parentid>468228</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vickyganti</username>
        <id>7066</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="8tnb45rnkdwoerk5bn22wnhcbe2p91p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Vickyganti&quot; /&gt;{{rh|218|నా జీవితకథ - నవ్యాంధ్రము|}}&lt;/noinclude&gt;సంవత్సరమున గోల్కొండ సుల్తాను భాగ్యనగరమని సార్ధకనామముగల
హైదరాబాదునగరమును నిర్మించి దానిని విశాలాంధ్రమునకు రాజధానిగ
చేసెను. అది నేడు పన్నెండులక్షల జనసంఖ్యగల ఆంధ్రనగరముగ విల
సిల్లుచున్నది. 1686 వ సంవత్సరమున విశాలాంధ్రమును మొగలాయిచక్ర
వర్తి ఔరంగజేబు లోబర్చుకొని ప్రక్కనున్న మహారాష్ట్ర కర్ణాటకజిల్లాలను
కూడ విశాలాంధ్రములోచేర్చి దీనిపైన యొక సుబేదారును (రాజప్రతినిధిని)
నియమించెను. ఆయన మరణించినపిమ్మట 1722 లో విశాలాంధ్ర
(దక్కన్) సుబేదారుగు నైజాముల్‌ముల్కు ఢిల్లీసింహాసనమునుండి స్వతం
త్రమును ప్రకటించి 1748 వ సంవత్సరమువరకు నైజాంరాజ్యమును
స్వతంత్రరాజుగ పాలించి మరణించేను. అటుపిమ్మట ఆయనవారసులలోను
నైజాముకు సామంతప్రభువైన కర్ణాటకనవాబుకుటుంబములోను కలిగిన
అంతఃకలహములను సావకాశముగా తీసికొని కుంపిణీ (ఆంగ్లేయులతూర్పు
ఇండియాసంఘము) వారు విజృంభించి విశాలాంధ్రమునుండి 1765 లో
ఉత్తరసర్కార్లను, 1800వ సంవత్సరమున దత్తమండలములని పిలువబడిన
రాయలసీమజిల్లాలను, 1801 వ సంవత్సరమున నెల్లూరు, ఆర్కాటు, చెం
గల్పట్టుజిల్లాలను స్వాధీనపర్చుకొని తమ మద్రాసురాష్ట్రములో భాగముగ
చేసిరి. ఇటుల మద్రాసురాష్ట్రములో చేర్చబడిన ఆంధ్రులు అరవలకంటె
స్వల్పసంఖ్యాకులై అరవలయాజమాన్యముక్రింద పలుకుబడి కోల్పోయిన
వారుగను ఆత్మగౌరవశూన్యులుగను నుండిరి. ఇంతేగాక బ్రిటిషుకంపెనీవారు
కొంత ఆంధ్రభాగమును మైసూరురాష్ట్రములో చేర్చినందున ఆ కర్ణాటక
రాజ్యములో ఆంధ్రులవ్య క్తిత్వము పూర్తిగ నశించినది. ఇటులనే మరికొన్ని
ఆంధ్రభాగములైన సిరివంచ, బస్తరు, ఛాందా భాగములను తమ మహా
రాష్ట్రరాజ్యముక్రింద కలిపినందున ఆచటకూడ అత్యల్పసంఖ్యాకులైన
ఆంధ్రులస్థితి హీనముగ నున్నది.

నైజాంప్రభువునుంచి బ్రిటిషువారు తీసుకొనిన ఆంధ్రభాగములుగాక
నైజాంకు వదలిపెట్టబడిన ఆంధ్రదేశమునకు తెలంగాణమని పేరు. హైదరా
బాదునగరము తెలంగాణమునం దున్నది. తెలంగాణము ఎనిమిదిజిల్లాలు
గలది. దీనికి అయిదు మహారాష్ట్రజిల్లాలు మూడు కర్నాటకజిల్లాలు చేర్చి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8tnb45rnkdwoerk5bn22wnhcbe2p91p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224399</id>
    <revision>
      <id>592905</id>
      <parentid>592755</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T03:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>592905</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4743" sha1="m5hnb65a79aywq02xoorp0wusx2fwdk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;స్థలో కాని వర్ణ-పదాది ప్రవిభాగం లేదు. ఈ విభాగం అంతా ధ్వనిరూపమైన వైఖరీవాక్కులోనే. ఈ వైఖరీవాక్కు స్పుటింపచేసే 'మధ్యమా' వాక్కుకే స్ఫోట అని పేరు. దానివల్లనే అర్థజ్ఞానం కలుగుతుంది.

కావ్యంలో శబ్దమూ, దాని వాచ్యార్థమూ కూడా ప్రధానమైన వ్యంగ్యార్థాన్ని వ్యంజింపచేస్తాయి. ప్రధానమైన స్పోటను వ్యంజింపచేసే (వైఖరీరూప) శబ్దానికి వైయాకరణులు &quot;ధ్వని&quot; అని పేరు పెట్టినట్లుగా (వాళ్లు దానికి ఆ పేరు పెట్టడానికి కారణం ఆ శబ్దం, చప్పుడు (ధ్వని) చెవికి వినబడడం) ఆలంకారికులు వ్యంగ్యార్థవ్యంజకమైన శబ్దార్థద్వయానికి &quot;ధ్వని&quot; అని పేరు పెట్టారు అని భావం. అందుచేత “ధ్వని&quot; అనగా వ్యంగ్యార్థాన్ని ప్రధానంగా బోధించే శబ్దార్థరూపమైన కావ్యము అని అర్థం. ఇది కావ్యవిభాగాన్ని గూర్చిన ఘట్టం అవడంచేత &quot;ధ్వని&quot; శబ్దానికి ఇక్కడ ఈ అర్థం చెప్పడం జరిగింది. &quot;ధ్వని&quot; శబ్దానికి ధ్వనింపబడిన అర్థం, ధ్వనించడం, ధ్వనింపచేయడం అనే వ్యాపారం అని మరి మూడు అర్థాలలో కూడా ప్రయోగం ఉంది. ఈ విషయం మున్ముందు స్పష్టం అవుతుంది.

'''వ్యా'''. ఎట్లనగా ― (ఒక నాయిక తన ప్రియుణ్ణి తీసికొనిరావడంకోసం తన సఖురాలిని దూతికగా పంపుతుంది. ఆమె అతనిదగ్గరికి వెళ్లి అతనితో రతికేళి చేసి తిరిగి వచ్చి — &quot;నేను నీ ప్రియుని దగ్గరికి వెళ్లడం కుదరలేదు (లేదా నీ ప్రియుడు అక్కడ లేడు); ఎలాగా అటు వెళ్లాం కదా అని అక్కడ ఉన్న దిగుడుబావిలో స్నానం చేసి వచ్చాను&quot; అని నాయికకు చెప్పుతుంది. అప్పుడు ఉత్తమస్వభావం కల ఆ నాయిక ఆమె శరీరంమీద కనబడుతున్న సంభోగచిహ్నాలన్నీ చూచి ఆమె చేసి వచ్చిన పని తెలుసుకుంటుంది. &quot;ఔనులే; నీవు అతనిదగ్గరికి వెళ్లలేదు; నీ శరీరంమీద కనబడే ఈ చిహ్నాలన్నీ స్నానంవల్ల ఏర్పడ్డవే&quot; అని అంటూ ఆక్షేపిస్తుంది.)

నిఃశేషేతి :― &quot;నీ స్తనాల పైభాగంలో పూసికొన్న మంచిగంధం పూర్తిగా తొలగిపోయింది. క్రింది పెదవికి వేసుకొన్న రంగు తుడుచుకొనిపోయింది. నేత్రాలచివర కాటుక చెరిగిపోయింది. నీ సన్ననిశరీరంలో పులకాంకురాలు కనిపిస్తున్నాయి. కావలసినవాళ్ల బాధను గుర్తించని, అసత్యం పలికే ఓ దూతీ! నువ్వు ఇక్కడినుండి, స్నానంచేయడంకోసం దిగుడుబావికే వెళ్లావు, ఆ అధముడి దగ్గరకి వెళ్లలేదు! నిజమే!&quot;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5hnb65a79aywq02xoorp0wusx2fwdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:కావ్యప్రకాశము (ముమ్మటుడు).pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>224400</id>
    <revision>
      <id>592906</id>
      <parentid>579331</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T04:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592906</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4047" sha1="98rjnzix7o3eyo31bcva716499y3niu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{nop}}
ఈ శ్లోకంలో ప్రధానంగా ప్రయోగించిన &quot;అధమస్య&quot; (ఆ అధముడిదగ్గరికి) అనే పదాన్ని బట్టి &quot;నువ్వు రమించడం కోసం అతనిదగ్గరికే వెళ్లావు&quot; అన్న అర్థం స్ఫురిస్తూన్నది. అందుచేత ఇది “ధ్వని&quot; అనే నామాంతరం గల ఉత్తమకావ్యానికి ఉదాహరణం. దీనిలో వాచ్యార్థం కంటే వ్యంగ్యార్థం ప్రధానంగా ఉంది.
{{Telugu poem|type=కా.|lines=&lt;poem&gt;అతాదృశి గుణీభూతవ్యఙ్గ్యం వ్యఙ్గ్యే తు మధ్యమమ్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
'''వృ'''. అతాదృశి వాచ్యాదనతిశాయిని. యథా:-
{{Telugu poem|type=శ్లో.|lines=&lt;poem&gt;గ్రామతరుణం తరుణ్యా నవవఞ్జలమఞ్జరీసనాథకరమ్,
పశ్యన్త్యా భవతి ముహుర్నితరాం మలినా ముఖచ్ఛాయా.&lt;/poem&gt;|ref=3}}
'''వృ'''. అత్ర వఞ్జులలతాగృహే దత్తసంకేతా నాగతేతి వ్యఙ్గ్యం గుణీభూతమ్. తదపేక్షయా వాచ్యస్యైవ చమత్కారిత్వాత్.

'''వ్యా'''. అతాదృశీతి :- వ్యఙ్గ్యే = వ్యంగ్యము, అతాదృశి తు = అలా లేకపోతే, అనగా వెనుక చెప్పినట్లు ప్రధానంగా లేకపోతే, గుణీభూతప్యవ్యఙ్గ్యమ్ = అది గుణీభూతవ్యంగ్యము. మధ్యమమ్ = మధ్యమకావ్యము. అతాదృశీతి. అతాదృశి = వాచ్యముకంటె ప్రధానంగా లేనప్పుడు.

'''వి'''. వాచ్యార్థమే ప్రధానంగా ఉండి వ్యంగ్యార్థం ప్రధానంగా లేని కావ్యానికి గుణీభూతవ్యంగ్యం అని, మధ్యమకావ్యం అనీ పేర్లు. ఉదా :- గ్రామేతి. “క్రొత్త అశోకపుష్పగుచ్ఛాన్ని చేతిలో పట్టుకొని వస్తూన్న గ్రామంలోని యువకుణ్ణి చూడగానే ఆమె ముఖం రంగు మలినం అయిపోయింది.&quot;

అత్రేతి : &quot;వంజులలతాగృహంలో వచ్చి కలుసుకొంటా నని అన్నావు; రాలేదు&quot; అని సూచించడానికి ఆ యువకుడు ఆ పుష్పగుచ్చాన్ని చేతిలో పెట్టుకొని వచ్చాడు. అది చూడగానే ఏ కారణంచేతనో సంకేతస్థానానికి వెళ్లజాలకపోయిన ఆ యువతి ముఖం నల్లబడిపోయింది అని భావం. ఇక్కడ వ్యంగ్యార్థంకంటె వాచ్యార్థమే ఎక్కువ చమత్కారజనకంగా ఉంది. అందుచేత ఇది &quot;గుణీభూతవ్యంగ్యం&quot; అనే కావ్యం. దీనికే మధ్యమకావ్యం అని కూడా పేరు.

'''వి'''. &quot;గుణీభూతం&quot; అనగా అప్రధానము అని అర్థం. వ్యంగ్యార్థం ప్రధా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>98rjnzix7o3eyo31bcva716499y3niu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234901</id>
    <revision>
      <id>592880</id>
      <parentid>591754</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592880</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="635" sha1="bd25326aq6huust78sr343xh70k7tp4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac|fwb}}సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం&lt;/p&gt; 
{{p|ac|fwb}}ఆరవ సంపుటం&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}నవాబుల - ఆరవీటిరాజులయుగాలు&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf
|Page = 3
|bSize = 600
|cWidth = 241
|cHeight = 254
|oTop = 348
|oLeft = 181
|Location = center
|Description = 
}}

{{p|ac|fs125}}ఆరుద్ర&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్&lt;/p&gt;
{{Center|కారల్ మార్క్స్ రోడ్, విజయవాడ - 2}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bd25326aq6huust78sr343xh70k7tp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234902</id>
    <revision>
      <id>592881</id>
      <parentid>591755</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592881</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="604" sha1="dxrpb3zf566zgekgcwndn0znnjf5sja" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;ప్రచురణ నెం: 290
ముద్రణ: 1990 నవంబర్

© ఆరుద్ర
ముఖచిత్రం: బాపు


సాదాప్రతి రు. 45.00
మేలు ప్రతి రు. 55.00


ప్రతులకు : ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్
           కారల్ మార్క్స్ రోడ్,
           విజయవాడ - 520 002


ముద్రణ :  ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రింటింగ్ ప్రెస్
          విజయవాడ.&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dxrpb3zf566zgekgcwndn0znnjf5sja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234903</id>
    <revision>
      <id>592882</id>
      <parentid>591756</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592882</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="7ybaa4exfyd4qxih7nfu57nl02t1yrg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}మా మాట&lt;/p&gt;
ఆదికాలాన్నుండి ఆధునికయుగం వరకూ సాగిన సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యపరిణామాన్ని గురించి తెలుసుకోవాలనే ఆకాంక్షగల సాహిత్యాభిమానులకోసం కవి, పండితుడు, పరిశోధకుడు, సాహితీవిమర్శకుడుగా పేరుప్రతిష్టలను గడించిన ఆరుద్రగారు ఎంతగానో శ్రమించి ఒక్కచేతిమీదుగా సమగ్రాంధ్రపాహిత్యాన్ని 12 సంపుటాల్లో ఆంధ్ర ప్రజలకు 1988 లోనే అందజేశారు.

అయితే ఆ రచన ఆధునికయుగంవరకూ పూర్తిగా సాగలేదు. అనివార్యకారణాలవలన ఆఖరిభాగాలను ఆయన పూర్తిచేయలేదు. అయినప్పటికీ అది ఆంధ్రసాహిత్యచరిత్రకు సంబంధించి ప్రామాణికగ్రంథంగా గుర్తించబడింది. తెలుగుసాహిత్యంలోమా, చరిత్ర అధ్యయనంలోనూ నిష్ణాతులుగా గుర్తించబడిన సర్వశ్రీ వేలూరు శివరామశాస్త్రి, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, శివశంకరస్వామి, మల్లాది రామకృష్ణరావు, గిడుగు వెంకటసీతాపతి, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, దివాకర్ల వెంకటావధాని, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, నేలటూరి వెంకటరమణయ్య, తాపీ ధర్మారావు, కప్పగంతుల లక్ష్మణరావు, పాకాల రాజమన్నారులాంటి ప్రముఖుల ప్రశంసల నందుకున్న రచన అది.

ఆరుద్ర షష్టిపూర్తి ఉత్సవాలసందర్భంగా ఆయనకు ఆంధ్రావనిలో అనేకచోట్ల జరిగిన సన్మానసభ లన్నింటా, సమగ్రాంధ్రచరిత్రను ఒక్కచేత్తో పూర్తిచేసి ఆయన ఆంధ్రప్రజలకు వొనగూర్చిన మహత్తరసేవను ప్రశంసించుతూనే, తతిమ్మాభాగాలను పూర్తిచేయాలనే ఆకాంక్షను వెలిబుచ్చారు.

ఇప్పుడు ఆరోగ్యం చక్కబడి పఠనానికి, రచనకు, ప్రచురణకు అవసరమైన సదుపాయాలు ఏర్పడగానే ఆంధ్రసాహిత్యాభిమానుల చిరకాలవాంఛను నెరవేర్చడానికి ఆరుద్రగారు పూనుకోవడం అభినందించదగిన విషయం.

{{right|}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ybaa4exfyd4qxih7nfu57nl02t1yrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234904</id>
    <revision>
      <id>592883</id>
      <parentid>591757</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592883</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="h5cww1g85f36lxr2s4hqb7zzfnk3phq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఆరుద్రగారే తెలిపినట్లు ఒకభాషను మాట్లాడే ప్రజల దేశచరిత్ర, సాంఘికచరిత్ర, సాహిత్యచరిత్ర ఒకదానికొకటి పెనవేసుకొని వుండటంవలన ఈ రచన అన్ని కోణాలనుండి తమ చరిత్రను, వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొనేందుకు ఆంధ్రప్రజలకు ఉపయోగపడగలదు.

ఇటీవలికాలంలో జరిగిన పరిశోధనలఫలితంగా అందిన అదనపుసమాచారం, అంతకుముందు రచనపై వచ్చిన విమర్శనలను, సూచనలను దృష్టిలో వుంచుకొని గతంలో ప్రచురించిన సంపుటాల్లో కూడా అవసరమైన మార్పులను, చేర్పులను చేసి, ఆధునికయుగంవరకు గల తతిమ్మాసంపుటాలను రచించడానికి ఆరుద్రగారు పూనుకోవడం ముదావహం.

పరిశోధనల్లో వచ్చిన ఆధునికపద్ధతులను ఆకళింపు చేసుకొని ఆదిమ, చాళుక్య యుగాల్నుండి నేటి ఆధునికయుగంవరకూ సమగ్రరీతిలో తాను రచించిన సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యచరిత్రను ప్రచురించే అవకాశాన్ని మాకు కలిగించినందుకు ఆరుద్రగారికి మా ప్రచురణాలయంతరపున హృదయపూర్వకమైన కృతజ్ఞతాభివందనాలను తెలియజేస్తూ ఈప్రచురణకు పూనుకొన్నాం.

సుదీర్ఘమైన అధ్యయనం, పరిశోధనలఫలితంగా లభించిన అపూర్వమైన సాహితీసంపదతో తెలుగుప్రజలు తమ చరిత్రను, తమ సాహితీ సంస్కృతీ వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకునేందుకు ఉపయోగపడేవిధంగా ఆరుద్రగారు రచించిన ఈ &quot;సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం&quot; — సంపుటాలుగా వచ్చే ఈ ఉద్గ్రంథం ఆంధ్రప్రజల ఆదరణను బహువిధాలుగా పొందడమేగాక, తెలుగువా రుండే ఇతరప్రాంతాల్లో కూడా అన్ని గ్రంథాలయాల్లోను, విద్యాలయాల్లోను తగినస్థానం పొందగలదని ఆశించుతున్నాం.

{{rh|22-7-89&lt;br&gt;
విజయవాడ||— '''ప్రచురణ కర్తలు'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h5cww1g85f36lxr2s4hqb7zzfnk3phq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234905</id>
    <revision>
      <id>592884</id>
      <parentid>591758</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592884</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4895" sha1="gwk45gv83gj9dpmfcumlff8m40we7bl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}మనవి మాటలు&lt;/p&gt;
సాహిత్యాభిలాష గల సాధారణపాఠకులు ఆంధ్రసాహిత్యంగురించి సంపూర్ణంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటే, వాళ్ళకు ఉపయోగించే పుస్తకాలు నేడు అందుబాటులోలేవు. నన్నయభట్టునుండి చిన్నయసూరిదాకా మాత్రమేకాక సాతవాహనులకాలంనుండి సాహితీసమితిదాకా ఆంధ్రసాహిత్యం అనేకవిధాలుగా, బహుముఖాలుగా సాగింది. ప్రజ్ఞావంతులైన తెలుగుకవులు రచించిన గ్రంథాలు అన్నింటికి అన్నీ అచ్చుపడి వెలుగు చూడలేదు. అచ్చయిన పుస్తకాలు కూడా అన్నీ అందరికీ లభించడం లేదు. అభించిన పుస్తకాలైనా అన్నీ సాధారణపాఠకులకు బోధపడే వివరణలతో లేవు. ఈ కొరతను తొలగించవలసిన బాధ్యత నేటి సాహితీపరులపై వుంది.

పన్నెండు సంపుటాలలో సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం ప్రజానీకానికి పరిచయం చేద్దామనే సంకల్పం కొన్నేళ్ళకిందటి నాకు కలిగింది. పుస్తకప్రచురణతో కొత్తపోకడలు పోయే ప్రతిభావంతులు శ్రీ యం. ఎన్. రావుగారితో దానిని ముచ్చటించాను. నా ఉద్దేశాన్ని వారు బహుముఖాల పరిశీలించారు. ఇటువంటి సాహిత్యగ్రంథాలకు పుస్తకప్రపంచంలో ఆదరణ ఉంటుందని 'మార్కెట్ అధ్యయనం' బాగా చేసి తెలుసుకొన్నారు. వారి సంస్థ యం. శేషాదలం అండ్ కంపెనీ తరపున పన్నెండు సంపుటాలను ప్రచురించడానికి ముందుకు వచ్చారు.

సమగ్రత ఆశయం. దీన్ని సాధించడానికి ఇది ప్రయత్నం. పూజ్యులు కందుకూరి వీరేశలింగంగారు ప్రామాణికసాహిత్యరచనకు పునాదులు వేశారు. శ్రీయుతులు మానవల్లి రామకృష్ణ కవిగారు, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు, చిలుకూరి వీరభద్రరావుగారు, కొమర్రాజు లక్ష్మణరావుగారు, మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మగారు మొదలైన మహనీయులు సాహిత్యంతోపాటు దేశచరిత్రను కూడా విశదం చేశారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు మన సాంఘికచరిత్రకు శ్రీకారం చుట్టి కొత్తకోణాలను చూపెట్టారు. వీరి రచనలను ఆధారం చేసుకొని తమ ప్రతిభతో కొత్త

ఆకరాలను గుర్తించి, నూతనసిద్ధాంతాలను ప్రతిపాదించి సాహిత్యచరిత్రను అనేకమంది విద్వాంసులు, విమర్శకులు, విఖ్యాతపత్రికలలో, వివిధగ్రంథాలలో వివరిస్తున్నారు. ఈ అమూల్యరచనలనన్నింటివి నా దృక్పథంతో సమన్వయం చేయడానికి ఈ రచనలో ప్రయత్నించాను.

ఒకభాష మాట్లాడే ప్రజల దేశచరిత్ర, సాంఘికచరిత్ర, సాహిత్యచరిత్ర ఒకదానితో ఒకటి పెనవేసుకొని వుంటాయి. రాజకీయాలవల్ల వివిధరంగాలలో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwk45gv83gj9dpmfcumlff8m40we7bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234906</id>
    <revision>
      <id>592885</id>
      <parentid>591759</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592885</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="a2o3lwu26tuheyys381bbhiiymfyf0y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పరిణామాలు ఏర్పడుతూ వుంటాయి. విభిన్నసంఘటనలే జరిగినా అవి ఒక చారిత్రకక్రమంలోనే వుంటాయి, రాజకీయప్రభావాలకు లోనుకాని యుగం వుండదు, రాజవంశాల పేరుమీదుగా యుగాలను పేర్కొనడం రివాజే. పాశ్చాత్యచరిత్రలలో 'ఎలిజబెతియన్, జాకొబియన్, విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్' మొదలైన యుగాలు సుపరిచితమైనవే. ఇది అనువైన పద్దతి. అందుకే సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు తమ &quot;ఆంధ్రుల సాంఘికచరిత్ర&quot;లో ఈ క్రిందివిధమైన విభజన చేశారు.

1వ ప్రకరణము — తూర్పు చాళుక్య యుగము

2 వ ప్రకరణము — కాకతీయుల కాలము

3 వ ప్రకరణము — రెడ్డిరాజుల కాలము

4 వ ప్రకరణము — విజయనగర సామ్రాజ్యకాలము ( క్రీ. శ. 1332 నుండి 1530 వరకు)

5 వ ప్రకరణము — విజయనగర సామ్రాజ్యకాలము (క్రీ. శ. 1530 నుండి 1630 వరకు)

6 వ ప్రకరణము — పేరు పెట్టలేదు (క్రీ. శ. 1630 నుండి 1757 వరకు)

7 వ ప్రకరణము — పేరు పెట్టలేదు (క్రీ. శ. 1757 నుండి 1857 వరకు)

సాంఘికచరిత్రకు పనికివచ్చే సాహిత్యగ్రంథాలనే ఎన్నుకొనడంవల్ల సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారి యుగవిభజన వారి ప్రయోజనాలకు అనుకూల మైంది. సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యంలో విస్తీర్ణతను దృష్టిలో పెట్టుకొని నేను యుగాల అంకెను, ఆయా రాజవంశాల ప్రాముఖ్యాలను బట్టి పెంచవలసి వచ్చింది. ఆదిలో నేను వేసుకొన్న ప్రణాళికలో ఇలాగ యుగవిభజన చేసుకొన్నాను.

#. ఆదిమ, చాళుక్య యుగాలు (క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దం చివరిదాకా)
#. కాకతీయ యుగం (క్రీ.శ. 1200-1290)
#. పద్మనాయక యుగం (క్రీ.శ. 1337-1399)
#. రెడ్డిరాజుల యుగం (క్రీ.శ. 1400-1450)
#. తొలిరాయల యుగం (క్రీ.శ.1450-1500)
#. మలిరాయల యుగం (క్రీ.శ. 1500-1550)
#. నవాబుల యుగం (క్రీ.శ. 1550-1600)
#. నాయకరాజుల యుగం (క్రీ.శ. 1600-1670)
#. కడపటి రాజుల యుగం (క్రీ.శ. 1670-1750)
#. కుంఫిణీ యుగం (క్రీ.శ. 1750-1850)
#. జమీందారీ యుగం (క్రీ.శ. 1850-1900)
#. ఆధునిక యుగం (క్రీ.శ. 1900 నుండి)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2o3lwu26tuheyys381bbhiiymfyf0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234907</id>
    <revision>
      <id>592886</id>
      <parentid>591760</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592886</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="5aw7ubc9ymedu0frujephhxtl2gzk45" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పుస్తక ప్రచురణను ప్రారంభించడానికి ముందే ప్రతిసంపుటిలో పుటలపరిమితిని, సంపుటాల సంఖ్యను, ఒక్కొక్క సంపుటం వెలనూ, పన్నెండు సంపుటాలకు మొత్తం పూర్తిగా ముందే చెల్లించే పక్షంలో పెట్టువెల, అందువల్ల లభించే లాభసాటి సదుపాయాలూ ప్రకాశకులు ప్రకటించారు, ఎందరో ఈ ప్రణాళికకు స్వాగతం చెప్పారు. చందాదారులుగా చేరారు.

1985 జనవరి నెలనుండి ఈ సంపుటాల రచనకు ఉపక్రమించాను. ప్రతి సంపుటిలోని పుటల పరిమితి ముందుగానే నిర్ణయం కావడంవల్ల ప్రతిప్రకరణలో తెలిపిన ఏ ఒక్కటీ వదిలిపెట్టకుండా విరివిగానే రాసినా చివరకు కుదించడం తప్పనిసరి అయింది. సమగ్రత దెబ్బతినకూడదని సంపుటాల సంఖ్యను పెంచి 
అదనపు యుగాలనూ, ఉపయుగాలను చేర్చవలసి వచ్చింది. ప్రచురణకు ముందే ప్రజలకిచ్చిన వాగ్దానానికి భంగం లేకుండా పన్నెండు సంపుటాలనూ వరుసగా ప్రచురించడం జరిగినది. నామీదా, ప్రకాశకులమీదా ఉన్న అభిమానంతో పి.వి. రాజమన్నారుగారు అన్ని యుగాలకు ఉమ్మడిప్రవేశికనూ, ఒక్కొక్కసంపుటికి ఒక్కొక్కరు చొప్పున సాహిత్యరంగంలోని లబ్దప్రతిష్టులు పీఠికలు రాసి దీవించారు. వాటి వివరాలు ఇవి.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! సంపుటిసంఖ్య !! పేరు !! కాలం !! పీఠికాకర్త
|-
| 1.  || చాళుక్య యుగం || ఏప్రియల్, 1985 || వేలూరి శివరామశాస్త్రి
|-
| 2. || కాకతీయ యుగం || మే, 1985 || విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
|-
| 3. || పద్మనాయక యుగం || జూన్, 1985 || శివశంకరస్వామి
|-
| 4. || రెడ్డి రాజుల యుగం || జూలై, 1985 || మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి
|-
|- 5. || గజపతుల యుగం || ఆగస్టు,1985 || గిడుగు వేంకటపీతాపతి
|-
| 6. || తొలిరాయల యుగం || సెప్టెంబరు, 1985 || ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం
|-
| 7. || మలిరాయల యుగం || అక్టోబరు, 1985 || దివాకర్ల వేంకటావధాని
|-
| 8. || నవాబుల యుగం || నవంబరు, 1985 || రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ
|-
| 9. || ఆరవీటిరాజుల యుగం || ఫిబ్రవరి, 1986 || నేలటూరు వెంకటరమణయ్య
|-
| 10. || నాయకరాజుల యుగం - I || అక్టోబరు, 1986 || తాపీ ధర్మారావు
|-
| 11. || నాయకరాజుల యుగం - II || మార్చి, 1987 || కప్పగంతుల లక్ష్మణశాస్త్రి
|-
| 12. || కడపటిరాజుల యుగం || ఫిబ్రవరి, 1988 || —
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5aw7ubc9ymedu0frujephhxtl2gzk45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (6).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>234908</id>
    <revision>
      <id>592887</id>
      <parentid>591761</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592887</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="6q6k798lg086pmtfizlywil8sj9lq53" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;1985 ఏప్రియల్ నెల నుండి నవంబరు నెల దాకా ఎనిమిది నెలలు క్రమం తప్పకుండా ఆసాంతం రచన చేసి ఒక మాసపత్రికలాగా సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం సంపుటాలను అచ్చుకివ్వడంలో నా ఆరోగ్యం పూర్తిగా దెబ్బతిన్నది. పళ్ళ బిగివిని రచన చేయడంవల్ల పళ్ళ బిగువు సడలి దంతవైద్యం అవసరమైంది. దానితోపాటు డయాబిటిస్, బ్లడ్ ప్రెషర్ ఒకటేమిటి టెన్షన్{{ZWNJ}}వల్ల రావలసిన అన్నిరుగ్మతలూ వచ్చాయి. అయినా ప్రజలకు ప్రకాశకులతోపాటు వాగ్దానం చేసినది పన్నెండు సంపుటాలు కనుక ఆ సంఖ్యను పూర్తిచేయాలని నిశ్చయించాను. అది 1988 ఫిబ్రవరి నాటికి గాని పూర్తిచేయలేక పోయాను.


ఈ పన్నెండు సంపుటాలు వెలువడుతున్నప్పుడు ఆసక్తితో చదివి, సహృదయంతో విమర్శించి, ప్రోత్సహించిన వాళ్ళెందరో ఉన్నారు. చెల్లాచెదురుగా ఉన్న ఆకరాలను ఒక్కచేత్తో క్రోడీకరించి విశ్లేషణ చేస్తున్నప్పుడు రచనలో తప్పులు దొర్లడం తప్పదు. వీటికి తోడు సాపు వ్రాస్తున్నప్పుడో, ప్రూఫు దిద్దుతున్నప్పుడో మరికొన్ని పొరపాట్లు చేరుకున్నాయి. నా అంతట నేను గుర్తించిన తప్పులతోబాటు విమర్శకులు సూచించే లోపాలూ, కొందరికోపాలూ రెండవముద్రణలో సర్దుకొంటానని అప్పుడే సవినయంగా విన్నవించుకొన్నాను.

మొదటి ముద్రణ సంపుటాలన్నీ ఏనాడో చెల్లుబడి అయిపోయాయి. రెండవ ముద్రణ కోసం ఎందరో ఎదురు చూస్తున్నారు. కొందరు ఒత్తిడి చేస్తున్నారు. గత సంవత్సరం నా రెండు కళ్ళ కేటరాక్టులకూ అపరేషన్ విజయవంతంగా జరగడంవల్ల గ్రంథపఠనానికి, రచనాకార్యక్రమానికి వీలుకలిగింది.

సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యంలో కొరతగా మిగిలిపోయిన సంపుటాలను పూర్తిచేయడమేగాక, తొలి పన్నెండు సంపుటాలను కొత్తవైనాలు చేర్చి తిరగరాసి ప్రచురించాలని నిశ్చయించాను. 'ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్' వారు తిరగరాతకూ, పునర్ముద్రణకూ సదుపాయాలు కలిగించి ప్రచురణ ప్రారంభిస్తున్నారు. వారికి నా ధన్యవాదాలు. ఒక వ్యక్తి సమాజంలో ఏదైనా సాధించగలిగాడంటే దానికి ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షంగాను ఎందరి సహాయసహకారాలో ఉంటాయి. నా కృషిలో నాకు తోడ్పడినవారందరికీ నా కృతజ్ఞతలు.
{{rh|1989 సంక్రాంతి&lt;br&gt;
మదరాసు - 17||ఆరుద్ర}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6q6k798lg086pmtfizlywil8sj9lq53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235328</id>
    <revision>
      <id>592895</id>
      <parentid>592188</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T19:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592895</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="grijua665ta94s9eqwrwkc3emej4mi8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac|fwb}}సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం&lt;/p&gt; 
{{p|ac|fwb}}ఏడవ సంపుటం&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}నాయకరాజుల యుగం&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf
|Page = 3
|bSize = 600
|cWidth = 254
|cHeight = 257
|oTop = 347
|oLeft = 178
|Location = center
|Description = 
}}

{{p|ac|fs125}}ఆరుద్ర&lt;/p&gt;
{{p|ac|fwb}}ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్&lt;/p&gt;
{{Center|కారల్ మార్క్స్ రోడ్, విజయవాడ - 2}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>grijua665ta94s9eqwrwkc3emej4mi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235329</id>
    <revision>
      <id>592894</id>
      <parentid>592189</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592894</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="kk0uyjpkv1f5oe7dycdpeozvx7k5815" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;ప్రచురణ నెం: 291
పునర్ముద్రణ: 1990 నవంబర్

© ఆరుద్ర
ముఖచిత్రం: బాపు


సాదాప్రతి రు. 40–00
మేలు ప్రతి రు. 50–00


ప్రతులకు : ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్
           కారల్ మార్క్స్ రోడ్,
           విజయవాడ - 520 002


ముద్రణ :  ప్రజాశక్తి డైలీ ప్రింటింగ్ ప్రెస్,
          విజయవాడ.&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kk0uyjpkv1f5oe7dycdpeozvx7k5815</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235330</id>
    <revision>
      <id>592893</id>
      <parentid>592191</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592893</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3529" sha1="7wvxgsf1agvqzna347d9m4xen14dtfc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}మా మాట&lt;/p&gt;
ఆదికాలాన్నుండి ఆధునికయుగం వరకూ సాగిన సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యపరిణామాన్ని గురించి తెలుసుకోవాలనే ఆకాంక్షగల సాహిత్యాభిమానులకోసం కవి, పండితుడు, పరిశోధకుడు, సాహితీవిమర్శకుడుగా పేరుప్రతిష్టలను గడించిన ఆరుద్రగారు ఎంతగానో శ్రమించి ఒక్కచేతిమీదుగా సమగ్రాంధ్రపాహిత్యాన్ని 12 సంపుటాల్లో ఆంధ్ర ప్రజలకు 1988 లోనే అందజేశారు.

అయితే ఆ రచన ఆధునికయుగంవరకూ పూర్తిగా సాగలేదు. అనివార్యకారణాలవలన ఆఖరిభాగాలను ఆయన పూర్తిచేయలేదు. అయినప్పటికీ అది ఆంధ్రసాహిత్యచరిత్రకు సంబంధించి ప్రామాణికగ్రంథంగా గుర్తించబడింది. తెలుగుసాహిత్యంలోమా, చరిత్ర అధ్యయనంలోనూ నిష్ణాతులుగా గుర్తించబడిన సర్వశ్రీ వేలూరు శివరామశాస్త్రి, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, శివశంకరస్వామి, మల్లాది రామకృష్ణరావు, గిడుగు వెంకటసీతాపతి, ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం, దివాకర్ల వెంకటావధాని, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, నేలటూరి వెంకటరమణయ్య, తాపీ ధర్మారావు, కప్పగంతుల లక్ష్మణరావు, పాకాల రాజమన్నారులాంటి ప్రముఖుల ప్రశంసల నందుకున్న రచన అది.

ఆరుద్ర షష్టిపూర్తి ఉత్సవాలసందర్భంగా ఆయనకు ఆంధ్రావనిలో అనేకచోట్ల జరిగిన సన్మానసభ లన్నింటా, సమగ్రాంధ్రచరిత్రను ఒక్కచేత్తో పూర్తిచేసి ఆయన ఆంధ్రప్రజలకు వొనగూర్చిన మహత్తరసేవను ప్రశంసించుతూనే, తతిమ్మాభాగాలను పూర్తిచేయాలనే ఆకాంక్షను వెలిబుచ్చారు.

ఇప్పుడు ఆరోగ్యం చక్కబడి పఠనానికి, రచనకు, ప్రచురణకు అవసరమైన సదుపాయాలు ఏర్పడగానే ఆంధ్రసాహిత్యాభిమానుల చిరకాలవాంఛను నెరవేర్చడానికి ఆరుద్రగారు పూనుకోవడం అభినందించదగిన విషయం.
{{right|}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7wvxgsf1agvqzna347d9m4xen14dtfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235331</id>
    <revision>
      <id>592892</id>
      <parentid>592192</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592892</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="8ff0eduawgmnxpbuzf805rvtuhz34bg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ఆరుద్రగారే తెలిపినట్లు ఒకభాషను మాట్లాడే ప్రజల దేశచరిత్ర, సాంఘికచరిత్ర, సాహిత్యచరిత్ర ఒకదానికొకటి పెనవేసుకొని వుండటంవలన ఈ రచన అన్ని కోణాలనుండి తమ చరిత్రను, వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకొనేందుకు ఆంధ్రప్రజలకు ఉపయోగపడగలదు.

ఇటీవలికాలంలో జరిగిన పరిశోధనలఫలితంగా అందిన అదనపుసమాచారం, అంతకుముందు రచనపై వచ్చిన విమర్శనలను, సూచనలను దృష్టిలో వుంచుకొని గతంలో ప్రచురించిన సంపుటాల్లో కూడా అవసరమైన మార్పులను, చేర్పులను చేసి, ఆధునికయుగంవరకు గల తతిమ్మాసంపుటాలను రచించడానికి ఆరుద్రగారు పూనుకోవడం ముదావహం.

పరిశోధనల్లో వచ్చిన ఆధునికపద్ధతులను ఆకళింపు చేసుకొని ఆదిమ, చాళుక్య యుగాల్నుండి నేటి ఆధునికయుగంవరకూ సమగ్రరీతిలో తాను రచించిన సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యచరిత్రను ప్రచురించే అవకాశాన్ని మాకు కలిగించినందుకు ఆరుద్రగారికి మా ప్రచురణాలయంతరపున హృదయపూర్వకమైన కృతజ్ఞతాభివందనాలను తెలియజేస్తూ ఈప్రచురణకు పూనుకొన్నాం.

సుదీర్ఘమైన అధ్యయనం, పరిశోధనలఫలితంగా లభించిన అపూర్వమైన సాహితీసంపదతో తెలుగుప్రజలు తమ చరిత్రను, తమ సాహితీ సంస్కృతీ వారసత్వాన్ని అవగాహన చేసుకునేందుకు ఉపయోగపడేవిధంగా ఆరుద్రగారు రచించిన ఈ &quot;సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం&quot; — సంపుటాలుగా వచ్చే ఈ ఉద్గ్రంథం ఆంధ్రప్రజల ఆదరణను బహువిధాలుగా పొందడమేగాక, తెలుగువా రుండే ఇతరప్రాంతాల్లో కూడా అన్ని గ్రంథాలయాల్లోను, విద్యాలయాల్లోను తగినస్థానం పొందగలదని ఆశించుతున్నాం.

{{rh|22-3-89&lt;br&gt;
విజయవాడ||— '''ప్రచురణ కర్తలు'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8ff0eduawgmnxpbuzf805rvtuhz34bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235332</id>
    <revision>
      <id>592891</id>
      <parentid>592193</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592891</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4895" sha1="gwk45gv83gj9dpmfcumlff8m40we7bl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|ac|fs150}}మనవి మాటలు&lt;/p&gt;
సాహిత్యాభిలాష గల సాధారణపాఠకులు ఆంధ్రసాహిత్యంగురించి సంపూర్ణంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటే, వాళ్ళకు ఉపయోగించే పుస్తకాలు నేడు అందుబాటులోలేవు. నన్నయభట్టునుండి చిన్నయసూరిదాకా మాత్రమేకాక సాతవాహనులకాలంనుండి సాహితీసమితిదాకా ఆంధ్రసాహిత్యం అనేకవిధాలుగా, బహుముఖాలుగా సాగింది. ప్రజ్ఞావంతులైన తెలుగుకవులు రచించిన గ్రంథాలు అన్నింటికి అన్నీ అచ్చుపడి వెలుగు చూడలేదు. అచ్చయిన పుస్తకాలు కూడా అన్నీ అందరికీ లభించడం లేదు. అభించిన పుస్తకాలైనా అన్నీ సాధారణపాఠకులకు బోధపడే వివరణలతో లేవు. ఈ కొరతను తొలగించవలసిన బాధ్యత నేటి సాహితీపరులపై వుంది.

పన్నెండు సంపుటాలలో సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం ప్రజానీకానికి పరిచయం చేద్దామనే సంకల్పం కొన్నేళ్ళకిందటి నాకు కలిగింది. పుస్తకప్రచురణతో కొత్తపోకడలు పోయే ప్రతిభావంతులు శ్రీ యం. ఎన్. రావుగారితో దానిని ముచ్చటించాను. నా ఉద్దేశాన్ని వారు బహుముఖాల పరిశీలించారు. ఇటువంటి సాహిత్యగ్రంథాలకు పుస్తకప్రపంచంలో ఆదరణ ఉంటుందని 'మార్కెట్ అధ్యయనం' బాగా చేసి తెలుసుకొన్నారు. వారి సంస్థ యం. శేషాదలం అండ్ కంపెనీ తరపున పన్నెండు సంపుటాలను ప్రచురించడానికి ముందుకు వచ్చారు.

సమగ్రత ఆశయం. దీన్ని సాధించడానికి ఇది ప్రయత్నం. పూజ్యులు కందుకూరి వీరేశలింగంగారు ప్రామాణికసాహిత్యరచనకు పునాదులు వేశారు. శ్రీయుతులు మానవల్లి రామకృష్ణ కవిగారు, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు, చిలుకూరి వీరభద్రరావుగారు, కొమర్రాజు లక్ష్మణరావుగారు, మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మగారు మొదలైన మహనీయులు సాహిత్యంతోపాటు దేశచరిత్రను కూడా విశదం చేశారు. సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు మన సాంఘికచరిత్రకు శ్రీకారం చుట్టి కొత్తకోణాలను చూపెట్టారు. వీరి రచనలను ఆధారం చేసుకొని తమ ప్రతిభతో కొత్త

ఆకరాలను గుర్తించి, నూతనసిద్ధాంతాలను ప్రతిపాదించి సాహిత్యచరిత్రను అనేకమంది విద్వాంసులు, విమర్శకులు, విఖ్యాతపత్రికలలో, వివిధగ్రంథాలలో వివరిస్తున్నారు. ఈ అమూల్యరచనలనన్నింటివి నా దృక్పథంతో సమన్వయం చేయడానికి ఈ రచనలో ప్రయత్నించాను.

ఒకభాష మాట్లాడే ప్రజల దేశచరిత్ర, సాంఘికచరిత్ర, సాహిత్యచరిత్ర ఒకదానితో ఒకటి పెనవేసుకొని వుంటాయి. రాజకీయాలవల్ల వివిధరంగాలలో&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwk45gv83gj9dpmfcumlff8m40we7bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235333</id>
    <revision>
      <id>592890</id>
      <parentid>592194</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592890</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3663" sha1="a2o3lwu26tuheyys381bbhiiymfyf0y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పరిణామాలు ఏర్పడుతూ వుంటాయి. విభిన్నసంఘటనలే జరిగినా అవి ఒక చారిత్రకక్రమంలోనే వుంటాయి, రాజకీయప్రభావాలకు లోనుకాని యుగం వుండదు, రాజవంశాల పేరుమీదుగా యుగాలను పేర్కొనడం రివాజే. పాశ్చాత్యచరిత్రలలో 'ఎలిజబెతియన్, జాకొబియన్, విక్టోరియన్, ఎడ్వర్డియన్' మొదలైన యుగాలు సుపరిచితమైనవే. ఇది అనువైన పద్దతి. అందుకే సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారు తమ &quot;ఆంధ్రుల సాంఘికచరిత్ర&quot;లో ఈ క్రిందివిధమైన విభజన చేశారు.

1వ ప్రకరణము — తూర్పు చాళుక్య యుగము

2 వ ప్రకరణము — కాకతీయుల కాలము

3 వ ప్రకరణము — రెడ్డిరాజుల కాలము

4 వ ప్రకరణము — విజయనగర సామ్రాజ్యకాలము ( క్రీ. శ. 1332 నుండి 1530 వరకు)

5 వ ప్రకరణము — విజయనగర సామ్రాజ్యకాలము (క్రీ. శ. 1530 నుండి 1630 వరకు)

6 వ ప్రకరణము — పేరు పెట్టలేదు (క్రీ. శ. 1630 నుండి 1757 వరకు)

7 వ ప్రకరణము — పేరు పెట్టలేదు (క్రీ. శ. 1757 నుండి 1857 వరకు)

సాంఘికచరిత్రకు పనికివచ్చే సాహిత్యగ్రంథాలనే ఎన్నుకొనడంవల్ల సురవరం ప్రతాపరెడ్డిగారి యుగవిభజన వారి ప్రయోజనాలకు అనుకూల మైంది. సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యంలో విస్తీర్ణతను దృష్టిలో పెట్టుకొని నేను యుగాల అంకెను, ఆయా రాజవంశాల ప్రాముఖ్యాలను బట్టి పెంచవలసి వచ్చింది. ఆదిలో నేను వేసుకొన్న ప్రణాళికలో ఇలాగ యుగవిభజన చేసుకొన్నాను.

#. ఆదిమ, చాళుక్య యుగాలు (క్రీ.శ. 12వ శతాబ్దం చివరిదాకా)
#. కాకతీయ యుగం (క్రీ.శ. 1200-1290)
#. పద్మనాయక యుగం (క్రీ.శ. 1337-1399)
#. రెడ్డిరాజుల యుగం (క్రీ.శ. 1400-1450)
#. తొలిరాయల యుగం (క్రీ.శ.1450-1500)
#. మలిరాయల యుగం (క్రీ.శ. 1500-1550)
#. నవాబుల యుగం (క్రీ.శ. 1550-1600)
#. నాయకరాజుల యుగం (క్రీ.శ. 1600-1670)
#. కడపటి రాజుల యుగం (క్రీ.శ. 1670-1750)
#. కుంఫిణీ యుగం (క్రీ.శ. 1750-1850)
#. జమీందారీ యుగం (క్రీ.శ. 1850-1900)
#. ఆధునిక యుగం (క్రీ.శ. 1900 నుండి)&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2o3lwu26tuheyys381bbhiiymfyf0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235334</id>
    <revision>
      <id>592889</id>
      <parentid>592195</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592889</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="5aw7ubc9ymedu0frujephhxtl2gzk45" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పుస్తక ప్రచురణను ప్రారంభించడానికి ముందే ప్రతిసంపుటిలో పుటలపరిమితిని, సంపుటాల సంఖ్యను, ఒక్కొక్క సంపుటం వెలనూ, పన్నెండు సంపుటాలకు మొత్తం పూర్తిగా ముందే చెల్లించే పక్షంలో పెట్టువెల, అందువల్ల లభించే లాభసాటి సదుపాయాలూ ప్రకాశకులు ప్రకటించారు, ఎందరో ఈ ప్రణాళికకు స్వాగతం చెప్పారు. చందాదారులుగా చేరారు.

1985 జనవరి నెలనుండి ఈ సంపుటాల రచనకు ఉపక్రమించాను. ప్రతి సంపుటిలోని పుటల పరిమితి ముందుగానే నిర్ణయం కావడంవల్ల ప్రతిప్రకరణలో తెలిపిన ఏ ఒక్కటీ వదిలిపెట్టకుండా విరివిగానే రాసినా చివరకు కుదించడం తప్పనిసరి అయింది. సమగ్రత దెబ్బతినకూడదని సంపుటాల సంఖ్యను పెంచి 
అదనపు యుగాలనూ, ఉపయుగాలను చేర్చవలసి వచ్చింది. ప్రచురణకు ముందే ప్రజలకిచ్చిన వాగ్దానానికి భంగం లేకుండా పన్నెండు సంపుటాలనూ వరుసగా ప్రచురించడం జరిగినది. నామీదా, ప్రకాశకులమీదా ఉన్న అభిమానంతో పి.వి. రాజమన్నారుగారు అన్ని యుగాలకు ఉమ్మడిప్రవేశికనూ, ఒక్కొక్కసంపుటికి ఒక్కొక్కరు చొప్పున సాహిత్యరంగంలోని లబ్దప్రతిష్టులు పీఠికలు రాసి దీవించారు. వాటి వివరాలు ఇవి.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! సంపుటిసంఖ్య !! పేరు !! కాలం !! పీఠికాకర్త
|-
| 1.  || చాళుక్య యుగం || ఏప్రియల్, 1985 || వేలూరి శివరామశాస్త్రి
|-
| 2. || కాకతీయ యుగం || మే, 1985 || విశ్వనాథ సత్యనారాయణ
|-
| 3. || పద్మనాయక యుగం || జూన్, 1985 || శివశంకరస్వామి
|-
| 4. || రెడ్డి రాజుల యుగం || జూలై, 1985 || మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి
|-
|- 5. || గజపతుల యుగం || ఆగస్టు,1985 || గిడుగు వేంకటపీతాపతి
|-
| 6. || తొలిరాయల యుగం || సెప్టెంబరు, 1985 || ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనం
|-
| 7. || మలిరాయల యుగం || అక్టోబరు, 1985 || దివాకర్ల వేంకటావధాని
|-
| 8. || నవాబుల యుగం || నవంబరు, 1985 || రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ
|-
| 9. || ఆరవీటిరాజుల యుగం || ఫిబ్రవరి, 1986 || నేలటూరు వెంకటరమణయ్య
|-
| 10. || నాయకరాజుల యుగం - I || అక్టోబరు, 1986 || తాపీ ధర్మారావు
|-
| 11. || నాయకరాజుల యుగం - II || మార్చి, 1987 || కప్పగంతుల లక్ష్మణశాస్త్రి
|-
| 12. || కడపటిరాజుల యుగం || ఫిబ్రవరి, 1988 || —
|}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5aw7ubc9ymedu0frujephhxtl2gzk45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం (7).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235335</id>
    <revision>
      <id>592888</id>
      <parentid>592196</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592888</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="6q6k798lg086pmtfizlywil8sj9lq53" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;1985 ఏప్రియల్ నెల నుండి నవంబరు నెల దాకా ఎనిమిది నెలలు క్రమం తప్పకుండా ఆసాంతం రచన చేసి ఒక మాసపత్రికలాగా సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యం సంపుటాలను అచ్చుకివ్వడంలో నా ఆరోగ్యం పూర్తిగా దెబ్బతిన్నది. పళ్ళ బిగివిని రచన చేయడంవల్ల పళ్ళ బిగువు సడలి దంతవైద్యం అవసరమైంది. దానితోపాటు డయాబిటిస్, బ్లడ్ ప్రెషర్ ఒకటేమిటి టెన్షన్{{ZWNJ}}వల్ల రావలసిన అన్నిరుగ్మతలూ వచ్చాయి. అయినా ప్రజలకు ప్రకాశకులతోపాటు వాగ్దానం చేసినది పన్నెండు సంపుటాలు కనుక ఆ సంఖ్యను పూర్తిచేయాలని నిశ్చయించాను. అది 1988 ఫిబ్రవరి నాటికి గాని పూర్తిచేయలేక పోయాను.


ఈ పన్నెండు సంపుటాలు వెలువడుతున్నప్పుడు ఆసక్తితో చదివి, సహృదయంతో విమర్శించి, ప్రోత్సహించిన వాళ్ళెందరో ఉన్నారు. చెల్లాచెదురుగా ఉన్న ఆకరాలను ఒక్కచేత్తో క్రోడీకరించి విశ్లేషణ చేస్తున్నప్పుడు రచనలో తప్పులు దొర్లడం తప్పదు. వీటికి తోడు సాపు వ్రాస్తున్నప్పుడో, ప్రూఫు దిద్దుతున్నప్పుడో మరికొన్ని పొరపాట్లు చేరుకున్నాయి. నా అంతట నేను గుర్తించిన తప్పులతోబాటు విమర్శకులు సూచించే లోపాలూ, కొందరికోపాలూ రెండవముద్రణలో సర్దుకొంటానని అప్పుడే సవినయంగా విన్నవించుకొన్నాను.

మొదటి ముద్రణ సంపుటాలన్నీ ఏనాడో చెల్లుబడి అయిపోయాయి. రెండవ ముద్రణ కోసం ఎందరో ఎదురు చూస్తున్నారు. కొందరు ఒత్తిడి చేస్తున్నారు. గత సంవత్సరం నా రెండు కళ్ళ కేటరాక్టులకూ అపరేషన్ విజయవంతంగా జరగడంవల్ల గ్రంథపఠనానికి, రచనాకార్యక్రమానికి వీలుకలిగింది.

సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్యంలో కొరతగా మిగిలిపోయిన సంపుటాలను పూర్తిచేయడమేగాక, తొలి పన్నెండు సంపుటాలను కొత్తవైనాలు చేర్చి తిరగరాసి ప్రచురించాలని నిశ్చయించాను. 'ప్రజాశక్తి బుక్ హౌస్' వారు తిరగరాతకూ, పునర్ముద్రణకూ సదుపాయాలు కలిగించి ప్రచురణ ప్రారంభిస్తున్నారు. వారికి నా ధన్యవాదాలు. ఒక వ్యక్తి సమాజంలో ఏదైనా సాధించగలిగాడంటే దానికి ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షంగాను ఎందరి సహాయసహకారాలో ఉంటాయి. నా కృషిలో నాకు తోడ్పడినవారందరికీ నా కృతజ్ఞతలు.
{{rh|1989 సంక్రాంతి&lt;br&gt;
మదరాసు - 17||ఆరుద్ర}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6q6k798lg086pmtfizlywil8sj9lq53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235620</id>
    <revision>
      <id>592858</id>
      <parentid>592836</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592858</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="p3zgtnchbmp30s6bgf1y4sdrh992eta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{c|{{x-larger|కూర్మనాథకవికృత}}}}

{{c|{{larger|లక్ష్మీనారాయణసంవాదము}}}}


{{Css image crop
|Image = లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 70
|cHeight = 66
|oTop = 577
|oLeft = 271
|Location = center
|Description = 
}}


{{c|ప్రకాశకులు:}}
{{c|ఆంధ్రవిజ్ఞానసమితి,}}
{{c|విజయనగరము.}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3zgtnchbmp30s6bgf1y4sdrh992eta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235621</id>
    <revision>
      <id>592859</id>
      <parentid>592832</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592859</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="36q0bjx576kh5bdy7850ae4q6e23m0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}విజ్ఞప్తి.&lt;/p&gt;
{{rule|4em}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఎప్పుడు ధర్మహానియగు నీధరణీస్థలి నా క్షణంబునం
దప్పక మాటిమాటి కవతారము లెత్తుచు సాధుకోటి మే
లొప్పగ నుద్ధరించి, కుజనోద్ధతి మాన్పిన విష్ణుమూర్తి మా
యప్ప! కృపాపయోనిధి నిరంతరసౌఖ్యము మాకు నీవుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ప్రపంచమున ధర్మగ్లాని కలుగునపుడు ధర్మోద్ధరణమునకై ప్రతియుగమునను సంభవించెదనని వచించిన శ్రీమన్నారాయణుఁడు, శ్రీ మహాలక్ష్మితో సవిలాసముగ బలికిన పలుకులనే, గోగులపాటి కూర్మనాథకవి, చక్కగ రసవంతముగ నాలుమగలసంభాషణరూపముగ పద్యములు రచించెను. ఈ లక్ష్మీనారాయణసంవాదము నిప్పటికిని శ్రీ కళింగవిజయనగరసంస్థానస్థవైష్ణవాలయములలో ననగా శ్రీరామతీర్ధము, శ్రీకూర్మము, పద్మనాభము, సింహాచలము మొదలగువాటిలో ప్రతినిత్యము తిరునాళ్లయందు వైష్ణవులు సంకీర్తనము చేయుచున్నారని తెలియవచ్చుచున్నది. ఈసంవాద మింతవరకు నిలచియుండి, నిత్యోపయోగముగ నుండుట, దీని ప్రాశస్త్యము, పవిత్రతలను చాటుచున్నది. అముద్రితమైన యీసంవాదము నాంధ్రులకు సమర్పించు భాగ్యము మాకు చేకూరినందులకు సంతసించు చున్నారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>36q0bjx576kh5bdy7850ae4q6e23m0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592861</id>
      <parentid>592859</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>592861</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2401" sha1="l6xsurac6fp9bovqhs5zygmmrr7ol6l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{p|fs150|ac}}విజ్ఞప్తి&lt;/p&gt;
{{rule|4em}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ఎప్పుడు ధర్మహానియగు నీధరణీస్థలి నా క్షణంబునం
దప్పక మాటిమాటి కవతారము లెత్తుచు సాధుకోటి మే
లొప్పగ నుద్ధరించి, కుజనోద్ధతి మాన్పిన విష్ణుమూర్తి మా
యప్ప! కృపాపయోనిధి నిరంతరసౌఖ్యము మాకు నీవుతన్.&lt;/poem&gt;|ref=}}
ప్రపంచమున ధర్మగ్లాని కలుగునపుడు ధర్మోద్ధరణమునకై ప్రతియుగమునను సంభవించెదనని వచించిన శ్రీమన్నారాయణుఁడు, శ్రీ మహాలక్ష్మితో సవిలాసముగ బలికిన పలుకులనే, గోగులపాటి కూర్మనాథకవి, చక్కగ రసవంతముగ నాలుమగలసంభాషణరూపముగ పద్యములు రచించెను. ఈ లక్ష్మీనారాయణసంవాదము నిప్పటికిని శ్రీ కళింగవిజయనగరసంస్థానస్థవైష్ణవాలయములలో ననగా శ్రీరామతీర్ధము, శ్రీకూర్మము, పద్మనాభము, సింహాచలము మొదలగువాటిలో ప్రతినిత్యము తిరునాళ్లయందు వైష్ణవులు సంకీర్తనము చేయుచున్నారని తెలియవచ్చుచున్నది. ఈసంవాద మింతవరకు నిలచియుండి, నిత్యోపయోగముగ నుండుట, దీని ప్రాశస్త్యము, పవిత్రతలను చాటుచున్నది. అముద్రితమైన యీసంవాదము నాంధ్రులకు సమర్పించు భాగ్యము మాకు చేకూరినందులకు సంతసించు చున్నారము.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l6xsurac6fp9bovqhs5zygmmrr7ol6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235625</id>
    <revision>
      <id>592866</id>
      <parentid>592769</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592866</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="rba4ku47ktol7hqibxfdtddqt2pisjk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{left|}}
ఈ గోగులపాటి కూర్మనాథకృతిగా, కళింగదేశమున వాడుకగల సుందరీమణిశతకమును, మద్రాసు గవర్నమెంటు ప్రాచ్యలిఖితపుస్తకభాండాగారమునుండి వ్రాయించి తెప్పించి, ముద్రించి యాంధ్రికి యీసంపుటమున నొసంగుచున్నారము. ఈశతకము శృంగారరసభరితము. ప్రకృతికాంతాశృంగారమును, పురుషుఁడు, తలంచుకొని మాయాజాలమునఁ బడి స్వప్నమున చర్వితచర్వణము గావించుట, మానవశృంగారముగ కవి చిత్రించెను. ఈగ్రంథము కూర్మనాథకృతమని చెప్పుట కీతని యితరకృతుల మిత్రత్వము యిందు చక్షుద్గోచరమగుచున్నది.

ఈకవిచంద్రుని నాల్గవగ్రంథము సింహాద్రి నారసింహ శతకము. ఇది కొన్ని పర్యాయములు ముద్రణభాగ్యమును పొందినప్పటికి కూర్మనాథకృతి సంపుటములో నిదికూడ ప్రధానమైయున్నది. ఈ శతకరాజమును రచించుట కొకప్రబలకారణము రాజకీయముగ గలదు. ఈపదునెనిమిదవ శతాబ్ది పూర్వభాగమున పిండారీలదండు ముష్కరతురుష్కులు, సింహగిరివరాహనరసింహస్వామి దేవాలయమును దోచుకొనవచ్చినప్పుడు, శ్రీవిజయనగర సంస్థాన దేవస్థానోద్యోగిగనున్న కూర్మనాథకవి తమ భక్తిమాహాత్మ్య ముట్టిపడునట్లు స్వామివారి దుర్బలత్వమును కొన్నిపద్యములచే వర్ణించగ, కవిచంద్రునిభక్తిప్రపత్తికి సంతసించి, తుమ్మెదలను సృష్టించి, దండును పారద్రోలెను. ఆదండు వాలితేరు మెట్టవరకు పారినది. ఇప్పటికీ విశాఖపట్నమున తుమ్మెదలమెట్ట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rba4ku47ktol7hqibxfdtddqt2pisjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235626</id>
    <revision>
      <id>592872</id>
      <parentid>592770</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592872</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="4xshpj4a0ys4aakplttshdzmrv9z2bm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;యున్నది పిమ్మట స్వామివారి మహిమాదికమును, తన అవజ్ఞతను వర్ణించి, క్షమాపణ గావించెను. ఈశతక పద్యములు శ్రీ మహావిష్ణుని యవతారచర్యలతో కడుంగడు శ్రావ్యముగ నున్నది.

గోగులపాటి కూర్మనాథకవిచే రచింపబడిన మృత్యుంజయవిలాసమును మాసమితిలో ప్రథమసంపుటముగను తదితర కృతులను రెండవసంపుటముగ ముద్రించి యాంధ్రభారతి కొసంగినారము. ఈకవిజీవితము కవిత్వవిశేషములు మున్నగునవి మాసమితి ద్వితీయగ్రంథరాజమగు విస్మృతకళింగాంధ్రకవులచరిత్రమున శ్రీ అడిదము రామారావు పంతులుగారు, ఏతద్గ్రంధోపోద్ఘాతమున శ్రీమాన్ కరి నారాయణాచార్యులు గారు విశదీకరించి యున్నందున నిచ్చట ముచ్చటించు టనవసరము.

ఈ గ్రంథసంపుటికి విపులోపోద్ఘాతమును వాసియిచ్చిన కవితావతంస గానకళానిపుణ, శ్రీమాన్ కరి నారాయణాచార్యులుగారికి మాకృతజ్ఞతావందనము లర్పించుచున్నారము.
{{rh|విజయనగరము.&lt;br&gt;
వృషచైత్రారంభము.||{{Center|ఇట్లు&lt;br&gt;
'''వేపకొమ్మ గురువేంకటసుబ్బయ్య'''&lt;br&gt;
అధ్యక్షులు}}}}
{{Center|―――――}}
:&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4xshpj4a0ys4aakplttshdzmrv9z2bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235627</id>
    <revision>
      <id>592897</id>
      <parentid>592498</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592897</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1737" sha1="hjs44g8r90d93r60v6qy8g9nmzdzlp8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీశాయ నమః}}
{{p|ac|fs125}}ఉపోద్ఘాతము&lt;/p&gt;
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీకమనుండు సింహగిరి శేఖగుఁడే కవిమౌళి యుల్లస
న్నాకధునీతరంగనటనప్రతిమల్లనవీరసూక్తిము
క్తాకమనీయపద్యశతకంబు వచింపఁ బ్రసన్నుడయ్యె నా
గోకులపాటి కూర్మకవికుంజరు నంచితవాంఛ నెంచెదన్.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఈప్రబంధమును రచించినకవి గోకులపాటి కూర్మనాథకవి. ఇతఁ డారువేలనియోగి బ్రాహ్మణుడు. ఆపస్తంబసూత్రుఁడు. మౌద్గల్యసగోత్రుఁడు. సూనామాత్యుని పౌత్రుఁడు. గౌరమాంబా బుచ్చెనామాత్యులకుఁ బుత్రుఁడు. వెంకన్న, రామన్న యను ననుజన్ములుఁగూడ నీతనికిఁ గలరు.
{{p|ac|fwb}}నివాసస్థానము&lt;/p&gt;
ఈతనితండ్రియగు బుచ్చెనామాత్యుఁడు విశాఖపట్టణము జిల్లాలోఁ జేరిన గజపతినగరమునకు సమీపమునఁగల దేవుపల్లి యను గ్రామమున నివసించుచుండెడివాఁడు. ఇక్కవిచంద్రుఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hjs44g8r90d93r60v6qy8g9nmzdzlp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235628</id>
    <revision>
      <id>592899</id>
      <parentid>592775</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592899</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="am8ayi8v4h1xjzq3kp78vyvc0d7kgcx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;గూడ బాల్యమున నా గ్రామముననే నివసించెడివాఁడు. కాని వివాహానంతర మిక్కవీంద్రుని యత్తవారు విజయనగరమునకు సమీపముగానున్న రెల్లివలస యగుటచే నచ్చట కీతఁడు తఱచుగా వచ్చుచుండుటయుఁ, బిదప రెల్లివలసకుఁ జేరువగానున్న శ్రీరామతీర్థమునకుఁ గూడవచ్చి శ్రీరామచంద్రుని సేవించి, తత్{{ZWNJ}}క్షేత్రనివాసులును, శ్రీ విజయనగరమహారాజుల గురువర్యులును నగు శ్రీమత్తిరుమల పెద్దింటి సంపత్కుమార వెంకటాచార్యులయ్యవార్లంగారిని దర్శించి, వారికి శిష్యుఁడై విద్యాభ్యాసమును గావించుటయుఁ గారణముగా శ్రీరామతీర్థమునందే నివాస మేర్పరచుకొని యుండెడివాఁడు. ఇప్పటికిని వీరిగృహనివేశనస్థల మీయూరిలోఁ బ్రసిద్ధి వహించియున్నది. విద్యాభ్యాసము యిక్కవిశిఖామణి బాల్యాత్ప్రభృతి, మహామేధావియు, సుగుణగణదురీణుఁడునునై శ్రీ అయ్యవార్లంగారి సన్నిధానమున విద్యాభ్యాసమును బ్రారంభించిన యచిరకాలములోనే కావ్యనాటకాలంకారసాహితీధురంధరుఁడై శాస్త్రమర్యాదలను గూడ బాగుగా నెఱింగినవాఁడై, యాంధ్రగీర్వాణభాషలలో నసమానముగాఁ గవిత్వముఁ జెప్పెడినేర్పును గడించెను. శ్రీ అయ్యవార్లంగారివలనఁ గేవలము విద్యనేగాక పంచసంస్కారములను వడసి, శ్రీవైష్ణవమతావలంబియైనాఁడు. భగవద్భాగవతాచార్యభక్తినిష్టాగరిష్ఠుఁడై శ్రీవైష్ణవమతసాంప్రదాయికగ్రంథ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>am8ayi8v4h1xjzq3kp78vyvc0d7kgcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235629</id>
    <revision>
      <id>592900</id>
      <parentid>592833</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592900</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2217" sha1="mrn9wvj220hh42njqbswedhsr4d530r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=|lines=&lt;poem&gt;తిరుమంగయాళ్వారి దివ్యచౌర్యపుఁగథన్
                  హరిలక్ష్మిసంవాద మనుచుఁ జెప్పి
మును “వైరిహరరంహ” యని ఘనశతకంబు
                  సింహాద్రివిభుని దర్శించి చెప్పి
యేకాంతసేవాఖ్యహృద్యప్రబంధంబు
                  రామతీర్థపతి కర్పణ మొనర్చి&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=గీ.|lines=&lt;poem&gt;బాదులాఖాను నొంచి శుంభత్ప్రతాపుఁ
డౌ విజయరామగజపతి క్ష్మాధినాథ
దత్తబహుళాగ్రహారవిత్తముల నందె
మహిని గోకులపాటి కూర్మప్రధాని.&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఈ విధముగా చెప్పియున్నాఁడు. దీనింబట్టి చూడగా &quot;బాదుల్లాఖాను” ను గెల్చిన శ్రీ పెదవిజయరామ గజపతిమహారాజుగారి కాలముననే యీతఁడు సుప్రసిద్ధుఁడై మహారాజసన్మానపాత్రుఁ డైనట్లు తెలియవచ్చు చున్నది.
{{p|ac|fwb}}కవికృతగ్రంథములు&lt;/p&gt;
ఇక్కవితల్లజుని గ్రంథములను జెప్పుటకుము న్నీతని కవితాస్వభావమును జెప్పుటగూడ నావశ్యకమైనను, గ్రంథవైపుల్యసందేహముచే సంగ్రహముగా నీవిషయమును జెప్పుచుఁ బ్రకృతమున కుపక్రమించెదను. ఈతఁ డాంధ్రగీర్వాణభాషలలోనే గాక, అఱవము, ఉర్దూ భాషలలోఁ గూడ మంచి పరి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mrn9wvj220hh42njqbswedhsr4d530r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235630</id>
    <revision>
      <id>592901</id>
      <parentid>592834</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592901</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2730" sha1="clfgi359h5f1u8k456aih52elbm1sh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చయము గలిగి, తత్తద్భాషల నాంధ్రప్రబంధములలోఁ జక్కఁగా హృదయంగమముగా జొప్పించి, కవిత్వముఁ జెప్పుటలో మిక్కిలి నేర్పరి. ఈతని కవిత్వము శ్రావ్యముగా, మధురముగా, లలితముగా, సరళముగా నుండునని చెప్పుట కావంతయు సందేహము లేదు. సామాన్యముగ శ్లేష కల పద్యములను రసవంతముగాను, మృదుళముగాను జెప్పుట దుస్సాధ్యము. అయినను, సులభముగాను, సుగమముగాను, శ్లేషకవిత్వమును జెప్పుటయం దీతఁడు మిక్కిలి సమర్థుఁడు. మఱియు సందర్భానుసారముగా, సరసముగా సామెత (లోకోక్తు) లను పద్యములలో సంగ్రథన మొనర్చుటయం దీతనికిఁ గల సామర్ధ్యము విశేష ప్రశంసనీయము. సంగీతశాస్త్రమునందుఁ గూడ మంచి యనుభవమును, బాండిత్యమును గలవాఁ డనియు గేయరచనాచాతురీధురీణుఁ డనియుఁ జెప్పుట కీకవీంద్రుని యక్షగానమే మనకు దృష్టాంతము.

ఈ సుకవివతంసుఁ డెన్ని గ్రంథములను రచించెనో నిక్కముగాఁ జెప్పుట కవకాశము లేకున్నను, ఇప్పటికిఁ దెలియగా వచ్చిన గ్రంథములు (1) మృత్యుంజయ విలాసము (2) సుందరీమణిశతకము (8) విజయరామశతకము (4) ఏకాంతసేవ (5) సింహాద్రి నారసింహశతకము (6) లక్ష్మీనారాయణసంవాదము అను నీయారు గ్రంథములును నుపలబ్ధములై వెలయుచున్నవి. ఈ గ్రంథములలోఁగూడఁ గొన్ని సమగ్రముగాను, గొన్ని యసమగ్రముగాను, లబ్ధములైనవి. ఈ గ్రంథములనేగాక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>clfgi359h5f1u8k456aih52elbm1sh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592903</id>
      <parentid>592901</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>592903</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2730" sha1="fc4q5kstzqen8yb0dt1s9mqsrzv7j2z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చయము గలిగి, తత్తద్భాషల నాంధ్రప్రబంధములలోఁ జక్కఁగా హృదయంగమముగా జొప్పించి, కవిత్వముఁ జెప్పుటలో మిక్కిలి నేర్పరి. ఈతని కవిత్వము శ్రావ్యముగా, మధురముగా, లలితముగా, సరళముగా నుండునని చెప్పుట కావంతయు సందేహము లేదు. సామాన్యముగ శ్లేష కల పద్యములను రసవంతముగాను, మృదుళముగాను జెప్పుట దుస్సాధ్యము. అయినను, సులభముగాను, సుగమముగాను, శ్లేషకవిత్వమును జెప్పుటయం దీతఁడు మిక్కిలి సమర్థుఁడు. మఱియు సందర్భానుసారముగా, సరసముగా సామెత (లోకోక్తు) లను పద్యములలో సంగ్రథన మొనర్చుటయం దీతనికిఁ గల సామర్ధ్యము విశేష ప్రశంసనీయము. సంగీతశాస్త్రమునందుఁ గూడ మంచి యనుభవమును, బాండిత్యమును గలవాఁ డనియు గేయరచనాచాతురీధురీణుఁ డనియుఁ జెప్పుట కీకవీంద్రుని యక్షగానమే మనకు దృష్టాంతము.

ఈ సుకవివతంసుఁ డెన్ని గ్రంథములను రచించెనో నిక్కముగాఁ జెప్పుట కవకాశము లేకున్నను, ఇప్పటికిఁ దెలియగా వచ్చిన గ్రంథములు (1) మృత్యుంజయ విలాసము (2) సుందరీమణిశతకము (3) విజయరామశతకము (4) ఏకాంతసేవ (5) సింహాద్రి నారసింహశతకము (6) లక్ష్మీనారాయణసంవాదము అను నీయారు గ్రంథములును నుపలబ్ధములై వెలయుచున్నవి. ఈ గ్రంథములలోఁగూడఁ గొన్ని సమగ్రముగాను, గొన్ని యసమగ్రముగాను, లబ్ధములైనవి. ఈ గ్రంథములనేగాక&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fc4q5kstzqen8yb0dt1s9mqsrzv7j2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235631</id>
    <revision>
      <id>592904</id>
      <parentid>592838</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T02:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592904</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2493" sha1="5swxmv9blpo6edoy07z3b5wqfj7m871" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;7&lt;/noinclude&gt;శ్రీరామతీర్థమునందుఁ గల పర్వతముపై నున్న జలకుండికలు, పాండవులపంచలు, ఇఱుకుJeయి మొదలగు దర్శనీయస్థలములపై ననేకములగు చాటుపద్యములును, జూర్ణికలును నిక్కవివరేణ్యుఁడు రచించినట్లు శ్రీ ఆదుర్తి హరిహరదాస (కూర్మకవికృతగ్రంథవిలేఖరి) వంశజులును, కీ॥ శే॥ ఆదుర్తి అప్పలనరసింహంపంతులుగారు నాతోఁ జెప్పిరి. ఇఁక నీతని గ్రంథములను గొంచెము వివరించెదను.
{{p|ac|fwb}}మృత్యుంజయవిలాసము&lt;/p&gt;
ఇది యాశ్వాసత్రయోపేత యక్షగానప్రబంధము. కూ॥ కవి॥ దీనిని శృంగారనాటకగేయప్రబంధమని పేర్కొనియున్నాఁడు. ఇందు సమగ్రముగాఁ బార్వతీపరమేశ్వరుల పరిణయము వర్ణింపఁబడినది. ఇది యక్షగాన ప్రబంధమైనను, సుప్రసిద్ధ మహాప్రబంధమువలెనే వర్ణనలతో నలరారుచున్నది. శైలి మృదులమధురముగా విరాజలుచున్నయది. ఇట్టి యుత్కృష్టప్రబంధమును విజ్ఞానసమితి వారు వినూత్నముగా వెలువరింపంజేసినందుల కెంతయు సంతసింపవలసినదిగా నున్నది.
{{p|ac|fwb}}సుందరీమణిశతకము&lt;/p&gt;
కూ॥ కవివరేణ్యుఁడు విష్ణుభక్తిపరాయణుఁడు. తా రచించిన గ్రంథములన్నియు భగవత్సమర్పణమునే జేసినాఁడు కాని, నరస్తుతిఁ జేసి, నరనామాంకితముగాఁ జేయుటలేదు. అట్లొనర్చు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5swxmv9blpo6edoy07z3b5wqfj7m871</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235632</id>
    <revision>
      <id>592863</id>
      <parentid>592503</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592863</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="mgg2effle81tnyudsgqe7n681tetnpn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;టకీష్టపడుట గూడలేదు. బమ్మెరపోతనవలె శ్రీరామభక్తుఁ డై
స్వరచిత గ్రంథములను హరినామాంకితములుగానేజేయుచు,
నరనామాంకితములుగాఁ జేయుట కంగీకరింపక యుండగా నొక
ప్పుడు శ్రీ విజయరామగజపతి మహారాజుగారు తమయొక్క
భోగకాంత పై నొక శతకమును జెప్పవలెనని నియమింపఁగాఁ
దప్పనిసరిగా నిక్క విసత్తముఁ డీశతకమును శృంగారరసమయ
ముగాఁ జెప్పెనని పండితపరంపరాగత వార్త నొకదానిని కీ॥ శే॥
నిడదవోలు సుందరముపంతులుగారు సెలవిచ్చి యున్నారు.
ఈ శతకమునందుఁగల పద్యములన్నియు, నత్యంతరమణీయ
శైలీవిరాజితములై, రసవత్తరములై, రసికజనమనోరంజకము
లై యలరారుచున్న వియనుట యతిశయోక్తికానేరదు. లభిం
చినంతవఱకీ శతకమును గూడ నిందు ముద్రింపఁజేసిరి గావున
మచ్చునకుఁ బ్రత్యేకముగా నిచ్చట పద్యముల నుదహరింప
లేదు. &quot;కుడువఁబోవుచు, రుచులతీరడుగ నేల ?&quot;
విజయరామశతకము
భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమ
యముగనో? పద్యగద్య గేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితము
గానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితర విషయ పరాఙ్ము
ఖుఁడై, భగవధ్యానతత్పరుఁడగు, కూ కవిపుంగవుఁ డొక సము
యమున శ్రీ విజయరామ గజపతిమహారాజా వారి సందర్శన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mgg2effle81tnyudsgqe7n681tetnpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592865</id>
      <parentid>592863</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592865</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2473" sha1="br3oapiu0l4i4t3cz98dys7m2ueprzr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;టకీష్టపడుట గూడలేదు. బమ్మెరపోతనవలె శ్రీరామభక్తుఁ డై
స్వరచిత గ్రంథములను హరినామాంకితములుగానేజేయుచు,
నరనామాంకితములుగాఁ జేయుట కంగీకరింపక యుండగా నొక
ప్పుడు శ్రీ విజయరామగజపతి మహారాజుగారు తమయొక్క
భోగకాంత పై నొక శతకమును జెప్పవలెనని నియమింపఁగాఁ
దప్పనిసరిగా నిక్క విసత్తముఁ డీశతకమును శృంగారరసమయ
ముగాఁ జెప్పెనని పండితపరంపరాగత వార్త నొకదానిని కీ॥ శే॥
నిడదవోలు సుందరముపంతులుగారు సెలవిచ్చి యున్నారు.
ఈ శతకమునందుఁగల పద్యములన్నియు, నత్యంతరమణీయ
శైలీవిరాజితములై, రసవత్తరములై, రసికజనమనోరంజకము
లై యలరారుచున్న వియనుట యతిశయోక్తికానేరదు. లభిం
చినంతవఱకీ శతకమును గూడ నిందు ముద్రింపఁజేసిరి గావున
మచ్చునకుఁ బ్రత్యేకముగా నిచ్చట పద్యముల నుదహరింప
లేదు. &quot;కుడువఁబోవుచు, రుచులతీరడుగ నేల ?&quot;

{{c|విజయరామశతకము}}

భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమ
యముగనో? పద్యగద్య గేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితము
గానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితర విషయ పరాఙ్ము
ఖుఁడై, భగవధ్యానతత్పరుఁడగు, కూ కవిపుంగవుఁ డొక సము
యమున శ్రీ విజయరామ గజపతిమహారాజా వారి సందర్శన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>br3oapiu0l4i4t3cz98dys7m2ueprzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592867</id>
      <parentid>592865</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592867</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2471" sha1="b685zsmo0asrvtjezufo5vzs4w4z7xg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;టకీష్టపడుట గూడలేదు. బమ్మెరపోతనవలె శ్రీరామభక్తుఁ డై
స్వరచిత గ్రంథములను హరినామాంకితములుగానేజేయుచు,
నరనామాంకితములుగాఁ జేయుట కంగీకరింపక యుండగా నొక
ప్పుడు శ్రీ విజయరామగజపతి మహారాజుగారు తమయొక్క
భోగకాంత పై నొక శతకమును జెప్పవలెనని నియమింపఁగాఁ
దప్పనిసరిగా నిక్క విసత్తముఁ డీశతకమును శృంగారరసమయముగాఁ జెప్పెనని పండితపరంపరాగత వార్త నొకదానిని కీ॥ శే॥
నిడదవోలు సుందరముపంతులుగారు సెలవిచ్చి యున్నారు.
ఈ శతకమునందుఁగల పద్యములన్నియు, నత్యంతరమణీయ
శైలీవిరాజితములై, రసవత్తరములై, రసికజనమనోరంజకము
లై యలరారుచున్న వియనుట యతిశయోక్తికానేరదు. లభిం
చినంతవఱకీ శతకమును గూడ నిందు ముద్రింపఁజేసిరి గావున
మచ్చునకుఁ బ్రత్యేకముగా నిచ్చట పద్యముల నుదహరింప
లేదు. &quot;కుడువఁబోవుచు, రుచులతీరడుగ నేల?&quot;

{{c|విజయరామశతకము}}

భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమ
యముగనో? పద్యగద్య గేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితము
గానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితర విషయ పరాఙ్ము
ఖుఁడై, భగవధ్యానతత్పరుఁడగు, కూ కవిపుంగవుఁ డొక సము
యమున శ్రీ విజయరామ గజపతిమహారాజా వారి సందర్శన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b685zsmo0asrvtjezufo5vzs4w4z7xg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592907</id>
      <parentid>592867</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T04:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592907</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="1jh2rzk0qeg8mxef7kvq6gvyi0vj0ul" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ట కీష్టపడుట గూడలేదు. బమ్మెరపోతనవలె శ్రీరామభక్తుఁ డై స్వరచితగ్రంథములను హరినామాంకితములుగనే జేయుచు, నరనామాంకితములుగాఁ జేయుట కంగీకరింపక యుండగా నొకప్పుడు శ్రీ విజయరామగజపతి మహారాజుగారు తమయొక్క భోగకాంతపై నొక శతకమును జెప్పవలెనని నియమింపఁగాఁ దప్పనిసరిగా నిక్కవిసత్తముఁ డీశతకమును శృంగారరసమయముగాఁ జెప్పెనని పండితపరంపరాగతవార్త నొకదానిని కీ॥ శే॥ నిడదవోలు సుందరముపంతులుగారు సెలవిచ్చి యున్నారు. ఈ శతకమునందుఁగల పద్యములన్నియు నత్యంతరమణీయశైలీవిరాజితములై, రసవత్తరములై, రసికజనమనోరంజకములై యలరారుచున్నవి యనుట యతిశయోక్తి కానేరదు. లభించినంతవఱ కీశతకమును గూడ నిందు ముద్రింపఁజేసిరి గావున మచ్చునకుఁ బ్రత్యేకముగా నిచ్చట పద్యముల నుదహరింపలేదు. &quot;కుడువఁబోవుచు, రుచులతీ రడుగ నేల?&quot;
{{p|ac|fwb}}విజయరామశతకము&lt;/p&gt;
భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమయముగనో? పద్యగద్యగేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితముగానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితరవిషయపరాఙ్ముఖుఁడై, భగవధ్యానతత్పరుఁడగు, కూ॥ కవిపుంగవుఁ డొకసమయమున శ్రీ విజయరామ గజపతిమహారాజావారి సందర్శన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1jh2rzk0qeg8mxef7kvq6gvyi0vj0ul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592909</id>
      <parentid>592907</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T05:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>592909</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="691ickyrhcp43umgj90vsyz1p5n1s6p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ట కిష్టపడుట గూడలేదు. బమ్మెరపోతనవలె శ్రీరామభక్తుఁ డై స్వరచితగ్రంథములను హరినామాంకితములుగనే జేయుచు, నరనామాంకితములుగాఁ జేయుట కంగీకరింపక యుండగా నొకప్పుడు శ్రీ విజయరామగజపతి మహారాజుగారు తమయొక్క భోగకాంతపై నొక శతకమును జెప్పవలెనని నియమింపఁగాఁ దప్పనిసరిగా నిక్కవిసత్తముఁ డీశతకమును శృంగారరసమయముగాఁ జెప్పెనని పండితపరంపరాగతవార్త నొకదానిని కీ॥ శే॥ నిడదవోలు సుందరముపంతులుగారు సెలవిచ్చి యున్నారు. ఈ శతకమునందుఁగల పద్యములన్నియు నత్యంతరమణీయశైలీవిరాజితములై, రసవత్తరములై, రసికజనమనోరంజకములై యలరారుచున్నవి యనుట యతిశయోక్తి కానేరదు. లభించినంతవఱ కీశతకమును గూడ నిందు ముద్రింపఁజేసిరి గావున మచ్చునకుఁ బ్రత్యేకముగా నిచ్చట పద్యముల నుదహరింపలేదు. &quot;కుడువఁబోవుచు, రుచులతీ రడుగ నేల?&quot;
{{p|ac|fwb}}విజయరామశతకము&lt;/p&gt;
భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమయముగనో? పద్యగద్యగేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితముగానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితరవిషయపరాఙ్ముఖుఁడై, భగవధ్యానతత్పరుఁడగు, కూ॥ కవిపుంగవుఁ డొకసమయమున శ్రీ విజయరామ గజపతిమహారాజావారి సందర్శన&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>691ickyrhcp43umgj90vsyz1p5n1s6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235633</id>
    <revision>
      <id>592868</id>
      <parentid>592504</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592868</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2488" sha1="1n3cq1m2vmqcjaie8xyzr38jh3r2lc5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;9
మున కేగినంత నాయన తమపై నేదేనికృతిని రచింపవలసిన
దని నియమింపగా నరనామాంకితముగాఁ గృతిని రచింపనిచ
గింపని యీతఁడు మహారాజాజ్ఞోలంఘనముఁజేయఁజాలక తన
యొక్క ప్రతిజ్ఞ కు భంగముకలుగకుండునట్లుగను, రాజాజ్ఞ ఁ దిరస్కరింపకుండునట్లుగను, “విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!”
యనుమకుటముగల శతకము నొకదానిని జెప్పి మహారాజా
వారిని మెప్పించినట్లు కింవదంతికలదు. పై రెండు వాక్యములును
శ్రీరామచంద్రమూర్తికిని, మహారాజుగారికిని గూడ నన్వయిం
పఁగలవనుటలో సందేహము లేదు. ఈ శతకమింతవఱకు సమగ్రముగా నెచటను లభింపలేదు. లభించినవి మూడు పద్యములు
మాత్రమే. ఆపద్యత్రయము నిట నుదహరించుచున్నాఁడను.

శా. స్వామి గన్నది పూట, పుణ్యనది కేరంజన్న దేబాట మీ
ధామంబున్నదె పేట ధర్మసభ సత్యంబన్న దేమాట, యే
సీమ౯వస్తుసమృద్ధి చే భటుల చేఁ జెల్వైనదే కోట, పెక్
మామిళ్లున్న దెఖోట, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!

మ. సములడైనది బారు, విభజనచే జాగైనదే నోరు, గ్రీ
మ్మములోఁ బారిన దేరు, సజ్జనని వాసంబున్న దే యూరు, రో
గముబాగైనదె వేరు, మీపదపరాంగంబున్న నీరు, ధ
ర్మము చేఁ గన్నది పేరు, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1n3cq1m2vmqcjaie8xyzr38jh3r2lc5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592910</id>
      <parentid>592868</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592910</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="76p49rycihk4pi6h996zi2609nc111j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;9&lt;/noinclude&gt;మున కేగినంత నాయన తమపై నేదేనికృతిని రచింపవలసిన దని నియమింపగా నరనామాంకితముగాఁ గృతిని రచింపనిచ్చగింపని యీతఁడు మహారాజాజ్ఞోలంఘనముఁ జేయఁజాలక తన యొక్క ప్రతిజ్ఞకు భంగముకలుగకుండునట్లుగను, రాజాజ్ఞ ఁదిరస్కరింపకుండునట్లుగను, “విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!” యనుమకుటముగల శతకము నొకదానిని జెప్పి మహారాజా
వారిని మెప్పించినట్లు కింవదంతికలదు. పై రెండు వాక్యములును శ్రీరామచంద్రమూర్తికిని, మహారాజుగారికిని గూడ నన్వయింపఁగలవనుటలో సందేహము లేదు. ఈ శతకమింతవఱకు సమగ్రముగా నెచటను లభింపలేదు. లభించినవి మూడు పద్యములు మాత్రమే. ఆపద్యత్రయము నిట నుదహరించుచున్నాఁడను.

&lt;poem&gt;శా. స్వామి గన్నది పూట, పుణ్యనది కేరంజన్న దేబాట మీ
ధామంబున్నదె పేట ధర్మసభ సత్యంబన్న దేమాట, యే
సీమ౯వస్తుసమృద్ధి చే భటుల చేఁ జెల్వైనదే కోట, పెక్
మామిళ్లున్న దెఖోట, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;మ. సములడైనది బారు, విభజనచే జాగైనదే నోరు, గ్రీ
మ్మములోఁ బారిన దేరు, సజ్జనని వాసంబున్న దే యూరు, రో
గముబాగైనదె వేరు, మీపదపరాంగంబున్న నీరు, ధ
ర్మము చేఁ గన్నది పేరు, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>76p49rycihk4pi6h996zi2609nc111j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592914</id>
      <parentid>592910</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592914</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="nvvh577oii4slb4cj1twc3xg6v13nt6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మున కేగినంత నాయన తమపై నేదేనికృతిని రచింపవలసినదని నియమింపగా నరనామాంకితముగాఁ గృతిని రచింప నిచ్చగింపని యీతఁడు మహారాజాజ్ఞోలంఘనముఁ జేయఁజాలక తనయొక్క ప్రతిజ్ఞ కు భంగము కలుగకుండునట్లుగను, రాజాజ్ఞఁ దిరస్కరింపకుండునట్లుగను, “విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!” యనుమకుటము గల శతకము నొకదానిని జెప్పి మహారాజావారిని మెప్పించినట్లు కింవదంతికలదు. పై రెండు వాక్యములును శ్రీరామచంద్రమూర్తికిని, మహారాజుగారికిని గూడ నన్వయింపఁగలవనుటలో సందేహము లేదు. ఈ శతకమింతవఱకు సమగ్రముగా నెచటను లభింపలేదు. లభించినవి మూడు పద్యములు మాత్రమే. ఆపద్యత్రయము నిట నుదహరించుచున్నాఁడను.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;స్వామిౝ గన్నది పూట, పుణ్యనది క్రేవంజన్నదేబాట మీ
ధామం బున్నదె పేట ధర్మసభ  సత్యం బన్నదేమాట, యే
సీమ౯ వస్తుసమృద్ధిచే భటులచేఁ జెల్వైనదే కోట, పెౝ
మామిళ్లున్నదె కోట, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;సము లడ్డైనది బారు, మీభజనచే జాగైనదే నోరు, గ్రీ
ష్మములోఁ బారిన దేరు, సజ్జననివాసం బున్నదే యూరు, రో
గము బాగైనదె వేరు, మీపదపరాంగం బున్నదే నీరు, ధ
ర్మముచేఁ గన్నది పేరు, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nvvh577oii4slb4cj1twc3xg6v13nt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592915</id>
      <parentid>592914</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592915</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="b4k9qnqtvcg0vbphlktb9olvac8vnnp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;మున కేగినంత నాయన తమపై నేదేనికృతిని రచింపవలసినదని నియమింపగా నరనామాంకితముగాఁ గృతిని రచింప నిచ్చగింపని యీతఁడు మహారాజాజ్ఞోలంఘనముఁ జేయఁజాలక తనయొక్క ప్రతిజ్ఞ కు భంగము కలుగకుండునట్లుగను, రాజాజ్ఞఁ దిరస్కరింపకుండునట్లుగను, “విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!” యనుమకుటము గల శతకము నొకదానిని జెప్పి మహారాజావారిని మెప్పించినట్లు కింవదంతికలదు. పై రెండు వాక్యములును శ్రీరామచంద్రమూర్తికిని, మహారాజుగారికిని గూడ నన్వయింపఁగలవనుటలో సందేహము లేదు. ఈ శతకమింతవఱకు సమగ్రముగా నెచటను లభింపలేదు. లభించినవి మూడు పద్యములు మాత్రమే. ఆపద్యత్రయము నిట నుదహరించుచున్నాఁడను.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;స్వామిౝ గన్నది పూట, పుణ్యనది క్రేవంజన్నదేబాట మీ
ధామం బున్నదె పేట ధర్మసభ  సత్యం బన్నదేమాట, యే
సీమ౯ వస్తుసమృద్ధిచే భటులచేఁ జెల్వైనదే కోట, పెౝ
మామిళ్లున్నదె కోట, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;సము లడ్డైనది బారు, మీభజనచే జాగైనదే నోరు, గ్రీ
ష్మములోఁ బారిన దేరు, సజ్జననివాసం బున్నదే యూరు, రో
గము బాగైనదె వేరు, మీపదపరాంగం బున్నదే నీరు, ధ
ర్మముచేఁ గన్నది పేరు, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4k9qnqtvcg0vbphlktb9olvac8vnnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235634</id>
    <revision>
      <id>592869</id>
      <parentid>592505</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592869</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2452" sha1="6ay7qvl3uwae5jk6wep9uc3pcozn19g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
మ. ఘనకోపంబతి లోభి కే, పరుష వాక్య ప్రోద్దతుల్ పంద కే
ధనకార్పణ్యము పాపశీలునకె, కాంతాబద్ధమోహంబు జా
రున కే, నిర్మల సాధు వంచనవిధుల్ మూర్ఖళీకేయిమ్మహిళా
మనుజస్వామికీ ధర్మమా ! విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!

ఈమూఁడు పద్యములును, నెల్లిమర్ల నివాసులగు శ్రీభట్టు
అప్పల రాజు గారివలన నాకు లభించినవి. వారికిని ఈమూఁడు
పద్యములే లభించినవట. ఇట్టి యమూల్యశతకరత్న మాంధ్ర
లోకమునకు లభించక యేమారుమూలనో యడఁగియుండుట
దురదృష్టమే యనవచ్చును. ఈ పద్యముల యొక్క శైలినిబట్టి
చూచినచో శతక 'మెంతయు హృదయానంద సంధాయకముగా
నుండుననుట నిశ్చయము.

{{c|ఏకాంతసేవ.}}

శ్రీ రామతీర్థ స్వామి వారిపై నీతఁడు రచియించిన కొన్ని
పాటలు, బద్యములు గ్రంథరూపముగానుండి యీ పేరుతో
వ్యవరింపఁబడుచున్నవి. దేవాలయములో: శ్రీస్వామి వారి సన్నిధానమునఁ దత్తద వసరములయం దిప్పటికిని కీర్తనాదులను,
గీర్తనభాగవతులు పాడుచుందురు.

{{c|సింహాద్రి నారసింహశతకము.}}

పూర్వ మొకప్పుడు సింహాచలములో దేవాలయమును
ధ్వంస మొనర్పఁబూని క్రూరులగు యవనులు ముట్టడించి,
యాక్రమింపఁగా, మహాభక్తుఁడును, మహాకవియు, నగునీతఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ay7qvl3uwae5jk6wep9uc3pcozn19g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592911</id>
      <parentid>592869</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592911</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2460" sha1="889oi3lo96wk8ssfgvmw9sr0pqf93f0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&lt;poem&gt;మ. ఘనకోపంబతి లోభి కే, పరుష వాక్య ప్రోద్దతుల్ పంద కే
ధనకార్పణ్యము పాపశీలునకె, కాంతాబద్ధమోహంబు జా
రున కే, నిర్మల సాధు వంచనవిధుల్ మూర్ఖళీకేయిమ్మహిళా
మనుజస్వామికీ ధర్మమా! విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;

ఈమూఁడు పద్యములును, నెల్లిమర్ల నివాసులగు శ్రీభట్టు అప్పలరాజుగారివలన నాకు లభించినవి. వారికిని ఈమూఁడు పద్యములే లభించినవట. ఇట్టి యమూల్యశతకరత్న మాంధ్ర లోకమునకు లభించక యేమారుమూలనో యడఁగియుండుట దురదృష్టమే యనవచ్చును. ఈ పద్యముల యొక్క శైలినిబట్టి చూచినచో శతక మెంతయు హృదయానంద సంధాయకముగా నుండుననుట నిశ్చయము.

{{c|ఏకాంతసేవ.}}

శ్రీ రామతీర్థ స్వామి వారిపై నీతఁడు రచియించిన కొన్ని పాటలు, బద్యములు గ్రంథరూపముగానుండి యీ పేరుతో వ్యవరింపఁబడుచున్నవి. దేవాలయములో శ్రీస్వామి వారి సన్నిధానమునఁ దత్తద వసరములయం దిప్పటికిని కీర్తనాదులను, గీర్తనభాగవతులు పాడుచుందురు.

{{c|సింహాద్రి నారసింహశతకము.}}

పూర్వ మొకప్పుడు సింహాచలములో దేవాలయమును ధ్వంస మొనర్పఁబూని క్రూరులగు యవనులు ముట్టడించి, యాక్రమింపఁగా, మహాభక్తుఁడును, మహాకవియు, నగునీతఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>889oi3lo96wk8ssfgvmw9sr0pqf93f0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592918</id>
      <parentid>592911</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2493" sha1="gvaq52tgh74huax2289iiqxlyflg4tu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనకోపం బతిలోభికే, పరుషవాక్యప్రోద్దతుల్ పందకే
ధనకార్పణ్యము పాపశీలునకె, కాంతాబద్ధమోహంబు జా
రున కే, నిర్మలసాధువంచనవిధుల్ మూర్ఖళీకే, యిమ్మహిౝ
మనుజస్వామికి ధర్మమా! విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఈమూఁడు పద్యములును, నెల్లిమర్ల నివాసులగు శ్రీభట్టు అప్పలరాజుగారివలన నాకు లభించినవి. వారికిని ఈమూఁడు పద్యములే లభించినవట. ఇట్టి యమూల్యశతకరత్న మాంధ్రలోకమునకు లభించక యేమారుమూలనో యడఁగియుండుట దురదృష్టమే యనవచ్చును. ఈ పద్యములయొక్క శైలినిబట్టి చూచినచో శతక మెంతయు హృదయానందసంధాయకముగా నుండుననుట నిశ్చయము.
{{p|ac|fwb}}ఏకాంతసేవ&lt;/p&gt;
శ్రీ రామతీర్థస్వామి వారిపై నీతఁడు రచియించిన కొన్ని పాటలు, బద్యములు గ్రంథరూపముగా నుండి యీ పేరుతో వ్యవరింపఁబడుచున్నవి. దేవాలయములో శ్రీస్వామివారి సన్నిధానమునఁ దత్తదవసరములయం దిప్పటికిని కీర్తనాదులను గీర్తనభాగవతులు పాడుచుందురు.
{{p|ac|fwb}}సింహాద్రి నారసింహశతకము&lt;/p&gt;

పూర్వ మొకప్పుడు సింహాచలములో దేవాలయమును ధ్వంస మొనర్పఁబూని క్రూరులగు యవనులు ముట్టడించి, యాక్రమింపఁగా, మహాభక్తుఁడును, మహాకవియు, నగునీతఁడు&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gvaq52tgh74huax2289iiqxlyflg4tu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235635</id>
    <revision>
      <id>592870</id>
      <parentid>592506</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592870</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="ln576ice6b1t8z24l8urw0v2wbjik3h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;11
ముందుగానే యీవార్తను టెలిసికొన్న వాఁడై, దేవాలయాంత
ర్భాగమున నిగూఢముగానుండి, మహాభక్తి తాత్పర్యములతో
శ్రీసింహాద్రినాథునిఁ బ్రార్థించుచుఁ దాదాత్మిక ప్రతిఫలత్కవి
తా ప్రభావసందర్భసంగతముగా నొక పీసపద్యముయశతకమును
“వైరిహరరంహ! సింహాంద్రినారసింహ! ”యను మకుటముతోఁ
జెప్పెను. ఈశతకమునందుఁ గవి యదను లొనర్చు ఘోర కార్య
ములను శాంతింపఁజేసి, శత్రుక్షయమును జేయుమని శ్రీసిం
హాద్రినాథుని హెచ్చరించుచు, నఱువది పద్యములవఱకు, నిష్ఠు
రముగాఁ బ్రార్థించినాడు. మహాభక్తుఁడగు నీతిని ప్రార్థన నం
గీకరించి యఱువది యెనిమిదవపద్యముఁ జెప్పిన వెంటనే, భక్త
వత్సలుఁడునూ, దేవదేవుఁడును నగు శ్రీసింహాంద్రి నాథుఁడు
గండుతుమ్మెదలదండుకూపమున బయలు వెడలి, యవన సేనను,
మర్దించుచుఁ బొడుచుచుఁ జీల్చి చెండాడుచు, విశాఖపట్టణము
వద్దనున్న “తుమ్మెద మెట్ట&quot; వఱకుఁ బారఁదోలెను. కావుననే
యీమెట్ట కీప్పటికిని . “తుమ్మెదల మెట్ట&quot; యను వాడుక కల్గెనని
జనశ్రుతి.

ఇది యిట్లుండఁగా మఱియొక చిన్న విశేషమును మనవిఁ
జేసెదను. ఈ శతకమును రచించిన కాలమును, గారణమును గూడ
నూహించుటకుఁ దగు చరిత్రాంశ మొకటి కలదు. దాని నిట
నుదహరించుచున్నాఁడను. దీవిం గని నాయూహ యెంతవఱకు
సార్థక్యము నందెనో? పాఠకులే యూహింతురుగాక ! ఏమన ?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ln576ice6b1t8z24l8urw0v2wbjik3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592912</id>
      <parentid>592870</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592912</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="5bxnjy0r5nwlqz4ij4vbbvtxzupjtq2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;11&lt;/noinclude&gt;ముందుగానే యీవార్తను టెలిసికొన్న వాఁడై, దేవాలయాంతర్భాగమున నిగూఢముగానుండి, మహాభక్తి తాత్పర్యములతో శ్రీసింహాద్రినాథునిఁ బ్రార్థించుచుఁ దాదాత్మిక ప్రతిఫలత్కవితా ప్రభావసందర్భసంగతముగా నొక సీసపద్యముయశతకమును “వైరిహరరంహ! సింహాంద్రినారసింహ!” యను మకుటముతోఁ జెప్పెను. ఈశతకమునందుఁ గవి యవను లొనర్చు ఘోర కార్యములను శాంతింపఁజేసి, శత్రుక్షయమును జేయుమని శ్రీసింహాద్రినాథుని హెచ్చరించుచు, నఱువది పద్యములవఱకు, నిష్ఠురముగాఁ బ్రార్థించినాడు. మహాభక్తుఁడగు నీతిని ప్రార్థన నంగీకరించి యఱువది యెనిమిదవపద్యముఁ జెప్పిన వెంటనే, భక్తవత్సలుఁడునూ, దేవదేవుఁడును నగు శ్రీసింహాంద్రి నాథుఁడు గండుతుమ్మెదలదండుకూపమున బయలు వెడలి, యవన సేనను,
మర్దించుచుఁ బొడుచుచుఁ జీల్చి చెండాడుచు, విశాఖపట్టణము వద్దనున్న “తుమ్మెదమెట్ట&quot; వఱకుఁ బారఁదోలెను. కావుననే యీమెట్ట కిప్పటికిని . “తుమ్మెదలమెట్ట&quot; యను వాడుక కల్గెనని
జనశ్రుతి.

ఇది యిట్లుండఁగా మఱియొక చిన్న విశేషమును మనవిఁ జేసెదను. ఈ శతకమును రచించిన కాలమును, గారణమును గూడ నూహించుటకుఁ దగు చరిత్రాంశ మొకటి కలదు. దాని నిట
నుదహరించుచున్నాఁడను. దీనిం గని నాయూహ యెంతవఱకు సార్థక్యము నందెనో? పాఠకులే యూహింతురుగాక! ఏమన?&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5bxnjy0r5nwlqz4ij4vbbvtxzupjtq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592913</id>
      <parentid>592912</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592913</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="a8ceoos0t8zkqx6o2w61ukh3912erfz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;11&lt;/noinclude&gt;ముందుగానే యీవార్తను టెలిసికొన్న వాఁడై, దేవాలయాంతర్భాగమున నిగూఢముగానుండి, మహాభక్తి తాత్పర్యములతో శ్రీసింహాద్రినాథునిఁ బ్రార్థించుచుఁ దాదాత్మిక ప్రతిఫలత్కవితా ప్రభావసందర్భసంగతముగా నొక సీసపద్యముయశతకమును “వైరిహరరంహ! సింహాంద్రినారసింహ!” యను మకుటముతోఁ జెప్పెను. ఈశతకమునందుఁ గవి యవను లొనర్చు ఘోర కార్యములను శాంతింపఁజేసి, శత్రుక్షయమును జేయుమని శ్రీసింహాద్రినాథుని హెచ్చరించుచు, నఱువది పద్యములవఱకు, నిష్ఠురముగాఁ బ్రార్థించినాడు. మహాభక్తుఁడగు నీతిని ప్రార్థన నంగీకరించి యఱువది యెనిమిదవపద్యముఁ జెప్పిన వెంటనే, భక్తవత్సలుఁడునూ, దేవదేవుఁడును నగు శ్రీసింహాంద్రి నాథుఁడు గండుతుమ్మెదలదండుకూపమున బయలు వెడలి, యవన సేనను,
మర్దించుచుఁ బొడుచుచుఁ జీల్చి చెండాడుచు, విశాఖపట్టణము వద్దనున్న “తుమ్మెదమెట్ట&quot; వఱకుఁ బారఁదోలెను. కావుననే యీమెట్ట కిప్పటికిని . “తుమ్మెదలమెట్ట&quot; యను వాడుక కల్గెనని
జనశ్రుతి.

ఇది యిట్లుండఁగా మఱియొక చిన్న విశేషమును మనవిఁ జేసెదను. ఈ శతకమును రచించిన కాలమును, గారణమును గూడ నూహించుటకుఁ దగు చరిత్రాంశ మొకటి కలదు. దాని నిట
నుదహరించుచున్నాఁడను. దీనిం గని నాయూహ యెంతవఱకు సార్థక్యము నందెనో? పాఠకులే యూహింతురుగాక! ఏమన?
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a8ceoos0t8zkqx6o2w61ukh3912erfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592920</id>
      <parentid>592913</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592920</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2764" sha1="c9odlgr7kf5v2vg5kgbf8w76qwtmxpw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;11&lt;/noinclude&gt;ముందుగానే యీవార్తను దెలిసికొన్నవాఁడై, దేవాలయాంతర్భాగమున నిగూఢముగా నుండి, మహాభక్తితాత్పర్యములతో శ్రీసింహాద్రినాథునిఁ బ్రార్థించుచుఁ దాదాత్మికప్రతిఫలత్కవితాప్రభావసందర్భసంగతముగా నొకసీసపద్యమయశతకమును “వైరిహరరంహ! సింహాంద్రినారసింహ!” యను మకుటముతోఁ జెప్పెను. ఈశతకమునందుఁ గవి యవను లొనర్చు ఘోరకార్యములను శాంతింపఁజేసి, శత్రుక్షయమును జేయుమని శ్రీసింహాద్రినాథుని హెచ్చరించుచు, నఱువది పద్యములవఱకు, నిష్ఠురముగాఁ బ్రార్థించినాడు. మహాభక్తుఁడగు నీతని ప్రార్థన నంగీకరించి యఱువదియెనిమిదవపద్యముఁ జెప్పిన వెంటనే, భక్తవత్సలుఁడునూ, దేవదేవుఁడును నగు శ్రీసింహాద్రినాథుఁడు గండుతుమ్మెదలదండురూపమున బయలు వెడలి, యవనసేనను మర్దించుచుఁ బొడుచుచుఁ జీల్చి చెండాడుచు, విశాఖపట్టణము వద్దనున్న “తుమ్మెదమెట్ట&quot;వఱకుఁ బారఁదోలెను. కావుననే యీమెట్ట కిప్పటికిని “తుమ్మెదలమెట్ట&quot; యను వాడుక కల్గెనని జనశ్రుతి.

ఇది యిట్లుండఁగా మఱియొకచిన్నవిశేషమును మనవిఁ జేసెదను. ఈ శతకమును రచించిన కాలమును, గారణమును గూడ నూహించుటకుఁ దగు చరిత్రాంశ మొకటి కలదు. దాని నిట నుదహరించుచున్నాఁడను. దీనిం గని నాయూహ యెంతవఱకు సార్థక్యము నందెనో? పాఠకులే యూహింతురుగాక! ఏమన?
{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c9odlgr7kf5v2vg5kgbf8w76qwtmxpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235636</id>
    <revision>
      <id>592871</id>
      <parentid>592507</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592871</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2900" sha1="2httxm4ivjvpb69zxz867o96dd2z6rh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
శ్రీవిశిష్టాద్వైతమతోద్ధారకులకు శ్రీరామానుజాచా
ర్యులవారు దిగ్విజయయాత్రాసందర్భమున శ్రీసింహాచలము.
సకు విజయము జేసిరి. అత్తఱి శ్రీసింహాద్రినాథున కంతరంగ
భక్తుఁడగు కృష్ణమాచార్యుఁడను శ్రీవైష్ణవోత్తముఁ డొక డట
నుండెను. ఆయన తనగానము చేఁ బ్రతిరాత్రీయు, శ్రీసింహాద్రి
నాథుని మెప్పించి, తాండవింపఁ జేసి, సుప్రసన్నునిగాఁ జేసి
కొనుచుండెడివాఁడు. శ్రీరామానుజాచార్యుల వారిని సింహా
చలదేవాలయమునఁ జూచియు, నాకృష్ణమాచార్యుఁడు సాష్టాం
గప్రణామ మొనర్పక సంభాషణమైనను జేయక సగర్వముగా
నూరకుండెను. ఈయన గర్వమును గాంచి రామానుజాచా
ర్యులవారే స్వయముగా నీయనను బలుకరించి వినమ్రుఁడై
'స్వామీ! కృష్ణమాచార్యోత్తమా! యీరాత్రి శ్రీసింహాద్రి
నాథుని సన్నిధానమున దేవర గాన మొనర్చి, యద్దేవదేవుని
సుప్రసన్నునిగాఁ జేసికొన్న తఱిని దాసునకు ముక్తి కలదా ?
లేదా? యను విషయము నడిగి యందులకు శ్రీసింహగిరినా
థుఁ జానతిచ్చిన ప్రత్యు త్తరమును గని, మఱల మీకు మోక్ష
ము కలదా ? లేదా ? యరు
బ్రశ్నిం
పుఁడు. పిదప స్వామి యొసంగిన ప్రత్యుత్తరమును రేపటి
యుదయమున దాసునకుఁ దెల్పుఁడు' అని వచించెను. అంద
లకుఁ గృష్ణమాచార్యుఁ డెంతయు, సంతసించి యా రాత్రి ని
దివ్యగానమున నద్దేవదేవుని మెప్పించి ప్రసన్నునిగాఁ జేసుకొని
విషయమును గూడఁ
విషయమును గూడఁ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2httxm4ivjvpb69zxz867o96dd2z6rh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592916</id>
      <parentid>592871</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592916</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2850" sha1="exwp2zn83aohjgwh825qthpodex9ogz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;12&lt;/noinclude&gt;
శ్రీవిశిష్టాద్వైతమతోద్ధారకులకు శ్రీరామానుజాచార్యులవారు దిగ్విజయయాత్రాసందర్భమున శ్రీసింహాచలముసకు విజయము జేసిరి. అత్తఱి శ్రీసింహాద్రినాథున కంతరంగ భక్తుఁడగు కృష్ణమాచార్యుఁడను శ్రీవైష్ణవోత్తముఁ డొక డట నుండెను. ఆయన తనగానముచేఁ బ్రతిరాత్రీయు, శ్రీసింహాద్రినాథుని మెప్పించి, తాండవింపఁ జేసి, సుప్రసన్నునిగాఁ జేసికొనుచుండెడివాఁడు. శ్రీరామానుజాచార్యుల వారిని సింహాచలదేవాలయమునఁ జూచియు, నాకృష్ణమాచార్యుఁడు సాష్టాంగ ప్రణామ మొనర్పక సంభాషణమైనను జేయక సగర్వముగా నూరకుండెను. ఈయన గర్వమును గాంచి రామానుజాచార్యులవారే స్వయముగా నీయనను బలుకరించి వినమ్రుఁడై 'స్వామీ! కృష్ణమాచార్యోత్తమా! యీరాత్రి శ్రీసింహాద్రినాథుని సన్నిధానమున దేవర గాన మొనర్చి, యద్దేవదేవుని సుప్రసన్నునిగాఁ జేసికొన్న తఱిని దాసునకు ముక్తి కలదా? లేదా? యను విషయము నడిగి యందులకు శ్రీసింహగిరినాథుఁ డానతిచ్చిన ప్రత్యుత్తరమును గని, మఱల మీకు మోక్షము కలదా? లేదా? యను విషయమును గూడఁ బ్రశ్నింపుఁడు. పిదప స్వామి యొసంగిన ప్రత్యుత్తరమును రేపటి
యుదయమున దాసునకుఁ దెల్పుఁడు' అని వచించెను. అందులకుఁ గృష్ణమాచార్యుఁ డెంతయు, సంతసించి యా రాత్రి ని దివ్యగానమున నద్దేవదేవుని మెప్పించి ప్రసన్నునిగాఁ జేసుకొని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>exwp2zn83aohjgwh825qthpodex9ogz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592921</id>
      <parentid>592916</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2844" sha1="d5ys0bn1hdlirwwjcam0owl90wcgygd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;12&lt;/noinclude&gt;శ్రీవిశిష్టాద్వైతమతోద్ధారకులకు శ్రీరామానుజాచార్యులవారు దిగ్విజయయాత్రాసందర్భమున శ్రీసింహాచలమునకు విజయము జేసిరి. అత్తఱి శ్రీసింహాద్రినాథున కంతరంగభక్తుఁడగు కృష్ణమాచార్యుఁడను శ్రీవైష్ణవోత్తముఁ డొక డట నుండెను. ఆయన తనగానముచేఁ బ్రతిరాత్రియు, శ్రీసింహాద్రినాథుని మెప్పించి, తాండవింపఁజేసి, సుప్రసన్నునిగాఁ జేసికొనుచుండెడివాఁడు. శ్రీరామానుజాచార్యులవారిని సింహాచలదేవాలయమునఁ జూచియు, నాకృష్ణమాచార్యుఁడు సాష్టాంగప్రణామ మొనర్పక సంభాషణమైనను జేయక సగర్వముగా నూరకుండెను. ఈయన గర్వమును గాంచి రామానుజాచార్యులవారే స్వయముగా నీయనను బలుకరించి వినమ్రుఁడై 'స్వామీ! కృష్ణమాచార్యోత్తమా! యీరాత్రి శ్రీసింహాద్రినాథుని సన్నిధానమున దేవరగాన మొనర్చి, యద్దేవదేవుని సుప్రసన్నునిగాఁ జేసికొన్నతఱిని దాసునకు ముక్తి కలదా? లేదా? యను విషయము నడిగి యందులకు శ్రీసింహగిరినాథుఁ డానతిచ్చిన ప్రత్యుత్తరమును గని, మఱల మీకు మోక్షము కలదా? లేదా? యను విషయమును గూడఁ బ్రశ్నింపుఁడు. పిదప స్వామి యొసంగిన ప్రత్యుత్తరమును రేపటియుదయమున దాసునకుఁ దెల్పుఁడు' అని వచించెను. అందులకుఁ గృష్ణమాచార్యుఁ డెంతయు సంతసించి యా రాత్రి నిల దివ్యగానమున నద్దేవదేవుని మెప్పించి ప్రసన్నునిగాఁ జేసుకొని&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d5ys0bn1hdlirwwjcam0owl90wcgygd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235637</id>
    <revision>
      <id>592873</id>
      <parentid>592508</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592873</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2756" sha1="k8lo6bm02eokagclej6ky2wunl1rn8i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&quot;స్వామీ! దేవాదిదేవా! దక్షిణదేశమునుండి, రామానుజా
చార్యుఁ డనుయతివర్యు డొకఁడు వచ్చినాఁడు. అతనికి ముక్తి
కలదా? లేదా? యను విషయమును దేవర నడిగి, మఱల
దేవరవచించు ప్రత్యుత్తరమును గూడఁ దనకుఁ దెల్పవలసిన”దని
నాతోవచించినాఁడు. ఏమియాజ్ఞ? అని శ్రీసింహాద్రినాథునితో
విన్నపము జేసికొనెను. అంతట శ్రీసింహాద్రి నాథుఁడు. “భక్త
వరేణ్యా! ఆ రామానుజార్యమునీంద్రుఁ డిచ్చినవారికి ముక్తి
కల్గుచున్నప్పు డింక నాతనికి ముక్తి కల్గుటకు సందియమేమి?&quot;
యనివచించెను. తరువాత కృష్ణమాచార్యుఁ డాసంగతినివిని,
“స్వామీ! నాకు మోక్షముకలదా?&quot; యని మఱల బ్రశ్నిం
చెను. అందులకించుక సంశయించుచు, శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడు
&quot;కృష్ణమాచార్యా! నీవు భక్తుఁడవేకాని, నీకు మోక్షము
నిచ్చుటకు నాకధికారము లేదు. ఏమన? రామానుజాచార్యున
కిదివఱలోనే విభూతిద్వయాధికారము నొసంగితిని. కావున నీకు
ముక్తినిచ్చుటలో గూడ నాయనయే సర్వాధికారి. నీకు మోక్షముఁగావలయునన్న నాయననే యాశ్రయింపుము&quot; అనివచిం
చెను. ఆవిధముగా వచించిన భగవద్వాక్యములను విని, కీనిసి,
కృష్ణమాచార్యుఁడు “దేవా! నిన్నాశ్రయించినఫలిత మిదియా?
పరమపదము కొఱకు పరుని బ్రార్థింపు మనియెదవా? యింత
కాలమువఱకు నీయందత్యంత భక్తి తాత్పర్యములతోఁ బాడి భజిం .&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k8lo6bm02eokagclej6ky2wunl1rn8i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592917</id>
      <parentid>592873</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592917</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2753" sha1="ezml2vuc0mc7kvwrr12gr899x8xpndr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;13&lt;/noinclude&gt;&quot;స్వామీ! దేవాదిదేవా! దక్షిణదేశమునుండి, రామానుజాచార్యుఁ డనుయతివర్యు డొకఁడు వచ్చినాఁడు. అతనికి ముక్తి కలదా? లేదా? యను విషయమును దేవర నడిగి, మఱల దేవరవచించు ప్రత్యుత్తరమును గూడఁ దనకుఁ దెల్పవలసిన” దని నాతోవచించినాఁడు. ఏమియాజ్ఞ? అని శ్రీసింహాద్రినాథునితో విన్నపము జేసికొనెను. అంతట శ్రీసింహాద్రి నాథుఁడు. “భక్తవరేణ్యా! ఆ రామానుజార్యమునీంద్రుఁ డిచ్చినవారికి ముక్తి కల్గుచున్నప్పు డింక నాతనికి ముక్తి కల్గుటకు సందియమేమి?&quot; యనివచించెను. తరువాత కృష్ణమాచార్యుఁ డాసంగతినివిని, “స్వామీ! నాకు మోక్షముకలదా?&quot; యని మఱల బ్రశ్నించెను. అందులకించుక సంశయించుచు, శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడు
&quot;కృష్ణమాచార్యా! నీవు భక్తుఁడవేకాని, నీకు మోక్షము నిచ్చుటకు నాకధికారము లేదు. ఏమన? రామానుజాచార్యున కిదివఱలోనే విభూతిద్వయాధికారము నొసంగితిని. కావున నీకు ముక్తినిచ్చుటలో గూడ నాయనయే సర్వాధికారి. నీకు మోక్షముఁగావలయునన్న నాయననే యాశ్రయింపుము&quot; అని వచించెను. ఆవిధముగా వచించిన భగవద్వాక్యములను విని, కీనిసి, కృష్ణమాచార్యుఁడు “దేవా! నిన్నాశ్రయించినఫలిత మిదియా? పరమపదము కొఱకు పరుని బ్రార్థింపు మనియెదవా? యింత
కాలమువఱకు నీయందత్యంత భక్తి తాత్పర్యములతోఁ బాడి భజిం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ezml2vuc0mc7kvwrr12gr899x8xpndr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592922</id>
      <parentid>592917</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* మూల్యాంకన చేసారు */</comment>
      <origin>592922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2761" sha1="9nxw3ff9mappzcplg79tqzo8gawmvaq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;13&lt;/noinclude&gt;&quot;స్వామీ! దేవాదిదేవా! దక్షిణదేశమునుండి, రామానుజాచార్యుఁ డనుయతివర్యు డొకఁడు వచ్చినాఁడు. అతనికి ముక్తి కలదా? లేదా? యను విషయమును దేవర నడిగి, మఱల దేవర వచించు ప్రత్యుత్తరమును గూడఁ దనకుఁ దెల్పవలసిన” దని నాతో వచించినాఁడు. ఏమి యాజ్ఞ? అని శ్రీసింహాద్రినాథునితో విన్నపము జేసికొనెను. అంతట శ్రీసింహాద్రినాథుఁడు. “భక్తవరేణ్యా! ఆ రామానుజార్యమునీంద్రుఁ డిచ్చినవారికి ముక్తి కల్గుచున్నప్పు డింక నాతనికి ముక్తి కల్గుటకు సందియ మేమి?&quot; యని వచించెను. తరువాత కృష్ణమాచార్యుఁ డాసంగతిని విని, “స్వామీ! నాకు మోక్షము కలదా?&quot; యని మఱల బ్రశ్నించెను. అందుల కించుక సంశయించుచు, శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడు
&quot;కృష్ణమాచార్యా! నీవు భక్తుఁడవేకాని, నీకు మోక్షము నిచ్చుటకు నా కధికారము లేదు. ఏమన? రామానుజాచార్యున కిదివఱలోనే విభూతిద్వయాధికారము నొసంగితిని. కావున నీకు ముక్తి నిచ్చుటలో గూడ నాయనయే సర్వాధికారి. నీకు మోక్షముఁ గావలయునన్న నాయననే యాశ్రయింపుము&quot; అని వచించెను. ఆవిధముగా వచించిన భగవద్వాక్యములను విని, కినిసి, కృష్ణమాచార్యుఁడు “దేవా! ని న్నాశ్రయించినఫలిత మిదియా? పరమపదముకొఱకు పరుని బ్రార్థింపు మనియెదవా? యింతకాలమువఱకు నీయం దత్యంతభక్తితాత్పర్యములతోఁ బాడి భజిం&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9nxw3ff9mappzcplg79tqzo8gawmvaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235638</id>
    <revision>
      <id>592875</id>
      <parentid>592509</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592875</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2278" sha1="izmw1qdck5cmxj3ehq6t512y5n60rf9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;14
చితిని గదా ? తుద కీవిధముగా నన్ను మోసగింతువా?” యని
నిష్ఠురోక్తులాడెను. అట్టి నిష్ఠురాలాపములను సహింపఁజాలక
శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడును, “కృష్ణమాచార్యా ! నీవు రాజసుఁ
డవు, తామసుఁడవు, నీవు భ క్తితోఁ బాడితినని యుపకారముగా
జెప్పుచున్నా వే? నీవుపొడితివి. నేనాడితిని. నీపాటకు నాయా
టకు సరిపోయినది. బాకీమ జేమియు లేదు. నీవిట్టి కఠినోక్తులు
నాడినందులకు, నీ రచించిన కీర్తనలన్నియు, నీచుల పొలఁగుఁగాళ&quot;
యని శపించెను. అంతఁ గృష్ణమాచార్యుఁడుఁ గూడ మిగులఁ
గ్రుద్ధుఁడై &quot;నీయాలయమంతయు, నేకరీతిగా నేడుదినంబులు
మండి, గోపురమంటపాదులన్నియుఁ గళావిహీనములై చెడును
గాక&quot; యని శ్రీ సింహాద్రినాథునకు మఱల బ్రతిశాపమిడెను.
ఆటుపిమ్మట,

సీ.
కృష్ణమాచార్యుల కీర్తనలన్ని యు
నిత్యభోగ్యములయ్యె నేటి కై న
మఱికొన్ని నాళ్లకు “మలికి నేబ” నువాఁడు
మ్లేచ్ఛాధిపతివచ్చి మిన్ను రాయు
దివ్యవిమానంబుఁ దెగటార్చీ కోవెల
బారచాపులఁదైల భాసితములఁ
జుట్టించి కాల్చిన సుడిసి యేడహములు
గాలిభక్తో
క్తి చేఁ గదలకుండా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>izmw1qdck5cmxj3ehq6t512y5n60rf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592876</id>
      <parentid>592875</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T13:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592876</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2272" sha1="s1es444tyfb8chkcto5b17z5dgftu2i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;చితిని గదా? తుద కీవిధముగా నన్ను మోసగింతువా?” యని
నిష్ఠురోక్తులాడెను. అట్టి నిష్ఠురాలాపములను సహింపఁజాలక
శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడును, “కృష్ణమాచార్యా! నీవు రాజసుఁ
డవు, తామసుఁడవు, నీవు భ క్తితోఁ బాడితినని యుపకారముగా
జెప్పుచున్నావే? నీవుపొడితివి. నేనాడితిని. నీపాటకు నాయా
టకు సరిపోయినది. బాకీమ జేమియు లేదు. నీవిట్టి కఠినోక్తులు
నాడినందులకు, నీ రచించిన కీర్తనలన్నియు, నీచుల పొలఁగుఁగాళ&quot;
యని శపించెను. అంతఁ గృష్ణమాచార్యుఁడుఁ గూడ మిగులఁ
గ్రుద్ధుఁడై &quot;నీయాలయమంతయు, నేకరీతిగా నేడుదినంబులు
మండి, గోపురమంటపాదులన్నియుఁ గళావిహీనములై చెడును
గాక&quot; యని శ్రీ సింహాద్రినాథునకు మఱల బ్రతిశాపమిడెను.
ఆటుపిమ్మట,

సీ.
కృష్ణమాచార్యుల కీర్తనలన్ని యు
నిత్యభోగ్యములయ్యె నేటి కై న
మఱికొన్ని నాళ్లకు “మలికి నేబ” నువాఁడు
మ్లేచ్ఛాధిపతివచ్చి మిన్ను రాయు
దివ్యవిమానంబుఁ దెగటార్చీ కోవెల
బారచాపులఁదైల భాసితములఁ
జుట్టించి కాల్చిన సుడిసి యేడహములు
గాలిభక్తో
క్తి చేఁ గదలకుండా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1es444tyfb8chkcto5b17z5dgftu2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592919</id>
      <parentid>592876</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592919</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2270" sha1="l4og7b9y518xih2ehvuubifhxsg53xe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;14&lt;/noinclude&gt;చితిని గదా? తుద కీవిధముగా నన్ను మోసగింతువా?” యని నిష్ఠురోక్తులాడెను. అట్టి నిష్ఠురాలాపములను సహింపఁజాలక శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడును, “కృష్ణమాచార్యా! నీవు రాజసుఁడవు, తామసుఁడవు, నీవు భక్తితోఁ బాడితినని యుపకారముగా జెప్పుచున్నావే? నీవుపొడితివి. నేనాడితిని. నీపాటకు నాయాటకు సరిపోయినది. బాకీమఱేమియు లేదు. నీవిట్టి కఠినోక్తులు
నాడినందులకు, నీ రచించిన కీర్తనలన్నియు, నీచుల పొలఁగుఁగాక&quot; యని శపించెను. అంతఁ గృష్ణమాచార్యుఁడుఁ గూడ మిగులఁ గ్రుద్ధుఁడై &quot;నీయాలయమంతయు, నేకరీతిగా నేడుదినంబులు
మండి, గోపురమంటపాదులన్నియుఁ గళావిహీనములై చెడును
గాక&quot; యని శ్రీ సింహాద్రినాథునకు మఱల బ్రతిశాపమిడెను.
ఆటుపిమ్మట,

సీ.
కృష్ణమాచార్యుల కీర్తనలన్ని యు
నిత్యభోగ్యములయ్యె నేటి కై న
మఱికొన్ని నాళ్లకు “మలికి నేబ” నువాఁడు
మ్లేచ్ఛాధిపతివచ్చి మిన్ను రాయు
దివ్యవిమానంబుఁ దెగటార్చీ కోవెల
బారచాపులఁదైల భాసితములఁ
జుట్టించి కాల్చిన సుడిసి యేడహములు
గాలిభక్తో
క్తి చేఁ గదలకుండా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l4og7b9y518xih2ehvuubifhxsg53xe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592923</id>
      <parentid>592919</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T08:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="33sqb2r6fscfoy6hkjn8g0c6538aayv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;14&lt;/noinclude&gt;చితిని గదా? తుద కీవిధముగా నన్ను మోసగింతువా?” యని నిష్ఠురోక్తులాడెను. అట్టి నిష్ఠురాలాపములను సహింపఁజాలక శ్రీ సింహాద్రినాథుఁడును, “కృష్ణమాచార్యా! నీవు రాజసుఁడవు, తామసుఁడవు, నీవు భక్తితోఁ బాడితినని యుపకారముగా జెప్పుచున్నావే? నీవుపొడితివి. నేనాడితిని. నీపాటకు నాయాటకు సరిపోయినది. బాకీమఱేమియు లేదు. నీవిట్టి కఠినోక్తులు
నాడినందులకు, నీ రచించిన కీర్తనలన్నియు, నీచుల పొలఁగుఁగాక&quot; యని శపించెను. అంతఁ గృష్ణమాచార్యుఁడుఁ గూడ మిగులఁ గ్రుద్ధుఁడై &quot;నీయాలయమంతయు, నేకరీతిగా నేడుదినంబులు
మండి, గోపురమంటపాదులన్నియుఁ గళావిహీనములై చెడును గాక&quot; యని శ్రీ సింహాద్రినాథునకు మఱల బ్రతిశాపమిడెను. ఆటుపిమ్మట,

&lt;poem&gt;సీ. కృష్ణమాచార్యుల కీర్తనలన్ని యు
నిత్యభోగ్యములయ్యె నేటి కై న
మఱికొన్ని నాళ్లకు “మలికి నేబ” నువాఁడు
మ్లేచ్ఛాధిపతివచ్చి మిన్ను రాయు
దివ్యవిమానంబుఁ దెగటార్చీ కోవెల
బారచాపులఁదైల భాసితములఁ
జుట్టించి కాల్చిన సుడిసి యేడహములు
గాలిభక్తోక్తి చేఁ గదలకుండె&quot;&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33sqb2r6fscfoy6hkjn8g0c6538aayv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235639</id>
    <revision>
      <id>592924</id>
      <parentid>592510</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T08:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2882" sha1="2ugjxy1vwtx68za5feqeich7dbeyjmp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;15&lt;/noinclude&gt;
అని యాచార్యసూక్తి ముక్తావళియందుఁ జెప్పఁబడిన విధముగా శ్రీ సింహాద్రినాథుని శాపవశమునఁ గృష్ణమాచార్యుని కీర్తనలన్నియు, నీచులపాలైనవి. మఱికొంత కాలమునకుఁ గృష్ణమాచార్యుని శాపప్రయోగ పరిణామముగా “మలికినేబ్”
అను మ్లేచ్ఛనాయకుఁడు సపరివారముగావచ్చి సింహాచల క్షేత్ర
మును ధ్వంసమొనర్పఁబూనెను. అట్టి వేళ నే మహాభక్తుఁడును,
మహాకనియు, సగు మనకూర్మనాథ కవీంద్రుఁ డత్యంత భక్త్యు
ద్రేకముతో నారుగా &quot;సింహాద్రి నారసింహ !&quot; యను మకు
టముతో శతకముఁ జెప్పఁగా, భగవంతుఁ డనుగ్రహించినాఁడ
నియు, భగవదాలయమునకు భంగము వాటిల్లకుండెననియుఁ
జెప్పఁదగియుండెను. పై పద్యములో “భక్తోక్తి చే”అను పదము చే
మహాభక్తుఁడగు మనకూర్మనాథకవీంద్రుని సూక్తి చేతనే క్షేత్ర
ముసకు క్షేమముకల్గెనని యూహింపవలసియున్నది. మఱియు,
శ్రీరామానుజాచార్యుల వారును, “మల్కి నేబ్” అను
నాయకుఁడును, భిన్న కాలీనులే యనుట నిశ్చయము. కాని,
కూర్మనాథకవియు, మలికినేబ్ అనువాఁడును, సమకాలికులా?
భిన్న కాలీనులా? అనెడు విషయము మాత్రము విమర్శనీయము.
వి స్తరభీతిచే నిట్టివిమర్శనమును విరమించి, సందర్భోచితముగా
నున్న చరిత్రాంశమును మాత్రము వ్రాసితిని. ఈ సుకవిశేఖ
రుఁడత్యంతభక్త్యావేశము చే నమృతప్రాయముగా, సతిభ క్తిరస
మయముగా, సహజగంభీర వాగ్ధాటితోఁ జెప్పిన యీశతకము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ugjxy1vwtx68za5feqeich7dbeyjmp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592961</id>
      <parentid>592924</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592961</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="d4kcxxau2n91yuqaff2kvdgt1r9xw6o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;15&lt;/noinclude&gt;
అని యాచార్యసూక్తి ముక్తావళియందుఁ జెప్పఁబడిన విధముగా శ్రీ సింహాద్రినాథుని శాపవశమునఁ గృష్ణమాచార్యుని కీర్తనలన్నియు, నీచులపాలైనవి. మఱికొంత కాలమునకుఁ గృష్ణమాచార్యుని శాపప్రయోగ పరిణామముగా “మలికినేబ్”
అను మ్లేచ్ఛనాయకుఁడు సపరివారముగావచ్చి సింహాచల క్షేత్రమును ధ్వంసమొనర్పఁబూనెను. అట్టి వేళనే మహాభక్తుఁడును,
మహాకviయు, సగు మనకూర్మనాథ కవీంద్రుఁ డత్యంత భక్త్యుద్రేకముతో నాగా &quot;సింహాద్రి నారసింహ!&quot; యను మకుటముతో శతకముఁ జెప్పఁగా, భగవంతుఁ డనుగ్రహించినాఁడనియు, భగవదాలయమునకు భంగము వాటిల్లకుండెననియుఁ
జెప్పఁదగియుండెను. పై పద్యములో “భక్తోక్తి చే”అను పదము చే మహాభక్తుఁడగు మనకూర్మనాథకవీంద్రుని సూక్తి చేతనే క్షేత్రముసకు క్షేమముకల్గెనని యూహింపవలసియున్నది. మఱియు,
శ్రీరామానుజాచార్యుల వారును, “మల్కి నేబ్” అను నాయకుఁడును, భిన్న కాలీనులే యనుట నిశ్చయము. కాని,
కూర్మనాథకవియు, మలికినేబ్ అనువాఁడును, సమకాలికులా?
భిన్న కాలీనులా? అనెడు విషయము మాత్రము విమర్శనీయము.
వి స్తరభీతిచే నిట్టివిమర్శనమును విరమించి, సందర్భోచితముగా
నున్న చరిత్రాంశమును మాత్రము వ్రాసితిని. ఈ సుకవిశేఖ
రుఁడత్యంతభక్త్యావేశము చే నమృతప్రాయముగా, సతిభ క్తిరస
మయముగా, సహజగంభీర వాగ్ధాటితోఁ జెప్పిన యీశతకము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d4kcxxau2n91yuqaff2kvdgt1r9xw6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235640</id>
    <revision>
      <id>592925</id>
      <parentid>592511</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2597" sha1="7r7g1j0gt3azmh1purdvxhezcsmy4gb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
పాఠకులకుఁబఠించుచున్న కోలఁది పరమానంద సంధాయకముగా
నుండునని చెప్పుట కేమాత్రమును సందేహింపనక్కఆ లేదు.
భక్తులకుఁ బఠనయోగ్యమై, పరమార్థ సాధకమై, వాంఛితఫల
ప్రదమైయుండు ననుట యతిశయోక్తి కానేఆదు.

{{లక్ష్మీనారాయణసంవాదము}}

ఇయ్యది మూఁడాశ్వాసములు గల చక్కని ప్రబంధము.
ఇందు మొదటి యాశ్వాసమున లక్ష్మీనారాయణుల యొక్క
సువాదమును, రెండవయాశ్వాసమున శ్రీ వైష్ణవమత ప్రతిష్ఠా
పనాచార్యులును, బన్నిద్ద రాళ్వారులలో నొక్కరు, నగు శ్రీ
తిరుమంగయాళ్వారుల చరిత్రమును, మూఁడవయాశ్వాసమున
జగన్నాధస్వామివారి రాయ భారమును, వర్ణింపఁబడినవి.
ఇక్కవివర్యుఁ డీ ప్రబంధమునందుఁగల ప్రథమద్వితీయాశ్వాసములను, శ్రీరామతీర్థాది దేవస్థానములలోఁ బ్రతిసంవత్సరము
జరుగు శ్రీస్వామివారి కల్యాణమహోత్సవములలోఁ జోరోత్సవ
సందర్భమున జోరసంవాదాళ్వాసమును, శ్రీ పుష్పయా
త్సవ సందర్భమున, లక్ష్మీనారాయణ సంవాదాశ్వాసమును,
స్వామిసన్ని ధానమందు విన్నపమొనర్చుట కర్హమగునటుల చిం
చియున్నాఁడు. ఇట్లు శ్రీ స్వామివారి సన్నిధానమున విన్న ప
మొనర్చుట కే విరచించియున్న యీ యాశ్వాసద్వయమును,
స్వాచార్యుల పురుష కారమున శ్రీ విజయనగర ప్రభువులయంగీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7r7g1j0gt3azmh1purdvxhezcsmy4gb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592926</id>
      <parentid>592925</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:50:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2598" sha1="hebhfl4vienucvq2kvxqdkhcqhfmlil" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
పాఠకులకుఁబఠించుచున్న కోలఁది పరమానంద సంధాయకముగా
నుండునని చెప్పుట కేమాత్రమును సందేహింపనక్కఆ లేదు.
భక్తులకుఁ బఠనయోగ్యమై, పరమార్థ సాధకమై, వాంఛితఫల
ప్రదమైయుండు ననుట యతిశయోక్తి కానేఆదు.

{{c|లక్ష్మీనారాయణసంవాదము}}

ఇయ్యది మూఁడాశ్వాసములు గల చక్కని ప్రబంధము.
ఇందు మొదటి యాశ్వాసమున లక్ష్మీనారాయణుల యొక్క
సువాదమును, రెండవయాశ్వాసమున శ్రీ వైష్ణవమత ప్రతిష్ఠా
పనాచార్యులును, బన్నిద్ద రాళ్వారులలో నొక్కరు, నగు శ్రీ
తిరుమంగయాళ్వారుల చరిత్రమును, మూఁడవయాశ్వాసమున
జగన్నాధస్వామివారి రాయ భారమును, వర్ణింపఁబడినవి.
ఇక్కవివర్యుఁ డీ ప్రబంధమునందుఁగల ప్రథమద్వితీయాశ్వాసములను, శ్రీరామతీర్థాది దేవస్థానములలోఁ బ్రతిసంవత్సరము
జరుగు శ్రీస్వామివారి కల్యాణమహోత్సవములలోఁ జోరోత్సవ
సందర్భమున జోరసంవాదాళ్వాసమును, శ్రీ పుష్పయా
త్సవ సందర్భమున, లక్ష్మీనారాయణ సంవాదాశ్వాసమును,
స్వామిసన్ని ధానమందు విన్నపమొనర్చుట కర్హమగునటుల చిం
చియున్నాఁడు. ఇట్లు శ్రీ స్వామివారి సన్నిధానమున విన్నప
మొనర్చుట కే విరచించియున్న యీ యాశ్వాసద్వయమును,
స్వాచార్యుల పురుష కారమున శ్రీ విజయనగర ప్రభువులయంగీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hebhfl4vienucvq2kvxqdkhcqhfmlil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592962</id>
      <parentid>592926</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592962</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2599" sha1="6lcy7m7vit0t9rvmch6qdmubju5sx9v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajasekhar1961&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;పాఠకులకుఁబఠించుచున్న కొలఁది పరమానంద సంధాయకముగా నుండునని చెప్పుట కేమాత్రమును సందేహింపనక్కఱ లేదు.
భక్తులకుఁ బఠనయోగ్యమై, పరమార్థ సాధకమై, వాంఛితఫలప్రదమైయుండు ననుట యతిశయోక్తి కానేఱదు.

{{c|లక్ష్మీనారాయణసంవాదము}}

ఇయ్యది మూఁడాశ్వాసములు గల చక్కని ప్రబంధము. ఇందు మొదటి యాశ్వాసమున లక్ష్మీనారాయణుల యొక్క
సంవాదమును, రెండవయాశ్వాసమున శ్రీ వైష్ణవమత ప్రతిష్ఠాపనాచార్యులును, బన్నిద్ద రాళ్వారులలో నొక్కరు, నగు శ్రీ
తిరుమంగయాళ్వారుల చరిత్రమును, మూఁడవయాశ్వాసమున జగన్నాధస్వామివారి రాయభారమును, వర్ణింపఁబడినవి.
ఇక్కవివర్యుఁ డీ ప్రబంధమునందుఁగల ప్రథమద్వితీయాశ్వాసములను, శ్రీరామతీర్థాది దేవస్థానములలోఁ బ్రతిసంవత్సరము
జరుగు శ్రీస్వామివారి కల్యాణమహోత్సవములలోఁ జోరోత్సవ సందర్భమున జోరసంవాదాళ్వాసమును, శ్రీ పుష్పయాగోత్సవ సందర్భమున, లక్ష్మీనారాయణ సంవాదాశ్వాసమును, స్వామిసన్నిధానమందు విన్నపమొనర్చుట కర్హమగునటుల రచించియున్నాఁడు. ఇట్లు శ్రీ స్వామివారి సన్నిధానమున విన్నపమొనర్చుట కే విరచించియున్న యీ యాశ్వాసద్వయమును,
స్వాచార్యుల పురుష కారమున శ్రీ విజయనగర ప్రభువులయంగీ&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6lcy7m7vit0t9rvmch6qdmubju5sx9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235641</id>
    <revision>
      <id>592927</id>
      <parentid>592512</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2789" sha1="0iv5oy5mmhtmto41q5mlffwodxhakpp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;17&lt;/noinclude&gt;కారమునంది, శ్రీ సింహాచట, శ్రీరామతీర్థాది దివ్యక్షేత్రము
లలోఁ బ్రతివత్సరమును జరుగు కల్యాణమహోత్సవములలో
విన్నపమొనర్చుట కేర్పాటు గావించి కొన్నాడు. ఇప్పటికిని,
దత్తత్సమయములయం దీ యాశ్వాసములనే విన్న పమొనర్చుట
యాచారముగానున్నది. ఇందలి మూఁడవయాశ్వాసమును
మాత్ర మిక్క వివరేణ్యుఁ డిటీవల స్వేచ్ఛగా రచించి, యీ
ప్రబంధమునందుఁ దృతీయాశ్వాసమని యాశ్వాసాంత గద్య
మునువ్రాసి, యంటఁగలిపినట్లుగాఁ గన్పట్టుచున్నయది. కాని
మొదటి యాశ్వాసములకు రెండింటికి నిగల సమయ సందర్భ
ములనుబట్టి చూచినచో నీమూఁడవ యాశ్వాసమున ప్రబంధ
మునందు విశేష సంబంధమున్నట్లు గన్పడలేదు.

మఱియు, నిప్పటికి లభించిన ప్రతులలో నీ ప్రబంధమునందు
మొదటి యాశ్వాసమునకు “లక్ష్మీ నారాయణసంవాద ”మనియు,
రెండవ యాశ్వాసమునకుఁ “జోరసం నాద”మనియు వాడుక చే
యఁబడి లిఖింపఁబడియున్నవి. కాని యిట్టి వాడుక పేరులను,
వ్రాఁతలనుబట్టి చూడఁగా నీ రెండొశ్వాసములునుఁ బ్రత్యేకై కా
శ్వాస ప్రబంధములా? లేక యీ యాశ్వాసములు రెండును
మాత్రమే గలసిన యేక ప్రబంధమా? యేక ప్రబంధమైనచో
నిందేది మొదటి యాశ్వాసము? ఏది రెండవ యాశ్వాసము '
ప్రబంధనాము బెద్ది? యను సంప్రశ్న ములు కనువగునటుల
లబ్ధప్రతులు వివిధములుగా వ్రాయఁబడి యున్నవి. యీ ప్రాంతల&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0iv5oy5mmhtmto41q5mlffwodxhakpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235642</id>
    <revision>
      <id>592928</id>
      <parentid>592513</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="6l57vzyz7j5xuzx6fh7872ev74l0k10" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;18&lt;/noinclude&gt;
యొక్క భేదములును, విశేషముగా నాళ్వాసాంత గద్యములు
యందే గన్పట్టుచున్నయవి. ప్రతులన్నిటిలోను, బ్రబంధ
ప్రారం
భములుమాత్ర మొక్కరీతిగానే గన్పట్టుచున్నయవి. ఇట్టి వ్రాత
పొరపాటు లన్నియును, విలేఖరుల యొక్క విజ్ఞానలోపము చేఁ
గల్గిన వనియే యూహింపఁదగి యున్నది. ఈ ప్రబంధమునకుఁ
గృత్యాది పద్యము లెచ్చటను లభింపలేదు. కావున నీ హేతువు
లనుబట్టి చూడఁగా నీ ప్రబంధవిషయములో నైక్యక్రమనామ
నిర్ణయములను జేయుటకుఁ గొన్ని చర్చనీయాంశములు కలవు .
కాని, గ్రంథవిస్తృతిసందేహముచే మానివేసి, పూర్వమునుం
డియు, వాడుకలోనున్న యాచారమునుబట్టియుఁ, బ్రబంధారం
భోక్త రీతి నను సరించియు, నిర్ణ యంశములనుమాత్రమే వ్రాయు
చున్నాడ. ఇయ్యది మూఁడాశ్వాసములు గల ప్రబంధ రాజము.
ఇందుఁ బ్రథమాశ్వాసమునకు “లక్ష్మీనారాయణసంవాద” మని
యు, ద్వితీయాశ్వాసమునకు “చోరసం వాదము”అని ము, వాడఁ
బడుచున్నవి. ఇక్కవీంద్రుఁ డీ యాశ్వాసత్రయవిశిష్టమగు నీ
గ్రంథమునకు “లక్ష్మీ నారాయణసంవాదము” అను నామమి డెను.

మఱియు నిందలి మొదటి యాశ్వాసములో శ్రీలక్ష్మీనా
నారాయణసంవాదమునుగుఱించి, వచింపవలసిన విశేషమేమి
యును, లేదుగాని రెండవ యాశ్వాసములో
మాత్ర మీతఁడు.
శ్రీవైష్ణవసంప్రదాయముల ననుసరించి, శ్రీ తిరుమంగయాళ్వా
కుల చరిత్రమును జెప్పియున్నాఁడు. మనకు శ్రీ తిరుమంగయా&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6l57vzyz7j5xuzx6fh7872ev74l0k10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235643</id>
    <revision>
      <id>592929</id>
      <parentid>592514</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2299" sha1="sg9ltdrmoib48cxtx6w8581pinyd7m9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;19&lt;/noinclude&gt;శ్వారుల చరిత్ర మొకింత తెలిసికొనవలసిన యావశ్యకత కలదు
గావునఁ గొంత సంగ్రహముగాఁ దచ్చరిత్రమును వ్రాసి, ముగిం
చుచున్నాఁడను.

{{c|శ్రీ తిరుమంగయాళ్వారుల చరిత్రసంగ్రహము.}}

కార్తికే కృత్తికేజాతం చతుష్క విశిఖామణిం
షటబంధకృతం శార్ణమూర్తిం కలిహమాశ్రయే॥

శ్రీ తిరుమంగయాళ్వారులు చోళదేశమున తిరువాలి తిరు
నగరిలో సలసంవత్సర కార్తికమాసములోఁ గృత్తికా నక్షత్ర
మందు శ్రీమన్నారాయణుని శారాంశమువలన నవతరించెను.

ఈతఁడు &quot;సమబాయత తత్రపాదజప్రముఖః కశ్చననీల
నామకః ' పురుషో త్తమ కార్ముకాంశజః” అను రీతిని శూద్రకుల
ములో జన్మించినంత : “ఆవినాడుడయార్&quot; అను సీతని తండ్రి
మంచి శుభదినమున నీతనికి, నీలుఁడని నామకరణ మొనర్చెను.
పుట్టినది మొద లీ బాలకుఁ డసమాన సౌందర్యవిరాజితుఁడై,
యమిత తేజశ్శాలియై, యత్యంత బలపరాక్రమసమన్వితుఁడై
ప్రకాశించుచుండెను.

ఈతఁ డొకసారి చోళ దేశాధిపతిని దర్శింపఁగా నా రాజ్
తనియొక్క సౌందర్యమును, శౌర్యధైర్యములను, బలపరాక్ర
మములనుజూచి, యాశ్చర్యమునంది, యీతనికి “పరికాలుఁడు”&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sg9ltdrmoib48cxtx6w8581pinyd7m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235644</id>
    <revision>
      <id>592930</id>
      <parentid>592515</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2813" sha1="gqii7r5njxgykhv6qitenubkve7zi76" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;20&lt;/noinclude&gt;అను బిరుద నామము నొసంగి, తనకు సామంతరాజు గాఁ జేసికొ
నియెను.

అనంతర మీ పరకాలుఁడు తనకుఁ జోళ రాజద త్తమగు
. రాజ్యమును, ధర్మమును, మే జిమీఱక, న్యాయముగాఁ బరిపా
లించుచు, సకలసంపత్సమృద్ధితో సుఖంబుండెను. అంతట నచ్చట.
నాగపట్టణ సమీపమున గల “శ్వేత హ్రదము” అను తటాక
తీరమున నొకానొక నాక వేశ్య, శాపవశమున మానవతరుణియై,
సంచరించుచుండ నా పట్టణ వాసియు, వైద్యపుంగవుఁడును నగు
నొక శ్రీవైష్ణవోత్తముఁ డామెకుదన కూతుగా గౌరవించి, తన
యింటికిఁ దోడ్కొనివచ్చి, “కుముదవల్లి” యను నామమిడి,.
మిగుల గారాముగాఁ బెంచుచుండెను. అక్కవ్యకారత్నమును,.
దినదిన
ప్రవర్ధమానయై, మహాసౌందర్యలావణ్య మావనముల
తో శోభిలుచుండెను. ఈ యువతీమణియొక్క సౌంద ర్యాది
గుణవిశేషములను, విని, పరకాలుఁ డీమెను వివాహమాడఁ
దలఁచి, యామె పెంపుడు తండ్రితోఁ బ్రసంగించినంత నాత
డును, నా బాలిక యొక్క సమ్మతిని గనుఁగొని, పరకాలునితో '
సిట్లనెను. &quot;అయ్యా! బిడ్డ నా కప్రయత్నముగా లభిం
చెను. ఈమెకు దమకిచ్చుట నాకు సమ్మతమేకాని, యీ బాలిక
పంచసంస్కారసంపన్ను నిదప్ప యితరుని జేఁబట్టననియు, వివా
హానంతర మొక సంవత్సరమువఱకు ప్రతిదినమున అష్టోత్తర సహ
స్రసంఖ్యాకులైన శ్రీవైష్ణవోత్తములకుఁ దదీయా రాధ సము
నొనర్చి, వారి శ్రీపాదతీర్థమును, స్వీకరించినఁగాని, భుజింప&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqii7r5njxgykhv6qitenubkve7zi76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235645</id>
    <revision>
      <id>592931</id>
      <parentid>592516</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="cvzar4dqlcnc829qpkf9fbsk2b9ueye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;21&lt;/noinclude&gt;
ననియుఁ బ్రతిననట్టెను, గానఁ దామందుల కంగీకరించితి రేని
దప్పక యీబాలికామణిని బెండ్లి యాడవచ్చును.”అని చెప్పెను.

పరకాలుఁ డందుల కెంతయు సంతసించి, “ఆరాధనా
: నాం సర్వేషాం విష్ణారారాధనం పరం, తస్మాత్పరతరం ప్రోక్తం
.తదీయారాధనం మునే&quot;అను సూక్తిని సంస్కరించి, సమ్మతించి,
మంచి శుభదినమునఁ బూర్ణ దేశికుఁడను నాచార్యునివలనఁ
. బంచసంస్కారముల నంది, కుముదవల్లిని బరిణయమాడెను.

తదనంతరము కుముదవల్లీ ప్రతిజ్ఞానిర్వహణము నొనర్పఁ
“బూని, పరకాలుఁడు తనధనాగారములోఁ గల ద్రవ్యమంతయు,
. వ్యయపరచుచు, నిత్యము శ్రీవైష్ణవోత్తములకు, షడ్రసోపేత
- భోజనములనిడుచు, నారాధించుచుండెను. స్వల్పకాలములోనే
తనధనమంతయు, వ్యయముకాఁగాఁ జోళభూపతి కీయవలసిన
సొమ్మునుగూడ వెచ్చించి, కప్పమును జెల్లింపక సమారాధన
మును, సాగించుచునే యుండెను.

చోళభూపతి కీవృత్తాంతముఁ దెలిసి, తనకు సామంత
-రాజైయుండియు, నిర్ణీతమగు కప్పము రుగట్టక, దుర్ణ యముగాఁ
బ్రవర్తించుచున్న పరకాలునిపై, మిగులఁ గోపించి, భండనముఁ
జేయ భటులను బంపెను.

పరకాలుఁడును, మిగుల బలపరాక్రమములను, జూపీ,
-చోళభూపతియొక్క 'సేవలనుఁ చెండాడి, విజయలక్ష్మీవిభాసితుఁ
డాయెను, అనంతరము చోళమహీపతి పరకాలునిపై దండెత్తి&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cvzar4dqlcnc829qpkf9fbsk2b9ueye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:లక్ష్మీనారాయణసంవాదము (గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు).pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235646</id>
    <revision>
      <id>592932</id>
      <parentid>592517</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592932</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2219" sha1="mafo07bo6faadrsuesvypcpzuelo4xo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;22&lt;/noinclude&gt;
యేడు పర్యాయములిటుల తన సేనలను బంపుటయు, బరకా
లుఁడే విజయమునందుటయు, జరుగఁ గాఁ దుదకు దానే స్వయ
ముగాఁ బర కాలునితో యుద్ధముఁజేయ నారంభించెను, గాని
-యపుడును, జోళరాజే పరాజితుఁడై పరకాలునితో సామము
గా మాటతాడి, తనకీయవలసిన ద్రవ్యమిమ్మని కోరఁగాఁ బర
కాలుఁడు మూఁడుదినములలో ద్రవ్యమంతయు నిచ్చుట కొప్పు
కొనెను.

అటులంగీకరించిన పిదపఁ బరకాలుఁడు తనవద్ద నొక్క
దమ్మిడియైనను, లేనందులకుఁ జింతించుచు, నుపవసించి, భగ
వంతునే ధ్యానించుచుండెను.

అంతనారాత్రి యామహామహుని స్వప్నములోఁ గరి
రాజరక్షకుఁడగు కరిగిరివరదుఁడు సందర్శన మొసంగి. &quot;కాంచీ
-పురములో, వేగవతీనదీతీరమున నొక్క నిక్షేపముకలదు. దానిం
గొని, చోళరాజు ఋణమును దీర్పుము” అని యీ విధముగా
నానతిచ్చి, యంతర్థానము నంచెను. పిమ్మటఁ బరకాలుఁడును
మిగుల సంతసించి, యా విధముగా నొనర్చి, ఋణవిముక్తుఁడై,
తనకొసంగిన సామంత రాజ్యమును గూడ మగుడ రాజున కప్ప
గించి, స్వాధీనపఱచి వేసెను.

కాలుఁడు
ఈ విధమునఁ
గొంతకాలము గడచినపిమ్మట&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mafo07bo6faadrsuesvypcpzuelo4xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>దస్త్రం:సుందరీమణిశతకము.pdf</title>
    <ns>6</ns>
    <id>235872</id>
    <revision>
      <id>592933</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <origin>592933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z" xml:space="preserve">
== లైసెన్సింగ్ ==
{{PD-India}}</text>
      <sha1>hj0sf97r04cynfx14q7glftdni7a88z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సూచిక:సుందరీమణిశతకము.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>235873</id>
    <revision>
      <id>592934</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with ''</comment>
      <origin>592934</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="17jbedqjhqk9stxkq5gvweozas8m6i8" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సుందరీమణిశతకము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు|గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రవిజ్ఞానసమితి
|చిరునామా=విజయనగరం
|సంవత్సరం=1941
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>17jbedqjhqk9stxkq5gvweozas8m6i8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592959</id>
      <parentid>592934</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T11:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajasekhar1961</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <origin>592959</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="312" sha1="h0vo7wfp7ytd86nwlhdi7q1wufdda9z" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|రకం=పుస్తకం
|శీర్షిక=[[సుందరీమణిశతకము]]
|భాష=te
|సంపుటి=
|రచయిత=[[రచయిత:గోగులపాటి కూర్మనాథుడు|గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు]]
|అనువాదకులు=
|ఎడిటర్=
|చిత్రకర్త=
|పాఠశాల=
|ప్రచురణకర్త=ఆంధ్రవిజ్ఞానసమితి
|చిరునామా=విజయనగరం
|సంవత్సరం=1941
|ఆధారం=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|మూలం=pdf
|బొమ్మ=1
|పురోగతి=MS
|పుటలు=&lt;pagelist /&gt;
|సంపుటాలు=
|వ్యాఖ్యలు=
|వెడల్పు=
|సిఎస్ఎస్=
|పేజీ మొదటి వరుస=
|పేజీ చివరివరుస=
}}</text>
      <sha1>h0vo7wfp7ytd86nwlhdi7q1wufdda9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235874</id>
    <revision>
      <id>592935</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with 'సుందరీమణిశతకము గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు 1. ఉ.            శ్రీలలరంగఁ జంద్రకళ చెల్వున లేనునునవ్వువెన్నెలల్ గీలుకొనంగ నంగజశిలీముఖరీతిఁ జెలంగుచున్న నీ లీల కనుంగొనంగ నవలీల నఖండసమస్...'</comment>
      <origin>592935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2804" sha1="25izopfazbzl2e6cca7q3n6e5krki7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;సుందరీమణిశతకము
గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు
1. ఉ.            శ్రీలలరంగఁ జంద్రకళ చెల్వున లేనునునవ్వువెన్నెలల్
గీలుకొనంగ నంగజశిలీముఖరీతిఁ జెలంగుచున్న నీ
లీల కనుంగొనంగ నవలీల నఖండసమస్తభూతలం
బేలినకన్న సౌఖ్యమని యెంతుఁ జుమా మది సుందరీమణీ!

2. చ            నినుఁ దొలునాఁటికూటమిని నేరుపుఁతో జెలులెల్ల మెల్లమె
ల్లనె పడకింటిలోని కొకలాగునఁ దెచ్చిననాఁటి సిగ్గుతో
నెనసిన యోరచూపులిఁక నేమననాఁటను గల్వదండలో
యన వెలుఁగొందె నేఁటి కెదనంటిన ముల్కులు సుందరీమణీ!

3. ఉ            ముసిముసినవ్వుతోఁ జిగురుమోవి కదల్పుచుఁ జన్నుదోయి నె
న్నొసలు చమర్చఁగా ననుఁ గనుంగొని నానమరల్చు జూపులఁ
య్యసమశరుండు మున్ను యెదనంటఁగ గ్రుచ్చి పెగల్చు పూవునా
రసములనంగఁ దోఁచఁగ దరంబులె యోర్వఁగ సుందరీమణీ!

4. చ            సరసములాడు నేర్పు కనుసైగలు సేసెడు నేర్పు నా మనం
బెఱిఁగెడు నేర్పు నెమ్మది నొకించుక గోపము సేయు నేర్పు క్ర
మ్మఱ మురిపెంబుతోడ బ్రతిమాలెడు నేర్పు మనోజకేళిలోఁ
గరఁగెడు నేర్పు నీకె తగుఁగాదె తలంపఁగ సుందరీమణీ!

5. ఉ            పాపటదీర్చి నెన్నొసటిపై నునుపై యసియాడు చేయుచు
క్కాపయిఁ గూర్చి గుబ్బలనొయారపు జాఱుపయంట చేర్చి వాల్
జూపుల నాదు మానసము చూఱఁగొనన్ సొగసైన రత్నపుం
దీపములాగ నా యెదుర నిల్చుట యెన్నడొ సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>25izopfazbzl2e6cca7q3n6e5krki7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592956</id>
      <parentid>592935</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592956</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3216" sha1="9eulpbbsx4drymlhr60indhw39nj60j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Center|శ్రీ}}
{{p|ac|fs150}}సుందరీమణిశతకము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}గోగులపాటి కూర్మనాథుఁడు&lt;/p&gt;
{{Css image crop
|Image = సుందరీమణిశతకము.pdf
|Page = 1
|bSize = 600
|cWidth = 248
|cHeight = 33
|oTop = 158
|oLeft = 182
|Location = center
|Description = 
}}

{{Telugu poem|type=ఉ.ఉ.|lines=&lt;poem&gt;శ్రీలలరంగఁ జంద్రకళ చెల్వున లేనునునవ్వువెన్నెలల్
గీలుకొనంగ నంగజశిలీముఖరీతిఁ జెలంగుచున్న నీ
లీల కనుంగొనంగ నవలీల నఖండసమస్తభూతలం
బేలినకన్న సౌఖ్యమని యెంతుఁ జుమా మది సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=1}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;నినుఁ దొలునాఁటికూటమిని నేరుపుఁతో జెలులెల్ల మెల్లమె
ల్లనె పడకింటిలోని కొకలాగునఁ దెచ్చిననాఁటి సిగ్గుతో
నెనసిన యోరచూపులిఁక నేమననాఁటను గల్వదండలో
యన వెలుఁగొందె నేఁటి కెదనంటిన ముల్కులు సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=2}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;ముసిముసినవ్వుతోఁ జిగురుమోవి కదల్పుచుఁ జన్నుదోయి నె
న్నొసలు చమర్చఁగా ననుఁ గనుంగొని నానమరల్చు జూపులఁ
య్యసమశరుండు మున్ను యెదనంటఁగ గ్రుచ్చి పెగల్చు పూవునా
రసములనంగఁ దోఁచఁగ దరంబులె యోర్వఁగ సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=3}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;సరసములాడు నేర్పు కనుసైగలు సేసెడు నేర్పు నా మనం
బెఱిఁగెడు నేర్పు నెమ్మది నొకించుక గోపము సేయు నేర్పు క్ర
మ్మఱ మురిపెంబుతోడ బ్రతిమాలెడు నేర్పు మనోజకేళిలోఁ
గరఁగెడు నేర్పు నీకె తగుఁగాదె తలంపఁగ సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=4}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;పాపటదీర్చి నెన్నొసటిపై నునుపై యసియాడు చేయుచు
క్కాపయిఁ గూర్చి గుబ్బలనొయారపు జాఱుపయంట చేర్చి వాల్
జూపుల నాదు మానసము చూఱఁగొనన్ సొగసైన రత్నపుం
దీపములాగ నా యెదుర నిల్చుట యెన్నడొ సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=5}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9eulpbbsx4drymlhr60indhw39nj60j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235875</id>
    <revision>
      <id>592936</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '6. ఉ            క్రొమ్ముడివీడ గబ్బిచనుగుబ్బల పేరులు చింద నత్తుము త్యమ్ము చలింపఁ గేలు కడియమ్ముల చప్పుడు లుప్పతిల్ల లేఁ జెమ్మట మేను గ్రమ్మ మగఁసేతలు సేయుచు మోవితేనె తే తెమ్మని చెక్...'</comment>
      <origin>592936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2742" sha1="g4j9htffupapq9zyfeqjz1c7y703wjj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;6. ఉ            క్రొమ్ముడివీడ గబ్బిచనుగుబ్బల పేరులు చింద నత్తుము
త్యమ్ము చలింపఁ గేలు కడియమ్ముల చప్పుడు లుప్పతిల్ల లేఁ
జెమ్మట మేను గ్రమ్మ మగఁసేతలు సేయుచు మోవితేనె తే
తెమ్మని చెక్కు గొట్టుదువె, దిట్టతనమ్మున సుందరీమణీ!

7. చ            పదకటకంబు ఘళ్లురనఁ బైకిఁ జివాలున వ్రాలి గుబ్బలుం
గదుములు కట్ట ఱొమ్మదిమి గంటుగవాతెఱ నొక్కి మైగగు
ర్పొదవఁగఁ బయ్యెఁదం జెమటలొత్తుచుఁ గేరుచుఁ గ్రిందుమీదుగాఁ
బొదువుచు నీవె నన్ గవయు పోడుములెన్నఁడు సుందరీమణీ!

8. చ            అలిగినవేళనైన మొగమారసి నవ్వక మానలేవు కౌఁ
గిలి వదలంగలేవు తమిగీల్కొనఁగా నిదురించునప్పుడుం
గలయికనైన నే నలయఁగా గని పైకొన కోర్వలేవు, నీ
చెలిమి దలంచి, యే కరణిఁ జెందెద ధైర్యము సుందరీమణీ!

9. చ            తళుకుల దొంతి! పూవిలుతుదంతి! కడాని శలాక! కెంపురా
మొలక! మెఱుంగుఁదీవ! నునుముత్తెమ! చక్కఁదనాలకుప్ప! యొ
ప్పులగని! ముద్దుగుమ్మ! యని పొంగుచు నే వెయినోళ్లచేత నీ
చెలువము మెచ్చికొందుఁ దమి చిత్తములోపల సుందరీమణీ!

10. చ          మును కనుఱెప్ప వేయు క్షణమున్ యుగరీతిని దోఁచునట్టి నే
నిను నెడఁబాయఁ బ్రాణములు నిల్చె, నిదేమని కొంతసేపు నె
మ్మనమునఁ జింత చేసి వినుమా పరికించితి నంతలోనె నీ
ఘనమధురాధరామృతము కారణమౌనని సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4j9htffupapq9zyfeqjz1c7y703wjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>592957</id>
      <parentid>592936</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592957</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2906" sha1="kitw8btcg9aj6yhwwxt4y79pwp03pnn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;క్రొమ్ముడివీడ గబ్బిచనుగుబ్బల పేరులు చింద నత్తుము
త్యమ్ము చలింపఁ గేలు కడియమ్ముల చప్పుడు లుప్పతిల్ల లేఁ
జెమ్మట మేను గ్రమ్మ మగఁసేతలు సేయుచు మోవితేనె తే
తెమ్మని చెక్కు గొట్టుదువె, దిట్టతనమ్మున సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=6}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;పదకటకంబు ఘళ్లురనఁ బైకిఁ జివాలున వ్రాలి గుబ్బలుం
గదుములు కట్ట ఱొమ్మదిమి గంటుగవాతెఱ నొక్కి మైగగు
ర్పొదవఁగఁ బయ్యెఁదం జెమటలొత్తుచుఁ గేరుచుఁ గ్రిందుమీదుగాఁ
బొదువుచు నీవె నన్ గవయు పోడుములెన్నఁడు సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=7}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;అలిగినవేళనైన మొగమారసి నవ్వక మానలేవు కౌఁ
గిలి వదలంగలేవు తమి గీల్కొనఁగా నిదురించునప్పుడుం
గలయికనైన నే నలయఁగా గని పైకొన కోర్వలేవు, నీ
చెలిమి దలంచి, యే కరణిఁ జెందెద ధైర్యము సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=8}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;తళుకుల దొంతి! పూవిలుతుదంతి! కడాని శలాక! కెంపురా
మొలక! మెఱుంగుఁదీవ! నునుముత్తెమ! చక్కఁదనాలకుప్ప! యొ
ప్పులగని! ముద్దుగుమ్మ! యని పొంగుచు నే వెయినోళ్లచేత నీ
చెలువము మెచ్చికొందుఁ దమి చిత్తములోపల సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=9}}
{{Telugu poem|type=చ.|lines=&lt;poem&gt;మును కనుఱెప్ప వేయు క్షణమున్ యుగరీతిని దోఁచునట్టి నే
నిను నెడఁబాయఁ బ్రాణములు నిల్చె, నిదేమని కొంతసేపు నె
మ్మనమునఁ జింత చేసి వినుమా పరికించితి నంతలోనె నీ
ఘనమధురాధరామృతము కారణమౌనని సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=10}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kitw8btcg9aj6yhwwxt4y79pwp03pnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235876</id>
    <revision>
      <id>592937</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '11. ఉ          బంగరుతీఁగెవంటి మెయి పట్టెఁడు గుబ్బలు, చేరెఁ డేసి క న్నుంగలువల్ కనన్ మినుమినుక్కను కౌన్ బలుమేల్‍పిఱుందు జం కుం గళలుల్లసిల్ల నిటకున్ సిరిచుక్క యనంగ వచ్చి మా ముంగల న...'</comment>
      <origin>592937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2671" sha1="0k3hkb3zpmylry9r5dbr7zr26jb9hn3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;11. ఉ          బంగరుతీఁగెవంటి మెయి పట్టెఁడు గుబ్బలు, చేరెఁ డేసి క
న్నుంగలువల్ కనన్ మినుమినుక్కను కౌన్ బలుమేల్‍పిఱుందు జం
కుం గళలుల్లసిల్ల నిటకున్ సిరిచుక్క యనంగ వచ్చి మా
ముంగల నిల్చుటెన్నఁడొకొ ముచ్చట దీరఁగ సుందరీమణీ!

12. చ          తమ మధురత్వసంపదగదా యిది దొంగిలెనంచు మోద న
య్యమృతపుబిందువోయనఁగ నందమునం దగు ముక్కునత్తుము
త్యము నునుమోవి మాటికిని దాకుచునుండఁగఁ బూరుషాయిత
క్రమమున నుండు నిన్ దలఁపఁగాఁ గరఁగున్ మది సుందరీమణీ!

13. చ          చెలఁగుచు మీఱి నీదు నునుజెక్కులు గోరుల నొక్కకున్న మె
చ్చులుగల నీదు మోవి చవిచూడకయుండిన నీదు పల్కులూ
హలఁ గొనకున్న నీ తళుకు లందము నీ గుజరాతికెంపు లీ
చిలుకలు నేల నే గణన సేతునె వీనిని, సుందరీమణీ!

14. చ          అలుక యిదేమిరా! వెగటులాడకురా! దయతోడ జూడరా!
పలుక విదేలరా! గడుసు పల్కులెఱుంగని చిన్నదానరా!
చెలిమిఁ దలంపరా! మనవి చేకొనరా వినరా మనోహరా!
చెలువుఁడ యన్న నీ నెనరు చిత్తము వాయదు సుందరీమణీ!

15. చ          తల లొకయింత యెత్తి నునుదళ్కులుపై వెదజల్లి గొంటుపోఁ
కలవలెనుండి బంతులయి గట్టితనంబున కౌళ్లుగట్టి చెం
తల నెఱనిండె నాంతరసుధాకలశంబులఁ గేరు నీ కుచం
బులఁ బవళించి, నేఁ దనివి పొందుట యెన్నఁడొ సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0k3hkb3zpmylry9r5dbr7zr26jb9hn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235877</id>
    <revision>
      <id>592938</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '16. చ          రతిఁ జిగురాకువంటి యధరంబు చుఱుక్కునఁ బంటనొక్కి సీ త్కృతి యొనరించి, బొమ్మముడి దేరఁగ నోరగఁజూచి, నీకు నీ గతి నొనరించనేర్తునని, గంటుగ నా నునుమోవి నొక్కి నొ చ్చితివే యటంచ...'</comment>
      <origin>592938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2745" sha1="ds6norfb4h73x6z3x6dn4e54rl992ez" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;16. చ          రతిఁ జిగురాకువంటి యధరంబు చుఱుక్కునఁ బంటనొక్కి సీ
త్కృతి యొనరించి, బొమ్మముడి దేరఁగ నోరగఁజూచి, నీకు నీ
గతి నొనరించనేర్తునని, గంటుగ నా నునుమోవి నొక్కి నొ
చ్చితివే యటంచుఁ గేలఁ బరిశీలన చేతువె సుందరీమణీ!

17. చ          చెలఁగి కికాకిక న్నగుచుఁ జిల్కలమంచముమీఁదఁ గేరుచున్
గులుకుమెఱుంగుగబ్బిచనుగుబ్బ లురమ్మునఁ గూర్చి రేపవల్
తెలియక యుండువేళ సుదతీ! నిను నన్నెడబాపినట్టి యా
నలువకుఁ బూజ లేదుగద! నాఁటికి నేటికి, సుందరీమణీ!

18. చ          చిలుకలకొల్కి! నీ నగవుచిల్కెడు నెమ్మొగ మొక్కమాఱు క
న్నులఁ గనుఁగొన్ననాఁడు మదనుండు ననుం గరుణించుగాక! యో
చెలి, నినుఁ బాసి వ్యర్థగతిఁ జెందిననాఁ డకటా! మరుండు కే
వలమతి కర్కశాస్త్రముల వంచును నొంచును సుందరీమణీ!

19. ఉ          కాటుకకంటి నిగ్గులెసఁగం బొసఁగంగను నీ కటాక్షమై
నాటెను ఱొమ్ము తాళఁగలనా లలనా? యిదిగాక కప్రపున్
వీటి యొసంగుచుం బికిలిపిట్ట వగం, గవ గన్ననాటి నీ
కూటము లెన్న గుండె కరఁగుఁన్ జరగున్ ధృతి సుందరీమణీ!

20. చ          సొలయక నీవు పౌరుషముఁ జూపుచుఁ గంతురణం బొనర్ప నే
నలకలు గోళదువ్వి, తెలనాకుల చుట్టలొసంగి, తాని పు
వ్వుల సురటీల వీవ, నునుపుంగవు నల్లన బిగ్గఁబట్టి, నీవు యిం
పులఁ బరిచర్య సేఁత దలపోయుదొ లేదొకొ సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ds6norfb4h73x6z3x6dn4e54rl992ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235878</id>
    <revision>
      <id>592939</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '21. ఉ          మించు ధర న్నటించె లత మేదినిపైఁ జరియించె నేమొకో యంచుఁ దలంచుచున్న తరి నచ్చపుబంగరుబొమ్మరీతి మ త్కాంచనసౌధసన్నిధిని గాంచి మదీయతపఃఫలంబె కా నెంచెద నన్ను నమ్మము రతీశుని...'</comment>
      <origin>592939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2650" sha1="ifw1l7ezaxeempq0m6vhp4x2vednv7i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;21. ఉ          మించు ధర న్నటించె లత మేదినిపైఁ జరియించె నేమొకో
యంచుఁ దలంచుచున్న తరి నచ్చపుబంగరుబొమ్మరీతి మ
త్కాంచనసౌధసన్నిధిని గాంచి మదీయతపఃఫలంబె కా
నెంచెద నన్ను నమ్మము రతీశుని సాక్షిగ సుందరీమణీ!

22. ఉ          చక్కెరబొమ్మ! నీ మొగము చక్కదనంబు పిఱుందునంద మా
చెక్కుల చెక్కు పల్వరుస చెల్వము నూరుల తీరు లయ్యరే!
యెక్కడఁజూడ నీవె కృప నించుక చూడకయున్న మానునే,
చక్కెరవింటిదంట సుమసాయక మేయక? సుందరీమణీ!

23. ఉ          నేటికి నిండె నా తపము నిక్కమటంచు సుఖించి యుంటి, స
య్యాటల నాటపాటల నొయారపుదేటల ముద్దుమాటలన్
గూటమి నేలు నిన్నుఁ గని కోమలి! నిన్నెడబాసి యుంటి నీ
నాఁటికి నేది మున్నెడ నొనర్చితినో యిట సుందరీమణీ!

24. చ          బహుతరలజ్జఁ గన్ను లొక పాళముగా ముకుళించి, నీ యురో
రుహముల నీవిపైఁ గరసరోజములుంచి, తొడల్ బిగించ నే
రహి వలువెల్లఁ బాపఁగఁ బిరాలునఁ దొల్తటికూటమిన్ స్వయం
గ్రహణ మొనర్చినట్టి యుపకారిణి వౌదువె సుందరీమణీ!

25. ఉ          అందెల నాదు చొప్పణఁచి, యల్లన మెల్లన వచ్చి కేళికా
మందిరశయ్య నిద్ర గనుమాడ్కి వసించిన నాదు చెక్కులిం
పొందఁగ ముద్దు పెట్టుకొనుచుండఁగ నేఁ జిఱునవ్వు నవ్వ, ల
జ్జం దగు నిన్ను గేళి నెకసక్కెము చేయుదు సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ifw1l7ezaxeempq0m6vhp4x2vednv7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235879</id>
    <revision>
      <id>592940</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '31. చ          ఎటులిఁకఁ దెల్లవాఱె సెలవీయర నీదు కరంబు నాదు సం దిట నిడినావు నా పదము నీ పదమున్ మెలవైచి తేమొకో చిటిపొటిచేత చేసెదవె! సిగ్గుల చేటిపు డేమటంచుఁ గౌఁ గిటఁ బతిమాలు నిన్ బలిమి...'</comment>
      <origin>592940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2692" sha1="5oaydqd2p730j6ku9cujuxtlnp35tri" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;31. చ          ఎటులిఁకఁ దెల్లవాఱె సెలవీయర నీదు కరంబు నాదు సం
దిట నిడినావు నా పదము నీ పదమున్ మెలవైచి తేమొకో
చిటిపొటిచేత చేసెదవె! సిగ్గుల చేటిపు డేమటంచుఁ గౌఁ
గిటఁ బతిమాలు నిన్ బలిమిఁ గేళి యొనర్తును సుందరీమణీ!

32. ఉ          చెమ్మటనంటు ముంగురులు చిందిన కస్తురిబొట్టు నిద్దురం
గ్రమ్మెడు కన్నులున్ జెదరు కాటుకయున్ నెలవంకలున్ వినో
దమ్మగు తళ్కుఁజెక్కులు రదక్షతలక్షితమైన మోవిచే
నిమ్మగు నీ మొగంబు గనుటెన్నఁడు ప్రొద్దున సుందరీమణీ!

33. ఉ          వాడిన మోముతోఁ దొగరువాతెఱఁ బలుగెంపుగుంపుతో
వీడిన కొప్పుతో సొలపువింతలతో ననుఁ బాసిఁపోవఁ గా
ళ్లాడనియట్లు తొట్రువడు నందపు నెన్నడతోడఁ బ్రొద్దునన్
వేడుకఁ గేళిమందిరము వెల్వడుచుందువు సుందరీమణీ!

34. ఉ          సోయగ ముప్పతిల్ల ననుఁ జూచి కిసాలున నవ్వి లేచి, రా
రా! యని కౌగిలింపుచుఁ బిరాలున శయ్యకు వ్రాలి గుబ్బలన్
నా యురమాని మోవి రదనంబున నొక్కుచుఁ జొక్కిచొక్కి యూ
హూ! యని సైఁగ నన్ బలుకకుండ నదల్తువె సుందరీమణీ!

35. ఉ          పాయఁగలేని మోహమున బంతులవంటి కుచద్వయంబు చే
దోయి నమర్చి, కేళితమి తోరపుఁ గామశతాంగచక్రపుం
జాయలపైకి దొర్లి నను శయ్యకు వ్రాల్చి పరాకటంచు వీ
రాయితలీల మెచ్చుగొను నద్భుతశీలవె సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5oaydqd2p730j6ku9cujuxtlnp35tri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235880</id>
    <revision>
      <id>592941</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '36. ఉ          మించెడు వేడ్కఁ బైకొని రమించెడుచోఁ గటిమీఁద వేణి న ర్తించుట యొప్పు రాచిలుకతేజిమనోజుఁడు చౌపటాలి ద్రొ క్కించుచుఁ జిత్రభంగి దుమికింపుచు నీలకశాహతిం దుటా యించిన లాగు న...'</comment>
      <origin>592941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="ndb9uaov3fpip37n4uvr2chwjve6y63" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;36. ఉ          మించెడు వేడ్కఁ బైకొని రమించెడుచోఁ గటిమీఁద వేణి న
ర్తించుట యొప్పు రాచిలుకతేజిమనోజుఁడు చౌపటాలి ద్రొ
క్కించుచుఁ జిత్రభంగి దుమికింపుచు నీలకశాహతిం దుటా
యించిన లాగు నా సొగసు లెన్నఁగ శక్యమే, సుందరీమణీ!

37. ఉ          మోహముమీఱఁ బంచశరుమోహర మొగ్గినవేళఁ గుల్కు నీ
సాహస మేమనన్ బయికిఁ జంగున దాఁటి చెలంగి కేళిలో
నీ హొనరెల్ల నేర్పఱుపు నేర్పరి వౌదువు విస్ఫురద్వరా
రోహ యటన్న పేరు దగు రూఢిగ నీయెడ సుందరీమణీ!

38. చ          అలితతి మ్రోఁతకున్ శుకపికావళి కూఁతకు మంటమారిపూ
విలుతుని కత్తికోతఁకు నవీనసమీరకుమారు నేఁతకున్
బొలుపుఁగ జంద్రు పెళ్లుడుకపోఁతకుఁ క్రొవ్విరిమల్లె పూతఁకున్
జలనమునొంది గుండె ఝలుఝల్లుమనెం గదె సుందరీమణీ!

39. చ          జడ కటి సంచరింప, బురుసాపనిచీరె పయిన్ మెఱుంగుపా
వడ తళుకుల్ నటింప, బిగివట్రువగుబ్బల రత్నహారముల్
తడఁబడి సందడింప, మరుతంత్రము లందియ లుగ్గడింపఁగాఁ,
బడకకు వచ్చు నీ సొబగు భావముఁ బాయదు సుందరీమణీ!

40. చ          కొదమమిటారి చన్నుఁగవ గోరుల పోటు మెఱుంగు వాతెఱన్
గుదిరిన పచ్చికాటుకనుఁ గోనల నిద్దురపాటు చెమ్మటల్
కదలెడు మేనునీటు పదకంజములన్ దడఁబాటు, జారుప
య్యెఁద యెదమాటు, నీవు పడకిల్ వెడలం దగు సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ndb9uaov3fpip37n4uvr2chwjve6y63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235881</id>
    <revision>
      <id>592942</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '41. ఉ          నీ కడకంటి చూపు, బలునిద్దపు నీ చనుదోయి ప్రాపు, నన్ బైకొను కోపు, నీ జిలుగుబంగరు మై నునుతాపు, నీ సుధా స్తోక రదాంశుకంబు చవి చూపు, దయామతి దాపు, నీవే నన్ జేకొను కోపు లేక గడెసేప...'</comment>
      <origin>592942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2652" sha1="2pkgecz3rk5has44a03wlsg2zdhbm09" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;41. ఉ          నీ కడకంటి చూపు, బలునిద్దపు నీ చనుదోయి ప్రాపు, నన్
బైకొను కోపు, నీ జిలుగుబంగరు మై నునుతాపు, నీ సుధా
స్తోక రదాంశుకంబు చవి చూపు, దయామతి దాపు, నీవే నన్
జేకొను కోపు లేక గడెసేపు రుచించదు సుందరీమణీ!

42. చ          చిలుకహుమావజీరు విరిసింగిణిఁగూర్చిన కొత్తవింత పూ
జిలుకవు నా పయిం గరుణ చిల్క విదేమి మెఱుంగురత్నపుం
బలుకవు, కప్పురంబులిక పల్కవిదేమి యటంచు నిన్న నే
నలిగినవేళ వేఁడుకొను టాత్మఁ దలంపవె సుందరీమణీ!

43. ఉ          కోపము మానవే, నెనరుగూర్చిన చల్లనిచూపువెన్నెలల్
నాపయిఁ జల్లవే చలము నాయమె బిగ్గఱఁ గౌఁగిలింపవే
యో పువుఁబోఁడి! యో రమణి! యో చెలి! నీ యధరామృతంబునం
దాపము దీర్చవే యనుచుఁ దద్దయుఁ బల్కుదు సుందరీమణీ!

44. చ          అతులితచిత్రవస్తుసముదంచితదర్పణనూత్నకాంతి న
ప్రతిమపుఁ గేళిసౌధమున బంగరుసౌధపుఁ జప్పరంపు మేల్
రతనపుఁ గోళ్లమంచమున రంజిలు పూసలసెజ్జయందు నేఁ
గుతుకముమీఱ నిన్నుఁ గవగూడుట యెన్నడొ సుందరీమణీ!

45. ఉ          ఇంచుక నొక్కనాఁడు పడకింట సమున్నతదర్పణాప్తి నై
జాంచితమూర్తిఁ గన్గొని పరాంగనలౌ యని యల్గిపోవ వా
రించుచు నీడఁజూచి బెదరేవని నవ్వుచు మోము ద్రిప్పి నీ
క్షించుమనన్ గ్రహించి దయ సేతువుగా నను సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2pkgecz3rk5has44a03wlsg2zdhbm09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235882</id>
    <revision>
      <id>592943</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '46. చ          పలుచనిమేనితోఁ జిలుకపల్కులతోఁ జిఱునవ్వుమోముతో కులుకుకడానిడాల్‍పొగరుగుబ్బలతో నసియాడుకౌనుతో బలువుపిఱుందుతోఁ దరుణపల్లవజిచ్చరణద్వయంబుతో తమము చెంత నిల్చి పరితాప...'</comment>
      <origin>592943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2775" sha1="3p4k8rsm0fmi9k7w5234lr5kwtst5dl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;46. చ          పలుచనిమేనితోఁ జిలుకపల్కులతోఁ జిఱునవ్వుమోముతో
కులుకుకడానిడాల్‍పొగరుగుబ్బలతో నసియాడుకౌనుతో
బలువుపిఱుందుతోఁ దరుణపల్లవజిచ్చరణద్వయంబుతో
తమము చెంత నిల్చి పరితాపము దీర్పవె సుందరీమణీ!

47. చ          కిలకిల నవ్వు నవ్వి, గిలిగింతలు వింతలు చేసిచేసి, గు
బ్బల నెద గ్రుమ్మిక్రుమ్మి, నునుపల్మొనవాతెఱ నొక్కినొక్కి, రా
చిలుకహుమావజీరు విలసిల్లు లడాయి బడాయి చూపు నిన్
దలఁచిన గుండెలో దిగులు దైవమెఱుంగును సుందరీమణీ!

48. చ          కొదమమిటారిచన్నుఁగవ గొప్పపిఱుందు మెఱుంగుఁజెక్కు లొ
ప్పిదమగు కన్ను లబ్బురపుఁ బెన్నెఱు లొప్ప వయఃప్రపూర్ణమై
మదనునిదంతిలాగు నను మక్కువ దక్కఁ బెనంగుచుండు నిన్
వదలఁకయున్న నబ్బు వహవా సహవాసము సుందరీమణీ!

49. చ          గడి యెడబాసి చిత్రఫలకంబున నా నునుచూపు వ్రాసి న
ల్గడలును జూచి మోహమున కన్నులనద్దుక చన్నుదోయిపై
నిడికొని జంకుకొంకునెడ నేఁ గనుగొందు పిఱుందపొంచి బ
ల్వెడవిలుకాఁడు కత్తి ఝళిపించెను కోయను సుందరీమణీ!

50. చ          చనుగవ మున్ను నొక్కుదునొ చక్కని చెక్కిలి ముద్దుగొందునో
మును నునుమోవి గ్రోలుదునొ? తొల్తఁ గవుంగిట జేర్చుకొందునో
యని యనురాగమొంది మనసారగ నువ్విళులూరుచుండఁగాఁ
దనువులు రెండు నొక్కటగఁ దార్కొనఁజేతువె సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3p4k8rsm0fmi9k7w5234lr5kwtst5dl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235883</id>
    <revision>
      <id>592944</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '51. ఉ          చిత్తము రంజిలంగ నల చిత్తజుపట్టపుదంతివై ??? వత్తువు వచ్చి చిత్రితమ??? యిబ్బడి నుండెడు నన్ను కేళిలో మెత్తువొ మెచ్చి నా సొలపు మేన్ వెదదీరగ మోవినానకన్ బిత్తువొ, నీ ఋణంబు ల...'</comment>
      <origin>592944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2572" sha1="9sprenj8ay5k5dsnqkfwderdix5g5mt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;51. ఉ          చిత్తము రంజిలంగ నల చిత్తజుపట్టపుదంతివై ???
వత్తువు వచ్చి చిత్రితమ??? యిబ్బడి నుండెడు నన్ను కేళిలో
మెత్తువొ మెచ్చి నా సొలపు మేన్ వెదదీరగ మోవినానకన్
బిత్తువొ, నీ ఋణంబు లిక యెన్నడు దీర్తును సుందరీమణీ!

52. ఉ          మంతనమంచు వచ్చి పలుమారు కపోలము చుంబనంబు గా
వింతువె పువ్వుదండ మెడవేసెదనంచు నురంబునందు నా
టింతువె చన్మొ... ... ... ... ... ... ... ... రదంబు మోవి సం
ధింతువె నీ వినోదము నుతింపగ శక్యమే సుందరిమణీ!

53. ఉ          ... ... ... ... వత్తు నలివేణి దయన్ ... ... మ్మటంచు మో
హమ్మున కౌఁగలించుకొన నక్కున జేర్చి ... ... .. ... ... ...
... ... ... సిల్లుగతి కన్నుల నశ్రులు కమ్మ ... ... ... ... ... ...
... ... .. ... ... ... ... ... ... దైన్యము లెంచుదు సుందరీమణీ!

54. చ          కనకపుబొమ్మ నిన్ను కను కన్నులు కన్నులు, నీదు చాతురీ
వినయవచోగతుల్ వినెడు వీనులు వీనులు, నీ తనూలతం
బెనగెడు మేను మేను, తమి నిన్నెపుడున్ మరుకేళిలోన రం
జన మొనరించకాఁ గలుగు జన్మము జన్మము సుందరీమణీ!

55. చ          కులుకుచుఁ గేళిసౌధమునకున్ వెస నీ వరుదెంచి, నాదు క
న్నులు వడిమూయ నే నిను గనుంగొను లాగు మోము గు
బ్బలు వళులుల్కవేసి పిరుదు పల్మరు నంటుచు నీవె లాగినన్
భళిభళి! యంచు నవ్వుదువు పక్కను పైఁబడి సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9sprenj8ay5k5dsnqkfwderdix5g5mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235884</id>
    <revision>
      <id>592945</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '56. చ          మదనుఁడు డాసెఁ బూవిలుతు మర్మములంటఁగ నేసె నక్కటా హృదయము దూసె దానిపయి నిందుఁడు వెన్నెలఁ గాసెఁ గోకిలల్ చెదరక కూసెఁ జిల్క రొఁద చేసె నళుల్ వడి మ్రోసె నెట్టులో ర్చెద విధి...'</comment>
      <origin>592945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2692" sha1="9wiob86smuu97qaai2xoift95n3mk1f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;56. చ          మదనుఁడు డాసెఁ బూవిలుతు మర్మములంటఁగ నేసె నక్కటా
హృదయము దూసె దానిపయి నిందుఁడు వెన్నెలఁ గాసెఁ గోకిలల్
చెదరక కూసెఁ జిల్క రొఁద చేసె నళుల్ వడి మ్రోసె నెట్టులో
ర్చెద విధి నిన్ను నన్నెడలఁజేసె దురాత్మత సుందరీమణీ!

57. ఉ          హా తరళాక్షి! హా రమణి! హా చెలి! నీవును నేను మేడలోఁ
గౌతుకమందు నున్‍హవుసు ఖానపు వారము చింద మల్లికా
నూతనశయ్యపై మరువినోదములొందు మజా దలంచితే
రాతిరి కంటికిన్ నిదురరాదిక నెట్లొకొ సుందరీమణీ!

58. ఉ          ముద్దులగుమ్మ! నీ కులుకు ముద్దుమొగం బిటువంటిదంచు నే
నద్దముఁ జూచుకొందు కమలాఖ్యఫలంబులు చేతనుంతు నీ
నిద్దపుఁ జంటిపోలికని నీ యధరోపమమంచుఁ గొందు నం
చద్దయఁ దీయమామిడిరసం బొకగ్రుక్కెడు సుందరీమణీ!

59. ఉ          దీపములున్ మతాబులును దివ్వటులున్ కొరవియున్ శశాంకుడున్
దీపితులై వెలింగినను నీమెయి వెన్నెల నీ యొయారపుం
జూపు మెఱుంగు తామరల సొంపును గన్గొనకున్నఁ జిత్తవి
క్షేపమునొంది రేపగలు చీకటియౌఁ గదె సుందరీమణీ!

60. ఉ          మారెడు బంటసోయగము మారెను నీ చనుగుబ్బదోయిపై
గోరెడు బంటనొక్కి మదిఁ గోరెడు నీ నునుమోవి గ్రోల నో
రూరెడు నేమిసేతు మరుఁ డూరట జెందకయుండు; మీఁది మ
న్నారెడు పూవు మోదినను నారెడు బెట్టెదు సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9wiob86smuu97qaai2xoift95n3mk1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235885</id>
    <revision>
      <id>592946</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '61. ఉ          భావము పల్లవింపఁ బువుబానుపుపై వసియించి వేడుకన్ నీవును నేను ముచ్చటలు నేరుపుమీఱఁగ నాడుకొంచు నెం తో వగమీఱ మించుతమితో నెపుడుంటిమొ యా దినంబులిం కేవిధి వచ్చునో తెలియదే...'</comment>
      <origin>592946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2637" sha1="a3at7su24qeu71xl6it8exzhr5t2bjn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;61. ఉ          భావము పల్లవింపఁ బువుబానుపుపై వసియించి వేడుకన్
నీవును నేను ముచ్చటలు నేరుపుమీఱఁగ నాడుకొంచు నెం
తో వగమీఱ మించుతమితో నెపుడుంటిమొ యా దినంబులిం
కేవిధి వచ్చునో తెలియదే మది కిప్పుడు సుందరీమణీ!

62. ఉ          కాంతుని తీవ్రబాణముల కాకకుఁ దాళగలేక నీవె నే
నింత తపింప నేపయిన నింపగు కల్పన జేసె బ్రహ్మ క
ల్పాంతసహస్రకల్పనములయ్య ... ... లక్కటక్కటా
యెంతని యోర్తు ... ... లేదు నేమి యొనర్తును సుందరీమణీ!

63. ఉ          ఎన్నఁడు నిన్ను గన్గొనుదు నెన్నఁడు కౌగిటఁ జేర్చుకొందు నిం
కెన్నఁడు ముచ్చటాడి సుఖియించెద నెన్నఁడు వేడ్క మించెదన్
క్రొన్నలరారు మేకపయి క్రొన్ననవిల్తునికేళి దేల య
భ్యున్నతలీల నే తనివినొందుట యెన్నడు? సుందరీమణీ!

64. ఉ          నీ కటిపెంపుచేత ధరణీతలమున్ వశమయ్యె కోమలీ
నీ కుచకుంభయుగ్మమున నిర్జితమయ్యె సురాలయం బహో
చేకొనఁగల్గె నీదు జడచే నహిధామము నిన్నుఁ గూడి ము
ల్లోకము లేలినట్లు మదిలో ముదమందుదు సుందరీమణీ!

65. ఉ          ఓ తరళాక్షి! మంచుతరలూఁతగఁ బొక్కిలి కందుకంబు నెం
తో తమి నంతరించి చెలువొందెడు నీ వలిగబ్బిగుబ్బ చ
క్రాతి ... ... నఖాగ్రమున రాయిడి చేసి చెలంగి డాసి చే
చేతనె పుచ్చుకొందు కద, చిత్తజు ప్రాపున సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3at7su24qeu71xl6it8exzhr5t2bjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235886</id>
    <revision>
      <id>592947</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '66. ఉ          అంగన నన్నుఁ గూడి చతురంగములాడఁగ నోరఁజూపు క న్నుంగవ నీటుపొంగెడు చనుంగవ నీటుమెఱుంగు చక్కటిన్ సంగతినుంచు హస్తజలజాతము నీటఁ దలంచుకొన్న న న్నంగజుఁ డీరుబారుగ సుమాసిని వ...'</comment>
      <origin>592947</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="k59kg0oyl1lpzetvijrxqcgjwq86eub" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;66. ఉ          అంగన నన్నుఁ గూడి చతురంగములాడఁగ నోరఁజూపు క
న్నుంగవ నీటుపొంగెడు చనుంగవ నీటుమెఱుంగు చక్కటిన్
సంగతినుంచు హస్తజలజాతము నీటఁ దలంచుకొన్న న
న్నంగజుఁ డీరుబారుగ సుమాసిని వ్రేసెడు సుందరీమణీ!

67. ఉ          పంతము మీఱ నీదు చనుబంతుల ప్రాపున లెక్కసేయఁ గొం
డంతటి కార్యమైన భవదంచితసాంద్రకటాక్షయుక్తి కే
కంతుని బాణపంక్తి నట కట్లను గట్టుదు నీదు పల్కు వి
న్నంతనె యింద్రుఁడైన గణనా యనుకొందును సుందరీమణీ!

68. చ          వెలదిరొ! కొంతసిగ్గు విడివీడని కాలమునందుఁ గేళి నే
చెలఁగుచుఁ బూరుషాయితము చేయుమటన్న నెఱుంగనంచు లోఁ
గులుకుచునున్న బాహువులు గొబ్బునఁ జేకొని పైకి లాగి, చె
క్కిలి గిలిగింతగొల్పి యుబికించుట యెంతును సుందరీమణీ!

69. చ          చెలఁగుచు జాఫరారసపుఁ జిమ్మనగ్రోవులఁ జిమ్ములాట డా
ల్కలరతనాలమేడగదులం గడు దాఁగుడుమూతలాట వే
డ్కలఁ దగు గంజిఫాట, సొగటాల్ చదరంగములాట మున్నుగా
నలరెడు నన్ని చోద్యములు నాడుదుమో తమి సుందరీమణీ!

70. చ          కపురపుఁ దావి గుబ్బలను గల్పగుళుచ్ఛములిచ్చి, మాటలో
నపరిమితామృతం బొసఁగి యబ్బురపున్ సురతాప్తి గూర్చి సౌ
ఖ్యపురతి సొంపుగొల్పు నిను నక్కడనే కనుఱెప్ప వేయ కె
ల్లపుడును జూడకుండ నహహా! విధి చేసెను సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k59kg0oyl1lpzetvijrxqcgjwq86eub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235887</id>
    <revision>
      <id>592948</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '71. చ          చిలుకకు నాదు పేర విలసిల్లెడు పద్యము చెప్పుచుండ నా యలుకుడుగాగ నూరకె విహారము చేసెడు రీతినుండఁగా చెలియలు సైఁగలున్ బరిహసించిన కోపపుఁజూపుచేత బొ మ్మలముడి యొప్పు శేషరత...'</comment>
      <origin>592948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2592" sha1="slp7t1ej0quslzsox5hlkh6jpvn1thz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;71. చ          చిలుకకు నాదు పేర విలసిల్లెడు పద్యము చెప్పుచుండ నా
యలుకుడుగాగ నూరకె విహారము చేసెడు రీతినుండఁగా
చెలియలు సైఁగలున్ బరిహసించిన కోపపుఁజూపుచేత బొ
మ్మలముడి యొప్పు శేషరతి మారధనుర్గతి సుందరీమణీ!

72. ఉ          నీ జగజంపుఁ జూపులును నీ చనుగుబ్బలు నీ మహోరు లెం
తో జత మీఱ నన్నును నెదుర్కొనునో యన గప్పురంపు నీ
రాజనదీపిక ల్కనకరాజతకుంభము లంటిబోదియల్
రాజిలు ద్వారమార్గమున రాఁ గనుటెన్నడు సుందరీమణీ!

73. ఉ          హారములల్లనన్ గుచములందుఁ జరింపగ వచ్చునట్టి యొ
య్యారము నోరచూపుల యొయారము నవ్వుచుఁ జెంతనిల్చు నొ
య్యారము శయ్య చెందెడు నొయారము కేళికిఁ దార్పఁగల్గు నొ
య్యారము నాదు మానసమునం దెడబాయవు సుందరీమణీ!

74. ఉ          కాంచనగంధి రాచిలుకకైవడి నీ వల దొండపండు మె
ప్పించెడు వేళ నిన్ను మరపింపఁగ నే నల చిల్కచేతఁ ది
ట్టించిన దానిపైఁ బ్రతిఘటించి తొలంగఁగ జేయ దొండపం
డంచును మోవినొక్కి పరిహాసమొనర్తును సుందరీమణీ!

75. ఉ          మాటలు తేనెజాలు చనుమట్టులు బంగరుబొంగరాలు కన్
తేటలు గండుమీలు నును నెమ్మెయి మించుల నేలు వాహవా
కూటమి నేలు మేలుగల కోపుల లీల దలంచుకొన్న హా
పూటకుఁ గోటివేలు పడిపోవుచునున్నవి సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slp7t1ej0quslzsox5hlkh6jpvn1thz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235888</id>
    <revision>
      <id>592949</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '76. ఉ          హారములొత్తునంచుఁ బరిహార మొనర్చి కవుంగిలించి వ్యా హారముదంబునన్ రతివిహారము సల్పి మనోజబాధ సం హారము చేసి, నాదు వ్యవహారము నిల్వకయున్న నిద్ర వ్యా హారము గాంతునే నను మహార...'</comment>
      <origin>592949</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="c1gr98sdac295ktuyor3ewcnw75je8w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;76. ఉ          హారములొత్తునంచుఁ బరిహార మొనర్చి కవుంగిలించి వ్యా
హారముదంబునన్ రతివిహారము సల్పి మనోజబాధ సం
హారము చేసి, నాదు వ్యవహారము నిల్వకయున్న నిద్ర వ్యా
హారము గాంతునే నను మహారముఁడందురె సుందరీమణీ!

77. ఉ          బోటిరొ వానచే వెడలిపోవఁగలే కొకనాఁడటుండి యే
ర్పాటుగ నిద్రవోవ నెఱపయ్యెద దీపము త్రెంచి వచ్చి, స
య్యాటలు మాటలున్ బెనఁకులాటలు సీత్కృతు లేమి లేక నన్
గూటమి నేలుటల్ దలచుకొందువొ లేదొకొ సుందరీమణీ!

78. చ          అనుపమమైన వేళ సకలాభరణంబులు దాల్చి బేజుమా
లొనరిచి మానికంపుటొరను౦చిన మారుకటారివంటి నిన్
గనుఁగవ నిండ నేను గనఁగా వెఱతుం గదె దృష్టి తాఁకునో
యని యిక నెన్నఁడేను మనసారఁగ జూచెద సుందరీమణీ!

79. ఉ          వేడిమి మాను చంద్ర! నిను వేఁడెదఁ జల్లనిరాజ వీవు నీ
వాడను నే నటంచు బహువారము దూరిన నీ మొగంబునున్
జూడక యేఁచుచుండె జడ చొప్పడ నల్లుము నీదు కొప్పుచే
వీడదె రాహువం చడలి వెల్వడు దెన్నఁడు సుందరీమణీ!

80. ఉ          తమ్ముల నెమ్మొగమ్ము నును దళ్కుఁ జనుంగవచే నశోకగు
చ్ఛమ్ముల మావిలేఁజిగురుఁ జక్కనివాతెఱ చేత మల్లెలున్
నెమ్మెయి తావిఁ గన్నుఁగవ నీటునఁ గల్వల గెల్చినావు క్రొ
త్తమ్ము లెటుండివచ్చె మరుఁ డాచక వ్రేసెడు సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1gr98sdac295ktuyor3ewcnw75je8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235889</id>
    <revision>
      <id>592950</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '81. చ          నునుమునిపంటఁ గ్రొంబెదవి నొక్కి యనంగునికేళి నీదు మై పెనఁగొని నొక్కి క్రిక్కిరిసి పెక్కువ నెక్కువ పిక్కటిల్లఁ జ క్కని చనుగుబ్బలంటి బిగికౌఁగిటఁ జిక్కిననాఁడె జన్మమ...'</comment>
      <origin>592950</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2610" sha1="m434so3vil1v5rsje6r23y0arhldsar" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;81. చ          నునుమునిపంటఁ గ్రొంబెదవి నొక్కి యనంగునికేళి నీదు మై
పెనఁగొని నొక్కి క్రిక్కిరిసి పెక్కువ నెక్కువ పిక్కటిల్లఁ జ
క్కని చనుగుబ్బలంటి బిగికౌఁగిటఁ జిక్కిననాఁడె జన్మమె
త్తిన ఫలమబ్బె నేమయిన దిట్టము మాకిక సుందరీమణీ!

82. చ          కమలదళాక్షి నీవొకప్రకారముగాఁ బొలయల్కచే ముఖా
బ్జము వెడసేయ నే నెనరుపల్కులు పల్కి, పయంట లాగి హ
స్తము గదియించిన న్వడి విదల్చి ససీత్కృతితో నురోజమ
ధ్యమమున నాదు చే యిఱికెనన్న హసింతువు సుందరీమణీ!

83. చ          నను నల నవ్వుటాలకయినన్ బొలయల్కల జేసియైననున్
నను గలలోననై నను క్షణం బెడబాయకజాలవంచు నో
వనజదళాక్షి నీకొఱకె వంతలనొందెద వెట్టులోర్తువే
నునుచలిగాలి వేడికి మనోజుని దాఁడికి సుందరీమణీ!

84. ఉ          నీ కడకంటిచే హరిణి నీ కనుసైగలఁ జిత్రరేఖయున్
నీ కళ చేత హేమగతి నీ లలితోరుల కాంతి రంభ నీ
శ్రీకరబాలలీల శశిరేఖయు నీరసవృత్తిఁ జెందుటన్
నీ కెనరారు దేవతరుణీమణులయినను సుందరీమణీ!

85. ఉ          భామిని నిన్న రే నిదుర పట్టక పట్టక పట్టినంతలో
కామునికేళిలో మనము కౌతుకమంది పెనంగులాడి యే
మేమొ వినోదముల్ సలుప, నెక్కడి పాపపుకోడి కూసెనో
స్వామికటాక్ష మట్లలరె స్వప్నమునందును, సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m434so3vil1v5rsje6r23y0arhldsar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235890</id>
    <revision>
      <id>592951</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '86. చ          నెల పయనం బటన్న విని నీవడలొందుదువంచు నింతలో నెలతరొ వత్తునంచు వెస నిన్నొక సమ్మతి చేసివచ్చి క్రొ న్నెలలకు వేఁడివెన్నెలకు నిద్దపుఁ బూవిలుకాని కాఱుచి న్నెలలకుఁ దాళలే...'</comment>
      <origin>592951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2648" sha1="k1nxpfxur7jdv0nann5q3qpm2cdyvzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;86. చ          నెల పయనం బటన్న విని నీవడలొందుదువంచు నింతలో
నెలతరొ వత్తునంచు వెస నిన్నొక సమ్మతి చేసివచ్చి క్రొ
న్నెలలకు వేఁడివెన్నెలకు నిద్దపుఁ బూవిలుకాని కాఱుచి
న్నెలలకుఁ దాళలేనయితి నీవెటులోర్తువె సుందరీమణీ!

87. ఉ          నీ జటపై జవాదిపస నిద్దపు నెమ్మెయిఁ గుల్క దావకో
రోజమృగీమదాంకితపు ఱొమ్ముదుడై తగ నీదు కన్నులన్
రాజిలు కాటుకంటు నధరంబు వెలింగెడు నన్నుఁ జూచి యా
లీజనులెల్ల నవ్వ, దరిలేని ముదంబగు సుందరీమణీ!

88. చ          అలరులశయ్యఁ బండి, మనమవ్వలిమోములు చేసి యల్కచే
పలుకక యుండి యొండొరులఁ బల్మరుచూడక యుండఁ జూచుచో
నెలమి నొకింత సేపటికి నిద్దరిచూపులుఁ దారసిల్లినన్
కిలకిలనే కవుంగిళులఁ గేరుచునుందువు సుందరీమణీ!

89. ఉ          వింతగ నన్ను నీవు బదివేలవిధంబుల నవ్వులాట కొ
ట్టింతువు మాటల న్నెదఘటింతువు చన్గవ యల్కసేయ న
వ్వింతువు పల్కుఁ గప్పురపు వీడె మొసంగి మనోజరాజ్య మే
లింతువు నీ గతుల్ పొగడలేము గదే మది సుందరీమణీ!

90. చ          తొలఁగక చెంతనున్న ననుఁ దొంగిలి రెప్పలఁ జూచిచూడన
ట్టులు వగగుల్కియుండెడు గడున్ బయనం బరుగంగ వేఁగి వి
చ్చలవిడి సౌధవీథిపయి చాయలఁ జూచెద వోరగంటనే
పొలమున వెళ్లు నీ బెళుకుఁబొంకపుఁ జూపులు సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k1nxpfxur7jdv0nann5q3qpm2cdyvzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235891</id>
    <revision>
      <id>592952</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '91. చ          నను నెడబాసి యుండిన దినంబుల లెక్కలఁ గొంతసేపు, నా మునుపటి కేళిలో మెలఁగి ముచ్చటలాడుట కొంతసేపు, నా కనుగుణమైన వస్తువుల నంపెడు సందడిఁ గొంతసేపు, నొ య్యన పవలెల్ల నోర్చి నిశ...'</comment>
      <origin>592952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="hgd42fws29m7a1c43hm70srebqbngpy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;91. చ          నను నెడబాసి యుండిన దినంబుల లెక్కలఁ గొంతసేపు, నా
మునుపటి కేళిలో మెలఁగి ముచ్చటలాడుట కొంతసేపు, నా
కనుగుణమైన వస్తువుల నంపెడు సందడిఁ గొంతసేపు, నొ
య్యన పవలెల్ల నోర్చి నిశియం దెటులోర్తువొ సుందరీమణీ!

92. చ          పెనిమిటి కాంచలేఁడనియుఁ బిల్చినఁ బల్కవటంచుఁ దోడి జ
వ్వను లెకసక్కెమాడ నొకవైఖరిఁ బల్కుచు నొంటి బాగులే
దని వెత నిద్రయోగిరమునందక కుందుచు నూపిరెల్ల ము
క్కుననిడి యుంటివంచు విని గుండెలు నిల్వవు సుందరీమణీ!

93. చ          రతి మును గేలిసోలి నడురాతిరి మేల్కని నేను నిన్ బునా
రతమతిఁ గౌఁగిలించినఁ బిరాలున నవ్వలికేఁగి రాక య
ద్భుతపడి నేను బిల్వ విని ప్రొద్దిక నెంతని పల్కి సిగ్గుతో
ఋతుమతివౌట తెల్పకయె యేర్పడఁ దెల్పుదు సుందరీమణీ!

94. చ          పటుగతిఁ బూవుబంతి చనుబంతులపై గురిచేసి వ్రేయగా
తటుకున నొడ్డి పుచ్చుకొని తక్కుచు నీ పనికేమి తాళుమం
చిటునటు చూచిచూచి వలయింపుచు నవ్వుచు మూఁడునాళ్లు ము
చ్చటలనె తెల్లవాఱఁ బలుసందడి నుందువు సుందరీమణీ!

95. చ          గొదగొని మోవులానుచును గొంకక నేఁ బయికొందునంచు మైఁ
బొదలి పెనంగులాడి చలవొంది వచించఁగరాని చేష్టలన్
మదనుని కేళిలో మెలఁగు నాలవనాఁటి గతుల్ తలంచితే
హృదయము జల్లుజల్లుమను నెంతని యోర్చెద సుందరీమణీ!&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgd42fws29m7a1c43hm70srebqbngpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235892</id>
    <revision>
      <id>592953</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దబడని */ [[WP:AES|←]]Created page with '96. ఉ          ఏ గతినోర్తునే జలరుహేక్షణ! నే క్షణమైనఁ బాయగా లేఁ గదవే సువర్ణకదళీసదళీనకరోరుయుగ్మ య య్యో గురిదప్పకుండ మరుఁ డుల్లము జల్లెడతూంట్లు చేసెనే యో గజయాన! యో రమణి! యో జగదద్భుతస...'</comment>
      <origin>592953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2626" sha1="n5u75202d6vjcymkzwaim6gwieg6j5h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;96. ఉ          ఏ గతినోర్తునే జలరుహేక్షణ! నే క్షణమైనఁ బాయగా
లేఁ గదవే సువర్ణకదళీసదళీనకరోరుయుగ్మ య
య్యో గురిదప్పకుండ మరుఁ డుల్లము జల్లెడతూంట్లు చేసెనే
యో గజయాన! యో రమణి! యో జగదద్భుతసుందరీమణీ!

97. ఉ          కన్నియ యిప్పుడేల కడకట్ట ప్రయాణము దీర్చివచ్చి నిన్
గన్నులఁ జూచి సంతసిలఁగల్గెడు పోఁడిమి పట్టినంతలో
నెన్నిదినంబు లుంటివని యెంతయుఁ గోపముమాని బిగ్గఱన్
నన్నుఁ గవుంగలించుకొని నా వెత దీర్పవె సుందరీమణీ!

98. చ          కురులకుఁ గృష్ణభావమును గుబ్బల కచ్యుతరీతి కర్ణవై
ఖరికల శ్రీవరప్రతిభ కౌనునకున్ హరిమంగళాకృతుల్
కరముఁ జెలంగు నీకు; కలకాలము నిన్ను దలంచఁ బాయు దు
ష్కరపరితాపమెల్ల నవసారసలోచన సుందరీమణీ!

99. చ          అలికులవేణి నీ కొరకు నన్నలఁ దమ్ములఁ బాసి వస్తి నీ
కులుకుమిటారిగబ్బిచనుగుబ్బల నొత్తుచుఁ గౌఁగిలించవే
కలికిరొ నీకు గుండె బలుకట్టిఁడి దైవము రాయి చేసెనే
చెలియరొ నీకు నా యుసురు చెందక మానునె సుందరీమణీ!

100. ఉ        తే వదనస్య చంద్రరుచిధిక్కరణప్రతిభాస్తు; తే దృశో
భావభవోత్పలాంబురుహబాణకదంబజయోస్తు సంతతం
తే వచనస్య కోకిలతతిప్రవరాయసకృద్విధోస్తటం
చే వినుతింతు నీకు శుభమీయఁగ దేవుని సుందరీమణీ!

సంపూర్ణము&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n5u75202d6vjcymkzwaim6gwieg6j5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>సుందరీమణిశతకము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235893</id>
    <revision>
      <id>592954</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{తలకట్టు  | శీర్షిక = [[సుందరీమణిశతకము]]  | రచయిత = గోగులపాటి కూర్మనాథుడు  | అనువాదం =   | విభాగము  =   | ముందరి =   | తదుపరి =   | వివరములు =   |సంవత్సరం = 1941 }}  &lt;pages index=&quot;సుందరీమణిశతకము.pdf&quot; from=1 to=20 /&gt;'</comment>
      <origin>592954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="pnxjhi88me7z8cccxyjgcvng5cyayyi" xml:space="preserve">{{తలకట్టు
 | శీర్షిక = [[సుందరీమణిశతకము]]
 | రచయిత = గోగులపాటి కూర్మనాథుడు
 | అనువాదం = 
 | విభాగము  = 
 | ముందరి = 
 | తదుపరి = 
 | వివరములు = 
 |సంవత్సరం = 1941
}}

&lt;pages index=&quot;సుందరీమణిశతకము.pdf&quot; from=1 to=20 /&gt;</text>
      <sha1>pnxjhi88me7z8cccxyjgcvng5cyayyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>పుట:సుందరీమణిశతకము.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>235894</id>
    <revision>
      <id>592955</id>
      <timestamp>2026-10-22T10:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>/* అచ్చుదిద్దారు */</comment>
      <origin>592955</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2796" sha1="4j7ypgpl6xkd49o2jtjuxzna0yedaxn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;దేవీప్రసాదశాస్త్రి&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;మించు ధర న్నటించెలత మేదినిపైణ జరియించెనేమొ కో
యంచుఁ దలంచుచున్నతరి నచ్చపుబంగరుబొమ్మరీతి మ
త్కాంచనసౌధసన్నిధిని గాంచి మదీయతపఃఫలంబె కా
నెంచెద నన్ను నమ్ముము రతీశునిసాక్షిగ సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=26}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;చక్కెరబొమ్మ! నీమొగముచక్కదనంబు పిఱుందనంద మా
చెక్కులటెక్కు పల్వరుసచెల్వము నూరులతీరు లయ్యరే?
యెక్కడఁ జూడ నీవె కృప నించక చూడకయున్న మానునే?
చక్కెరవింటిదంట సుమసాయక మేయక సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=27}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;నేఁటికి నిండె నాతపము నిక్క మటంచు సుఖించియుంటి, స
య్యాటల నాటపాటల నొయారపుదేటల ముద్దుమాటలౝ
గూటమి నేలు నిన్నుఁ గని కోమలి! ని న్నెడబాసియుంటి నీ
నాఁటికి నేది మున్నెడ నొనర్చితినో యిట సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=28}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;బహుతరలజ్జఁ గన్ను లొకపాళముగా ముకుళించి, నీయురో
రుహముల నీవిపై గరసరోజము లుంచి, తొడల్ బిగించ నే
రహివలువెల్లఁ బాపఁగఁ బిరాలునఁ దొల్తటికూటమిౝ స్వయం
గ్రహణ మొనర్చినట్టి యుపకారిమి వౌదువె సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=29}}
{{Telugu poem|type=ఉ.|lines=&lt;poem&gt;అందెల నాదుచొ ప్పణఁచి, యల్లన మెల్లన వచ్చి కేళికా
మందిరశయ్య నిద్ర గనుమాడ్కి వసించిన నాదుచెక్కు లిం
పొందఁగ ముద్దుపెట్టుకొనుచుండఁగ నే జిఱునవ్వు నవ్వ ల
జ్జం దగు నిన్ను గేళి నెకసక్కెము చేయుదు సుందరీమణీ!&lt;/poem&gt;|ref=30}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4j7ypgpl6xkd49o2jtjuxzna0yedaxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>విజయరామశతకము</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235895</id>
    <revision>
      <id>592958</id>
      <timestamp>2026-10-22T11:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>దేవీప్రసాదశాస్త్రి</username>
        <id>4290</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{p|ac|fs150}}విజయరామశతకము&lt;/p&gt; {{p|ac|fs125}}గోగులపాటి కూర్మనాథుడు&lt;/p&gt; భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమయముగనో? పద్యగద్యగేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితముగానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితరవి...'</comment>
      <origin>592958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4872" sha1="cpt2anx8sh49iyclr5okk78eu1h78c4" xml:space="preserve">{{p|ac|fs150}}విజయరామశతకము&lt;/p&gt;
{{p|ac|fs125}}గోగులపాటి కూర్మనాథుడు&lt;/p&gt;
భగవద్భక్తాగ్రేసరుఁడై, పద్యమయముగనో? గద్యమయముగనో? పద్యగద్యగేయాత్మకముగనో? భగవదర్పితముగానే ప్రబంధములను జేయుచు, భగవదితరవిషయపరాఙ్ముఖుఁడై, భగవధ్యానతత్పరుఁడగు, కూ॥ కవిపుంగవుఁ డొకసమయమున శ్రీ విజయరామ గజపతిమహారాజావారి సందర్శనమున కేగినంత నాయన తమపై నేదేనికృతిని రచింపవలసినదని నియమింపగా నరనామాంకితముగాఁ గృతిని రచింప నిచ్చగింపని యీతఁడు మహారాజాజ్ఞోలంఘనముఁ జేయఁజాలక తనయొక్క ప్రతిజ్ఞ కు భంగము కలుగకుండునట్లుగను, రాజాజ్ఞఁ దిరస్కరింపకుండునట్లుగను, “విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!” యనుమకుటము గల శతకము నొకదానిని జెప్పి మహారాజావారిని మెప్పించినట్లు కింవదంతికలదు. పై రెండు వాక్యములును శ్రీరామచంద్రమూర్తికిని, మహారాజుగారికిని గూడ నన్వయింపఁగలవనుటలో సందేహము లేదు. ఈ శతకమింతవఱకు సమగ్రముగా నెచటను లభింపలేదు. లభించినవి మూడు పద్యములు మాత్రమే. ఆపద్యత్రయము నిట నుదహరించుచున్నాఁడను.
{{Telugu poem|type=శా.|lines=&lt;poem&gt;స్వామిౝ గన్నది పూట, పుణ్యనది క్రేవంజన్నదేబాట మీ
ధామం బున్నదె పేట ధర్మసభ  సత్యం బన్నదేమాట, యే
సీమ౯ వస్తుసమృద్ధిచే భటులచేఁ జెల్వైనదే కోట, పెౝ
మామిళ్లున్నదె కోట, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;సము లడ్డైనది బారు, మీభజనచే జాగైనదే నోరు, గ్రీ
ష్మములోఁ బారిన దేరు, సజ్జననివాసం బున్నదే యూరు, రో
గము బాగైనదె వేరు, మీపదపరాంగం బున్నదే నీరు, ధ
ర్మముచేఁ గన్నది పేరు, శ్రీవిజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}}
{{Telugu poem|type=మ.|lines=&lt;poem&gt;ఘనకోపం బతిలోభికే, పరుషవాక్యప్రోద్దతుల్ పందకే
ధనకార్పణ్యము పాపశీలునకె, కాంతాబద్ధమోహంబు జా
రున కే, నిర్మలసాధువంచనవిధుల్ మూర్ఖళీకే, యిమ్మహిౝ
మనుజస్వామికి ధర్మమా! విజయరామా! రామతీర్థాశ్రమా!&lt;/poem&gt;|ref=}} 
ఈమూఁడు పద్యములును, నెల్లిమర్ల నివాసులగు శ్రీభట్టు అప్పలరాజుగారివలన నాకు లభించినవి. వారికిని ఈమూఁడు పద్యములే లభించినవట. ఇట్టి యమూల్యశతకరత్న మాంధ్రలోకమునకు లభించక యేమారుమూలనో యడఁగియుండుట దురదృష్టమే యనవచ్చును. ఈ పద్యములయొక్క శైలినిబట్టి చూచినచో శతక మెంతయు హృదయానందసంధాయకముగా నుండుననుట నిశ్చయము.
{{right|కరి నారాయణాచార్యులు భాగవతార్ — లక్ష్మీనారాయణసంవాదము - ఉపోద్ఘాతము}}</text>
      <sha1>cpt2anx8sh49iyclr5okk78eu1h78c4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>