బటాని

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="te">
  <siteinfo>
    <sitename>విక్షనరీ</sitename>
    <dbname>tewiktionary</dbname>
    <base>https://te.wiktionary.org/wiki/%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E0%B0%9F%E0%B0%BF_%E0%B0%AA%E0%B1%87%E0%B0%9C%E0%B1%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">మీడియా</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ప్రత్యేక</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">చర్చ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">వాడుకరి</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">వాడుకరి చర్చ</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">విక్షనరీ</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">విక్షనరీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">దస్త్రం</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">దస్త్రంపై చర్చ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">మీడియావికీ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">మీడియావికీ చర్చ</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">మూస</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">మూస చర్చ</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">సహాయం</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">సహాయం చర్చ</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">వర్గం</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">వర్గం చర్చ</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">మాడ్యూల్</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">మాడ్యూల్ చర్చ</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>బటాని</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2309</id>
    <revision>
      <id>980302</id>
      <parentid>957860</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhinayaseven</username>
        <id>7434</id>
      </contributor>
      <origin>980302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="m6tic9dnssltrzo89bou8hts9p5a93k" xml:space="preserve">==వ్యాకరణ విశేషాలు== 
;భాషాభాగము:
*నామవాచకము
;వ్యుత్పత్తి:
;బహువచనం:
*బఠాణీలు

==అర్థ వివరణ==

'''బఠాణీ''' లేదా '''బఠాణీ గింజలు''' అనేది బఠాణీ మొక్కకు కాసే కాయలోని గింజ. దీనిని కూరలు, ఇతర ఆహార పదార్థాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. బఠాణీ మొక్కను సాధారణంగా సాగు చేస్తారు.&lt;ref name=&quot;FloraPisum&quot;&gt;Sankara Rao, K., Deepak Kumar. ''India Flora Online'', ''Pisum sativum'' L. కుటుంబం: Fabaceae; తెలుగు పేరు: Batani.&lt;/ref&gt;

==వృక్షశాస్త్రీయ వివరాలు==

బఠాణీ యొక్క శాస్త్రీయ నామం ''Pisum sativum'' L. ఇది Fabaceae కుటుంబానికి చెందిన ఏకవార్షిక శాకీయ మొక్క. బఠాణీని సాగు చేస్తారు. దీని పువ్వులు తెలుపు రంగులో ఉంటాయి.&lt;ref name=&quot;FloraPisum&quot;/&gt;

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో బఠాణీకి సంస్కృతంలో '''కలాయు''', హిందీలో '''మటర్''', తెలుగులో '''బఠాణీ గింజలు''' అనే పేర్లు, శాస్త్రీయ నామంగా ''Pisum sativum'' L. అనే వివరాలు ఇచ్చారు.&lt;ref name=&quot;BataniBook&quot;&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 559–560.&lt;/ref&gt;

==సంప్రదాయ ఉపయోగాలు==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో బఠాణీ గింజలను ఆహారంగా ఉపయోగించడంతో పాటు కొన్ని సంప్రదాయ వైద్య ఉపయోగాలను కూడా పేర్కొన్నారు. గ్రంథంలో బఠాణీకి సంబంధించిన కొన్ని సంప్రదాయ ఉపయోగాలను వివరించారు.&lt;ref name=&quot;BataniBook&quot;/&gt;

==పోషక విలువలు==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో ప్రతి 100 గ్రాముల బఠాణీ గింజలకు సంబంధించిన పోషక విలువల పట్టికను ఇచ్చారు.&lt;ref name=&quot;BataniBook&quot;/&gt;

==పదాలు==
;నానార్ధాలు:
;సంబంధిత పదాలు:
*[[బఠాణీ గింజలు]]
;వ్యతిరేక పదాలు:

==పద ప్రయోగాలు==

==అనువాదాలు==
{{పైన}}
*[[ఇంగ్లీషు]]: [[:en:Pea|Pea]]
*[[సంస్కృతం]]: కలాయు
*[[హిందీ]]: मटर (మటర్)
{{మధ్య}}
*[[తమిళం]]:
*[[కన్నడం]]:
*[[మలయాళం]]:
{{కింద}}

==మూలాలు,వనరులు==

&lt;references /&gt;

==బయటిలింకులు==

*[[Wikipedia:Pea|Pea]]

&lt;!--వర్గీకరణ--&gt;

__NOTOC__

&lt;!--అంతర్వికి లింకులు--&gt;

[[వర్గం:తెలుగు పదాలు]]
[[వర్గం:పప్పుధాన్యాలు]]
[[వర్గం:కూరగాయలు]]</text>
      <sha1>m6tic9dnssltrzo89bou8hts9p5a93k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>గుమ్మడికాయ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3432</id>
    <revision>
      <id>980298</id>
      <parentid>978423</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhinayaseven</username>
        <id>7434</id>
      </contributor>
      <origin>980298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5386" sha1="r7f761vhn23wqxdfrmon5hx63pfiqpi" xml:space="preserve">[[బొమ్మ:Pumpkins.jpg|thumb|right|గుమ్మడికాయ]] 
[[File:Gummadi 2.JPG|thumb|left|గుమ్మడికాయ]] 

==వ్యాకరణ విశేషాలు==  
;భాషాభాగం: 
*నామవాచకం. 
;వ్యుత్పత్తి: 
  
;బహువచనం లేక ఏక వచనం: 
*గుమ్మడికాయలు 
 
==అర్థ వివరణ==

==పోషక విలువలు==

పుస్తకంలో ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం, ప్రతి 100 గ్రాముల గుమ్మడికాయలో ప్రోటీన్ 14 గ్రాములు, క్రొవ్వు 0.4 గ్రాములు, ఫైబర్ 0.7 గ్రాములు, ఖనిజ పదార్థాలు 1.4 గ్రాములు, కార్బోహైడ్రేట్లు 5.3 గ్రాములు ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు. అలాగే ఇనుము 1 మి.గ్రా., పొటాషియం 259 మి.గ్రా., సోడియం 2 మి.గ్రా., కాల్షియం 10 మి.గ్రా., ఫాస్ఫరస్ 30 మి.గ్రా., మెగ్నీషియం మరియు కాపర్ 0.20 మి.గ్రా., క్లోరిన్ 4 మి.గ్రా., నికోటినిక్ యాసిడ్ 0.5 మి.గ్రా., సల్ఫర్ 18 మి.గ్రా., విటమిన్-ఎ 84 I.U., విటమిన్-బి1 61 మైక్రోగ్రాములు, విటమిన్-బి2 44 మై.గ్రా., విటమిన్-సి 4 మి.గ్రా. ఉన్నట్లు గ్రంథంలో పేర్కొన్నారు.&lt;ref&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 419–420.&lt;/ref&gt;

== సంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగం ==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో గుమ్మడికాయను సంప్రదాయ వైద్యంలో వివిధ విధాలుగా ఉపయోగించినట్లు పేర్కొన్నారు. గుమ్మడికాయను మూత్ర సంబంధిత సమస్యలు, జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన సమస్యలు మరియు శరీర బలానికి సంబంధించిన సంప్రదాయ ఉపయోగాల్లో పేర్కొన్నారు. గుమ్మడికాయ గింజలు కూడా కొన్ని సంప్రదాయ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించినట్లు గ్రంథంలో వివరించారు.&lt;ref&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 419–420.&lt;/ref&gt;
 
==పదాలు== 
;నానార్థాలు: 
[[పుష్మాండము]] 
;సంబంధిత పదాలు: 
#గుమ్మడికాయ [[వడియం|వడియాలు]] 
#గుమ్మడికాయ [[పులుసు]] 
 
==పద ప్రయోగాలు== 
ఒక సామెతలో పద ప్రయోగము:   [[కడేవడంత గుమ్మడికాయ కత్తి పీటకు లోకువ]]..    
*ఒక సామెతలో పద ప్రయోగము:  [[గుమ్మడి కాయల దొంగ ఎవరంటే బుజాలు తడుముకున్నట్టు]] 
*నేడు ఇంట్లో గుమ్మడికాయ పులుసు వండారు. 
*గుమ్మడికాయ పులుసు అన్నంతో బాగా సరిపోతుంది. 
*గుమ్మడికాయ విత్తనాలు కూడా ఆరోగ్యానికి మంచివి. 
*పండుగలకి గుమ్మడికాయ మిఠాయి తయారు చేస్తారు. 
*గుమ్మడికాయ కూర చాలా రుచికరం. 
 
==అనువాదాలు== 
{{పైన}} 
*[[ఇంగ్లీషు]]: [[:en:pumpkin|pumpkin]] (పంప్‌కిన్)/[[gourd]] /[[pompion]] /[[pumpion]] 
*[[ఫ్రెంచి]]:  
*[[సంస్కృతం]]:  
*[[హిందీ]]: 1.(కద్దూ) [[:hi:कद्दू|कद्दू]]    
{{మధ్య}} 
*[[తమిళం]]:[[:ta:பூசணிக்காய்|பூசணிக்காய்]]--(పూసణి-క్-కాయ్) 
*[[కన్నడం]]:(కంబళకాయి)[[:kn:ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]] 
*[[మలయాళం]]: 
{{కింద}} 
 
==మూలాలు, వనరులు== 
 
==బయటి లింకులు== 
*[[Wikipedia:pumpkin|pumpkin]] 
*[[w:గుమ్మడికాయలు|గుమ్మడికాయలు]] 
 
&lt;!--వర్గీకరణ--&gt; 
__NOTOC__ 
&lt;!--అంతర్వికి లింకులు--&gt; 
 
[[వర్గం:కూరగాయలు]]</text>
      <sha1>r7f761vhn23wqxdfrmon5hx63pfiqpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>980299</id>
      <parentid>980298</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhinayaseven</username>
        <id>7434</id>
      </contributor>
      <origin>980299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5254" sha1="anx6gzjk5eb1k250mwg5ndi5shwyx19" xml:space="preserve">[[బొమ్మ:Pumpkins.jpg|thumb|right|గుమ్మడికాయ]] 
[[File:Gummadi 2.JPG|thumb|left|గుమ్మడికాయ]] 

==వ్యాకరణ విశేషాలు==  
;భాషాభాగం: 
*నామవాచకం. 
;వ్యుత్పత్తి: 
  
;బహువచనం లేక ఏక వచనం: 
*గుమ్మడికాయలు 
 
==అర్థ వివరణ== 

==పోషక విలువలు==

పుస్తకంలో ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం, ప్రతి 100 గ్రాముల గుమ్మడికాయలో తేమ 14 గ్రాములు, క్రొవ్వు 0.4 గ్రాములు, ప్రోటీన్ 0.7 గ్రాములు, ఖనిజ పదార్థాలు 1.4 గ్రాములు, కార్బోహైడ్రేట్లు 5.3 గ్రాములు ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు. అలాగే ఇనుము 1 మి.గ్రా., పొటాషియం 259 మి.గ్రా., సోడియం 2 మి.గ్రా., కాల్షియం 10 మి.గ్రా., ఫాస్ఫరస్ 30 మి.గ్రా., మెగ్నీషియం 0.20 మి.గ్రా., క్లోరిన్ 4 మి.గ్రా., నికోటినిక్ ఆమ్లం 0.5 మి.గ్రా., సల్ఫర్ 18 మి.గ్రా., విటమిన్-ఎ 84 I.U., విటమిన్-బి1 61 మైక్రోగ్రాములు, విటమిన్-బి2 44 మై.గ్రా. మరియు విటమిన్-సి 4 మి.గ్రా. ఉన్నట్లు గ్రంథంలో పేర్కొన్నారు.&lt;ref name=&quot;GummadiBook&quot;&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 419–420.&lt;/ref&gt;

== సంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగం ==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో గుమ్మడికాయను సంప్రదాయ వైద్యంలో వివిధ విధాలుగా ఉపయోగించినట్లు పేర్కొన్నారు. గుమ్మడికాయను మూత్ర సంబంధిత సమస్యలు, జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన సమస్యలు మరియు శరీర బలానికి సంబంధించిన సంప్రదాయ ఉపయోగాల్లో పేర్కొన్నారు. గుమ్మడికాయ గింజలను కూడా కొన్ని సంప్రదాయ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించినట్లు గ్రంథంలో వివరించారు.&lt;ref name=&quot;GummadiBook&quot;/&gt;

==పదాలు== 
;నానార్థాలు: 
[[పుష్మాండము]] 
;సంబంధిత పదాలు: 
#గుమ్మడికాయ [[వడియం|వడియాలు]] 
#గుమ్మడికాయ [[పులుసు]] 
 
==పద ప్రయోగాలు== 
ఒక సామెతలో పద ప్రయోగము:   [[కడేవడంత గుమ్మడికాయ కత్తి పీటకు లోకువ]]..    
*ఒక సామెతలో పద ప్రయోగము:  [[గుమ్మడి కాయల దొంగ ఎవరంటే బుజాలు తడుముకున్నట్టు]] 
*నేడు ఇంట్లో గుమ్మడికాయ పులుసు వండారు. 
*గుమ్మడికాయ పులుసు అన్నంతో బాగా సరిపోతుంది. 
*గుమ్మడికాయ విత్తనాలు కూడా ఆరోగ్యానికి మంచివి. 
*పండుగలకి గుమ్మడికాయ మిఠాయి తయారు చేస్తారు. 
*గుమ్మడికాయ కూర చాలా రుచికరం. 
 
==అనువాదాలు== 
{{పైన}} 
*[[ఇంగ్లీషు]]: [[:en:pumpkin|pumpkin]] (పంప్‌కిన్)/[[gourd]] /[[pompion]] /[[pumpion]] 
*[[ఫ్రెంచి]]:  
*[[సంస్కృతం]]:  
*[[హిందీ]]: 1.(కద్దూ) [[:hi:कद्दू|कद्दू]]    
{{మధ్య}} 
*[[తమిళం]]:[[:ta:பூசணிக்காய்|பூசணிக்காய்]]--(పూసణి-క్-కాయ్) 
*[[కన్నడం]]:(కంబళకాయి)[[:kn:ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]] 
*[[మలయాళం]]: 
{{కింద}} 
 
==మూలాలు, వనరులు== 

&lt;references /&gt;
 
==బయటి లింకులు== 
*[[Wikipedia:pumpkin|pumpkin]] 
*[[w:గుమ్మడికాయలు|గుమ్మడికాయలు]] 
 
&lt;!--వర్గీకరణ--&gt; 
__NOTOC__ 
&lt;!--అంతర్వికి లింకులు--&gt; 
 
[[వర్గం:కూరగాయలు]]</text>
      <sha1>anx6gzjk5eb1k250mwg5ndi5shwyx19</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>980300</id>
      <parentid>980299</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhinayaseven</username>
        <id>7434</id>
      </contributor>
      <origin>980300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5631" sha1="ti8tnwt1uxfnb2qr0fvjggdlhmitkc8" xml:space="preserve">[[బొమ్మ:Pumpkins.jpg|thumb|right|గుమ్మడికాయ]] 
[[File:Gummadi 2.JPG|thumb|left|గుమ్మడికాయ]] 

==వ్యాకరణ విశేషాలు==  
;భాషాభాగం: 
*నామవాచకం. 
;వ్యుత్పత్తి: 
  
;బహువచనం లేక ఏక వచనం: 
*గుమ్మడికాయలు 
 
==అర్థ వివరణ== 

గుమ్మడికాయ అనేది గుమ్మడి మొక్కకు కాసే పెద్ద పరిమాణంలోని కాయ. దీనిని కూరలు, పులుసులు, వడియాలు వంటి వివిధ ఆహార పదార్థాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.

==పోషక విలువలు==

పుస్తకంలో ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం, ప్రతి 100 గ్రాముల గుమ్మడికాయలో తేమ 14 గ్రాములు, క్రొవ్వు 0.4 గ్రాములు, ప్రోటీన్ 0.7 గ్రాములు, ఖనిజ పదార్థాలు 1.4 గ్రాములు, కార్బోహైడ్రేట్లు 5.3 గ్రాములు ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు. అలాగే ఇనుము 1 మి.గ్రా., పొటాషియం 259 మి.గ్రా., సోడియం 2 మి.గ్రా., కాల్షియం 10 మి.గ్రా., ఫాస్ఫరస్ 30 మి.గ్రా., మెగ్నీషియం 0.20 మి.గ్రా., క్లోరిన్ 4 మి.గ్రా., నికోటినిక్ ఆమ్లం 0.5 మి.గ్రా., సల్ఫర్ 18 మి.గ్రా., విటమిన్-ఎ 84 I.U., విటమిన్-బి1 61 మైక్రోగ్రాములు, విటమిన్-బి2 44 మై.గ్రా. మరియు విటమిన్-సి 4 మి.గ్రా. ఉన్నట్లు గ్రంథంలో పేర్కొన్నారు.&lt;ref name=&quot;GummadiBook&quot;&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 419–420.&lt;/ref&gt;

== సంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగం ==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో గుమ్మడికాయను సంప్రదాయ వైద్యంలో వివిధ విధాలుగా ఉపయోగించినట్లు పేర్కొన్నారు. గుమ్మడికాయను మూత్ర సంబంధిత సమస్యలు, జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన సమస్యలు మరియు శరీర బలానికి సంబంధించిన సంప్రదాయ ఉపయోగాల్లో పేర్కొన్నారు. గుమ్మడికాయ గింజలను కూడా కొన్ని సంప్రదాయ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించినట్లు గ్రంథంలో వివరించారు.&lt;ref name=&quot;GummadiBook&quot;/&gt;

==పదాలు== 
;నానార్థాలు: 
[[పుష్మాండము]] 
;సంబంధిత పదాలు: 
#గుమ్మడికాయ [[వడియం|వడియాలు]] 
#గుమ్మడికాయ [[పులుసు]] 
 
==పద ప్రయోగాలు== 
ఒక సామెతలో పద ప్రయోగము:   [[కడేవడంత గుమ్మడికాయ కత్తి పీటకు లోకువ]]..    
*ఒక సామెతలో పద ప్రయోగము:  [[గుమ్మడి కాయల దొంగ ఎవరంటే బుజాలు తడుముకున్నట్టు]] 
*నేడు ఇంట్లో గుమ్మడికాయ పులుసు వండారు. 
*గుమ్మడికాయ పులుసు అన్నంతో బాగా సరిపోతుంది. 
*గుమ్మడికాయ విత్తనాలు కూడా ఆరోగ్యానికి మంచివి. 
*పండుగలకి గుమ్మడికాయ మిఠాయి తయారు చేస్తారు. 
*గుమ్మడికాయ కూర చాలా రుచికరం. 
 
==అనువాదాలు== 
{{పైన}} 
*[[ఇంగ్లీషు]]: [[:en:pumpkin|pumpkin]] (పంప్‌కిన్)/[[gourd]] /[[pompion]] /[[pumpion]] 
*[[ఫ్రెంచి]]:  
*[[సంస్కృతం]]:  
*[[హిందీ]]: 1.(కద్దూ) [[:hi:कद्दू|कद्दू]]    
{{మధ్య}} 
*[[తమిళం]]:[[:ta:பூசணிக்காய்|பூசணிக்காய்]]--(పూసణి-క్-కాయ్) 
*[[కన్నడం]]:(కంబళకాయి)[[:kn:ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]] 
*[[మలయాళం]]: 
{{కింద}} 
 
==మూలాలు, వనరులు== 

&lt;references /&gt;
 
==బయటి లింకులు== 
*[[Wikipedia:pumpkin|pumpkin]] 
*[[w:గుమ్మడికాయలు|గుమ్మడికాయలు]] 
 
&lt;!--వర్గీకరణ--&gt; 
__NOTOC__ 
&lt;!--అంతర్వికి లింకులు--&gt; 
 
[[వర్గం:కూరగాయలు]]</text>
      <sha1>ti8tnwt1uxfnb2qr0fvjggdlhmitkc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>మామిడి</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5825</id>
    <revision>
      <id>980301</id>
      <parentid>975202</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhinayaseven</username>
        <id>7434</id>
      </contributor>
      <origin>980301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6860" sha1="pseik1sttvyjlg58s3yi0bi970qvc3x" xml:space="preserve">[[బొమ్మ:Mango blossoms.jpg|thumb|left|మామిడిచెట్టు]]
{{వికీపీడియా}}

==వ్యాకరణ విశేషాలు== 
;భాషాభాగం:
*{{te-నామవాచకము}} [[నామవాచకం]].
;వ్యుత్పత్తి:
ఇది ఒక మూలపదం.
;బహువచనం:

==అర్థ వివరణ==
[[బొమ్మ:Green mango.jpg|thumb|right|మామిడికాయలు]]
'''మామిడిచెట్టు''' ఇది ఉష్ణప్రదేశ పండ్ల చెట్టు.ఇది 90-120 అడుగుల ఎత్తు పెరిగుతుంది.దీని 30 అడుగుల వ్యాసంతో కిరీటం లాంటి ఆకారంలో విస్తరిస్తుంది. ఇండియా,బర్మా,శ్రీలంకా,బంగ్లాదేష్ దీని పూర్వీకంగా విశ్వసించ బడుతుంది. ఇది ఎండాకాలంలో పండ్లను అందిస్తుంది. [[మామిడికాయ]] లను ఊరగాయగాను, కూరలలోను,పూలను,[[చిగురు]]లను వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.మామిడికొయ్య బలిష్టంగా ఉంటుంది కనుక కొయ్య సామానుకి వాడుకుంటారు.

[[దస్త్రం:mango fruits.JPG|thumb|right|మామిడిపండ్లు]]

==పోషక విలువలు==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం, ప్రతి 100 గ్రాముల తాజా మామిడి పండులో నీరు 90 గ్రాములు, ప్రోటీన్లు 0.7 గ్రాములు, క్రొవ్వు 0.1 గ్రాములు, కార్బోహైడ్రేట్లు 12 గ్రాములు, మినరల్ మేటర్ 0.4 గ్రాములు, ఇనుము 0.8 మి.గ్రా., కాల్షియం 17 మి.గ్రా., ఫాస్ఫరస్ 20 మి.గ్రా. మరియు పొటాషియం 250 మి.గ్రా. ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు.&lt;ref name=&quot;MamidiBook&quot;&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 562–564.&lt;/ref&gt;

అదే గ్రంథంలో సోడియం 7 మి.గ్రా., విటమిన్-ఎ 22,500 I.U., విటమిన్-బి1 155 మై.గ్రా., విటమిన్-బి2 30 మై.గ్రా., విటమిన్-సి 150 మి.గ్రా., నియాసిన్ 150 మి.గ్రా. మరియు కేలరీలు 50 ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు.&lt;ref name=&quot;MamidiBook&quot;/&gt;

== సంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగం ==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో మామిడి పండ్లు, పచ్చి మామిడికాయలు, మామిడి ఆకులు, పుష్పాలు, బెరడు వంటి వివిధ భాగాలకు సంప్రదాయ వైద్య ఉపయోగాలు పేర్కొన్నారు. పచ్చి మామిడికాయను కొన్ని సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో ఉపయోగించినట్లు, అలాగే మామిడి పండ్లను ఆహారంగా ఉపయోగించడంతో పాటు కొన్ని సంప్రదాయ చికిత్సల్లో ఉపయోగించినట్లు గ్రంథం వివరిస్తుంది.&lt;ref name=&quot;MamidiBook&quot;/&gt;

==పదాలు==
;నానార్థాలు:
పర్యాయ పదాలు:    [మామిడి]   .... [[ఆమ్రము]], [[కరకము]], [[కామవల్లభము]], [[కామశరము]], [[కామాంగము]], [[కీరేష్ఠము]], [[కోకిలావాసము]], [[గంధబంధువు]], [[చూతము]], [[నృపప్రియము]], [[పికబంధువు]], [[పికరాగము]], [[పికవల్లభము]], [[ప్రియాంభువు]], [[భృంగాభీష్టము]], [[మధుదూత]], [[మధూలి]], [[మన్మథాలయము]], [[మాకందము]], [[మాధవద్రమము]], [[మావి]], [[మావిడి]], [[మృషాలకము]], [[మోదాఖ్యము]], [[రసాలము]], [[వసంతధూత]], [[వసంతద్రుమము]], [[షట్పదాతిథి]], [[సహకారము]], [[సీధురసము]], [[స్త్రీప్రియము]].

;సంబంధిత పదాలు:
*[[మామిడిచెట్టు]]
*[[మామిడికాయ]]
*[[మామిడిపండు]]
*[[మామిడిగుజ్జు]]
*[[మామిడిటెంట]]
*[[మామిడిరసము]]
*[[మామిడిపిందె]]
;వ్యతిరేక పదాలు:

==పద ప్రయోగాలు==
పండ్లలో రారాజు  మామిడి
*అడవియందు మామిడి వంటిది
*మామిడి పండ్ల రుచి అద్భుతంగా ఉంటుంది.
*వేసవిలో మామిడి పండ్లు ఎక్కువగా దొరుకుతాయి.

==అనువాదాలు==
{{పైన}}
*[[ఇంగ్లీషు]]:(మేంగొ)[[Mango]]
*[[ఫ్రెంచి]]: 
*[[సంస్కృతం]]: ఆమ్ర
*[[హిందీ]]:आम(ఆమ్)
{{మధ్య}}
*[[తమిళం]]:(మాంగా) 
*[[కన్నడం]]: 
*[[మలయాళం]]:
{{కింద}}

==మూలాలు, వనరులు==

&lt;references /&gt;

==బయటి లింకులు==
*[[Wikipedia:Mango|Mango]]

&lt;!--వర్గీకరణ--&gt;
__NOTOC__
&lt;!--అంతర్వికి లింకులు--&gt;
*[[w:మామిడిచెట్టు|మామిడిచెట్టు]]

[[వర్గం:తెలుగు పదాలు]]
[[వర్గం:పండ్లు]]
[[వర్గం:చెట్లు]]
[[వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము]]

[[వర్గం:తెలుగు పదాలు]]</text>
      <sha1>pseik1sttvyjlg58s3yi0bi970qvc3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>బంగాళాదుంప</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43318</id>
    <revision>
      <id>980303</id>
      <parentid>972176</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:48:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhinayaseven</username>
        <id>7434</id>
      </contributor>
      <origin>980303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4814" sha1="2cvhvi3mx0xc4xjqqcxplyjonsiofmk" xml:space="preserve">'''బంగాళాదుంప'''

==వ్యాకరణ విశేషాలు== 
;భాషాభాగం:
*{{te-నామవాచకము}} [[నామవాచకం]].
;వ్యుత్పత్తి:
;బహువచనం :
*[[బంగాళాదుంపలు]].

==అర్థ వివరణ==
[[దస్త్రం:Potatoes.jpg|thumb|right|బంగాళాదుంపలు]]

'''బంగాళాదుంప''' అనేది భూమిలో ఏర్పడే ఒక దుంప. దీనిని ప్రధానంగా ఆహారంగా ఉపయోగిస్తారు. బంగాళాదుంప మొక్కను ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో సాగు చేస్తారు.

==వృక్షశాస్త్రీయ వివరాలు==

బంగాళాదుంప యొక్క శాస్త్రీయ నామం ''Solanum tuberosum'' L. ఇది Solanaceae కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో బంగాళాదుంపకు తెలుగులో '''ఆలుగడ్డలు''', '''బంగాళదుంపలు''', హిందీలో '''ఆలూ''' అనే పేర్లు, శాస్త్రీయ నామంగా ''Solanum tuberosum'' L. అనే వివరాలు ఇచ్చారు.&lt;ref name=&quot;BangalaDumpaBook&quot;&gt;డా. పి. భిక్షపతి, ''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'', పుటలు 553–555.&lt;/ref&gt;

==పోషక విలువలు==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో ప్రతి 100 గ్రాముల బంగాళాదుంపలో ప్రోటీన్లు 2.4 గ్రాములు, ఖనిజ లవణాలు 0.1 గ్రాములు, పీచు 0.6 గ్రాములు, క్రొవ్వు 0.4 గ్రాములు మరియు కార్బోహైడ్రేట్లు 22.5 గ్రాములు ఉన్నట్లు పేర్కొన్నారు. అలాగే కాల్షియం 11 మి.గ్రా., ఫాస్ఫరస్ 32 మి.గ్రా., ఇనుము 0.7 మి.గ్రా., మెగ్నీషియం 242 మి.గ్రా., సోడియం 18 మి.గ్రా. మరియు పొటాషియం 249 మి.గ్రా. ఉన్నట్లు గ్రంథంలో ఇచ్చారు.&lt;ref name=&quot;BangalaDumpaBook&quot;/&gt;

గ్రంథంలో సల్ఫర్, క్లోరిన్, కాపర్, నియాసిన్, నికోటినిక్ ఆమ్లం, విటమిన్-ఎ, విటమిన్-బి1, విటమిన్-బి2, విటమిన్-సి వంటి ఇతర పోషక పదార్థాల వివరాలు కూడా ఇవ్వబడ్డాయి.&lt;ref name=&quot;BangalaDumpaBook&quot;/&gt;

==సంప్రదాయ ఉపయోగాలు==

''సంపూర్ణ ఆయుర్వేద వైద్య చికిత్స'' గ్రంథంలో బంగాళాదుంపకు సంబంధించిన కొన్ని సంప్రదాయ ఉపయోగాలను పేర్కొన్నారు. బంగాళాదుంపను ఆహారంగా ఉపయోగించడంతో పాటు, దాని రసం మరియు ఇతర భాగాలను కొన్ని సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో ఉపయోగించినట్లు గ్రంథం వివరిస్తుంది.&lt;ref name=&quot;BangalaDumpaBook&quot;/&gt;

==పదాలు==
;నానార్థాలు:
*[[ఆలుగడ్డ]]
;సంబంధిత పదాలు:
*[[దుంప]]లు
*[[గడ్డ]]లు
;వ్యతిరేక పదాలు:

==పద ప్రయోగాలు==

==అనువాదాలు==
{{పైన}}
*[[ఇంగ్లీషు]]: [[:en:Potato|Potato]]
*[[ఫ్రెంచి]]: 
*[[సంస్కృతం]]: ఆలుక
*[[హిందీ]]: [[आलू|ఆలూ]]
{{మధ్య}}
*[[తమిళం]]: 
*[[కన్నడం]]: ఆలుగడ్డె
*[[మలయాళం]]:
{{కింద}}

==మూలాలు, వనరులు==

&lt;references /&gt;

==బయటి లింకులు==
*[[Wikipedia:Potato|Potato]]

&lt;!--వర్గీకరణ--&gt;

__NOTOC__

&lt;!--అంతర్వికి లింకులు--&gt;

[[వర్గం:దుంపకూరలు]]</text>
      <sha1>2cvhvi3mx0xc4xjqqcxplyjonsiofmk</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>