Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 2408 1473062 1436488 2026-05-18T05:02:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473062 wikitext text/x-wiki {{Намуди варзиш |Ном = Футбол |Тасвир = Football in Bloomington, Indiana, 1996.jpg |Бар = |Имзо = |Гурӯҳ = бозии даставӣ |Мавқеи_ҷаҳонӣ = |Шумораи_варзишгарон_дар_даста = 11 |Абзор = тӯб |Тартибот = |Аввалин_мусобиқот = Асри 3юм - 2юми ПАМ ([[Сулолаи Хон]]), [[Хитой]]<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/Britain-home-of-football.html|title=History of Football - Britain, the home of Football|work=FIFA.com|accessdate=2018-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130922082153/http://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/Britain-home-of-football.html|archivedate=2013-09-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bangkokpost.com/print/413747/|title=Bangkok Post article|author=Post Publishing PCL.|work=bangkokpost.com}}</ref><ref name=fifa-or>{{cite web |title=History of Football - The Origins |publisher=FIFA |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/the-game/origins.html |accessdate=29 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171028084304/http://www.fifa.com/about-fifa/who-we-are/the-game/index.html |archivedate=2017-10-28 }}</ref> |Бозиҳои_олимпӣ = |Чемпионати_ҷаҳон = 1930 |Чемпионати_Аврупо = |Дигар_мусобиқот = |Федератсияи_байналмилалӣ = [[ФИФА]] |Соли_таъсис = 1904 |Раиси_федератсия = [[Ҷанни Инфантино]] |Сайт = FIFA.com |Федератсияи_миллӣ = [[Федератсияи футболи Тоҷикистон|ФФТ]] |Раиси_федератсияи_миллӣ = [[Рустами Эмомалӣ]] |Гурӯҳи_мақолаҳо = Футбол |Портал = Футбол |Лоиҳаҳои_марбут = [[Лоиҳа:Футбол]] }} '''Футбол''' (аз {{забон-ен|''football''}}, «тӯби поӣ») — навъи [[варзиш]]и даставист, ки ҳадафаш ба миқдори бештар ба дарвозаи ҳариф ворид сохтани [[тӯб]] мебошад. Дар айни замон аз ҳама маъмултарин намуди варзиш дар рӯи олам мебошад. [[File:Soccer goalkeeper.jpg|thumb|right|Дарвозабон]] [[File:Soccerball.jpg|thumb|Тӯби Футбол]] [[File:La mejor Hinchada de Futbol Argentino.jpg|thumb|Дар футбол ҳадафи аслии мухлисон ташвиқ кардани дастаи онҳо ҳангоми бозӣ аст]] === Таърихи футбол === Бозиҳои ба монанди футбол дар байни халқҳои гуногун аз қадим мавҷуд буданд, вале аввалин қоидаҳои ин навъи варзиш соли [[1848]] навишта шудаанд. Соли расмии бавуҷудоии футбол соли [[1863]] дониста шудааст. Дар ин сол [[Федератсияи футболи Англия]] таъсис ёфтааст, ва қоидаҳои ба қоидаҳои ҷорӣ наздик тасдиқ шудаанд. Чунонеки малум аст, футбол аввалин бор дар Англия таъсис ёфтааст. === Қоидаҳои бозӣ === Қоидаҳои кунунии футбол аз 17 боб иборат аст. Дар онҳо ҳама ҷабҳаҳои бозӣ аз тарзи рангкунии майдони футбол то ҷазои бозингарон барои бозии номашрӯъ оварда шудаанд. Ба дурустии иҷрои қоидаҳои бозӣ дар майдон, ҳайати доварон назорат мекунанд. Дарвозабон, бешубҳа, як бозингари беназир дар майдон аст. Вай дар тан либоси беназире дорад, посгоҳро посбонӣ мекунад, тӯбро бо дастонаш дар дохили майдони ҷаримавӣ идора мекунад.<ref>{{Cite web |url=https://rulesofplaying.com/soccer-rules/ |title=Soccer Rules - Rules of playing |accessdate=2020-09-27 |archivedate=2020-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201202170034/https://rulesofplaying.com/soccer-rules/ }}</ref> === Раванди бозӣ === Як бозии футбол аз ду [[тайм]]и 45 дақиқагӣ иборат аст. Дар танаффуси байни таймҳо дастаҳо дарвозаҳояшонро иваз мекунанд. Футболро дар [[майдон]]и бо алафи табиӣ ё сунъӣ пӯшидашуда бозӣ мекунанд. Дар бозӣ ду дастаи 11 нафара иштирок мекунанд. Як бозингар — [[дарвозабон]] метавонад бо даст дар майдончаи ҷаримавӣ тӯбро нигоҳ дорад. Вазифаи асосии ӯ ҳимояи [[дарвоза (варзиш)|дарвоза]] мебошад. Дигар бозингарон низ вазифа ва мавқеи худро дар майдон доранд. [[ҳимоятгар (футбол)|Ҳимоятгар]]он — дар қисми майдони худашон меистанд, вазифаи онҳо — нагузоштани ҳуҷуми ҳарифон мебошад. <!--[[полузащитник (футбол)|Полузащитники]] — действуют в середине поля, их роль — помогать защитникам или нападающим в зависимости от игровой ситуации. [[нападающий (футбол)|Нападающие]] — располагаются ӯ ворот соперника, основная задача — забивать [[Гол (футбол)|голы]]. --> == Нигаред == {{Портал|{{PAGENAME}}}} {{Лоиҳа}} * [[ФИФА]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2002]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2014]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2022]] * [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2026]] == Пайвандҳо == {{commonscat|Soccer}} * [http://www.fifa.com FIFA, Федератсияи Асотсиатсияҳои Футболии Байналмилалӣ] * [http://www.uefa.com UEFA, Иттиҳодияии Асотсиатсияҳои Футболии Аврупо ] * [http://www.rfs.ru/ ИФР, Иттиҳодияи Футболии Русия (бо забони русӣ)] * [http://www.pfl.ru/ ПФЛ, Лигаи Футболии Профессионалӣ (Русия) (бо забони русӣ)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070717104230/http://www.pfl.ru/ |date=2007-07-17 }} * [http://www.cissoccer.com/ Ҳама чиз дар бораи футболи ИДМ ва Балтия] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220128092103/http://cissoccer.com/ |date=2022-01-28 }} * [http://newslink.newsru.com/sport?category=football Коллексияи тамоми сайтҳои футболӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20060619060026/http://newslink.newsru.com/sport?category=football |date=2006-06-19 }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Футбол-нопурра}} [[Гурӯҳ:Бозиҳо бо тӯб]] [[Гурӯҳ:Футбол|Ф]] 7a6fxlmxxn3tbyd2i4c554skt1al367 0 2684 1473045 1450689 2026-05-18T00:15:39Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473045 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Тошканд | номи аслӣ = [[Забони ӯзбекӣ|ӯзб]]. ''Toshkent / Тошкент'' | тасвир = {{Photomontage |photo1a = |photo2a = Tashkent City Park at night 2019.jpg |photo2b = Tashkent skyline 2019.jpg |photo3a = Tashkent, Paque Navoi 3.jpg |photo3b = Milliy bog.jpg |photo4a = |photo4b = Madrasah Kukaldash (Tashkent) 12-07.JPG |spacing = 2 |position = center |color_border = white |color = white |size = 290 |foot_montage = }} | тавсифи тасвир = | тобеият = | кишвар = {{Парчам|Ӯзбекистон|100px}} [[Ӯзбекистон]] | нишон = Tashkent emblem.jpg | парчам = {{flag|Ӯзбекистон|21px}} | тавсифи нишон = | тавсифи парчам = | бари нишон = 100px | бари парчам = | lat_dir = N | lat_deg = 41 | lat_min = 18 | lat_sec = | lon_dir = {{#if:{{{lon_dir|}}}|{{{lon_dir}}}|E}} | lon_deg = 69 | lon_min = 16 | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | шакли минтақа = | минтақа = | минтақа дар ҷадвал = | андозаи харитаи давлат = 300 | шакли ноҳия = | ноҳия = | ноҳия дар ҷадвал = | шакли ҳавзаи ҷомеа = | ҳавзаи ҷомеа = | ҳавзаи ҷомеа дар ҷадвал = | шакли ҷомеа = | ҷомеа = | ҷомеа дар ҷадвал = | тақсимоти дохилӣ = | шакли роҳбарӣ = Ҳокими шаҳр | роҳбар = Шавкат Умурзақов<ref name=умурзаков>{{cite web|title=Экс-глава узбекского автопрома Шавкат Умурзаков назначен и.о. мэра Ташкента|url=https://fergana.media/news/129590/|publisher=Информационное агентство Фергана|date=2023-03-28|access-date=2023-03-29|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329155724/https://fergana.media/news/129590/|url-status=live|accessdate=2025-07-19|archivedate=2023-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230329155724/https://fergana.media/news/129590/}}</ref> | замони таъсис = Асри II пеш аз милод | аввалин номбарӣ = | номҳои пешина = ''Чоч'', ''Шош'', ''Бинкат'' | мақом аз = | масоҳат = 631.29 | шакли баландӣ = | баландии маркази МА = 455 | иқлим = континенталии мӯътадил | забони расмӣ = ӯзбекӣ | аҳолӣ = 3,095,498 <ref>{{cite web|url=https://toshstat.uz/uz/|title=TOSHKENT SHAHAR STATISTIKA BOSHQARMASI }}</ref> | соли барӯйхатгирӣ = 2024 | зичӣ = 7384 | агломератсия = Беш аз 5,000,000 нафар <ref>{{cite web|url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F|title=Алгомерацияи шахри Тошкент }}</ref> | ҳайати миллӣ = ҳайати миллӣ дар соли 2008<ref name="Нацсостав">{{cite web|lang=ru|url=http://toshkent.uz/ru/articles/354/|title=Население|website=Ташкентский городской Хокимият|access-date=2012-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022074041/http://toshkent.uz/ru/articles/354/|archive-date=2013-10-22|url-status=dead|accessdate=2017-04-08|archivedate=2013-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131022074041/http://toshkent.uz/ru/articles/354/}}</ref>: * ӯзбекон (63,0%), * русҳо (20,0%), * тоторҳо (4,5%), * корейсҳо (2,2%), * қазоқҳо (2,1%), * [[тоҷикон]] (1.2%), * дигарҳо (7%) | ҳайати динӣ = мусулмонон (72%), насрониён (26%), дигар динҳо (2%) | этнохороним = тошкандӣ, тошкандиҳо | вақти минтақавӣ = +5 | DST = | коди телефон = +998 71 | нишонаи почта = | нишонаҳои почта = 100000—100214 | коди мошинҳо = 01 | шакли шиноса = | шиносаи ададӣ = | гурӯҳ дар Commons = Tashkent | сайт = [https://tashkentnews.uz tashkentnews.uz] | забони сайт = }} '''Тошканд''' (Тошкент, [[Забони ӯзбекӣ|ӯзб]]. ''Toshkent / Тошкент'') — шаҳр, пойтахти [[Ӯзбекистон]]. Шаҳри тобеи ҷумҳурӣ. Тошканд шаҳри сераҳолитарини [[Ӯзбекистон]] ва [[Осиёи Миёна]] бо аҳолии зиёда аз 3,1 млн. тан (2024) мебошад <ref>{{cite web|url=https://toshstat.uz/uz/|title=TOSHKENT SHAHAR STATISTIKA BOSHQARMASI }}</ref>. Ин шаҳр инчунин ба панҷгонаи шаҳрҳои сернуфуси [[ИДМ]] дохил мешавад. Созмони байналмилалии исломӣ дар бораи масъалаҳои маориф, илм ва фарҳанг (ISESCO), ки яке аз сохторҳои конфронси созмонҳои Исломӣ ҳисоб мешавад, Тошкандро пойтахти сулҳи фарҳанги [[Ислом]]ӣ дар [[соли 2007]] эълон кард.<ref>{{Cite web |url=http://www.zamon.tj/articles/14/2647.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2007-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927235311/http://www.zamon.tj/articles/14/2647.html |archivedate=2007-09-27 }}</ref> == Номгузорӣ == Дар сарчашмаҳои хаттӣ аз асрҳои IV-V мелодӣ бо номҳои ''Ҷадҷ, Чачкент, Шашкент, Бинкент'' номбар шудааст. Танҳо дар [[Садаи XI|Асри XI]] дар асарҳои олимони осиеи миена [[Абурайҳони Берунӣ|Ал-Бирунӣ]] ва Маҳмуд Ал-Қашгари шакли он бори аввал пайдо мешавад ''Тошканд''. Ал-Қашгари аввалин шуда Тошкандро ҳамчун "шаҳри сангӣ" шарҳ дод ([[Забонҳои туркӣ|туркӣ]] ''таш'' - "санг", ''кент''  шаҳр), ва [[Абурайҳони Берунӣ]], ки ин тафсирро дастгирӣ мекард, қайд кард, ки ''Шашкент''  ин шакли таҳрифшудаи забони туркӣ ''Тошкент'' аст; ва аён аст, ки ''Чачкент'' ин шакли дигари таҳрифи ҳамон ном аст. Интихоби ''Бинкент'' дар асарҳои ҷуғрофидонҳои араб пайдо мешавад{{Sfn|Поспелов|2002|страницы=412}}. А. Берунӣ таъкид мекунад: "Оё намебинӣ, ки Шаш аз номи ин шаҳр бо забони туркӣ гирифта шудааст, яъне ''Тошкент'', яъне деҳаи Сангӣ". Юнониҳо ин минтақаро, ки ҳоло Тошканд (''Тошкент'') ҷойгир аст, ''Тсацен'' ({{Lang-el|Τσατσηνή}}) меномиданд, <ref>{{Cite web|url=https://shosh.uz/pentti-aalto-toshkent/|title=Пентти Аальто. "Тошкент" {{!}} Shosh.uz|date=2015-05-10|lang=ru-RU|accessdate=2021-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218000027/http://shosh.uz/pentti-aalto-toshkent/|archivedate=2020-02-18}}</ref>. == Ҷуғрофия == Тошканд дар қисми шимолу шарқии ҷумҳурӣ, дар ҳамвории водии дарёи Чирчиқ ҷойгир аст , дар баландии 440480 метр аз сатҳи баҳр ва ҳудуди 43 500 [[Ҳектор|гектар]]<nowiki/>ро ишғол мекунад. Дар шарқ ва шимолу шарқи Тошканд канори ғарбӣ Тиён-Шон ҷойгир аст. === Масоҳат === Майдони шаҳр, то васеъшавии он дар соли 2021, 35 784,47 га (357,84 км² )-ро ташкил медод, аз ҷумла 22 186,58 га (62,00 %) заминҳои корхонаҳои саноатӣ, нақлиет, алоқа, мудофиа ва дигар заминҳо; 9248,36 га (25,84 %) заминҳои маҳалҳои аҳолинишин; 2299,71 га (6,43 %) заминҳои таъиноти кишоварзӣ (қариб ҳамаи онҳо дар дар ноҳияи Янгихаёт, ки нисфи қаламрави онро ташкил медиҳад); 1125,95 га (3,15 %) замини захираҳои об; 485,05 га (1,36 %) замини аҳамияти таърихӣ-фарҳангӣ; 315,50 (0,88 %) заминҳо барои ҳифзи табиат; 121,82 (0,34 %) замини мамнӯъгоҳҳо; 1,50 га (0,00 %) замини ҷангал (ҳама дар ноҳияи Чилонзор)<ref name="Территория">{{Cite web|url=https://data.gov.uz/ru/datasets/17859|title=Отчет о земельном фонде|accessdate=2021-10-20|archiveurl=|archivedate=}}{{Пайванди мурда|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Иқлим === Иқлими Тошканд субтропикӣ, дохилиқитъавӣ аст. Дар як сол 457 мм [[борон]] меборад, ки дар муқоиса бо минтақаҳои пастиҳои нимшаҳристон ва [[биёбон]], бинобар наздик будани кӯҳҳо, дар ин ҷо хеле назаррас аст. Сардиҳо одатан хеле кӯтоҳмуддат мебошанд, аммо ҳангоми ҳавои соф ҳарорат баъзан то минус 20 °C пасттар мешавад, дар тобистон ҳарорат аксар вақт дар соя ба +35-40 °C мерасад. Ҳарорати пасттарин -29,5 °C (20 декабри соли 1930), баландтарин +44,6 °C (18 июли соли 1997)<ref>{{Cite web|url=https://darakchi.uz/ru/53469|title=АНОМАЛЬНАЯ ЖАРА ГОТОВА ОБРУШИТЬСЯ НА УЗБЕКИСТАН|publisher=Darakchi|lang=ru|accessdate=2019-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191008161312/https://darakchi.uz/ru/53469|archivedate=2019-10-08}}</ref>. Давраи 40-рӯзаи гармии бебориши тобистон, маъруф ҳамчун даври "чила", қисми ҷудонопазири фарҳанги шаҳри Тошканд мебошад<ref>{{Cite web|url=http://www.anons.uz/article/society/2670/|title=Чилля в самом разгаре! — Новости Узбекистана — ANONS.UZ|accessdate=2014-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714141858/http://www.anons.uz/article/society/2670/|archivedate=2014-07-14}}</ref>. Баҳор ва тирамоҳ барвақт меояд. Ин асосан аз он сабаб аст, ки гармшавӣ ва хунукшавии ҳаво зуд аз сабаби набудани обанборҳо ба амал меояд. * Ҳарорати миёнаи солона  — +15,2° C. * Суръати миёнаи солонаи [[Бод|шамол]]  1,4 м / с. * Намии миёнаи солонаи обуҳаво — 56 %. {{Иқлими маҳаллӣ |Шаҳр_насаб=Тошканд |Сарчашма=[http://pogoda.ru.net/climate/38457.htm Боду ҳаво ва иқлим] | Янв_м=1.9 | Янв_м_бориш=53 | Фев_м=3.9 | Фев_м_бориш=64 | Мар_м=9.4 | Мар_м_бориш=69 | Апр_м=15.5 | Апр_м_бориш=61 | Май_м=20.5 | Май_м_бориш=41 | Июн_м=25.8 | Июн_м_бориш=14 | Июл_м=27.8 | Июл_м_бориш=4 | Авг_м=26.2 | Авг_м_бориш=1 | Сен_м=20.6 | Сен_м_бориш=6 | Окт_м=13.9 | Окт_м_бориш=24 | Ноя_м=8.5 | Ноя_м_бориш=44 | Дек_м=3.5 | Дек_м_бориш=59 | Сол_м=14.8 | Сол_м_бориш=440 | Янв_м_мин=-1.5 | Янв_м_макс=6.8 | Фев_м_мин=0.0 | Фев_м_макс=9.4 | Мар_м_мин=4.8 | Мар_м_макс=15.2 | Апр_м_мин=9.8 | Апр_м_макс=22.0 | Май_м_мин=13.8 | Май_м_макс=27.5 | Июн_м_мин=18.0 | Июн_м_макс=33.4 | Июл_м_мин=19.7 | Июл_м_макс=35.7 | Авг_м_мин=18.0 | Авг_м_макс=34.7 | Сен_м_мин=12.9 | Сен_м_макс=29.3 | Окт_м_мин=7.8 | Окт_м_макс=21.8 | Ноя_м_мин=4.1 | Ноя_м_макс=14.9 | Дек_м_мин=0.0 | Дек_м_макс=8.8 | Сол_м_мин=8.9 | Сол_м_макс=21.6 | Янв_а_макс=22.2 | Янв_а_мин=-28.0 | Фев_а_макс=25.7 | Фев_а_мин=-25.6 | Мар_а_макс=32.5 | Мар_а_мин=-16.9 | Апр_а_макс=36.4 | Апр_а_мин=-6.3 | Май_а_макс=39.9 | Май_а_мин=-1.7 | Июн_а_макс=43.0 | Июн_а_мин=3.8 | Июл_а_макс=44.6 | Июл_а_мин=8.2 | Авг_а_макс=43.1 | Авг_а_мин=3.4 | Сен_а_макс=39.8 | Сен_а_мин=0.1 | Окт_а_макс=37.5 | Окт_а_мин=-11.2 | Ноя_а_макс=31.1 | Ноя_а_мин=-22.1 | Дек_а_макс=27.3 | Дек_а_мин=-29.5 | Сол_а_макс=44.6 | Сол_а_мин=-29.5 |}} === Олами ҳайвонот === [[Акс:Japanese garden Tashkent 01.jpg|мини|300x300пкс|Боғи Ҷопунӣ]] [[Акс:Milliy bog.jpg|thumb|right|300px|Боғи миллии Ӯзбекистон ба номи Алишер Навоӣ]] Ҳанӯз дар охири асри XIX дар атрофи Тошканд дар буттазори зиёди туғайҳо дар канори дареҳо ва ағбаҳои Чирчиқ мавҷуд ӣуданд ки дар он ҷо [[паланг]]<nowiki/>ҳо низ буданд. Дар моҳи январи соли 1879 [[паланг]]<nowiki/>ҳо, ки дар назди дарвозаи Бешагач сайругашт мекард, ба сокинони Тошканд ва деҳоти атроф, метарсиданд ки барои тайер кардани чӯб, берун аз деворҳои шаҳр барои тайер кардани чӯб бароянд, чунки ташвиши зиёд меовард. Сокинони маҳаллӣ бо сарварии арбоби Шаҳраки Зангиота ҳайвони ваҳширо таъқиб карданд, аммо ҳайвони аз доми онҳо раҳо ёфта, арбоби деҳотро кушт ва ду шикорчии дигарро сахт захмӣ кард<ref>''Андрей Кудряшов'' [http://www.fergananews.com/article.php?id=4898 "Святые покровители Ташкента. Часть V. Чапан-Ота и земли за межой] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20241229022729/https://fergananews.com/article.php?id=4898 |date=2024-12-29 }} // Инф. агентство «Фергана.ру»</ref>. Дар боғи ботаникӣ дар Тошканд зиёда аз 30 намуди [[парранда]], мавҷуданд, ки як қатор онҳо барои боқимондаи қаламрави Тошканд ғайриоддӣ мебошанд <ref>{{Cite web|url=http://sreda.uz/index.php?newsid=977|title=Чёрный гриф над мегаполисом|author=Наталия Шулепина|website=|date=2013-03-30|publisher=Sreda.uz|lang=|accessdate=2015-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413172715/http://sreda.uz/index.php?newsid=977|archivedate=2015-04-13}}</ref>. === Экология === Қариб нисфи қаламрави пойтахтро боғҳои сабз ишғол мекунанд, ки ба ҳар як сар сокини Тошканд тибқи маълумоти соли 2012 69 метри мураббаъ қитъаи сабзгардонда рост меояд<ref>{{Cite web|url=http://toshkent.uz/ru/articles/351/|title=Хокимият города Ташкента|accessdate=2012-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131022134832/http://toshkent.uz/ru/articles/351/|archivedate=2013-10-22}}</ref>. Сатҳи ифлосшавии ҳаво дар Тошканд, хусусан дар фасли зимистон, аз меъерҳои байналмилалӣ хеле зиёд аст. Мувофиқи маълумот [[Бонки ҷаҳонӣ]] сатҳи миёнаи солонаи ифлосшавӣ аз сатҳи тавсияшуда беш аз 6 маротиба зиёдтар аст [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] (5 мкг / м3). Манбаъҳои асосии ифлосшавии ҳаво инҳоянд [[Гармидиҳӣ|бахши гармидиҳӣ]] (28 %), нақлиёт (16 %) ва саноат (13 %)<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2024/10/09/air-pollution-tashkent/|title=Загрязнение воздуха в Ташкенте ежегодно приводит к более 3000 преждевременных смертей — доклад ВБ}}</ref>. Дар атрофи шаҳр 631 маҷмааи гармидиҳӣ фаъолият мекунад, тибқи маълумоти Ҳизби экологии Узбекистон 60 % онҳо [[ангишт]]. баъзан шинаҳои резинӣ ва дигар сӯзишвориро истифода мебаранд <ref>{{Cite web|url=https://kun.uz/ru/news/2024/11/08/60-teplits-vokrug-tashkenta-jgut-ugol-i-rezinovyye-pokryshki-ekologicheskaya-partiya#:~:text=%D0%9F%D0%BE%20%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B8,%20%D0%BD%D0%B0%201314,%D1%81%20%D1%83%D1%85%D1%83%D0%B4%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%BC%20%D0%BA%D0%B0%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D1%83%D1%85%D0%B0.|title=«60% теплиц вокруг Ташкента жгут уголь и резиновые покрышки» — Экологическая партия|last=kunu.uz|website=Kun.uz|lang=ru|accessdate=2025-05-09}}</ref>. == Аҳолӣ == Шумораи аҳолии шаҳр аз рӯи омори 1 январи соли 2015 2 371 300, 1 январи соли 2014 — 2 352 900 сокин<ref>[http://www.stat.uz/upload/str2.jpg Статистический буклет «О населении языком цифр»]</ref>. Ҳайати миллии шаҳр дар соли 2008: 63,0 % — [[узбек]]ҳо, 20,0 % — [[рус]]ҳо, 4,5 % — [[тотор]]ҳо, 2,2 % — куриёиҳо, 2,1 % — [[тоҷик]]ҳо, 1,2 % — [[уйғур]]ҳо ва 7,0 % — дигар миллатҳо<ref>{{Cite web |url=http://toshkent.uz/ru/articles/354/ |title=Этнический состав населения Ташкента на 2008 год |accessdate=2017-04-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131022074041/http://toshkent.uz/ru/articles/354/ |archivedate=2013-10-22 }}</ref>. Тағйироти нуфуси аҳолии шаҳр аз рӯи маълумотҳои омор: {|{{prettytable}} |- ! сол|| 1897 || 1959 || 1970 || 1979 || 1989 || 1991 || 1995 || 2000 || 2005 || 2012 || 2013 || 2014 || 2015 |- | нафар || 155 673 || афзоиш 911 930|| афзоиш 1 384 509 ||афзоиш 1 780 002 || афзоиш 2 072 459|| афзоиш 2 130 200 || афзоиш 2 097 400 || афзоиш 2 142 300 || камшави 2 135 700 || афзоиш 2 309 300 || афзоиш 2 340 900 || афзоиш 2 352 900 || афзоиш 2 371 300 |} ==Таърих== === Солномаи Тошканд === Дар зер солномаи шаҳр оварда шудааст [[Тошканд]], Ӯ[[Ӯзбекистон|збекистон]]. == То асри XIX == * Солҳои 713 - 892 — вилояти Шаш (ё Чач) дар ҳайати [[Хилофати Араб]] (исломишавӣ) * Соли 819 — таъсиси шаҳр аз ҷониби Яҳё ибни Асад (дар ноҳияи ''Чорсу-Ходра-Эски-Ҷува)'' * охири асри X — мулки Тошканд қисми мулкҳои [[Давлати Қарохониён|Давлати Қарохониен]] гардид * Солҳои 998-999 — мулки Тошканд ба [[Қарохониён]] Аҳмад ибни Алӣ тобеъ буд * Солҳои 1177 - 1178 — дар мулки Тошканд Хонии алоҳида ташкил карда шуд * дар ибтидои асри XIII — ба ҳайати [[Давлати Хоразмшоҳиён]]-[[Хоразмшоҳиён|Ануштегинҳо]] тобеъ буд. * Соли 1220 — аз ҷониби [[Чингизхон]] хароб карда шуд * Асрҳои XIV-XV — ба ҳайати [[Темуриён|имперотурии Темуриён]] тобеъ буд * Дар асри XVI — [[Шайбониён|сулолаи Шайбониен]] ба ин мулк идора мекард * Соли 1513 — Суюнчхоҷахон ҳамлаи Қосимхонро ба Тошканд бозмедорад * Соли 1570 — мадрасаи Кӯкалтош сохта шудааст * Солҳои 1598 -1723 — мулки Тошканд дар ҳайати [[Хонии қазоқӣ|Хонии қазоқ ]] буд<ref>History of Civilizations of Central Asia,Volume V, UNESCO Publishing, page 97, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000130205/PDF/130205eng.pdf.multi {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230203063922/https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000130205/PDF/130205eng.pdf.multi |date=2023-02-03 }}</ref> * Солҳои 1683-1684 — тасарруфи Тошканд аз ҷониби Ҷунгарҳо * Соли 1612 — Ялангтуш Баҳодур саркардаи лашкари хони Бухоро [[Аштархониён|Аштархонӣ]] Имомқулихон, шаҳри Тошкандро забт кард * Соли 1784 — Юнус Хоҷа мустақилияти давлати Тошкандро таъсис дод (то соли 1808) == [[Асри XIX]] == * Солҳои 1808 -1865 — дар ҳайати [[Хонигарии Қӯқанд]] * Соли 1865 ** тасарруфи шаҳрҳо аз ҷониби қӯшунҳои рус таҳти роҳбарии генерал Черняев М. Г. ** дар шарқи шаҳри кӯҳна қалъа ва қисми нави шаҳр сохта мешавад ** Тошканд ба ҳайати имперотурии Русия дохил мешавад * Соли 1867 шаҳри асосии [[Вилояти Сирдарё]] ва [[Генерал-губернатории Туркистон]] ва маркази уезди Тошканд * Соли 1874 қубури оби шаҳр ба кор андохта шуд <ref>{{Cite web|url=http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t301.html|title=НИВА, 1875, № 9, стр.143. Разные известия. Городская хроника|deadlink=yes|accessdate=2007-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609124124/http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t301.html|archivedate=2007-06-09}}</ref> * Соли 1898 ба итмом расидани сохтмони роҳи оҳани Красноводск - Бухоро - Самарқанд - Тошканд == [[Асри XX]] == * Соли 1905 бо кӯшиши дастаи ҷангии 80 нафара кӯшиши қатли [[яҳудиёни бухорӣ]] саркӯб карда шуд * Соли 1906 сохтмони роҳи оҳани Оренбург-Тошканд ба анҷом расид * Соли 1914 Омӯзишгоҳи ҳарбии Тошканд ташкил карда шудааст * Воқеаҳои моҳи сентябри соли 1917 ** кӯшиши ба даст овардани қудрат аз ҷониби намояндагони Шӯрои вакилони аскарон ва коргарон ва Кумитаи муваққатии инқилобӣ, ва як моҳ баъдтар ** боздошти мусаллаҳонаи ҳокимият дар Тошканд аз ҷониби эътилофи эсерҳои чап ва болшевикон ** гузариши ҳокимият дар Тошканд ба Шӯроҳои аскарон ва коргарон * Солҳои 1918 - 1924 Тошканд пойтахти [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон]] * Соли 1919 шӯриши зиддиинқилобӣ дар [[Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Туркистон|ҶМШС Туркистон]] таҳти роҳбарии вазири ҳарбӣ Константин Осипов. * Соли 1924 дар натиҷаи Тақсимоти миллӣ-ҳудудии Осиёи Миёна Тошканд ба ҳайати [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон|ҶШС Ӯзбекистон]] дохил шуд * Солҳои 1930 -1991 Тошканд пойтахти [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон]] * 20 ноябри соли 1941- оғози кори корхонаи авиатситонӣ, ки аз шаҳри Химкии вилояти Маскав кӯчонида шуда буд, баъдтар-иттиҳодияи истеҳсолии авиатсионии Тошканд ба номи В. П. Чкалов (то соли 2014) * Соли 1943 [[Академияи илмҳои Ӯзбекистон|Академияи илмҳои ҶШС Узбекистон]] таъсис ефтааст<ref>{{БСЭ3|заглавие=Академия наук Узбекской ССР}}</ref> * [[Соли 1966]], [[26 апрел]] — Заминларзаи Тошканд * Соли 1968 қаламрави Тошканд бо дохил шудани шаҳри ноҳияи Қарасуй зиёд карда шуд * Соли 1973 — фоҷиа дар канали Оқтепа * Соли 1977 бори аввал дар Осиеи Миена метро дар Тошканд кушода шуд * Соли 1983, сентябр ҷашни 2000-солагии Тошканд * Соли 1991 Тошканд пойтахти [[Ӯзбекистон|Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] ва маркази [[Вилояти Тошканд]] гардид * Соли 1999 калонтарин амалиёти террористӣ дар Тошканд == [[Асри XXI]] == * Соли 2009, сентябр ҷашни 2200-солагии Тошканд * Соли 2009, ноябр буридани дарахтон дар майдони Амир Тимур * Соли 2010 ҳаракати троллейбус дар шаҳр қатъ карда шуд <ref>[http://is.park.ru/doc.jsp?urn=23461982 Ташкент прощается с троллейбусом] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170921060941/http://is.park.ru/doc.jsp?urn=23461982 |date=2017-09-21 }} // park.ru</ref> * Соли 2014 масҷиди Минор сохта шудааст * Соли 2016 ҳаракати трамвай дар шаҳр қатъ карда шуд<ref>[http://news.uzreport.uz/news_3_r_140344.html/ В Ташкенте закрылся трамвай] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160329173759/http://news.uzreport.uz/news_3_r_140344.html/ |date=2016-03-29 }} // uzreport.uz</ref> == Тақсимоти маъмурӣ-ҳудудӣ == Тошканд аз 12 ноҳия иборат аст. Ба ҳайати қаламрави шаҳр қитъаи 385,17 га дохил мешавад, ки дар дохили қаламрави [[вилояти Тошканд]] дар 14 км шимолу шарқи Тошканд ҷойгир аст<ref name="Кадастр2">{{Cite web|url=https://data.gov.uz/ru/datasets/1286|title=Кадастровое деление города Ташкент (в разрезе зон)|accessdate=2016-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161229190424/http://data.gov.uz/ru/datasets/1286|archivedate=2016-12-29}}</ref> (шаҳраки Улуғбек), ки ба ноҳияи Мирзо-Улуғбеки Тошканд мансуб аст. Маълумоте, ки аз ҷониби Идораи захираҳои замин ва кадастри давлатии шаҳри Тошканд дар шакли тавозуни замини Тошканд (ба ҳолати 1 январи соли 2016) нашр шудааст<ref name="Area 2016">[https://data.gov.uz/ru/datasets/1322 Сведения о земельном балансе города Ташкента (по состоянию на 1 января 2016 г.)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220517145238/https://data.gov.uz/ru/datasets/1322 |date=2022-05-17 }} Портал открытых данных Республики Узбекистан</ref> ва дар шакли маълумот дар бораи тақсимоти кадастрии шаҳри Тошканд<ref name="Кадастр2"/> дар баъзе ҳолатҳо, онҳо нисбат ба майдони ҳам ноҳияҳои алоҳида ва ҳам тамоми шаҳр фарқиятҳои ҷиддӣ доранд. Ҳамин тавр, тибқи тақсимоти кадастрӣ, то 1 январи соли 2021 майдони шаҳри Тошканд ба 35 788.4 га баробар аст<ref name="Новый район Ташкента">{{Cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2020/09/09/yangi-hayot/|title=Депутаты утвердили создание Янгихаётского района Ташкента|accessdate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217114616/https://www.gazeta.uz/ru/2020/09/09/yangi-hayot/|archivedate=2021-12-17}}</ref> === Васеъшавии шаҳр === Моҳи июни соли 2019 бюрои меъмории бритоние нақшаи "Тошканди Нав"-ро пешниҳод кард, ки дар майдони 200 км² ҷанубу шарқи шаҳри мавҷуда ҷойгир аст, ки масоҳати он тақрибан 335 км²-ро ташкил медиҳад. Тошканд дар байни ҷараенҳои Обии Чирчиқ ва Қарасу дар Ноҳияҳои Юқори Чирчиқ ва Урта Чирчиқи вилояти Тошканд васеъ мешавад. Сохтмони маркази нави маъмурӣ ва иқтисодии "в поле" барои кам кардани бори "шаҳри кӯҳна" ва нигоҳ доштани симои меъмории он пешбинӣ шудааст. Гуфта мешуд, ки шаҳри нав метавонад ду миллион нафарро ҷойгир кунад ва сафоратхонаҳо, биноҳои вазорату идораҳо ба минтақаи маъмурии он кӯчонида мешаванд<ref name="какбишкек">{{Cite web|url=https://fergana.media/news/108597/|title=Ташкент прирастет территорией площадью с Бишкек|date=2019-07-01|publisher=Информационное агентство Фергана|accessdate=2023-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230329163409/https://fergana.media/news/108597/|archivedate=2023-03-29}}</ref><ref name="800тысяч">{{Cite web|url=https://fergana.media/news/129457/|title=Население Нового Ташкента решено увеличить до 800 тысяч человек|date=2023-03-11|publisher=Информационное агентство Фергана|accessdate=2023-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230329161916/https://fergana.media/news/129457/|archivedate=2023-03-29}}</ref>. Палатаи қонунгузории Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Узбекистон 16 августи Соли 2021 қарори no 1290-IV "Дар бораи тағйир додани сарҳади ноҳияҳои Зангиота, Юкоричирчиқ, Уртачирчиқ ва Қибрайи вилояти Тошканд ва ноҳияҳои Сергелӣ, Бектемур, Мирзо-Улуғбек ва Яшнободи шаҳри Тошканд, инчунин вилояти Тошканд ва шаҳри Тошканд" - ро қабул кард<ref>{{Cite web|url=https://lex.uz/ru/docs/5658189|title=Постановление № 1290-IV "Об изменении границ Зангиатинского, Юкоричирчикского, Уртачирчикского и Кибрайского районов Ташкентской области и Сергелийского, Бектемирского, Мирзо-Улугбекского и Яшнабадского районов города Ташкента, а также Ташкентской области и города Ташкента"|lang=ru|accessdate=2021-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217120551/https://lex.uz/ru/docs/5658189|archivedate=2021-12-17}}</ref>. Ҳамин тариқ, майдони шаҳри Тошканд дар маҷмӯъ ва аз ҷумла, чор ноҳияи он — Мирзо-Улуғбек, Яшнобод, Сергелӣ ва Бектемур хеле афзуд<ref>{{Cite web|url=http://senat.uz/ru/lists/view/3364|title=ИНФОРМАЦИЯ о восемнадцатом пленарном заседании Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан|website=senat.uz|lang=ru|accessdate=2021-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907101552/https://senat.uz/ru/lists/view/3364|archivedate=2021-09-07}}</ref>. Мувофиқи қарор, ҳудуди Тошканд бо ҳисоби ҳамроҳ кардани 7853,3 гектар заминҳои ноҳияҳои Зангиота, Кибрай, Юқоричирчиқ, Уртачирчиқи [[вилояти Тошканд]] васеъ шуд. Дар айни замон, [[вилояти Тошканд]] аз ҳайати шаҳри Тошканд 171,3 гектар замин гирифт. Майдони маъмуриятӣ ба шаҳри Тошканд тобеъ буда, пас аз тағйири марзҳо 435 км²-ро ташкил дод. Тағйир додани ноҳияҳо: * Ба ҳайати '''Ноҳияи Сергелӣ''' 1827,1 гектар замин ба Тошканд дохил карда шудааст '''[[Ноҳияи Зангиата]]и''' [[Вилояти Тошканд]] (маҳаллаҳои Чорбоғ, Белариқ, Файзлӣ, Ҷалойир, Номданак, Қумариқ, Хонободтепа, Тараққиёт, Қорасув, Хонобод, Қушбегӣ, Сохибкор, Истиқлол, Нурафшон); * Ба ҳайати '''Ноҳияи Бектемур''' 490 гектар замин ба тошканд дохил карда шудааст. [[Ноҳияи Юкоричирчиқ]] (маҳаллаи Гулбоғ, Йик ота) ва 1134,2 га [[Ноҳияи Уртачирчиқ]] [[Вилояти Тошканд]] ("Бектемир", "Нурафшон", "Намуна", "Янги ҳаёт", "Алишер Навоӣ"); * Ба ҳайати '''Ноҳияи Мирзо-Улуғбек''' ки 2294,6 га заминро дар бар мегирад (Геофизика, Алишеробод, Чингелдӣ, Дӯстлик, Тараққиёт, Баркамол, Боғишамол, Ватанпарвар, Амир Темур, Мевазор, Гулбоғ, Гулзор-1, Пастки юз); * Ба ҳайати '''Ноҳияи Яшнабод''' 2107,4 га замин дохил карда шудааст ''' Ноҳияи Қибрай ''' [[Вилояти Тошканд]] ("Ҷарбошӣ", "Ташистӣ", "Ибрат", "Миришкор", "Аргин", "Баҳор", "Чинор", "Товкентеппа"). * Дар айни замон, 33,8 гектар замин '''Ноҳияи Сергелӣ'''-и Тошканд (рӯйхати маҳаллаҳо оварда нашудааст) ба ҳайати '''[[Ноҳияи Зангиата]]и''' [[Вилояти Тошканд]], ва 137,5 гектар замини '''Ноҳияи Бектемир'''  ба ҳайати '''[[Ноҳияи Юкоричирчиқ]]'''. 10 марти соли 2023 лоиҳаи '''"Тошканди Нав"''' ба Президент [[Шавкат Мирзиёев]] пешниҳод карда шуд. Хадамоти матбуотӣ изҳор дошт, ки он барои 800 ҳазор нафар аҳолӣ пешбинӣ шудааст. Консепсияи "Тошканди Нав" қисми нақшаи генералии пойтахт то соли 2045 мебошад<ref name="800тысяч"/>. == Иқтисодиёт == [[Акс:NBU 01.01.2020.jpg|thumb|left|Бонки миллии Ӯзбекистон бузургтарин бонки тиҷоратӣ]] Ба Тошканд дар сохтори истеҳсоли маҳсулоти саноатии [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] — 19,2% вазни бештар аз ҳаҷми умумии саноати ҷумҳуриявӣ рост меояд. Ҳиссаи зиёди молҳои истеъмолии ҷумҳурӣ низ дар Тошканд — 27,1 % аз ҳаҷми умумии молҳои истеъмолӣ истеҳсол карда мешавад.<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-komiteta/5084-promyshlennoe-proizvodstvo-respubliki-uzbekistan-za-yanvar-oktyabr-2018-goda|title=Statistika qo'mitasi - Промышленное производство Республики Узбекистан за январь-октябрь 2018 года|author=Super User|publisher=stat.uz|lang=ru|access-date=2018-11-27|archive-date=2018-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127114740/https://stat.uz/ru/press-tsentr/novosti-komiteta/5084-promyshlennoe-proizvodstvo-respubliki-uzbekistan-za-yanvar-oktyabr-2018-goda|url-status=live}}</ref>. Соҳаи пешбари саноат — [[мошинсозӣ]]: заводи тракторсозии Тошканд, заводи таъмири тепловозҳои Тошканд, Иттиҳодияи истеҳсолии ҳавопаймоии (авиатсионии) Тошканд ба номи В.П. Чкалов ва бисер дигар коргоҳҳо мебошанд. Заводҳои техникаи барқӣ ба мисли: «Фотон», «Спутник», «Миконд» мавҷуданд, ки резисторҳо, нақшаҳои интегралӣ, маводҳои махсус ва нимфабрикатҳо истеҳсол мекунанд; "Зенит", ки ба нақшаҳои интегралӣ ва таҷҳизоти радио тахассус дорад; заводи техникаи барқӣ, қисман заводи дастгоҳҳои радиобарқии Тошканд ва заводи Мошинҳои ҳисоббарории барқии Тошканд "Алгоритм"; заводи барқӣ-механикии Тошканд, ки ба истеҳсоли системаҳои автоматикунонидашудаи идоракунӣ ва воситаҳои алоқа тахассус дорад.<ref>''Кульчик Юрий Генрихович''. [http://www.igpi.ru/info/people/kulchik/uzb.html Республика Узбекистан в середине 90-х Годов] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927005632/http://www.igpi.ru/info/people/kulchik/uzb.html |date=2007-09-27 }} на сайте IGPI.RU</ref>. Дар Тошканд ягона Маркази хидматрасонии ҳавопаймоҳо дар [[Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ]] — Boeing 787 Dreamliner ҷойгир аст.<ref>{{cite web|title=В Ташкенте состоялось открытие единственного в СНГ Центра по обслуживанию самолетов Boeing 787 Dreamliner|url=https://podrobno.uz/cat/economic/v-tashkente-sostoyalos-otkrytie-edinstvennogo-v-sng-tsentra-po-obsluzhivaniyu-samoletov-boeing-787-d/|website=Podrobno.uz|access-date=2018-11-26|lang=ru|archive-date=2018-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127064835/https://podrobno.uz/cat/economic/v-tashkente-sostoyalos-otkrytie-edinstvennogo-v-sng-tsentra-po-obsluzhivaniyu-samoletov-boeing-787-d/|url-status=live}}</ref>. Инчунин саноати сабук (пахтакорӣ, трикотажӣ, пойафзол ва ғайра), сохтмон, кимиё, нафту кимиё, кимиё ва дорусозӣ, хӯрокворӣ рушд кардааст. [[Акс:IBC Tashkent c.jpg|thumb|right|Маркази байналмилалии тиҷорат]] Дар Тошканд бузургтарин фабрикаи қаннодӣ дар Осиёи Миёна "Crafers" ҷойгир аст. Соҳаи саноати шиша низ, ки аз ду корхонаи калони шишасозии Campalia Glass ва Асл Ойна (Asl Oyna) иборат аст. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии истеҳсолшуда — 3472,8 млн сӯм (афзоиш то соли 2007 — 136,8%) мебошад. Дар Тошканд инчунин корхонаҳои зиёди хусусии соҳибкорони хурд фаъолият мекунанд. Ҳаҷми маҳсулоти саноатии истеҳсолкардаи онҳо — 1073,1 миллион сӯмро ташкил медиҳад. Дар Тошканд ду ноҳия мавҷуд аст, ки асосан марказҳои тиҷоратӣ, идораҳои ширкатҳои хориҷӣ ва бонкҳои маҳаллӣ ҷойгиранд. Ин —International Business Center - Маркази байналмилалии тиҷорат ва минтақаи тиҷоратии —Tashkent Business District. Дар Минтақаи махсуси тиҷоратӣ — '''Tashkent Business District''' барои рушди тиҷорати хурд, миёна ва калон дар Ӯзбекистон таъсис дода шудааст. Дар Tashkent Business District намояндагиҳои гуногуни ширкатҳои хориҷӣ, марказҳои тиҷоратӣ, мағозаҳои бисёрбренддор, автосалонҳо, идораҳои ширкатҳои нафту газ, идораҳои асосии бонкҳо<ref name="yp-tashkent">{{cite web| url=https://www.yellowpages.uz/gorod/tashkent| title=Справочник компаний Ташкента (Yellow Pages Uzbekistan)| access-date=2017-12-26| archive-date=2017-12-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20171226235224/https://www.yellowpages.uz/gorod/tashkent| url-status=live}}</ref> ва инчунин маҳаллаҳои манзилгоҳҳои бонуфуз ҷойгиранд. Сохтмони Маркази байналмилалии инноватсионии баландтехнологии — Delta City аз он ҷумла дар Тошканд ба нақша гирифта шудааст.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/ru/2019/06/10/delta-city/|title=Delta City решено построить в другой части Ташкента|date=2019-06-10|publisher=Газета.uz|lang=ru|access-date=2019-06-17|archive-date=2019-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617213145/https://www.gazeta.uz/ru/2019/06/10/delta-city/|url-status=live}}</ref>. Арзиши лоиҳае, ки дар якҷоягӣ бо Кореяи Ҷанубӣ — POSCO Daewoo, дар ин ҷо амалӣ карда мешавад 1,4 миллиард доллар арзебӣ мешавад. == Нақлиёт == Тошканд маркази калони нақлиёти авиатсионӣ, роҳи оҳан ва автомобилӣ мебошад. === Фурудгоҳҳо === [[Акс:Tashkent airport - panoramio.jpg|альт=|мини|Ҳавопаймои «Ӯзбекистон ҳаво йуллари» дар Фурудгоҳи байналмилалии Тошканд ба номи Ислом Каримов]] Дар Тошканд ду фурудгоҳ амал мекунад. * '''''Тошканд Ҷанубӣ''''' Фурудгоҳи байналмилалии "Тошканд" ба номи Ислом Каримов, ки дар қисми ҷанубии шаҳр ҷойгир аст, барои парвозҳои байналмилалӣ, ҷумҳуриявӣ ва ҳукуматӣ истифода мешавад. Ин фурудгоҳ ҳамеша дар инфрасохтори нақлиетии ИҶШС ҷойгоҳи махсусан муҳимро ишғол мекард ва аҳамияти он барои ҷараени нақлиети кишварҳои ИДМ то имрӯз боқӣ мондааст. Ин фурудгоҳи асосӣ барои ҳавопаймоҳои Ширкати миллии ҳавопаймоии Uzbekistan Airways мебошад. * '''''Тошканд Шарқӣ''''' Фурудгоҳи Тошканд Шарқӣ, ки дар канори шарқии шаҳр ҷойгир аст, қаблан ҳамчун фурудгоҳи ҳарбӣ-нақлиётӣ дар якҷоягӣ бо ҳавопаймоҳои боркаши Ширкати ҳавопаймоии Uzbekistan Airways, Нерӯҳои Ҳавоии Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва Иттиҳодияи истеҳсолии авиатсионии Тошканд ба номи Чкалов истифода мешуд, ки дар он парвозҳои ҳавопаймоҳои ҳарбӣ-нақлиётӣ, таҷрибавӣ ва давлатӣ иҷро карда мешуданд. Дар айни замон дар он сохтмони як маҷмааи нави ҳавопаймоии шаҳрвандӣ барои ҳавопаймоҳои тиҷоратӣ идома дорад.<ref>{{cite web|title=Часть бывшего ТАПОиЧ передали для создания аэропорта бизнес-авиации|url=https://www.spot.uz/ru/2018/04/05/business-avia/|website=Spot – Бизнес, технологии и инновации в Узбекистане|date=2018-04-05|access-date=2018-11-27|lang=ru|archive-date=2018-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127193547/https://www.spot.uz/ru/2018/04/05/business-avia/|url-status=live}}</ref>. Инчунин то соли 2019 фурудгоҳи "Тошканд-Сергели", ки дар минтақаи ҷойгоҳи "Спутник" ҷойгир буд, вуҷуд дошт ва баъдтар аз истифода бароварда шуд. Дар замони шӯравӣ он барои интиқоли мусофирон дар Ӯзбекистон истифода мешуд. Дар айни замон, фурулгоҳи номбурда истифода бурда намешавад ва амал намекунад. === Нақлиёти Роҳи оҳан === Ду истгоҳи роҳи оҳан ба Тошканд хизмат мерасонанд: * Тошканд-Шимолӣ — самтҳои байналмилалӣ, қатораҳои Afrosiyob. * Тошканд Ҷанубӣ — самтҳои дохилидавлатӣ, рафти қаторҳои барқии наздишаҳрии самтҳои Бекобод, Ҳаваст ва Хоҷикент. Тошканд нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани баландсуръати Ӯзбекистон аст. <gallery> Tashkent Railway Station.jpg |Истгоҳи «Тошканд-Шимолӣ» Ташкент - Южный Вокзал.jpg|Истгоҳи «Тошканд-Ҷанубӣ» Hi-speed trains Afrosiyab (Uzbekistan).JPG|Қатори барқии «Afrosiyob» </gallery> === Нақлиёти шаҳрии заминӣ === [[Акс:Man bus Tashkent.jpg|мини|Автобуси [[MAN]] дар Тошканд |альт=]] Қисми асосии нақлиёти шаҳрро ширкати "Тошшаҳартрансхизмат" хидмат мерасонад. Тошканд дорои шабакаи васеи автобусҳо, автобусҳои барқӣ ва микроавтобусҳо мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://vzglyad.uz/ru/post/2023/12/06/v-tashkente-na-marshrut-vyshli-18-metrovye-elektrobusy-garmoshki|title=В Ташкенте на маршрут вышли 18-метровые электробусы-гармошки|lang=ru-RU|last=sergei|website=Новости Узбекистана — Взгляд.uz|date=2023-12-06|access-date=2025-05-24}}</ref> Автобусҳои асосии истифодашаванда MAN A22, Mercedes-Benz Conecto LF , SAZ LE60 ва автобусҳои хурди Isuzu мебошанд, ки дар корхонаи муштараки Самарқанд «SamAvto» сохта шудаанд; инчунин автобусхо ва автобусхои барқии истеҳсоли Чин мавҷуданд ва ба сокинони шаҳр ва мусофирон хидмат мерасонад. Хидматрасонии таксӣ васеъ паҳн шудааст, аз ҷумла Яндекс Такси.<ref>{{cite web|title=Яндекс.Такси начал работу в Узбекистане|url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/04/04/yandex-taxi/|website=Газета.uz|date=2018-04-04|access-date=2018-04-05|lang=ru|archive-date=2019-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508071549/https://www.gazeta.uz/ru/2018/04/04/yandex-taxi/|url-status=live}}</ref>. Нақлиёти Троллейбус дар Тошканд аз 5 ноябри соли 1947 то 1 майи соли 2010 амал мекард.<ref>[http://is.park.ru/doc.jsp?urn=23461982 Ташкент прощается с троллейбусом] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20170921060941/http://is.park.ru/doc.jsp?urn=23461982 |date=2017-09-21 }} // park.ru</ref>. Хадамоти трамвай аз 29 декабри соли 1912 то 2 майи соли 2016 вуҷуд дошт.<ref>[http://news.uzreport.uz/news_3_r_140344.html/ В Ташкенте закрылся трамвай] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160329173759/http://news.uzreport.uz/news_3_r_140344.html/ |date=2016-03-29 }} // uzreport.uz</ref>. Трамвайные пути были демонтированы, вагоны перевезены и запущены в [[Самаркандский трамвай|Самарканде]]. Роҳҳои трамвай аз байн бурда шуданд, вагонҳо интиқол дода шуда, роҳҳои нақлиёт кашонда дар Самарқанд ба истифода дода шуданд. Моҳи августи соли 2016 илова ба ду ҳалқаи мавҷуда – роҳи ҳалқаи Тошканд (TRR) ва Роҳи хурд ҳалқаи (TMKAD) сеюмин ҳалқаи кушода шуд.<ref>{{cite web |url=http://ru.sputniknews-uz.com/infographics/20160330/2334453.html/ |title=Изменения на карте Ташкента: развязки и третье кольцо |access-date=2016-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404180652/http://ru.sputniknews-uz.com/infographics/20160330/2334453.html |archive-date=2016-04-04 |url-status=dead |accessdate=2025-07-19 |archivedate=2016-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160404180652/http://ru.sputniknews-uz.com/infographics/20160330/2334453.html }}</ref> === Метрои Тошканд === [[Акс:Tashkent metro logo.svg|150px|left]] Аз соли 1977 инҷониб дар шаҳри Тошканд аввалин метро дар [[Осиёи Марказӣ]] фаъолият мекунад, ки аз се хатти ба ҳам пайваст - Чилонзор <ref>Первый участок Чиланзарской линии был пущен в эксплуатацию 6 ноября 1977 года.</ref>,, Ӯзбекистон, Юнусобод [2] ва хатти 30-солагии Истиқлолияти Ӯзбекистон <ref>Первый участок Юнусабадской линии был пущен в эксплуатацию [[24 октября]] 2001 года.</ref> иборат буда, дар маҷмӯъ 50 истгоҳ дорад. Дар соли 2022 мусофиркашонии метро 125,9 миллион нафарро ташкил дод.<ref name="asmetrottx">{{Cite web |url=http://www.asmetro.ru/upload/docs/2019.pdf |title=Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2022 год |access-date=2022-09-11 |archive-date=2021-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110011215/http://asmetro.ru/upload/docs/2019.pdf |url-status=live |accessdate=2025-07-19 |archivedate=2021-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110011215/http://asmetro.ru/upload/docs/2019.pdf }}</ref>. Аз рӯи дарозии роҳ метрои Тошканд дар миёни кишварҳои пасошӯравӣ пас аз метрои Санкт-Петербург ва Маскав дар ҷои 3-юм аст. Соли 2017 сохтмони хатти эстакада бахшида ба 30-солагии истиқлолияти Ӯзбекистон оғоз гардид <ref>{{cite web |url = https://www.gazeta.uz/ru/2017/10/18/metro/ |title = Вместо кольцевой электрички будет кольцевое метро |author = |date = 2017-10-18 |website = |publisher = Газета.uz |access-date = 2018-01-07 |lang = |archive-date = 2020-08-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200830211641/https://www.gazeta.uz/ru/2017/10/18/metro/ |url-status = live }}</ref>, хатти аввал 30 августи соли 2020 ба истифода дода шуд. <gallery class="center"> Metro train 81-718.0-719.0 (cropped).jpg|<small>"81-718/719" барои метрои Тошканд дар истгоҳи Чкаловская (ҳоло Дӯстлик), 2004</small> Tashkent metro drushbanarod.jpg|"81-717/714" дар истгоҳи Дӯстии халқҳо, 2007 81-765-766 for Tashkent Metro.jpg|<small>"81-765/766/767" барои метрои Тошканд дар ҳудуди заводи "Метровагонмаш", ш Митиши, 2019</small> Станция метро Шахристан.jpg|Истгоҳи «Шахристанская», 2020 Станция Yunusobod.jpg|Истгоҳи «Юнусобод», 2020 Станция Дустлик-2 Кольцевой линии.jpg|Қатораи «Москва» 81-765/766/767 дар истгоҳи Дӯстлик-2, 2020 </gallery> == Ҷомеа == === Дин === {{Сабки нигораҳо}}<gallery mode="packed" heights="200px" class="ts-gallerystyle-gray"> Акс:Madrasah_Kukaldash_(Tashkent)_12-07.JPG|пайванд=Файл:Madrasah_Kukaldash_(Tashkent)_12-07.JPG|алт=Медресе Кукельдаш| [[Мадрасаи Кӯкалтош (Тошканд)]] Акс:Medrese_Barakhan_13-21.JPG|пайванд=Файл:Medrese_Barakhan_13-21.JPG|алт=Медресе Баракхана| [[Мадрасаи Бароқхон]] Акс:Mavzoley_Kaffal_Shashi_13-36.JPG|пайванд=Файл:Mavzoley_Kaffal_Shashi_13-36.JPG|алт=Мавзолей Каффаля Шаши| Мақбараи Каффол Шоши </gallery>{{Сабки нигораҳо}}<gallery mode="packed" heights="200px" class="ts-gallerystyle-gray"> Акс:Ensemble_Sheikhantaur.JPG|пайванд=Файл:Ensemble_Sheikhantaur.JPG|алт=Ансамбль Шейхантаур| Маҷмааи Шайхонтавр Акс:Mausoleum_Zangiata_15-12.JPG|пайванд=Файл:Mausoleum_Zangiata_15-12.JPG|алт=Мавзолей Зангиата| Мақбараи Зангиота Акс:Mosque_Khoja_Akhrar_12-13.JPG|пайванд=Файл:Mosque_Khoja_Akhrar_12-13.JPG|алт=Мечеть Ходжа Ахрар Вали| Масҷиди Хоҷа Ахрори Валӣ </gallery>Аксарияти ахолии диндор — мусалмонони [[Суннӣ|суннист]] <ref>{{Cite web|url=https://mfa.uz/ru/press/news/2017/10/12842/|title=Министерство иностранных дел Республики Узбекистан — Онлайн-библиотека|publisher=mfa.uz|accessdate=2019-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107182908/https://mfa.uz/ru/press/news/2017/10/12842/|archivedate=2019-01-07}}</ref> . ==== Маъбадҳои динҳои дигар ==== {{Сабки нигораҳо}}<gallery mode="packed" heights="200px" class="ts-gallerystyle-gray"> Акс:Church_of_St._Felipe_in_Tashkent_5351.JPG|пайванд=Файл:Church_of_St._Felipe_in_Tashkent_5351.JPG|алт=Армянская церковь Святого Филиппа| Калисои армании Филиппус Акс:Евангелическо-лютеранская_церковь_(Ташкент).jpg|пайванд=Файл:Евангелическо-лютеранская_церковь_(Ташкент).jpg|алт=Евангелическо-лютеранская церковь| Калисои евангелӣ лютеранӣ Акс:Cathedral_of_the_Sacred_Heart_of_Jesus_Christ.jpg|пайванд=Файл:Cathedral_of_the_Sacred_Heart_of_Jesus_Christ.jpg|алт=Католический Собор Святейшего Сердца Иисуса| Калисои католикии қалби муқаддаси Исо </gallery> {| class="graytable" style="text-align:center" | width="25%" |[[Акс:Cathedrale_de_la_Dormition_de_Tachkent_13-53.jpg|марказ|152x152пкс]] | width="25%" |[[Акс:St._Alexander_Nevsky_Orthodox_church_in_Tashkent_16-20.JPG|марказ|150x150пкс]] | width="25%" |[[Акс:St._Vladimir_Orthodox_church_in_Tashkent_11-52.JPG|пайванд=Файл:St._Vladimir_Orthodox_church_in_Tashkent_11-52.JPG|200x200пкс]] |- | Кафедраи Фарзияи Модари Худо | Калисои Санкт Александр Невский | Калисои Санкт Владимир |- | width="25%" |[[Акс:Church_of_Hieromartyr_Hermogenes_in_Tashkent_13-59.JPG|пайванд=Файл:Church_of_Hieromartyr_Hermogenes_in_Tashkent_13-59.JPG|200x200пкс]] | width="25%" |[[Акс:Female_monastery_in_Tashkent_16-24.JPG|пайванд=Файл:Female_monastery_in_Tashkent_16-24.JPG|200x200пкс]] | width="25%" |[[Акс:G‘olib_Georgiy_ibodatxonasi_(Toshkent).jpg|пайванд=Файл:G‘olib_Georgiy_ibodatxonasi_(Toshkent).jpg|200x200пкс]] |- | Маъбади шаҳиди муқаддас Гермоген | Конвенти Сегона-Никольский | Капеллаи Георгий Пирӯзӣ |- |} Дар шаҳр якчанд муассисаҳои калисои православии рус амал мекунанд: * Шаҳри руҳониён дар ҳавзаи Митрополити Осиёи Марказӣ ; * Семинарияи теологӣ <ref>{{Cite web|url=http://www.tv-soyuz.ru/videonews/allvideos/10-diocesanlife/28336-po-blagosloveniyu-mitropolita-tashkentskogo-i-uzbekistanskogo-vikentiya-pri-tashkentskoy-duhovnoy-seminarii-nachalo-svoyu-rabotu-regentskoe-otdelenie|title=По благословению митрополита Ташкентского и Узбекистанского Викентия при ташкентской духовной семинарии начало свою работу регентское отделение|accessdate=2012-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120906120726/http://www.tv-soyuz.ru/videonews/allvideos/10-diocesanlife/28336-po-blagosloveniyu-mitropolita-tashkentskogo-i-uzbekistanskogo-vikentiya-pri-tashkentskoy-duhovnoy-seminarii-nachalo-svoyu-rabotu-regentskoe-otdelenie|archivedate=2012-09-06}}</ref> . Соли 2012 шӯъбаи махсус кушода шуд, ки дар он роҳбарони хори калисо тайёр карда мешаванд. == Фарҳанг ва санъат == Дар Тошканд марказҳои илмӣ-таълимӣ ва фарҳангӣ, 12 театр ва 22 осорхона мавҷуд аст. Дар шаҳр [[ёдгориҳои таъриху фарҳанг]]ӣ, [[ёдгориҳои меъморӣ]], аз қабили [[мақбара]]и Шайхонтавур ([[асри XV]]) ва Каффол Шошӣ, [[мадраса|мадрасаҳои]] [[Мадрасаи Бароқхон|Бароқхон]] ва [[Мадрасаи Кӯкалтош (Тошканд)|Кӯкалтош]] (ҳарду [[асри XVI]]) мавҷуданд. Театри «Илҳом», ки бо намоишномаҳои таҷрибавӣ ва мутобиқ гардонидашудаи ғайримуқаррарии осори классикӣ маъруф аст, як ҷузъи барҷастаи ҳаёти фарҳангии Тошканд мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://samarkandtours.com/ru/uzbekistan/tashkent/|title=Ташкент — столица Узбекистана|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214152656/https://samarkandtours.com/ru/uzbekistan/tashkent/|archive-date=2021-02-14|access-date=2021-04-03|url-status=live|accessdate=2025-07-20|archivedate=2021-02-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214152656/https://samarkandtours.com/ru/uzbekistan/tashkent/}}</ref>. === Театрҳо === * Театри бузурги ба номи Алишер Навоӣ * Театри миллии академии драмавии ӯзбекӣ (Ўзбек Миллий академик драма театри) * Театри драмавии русии Ӯзбекистон (собиқ театри Горький) * Театри Илхом * Театри драмавии ӯзбекӣ ба номи Аброр Ҳидоятов * Театри драмавии мусиқӣ ва мазҳакаи ӯзбекӣ ба номи Муқимӣ * Театри давлатии мазҳакаи мусиқии Тошканд (театри Оперетта) * Маркази фарҳангию эҷодии Аладдин * Театри рақси ба номи Офарин * Театри ҷавонони Ӯзбекистон * Театри ҷумҳуриявии тамошобинони ҷавони Ӯзбекистон * Театри давлатии ҷумҳуриявии лӯхтак * Театри давлатии сатираи Ӯзбекистон === Муассисаҳои фарҳанг === * Национальный симфонический оркестр Узбекистана * Ансамбль Хазрати Имам: здесь хранится одна из древнейших сохранившихся рукописей Корана, датируемой VII веком[1]. * Арт-центр «Ташкент Плаза» (национальное декоративно-прикладное искусство Узбекистана) * Галерея изобразительного искусства Узбекистана[2] * Геологический музей * Государственный литературно-мемориальный дом-музей Сергея Бородина * Государственный музей искусств Узбекистана — основан в 1918 году как Музей народного университета, позднее Центральный художественный музей, с 1924 года — Ташкентский музей искусств, с 1935 года — Государственный музей искусств Узбекистана * Государственный музей истории Тимуридов * Государственный музей истории Узбекистана * Государственный музей литературы имени Алишера Навои: в июне 1870 года в Ташкенте создана Туркестанская библиотека[3], впоследствии ставшая Национальной библиотекой Узбекистана им. Алишера Навои. * Государственный музей прикладного искусства Узбекистана * Государственный музей природы Узбекистана * Дворец творчества молодёжи * Дом-музей Айбека Муса Ташмухамедова * Дом-музей Гафура Гуляма * Дом-музей Мухтара Ашрафи * Дом-музей Сулеймана Юдакова * Дом-музей Юнуса Раджаби * Клуб-музей Анны Ахматовой «Мангалочий дворик» * Мемориальный музей Тамары Ханум * Мемориальный дом-музей Урала Тансыкбаева * Мемориальный дом-музей Юлдаша Ахунбабаева * Музей астрономии * Музей вооружённых сил * Музей здравоохранения имени К.С. Заирова * Музей истории связи * Музей киноискусства Узбекистана * Музей олимпийской славы * Музей памяти жертв репрессий * Музей Сергея Есенина * Ташкентский дом фотографии * Ташкентский зоопарк * Ташкентский музей железнодорожной техники * Ташкентский планетарий * Центральный выставочный зал<ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://mytashkent.uz/2019/03/11/vystavochnyj-zal-akademii-hudozhestv/|title=Выставочный зал Академии художеств|website=Письма о Ташкенте|access-date=2022-10-25|archive-date=2022-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025103527/https://mytashkent.uz/2019/03/11/vystavochnyj-zal-akademii-hudozhestv/|url-status=live}}</ref> <gallery>Паровоз П36 в Ташкентском музее.jpg|Паровози Р36 дар Осорхонаи таҷҳизоти роҳи оҳани Тошканд 1973 CPA 4267.jpg|Маркаи почтаи ИҶШС, 1973 Ташкентский зоопарк - panoramio (1).jpg|Боғи ҳайвоноти Тошканд Chorsu Bazaar in Tashkent.jpg|Гумбазт бозори Чорсу Mausoleum of Sheikh Zaynudin 12-44.JPG|Мақбараи Шайх Зайнудин </gallery> === Қасрҳои фарҳанг === * Қасри фарҳанг ва техникам ҳавопаймонсозони ба номи В. Сивтса * Қасри фарҳанги ТТЗ * Қасри ҷумҳупиявии мактаббачагон * Касри фарҳанги коргарони роҳи оҳан === Қасрҳои консертӣ === * Қаср дӯстии халқҳо * Толори санъат «Туркистон» * Толори кино-консертии «Зарафшон» == Варзиш == [[Акс:Milliy_stadioni_(Bunyodkor)_01.jpg|мини|Варзишгоҳи Миллӣ (2012)]] [[Акс:Humo_Arena_2019.jpg|мини|Қасри ях "Хумо Арена" (2019)]] Футбол яке аз намудҳои дӯстдошати варзиш дар Тошканд аст. Дар ин шаҳр се [[Бошгоҳи футбол|бошгоҳи футболи]] маъруфи Ӯзбекистон — "Пахтакор", "Бунёдкор" ва "Локомотив" ҷойгир аст, ки ғолиби феълии Суперлигаи Ӯзбекистон аст. Аз мавсими соли 2002 танҳо бошгоҳҳои Тошканд ғолиби Суперлигаи Ӯзбекистон шудаанд. Ба далели мавқеъҳои пешсафи худ дар футболи Ӯзбекистон ҳар сол ҳадди ақал ду [[Бошгоҳи футбол|бошгоҳи футболи]] пойтахт дар Лигаи қаҳрамонҳои AFC ширкат мекунанд. Ҳар моҳи сентябр дар Тошканд чемпионати кушоди тенниси Тошканд баргузор мешавад. Шаҳр дорои иншооти сершумори бузурги [[Варзиш|варзиш]]<nowiki/>ӣ, аз ҷумла клуби тенниси Юнусобод, [[варзишгоҳ| варзишгоҳҳои]] «Пахтакор» ва «Миллий», қасри яхбандии бисёрфунксионалии «Ҳумо Арена» мебошад. Тошканд аксар вақт мизбони чорабиниҳои бузурги [[варзиш|варзишӣ]]<nowiki/>, ҳам ҷаҳонӣ ва ҳам қитъавӣ мебошад. Ҳамин тариқ, шаҳр се маротиба (солҳои 1995, 1999 ва 2017) Чемпионати Осиё оид ба [[Муштзанӣ|муштзанӣ]]<nowiki/>ро баргузор кардааст. Чемпионати Осиё оид ба футбол ду маротиба ( солҳои 2008 ва 2010 ) баргузор шудааст. Соли 2019 Чемпионати Осиё оид ба [[варзиши дучархасаворӣ]] дар шоҳроҳҳои Тошканд ва [[вилояти Тошканд]] баргузор шуд <ref>{{Cite web|url=http://2019accroadchamp.uz/|title=Asian Cycling Championship 2019. Uzbekistan, Tashkent. Official website.|publisher=2019accroadchamp.uz|accessdate=2019-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725092924/http://2019accroadchamp.uz/|archivedate=2019-07-25}}</ref> . Ҳар сол дар Тошканд марҳилаи Ҷоми ҷаҳон оид ба гимнастикаи бадеӣ баргузор мешавад <ref>{{Cite web|url=http://olympic.uz/ru/22850|title=Открытие этапа Кубка мира по художественной гимнастике в объективе НОК|publisher=Национальный олимпийский комитет Узбекистана|lang=ru|accessdate=2019-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031125717/http://olympic.uz/ru/22850|archivedate=2019-10-31}}</ref>. Тошканд Чемпионати ҷаҳон оид ба гӯштии соли 2014, Чемпионати Осиё оид ба [[гуштӣ]] ду бор (солҳои 1999 ва 2011 ), 3 маротиба Чемпионати Осиё оид ба [[дзюдо]] ( солҳои 2005, 2012 ва 2016 ), соли 2011 [[Чемпионати ҷаҳон]] оид ба [[гуштӣ]]<nowiki/>и тай ва бисёр [[мусобиқа]]<nowiki/>ҳои дигарро мизбонӣ кардааст. == Ташканд:[[Ҷозибаҳои гардишгарӣ]] == {{Сабки нигораҳо}}<gallery mode="packed" heights="200px" class="ts-gallerystyle-gray"> File:Seoul Mun, г. Ташкент (1).jpg|пайванд=Файл:Church_of_St._Felipe_in_Tashkent_5351.JPG|алт=Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun| Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun File:Seoul Mun, г. Ташкент (3).jpg |пайванд=Файл:Евангелическо-лютеранская_церковь_(Ташкент).jpg|алт=Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun| Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun File:Seoul Mun, г. Ташкент (2).jpg|пайванд=Файл:Cathedral_of_the_Sacred_Heart_of_Jesus_Christ.jpg|алт=Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun| Маркази тиҷорату-фароғатии Seoul Mun </gallery> {| class="graytable" style="text-align:center" | width="25%" |[[File:Медресе Барокхон, г. Ташкент 02.jpg|марказ|150пкс]] | width="25%" |[[File: Медресе Барокхон, г. Ташкент 05.jpg|марказ|150пкс]] | width="25%" |[[File:Медресе Кукалдош, г.Ташкент 01.jpg|марказ|150пкс]] |- | Мадрасаи Бароқхон | Намунаҳои ҳунармандони маҳаллӣ | Мадрасаи Кӯкалдош |- | width="25%" |[[File:Alisher Navoi Theatre in Tashkent 01.jpg|марказ|200пкс]] | width="25%" |[[File:The street of Tashkent City.jpg|марказ|120пкс]] | width="25%" |[[File:Уличные торговцы в Ташкенте.jpg|марказ|350пкс]] |- | Театри ба номи А. Навоӣ | Биноҳои маҳаллаи Tashkent City | Рассомони тошкандӣ дар кӯчаҳои Бродвей |- |} == Пайвандҳо == * [http://www.zamon.tj/articles/14/2647.html Тошканд пойтахти сулҳи фарҳанги Исломӣ дар соли 2007 эълон шуд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927235311/http://www.zamon.tj/articles/14/2647.html |date=2007-09-27 }} * [http://www.tashkent.uz Сомонаи расмии шаҳри Тошканд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200622101606/https://tashkent.uz/ |date=2020-06-22 }} {{Пойтахтҳои Осиё}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ӯзбекистон]] [[Гурӯҳ:Тошканд]] [[Гурӯҳ:Солномаи шаҳрҳо]] [[Гурӯҳ:Таърихи Тошканд]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои таърихӣ]] a38pe8224sqv0qt69amc42nz9ev4kbk 0 8455 1473099 1438729 2026-05-18T11:02:08Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473099 wikitext text/x-wiki {{Шахсият}} '''[[Магистр|Ҷими]] Донал «Ҷимбо» Вейлс''' ({{lang-en|Jimmy Donal Wales}}; тав. [[7 август]], [[Соли 1966|1966]]<ref>{{cite news|url=http://business.timesonline.co.uk/article/0,,9075-2516400_2,00.html|title=Biography: Jimbo Wales|publisher=Times Online}}{{Пайванди мурда|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) — корофари соҳаи интернет аз [[Амрико]], асосгузор ва сарвари лоиҳаҳои [[Бунёди Викимедиа|Викимедия]]. [[Лауреат]]и медали тилоии Нилс Бор ([[2013]]). Ӯ [[Муассисони Википедиа|ҳаммуассиси]] донишномаи озоди ғайритиҷоратии [[Википедия]] ва хадамоти тиҷоратии [[wiki hosting service]] [[Fandom (website)|Fandom]] (қаблан Wikia ном дошт) мебошад. Уэлс инчунин дар дигар лоиҳаҳои интернетӣ, аз ҷумла [[Bomis]], [[Nupedia]], [[WikiTribune]] ва [[WT Social]] иштирок кардааст. Уэлс дар [[Ҳантсвилл, Алобомо]] таваллуд шудааст ва дар [[Randolph School]] таҳсил кардааст. Ӯ [[Бакалавр|дараҷаи бакалавр]] ва [[Магистр|магистрро]] дар соҳаи молия аз [[Auburn University]] ва [[University of Alabama]] ба даст овардааст. Ҳангоми таҳсил дар мактаби олии илмӣ, Уэлс дар ду донишгоҳ дарс медод, аммо қабл аз хатми таҳсилаш барои кор дар соҳаи молия онро тарк кард ва баъдан ҳамчун [[Chief research officer|директори пажуҳишгоҳ]] дар [[Chicago Options Associates]] фаъолият кард. Соли 1996, Уэлс бо ду шарикаш [[Bomis]]-ро таъсис дод, ки як [[Web portal|портали вебӣ]] буд ва бо нашри аксҳои эротикӣ маъруф шуд. Bomis маблағгузории ибтидоии [[Peer review|энсиклопедияи баррасишудаи ҳамто]] [[Nupedia]] (2000–2003)-ро таъмин намуд. 15 январи 2001, Уэлс бо [[Ларри Сенгер|Ларри Сэнгер]] ва дигарон [[Википедия]]<nowiki/>ро ба роҳ монд, ки як энсиклопедияи [[Open content|муҳтавои боз]] буда, бо суръати баланд рушд кард ва машҳур гардид. Бо афзоиши шӯҳрати Википедия, Уэлс ба таблиғ ва намояндагии он машғул шуд. Ҳарчанд таърихан ӯро ҳамчун ҳаммуассис мешуморанд, худи Уэлс инро рад карда, худро ягона муассис эълон кардааст. Уэлс узви [[Wikimedia Foundation]] буда, дар ҳайати Шӯрои парасторон курсие бо унвони "бунёдгузори ҷомеа" дорад, ки бо таъйиноти шӯро дода шудааст. Ӯ ҳамасола дар конфронси [[Викимания|Wikimania]] суханронии "Вазъи Википедия"-ро ироа мекунад.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2012/7/15/3160926/jimmy-wales-wikipedia-gender-gap-kate-middleton-wedding-dress|title=Jimmy Wales, Mary Gardiner address Wikipedia’s gender gap at Wikimania conference|author=Amar Toor|website=The Verge|date=2012-07-15|lang=en-US|accessdate=2025-04-04}}</ref> Барои саҳмаш дар таъсиси Википедия, маҷаллаи ''[[Тайм|Time]]'' соли 2006 ӯро дар рӯйхати [[Time 100|100 шахсияти нуфузмандтарини ҷаҳон]] ҷой дод. == Зиндагии шахсӣ ва таҳсилот == [[Акс:20070803lintj jimbo jhung.jpg|thumb|250px]] Падари Вейлс менеҷери [[қассоб]]хона буд. Модараш, Дорис ва модаркалонаш, Эрма, [[мактаби хусусӣ]] доштанд. Дар ҳоли ҳозир, Вейлс дар [[Флорида|Санкт-Петербург, Флорида]] зиндагӣ мекунад.<ref>{{Cite web |url=http://news.com.com/Open-sourcing+the+news/2008-1025_3-5515166.html |title=Newsmaker:Open-Sourcing the News. |accessdate=2012-07-12 |archiveurl=https://archive.is/20120712004520/http://news.com.com/Open-sourcing+the+news/2008-1025_3-5515166.html |archivedate=2012-07-12 }}</ref> Дар мусоҳиба ба рӯзномаи ''[[Ню Йорк Таймз]]'', Ҷими Вейлс яке аз ду беҳтарин хотираҳояш аз [[Википедия]]ро , яъне гирифтани тӯппӣ/тоқии тоҷикӣ аз тоҷик писаре ёдовар шуд<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/11/18/magazine/18wwln-domains-t.html?ref=magazine|title=The New York Times:Encyclopedist’s Lair|publisher=[[Ню Йорк Таймз|The New York Times]]}}</ref>. Уэлс 7 августи соли 1966 дар [[Huntsville, Alabama]] ба дунё омадааст; аммо дар шаҳодатномаи таваллудаш санаи таваллуд 8 август сабт шудааст. Падараш, Ҷимми Калонӣ, мудири [[grocery store|дӯкони хӯрокворӣ]] буд, дар ҳоле ки модараш, Дорис Энн ({{nee|Дадли}}), ва модаркалонаш Эрма, муассисони "House of Learning" буданд<ref>{{Cite web|url=https://encyclopediaofalabama.org/article/jimmy-wales/|title=Wales, Jimmy|website=Encyclopedia of Alabama|lang=en-US|accessdate=2025-04-04}}</ref> {{cite encyclopedia |last = Wilson |first = Claire M. |title = Jimmy Wales |url = http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-2618 |access-date = December 26, 2017 |encyclopedia = [[Encyclopedia of Alabama]] |archive-date = December 20, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191220034549/http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-2618 |url-status = live |date = |accessdate = 2025-04-04 |archivedate = 2019-12-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20191220034549/http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-2618 |deadurl = yes }} як мактаби хусусии хурд, ки ба усули [[one-room school|мактаби яксинфӣ]] асос ёфта буд ва Уэлс ва се хоҳару бародараш таҳсилоти ибтидоии худро дар он ҷо гирифтаанд. Дар кӯдакӣ Уэлс ба хониш шавқу рағбати зиёд дошт. Вақте ки ӯ сесола буд, модараш як нусхаи ''[[World Book Encyclopedia]]''-ро аз як фурӯшандаи хона ба хона харид. Ҳангоми бузург шудан ва ёд гирифтани хониш, ин китоб барои ӯ муқаддас гардид, аммо ӯ зуд пай бурд, ки ''World Book'' нокифоя аст: новобаста аз миқдори маълумот, ҳамеша маводи бештаре вуҷуд дошт, ки дар он нест. ''World Book'' барои навсозӣ ба соҳибонаш тамғакҳо мефиристод ва Уэлс бо бодиққат онҳоро истифода мебурд. Ӯ мегӯяд: «Ман шӯхиомез мегӯям, ки ҳамчун кӯдак таҳрири энсиклопедияро бо часпондани тамғакҳое шурӯъ кардам, ки модарам харида буд».{{Cite news |first = Walter |last = Isaacson |url = https://www.thedailybeast.com/you-can-look-it-up-the-wikipedia-story |title = You Can Look It Up: The Wikipedia Story |work = The Daily Beast |date = October 19, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = June 13, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190613013448/https://www.thedailybeast.com/you-can-look-it-up-the-wikipedia-story |url-status = live }} Дар як мусоҳиба бо [[Brian Lamb]] дар соли 2005, Уэлс мактаби хусусии кӯдакии худро бо усули таълимии [[Montessori method|Монтессори]] шабеҳ донист, ки дар он "соатҳои зиёдро бо мутолиаи ''[[Encyclopædia Britannica|Бриттаника]]'' ва ''World Book'' мегузаронид". Дар синфаш танҳо чаҳор шогирд буданд, бинобар ин мактаб хонандагони синфҳои 1 то 4 ва 5 то 8-ро якҷоя мекард. Уэлс дар калонсолӣ аз муносибати ҳукумат бо ин мактаб интиқод кард ва «мудохила, бюрократия ва муфаттишони мағрури давлатӣ»-ро ҳамчун таъсири муҳиме ба ҷаҳонбинии сиёсии худ ном бурд. Пас аз хатми синфи ҳаштум, Уэлс ба [[Randolph School]] дохил шуд, <ref>{{Cite news|accessdate=2025-04-04|author=Rebecca Moore|language=en-us|title=Jimmy Wales '83: "Information evangelist"|url=https://discover.randolphschool.net/blog/k12/2013/01/07/wales|archivedate=2018-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181031005206/https://discover.randolphschool.net/blog/k12/2013/01/07/wales}}</ref> ки як мактаби таҳиявӣ барои донишгоҳ дар Ҳантсвилл буд ва ӯ онро дар синни 16 хатм кард. Ӯ гуфт, ки таҳсил дар ин мактаб барои хонаводааш гарон буд, аммо "маориф ҳамеша як ишқу шавқ дар хонаам буд... медонед, муносибати анъанавӣ ба дониш ва таълим, ва сохтани он ҳамчун поя барои зиндагии хуб". Уэлс дараҷаи бакалаврро дар соҳаи молия соли 1986 аз [[Auburn University]] гирифт. Ӯ таҳсилро дар синни 16 оғоз карда буд. Сипас, ба барномаи доктории молия дар [[University of Alabama]] дохил шуд, аммо бо дараҷаи магистр онро тарк карда, ба барномаи доктории молия дар [[Indiana University Bloomington]] гузашт. Дар [[University of Alabama]] ӯ ба бозиҳои интернетии фантазӣ машғул шуд ва ба веб таваҷҷуҳ пайдо кард. Ӯ дар ҳарду донишгоҳ дарс дод, аммо рисолаи докторӣ (PhD)-ро нанавишт ва сабабашро [[boredom|малолат]] медонад. == Фаъолият == [[Акс:Bomis-staff-summer-2000.jpg|мини|Кормандони ширкати интернетии [[Bomis]], ки Уэлс таъсис дода буд, тобистони соли 2000. Уэлс сеюмин шахс аз тарафи чап дар қатори пасист, бо Кристин {{nowrap|Роан{{hsp}}{{mdash}}{{hsp}}}} (он замон Кристин Уэлс, ҳамсари дуюми ӯ).]] Соли 1994, Уэлс дар [[Chicago Options Associates]] ба кор даромад, як ширкати муомилоти [[Futures contract|фьючерсҳо]] ва [[Option (finance)|опсионҳо]] дар шаҳри Чикаго, Иллинойс. Уэлс худро шахсе тасвир мекунад, ки аз даврони аввал ба Интернет "қобилияти вобастагӣ" дошт ва дар вақти фориғаш барномасозӣ мекард. Ҳангоми таҳсил дар Алабама, ӯ ба бозиҳои [[Multi-User Dungeons]] (MUDs) — як навъи бозии нақшофарии виртуалӣ — сахт дилбастагӣ пайдо кард ва ҳамин тавр тавоноии шабакаҳои компютериро барои ташкили лоиҳаҳои ҳамкории бузург мушоҳида намуд. Бо илҳом аз [[Initial public offering|мувофақияти пешниҳоди аввалияи саҳмияҳо]]-и ширкати [[Netscape]] дар соли 1995 ва пас аз он ки тавассути “спекулятсия дар тағйироти фоиз ва нархи арз” сармоя ҷамъ овард, Уэлс тасмим гирифт, ки соҳаи муомилоти молиявиро тарк кунад ва ба соҳибкории интернетӣ рӯ оварад. == Таҳсил == Баъд аз синфи ҳаштум, Вейлс ба [[мактаб]]и Уолдорф барои давоми таҳсил ба мактаби таҳсилоти тайёрӣ барои донишгоҳ, ки нахустин таълмгоҳи дорои синфхонаҳои компутерӣ ва дигар технолоҷие буд, ки аз ҷониби донишҷӯён озодона истифода бурда мешуд, рафт. Вейлс гуфта буд, ки маблағгузории таҳсил дар мактаб ба [[оила]]и ӯ гарон яъне қиммат афтод, аммо маълумоти гирифтааш муҳимтар буд. == Омодагиҳо ба Википедия == {{Main|Nupedia}} [[Акс:Nupedia_logo.jpg|мини|Логотипи [[Nupedia]]]] Гарчанде ки [[Bomis]] дар он замон барои ба даст овардани даромад душворӣ мекашид, он ба Уэлс имконият дод, ки орзуи аслии худро — эҷоди як энсиклопедияи онлайн — амалӣ созад. Дар ибтидои солҳои 1990-ум, вақте Уэлс гурӯҳи муҳокимарониро оид ба фалсафаи [[объективизм]] модераторӣ мекард, ӯ бо [[Ларри Сенгер|Ларри Сингер]], ки нисбат ба ин фалсафа шак дошт, шинос шуд. Онҳо дар бораи ин мавзӯъ дар рӯйхати почтаи Уэлс ва баъдан дар рӯйхати Сангер мубоҳисаи муфассал карданд ва билохира бо ҳам мулоқоти шахсӣ анҷом дода, дӯст шуданд. Солҳо баъд, вақте Уэлс тасмим гирифт, ки лоиҳаи энсиклопедияи худро оғоз кунад ва дар ҷустуҷӯи як шахси дорои тахассуси илмӣ барои роҳбарӣ буд, ӯ Сангерро — ки дар он вақт донишҷӯи докторӣ дар соҳаи фалсафа дар [[Ohio State University]] буд — ба ҳайси [[Editor in chief|сармуҳаррир]] ба кор гирифт, ва моҳи марти соли 2000, Nupedia («донишномаи озод»), ки як донишномаи [[Peer-review|peer-review шуда]] ва бо [[Open content|муҳтавои боз]] буд, ба кор шурӯъ кард. Мақсади асосии Nupedia ин буд, ки мақолаҳо аз тарафи мутахассисон навишта шаванд ва бо фурӯши реклама дар паҳлӯи мақолаҳо даромад ба даст оварда шавад. Лоиҳа бо раванди шадиди баррасии ҳамтоён фарқ мекард, ки мақолаҳо ба сатҳи сифати энсиклопедияҳои касбӣ баробар гардонида шаванд. {{blockquote|||quote=Идея ин буд, ки ҳазорон ихтиёриён мақолаҳоро барои як энсиклопедияи онлайн ба ҳама забонҳо нависанд. Дар ибтидо, мо кӯшиш мекардем, ки кори онҳоро ба таври аз боло ба поён, сохторӣ, академӣ ва анъанавӣ ташкил диҳем. Ин барои нависандагони ихтиёрӣ шавқовар набуд, зеро кумитаҳои баррасии илмии зиёде доштем, ки мақолаҳоро нақд мекарданд ва фикру мулоҳиза медоданд. Он мисли супоридани эссе дар бахши аспирантура буд ва барои иштирок дар он як навъ таҳдидкунанда менамуд.|sign=Ҷимми Уэлс дар бораи лоиҳаи Nupedia ''[[New Scientist]]'', 31 январи 2007}} Дар як суханронии моҳи октябри соли 2009, Уэлс ба ёд овард, ки кӯшиш кардааст як мақола дар бораи иқтисоддони барандаи ҷоизаи Нобел [[Robert C. Merton]] нависад, аммо барои ирсоли ҳатто лоиҳаи аввалияаш ба профессорон ва мутахассисони молияи барҷаста, ки бояд онро баррасӣ мекарданд, худро қобили таҳаммул намедид. Ӯ инро лаҳзае арзёбӣ кард, ки дарк намуд, ки модели Nupedia кор нахоҳад кард. {{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=X9Vu69Ajtlk|title=The Future of Free Culture: Jimmy Wales, Founder of Wikipedia|author=Донишгоҳи Ял|date=Октябр 7, 2009|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/X9Vu69Ajtlk|archive-date=December 21, 2021|url-status=live|via=YouTube|access-date=Август 18, 2011|time=43:19}}{{cbignore}} Дар моҳи январи соли 2001, Сангер ба мафҳуми [[wiki]] тавассути як ҳаводори [[extreme programming]] бо номи [[Ben Kovitz]] шинос шуд, баъд аз он ки ба ӯ суръати сусти рушди Nupedia-ро бинобар мураккабии раванд фаҳмонд. Ковитс пешниҳод кард, ки истифодаи модели wiki имкон медиҳад муҳаррирон ба таври ҳамзамон ва тадриҷӣ дар лоиҳа саҳм гузоранд ва ин боиси шикастани бунбасти Nupedia мешавад. Сангер аз ин идея ҳаяҷонзада шуд ва пас аз пешниҳод кардани он ба Уэлс, онҳо 10 январи соли 2001 аввалин wiki-и Nupedia-ро эҷод карданд. Ин wiki ибтидо ҳамчун лоиҳаи ҳамкорона барои ҷомеа пешбинӣ шуда буд, ки дар он мардум мақолаҳо менавиштанд ва онҳо баъдан аз тарафи мутахассисони Nupedia баррасӣ мешуданд. Аммо аксари мутахассисони Nupedia намехостанд дар ин лоиҳа иштирок кунанд, зеро тарс доштанд, ки омезиши муҳтавои ғайрикасбӣ бо маводи таҳқиқшуда ва таҳриршуда метавонад ба эътибори маълумоти Nupedia осеб расонад. Бо вуҷуди ин, ин лоиҳаи wiki, ки аз ҷониби Сангер "[[Wikipedia]]" номгузорӣ шуд, панҷ рӯз баъд дар як [[Domain name|домени]] алоҳида фаъол гардид. == Википедия == {{Main|History of Wikipedia}}{{external media|width=210px|headerimage=[[File:Jimbo at Fosdem cropped.jpg|210px]]|float=right|video1=[https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_on_the_birth_of_wikipedia#t-650375 Ҷимми Уэлс: Таваллуди Википедия], [[TED (conference)|TED]], 2005{{cite web |title = Jimmy Wales: The birth of Wikipedia |publisher = [[TED (conference)|TED]] |date = July 2005 |url = https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_on_the_birth_of_wikipedia#t-650375 |access-date = December 26, 2017 |last1 = Wales |first1 = Jimmy |archive-date = May 7, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190507124958/https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_on_the_birth_of_wikipedia#t-650375 |url-status = live }}|video2=[https://www.c-span.org/video/?188855-1/qa-jimmy-wales ''Q&A'' мусоҳиба бо Ҷимми Уэлс], [[C-SPAN]], 2005|video3=[//www.youtube.com/watch?v=8pKIi3LuUBg Лексияи Ҷимми Уэлс: Дарки нокомӣ ҳамчун роҳи муваффақият], [[Maastricht University]], 2015{{cite web |title = Lecture Jimmy Wales: Understanding failure as a route to success |publisher = [[Maastricht University]] on YouTube |date = January 2015 |url = http://www.youtube.com/watch?v=8pKIi3LuUBg |access-date = December 26, 2017 |via = YouTube |archive-date = August 10, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220810210612/https://www.youtube.com/watch?v=8pKIi3LuUBg |url-status = live }}|video4=[https://www.youtube.com/watch?v=diJp4zoQPqo Мусоҳиба бо Уэлс], ''[[Lex Fridman Podcast]]'', 2023{{cite web |title=Jimmy Wales: Wikipedia - Lex Fridman Podcast #385 | date=June 18, 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=diJp4zoQPqo |via=YouTube |publisher=[[Lex Fridman Podcast]] |access-date=September 2, 2023 |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811144408/https://www.youtube.com/watch?v=diJp4zoQPqo |url-status=live }}}}Дар аввал, Bomis нақша дошт, ки Википедияро ба як тиҷорати фоидаовар табдил диҳад. Сангер ибтидо Википедияро ҳамчун абзоре барои дастгирии рушди Nupedia мебидид. Уэлс метарсид, ки дар бадтарин ҳолат, он метавонад "пурра партов" тавлид кунад. Ба ҳайрату шигифтии Сангер ва Уэлс, пас аз чанд рӯзи оғози лоиҳа, шумораи мақолаҳои Википедия аз Nupedia пеш гузашт ва як гурӯҳи хурди муҳаррирон ташкил ёфт. Маҳз Ҷимми Уэлс бо ҳамроҳии дигарон идеяи васеътари энсиклопедияи ҳамкории кушодро, ки саҳми одамони оддӣ дар он қабул мешуд, пешниҳод кард. Дар оғоз, на Сангер ва на Уэлс аниқ намедонистанд, ки аз ин ташаббус чӣ интизор шаванд. Бисёре аз саҳмгузорони аввали вебсайт бо модели [[free culture movement]] ошно буданд ва мисли Уэлс, ба [[open-source movement]] ҳамдардӣ доштанд. Уэлс гуфтааст, ки ибтидо аз идеяи таҳрири озод — ки дар он ҳар кас метавонад мақолаҳоро таҳрир кунад — чунон нигарон буд, ки шабона аз хоб мехест ва назорат мекард, ки чӣ чиз илова мешавад.{{cite book|last1=Tapscott|first1=Don|last2=Anthony D.|title=Wikinomics|page=71|year=2008|publisher=Penguin Group|isbn=978-1-59184-231-6|oclc=263665459}} Бо вуҷуди ин, гурӯҳи муҳаррирони аввал муваффақ шуданд, ки як ҷомеаи қавӣ ва худназораткунанда созанд, ки ба рушди лоиҳа мусоидат кард. Дар як суханронии худ дар [[SXSW]] соли 2016, Уэлс ба ёд овард, ки аввалин суханоне, ки дар Википедия навишт, ин буданд: "[["Hello, World!" program|Hello world]]", иборае, ки барномасозон барои санҷиши нармафзори нав истифода мебаранд.{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/wikipedias-first-words-hello-world-2016-3|title=The first words on Wikipedia were a nerdy programmer in-joke|first=Biz|last=Carson|website=Business Insider|date=March 13, 2016|access-date=December 26, 2017|archive-date=December 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226182140/http://www.businessinsider.com/wikipedias-first-words-hello-world-2016-3|url-status=live}} Сангер дар марҳилаи ибтидоии Википедия нақши калидӣ бозида, онро роҳнамоӣ мекард. Вай дар як ёддошт барои ''[[Slashdot]]'' соли 2005 навиштааст, ки "идеяи як энсиклопедияи ҳамкории кушод, ки саҳми одамони оддиро мепазирад, комилан аз Ҷимми буд, на аз ман, ва сармоягузорӣ низ пурра аз Bomis буд. Албатта, дигарон низ чунин идея доштанд", ва илова кардааст, "рушди воқеии ин энсиклопедия вазифае буд, ки ӯ ба ман дод." Сангер то моҳи феврали соли 2002, вақте ки Bomis маблағгузории вазифаи ӯро қатъ кард, дар ҳарду лоиҳа — Nupedia ва Wikipedia — фаъолият ва таблиғ мекард; ӯ 1 марти ҳамон сол аз вазифаҳои сармуҳаррири Nupedia ва "ташкилгари асосӣ"-и Википедия истеъфо дод. Дар оғози кор, Bomis маблағгузори Википедия буд, ва ҳатто фикри ҷойгир кардани реклама дар Википедияро баррасӣ мекард, аммо пас аз рафтани Сангер хароҷот коҳиш ёфт ва нақшаҳо барои таъсиси як бунёди ғайритиҷоратӣ пешрафт карданд. == Мунозираи мақоми ҳаммуассис == {{Further|History of Wikipedia#Early roles of Wales and Sanger}} [[Акс:Geek_Entertainment_TV_-_Irina_Slutsky_and_Jimmy_Wales.png|рост|мини|Уэлс бо рӯзноманигор [[Irina Slutsky]] дар [[South by Southwest|SXSW 2006]], акс аз барномаи ''Geek Entertainment TV''{{cite web|url=http://www.geekentertainment.tv/2006/03/24/sxsw2006-jimmy-wales-uber-wikipedian/|title=SXSW2006: Jimmy Wales, Uber Wikipedian|date=March 24, 2006|publisher=Geek Entertainment TV|last1=Slutsky|first1=Irina|author-link1=Irina Slutsky|last2=Codel|first2=Eddie|access-date=December 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20121222041408/http://www.geekentertainment.tv/2006/03/24/sxsw2006-jimmy-wales-uber-wikipedian/|archive-date=December 22, 2012|url-status=dead}}]] Уэлс изҳор доштааст, ки ӯ муассиси ягонаи Википедия мебошад, ва ба таври оммавӣ бо таъйини Сэнгер ҳамчун ҳаммуассис мухолифат кардааст. Ҳанӯз аз сентябри соли 2001 рӯзномаи ''[[The New York Times]]'' ва дар релизи аввали матбуотии Википедия дар моҳи январи 2002 Уэлс ва Сэнгерро ҳамчун ҳаммуассисон муаррифӣ карда буданд. Дар моҳи августи ҳамон сол, Уэлс худро ҳамчун "ҳаммуассиси" Википедия муаррифӣ кард. Сэнгер дар вебсайти шахсии худ маҷмӯае аз пайвандҳоро ҷамъ овардааст, ки ба назар мерасанд таъйини ӯ ва Уэлсро ҳамчун ҳаммуассис тасдиқ мекунанд. Масалан, дар аввалин гузоришҳои расонаӣ ва матбуотӣ Сэнгер ва Уэлс ҳамчун ҳаммуассис номбар шудаанд. Дар моҳи феврали 2006 рӯзномаи ''[[The Boston Globe]]'' аз Уэлс нақл кардааст, ки изҳороти Сэнгерро “бемаънӣ” номидааст, ва дар мусоҳибае дар моҳи апрели 2009 “ҳамаи баҳсро” “ахмақона” хонд. Соли 2013, Уэлс дар гуфтугӯ бо ''The New York Times'' гуфт, ки ин баҳс “аҳмақонатарин мунозира дар таърихи ҷаҳон аст”.{{Cite news|last=Spence|first=Madeleine|date=August 1, 2021|title=Larry Sanger: 'I wouldn't trust Wikipedia — and I helped to invent it'|newspaper=[[The Times]]|url=https://www.thetimes.com/uk/wales/article/larry-sanger-i-wouldnt-trust-wikipedia-and-i-helped-to-invent-it-cflrhmdhx|access-date=August 1, 2021|issn=0140-0460|archive-date=August 1, 2021|archive-url=https://archive.today/20210801095207/https://www.thetimes.co.uk/article/larry-sanger-i-wouldnt-trust-wikipedia-and-i-helped-to-invent-it-cflrhmdhx|url-status=live}} Дар охири соли 2005, Уэлс саҳифаи тарҷумаи ҳоли худро дар [[English Wikipedia|Википедияи англисӣ]] таҳрир кард. Нависанда [[Rogers Cadenhead]] ба [[Data logging|логҳо]] ишора кард, ки нишон медоданд Уэлс истинодҳо ба Сэнгерро ҳамчун ҳаммуассис аз саҳифа ҳазф намудааст. Сэнгер изҳор дошт, ки “бо дидани чунин таҳрирҳо, ба назар мерасад Ҷимми кӯшиш дорад таърихро аз нав нависад. Аммо ин амал бефоида аст, зеро дар ҷаҳони ҷасури нави мо бо фаъолияти шаффоф ва иртиботи васеъ, ҳақиқат рӯшан хоҳад шуд.” Ҳамчунин мушоҳида шудааст, ки Уэлс истинодҳоро ба [[Bomis]] тағйир додааст, ки ба таври барҷаста табиати шаҳвонии баъзе маҳсулоти ширкати пешини ӯро камранг нишон додааст. Гарчанде ки Уэлс изҳор дошт, ки таҳрирҳояш танҳо барои дақиқ кардани муҳтаво анҷом дода шудаанд, ӯ барои таҳрири тарҷумаи ҳоли худ узр хост — амале, ки одатан дар Википедия ташвиқ намешавад. === Нақш === Дар мусоҳибаи соли 2004 бо ''Slashdot'', Ҷимми Уэлс дидгоҳи худро дар бораи Википедия чунин баён кард: «Тасаввур кунед, ки ҳар як шахси рӯи Замин дастрасии ройгон ба маҷмӯи дониши башарӣ дошта бошад. Мо ҳамин корро мекунем». Гарчанде ки унвони расмии ӯ узви шӯро ва раиси фахрии [[Wikimedia Foundation]] аст, Уэлс дар дохили ҷомеаи Википедия дорои [[Капитали иҷтимоӣ|нуфузи иҷтимоии]] қобили мулоҳиза мебошад, ки вайро ҳамчун «диктатори хайрхоҳ», «шоҳи конститутсионӣ» ё ҳатто «роҳбари маънавӣ» тавсиф кардаанд. Дар ду мусоҳибае бо ''[[The Guardian]]'' соли 2014, Уэлс нақши худ дар Википедияро шарҳ дод. Дар аввал гуфтааст, ки гарчанде ҳамеша истилоҳи «диктатори хайрхоҳ»-ро рад мекунад, худи ӯро «шоҳи конститутсионӣ» меномад. Дар мусоҳибаи дувум ин таъбирро равшантар кард ва гуфт, ки мисли маликаи Британияи Кабир [[Елизавета II]], ӯ низ қудрати воқеӣ надорад.{{cite news|last=Cadwalladr|first=Carole|url=https://www.theguardian.com/technology/2014/feb/07/jimmy-wales-wikipedia-interview|title=Wikipedia's Jimmy Wales: 'It's true, I'm not a billionaire. So?' – interview|newspaper=[[The Guardian]]|date=February 7, 2014|access-date=December 26, 2017|archive-date=May 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518034803/https://www.theguardian.com/technology/2014/feb/07/jimmy-wales-wikipedia-interview|url-status=live}} Ӯ ҳамчунин дар солҳои аввали Википедия қариб ягона шахси лоиҳа буд, ки ба ҳайси сухангӯи он баромад мекард. Рушду шӯҳрати Википедия Уэлсро ба як шахсияти маъруфи интернетӣ табдил дод. Гарчанде ки то таъсиси сомона ҳеҷ гоҳ хориҷ аз Амрикои Шимолӣ сафар накарда буд, иштироки ӯ дар лоиҳаи Википедия боис шуд, ки пайваста ба кишварҳои мухталиф ҳамчун чеҳраи оммавии Википедия сафар намояд. Пас аз он ки Ларри Сангер Википедияро тарк кард, равиши Уэлс аз Сангер фарқ мекард. Ӯ бештар ба кор аз дур назорат мекард ва мудохилаи мустақим камтар мекард. Бо вуҷуди иштирок дар дигар лоиҳаҳо, Уэлс таъкид кардааст, ки нияти кам кардани нақши худро дар Википедия надорад. Ба ''The New York Times'' соли 2008 гуфт: «Пас гаштан барои ман имконият нест… Агар шевотар гӯем: "эҷод ва паҳн кардани энсиклопедияи ройгон ва бо сифати олӣ барои ҳар як шахси рӯи Замин бо забони худи ӯ" — ин худи ман ҳастам. Ман ҳамин корро мекунам. Ин ҳадафи ҳаёти ман аст». Дар моҳи майи 2010, BBC гузориш дод, ки Уэлс бисёре аз ҳуқуқҳои техникӣ дар [[Wikimedia Commons]]-ро пас додааст. Ин тасмим пас аз интиқоди сахти ихтиёриён ба далели ҳазфи зудҳангоми тасвирҳои шаҳвонии бархе муҳтавоҳо аз ҷониби Уэлс гирифта шуд. Ӯ бовар дошт, ки ин тасвирҳо «фақат барои манфиатҳои шаҳвонии олӣ ҷолибанд». == Бунёди Викимедиа == [[Акс:Wm2007_press_002.jpg|мини|Уэлс ҳамчун узви [[Шӯрои сарпарастони Wikimedia Foundation]] дар [[Wikimania 2007]]]] Дар нимаи соли 2003, Ҷимми Уэлс [[Wikimedia Foundation]] (WMF)-ро таъсис дод — як созмони ғайритиҷорӣ, ки дар [[Сент-Питерсбург, Флорида]] таъсис ёфта, баъдан дар Сан-Франсиско, Калифорния қароргоҳ гирифт. Ҳамаи ҳуқуқҳои моликияти зеҳнӣ ва номҳои домении марбут ба Википедия ба ин бунёд вогузор карда шуданд, ки мақсад аз он дастгирии энсиклопедия ва лоиҳаҳои ҳамшарики он мебошад. Уэлс аз оғози таъсис узви [[Шӯрои сарпарастони Wikimedia Foundation]] буд ва аз соли 2003 то 2006 расман раиси он ба шумор мерафт. Аз соли 2006 ба ӯ унвони фахрии «раис [[wikt:emeritus|эмеритус]]» дода шуд ва дар соли 2008 курсии махсуси «муассиси ҷомеа»-ро дар Шӯро гирифт.{{Cite web|url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_IV_-_THE_BOARD_OF_TRUSTEES|title=Wikimedia Foundation Bylaws|quote=(F) Симмати амонатдори Асосгузори Ҷомеа. Шӯро метавонад Ҷимми Уэйлсро ба ҳайси амонатдори Асосгузори Ҷомеа барои муҳлати се сол таъйин кунад. Шӯро метавонад Уэйлсро барои муҳлатҳои пайдарпайи се сола (бе маҳдудияти шумораи муҳлатҳо) дубора таъйин намояд. Дар ҳолате ки Уэйлс ба ҳайси амонатдори Асосгузори Ҷомеа таъйин нашавад, ин мақом холӣ мемонад ва Шӯро онро бо шахси дигар пур намекунад.|date=August 5, 2008|publisher=Wikimedia Foundation|access-date=December 26, 2017|archive-date=February 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225172741/https://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_IV_-_THE_BOARD_OF_TRUSTEES|url-status=live}}{{Cite web|url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees#Structure|title=Board of Trustees|quote=Аз соли 2008 инҷониб, Раёсат барои даҳ Муассисон ҷой дорад: як курсии муассис (барои Ҷимми Уэлс маҳфуз аст); ду ҷой аз ҷониби бобҳои Викимедиа ва созмонҳои мавзӯӣ интихобшуда; се курсӣ, ки аз ҷониби ҷомеаи Викимедиа пешбарӣ шудааст; ва чор ҷой, ки аз ҷониби боқимондаи Раёсат таъйин шудааст|publisher=Wikimedia Foundation|access-date=December 26, 2017|archive-date=August 19, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819202216/https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees#Structure|url-status=live}} Фаъолияти Уэлс барои бунёд, аз ҷумла иштирокаш дар конфронсҳои компютерӣ ва маорифӣ барои таблиғи он, ҳамеша бе музд анҷом шудаст. Ӯ борҳо шӯхиомез гуфтааст, ки бахшидани Википедия ба бунёд ҳам «аҳмақонатарин» ва ҳам «ҳушмандонатарин» амале буд, ки анҷом додааст. Аз як тараф, арзиши Википедияро {{US$|3}} миллиард тахмин карда буд, вале аз ҷониби дигар, бар ин бовар аст, ки ин бахшиш муваффақияти лоиҳаро таъмин намуд. Дар соли 2020, Уэлс нақши худро чунин тавсиф кард: «Ман нақши худро мисли [[Елизавета II|шоҳи муосири Британияи Кабир]] мебинам: бе қудрати воқеӣ, вале бо ҳаққи маслиҳат додан, ташвиқ кардан ва огоҳ сохтан».{{Cite magazine|last=Garfield|first=Simon|date=October 20, 2020|title=What We Know And Can Agree On: Wikipedia At 20|url=https://www.esquire.com/uk/culture/a34412278/wikipedia-at-20/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020200836/https://www.esquire.com/uk/culture/a34412278/wikipedia-at-20/|archive-date=October 20, 2020|access-date=February 16, 2021|magazine=[[Esquire Magazine]]}} Алоқаи Уэлс бо бунёд баъзан бо баҳсҳо ҳамроҳ буд. Дар моҳи марти 2008, корманди собиқи WMF Дэнни Вулл Уэлсро ба истифодаи ғайримақсадноки маблағҳои бунёд барои истироҳат муттаҳам кард. Вулл инчунин гуфт, ки бо сабаби одатҳои харҷкунии ӯ, кортҳои қарзии WMF-ро аз ӯ гирифтаанд, ҳарчанд Уэлс инро рад кард. Раиси онвақтаи бунёд [[Флоренс Девуар]] ва мудири муваққатии собиқи иҷроияи бунёд Брад Патрик гуноҳи Уэлс ё бунёдро рад карда, гуфтанд, ки Уэлс барои ҳар як харҷ ҳисобот додааст ва дар ҳолатҳои набуди расид, аз ҳисоби шахсӣ пардохт кардааст; бо ин вуҷуд, дар хусусӣ, Девуар Уэлсро барои «доимо кӯшиши бознавишти гузашта» танқид кард. Баъдтар дар ҳамон моҳ, собиқ донишманди компютерии [[Novell]], Ҷефф Мерки, иддао кард, ки Уэлс мақолаи Википедияро дар бораи ӯ бо иваз кардани тӯҳфаҳо ба WMF ба таври мусбат тағйир додааст. Уэлс инро «беасос» хонд. Дар аввали соли 2016, муҳаррирони Википедия лоиҳаи [[Knowledge Engine (Wikimedia Foundation)|Knowledge Engine]]-и WMF-ро ҳамчун [[Низои манфиатҳо|конфликти манфиатҳо]] барои Уэлс қабул карданд, зеро тиҷорати шахсии ӯ — Wikia — метавонист аз хароҷоти зиёд дар бахши тадқиқоти ҷустуҷӯ манфиат гирад. Wikia пештар кӯшиш кард, ки муҳаррики ҷустуҷӯӣ таҳия кунад, вале ин лоиҳа соли 2009 қатъ шуд.{{cite news|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301082152/http://arstechnica.com/tech-policy/2016/02/head-of-wikimedia-foundation-resigns-as-tensions-with-editors-mount/|archive-date=March 1, 2016|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2016/02/head-of-wikimedia-foundation-resigns-as-tensions-with-editors-mount/|title=Wikimedia Foundation director resigns after uproar over "Knowledge Engine"|last=Mullin|first=Joe|date=February 29, 2016|website=[[Ars Technica]]|url-status=dead}} == Викия ва фаъолиятҳои баъдӣ == Соли 2004, Ҷимми Уэлс ва ҳамкори онвақтаи ӯ дар <nowiki>[[Шӯрои сарпарастони Wikimedia Foundation|Шӯрои WMF]]</nowiki>, Анджела Бизли, ширкати тиҷоратии <nowiki>[[Wikia]]</nowiki>-ро таъсис доданд. Викия як <nowiki>[[фермаи вики]]</nowiki> мебошад — маҷмӯае аз викиҳои алоҳида дар мавзӯъҳои гуногун, ки ҳамаашон дар як сомона ҷойгир шудаанд. Дар байни викиҳои машҳуртарини берун аз Википедия, <nowiki>[[Memory Alpha]]</nowiki> (бахшида ба <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[Star Trek]]</nowiki><nowiki>''</nowiki>) ва <nowiki>[[Wookieepedia]]</nowiki> (<nowiki>''</nowiki><nowiki>[[Star Wars]]</nowiki><nowiki>''</nowiki>) шомиланд. Яке аз хизматрасониҳои дигари Wikia — <nowiki>[[Wikia Search]]</nowiki> буд, ки як муҳаррики ҷустуҷӯии коди кушода бо мақсади рақобат бо Google ва таъмин намудани шаффофият ва гуфтугӯи умумӣ дар бораи тарзи кор ва сохтани муҳаррики ҷустуҷӯ пешниҳод мешуд. Аммо ин лоиҳа дар моҳи марти соли 2009 қатъ карда шуд. Уэлс рӯзи 5 июни соли 2006 аз вазифаи директори иҷроияи Wikia истеъфо дод ва ба ҷои ӯ <nowiki>[[Гил Пенчина]]</nowiki>, сармоягузори фариштагӣ ва ноиби президенти собиқи <nowiki>[[eBay]]</nowiki>, таъин шуд. Пенчина дар моҳи сентябри соли 2009 эълон кард, ки Wikia ба фоида расидааст. Дар баробари нақшаш дар Wikia, Уэлс ҳамчун сухангӯи ҷамъиятӣ низ фаъолият мекунад ва аз ҷониби '''Harry Walker Agency''' намояндагӣ мешавад. Вай инчунин дар маъракаи таблиғотии шахсиятҳои маъруф барои истеҳсолкунандаи соатҳои швейсарӣ '''Maurice Lacroix''' иштирок кардааст.<nowiki>{{cite news |last = Rębała |first = Monika |title = Król Encyklopedii |url = http://www.newsweek.pl/artykuly/krol-encyklopedii,70199,2 |access-date = July 5, 2011 |newspaper = Newsweek Polska |date = January 8, 2011 |language = pl |archive-url = https://web.archive.org/web/20110806081758/http://www.newsweek.pl/artykuly/krol-encyklopedii%2C70199%2C2 |archive-date = August 6, 2011 |url-status = dead }}</nowiki> Рӯзи 4 ноябри соли 2011, Ҷимми Уэлс дар <nowiki>[[The Sage Gateshead]]</nowiki> дар Британияи Кабир суханронии яксоатае ироа кард, ки оғози '''Фестивали андешаронии озод (Free Thinking Festival)''' буд ва аз тариқи <nowiki>[[BBC Radio Three]]</nowiki> пахш шуд.<nowiki>[http://www.bbc.co.uk/programmes/b016kgfd Jimmy Wales launches 2011 Free Thinking Festival]</nowiki> <nowiki>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124072626/http://www.bbc.co.uk/programmes/b016kgfd |date=November 24, 2020 }}</nowiki> Суханронии ӯ, ки унвони "Ояндаи Интернет"-ро дошт, бештар ба Википедия бахшида шуда буд. Бист рӯз пас аз он, 24 ноябр, Уэлс дар барномаи телевизионии '''Question Time''' ширкат варзид.<nowiki>{{cite news |title = This week's panel |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/question_time/9645839.stm |access-date = December 26, 2017 |work = [[Question Time (TV series)|Question Time]] |date = November 23, 2011 |archive-date = August 10, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220810210649/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/question_time/9645839.stm |url-status = live }}</nowiki> Дар моҳи майи соли 2012, хабар дода шуд, ки Уэлс ба ҳукумати Британия оид ба '''дастрасии ройгон ба таҳқиқоти илмии сармоягузоришаванда аз ҳисоби андозҳо''' машварат медиҳад.<nowiki>{{cite news |title = Wikipedia founder to help in government's research scheme |last = Jha |first = Alok |url = https://www.theguardian.com/technology/2012/may/01/wikipedia-research-jimmy-wales-online |newspaper = The Guardian |date = May 1, 2012 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = January 14, 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180114184428/https://www.theguardian.com/technology/2012/may/01/wikipedia-research-jimmy-wales-online |url-status = live }}</nowiki> Гуфта мешавад, ки ӯ ҳамчун "маслиҳатчии бе музд оид ба краудсорсинг ва кушодани равандҳои сиёсати давлатӣ" фаъолият дошт ва бо <nowiki>[[Вазорати тиҷорат, инноватсия ва маҳорат]]</nowiki> ва шӯроҳои таҳқиқотии Бритониё ҳамкорӣ мекард. Дар моҳи январи соли 2014, эълон шуд, ки Уэлс ба '''The People's Operator''', як ширкати мобилии иҷтимоӣ, ҳамраис таъин шудааст.<nowiki>{{cite news |url = https://www.telegraph.co.uk/technology/jimmy-wales/10583554/Wikipedia-founder-Jimmy-Wales-backs-viral-mobile-network-The-Peoples-Operator.html |archive-url = https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/technology/jimmy-wales/10583554/Wikipedia-founder-Jimmy-Wales-backs-viral-mobile-network-The-Peoples-Operator.html |archive-date = January 11, 2022 |url-access = subscription |url-status = live |title = Wikipedia founder Jimmy Wales backs 'viral mobile network' The People's Operator |newspaper = [[The Daily Telegraph]] |date = January 20, 2014 |access-date = December 26, 2017 }}</nowiki> Рӯзи 21 марти соли 2014, Уэлс дар ҳамоиши '''Clinton Global Initiative University''', ки дар <nowiki>[[Донишгоҳи давлатии Аризона]]</nowiki> баргузор гардид, дар як панели муҳокима бо иштироки <nowiki>[[Ҷон Маккейн]]</nowiki>, фаъоли ҳуқуқи занони Арабистони Саудӣ <nowiki>[[Манал ал-Шариф]]</nowiki> ва донишҷӯи <nowiki>[[Донишгоҳи Ҳарвард]]</nowiki> <nowiki>[[Шри Бозе]]</nowiki> ширкат кард.<nowiki>{{cite web |url = http://www.cgiu.org/meetings/2014/agenda.asp?day=1 |title = CGI U 2014 Meeting Agenda |publisher = Clinton Global Initiative |date = March 21, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140323194545/http://www.cgiu.org/meetings/2014/agenda.asp?day=1 |archive-date = March 23, 2014 |access-date = March 23, 2014 |url-status = dead }}</nowiki> Мавзӯи муҳокима "давраи иштирок" буд — давре ки мардум ҳарчи бештар имкони баён кардани назар, таҳсили мустақил ва ташкили тарҳҳои соҳибкориро пайдо мекунанд. Уэлс ҷавононро ташвиқ кард, ки шабакаҳои иҷтимоиро барои тағйир додани ҷомеа истифода баранд ва маҳдудсозии интернет аз тарафи давлатҳоро ба нақзи ҳуқуқи инсон ташбеҳ дод.<nowiki>{{cite news |last = Mak |first = Tim |url = http://washingtonexaminer.com/bill-clinton-defends-american-control-of-internet-domain-name-system/article/2546105 |title = Bill Clinton defends American control of Internet domain name system |newspaper = [[Washington Examiner]] |date = March 22, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = July 25, 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180725184045/https://www.washingtonexaminer.com/bill-clinton-defends-american-control-of-internet-domain-name-system/article/2546105 |url-status = live }}</nowiki> Рӯзи 26 майи соли 2014, ширкати '''Google''' Уэлсро ба ҳайати як '''кумитаи ҳафтнафарӣ оид ба махфият''' таъин кард, ки дар посух ба қарори додгоҳии <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[Google v. Gonzalez]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> таъсис ёфта буд. Ин парванда боиси афзоиши дархостҳо ба Google барои ҳазфи маълумот аз натиҷаҳои ҷустуҷӯ гардид. Уэлс гуфт, ки мехоҳад ин кумита "як ҳайати бонуфуз (blue-ribbon panel)" барои қонунгузорон бошад ва на танҳо ба Google, балки ба онҳо низ маслиҳат диҳад.<nowiki>{{cite news |last = Fleischer |first = Lisa |url = https://blogs.wsj.com/digits/2014/05/30/google-taps-wikipedias-wales-to-help-weigh-right-to-be-forgotten/ |title = Google Taps Wikipedia's Wales to Help Weigh "Right to Be Forgotten" |newspaper = [[The Wall Street Journal]] |date = May 30, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = July 9, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170709234808/https://blogs.wsj.com/digits/2014/05/30/google-taps-wikipedias-wales-to-help-weigh-right-to-be-forgotten/ |url-status = live }}</nowiki> <nowiki>=== Иқдомҳои ахир ва фаъолиятҳои ҳуқуқи инсон ===</nowiki> Соли 2017, Ҷимми Уэлс эълон кард, ки ӯ як нашрияи рақамии нав бо номи '''WikiTribune''' роҳандозӣ мекунад, ки ҳадафаш мубориза бо '''ахбори бардурӯғ (fake news)''' тавассути ҳамкорӣ байни рӯзноманигорони касбӣ ва ихтиёриён мебошад. Уэлс онро ҳамчун "ахбор барои мардум ва бо иштироки мардум" тавсиф кард ва гуфт, ки ин бори аввал хоҳад буд, ки рӯзноманигорони касбӣ ва рӯзноманигорони шаҳрвандӣ баробарона, ҳамроҳ, мақолаҳоро навишта, таҳрир мекунанд ва ҷамъияте, ки ҳамеша далелҳоро тафтиш ва бозтафтиш мекунад, пуштибони онҳо хоҳад буд.<nowiki>{{cite news |url = https://www.theguardian.com/technology/2017/apr/25/wikipedia-founder-jimmy-wales-to-fight-fake-news-with-new-wikitribune-site |last = Hern |first = Alex |title = Wikipedia co-founder launches Wikitribune to eradicate fake news |newspaper = The Guardian |date = April 25, 2017 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = May 20, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170520003528/https://www.theguardian.com/technology/2017/apr/25/wikipedia-founder-jimmy-wales-to-fight-fake-news-with-new-wikitribune-site |url-status = live }}</nowiki> Дар моҳи октябри соли 2019, Уэлс шабакаи иҷтимоии нав бо номи '''WT Social'''-ро роҳандозӣ кард, ки бе таблиғот буда, ҳамчун алтернатива ба Facebook ва Twitter пешниҳод шуд.<nowiki>{{cite news |title = Wikipedia co-founder Jimmy Wales launches Twitter and Facebook rival |url = https://www.ft.com/content/9956ff9c-0622-11ea-a984-fbbacad9e7dd |access-date = November 16, 2019 |newspaper = [[Financial Times]] |archive-date = November 17, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191117081307/https://www.ft.com/content/9956ff9c-0622-11ea-a984-fbbacad9e7dd |url-status = live }}</nowiki><nowiki>{{cite magazine |title = Want an Ad-Free Social Network? Wikipedia's Co-Founder Made One |url = https://uk.pcmag.com/mastodon/123604/want-an-ad-free-social-network-wikipedias-co-founder-made-one |access-date = November 16, 2019 |magazine = [[PCMag]] |date = November 15, 2019 |archive-date = November 16, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191116010503/https://uk.pcmag.com/mastodon/123604/want-an-ad-free-social-network-wikipedias-co-founder-made-one |url-status = live }}</nowiki> Ҷимми Уэлс инчунин муассисаи хайрияе бо номи '''The Jimmy Wales Foundation for Freedom of Expression''' дар Британия таъсис дод, ки вазифааш мубориза бо '''хилофкориҳои ҳуқуқи инсон дар заминаи озодии баён''' мебошад.<nowiki>{{cite news |last1 = Smith |first1 = Charlie |date = September 4, 2015 |title = Jimmy Wales on Censorship in China |website = HuffPost |url = http://www.huffingtonpost.com/charlie-smith/jimmy-wales-on-censorship_b_8087400.html |access-date = March 8, 2017 |archive-date = March 22, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190322084555/https://www.huffingtonpost.com/charlie-smith/jimmy-wales-on-censorship_b_8087400.html |url-status = live }}</nowiki><nowiki>{{cite news |title = Jimmy Wales wants Wikipedia to change the world, again |work = The Jerusalem Post |url = http://www.jpost.com/Business-and-Innovation/Tech/Jimmy-Wales-wants-Wikipedia-to-change-the-world-again-403592 |access-date = March 8, 2017 |archive-date = October 12, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191012102843/https://www.jpost.com/Business-and-Innovation/Tech/Jimmy-Wales-wants-Wikipedia-to-change-the-world-again-403592 |url-status = live }}</nowiki> Уэлс ин фондро баъди гирифтани ҷоизае аз роҳбари <nowiki>[[Дубай]]</nowiki> таъсис дод, ки ба гуфтаи ӯ, ба сабаби қонунҳои шадиди сензура дар он кишвар, ӯ наметавонист онро қабул кунад, вале низ имкон надошт онро баргардонад. Ба ҳолати соли 2016, директори иҷроияи ин фонд <nowiki>[[Орит Копел]]</nowiki> мебошад.<nowiki>{{Cite news |last1 = Wales |first1 = Jimmy |last2 = Kopel |first2 = Orit |date = March 16, 2016 |title = Jimmy Wales: 'The world needs to ask: #whereisBassel?' |newspaper = The Guardian |url = https://www.theguardian.com/world/shortcuts/2016/mar/16/jimmy-wales-the-world-needs-to-ask-whereisbassel |access-date = August 11, 2017 |issn = 0261-3077 |archive-date = September 18, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190918020326/https://www.theguardian.com/world/shortcuts/2016/mar/16/jimmy-wales-the-world-needs-to-ask-whereisbassel |url-status = live }}</nowiki> == Назари сиёсӣ == === Фалсафаи шахсӣ === <nowiki>[[File:JimmyWalesJI5.jpg|thumb|left|Уэлс дар ҷаласаи Шӯрои Creative Commons, июни соли 2008]]</nowiki> Ҷимми Уэлс қаблан худро як <nowiki>[[Объективизм|объективист]]</nowiki> номидааст, ки ин ба фалсафаи нависандаи асри 20 <nowiki>[[Айн Ранд]]</nowiki> марбут аст — фалсафае, ки бар ақлгароӣ, <nowiki>[[шахсиятгароӣ]]</nowiki> ва <nowiki>[[капитализм]]</nowiki> таъкид мекунад. Уэлс бори аввал бо ин фалсафа ҳангоми хондани романи Ранд <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[The Fountainhead]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> дар давраи донишҷӯӣ шинос шудааст. Соли 1992, ӯ рӯйхати паёмҳои электронӣ бо номи "Музокираҳои мураттаби фалсафаи объективистӣ" таъсис дод. Гарчанде гуфтааст, ки ин фалсафа "ба ҳама кору андешаҳояш таъсир дорад", ӯ илова кардааст, ки "ман назар ба бисёре аз онҳое ки худро объективист меноманд, беҳтар тавонистам назари шахсии худро ба дигарон таҳмил накунам". <nowiki>[[File:2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|thumb|Ҷимми Уэлс дар конфронси CeBIT Global, соли 2014]]</nowiki> Дар як барномаи <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[Q&A (U.S. talk show)|Q&A]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> дар шабакаи <nowiki>[[C-SPAN]]</nowiki> моҳи сентябри 2005, вақте <nowiki>[[Брайан Лэмб]]</nowiki> аз ӯ дар бораи таъсири Ранд пурсид, Уэлс <nowiki>[[ростқавлӣ]]</nowiki> ва "аҳамияти мустақилият"-ро арзишҳои шахсии худ номид. Ҳангоми суол дар бораи фалсафаи сиёсии шахсӣ, ӯ худро <nowiki>[[либертарианизм|либертариан]]</nowiki> тавсиф кард, гарчанде ҳизби либертариҳоро "девонаҳо" номид, ва арзишҳои роҳнамоии худро чунин шарҳ дод: "озодӣ, ҳуқуқи шахсӣ, муносибат бо дигарон бе истифодаи зӯрӣ". Дар як твитти соли 2014, Уэлс пуштибонии худро аз <nowiki>[[сарҳадҳои боз]]</nowiki> изҳор дошта, гуфт:<blockquote>"Ман ба барҳам додани сарҳадҳо ва тиҷорати озод ҳамчун роҳи расидан ба сулҳ бовар дорам. Монеаҳо ҳатман боиси зӯроварӣ мешаванд."<nowiki>{{cite tweet|user=jimmy_wales|number=429505544265560064|access-date=December 29, 2023|date=February 1, 2014|title=I believe in the elimination of borders and free commerce as a route to peace. Barriers necessarily imply violence.}}</nowiki></blockquote>Соли 2007, як мусоҳиба бо Уэлс мавзуи асосии шумораи июни маҷаллаи либертари <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[Reason (magazine)|Reason]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> буд, ки дар он Уэлс назарҳои сиёсии худро "марказгароёна ва ростгароёна" (center-right) тавсиф кард. Аммо дар мусоҳибае бо <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[The Independent]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> соли 2011, ӯ аз эътирозгарони <nowiki>[[Occupy Wall Street]]</nowiki> ва <nowiki>[[Occupy London]]</nowiki> изҳори ҳамдардӣ кард ва гуфт:<blockquote>"Шумо ҳатто лозим нест сотсиалист бошед, то бигӯед, ки гирифтани пул аз ҳама ва додани он ба чанде сарватманд дуруст нест. Ин тиҷорати озод нест."<nowiki>{{cite news |last = Dugan |first = Emily |url = https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jimmy-wales-the-internets-shy-evangelist-2374679.html |archive-url = https://ghostarchive.org/archive/20220609/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jimmy-wales-the-internets-shy-evangelist-2374679.html |archive-date = June 9, 2022 |url-access = subscription |url-status = live |date = October 23, 2011 |title = Jimmy Wales: The internet's shy evangelist |newspaper = The Independent |access-date = December 26, 2017 }}</nowiki></blockquote><nowiki>[[Дэн Ҳоджес]]</nowiki> аз рӯзномаи <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[The Daily Telegraph]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> ӯро як шахсияти ҳамдард ба <nowiki>[[Ҳизби коргарии Бритониё]]</nowiki> (Labour Party) тавсиф кард. Соли 2015, Уэлс пешниҳод кард, ки ба <nowiki>[[Эд Милибанд]]</nowiki> дар таҳияи стратегияи шабакаҳои иҷтимоии Ҳизби коргарӣ кӯмак кунад, вале Милибанд ин пешниҳодро рад кард. Ҳамон сол, Уэлс ҳамчун раиси кумитаи интихоботии номзади демократ <nowiki>[[Лоуренс Лессиг]]</nowiki> дар интихоботи президентии соли 2016 ширкат варзид.<nowiki>{{cite web |url = https://www.theregister.co.uk/2015/08/17/jimbo_wikipedia_wales_leads_lawrence_lessigs_presidential_push/ |title = Jimbo 'Wikipedia' Wales leads Lawrence Lessig's presidential push |website = The Register |date = August 17, 2015 |access-date = December 26, 2017 |author = Sharwood, Simon |archive-date = October 23, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171023133138/http://www.theregister.co.uk/2015/08/17/jimbo_wikipedia_wales_leads_lawrence_lessigs_presidential_push/ |url-status = live }}</nowiki> Соли 2016, Уэлс бо 11 соҳибкори дигари амрикоӣ як номаи кушод ба мардум нашр кард ва аз онҳо даъват кард, ки ба <nowiki>[[Доналд Трамп]]</nowiki> овоз надиҳанд.<nowiki>{{cite news |url = http://www.bizjournals.com/austin/news/2016/10/07/why-joseph-kopser-11-other-national-business.html |title = Why Joseph Kopser, 11 other national business leaders oppose Donald Trump |work = Austin Business Journal |date = October 7, 2016 |access-date = December 26, 2017 |author = Barr, Greg |archive-date = May 6, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170506100527/http://www.bizjournals.com/austin/news/2016/10/07/why-joseph-kopser-11-other-national-business.html |url-status = live }}</nowiki> Дар моҳи майи 2017, Уэлс дар шабакаи Quora гуфт, ки ӯ худро '''марказгаро''' ва '''ислоҳталаб (градӯалист)''' мешуморад ва ба тағйироти сусту пайдарпай, ки имкони озмоиш ва кам кардани бесуботии иҷтимоиро медиҳанд, бартарӣ медиҳад.<nowiki>{{Cite web |url = https://www.quora.com/Where-is-Jimmy-Wales-on-the-political-compass |title = Where is Jimmy Wales on the political compass? |publisher = Quora | access-date = September 2, 2018 |archive-date = August 10, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220810210625/https://www.quora.com/Where-is-Jimmy-Wales-on-the-political-compass |url-status = live }}</nowiki> Дар майи 2022, Уэлс гуфт, ки дигар худро бо ҳеҷ як тамғаи сиёсӣ шиносоӣ намекунад.<nowiki>{{Cite magazine |last = Mangu-Ward |first = Katherine |date = April 28, 2022 |title = Wikipedia's Jimmy Wales Has Already Solved the Internet's Problems |url = https://reason.com/video/2022/04/28/wikipedias-jimmy-wales-has-already-solved-the-internets-problems/ |access-date = May 7, 2022 |magazine = [[Reason (magazine)|Reason]] |archive-date = May 6, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220506225342/https://reason.com/video/2022/04/28/wikipedias-jimmy-wales-has-already-solved-the-internets-problems/ |url-status = live }}</nowiki> Дар майи 2024, дар арафаи <nowiki>[[интихоботи умумии Бритониё (2024)]]</nowiki>, Уэлс ҳамчун як имзокунандаи номаи кушоди дастгирии Ҳизби коргарии Бритониё ширкат кард.<nowiki>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2024/05/28/uk-election-wikipedias-jimmy-wales-and-business-leaders-back-labour.html|title=More than 100 business leaders including Wikipedia's Jimmy Wales sign open letter backing Britain's center-left opposition|first=Jenni|last=Reid|date=May 28, 2024|website=CNBC}}</nowiki><nowiki>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckvv8qwl4y4o|title=General election: 121 business chiefs sign letter backing Labour|date=May 27, 2024|website=BBC News}}</nowiki> === Рушд ва идораи Википедия === [[Акс:Jimbo_at_Bengali_Wikipedia_10th_anniversary_celebration_gala_event,_Dhaka_(03).JPG|чап|мини|Уэлс дар ҷашни 10-солагии [[Википедияи бенгалӣ]]]] Ҷимми Уэлс мақолаи иқтисоддони мактаби Австрия [[Фридрих Ҳайек]] — "[[Истифодаи дониш дар ҷомеа]]"-ро, ки ҳангоми таҳсил дар донишгоҳ хонда буд, ҳамчун нуқтаи марказии андешаҳои худ дар бораи “чи гуна идора кардани лоиҳаи Википедия” медонад. Ҳайек бар он буд, ки [[дониш пароканда аст]] — ҳар шахс танҳо қисми хурде аз дониши умумиро медонад — ва бинобар ин, қарори беҳтар он аст, ки аз ҷониби нафароне гирифта шавад, ки дониши маҳаллӣ доранд, на як мақомоти марказӣ. Уэлс ин мақолаи Ҳайекро дар солҳои 1990 дубора баррасӣ кард, вақте ки дар бораи [[ҳаракат барои коди кушода]] (open source) мутолиа мекард — ҳаракате, ки аз рушди дастаҷамъона ва паҳн кардани ройгони [[барномаи компютерӣ]] пуштибонӣ мекард. Ӯ махсусан аз мақолаи "[[Калисо ва бозор]]" (''The Cathedral and the Bazaar'') — ки баъдтар ба китобе бо ҳамин ном табдил ёфт — таҳияшуда аз ҷониби яке аз муассисони ин ҳаракат, [[Эрик С. Реймонд]], илҳом гирифт, зеро он "чашмонашро ба имкониятҳои [[ҳамкории оммавӣ]] боз кард". Бо таҷрибае, ки Уэлс дар соҳаи молия ва савдо бо фьючерсҳо ва опсионҳо дошт, ӯ ба [[назарияи бозӣ]] ва таъсири ҳавасмандкунӣ ба фаъолияти муштараки инсонӣ шавқ пайдо кард. Ӯ ин шавқро ҳамчун як пояи муҳими корҳои рушдии худ дар Википедия медонад. Уэлс ақидаро, ки гӯё нақши ӯ дар пешбурди Википедия [[бехудписандӣ]] (алтруизм) аст, рад мекунад. Ӯ бехудписандиро чунин таъриф медиҳад: "фидо кардани арзишҳои шахсии худ барои дигарон", ва мегӯяд: "Фикре ки гӯё иштирок дар як иқдоми хайрхоҳона барои паҳн кардани дониш ба маънои нобуд кардани арзишҳои шахсӣ бошад, барои ман ҳеҷ маъно надорад".{{clear left}} === Додгоҳи адолати Аврупо === '''14 майи соли 2014''', Ҷимми Уэлс ба қарори Суди Аврупо оид ба '''ҳуқуқи шахс барои дархости ҳазфи маълумот аз натиҷаҳои ҷустуҷӯи Google''' шадидан вокуниш нишон дод. Ӯ ба '''BBC''' изҳор дошт, ки ин қарор "яке аз васеътарину сахттарин қарорҳои сензураи интернетиест, ки ман ягон бор дидаам".<nowiki>{{cite news |last = Lee |first = Dave |url = https://www.bbc.com/news/technology-27407017 |title = Google ruling 'astonishing', says Wikipedia founder Wales |agency = BBC News |date = May 14, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = September 13, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170913132334/http://www.bbc.com/news/technology-27407017 |url-status = live }}</nowiki> Дар аввали моҳи июни 2014, сомонаи '''TechCrunch''' бо Уэлс мусоҳиба анҷом дод, зеро Google ӯро ба ҳайати як кумитаи машваратие даъват карда буд, ки барои баррасии чунин дархостҳо ва машварат ба қонунгузорон ва ҷомеа ташкил шудааст.<nowiki>{{cite news |last = Lomas |first = Natasha |title = Jimmy Wales Blasts Europe's "Right To Be Forgotten" Ruling As A "Terrible Danger" |url = https://techcrunch.com/2014/06/07/wales-on-right-to-be-forgotten/?ncid=tcdaily |newspaper = TechCrunch |publisher = AOL Inc |access-date = June 9, 2014 |date = June 8, 2014 |archive-date = June 12, 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140612002627/http://techcrunch.com/2014/06/07/wales-on-right-to-be-forgotten/?ncid=tcdaily |url-status = live }}</nowiki> Қарори Суди Аврупо Google-ро вазифадор кард, ки равандеро роҳандозӣ кунад, ки ба мардум имкон диҳад то бо ширкат дар мавриди ҳазфи маълумоти кӯҳнашуда ё номувофиқ муроҷиат кунанд. Ба гуфтаи '''Ларри Пейҷ''', 30 фоизи дархостҳо пас аз он қарори додгоҳ дар гурӯҳи "дигар" ҷой гирифтаанд. Уэлс дар шарҳи худ гуфт:<blockquote>"Ман бовар надорам, ки ин қарор ягон таъсири воқеӣ ба '''ҳуқуқи шахсӣ''' дошта бошад, зеро маълумоти ростине, ки аз ҷониби додгоҳ нашр шудааст, иттилои хусусӣ ҳисоб намешавад. Агар ҳам таъсире дошта бошад, он танҳо масъалаҳои фалсафии марбут ба махфиятро дарҳам мезанад ва пешрафтро душвор мекунад. Дар мавриди маълумоти рост, бе тӯҳмат ва ба таври қонунӣ дастрасшуда, ман ягон асоси қобили қабул барои сензура кардани гуфтаҳои дигарон намебинам. Мо набояд инро "маълумот" (data) унвон кунем — мо дар бораи '''фурӯ нишондани дониш''' сухан меронем."</blockquote>Уэлс инчунин Википедияро мисол овард:<blockquote>"Шумо ҳуқуқ надоред, ки бо истифода аз қонун, аз нависандагони Википедия талаб кунед, ки маълумоти ростро нанависанд, ва наметавонед Google-ро маҷбур созед, ки маълумоти ростро нашр накунад."</blockquote>Ӯ хулоса кард:<blockquote>"Яке аз натиҷаҳои ин баҳс бояд '''таҳкими ҳуқуқи озодии сухан''' дар Аврупо бошад — дар асл, бо забони '''Ислоҳи аввал''' (First Amendment) Конститутсияи ИМА."</blockquote> == Масоили дигар == <nowiki>[[File:Fake News versus Real Politics (39196356574).jpg|left|thumb|Уэлс дар Форуми иқтисодии ҷаҳонӣ, 2018, [[Давос]]]]</nowiki> Дар шумораи январ/феврали соли 2006 маҷаллаи <nowiki>''</nowiki><nowiki>[[Maximum PC]]</nowiki><nowiki>''</nowiki> гузориш дод, ки Ҷимми Уэлс аз иҷрои дархости <nowiki>[[Ҷумҳурии Мардумии Чин]]</nowiki> барои <nowiki>[[сензура]]</nowiki> кардани мақолаҳои Википедия, ки "сиёсатан ҳассос" дониста мешуданд, сарпечӣ кард. Дар ҳоле ки ширкатҳои дигари интернетӣ, монанди Google, <nowiki>[[Yahoo!]]</nowiki> ва <nowiki>[[Microsoft]]</nowiki>, зери фишори ҳукумати Чин таслим шуда буданд, Уэлс изҳор дошт, ки беҳтар аст чунин ширкатҳо ба сиёсати '''озодии иттилоотии Википедия''' пайравӣ кунанд.Maximum PC, 2006 holiday issue, p. 9, <nowiki>[[Future US, Inc.]]</nowiki>, <nowiki>{{ISSN|1522-4279}}</nowiki> Дар соли 2010, Уэлс сомонаи фошкунандаи <nowiki>[[WikiLeaks]]</nowiki> ва муҳаррири он <nowiki>[[Ҷулиан Ассанж]]</nowiki>-ро интиқод кард ва гуфт, ки нашри <nowiki>[[сенагузори ҷангии Афғонистон дар соли 2010]]</nowiki> метавонад боиси марги касе гардад. Ӯ ҳамчунин аз истифодаи калимаи "wiki" аз ҷониби WikiLeaks норозигӣ кард:<nowiki>{{cite news |last = Reynolds |first = Lindor |url = https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5h88Z4oCWBfdZ_KGxXLSowK3RYUNw?docId=CNG.bf57684dba4b5bc4d7503b36b06a8e30.941 |title = Wikipedia co-founder slams Wikileaks |agency = Agence France-Presse |access-date = September 28, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101001172837/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5h88Z4oCWBfdZ_KGxXLSowK3RYUNw?docId=CNG.bf57684dba4b5bc4d7503b36b06a8e30.941 |archive-date = October 1, 2010 |url-status = dead }}</nowiki><blockquote>"Онҳо дар асл wiki нестанд. Моҳияти wiki ин '''раванди таҳрири ҳамкорона''' аст."<nowiki>{{cite news |last = Burrell |first = Ian |title = Jimmy Wales: 'It's not about how many pages. It's about how good they are' |url = https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jimmy-wales-its-not-about-how-many-pages-its-about-how-good-they-are-2164840.html |archive-url = https://ghostarchive.org/archive/20220609/https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/jimmy-wales-its-not-about-how-many-pages-its-about-how-good-they-are-2164840.html |archive-date = June 9, 2022 |url-access = subscription |url-status = live |access-date = April 13, 2019 |newspaper = The Independent |date = December 20, 2010 }}</nowiki></blockquote>'''11 декабри соли 2007''', Уэлс дар назди Кумитаи Сенати ИМА оид ба <nowiki>[[Амнияти ватанӣ ва корҳои давлатӣ]]</nowiki> шаҳодат дод.<nowiki>{{cite web |date=December 11, 2007 |title=S. Hrg. 110-894 - E-Government 2.0: Improving Innovation, Collaboration, and Access |url=https://www.govinfo.gov/app/details/CHRG-110shrg40507/CHRG-110shrg40507 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628215646/https://www.govinfo.gov/app/details/CHRG-110shrg40507/CHRG-110shrg40507 |archive-date=June 28, 2023 |access-date=June 28, 2023 |website=GovInfo.gov |publisher=U.S. Government Printing Office}}</nowiki> Ӯ инчунин шаҳодати хаттии худро бо унвони '''"Ҳукумати электронӣ 2.0: Беҳтарсозии навоварӣ, ҳамкорӣ ва дастрасӣ"''' ба кумита пешниҳод кард.<nowiki>{{r|govinfo|pp=85-90}}</nowiki> Дар соли 2012, Уэлс ба <nowiki>[[Вазири корҳои дохилии Бритониё]]</nowiki> муроҷиат кард ва мухолифати худро бо истирдоди <nowiki>[[Ричард О'Дуайер]]</nowiki> ба ИМА баён намуд.<nowiki>{{cite news |last = Ball |first = James |title = Wikipedia's founder calls for Richard O'Dwyer extradition to be stopped |url = https://www.theguardian.com/uk/2012/jun/24/wikipedia-founder-richard-odwyer-extradition-stopped |newspaper = The Guardian |access-date = December 26, 2017 |archive-date = July 10, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170710053531/https://www.theguardian.com/uk/2012/jun/24/wikipedia-founder-richard-odwyer-extradition-stopped |url-status = live }}</nowiki> Пас аз расидан ба созишномаи ба истирдод роҳ надодан, Уэлс изҳор дошт:<blockquote>"Ин як хабари хеле хурсандиовар аст, ва ман аз шунидани он хушҳолам... Қадами оянда бояд '''аз нав баррасии созишномаи истирдоди Бритониё''' бошад, ки аслан имкон медиҳад чунин ҳолатҳои бемаънӣ ба вуҷуд оянд."<nowiki>{{cite news |last1 = Davies |first1 = Lizzy |last2 = Ball |first2 = James |last3 = Bowcott |first3 = Owen |title = Wikipedia founder hails extradition deal with US and calls for law reform |url = https://www.theguardian.com/uk/2012/nov/28/wikipedia-extradiction-law-review-odwyer |newspaper = The Guardian |date = November 28, 2012 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = December 26, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171226235422/https://www.theguardian.com/uk/2012/nov/28/wikipedia-extradiction-law-review-odwyer |url-status = live }}</nowiki></blockquote>Дар моҳи августи соли 2013, Уэлс нақшаи Сарвазири Британияи Кабир [[David Cameron]] оид ба ҷорӣ кардани филтри порнографияи интернетиро "абсурд" номид.{{cite news|url=http://www.xbiz.com/news/169017/wikipedia-gives-porn-a-break|publisher=XBIZ|date=September 17, 2013|first=Lila|last=Gray|title=Wikipedia Gives Porn a Break|access-date=December 26, 2017|archive-date=December 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227121852/http://www.xbiz.com/news/169017/wikipedia-gives-porn-a-break|url-status=live}} Дар ноябри ҳамон сол, Уэлс ба [[Global surveillance disclosures (2013–present)|моҷарои Сноуден]] низ изҳори назар карда, [[Edward Snowden|Эдвард Сноуден]]-ро "қаҳрамон" номид ва гуфт, ки таърих ӯро "ба таври мусбат" баҳо хоҳад дод. Ӯ ҳамчунин иброз дошт, ки мардуми ИМА "агар маълум мешуд ва аз онҳо пурсида мешуд", ҳаргиз барномаи васеи назоратиро, ки Сноуден фош кард, ҷонибдорӣ намекарданд.{{cite news|last=Gabbatt|first=Adam|url=https://www.theguardian.com/world/2013/nov/25/edward-snowden-nsa-wikipedia-founder|title=Edward Snowden a 'hero' for NSA disclosures, Wikipedia founder says|date=November 25, 2013|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=December 26, 2017|archive-date=March 29, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329125030/http://www.theguardian.com/world/2013/nov/25/edward-snowden-nsa-wikipedia-founder|url-status=live}} Дар соли 2014, ҳангоми [[Gamergate controversy|моҷарои Gamergate]], дар посух ба паёми электронии як донишҷӯи риштаи [[илмҳои компютерӣ]], ки иддао дошт Википедия нисбати Gamergate "комилан бетараф нест", Уэлс гӯё навиштааст: "Бароям хеле душвор аст, ки бовар кунам Gamergate 'воқеан дар бораи ахлоқ дар рӯзноманигорист', вақте ки ҳар як таҷрибаи шахсии ман бо он бо одамони ҷонибдори GG марбут буд, ки таҳқир, таҳдид, [[Doxxing|фош кардани маълумоти шахсӣ]] ва амсоли он анҷом додаанд." Ӯ афзуд, ки ин ҳаракат "ҳамеша доғдор ва рабуда шудааст аз ҷониби якчанд нафаре, ки намунаи хуби намояндагӣ нестанд."{{Cite web|url=https://www.themarysue.com/jimmy-wales-not-taking-gamergate-crap/|title=Wikipedia's Jimmy Wales Not Taking Gamergate's Crap|first=Dan|last=Van Winkle|website=[[The Mary Sue]]|date=December 19, 2014|access-date=February 16, 2021|archive-date=March 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303042151/https://www.themarysue.com/jimmy-wales-not-taking-gamergate-crap/|url-status=live}} Пас аз интиқод аз ҷониби ҷонибдорони Gamergate, Уэлс аз гуфтаҳои худ ҳимоят кард ва навишт: "Масъала он нест, ки ман ба чӣ бовар дорам. GG бо озору азият машҳур аст. Биёед фикр кунед, ки чаро."{{Cite web|url=http://www.digitalspy.com/videogames/a617618/wikipedias-jimmy-wales-replies-to-gamergate-criticism/|title=Jimmy Wales replies to GamerGate criticism|first=Mayer|last=Nissim|date=December 20, 2014|publisher=Digital Spy|access-date=July 10, 2022|archive-date=July 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710195142/https://www.digitalspy.com/videogames/a617618/wikipedias-jimmy-wales-replies-to-gamergate-criticism/|url-status=live}} Дар ноябри соли 2019, Уэлс Twitter-ро ба додани имтиёз ба шахсони маъруф, ба мисли Трамп ва [[Elon Musk|Илон Маск]], айбдор кард, зеро он шахсиятҳо барои изҳороти баҳсбарангезашон баста ё масдуд нашудаанд.{{Cite news|last=Randerson|first=James|date=November 26, 2019|title=Jimmy Wales: Twitter should ban Trump|url=https://www.politico.eu/article/jimmy-wales-twitter-should-ban-trump/|access-date=April 19, 2021|newspaper=Politico|archive-date=April 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419203535/https://www.politico.eu/article/jimmy-wales-twitter-should-ban-trump/|url-status=live}} Дар моҳи майи соли 2020, Уэлс аз Трамп барои таҳдид ба танзими ширкатҳои шабакаҳои иҷтимоӣ интиқод кард ва ӯро "ҷунунӣ" хонд.{{Cite news|last=Srikanth|first=Chandra R.|date=May 28, 2020|title=Donald Trump is a lunatic: Wikipedia co-founder Jimmy Wales|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/donald-trump-is-a-lunatic-wikipedia-co-founder-jimmy-wales/articleshow/76073253.cms|access-date=August 6, 2021|archive-date=August 6, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806232834/https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/donald-trump-is-a-lunatic-wikipedia-co-founder-jimmy-wales/articleshow/76073253.cms|url-status=live}} Дар моҳи сентябри соли 2021, Ҷимми Уэлс изҳор дошт, ки Facebook ва Twitter бояд бо истифода аз модераторони ихтиёрӣ алайҳи [[дурӯғпароканӣ]] ва [[таҳқиру озор]] дар платформаҳояшон мубориза баранд.{{Cite news|last=Milmo|first=Dan|date=September 23, 2021|title=Facebook and Twitter 'should use volunteer moderators' says Wikipedia founder|url=https://www.theguardian.com/society/2021/sep/23/facebook-and-twitter-should-use-volunteer-moderators-says-jimmy-wales|access-date=September 23, 2021|newspaper=The Guardian|archive-date=September 23, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923191046/https://www.theguardian.com/society/2021/sep/23/facebook-and-twitter-should-use-volunteer-moderators-says-jimmy-wales|url-status=live}} Дар моҳи октябри соли 2021, Уэлс таъкид кард, ки "ҳифзи [[рамзгузории мустаҳкам]] барои ҳимояи ҳуқуқи инсонӣ дар саросари ҷаҳон бисёр муҳим аст."{{Cite news|last=Butcher|first=Mike|date=October 21, 2021|title=Watch Edward Snowden launch Global Encryption Day, live today|url=https://techcrunch.com/2021/10/21/watch-edward-snowden-launch-global-encryption-day-live-today/|access-date=October 24, 2021|newspaper=TechCrunch|archive-date=August 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810210704/https://techcrunch.com/2021/10/21/watch-edward-snowden-launch-global-encryption-day-live-today/|url-status=live}} Дар моҳи майи соли 2022, дар робита ба [[Харидории пешниҳодшудаи Twitter аз ҷониби Илон Маск|пешниҳоди Илон Маск барои харидани Twitter]], Уэлс гуфт: "Ба назари ман, ӯ баъзе андешаҳои хуб ва баъзе фикрҳои номатлуб дорад, тибқи изҳоротҳои умумии ӯ". Вай афзуд: "Аз тарафи дигар, Twitter метавонад дар панҷ соли оянда ба таври назаррас беҳтар шавад, ё шояд комилан аз байн равад — ҳамааш аз қарорҳое вобаста аст, ки Маск қабул мекунад."{{Cite web|url=https://www.ladbible.com/news/wikipedia-founder-says-twitter-could-be-dead-in-five-years-20220516|title=Wikipedia Founder Jimmy Wales Says Twitter 'Could Be Dead In Five Years' Under Elon Musk's Leadership|first=Tom|last=Wood|date=May 17, 2022|publisher=[[LADbible Group]]|access-date=May 28, 2022|archive-date=May 28, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528103747/https://www.ladbible.com/news/wikipedia-founder-says-twitter-could-be-dead-in-five-years-20220516|url-status=live}} Ҳангоми [[пандемияи COVID-19]], Уэлс дар Википедия қайд кард, ки мавқеи расонаҳои расмӣ дар мавриди назарияи ихроҷи вирус аз лаборатория тағйир ёфтааст — аз "ин хеле ғайриимкон аст ва танҳо назарияҳои тавтиъа чунин чизеро мегуянд" ба "ин яке аз фарзияҳои мумкин аст".{{Cite web|url=https://www.cnet.com/features/inside-wikipedias-endless-war-over-the-coronavirus-lab-leak-theory/|title=Inside Wikipedia's endless war over the coronavirus lab leak theory|first=Jackson|last=Ryan|date=June 24, 2021|publisher=CNET|access-date=June 27, 2021|archive-date=June 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210627021622/https://www.cnet.com/features/inside-wikipedias-endless-war-over-the-coronavirus-lab-leak-theory/|url-status=live}} Уэлс зиёда аз даҳ маротиба ба Исроил сафар кардааст ва гуфтааст, ки ӯ "ҷонибдори қавии Исроил" мебошад. Дар соли 2015, ба ӯ ҷоизаи байналмилалии [[Ҷоизаи Дан Давид]] супурда шуд, ки ҳар сол дар [[Донишгоҳи Тел-Авив]] тақдим мегардад ва арзиши он 1 миллион долларро ташкил медиҳад (10 фоизи он ба донишҷӯёни докторӣ меравад). Уэлс барои роҳбарии он чи ки кумитаи ҷоиза "инқилоби иттилоотӣ" номид, интихоб гардид.{{Cite news|last=Sales|first=Ben|title=Wikipedia founder Jimmy Wales likes Israel but stays neutral|url=http://www.timesofisrael.com/wikipedia-founder-jimmy-wales-likes-israel-but-stays-neutral/|access-date=November 21, 2021|newspaper=[[The Times of Israel]]|archive-date=November 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121032918/https://www.timesofisrael.com/wikipedia-founder-jimmy-wales-likes-israel-but-stays-neutral/|url-status=live}} == Ҳаёти шахсӣ == [[Акс:Christine_and_Jimmy_Wales.jpg|мини|Уэлс бо ҳамсари дуюмаш, Кристин Роҳан]] Уэлс се бор оиладор шудааст. Дар синни 20-солагӣ ӯ бо Памела Грин издивоҷ кард,{{cite news|last=Chozick|first=Amy|author-link=Amy Chozick|title=Jimmy Wales Is Not an Internet Billionaire|url=https://www.nytimes.com/2013/06/30/magazine/jimmy-wales-is-not-an-internet-billionaire.html|newspaper=[[The New York Times Magazine]]|date=June 30, 2013|access-date=October 31, 2018|archive-date=June 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130630200950/http://www.nytimes.com/2013/06/30/magazine/jimmy-wales-is-not-an-internet-billionaire.html|url-status=live}} ки ҳамкораш дар як мағозаи хӯрокворӣ дар Алабама буд. Онҳо соли 1993 ҷудо шуданд. Ӯ бо ҳамсари дуюмаш, Кристин Роҳан, тавассути як дӯсташ дар Чикаго шинос шуд, дар он замон Роҳан ҳамчун тоҷири пӯлод барои [[Mitsubishi]] фаъолият мекард. Онҳо моҳи марти соли 1997 дар [[округи Монро, Флорида]] издивоҷ карданд,{{cite book|title=Jimmy Wales and Wikipedia|url=https://archive.org/details/jimmywaleswikipe0000meye|url-access=registration|publisher=[[Rosen Publishing]]|author=Meyer, Susan|year=2013|page=[https://archive.org/details/jimmywaleswikipe0000meye/page/27 27]|isbn=978-1-4488-6912-1}} ва соҳиби як духтар шуданд, аммо соли 2008 ҷудо шуданд. Уэлс соли 1998 ба [[Сан Диего]] кӯчид, аммо пас аз ноумед шудан аз бозори манзил дар он ҷо, соли 2002 ба [[Сент-Питерсберг, Флорида]] кӯч баст. Соли 2008 Уэлс бо рӯзноманигори муҳофизакори канадаӣ [[Рейчел Марсден]] муносибати кӯтоҳмуддат дошт, ки пас аз муроҷиати Марсден дар бораи саҳифаи Википедияи худ оғоз шуд. Пас аз он ки айбдоркуниҳо дар бораи мухолифати манфиатҳо садо доданд, Уэлс иқрор кард, ки чунин муносибат вуҷуд дошт, аммо хотима ёфтааст ва ба масъалаҳои Википедия таъсир нарасондааст, изҳороте, ки Марсден онро рад кард. Уэлс бо [[Кейт Гарви]] рӯзи 6 октябри соли 2012 дар [[капеллаи Уэсли]], Лондон издивоҷ кард.{{cite news|last=Donnelly|first=Laura|date=October 6, 2012|title=Wiki wedding: Wikipedia founder Jimmy Wales marries Tony Blair's former aide|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|url=https://www.telegraph.co.uk/news/9591824/Wiki-wedding-Wikipedia-founder-Jimmy-Wales-marries-Tony-Blairs-former-aide.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/9591824/Wiki-wedding-Wikipedia-founder-Jimmy-Wales-marries-Tony-Blairs-former-aide.html|archive-date=January 11, 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=December 26, 2017}}{{cbignore}} Гарви котиби шахсии собиқи [[Тони Блэр]] мебошад; онҳо дар [[Давос]], Швейтсария шинос шуданд.{{cite news|title=Jimmy Wales: Mr Wikipedia on today's blackout|first=Danny|last=Smallman|url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-24028957-mr-wikipedia-on-todays-blackout-moving-to-london-and-marrying-a-blair-babe.do|newspaper=[[London Evening Standard]]|date=January 18, 2012|access-date=January 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120164932/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-24028957-mr-wikipedia-on-todays-blackout-moving-to-london-and-marrying-a-blair-babe.do|archive-date=January 20, 2012|url-status=dead|accessdate=2025-04-04|archivedate=2012-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120164932/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-24028957-mr-wikipedia-on-todays-blackout-moving-to-london-and-marrying-a-blair-babe.do}} Уэлс бо Гарви ду духтари дигар дорад, илова ба духтараш бо Роҳан.{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/business-money/technology/article/a-life-in-the-day-jimmy-wales-d9nc39bbb|title=A life in the day: Jimmy Wales|last=Jaffé-Pearce|first=Michèle|date=March 12, 2017|newspaper=[[The Sunday Times]]|access-date=June 8, 2018|issn=0956-1382|quote=He lives in west London with his third wife, Kate Garvey, a former aide to Tony Blair, and daughters Ada, 5, and Jemima, 3. Kira, 16, his daughter with his second wife, lives in Florida.|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141744/https://www.thetimes.co.uk/article/a-life-in-the-day-jimmy-wales-d9nc39bbb|url-status=live}} Уэлс як [[Атеизм|атеист]] аст. Дар як мусоҳиба бо [[Big Think]], ӯ гуфт, ки фалсафаи ӯ бар асоси [[ақл]] бунёд ёфтааст ва ӯ комилан ба дин бовар надорад.{{cite news|title=Jimmy Wales|url=http://bigthink.com/videos/what-do-you-believe-25|newspaper=Big Think|publisher=[[Big Think]] Media|access-date=December 26, 2017|date=August 10, 2007|quote=I'm a complete non-believer.|archive-date=November 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111213839/http://bigthink.com/videos/what-do-you-believe-25|url-status=live}} Уэлс аз соли 2012 дар Лондон зиндагӣ мекунад,{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/wikipedia/9137339/Jimmy-Wales-Wikipedia-chief-to-advise-Whitehall-on-policy.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/technology/wikipedia/9137339/Jimmy-Wales-Wikipedia-chief-to-advise-Whitehall-on-policy.html|archive-date=January 11, 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Jimmy Wales: Wikipedia chief to advise Whitehall on policy|last=Hough|first=Stephen|date=March 11, 2012|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|access-date=December 26, 2017}}{{cbignore}} ва соли 2019 шаҳрвандии [[Бритониё|Бритониёро]] ба даст овард.{{cite tweet|number=1173693309115686913|user=jimmy_wales|title=I just became a UK citizen, quite happy about that. It occurs to me that perhaps a few MPs should actually take the "Life in the UK" test and study the manual!|first=Jimmy|last=Wales|date=September 16, 2019}} Соли 2021, дар подкасти [[Тим Феррис|''The Tim Ferriss Show'']], ӯ ошкор кард, ки пас аз хондани китоби Феррис ''[[The 4-Hour Workweek]]'' ба таври махфӣ як моҳ дар [[Буэнос-Айрес]], [[Аргентина]] зиндагӣ кардааст.{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/jimmy-wales-secretly-lived-argentina-tim-ferriss-4-hour-workweek-2021-9|title=Wikipedia founder Jimmy Wales said he secretly lived in Argentina for a month after reading 'The 4-Hour Workweek' by Tim Ferriss|first=Stephen|last=Jones|website=[[Business Insider]]|date=September 6, 2021|access-date=September 16, 2021|archive-date=September 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916202318/https://www.businessinsider.com/jimmy-wales-secretly-lived-argentina-tim-ferriss-4-hour-workweek-2021-9|url-status=live}} == Ҳамчунин нигаред == [[Рӯйхати шахсони марбут ба Википедия]] [[User:Jimbo Wales]], саҳифаи корбарии Уэлс дар Википедия{{clear}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Таърихи Википедия]] [[Гурӯҳ:Викимедия]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] {{bio-stub}} gxz88k692mekralgp48ciqfa9lo0hkt 10 23560 1473046 1130656 2026-05-18T02:40:34Z Milenioscuro 8416 ([[c:GR|GR]]) [[File:Mali adm location map.svg]] → [[File:Mali adm location map 2023.svg]] new boundaries 1473046 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Mali | top = 25.5 | bottom = 9.7 | left = -12.6 | right = 4.8 | image = Mali adm location map 2023.svg | image1 = Mali relief location map.jpg }}<noinclude><!-- -- The above switch-statement branches by text in parameter #1, -- returning the associated value after each equals sign ("="). -->{{Location map/Info}}{{Documentation}} [[Category:Location map by country templates|Mali]] </noinclude> ccv5z0cofkadn6c5yysegt7s18m3iyo 0 74374 1473038 1470740 2026-05-17T13:49:15Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473038 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Фатҳуллоҳ}} {{Шахс}} {{Дигар мазмунҳо|Муҳаммад (мазмунҳо)|}}{{Равонакунӣ|Муҳаммад|Муҳаммад (мазмунҳо)}} '''Муҳаммад Фатҳуллоҳ Гюлен''' ({{lang-tr|Muhammed Fethullah Gülen}}; {{ВД-Дебоча}}) — мутафаккир, олим, собиқ имомхатиби давлатӣ, муаллифи асарҳои зиёд ва яке аз чеҳраҳои бонуфузи дунёи муосир. Ӯ дар деҳаи Коруҷуки вилояти Эрзуруми Ҷумҳурии Туркия ба дунё омадааст. Падараш Ромиз Гюлен ва модараш Рафиъа Гюлен мебошанд. Аввалин таълимоти диниро Гюлен дар назди модар, падар ва модаркалонаш Муниса-хонум мегирад. Баъдан барои итмом ва икмоли дониш дар назди мударрис ва олимони маъруф ва тақводори [[Туркия]] ба монанди<ref>[https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_Lütfi Алварли Муҳаммад Лутфӣ]</ref> сабақ мегирад. Гюлен аллакай аз ҳамон синну сол бо заковатмандӣ ва ҳушёрияш диққати омӯзгорон ва мударрсионро ба худ ҷалб мекунад. Ҳамчунин Гюлен аз даврони наврасияш ба омӯзиши илмҳои дунявӣ завқи зиёд пайдо мекунад. Фатҳуллоҳ Гюлен соли 1998 бо мақсади табобат ба [[ИМА]] меравад. То дами марг дар Сейлорсбурги иёлоти [[Пенсилвания]]и [[ИМА]] ҳаёт ба сар мебурд. == Шахсияти Фатҳуллоҳ Гюлен == Фатҳуллоҳ Гюлен аз синни 18-солагӣ ба ҳайси имомхатиби расмӣ дар [[масҷид]]ҳои гуногуни [[Туркия]] адои вазифа мекунад. Ҷомеаи Туркия нисбати шахсияти Гюлен ҳамчун имоми ғайримуқаррарӣ алоқаи зиёд пайдо мекунад. Зеро Гюлен ҳини мавзӯъҳояш ҳақиқатҳои шаръиро ба мардум бо лаҳни сода шарҳ дода, бо кашфиётҳои илмӣ тақвия медод. Ӯ атрофи мавзӯъҳои актуалии ҷомеаву ҷаҳон суҳбат карда, мақоми [[ислом]]и нобро дар ин раванд таъкид мекард. Дар радифи мушкилоти ҷомеаи муосир аз ҳаёти Ҳазрати [[Муҳаммад]] (с.а.с), [[саҳоба]]гон ва бузургону олимони гузаштаи дини мубин мисолҳо оварда, роҳи дурусти ҳалро аз он сарчашма меҷӯяд. Гюлен дар мавзӯъҳояш мардумро ба илмомӯзиву сохтани муасссисаҳои таълимӣ ташвиқ мекард. Ҷиҳати ҷолиби шахсияташ ин аст, ки вақто дар он замон имомхатибон ҷомеаро ба масҷидсозӣ ташвиқ мекарданд, Гюлен таваҷҷуҳи мардуми туркро бештар ба [[тарбия]] ва [[таҳсил]]и толибилмон дар раванди омӯзиши илмҳои дақиқ, санъат, фарҳангшиносӣ, таърих, ҷомеашиносиву ҳикматомӯзӣ, эҳтиром нисбат ба арзишҳои байналмилалӣ равона мекунад. Дар як муддати кӯтоҳ Гюлен маҳбуби ҳам мардуми Туркия ва ҳам оламиён гардид. Ин аст, ки таълимоти Гюлен дар Амрико, Аврупо, Олами араб, Африқо, Ховари Миёна, Осиё ва Шарқи дуру наздик ҷонибдорони зиёдеро пайдо кард. == Мақоми байналмилалии Фатҳуллоҳ Гюлен == * 18.04.1996 — Ассотсиатсиаи соҳибкорон ва саноаткорони турк ба Фатҳуллоҳ Гюлен ҷоизаи '''«Шахсияти сол»'''<ref>[http://www.fgulen.com/ru/about-fethullah-gulen/fethullah-gulen-life-chronology/29970-1996-chronology]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>-ро барои саҳмгузорӣ дар [[таҳаммулпазирӣ]] тақдим намуд; * 01.11.2004 — Ташкилоти Руҳонияти Қирғизистон ба Фатҳуллоҳ Гюлен барои фаъолият дар соҳаи маориф, саҳмгузорӣ дар истиқрори сулҳи байналмилал ҷоизаи '''«Таҳаммулпазирӣ ва сулҳ»'''<ref>{{Cite web |url=http://fgulen.com/ru/life/fethullah-gulen-biography/30087-award-for-contribution-to-peace-and-harmony-between-peoples-gulen |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304220536/http://fgulen.com/ru/life/fethullah-gulen-biography/30087-award-for-contribution-to-peace-and-harmony-between-peoples-gulen |archivedate=2016-03-04 }}</ref>-ро тақдим намуд; * 25.10.2005 — Ҷоизаи UNESCO барои «Саҳмгузорӣ дар таҳаммулпазирӣ ва Диалог»<ref>[UNESCO. Центральная Азия на пути к культуре мира: формирование толерантного сознания, воспитание культуры мира: материалы международной конференции/ Сост. и ред. Каримова И. Х.; Академия образования Таджикистана.-Душанбе: Ирфон, 2011.- 170с. ISBN ББК 74.9+88.8]</ref>; * 23.06.2008 — Бинобар пурсиши маҷаллаи '''«Foreign Policy»'''<ref>[http://foreignpolicy.com/]</ref> Фатҳуллоҳ Гюлен миёни 100 мутафаккири муосир дар мақоми аввал интихоб шудааст; * 16.07.2010 — Ба Фатҳуллоҳ Гюлен аз ҷониби Донишгоҳи британии ''Leeds Metropolitan'' унвони Дуктури фахрӣ дода мешавад;<ref>[«The Golden Generation», in Muslim World in Transition: The Contribution of Gulen Movement, Conference Proceedings, Leeds Metropolitan University Press, London, 2007, p. 70; Fethullah Gülen, Pearls of Wisdom, The Fountain, Virginia, 2005, p. 84, 85.]</ref> * 11.05.2011 — Фатҳуллоҳ Гюлен аз ҷониби Институти амрикоии ''East-West (EWI)'' бо '''«Ҷоизаи сулҳ»''' сарфароз мегардад;<ref>[http://www.info-islam.ru/publ/novosti/mir/izvestnyj_tureckij_uchenyj_poluchil_nagradu_ot_instituta_zapad_vostok/3-1-0-6579]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Фатҳуллоҳ Гюлен соли 1994 ҳамчун Роҳбари фахрии Ассотсиатсияи рӯзноманигорон ва нависандагони Туркия интихоб мешавад ва то ба имрӯз дар ин мақом қарор дорад<ref>[http://www.fgulen.com/ru/about-fethullah-gulen/fethullah-gulen-life-chronology/29968-1994-chronology]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Ҳамчунин соли 2013 дар миёни 500 мусулмонони муассиртарини муосири ҷаҳондар мақоми 11-ум қарор гирифта буд.<ref>[http://themuslim500.com/]</ref> * Соли 2013 аз ҷониби маҷаллаи '''«Time»'''<ref>{{Cite web |url=http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/fethullah-gulen/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-07 |archivedate=2013-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130424004319/http://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/fethullah-gulen/ }}</ref> миёни 100 шахсияти муассиртарини ҷаҳон интихоб мешавад. == Рӯйхати конфронс ва семпозиумҳо == Қайд кардан лозим аст, ки ҳоло таълимот ва афкори Фатҳуллоҳ Гюлен дар саросари олами муосир дастгирӣ ёфта, ҳамасола дар ҳар минтақаи ҷаҳон конфронс ва семпозиумҳое баргузор мегарданд, ки дар он мақоми таълимоти гюлениро дар соҳаҳои маориф, тандурустӣ, ҷомеашиносӣ, фалсафа, дини ислом ва ғайра баррасӣ мекунанд. Рӯйхати баъзе аз он конфронс ва семпозиумҳо чунин аст: * 26-28 апрели 2001 ИМА — Georgetown University, конфронси «Исломи муосир ва мудерншавии он, Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://fgulen.ru/ru/about-fethullah-gulen/fethullah-gulen-life-chronology/29975-2001-chronology |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160123031401/http://fgulen.ru/ru/about-fethullah-gulen/fethullah-gulen-life-chronology/29975-2001-chronology |archivedate=2016-01-23 }}</ref>; * 12-13 ноябри 2005 ИМА — Rice University, конфронси «Ислом дар даврони муосир: андеша ва амалия дар Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://fethullahgulenconference.org/houston/index.php |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archivedate=2015-11-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124161207/http://fethullahgulenconference.org/houston/index.php }}</ref>; * 12-13 ноябри 2005 ИМА — шаҳри Чикаго, конфронси «Ҳаракати Гюлен ва гуфтугӯи динҳо»; * 25-26 ноябри 2005 Австралия — шаҳри Мелбурн, конфронси «Ислом, амнияти фардӣ ва душманӣ бо бегонагон»; * 4-5 марти 2006 ИМА — Dallas Southern Methodist University, конфронси «Ислом дар даврони муосир: андеша ва амалия дар Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://fethullahgulenconference.org/dallas/index.php |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archivedate=2015-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150326101401/http://www.fethullahgulenconference.org/dallas/index.php }}</ref>; * 5 ноябри 2006 ИМА — Oklahoma University, семпозиуми «Ислом дар даврони муосир: андеша ва амалия дар Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://fethullahgulenconference.org/oklahoma/index.php |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archivedate=2015-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150326110142/http://www.fethullahgulenconference.org/oklahoma/index.php }}</ref>; * 25-27 октябри 2007 Англия — British House of Lords, конфронси «Олами мутағайири исломӣ: саҳми Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>[http://gulenconference.org.uk/]</ref>; * 7 июни 2008 Тайван — шаҳри Тайпей, конфронси «Фикр ва маданияти ислом»; * 2 ноябро 2008 Миср — шаҳри Қоҳира, дар рафти конфронси «Расму суннати фарҳангии Миср ва Шарқ: аз даврони атиқа ба ҷаҳонишавӣ» олимони рус, олмонӣ ва австралиягӣ атрофи таълимоти Фатҳуллоҳ Гюлен баромад карданд; * 28 феврали 2009 Қирғизистон — шаҳри Бишкек, конфронси «Таҳаммулпазирӣ ва диалог аз даврони Юсуф Ҳас Ҳачип то ба Фатҳуллоҳ Гюлен»; * 6-7 марти 2009 ИМА — Luisiana University, конфронси «Ислом дар даврони муосир: андеша ва амалия дар Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://fethullahgulenconference.org/batonrouge/index.php |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archivedate=2015-01-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150131032904/http://fethullahgulenconference.org/batonrouge/index.php }}</ref>; * 27 апрели 2009 Конго — конфронси «Нигоҳи фикри ва амалияи Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен ба раванди диалог»; * 18 июни 2009 ИМА — CSIS Washington, конфронси «Ҳаракати Гюлен»; * 15-16 июли 2009 Австралия — шаҳри Мелбурн, конфронси «Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>[http://www.intercultural.org.au/]</ref>; * 24 октябри 2009 Канада — Carleton University, семпозиуми «Барои боз ҳам дунёи беҳтар: саҳми Ҳаракати Гюлен»; * 29 октябри 2009 ИМА — Maryland University, конфронси «Саҳми Ҳаракати Гюлен дар сулҳи ҷаҳонӣ»; * 30 октябри 2009 Колумбия — конфронси «Ҳаракати Фатҳуллоҳ Гюлен»; * 7 ноябри 2009 Танзания — конфронси «Андеша ва амалияи Фатҳуллоҳ Гюлен»; * 7 ноябри 2009 Олмон — шаҳри Кёлн, семпозиуми «Робитаҳои дур аз шуддат аз нигоҳи Далаи Лама, Фатҳуллоҳ Гюлен ва Маршалл Розенберг»<ref>{{Cite web |url=http://www.todayszaman.com/diplomacy_approaches-to-peace-of-gulen-dalai-lama-rosenberg-discussed-at-cologne-conference_192671.html |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101015002/http://www.todayszaman.com/diplomacy_approaches-to-peace-of-gulen-dalai-lama-rosenberg-discussed-at-cologne-conference_192671.html |archivedate=2014-11-01 }}</ref>; * 16 январи 2010 Урдун — шаҳри Омман, семпозиуми «Тафаккури муосири исломӣ ва саҳми он дар сулҳи умумиҷаҳонӣ, таҷрубаи Фатҳуллоҳ Гюлен»; * 5-7 марти 2010 Олмон — шаҳри Берлин, конфронси «Маънавиёт ва Маориф»; * 20 марти 2010 Голандия — Vrij University, конфронси «Ташаббусҳои Ҷалолуддини Румӣ ва Фатҳуллоҳ Гюлен» дар сулҳи умумибашарӣ"; * 26 марти 2010 Норвегия — конфронси «Санъати муросо ва ҳамзистӣ: мисоли Ҳаракати Гюлен»; * 31 марти 2010 Африқои Ҷанубӣ — конфронси «Ҳаракати ҳамдилон»; * 29 апрел 2010 Индонезия — семинари «Хидматҳои Ҳаракати Гюлен дар Амрико» * 10 апрели 2010 Уганда — шаҳри Кампала, конфронси «Фатҳуллоҳ Гюлен ва сулҳи умумиҷаҳонӣ»; * 9 июни 2010 Украина — конфронси «Инсондӯстӣ дар олами муосир»; * 6-9 январ 2011 Малайзия — семинари «Ҳаракати Гюлен ва диалоги давлатҳо»; * 25-26 марти 2011 Албания — конфронси «Ҳаракати Гюлен»; * 28 марти 2011 Дания — конфронси «Диалог дар раванди назарҳои гуногуни башарӣ ва Ҳаракати Гюлен»; * 28 майи 2011 Кения — шаҳри Найроби, конфронси «Гуфтугӯи динҳо ва Ҳаракати Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://www.samanyoluhaber.com/kultur/Kenyada-Gulen-konferansi---Video/572982/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archivedate=2012-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502141252/http://www.samanyoluhaber.com/kultur/Kenyada-Gulen-konferansi---Video/572982/ }}</ref>; * 27 июли 2011 Алҷазоир — конфронси «Фатҳуллоҳ Гюлен»; * 18-19 ноябри 2011 Нигерия — шаҳри Абуҷа, конфронси «Андеша ва амалия дар Фатҳуллоҳ Гюлен»<ref>{{Cite web |url=http://www.nigeriaconference2011.org/ |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2015-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150801223522/http://nigeriaconference2011.org/ |archivedate=2015-08-01 }}</ref>; Рӯйхати конфорнс ва семпозиумҳо ба таври мухтасар оварда шудааст. == Институт ва Марказҳои тадқиқотии таълимоти Гюлен дар бунияи донишгоҳҳо == Ҳоло дар бунияи як қатор доҳишгоҳҳои бонуфузи кишварҳои олам 4 маркази тадқиқотии таълимоти Гюлен фаъолият мекунанд, ки барои амиқтару беҳтар шинохтани шахсият ва фалсафаи ӯ, характери Ҳаракати ҷамъиятии «Хидмат» мусоидат мекунанд: * октябри соли 2007 дар бунияи Донишгоҳи Хюстони ИМА Институти Гюлен ифтитоҳ гардид; * ноябри соли 2007 дар бунияи Донишгоҳи католикии Австралия Маркази тадқиқотии таълимоти Гюлен ифтитоҳ гардид; * апрели соли 2009 дар бунияи Донишгоҳи исломии Индонезия Маркази тадқиқотии таълимоти Гюлен ифтитоҳ гардид; * декабри соли 2010 дар бунияи Доҳишгоҳи католикии Лювени Белгия Маркази тадқиқотии таълимоти Гюлен ифтитоҳ гардид; == Таълимоти Фатҳуллоҳ Гюлен == Фатҳуллоҳ Гюлен пайрави мазҳаби ҳанафия аст. Заминаи таълимоти Гюленро аввалан [[Қуръони Карим]], суннати Ҳазрати Муҳаммад (с.а.с.) ва баъдан фикру таълимоти безаволи [[мутафаккир]]он ва орифони Шарқ ба монанди [[Саъдии Шерозӣ]], [[Ҳофизи Шерозӣ]], [[Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ]], Анварӣ, [[Абдураҳмони Ҷомӣ]], Муҳаммад Ғаззолӣ, Имом Раббонӣ, Абдулқодир Гелонӣ ва ғ. ташкил медиҳанд. Азбаски Гюлен аз забонҳои арабӣ, форсӣ ва ҳамчунин туркии усмонӣ хуб бохабар аст, маълумоти хуби илмӣ-фалсафӣ, улуми динӣ ва завқи адабиро доро аст. Ҳарчанд Гюлен ба ягоне аз тариқатҳои сӯфимашраб мансуб нест, аммо аз олами пур аз завқи руҳонии тасаввуф хуб огоҳ аст. Соли 1967 хабарнигор аз Гюлен суол мекунад, ки ба кадом тариқат мансуб аст. Ӯ чунин посух медиҳад: «Ман аз тариқати занбӯри асал ҳастам. Мехоҳам аз ҳар гуле асал гирам». Ҳамчунин дар яке аз мусоҳибаҳояш қайд мекунад, ки осори нависанда ва мутафаккирони зиёди Ғарбу русро ба монанди Шекспир, Балзак, Волтер, Руссо, Кант, Золя, Гёте, Гюго, Камю, Сартр, Рассел, Пушкин, Толстой, Гогол, Достоевский ва ғ. низ хондааст. Замина ва хишти аввали таълимоти Гюленро имон ба Ягонаву Донои танҳо будани Худованди Карим ташкил медиҳад. Ӯ дар асарҳояш таъкид мекунад, ки омӯзиши [[математика]], [[биология]], [[физика]] ва [[кимиё]] барин илмҳои дақиқ, васила барои шинохти дурусти Офаридгори олам аст. Гюлен дар таълимот ва осори худ исломро танҳо аз як нуқтаи назар шарҳ надода, баръакс такя ба фикри орифони мустаснои ислом карда, ҳақиқати дини мубинро барои насли муосир бо оҳанги ҷадид равшан месозад. Ӯ дар таълимоташ бештар ҷиҳати амалии ҳаёти маънавиро шарҳ додааст. Аз ин рӯ назария ва амалия дар ҳаёти маънавии Гюлен мақоми хосаро дорад. Ӯ қайд мекунад, ки «барои ҳастии ҳақиқии инсон ҳаёт бидуни назария ва амалия мақбул нест; назария ва амалияе, ки оқибат башариятро ба соҳили саломат расонад». Гюлен дар таълимоташ барои мувозинати ҳаёти дунявӣ ва ухравӣ маорифпарварӣ, таълиму тарбия, илмомӯзӣ, фидокорӣ, вафо, ҳаёти маънавӣ, маърифатуллоҳ, илм ва дин, инсони комил, ҳусни тафоҳум, таҳаммулпазирӣ, ҳикмати инсондӯстӣ, гуфтугӯи тамаддунҳо ва дигар арзишҳои маънавии башариро асос дониста, барои дар ҳаёт амалӣ кардани онҳо муҳит ва ҳамагонро ташвиқ мекунад, ки инсон бояд тамоми дороияшро барои «хидмати башарият» равона кунад. Гюлен насли идеалии ҷаҳони муосирро «насли заррин» меномад. Ӯ доим дар талоши тарбияи насле аст, ки чунин муаррифияш мекунад: ''«Насли заррин наслест, ки соҳиби ақлу ҳуши бо илмҳои муосир равшан, дили бо имон мунаввар мебошад. Он обидаи ахлоқ на барои худ, балки барои беҳбудии башарият зиндагӣ мекунад».'' Гуфта мешавад, маҳз чунин идеали Гюлен пайравони зиёди таълимоти ӯро ба бор овардааст, ки имрӯз онҳоро Ҳаракати ҷамъиятии «Хидмат» меноманд. == Ҳаракати ҷамъиятии «Хидмат» == Фатҳуллоҳ Гюлен соли 1966 ҳамчун воизи масҷиди Кестанепазари дар шаҳри Измир адои вазифа мекунад. Гюлен дар рафти мавзӯъҳояш шаҳрвандони Измир ва муҳити онро барои илмомӯзиву [[маорифпарварӣ]] ташвиқ мекунад. Ӯ доим таъкид мекард, ки эъмор ва рушди ҷомеа танҳо бо роҳи баланд бардоштани илму маърифат ва рафъи камбизоативу тафриқа миёни одамон имконпазир аст. Чунин таълимоти Гюлен дар саросари Туркия вокуниш ба амал оварда, аз ҷониби қишри гуногуни [[ҷомеаи шаҳрвандӣ]] дастгирӣ ёфт. Ҷомеашиносон ба ин назаранд, ки асосан ҳаракати «Хидмат» барои баланд бардоштани сатҳи саводнокӣ, беҳбудии вазъи иҷтимоӣ ва аз байн бурдани ихтилоф миёни ҷомеаи башарӣ талош меварзад. Ҳамчунин бояд қайд кард, ки худи Гюлен роҳбарии чунин ҳаракати ҷамъиятиро рад карда, худро танҳо яке аз фардҳои ин ҷода меҳисобад. Ба андешаи ӯ ҳар тақдир ва таҳсине, ки нисбати ин ҳаракат ва шахсияти ӯ гуфта мешавад, ҳаққи он қаҳрамонҳоест, ки дар ақсои олам барои беҳбудии башарият хидмат мекунанд: === Баланд бардоштани сатҳи саводнокӣ === Гюлен бар он назар аст, ки яке аз мушкилтарин масъалаи одамизод бесаводӣ ё худ ҷаҳолат аст. Ӯ дар тамоми осори худ мушкилии мазкурро таъкид карда, барои рафъи он роҳандозии усули таълими муассирро асос медонад. Барои рушди илмӣ-маънавии толибилм лабаратория ва синфхонаҳои бо таҷҳизоти муосири технологӣ муҷаҳҳазро шарт мешуморад. Дар баробари ин, ҳар толибилм бояд аз фарҳангу таърихи миллияш, арзишҳои милливу умумибашарӣ бохабар бошад. Ҳамчунин, Гюлен омӯзиши забонҳои хориҷиро дар чунин муассисаҳои таълимӣ шарт ва зарур медонад. Ҷиҳатҳои назарраси муассисаҳои таълимии мазкурро ҷомеашиносону маорифпарварон чунин қайд мекунанд: дорои таҷҳизоти замонавӣ, баробарӣ миёни писарон ва духтарон, риояи ҳаққу ҳуқуқи толибилмону омӯзгорон новобаста ба нажод, эътиқод ва миллат, савияи баланди таълим ва тарбия, таълим бо забони англисӣ ва ғ. === Беҳбудии вазъи иҷтимоӣ === Фатҳуллоҳ Гюлен дар рафти яке аз суҳбатҳояш иброз медорад, ки миёни мардум зарбулмасале ҳаст: «Оташ ҳар ҷое афтад, аввал он ҷоро ба коми худ фуру мебарад», аммо ман мегӯям: ''«Оташ ҳар ҷое афтад, аввал маро ба комаш фуру мебарад!».'' Ӯ ба атрофиёнаш саховатмандӣ ва ба муҳтоҷон дасти кумак дароз карданро тарғиб мекунад. Касоне, ки ба дарки ин андешаҳо расиданд, Фонди хайриявии «Kimse yok mu?»-ро бунёд карданд. Фонди «Kimse yok mu?» аз шаҳрвандони Туркия ва кишварҳои мухталифи олам ба таври ихтиёрӣ кумакҳои моддӣ гирифта, онҳоро бинобар эҳтиёҷи аввалия харҷ мекунад. Дар баробари кумакҳои моддӣ-ғизоӣ фонди мазкур як қатор фаъолиятҳои таълимиро низ ба роҳ мондааст. Дар доираи фаъолиятҳои мазкур фонди «Kimse yok mu?» аллакай дар як қатор давлатҳои ҷаҳон марказҳои касбомӯзиву забономӯзӣ, беморхонаҳо, ятимхонаҳо, толорҳои варзишӣ ва китобхонаҳо сохтааст. Бояд қайд кард, ки вақте [[соли 2009]] шаҳраки Уялии [[Тоҷикистон]]ро сел зада талафотҳои зиёди моливу моддӣ пас аз худ монд, фонди «Kimse yok mu?» ба 2 ҳазору 500 сокини осебдидаи маҳаллӣ кумаки моддӣ-ғизоӣ кард. Илова ба кумакҳои мазкур Фонди «Kimse yok mu?» барои сокинони осебдидаи минтақа ба Президенти ҷумҳурӣ кишвар [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба миқдори 350 ҳазор доллари амрикоӣ кумакпулӣ тақдим мекунад. === Аз байн бурдани ихтилоф миёни ҷомеаи башарӣ === Ба бовари Гюлен яке аз душвориҳои дигари ҷомеаи муосир ихтилоф ва ифтироқ аст. Ӯ таъкид мекунад, ки касро новобаста ба мафкура, нажод, миллат, эътиқод ва арзишҳои мухталифи башарияш дар мақоми инсон бояд қабул намуд. Чун ҳар махлуқ ӯ низ осори санъати беҳамтои Парвардигор аст, инсонро ба хотири Офаридгораш эҳтиром бояд кард. Вақте солҳои 90-и асри ХХ ҷомеашинос ва файласуфи амрикоӣ [[Сэмюэл Хантингтон]] доир ба «бархӯрди тамаддунҳо» аввалин мақолаашро чоп мекунад, ҷаҳон як навъ ба бархӯрди динҳо тайёрӣ медид. Ҳар душворие, ки миёни намояндагони динӣ ба назар мерасид ва ҳар вақте амалиётҳои террористии ифротгарон дар расонаҳои дунё сару садо баланд мекард, ҷомеа тамоми ин падидаҳоро аз нигоҳи «бархӯрди тамаддунҳо»-и Хантингтон баҳо медод. Аммо ҳаракати ҷамъиятии «Хидмат» дар заминаи таълимоти Гюлен нишон дод, ки падидаи мазкур болои ҳамл ва тарғиби фикрии беасоси як зумра ҷангхоҳон бино шудааст, ки аз кашмакашиҳои ҷаҳонӣ фоида мебинанд. Барои сар назадани чунин бархӯрдҳои фарҳангӣ Гюлен бар ин назар аст: ''«азбаски дунё гирифтори хусумат ва низоъҳои гуногун аст, ба дӯши ҳар фарди ҷомеа вазифаи таълифи байн ва ё худ масъулияти миёнарав меафтад. Новобаста ба он ки ин низоъ миёни ду шахс аст, миёни ду оила аст, миёни ду ҷомеа ва ё ду давлат аст, ҳар фарди оқил ва соҳибирода бояд ҳамчун миёнарав барои истиқрори сулҳу субот дар рӯи замин саҳм гузорад»''. Ба ақидаи Гюлен, агар чунин шароит фароҳам оварда нашавад, бунёди ҷомеаро ихтилофу ифтироқ ба монанади вирус аз дохил заъиф гардонида, оқибат аз пой меафтонад. Ҳамин тавр Фатҳуллоҳ Гюлен ҷомеаро ба таҳаммулпазирӣ ва гуфтугӯи тамаддунҳо даъват менамояд. Дар ин раванд, Гюлен [[9 феврал]]и [[соли 1998]] дар Ватикан бо Папаи вақт Ҷон Поли II дар доираи «муколамаи динҳо» мулоқоти расмӣ анҷом дод. Ҳамчунин бояд қайд кард, ки соли 1998 Фатҳуллоҳ Гюлен дар доираи барномаи таҳаммулпазирӣ ва гуфтугӯи тамаддунҳо бо хохоми яҳудиён Элияҳу Бахсӣ вохӯрд. Ҳамин тавр соли 1998 фонди «Диалоги Авруосиё» («Диалог Евразия») низ барои ташвиқи зиёиён ва сарони ҳукумат дар раванди таҳаммулпазирӣ ва гуфтугӯи тамаддунҳову адён бунёд мешавад. Аъзоёни фонди мазкур Туркия, Федератсияи Русия, Озарбойҷон, Белоруссия, Гурҷистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Молдова, Тоҷикистон, Туркманистон, Украина, Эстония мебошанд. Ҳамчунин якқатор кишварҳои минтақа ба ҳайси нозирон дар ҷамъомадҳои фонди мазкур иштирок меварзанд. Ҳоло дар Тоҷикистон низ шуъбаи ''«Диалоги Авруосиё»'' аз соли 2007 фаъолият мекунад, ки барои рафъи мушкилот ва беҳбудии ҷомеа зиёиён, нависандагон, шоирон, олимон, рӯзноманигорон, ҳунармандон, профессорон, номзадҳои илм, донишҷӯён ва афроди қишрҳои гуногуни ҷомеаи шаҳрвандиро ба ҳам меорад. == Осори Фатҳуллоҳ Гюлен == Фатҳуллоҳ Гюлен яке аз мутафаккирони сермаҳсули замони муосир ба шумор меравад. Ӯ муаллифи беш аз 70 адад асарҳои маърифатӣ-иҷтимоӣ маҳсуб меёбад. Сабту наворҳои зиёди суҳбатҳои гуногунҷанбаашро низ ба маҳсули фикрии ӯ метавон илова намуд. Ҳамчунин бояд қайд кард, ки асарҳои зиёди ӯ ба забонҳои гуногуни ҷаҳон тарҷума шудаанд: олмонӣ, русӣ, англисӣ, дарӣ, озарбойҷонӣ, фаронсавӣ, ҷопонӣ, хитоӣ, арабӣ, курдӣ, булғорӣ, қазоқӣ, қирғизӣ, албанӣ, фаронсавӣ, испанӣ, босниягӣ, чехӣ, итолиёӣ, куриёгӣ, лаҳӣ, литвиягӣ, португалӣ, туркманӣ, паштунӣ, юнонӣ ва ғайра, ки дар ҷамъ бештар аз 30 забонро ташкил медиҳанд. Илова бар ин соли 2014 китоби Фатҳуллоҳ Гюлен «Sonsuz Nur», ки доир ба ҳаёт, ахлоқ ва паёмбарии Ҳазрати Муҳаммад (с.а.в.) таълиф ёфтааст, бори аввал ба забони тоҷикӣ бо номи «Нури абадӣ» ҷилди 1-ум (иборат аз 5 ҷилд) аз чоп баромад. == Мавқеи Фатҳуллоҳ Гюлен нисбат ба масъалаи терроризм == Фатҳуллоҳ Гюлен зидди ҳар намуди терроризм баромад мекунад. Ӯ дар асарҳояш қайд мекунад, ки дар ислом кулли ҷанбаҳои ҷиҳод ба таври шаффофу равшан шарҳ ёфтаанд. Ӯ мегӯяд: '''«Террористони худкуш (комикадзе) абадӣ дар дӯзах мемонанд ва аз амалҳои ба ҷо овардаашон истинтоқ мешаванд»'''. Гюлен аввалин намояндаи олами ислом буд, ки амалиёти террористии [[11 сентябр]]и [[соли 2001]]-ро маҳкум кард. Гюлен дар мақолае, ки 12 сентябри ҳамон сол дар рӯзномаи ''«Washington Post»'' чоп шуд, ҳамла ба Маркази тиҷоратии ҷаҳонро маҳкум карда чунин гуфт: '''''«Мусулмон террорист буда наметавонад ва террорист ҳам мусулмон нест!»''''' Ӯ дар мақолааш бо лаҳни қатъӣ қайд мекунад, ки чеҳраи поки ислом бо дасти ашхоси ба ном мусулмон сиёҳ карда мешавад. Ҳол он ки ин зумра бо ислом ҳеч рабте ҳам надоранд. Ҳамон рӯзҳо тавсияи Гюлен чунин буд, ки исломро мебояд аз сарчашмаҳои ноби худ омӯхт, на ин ки аз нигоҳи гуфтор ва рафтори як қатор авбошони ба ном мусулмон. Ӯ дар рафти яке аз мусоҳибаҳояш Усома ибни Лоданро ваҳшӣ номида илова мекунад: «Барои ман яке аз шахсони манфуртарини рӯи замин Усома ибни Лодан аст, зеро ӯ чеҳраи пок ва нуронии дини мубини исломро олуда кардааст». Ҳамчунин дар мусоҳиба бо нашрияи олмонии ''«Зюддойче Цайтунг»'' ӯ қайд мекунад: ''«Дар таърихи ислом ҳамеша ёфт мешуданд гурӯҳҳои мутаассибе, ки нисбат ба ҷамъиятҳои дигар фишор меоранд, инсонҳоро ба қатл мерасонанд ва бад-ин васила ба дини худ хиёнат мекунанд. Яке аз охирини ин гурӯҳҳо ал-Қоида буд ва ҳоло ДИИШ сар задааст. Ҳаминаш намерасид. ДИИШ исломро бадном мекунад. Амалкарди онҳо аз як ваҳшигарие иборат аст. Ҳар касе ки андешаҳои зиддиисломӣ дошта бошад, дар пайи амалкарди инҳо худро ҳақ меҳисобад. Ин ҳолат хоби инсонро мепаронад. Мутаассифона, олами ислом дар муқобили чунин қазия мавқеи чандон равшану мушаххасе баён накард. Инро дар ҳаққи олимони Маккаву Мадина ҳам гуфтан мумкин аст, дар ҳаққи олимони Мисру Туркия ҳам».'' Дар давоми мусоҳиба Гюлен сифати ҷангиёни ДИИШ-ро ин зайл меорад: ''«Ҷангиёни ДИИШ афроди ҷаҳолатпешаанд ва аз дини худ андаке бошад ҳам огоҳӣ надоранд. „Ҷанги муқаддасе“, ки онҳо бофтаанд, танҳо аз ваҳшонияте иборат аст».'' == Гюлен дар матбуоти тоҷик == Атрофи таълимоти Гюлен нависандагон ва рӯзноманигорони маъруфи тоҷик солҳои зиёд дар матбуоти ватанӣ фикру андешаҳои худро иброз доштаанд. Солҳои баъдӣ тамоми он мавод ҷамъоварӣ шуда, дар шакли китоб ба нашр расид. * Фалсафаи Гюлен дар матбуоти тоҷик. — Душанбе: «Ирфон», 2014. — 310с. == Дастгирии фикрҳои Гюлен аз ҷониби олимони тоҷик == Олимони тоҷик низ доир ба таълимоти Гюлен дар расонаҳои ватанӣ зиёд ёдовар шудаанд. Маҳсули меҳнати онҳо дар шакли китоби комил ба нашр расидааст. * «Ҳикмати таҳаммул». — Душанбе: «Ирфон», 2014. — 364с. == Осори олимони ватанӣ дар бораи таълимоти Гюлен == * [[Нодир Одилов]]. Идейное пространство Гюлена". — М.:"Издательство Новый Свет", 2010. — 243с. * [[Муҳсин Раҳимов]].Толерантность основа мира. Душанбе: «Ирфон», 2013. — 196с. * [[Маҳмадулло Давлатов]]. Оила ва рушди шахсияти фарзандон.(дар ҳошияи андешаҳои Фатҳуллоҳ Гюлен). — Душанбе: «Ирфон», 2014. — 224с.<ref>[http://www.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=13391 «Оила ва рушди шахсияти фарзандон»]</ref> == Нигаред низ == Аз соли 2014 ин ҷониб Фатҳуллоҳ Гюлен аз тарафи ҳукумати Туркия бо ташкили гурӯҳи террористӣ ва ба вуҷуд овардани ниҳодҳои ҳамсони ҳукумат гунаҳкор дониста мешавад. Додгоҳи шаҳри Истанбул ҳукми боздошти Фатҳуллоҳ Гюленро содир кард. Прокурор барои ворид кардани Гюлен ба рӯйхати Интерпол ба Вазорати адлияи ин кишвар муроҷиат кард.<ref>[https://sputnik-tj.com/investigation/20141222/1013675582.html]</ref> Вале худи Интерпол ин муроҷиатро то ҳол қабул накардааст. Фатҳуллоҳ Гюлен бо даст доштан дар табаддулоти давлатии моҳи июли соли 2016 дар Туркия алайҳи ҳукумати [[Раҷаб Таййиб Эрдуғон]] муттаҳам мешавад. Баъд аз расонаӣ шудани иттиҳоми мазкур, Гюлен тариқи ВАО-и кишварҳои олам гунаҳкор буданашро рад карда, барои аён кардани асли ҳол ташкил намудани Комиссияи ҷустуҷӯиро, ки ҳайати он ҳам аз мутахассисони ҷаҳонӣ ва ҳам аз намояндагон аз ҷониби ҳукумати Туркия иборат бошад, талаб кард. Вале ҳукумати Раҷаб Тайиб Эрдуғон то ҳол хостори ташкил шудани чунин Комиссияи ҷустуҷиӣ нест.<ref>[https://mafkura.wordpress.com/category/мусоҳиба/]</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Мутафаккирони муосир]] kltl4gvnras3q0npp2jexy4mz4xcz86 0 144184 1473041 1448945 2026-05-17T19:09:48Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473041 wikitext text/x-wiki {{Шахсият |ном = Ричард Мэттю Столлман | номи аслӣ = Richard Matthew Stallman | тасвир = Richard_Stallman_by_Anders_Brenna_05.jpg |ширина = |тавсифи тасвир = Ричард Столлман дар [[Осло]] (феврали 2009) |сайт = [http://www.stallman.org/ www.stallman.org] }} [[Акс:Wikimania_stallman_keynote2.jpg|thumb|250x250px| Ричард Столлман дар «[[Викиманиа|Викимании-2005»]]]] [[Акс:Free_Software_Song_Bulgarian_Style.ogg|thumb|Суруди Ричард Столлман "Free Software Song"]] '''Ричард Меттю Столлман''' ({{lang-en|Richard Matthew Stallman}}, тав. [[16 март]]и [[Соли 1953|1953]], Манҳэттен, [[Ню-Йорк Ситӣ|Ню-Йорк]]) — асосгузори ҳаракати [[Барномаҳои озод|таъминоти барномавии озод,]] лоиҳаи GNU, Фонди барномаҳои озод ва Лигаи барои озодии барномасозӣ. Муаллифи консепсияи «копилефт», ҳавасманди ҳифзи ғояҳои ҳаракат; ин мафҳумро ӯ бо кумаки ҳуқуқшиносон баъдтар дар иҷозатномаи GNU General Public License (GNU GPL) барои таъминоти барномавӣ таҷассум намуд. == Зиндагинома == Ричард Столлман 16 марти соли 1953 дар [[Ню-Йорк Ситӣ|шаҳри Ню-Йорк]], дар оилаи Дэниэл Столлман ва Алиса Липпман таваллуд шудааст<ref>{{Cite web|url=http://www.oreilly.com/openbook/freedom/ch03.html|title=Chapter 3: A Portrait of the Hacker as a Young Man|last=Sam Williams|website=[[Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software.]]|publisher=[[O'Reilly Media]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/617iSm42A?url=http://oreilly.com/openbook/freedom/ch03.html|archivedate=2011-08-22|accessdate=2008-04-10}}</ref>. Соли 1974 донишгоҳи Гарвардро хатм кард ва ба Донишкадаи технологии Массачусет дохил шуд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * ''Сэм Уильямз (''англ.'').'' Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software (''англ.''). — O'Reilly Media, 2002. — 240 с. — <nowiki>ISBN 0-596-00287-4</nowiki>. * ''Сэм Уильямз (''англ.''), Ричард Столлман.'' Free as in Freedom (2.0): Richard Stallman and the Free Software Revolution (''англ.''). — GNU Press, 2002, 2010. — 229 p. == Пайвандҳо == * [http://stallman.org/ Веб‐сайти шахсии Столлман]{{ref-en}} * [http://www.fsf.org/blogs/rms/ Блоги Столлман дар сайти Фонди Барномаҳои Озод]{{ref-en}} * [http://www.tigran.am/stallman.htm#rms2 Вопросы GNU: РМС об SCO, дистрибутивах, DRM: интервью с Тимоти Батлером] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111108132516/http://www.tigran.am/stallman.htm#rms2 |date=2011-11-08 }} * [http://www.tigran.am/stallman.htm#rus Грязная кампания, инициированная SCO, не сможет повредить сообществу GNU: статья Ричарда Столлмана] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111108132516/http://www.tigran.am/stallman.htm#rus |date=2011-11-08 }} * [http://lipetsk.lug.ru/articles/schools.html Почему школам следует использовать только свободные программы] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070529164214/http://lipetsk.lug.ru/articles/schools.html |date=2007-05-29 }} — перевод статьи Столлмана * [http://groups.google.com/group/fido7.ru.gnu/msg/75baa5fb8ebaa23b Первая публикация о Столлмане в Советском Союзе, 1990-й год] * [http://www.habrahabr.ru/blog/linux/25147.html Перевод интервью Питера Муна с Ричардом Столлманом] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070915003832/http://www.habrahabr.ru/blog/linux/25147.html |date=2007-09-15 }} * [http://old.russ.ru/netcult/interactiview/20000925_stallman.html Интер(акти)вью 18: Ричард Столлман] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161212231433/http://old.russ.ru/netcult/interactiview/20000925_stallman.html |date=2016-12-12 }} — интервью «[[Русский журнал|Русскому журналу]]», 25 Сентября 2000 * Перевод повести Столлмана «[http://www.gnu.org/philosophy/right-to-read.ru.html Право читать] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161231050341/https://www.gnu.org/philosophy/right-to-read.ru.html |date=2016-12-31 }}» * [http://www.lenta.ru/articles/2011/12/03/stallman/ Текстовая версия (на русском языке) лекции Ричарда Столлмана в Москве] * [http://mpst.org/biblioteka/diskussionnye-materialy/richard-stollman-biopiratstvo-ili-biokaperstvo/ Ричард Столлман: «Биопиратство или биокаперство?» (перевод)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161112163252/http://mpst.org/biblioteka/diskussionnye-materialy/richard-stollman-biopiratstvo-ili-biokaperstvo/ |date=2016-11-12 }} * [http://www.mk.ru/science/2014/07/25/ne-doveryayte-svoyu-informaciyu-ni-google-ni-microsoft-ni-apple-ni-facebook.html Ричард Столлман — интервью «МК»] (25 июля 2014) === Видео и фото === * [http://rutube.ru/tracks/509267.html CNews: Ричард Столлман — основатель свободного ПО снова в России] * [http://fiodor-sorex.livejournal.com/11072.html Ричард Столлман в Москве. Фото, видео, аудио: часть 1] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230610230124/https://fiodor-sorex.livejournal.com/11072.html |date=2023-06-10 }} * [http://fiodor-sorex.livejournal.com/11337.html Ричард Столлман в Москве, часть 2] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20230611063653/https://fiodor-sorex.livejournal.com/11337.html |date=2023-06-11 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=CD9H-RNKy7Y Ричард Столлман в Москве 2011, Гостиница «Radisson Славянская»] * [http://www.youtube.com/watch?v=bPEW37a5mXU Ричард Столлман в Москве 2011, МЭИ] * [http://rtdru.rt.com/filmy/stollman/#part-1 Интервью программе] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140122104803/http://rtdru.rt.com/filmy/stollman/#part-1 |date=2014-01-22 }} [http://rtdru.rt.com/programmy/sofiko/ SophieCo] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130810130208/http://rtdru.rt.com/programmy/sofiko/ |date=2013-08-10 }} на [http://russian.rt.com/ RT] {{хурд}} [[Гурӯҳ:Барномасозони ИМА]] 1upjxp2cr8y60rhbzkh7imnwteddl4b 0 213928 1473072 1389720 2026-05-18T05:29:57Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473072 wikitext text/x-wiki {{Давлати таърихӣ |ном = Хонии Хева |номи қавмӣ = [[Хоразм]] |вазъ = кишвари мустақил (аз [[1512]] то [[1740]])<br> [[протекторат]] (аз [[1740]] то [[1747]])<ref name="boj">БСЭ, 3-е издание.</ref><br> кишвари мустақил (аз [[1747]] то [[1873]])<br> [[протекторат]] (аз [[1873]] то [[1917]])<br> кишвари мустақил (аз [[1917]] тоо [[1920]]) |флаг = Bandera de Khiva abans 1917.svg |тавсиф = Парчам то [[1917]] |герб = |харита = Хивинское ханство.png |описание = |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |таъсис = [[1512]] |барҳам = [[1920]] |s1 = Ҷумҳурии халқии шӯравии Хоразм |flag_s1 = Flag of Khiva 1920-1923.svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |пойтахт = [[Хева]] |забон = [[Забони ӯзбекӣ|ӯзбекӣ]], [[Забони форсӣ|порсӣ]] |шакли_ҳукмронӣ = [[подшоҳии мутлақ]]<br><small>(аз [[1740]] тоо [[1747]] под протекторатом [[Персия|Персии]]<ref name="boj" />;<br>с [[1873]] по [[1917]] под протекторатом [[Российская империя|России]])</small> |сулола = |дин = [[ислом]] ([[сунниҳо]], [[тасаввуф]]) |площадь = |население = [[узбекҳо]], [[туркманҳо]], [[қазоқҳо]] и [[қароқалпоқҳо]]<ref name="boj" /> |дополнительный_параметр1 = |содержимое_параметра1 = |Этап1 = |Дата1 = |Год1 = |Этап2 = |Дата2 = |Год2 = |Этап3 = |Дата3 = |Год3 = |Этап4 = |Дата4 = |Год4 = |Этап5 = |Дата5 = |Год5 = |Этап6 = |Дата6 = |Год6 = |дополнительный_параметр2 = |содержимое_параметра2 = |до = |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |после = |п1 = |п2 = |п3 = |п4 = |п5 = |п6 = |п7 = |прим = }} '''Хонии Хева''' ({{lang-uz|Xiva Xonligi}}) — давлати феодалӣ дар [[Осиёи Миёна]], ки соли 1512 [[Элбарсхон]] (ҳукмр. 1511—1538), писари Беркасултон аз авлоди Ҷӯҷӣ ташкил карда буд. == Ҷуғрофиё == Ба ин хонӣ воҳаи қадимии зироаткории [[Хоразм]], заминҳои туркманнишини Манқишлоқ дар маҳалли кӯҳҳои Балхаш, Деҳистон ва қисми шимоли Хуросон дохил мешуданд. Аҳолии Xонии Xева асосан авлодони сокинони қадимаи Хоразм, қабилаҳои гуногуни туркман ва узбекҳои бодиянишин буданд, ки бо [[зироат]] ва чорводорӣ машғул мешуданд. == Таърих == Соли 1740 Нодиршоҳ (1736—1747) Xонии Хеваро ишғол кард, вале соли 1747 вай истиқлоли худро боз ба даст овард. Соли 1763 ба сари давлати Xонии Xева намояндаи феодалони ӯзбек Муҳаммад Амин (1763—1790) омад, ки дар аҳди ӯ ҷангҳои байниқабилавии феодалӣ сусттар шуд ва ин боиси таракқӣ кардани косибӣ ва тиҷорат гардид. Ин процесс то охири садаи XVIII ва нимаи якуми садаи XIX давом кард. Соли 1804 дар Xонии Xева сулолаи қунғуротҳо қатъиян пойдор гардид, ки он то 1920 давом кард. Намояндаи ин сулола Муҳаммадраҳими I (1806—1825) сохти давлатдории мамлакатро ба тартиб дароварда, Шӯрои олиро таъсис дод, дар соҳаи молия ислоҳот гузаронд, боҷхона ва сикказании тангаи тиллоро ба роҳ монд, ҳамаи мулкҳои хурди мустақил, аз ҷумла қароқалпоқҳои озодӣ дӯст ро низ ба худ тобеъ намуд. Соли 1873 дар Xонии Xева протекторати Россия барқарор гардид. Агарчанде ҳукумати подшоҳӣ ва буржуазияи рус дар Xонигарии Xева сиёсати мустамликадориро гузаронда бошад ҳам, дар давраи протекторат дар Xонии Xева қувваҳои истеҳсолкунанда тараққӣ кард. Зироат, косибӣ инкишоф ёфт, корхонаҳои пахтатозакунӣ, равғанкашӣ, таҳвили ашёи хом қ. ва ғ. сохта шуд. Дар солҳои 1912, 1915—1916 муборизаи байни гурӯҳҳои феодалии [[ӯзбек]] ва [[туркман]] барои ҳокимият, замину об ва ғорат кардани меҳнаткашон тезу тунд шуд. Дар ин давра дар мамлакат зулми феодалӣ бар омма пурзур гардида, боиси авҷгирии муборизаи синфӣ гардид. Ба қувват гирифтани ҳаракати зиддифеодалии меҳнаткашони Xонии Xева революцияҳои буржуазию демократӣ дар Россия ва Туркистон (солҳои 1905—1907 ва феврали 1917) таъсири калон расонданд. Ба инкишофи минбаъдаи ҳаракати инқилобии меҳнаткашони Xонии Xева Инқилоби Кабири Согсиалистии Октябр такони бузург дод. Баромадҳои зиддифеодалии меҳнаткашон хусусияти оммавӣ пайдо карданд. Бо ташаббуси большевикони рус (ки дар Xонигарии Xева зиндагӣ ва дар корхонаҳои саноатӣ кор мекарданд) ва болшевикони Хоразм ва қисми пешқадами ҷавонхевагиён дар Xонигарии Xева нахустин ячейкаҳои коммунистӣ пайдо шуданд. Маҳз болшевикони Хоразм бо ёрии беғаразонаи болшевикони рус ва Туркистон Революцияи Халқии Хоразмро бо муваффақият ба амал бароварданд. Феврпли 1920 хони сарнагун карда шуда, апр. худи ҳамон сол — Ҷумҳурии Xaлқии Шӯравии Хоразм (ҶХШХ) ташкил карда шуд. == Пайвандҳо == * {{ВТ-ЭСБЕ|Хивинское ханство}} * ''Михайлов.'' [http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t148.html Голос хивинских пленных] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304191728/http://zerrspiegel.orientphil.uni-halle.de/t148.html |date=2016-03-04 }} («[[Нива (журнал)|Нива]]», 1873, номер 30, страницы: 465—470) * [http://maps.southklad.ru/forum/viewtopic.php?f=173&t=628 Карта Хивинского ханства и низовьев Амударьи 1873 года]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{ЭСТ|||муаллиф=}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Ӯзбекистон-ҷуғ-нопурра}} {{Шаҳрҳои Ӯзбекистон}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ӯзбекистон]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Таърихи Ӯзбекистон]] [[Гурӯҳ:Хева]] 9332324sxxdqieyb5a5h03j0dbqrhmh 0 216239 1473040 1313377 2026-05-17T14:45:35Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473040 wikitext text/x-wiki [[Акс:Trisquel Installer.jpg|thumb|[[Trisquel]] яке аз [[системъомил]]<nowiki/>ҳоест, ки ба таври комил аз нармафзорҳои озод ташкил шудааст.]] '''Нармафзори озод''' ({{lang-en|free software}}) — [[нармафзор|нармафзорест]], ки ба ҳамроҳи [[коди манбаъ]] тавзеъ шуда ва бо [[парвонаи нармафзор|қонунӣ]] мунташир мешавад, ки озодии истифода, мутолиа, вироиш ва интишори муҷаддади корбаронро тазмин мекунад.<ref>{{Cite web|url=https://www.gnu.org/philosophy/free-software-intro.fa.html|title=جنبش نرم‌افزار آزاد|author=|website=www.gnu.org|date=|publisher=|lang=fa|accessdate=2019-05-25|archivedate=2015-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203000159/http://www.gnu.org/philosophy/free-software-intro.fa.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fsf.org/about/what-is-free-software|title=What is free software and why is it so important for society?|author=|website=www.fsf.org|date=|publisher=Free Software Foundation — working together for free software|accessdate=2019-05-25}}</ref> Нармафзорҳои озод маъмулан бо [[ҳамкорӣ|ҳамкории]] [[барноманавис]]они довталаб ба унвони як проект ба вуҷуд меоянд. Идеяи аслии нармафзори озод ин аст, ки корбарон бояд молики дастгоҳҳои диҷитолии худ бошанд, на созандагони дастгоҳҳо. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{нармафзор-хурд}} [[Гурӯҳ:Нармафзори озод| ]] i1tpq63rpx4bnqjwynf3tvn64m90w3x 0 276585 1473090 1300451 2026-05-18T06:50:04Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473090 wikitext text/x-wiki {{Провинция Канады|русское название=Новая Шотландия|ВВП=36352|её высота=532|прежние имена=|ПМ={{iw|Стивен Макнейл|Стивен Макнейл|en|Stephen McNeil}}<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/nova-scotia/premier-stephen-mcneil-welcomes-16-member-cabinet-1.2158475|title=Premier Stephen McNeil welcomes 16-member cabinet|lang=en|accessdate=2020-01-16|publisher=CBC News}}</ref>|ЛГ={{iw|Артур Джозеф ЛеБлан|Артур Джозеф ЛеБлан|en|Arthur LeBlanc}}<ref>{{cite web|url=https://pm.gc.ca/en/news/news-releases/2017/06/14/prime-minister-announces-new-lieutenant-governor-and-new-territorial|title=Prime Minister announces new Lieutenant Governor and new Territorial Commissioner|lang=en|accessdate=2020-01-16|publisher=Justin Trudeau, Prime Minister of Canada}}</ref>|конфедерация=с [[1 июля]] [[1867 год]]а|номер по дате=1|год ВВП=2010|место по ВВП=7|площадь суши=53338|ВВП на душу населения={{#expr: 36352 * 1000000 / 947452 round 0}}|ВВП источник=<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory |publisher=[[Statistics Canada]]|lang=en|accessdate=2012-09-29|date=2011-11-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BT3Jw27s?url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|archivedate=2012-10-16|deadlink=no}}</ref>|часовой пояс=-4|почтовый индекс=NS|ISO=CA-NS|сайт=http://www.gov.ns.ca/|профиль=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/Page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=12&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Nova%20Scotia&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&GeoLevel=PR&GeoCode=12|наивысшая точка=[[Кейп-Бретон (горы)|Кейп-Бретон]]<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys03-eng.htm|title=Principal heights by range or region|publisher=[[Statistics Canada]]|accessdate=2012-09-29|date=2005-02-02|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BT3JQlv4?url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys03-eng.htm|archivedate=2012-10-16|deadlink=no|lang=en}}</ref>|место по площади=12|тип=Провинция|население=945824|оригинальное название=Nova Scotia|РодПадеж=Новой Шотландии|герб=Coat_of_arms_of_Nova_Scotia.svg|флаг=Flag of Nova Scotia.svg|девиз=Munit Haec et Altera Vincit <br> «Один защищает, другой завоёвывает»|столица=Галифакс (Новая Шотландия){{!}}Галифакс|крупнейший город=Галифакс (Новая Шотландия){{!}}Галифакс|население Канада=36048521|площадь источник=<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|title=Land and freshwater area, by province and territory|publisher=[[Statistics Canada]]|accessdate=2012-09-29|date=2005-02-01|archiveurl=https://www.webcitation.org/6BT3ItfJe?url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm |archivedate=2012-10-16|deadlink=no|lang=en}}</ref>|ЧЗЗ=2|место по плотности=5|население источник=<ref name="Statistics Canada CANSIM 051-0005">{{cite web |title=Population estimates, quarterly |url=http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?lang=eng&retrLang=eng&id=0510005&paSer=&pattern=&stByVal=1&p1=1&p2=31&tabMode=dataTable&csid= |publisher=[[Statistics Canada]] |lang=en |accessdate=2020-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160619182727/http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?lang=eng&retrLang=eng&id=0510005&paSer=&pattern=&stByVal=1&p1=1&p2=31&tabMode=dataTable&csid= |archivedate=2016-06-19 }}</ref>|год=01.01.2016|место по населению=7|официальный язык=[[английский]]([[де-факто]]<ref>{{cite web |url=https://slmc.uottawa.ca/?q=english_french_legal |title=The Legal Context of Canada's Official Languages |publisher=[[Университет Оттавы|University of Ottawa]] |accessdate=2019-03-07 |lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161221032458/https://slmc.uottawa.ca/?q=english_french_legal |archivedate=2016-12-21 |deadlink=yes }}</ref>)|площадь=55284|коллаж=[[Файл:View from the Bluff Trail at a northern part of the Cranberry Lake 2009.jpg|100px]][[Файл:NewGlasgow EastRiverBridge.jpg|100px]][[Файл:Halifax Citadel 4.jpg|100px]]<br>[[Файл:North Sydney Nova Scotia Panorama.jpg|300px]]}}{{ВМ | Номи тоҷикӣ = Шотландияи Нав | Кишвар = Канада }} '''Шотла́ндияи Нав ё Нова Скотия''' (навиштаи лотинии '''Nova Scotia''' <small>истифода мешавад, АФБ:</small> [ˌnoʊvə ˈskoʊʃə]; аз {{lang-en|New Scotland}} — «Шотландияи Нав», {{Lang-fr|Nouvelle-Écosse}}, гэльск. <span lang="gd" style="font-style:italic;">Alba Nuadh</span>) — музофот дар ҷанубу шарқи [[Канада]], яке аз се Музофотҳои наздисоҳилӣ. Пойтахт ва шаҳри калонтарин — Галифакс. То соли [[Соли 1713|1713]] Акадия ном дошт. == Ҷуғрофиё == [[Акс:Bras_d'Or_Lake_map.png|чап|мини]] Музофоти Шотландияи Нав қисми нимҷазираи Шотландияи Нав ва ҷазираи Кейп-Бретонро дар бар мегирад. Ҳамчунон музофоти шомили ҷазираи хурди Сейбл мебошад. Бо материк (муз. Ню-Брансуик) пайваст аст. Хати соҳилии музофот 10 427 км аст. Аз ҷануб ва шарқ бо обҳои Уқёнуси Атлантикӣ шӯста мешавад, дар шимол халиҷи Лаврентияи муқаддас ва дар ғарб – халиҷи Фандӣ ҷойгиранд. Масоҳат – 55 284 км². Шотландияи Нав аз рӯи масоҳат аз [[Дания]] калонтар ва аз [[Шотландия]] хурдтар мебошад. == Таърих == == Тақсимоти маъмурӣ == Дар айни замон, дар музофот се навъи мунисипалитет мавҷуд аст: 3 мунисипалитети минтақавӣ, 31 шаҳр, 21 мунисипалияти деҳот (9 графгарӣ ва 12 ҳавза) ва 22 деҳа <ref name="report">{{Cite web|url=http://www.gov.ns.ca/snsmr/muns/info/pdf/NS_Report_2008.pdf|title=Nova Scotia 2008 Report|description=Ежегодный отчёт провинции Новая Шотландия|publisher={{нп5|Правительство Новой Шотландии|Government of Nova Scotia|en|Government of Nova Scotia}}|lang=en|deadlink=yes|accessdate=2009-12-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/65JLW4SbF?url=http://www.gov.ns.ca/snsmr/muns/info/pdf/NS_Report_2008.pdf|archivedate=2012-02-09}}</ref>. Илова бар ин, дар ин музофот 13 ҷомеаи амрикоиҳои бумӣ мавҷуданд, ки дар 42 посгоҳҳо зиндагӣ мекунанд <ref>{{Cite web|url=http://www.gov.ns.ca/abor/Download.aspx?serverfn=/abor/files/drm/699106d6-add3-4fcd-a3c0-84c9b041df89.pdf&downloadfn=Aboriginal%20Key%20Facts%20Nova%20Scotia%20sept%2017.pdf&contenttype=|title=Nova Scotia Aboriginal Key Facts|publisher=Nova Scotia Office of Aboriginal Affairs|lang=en|deadlink=404|accessdate=2009-12-19}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Санади Ҳукумати мунисипалӣ (ILA) дар вилоят амал мекунад ({{lang-en|Municipal Goverment Act}} <span lang="en" style="font-style:italic;">Санади идоракунии мунисипалӣ</span>), ки аз 1 апрели соли 1999 мавриди амал қарор гирифт <ref name="mga1">{{Cite web|url=http://www.gov.ns.ca/snsmr/muns/manuals/pdf/mga/ntrogide.pdf|title=Municipal Government Act - Introductory Guide|description=Введение|publisher={{нп5|Правительство Новой Шотландии|Government of Nova Scotia|en|Government of Nova Scotia}}|lang=en|deadlink=yes|accessdate=2009-12-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/65JLWixYt?url=http://www.gov.ns.ca/snsmr/muns/manuals/pdf/mga/ntrogide.pdf|archivedate=2012-02-09}}</ref>. СҲМ санадҳои мунисипалӣ ва шаҳрӣ, Санади Муниципалитет, Санади марзҳо ва намояндагӣ, Санади ҷамъоварии андоз ва Санади банақшагирӣ ҷойгузин кард. Ба наздикӣ, деҳаҳо низ таҳти ин амал қарор хоҳанд гирифт. Ҳудудҳои ташаккулёбӣ ба тақсимоти анъанавии шаҳрҳо асос ёфта, барои эҳтиёҷоти судҳо ва хидматҳои мухталиф истифода мешаванд. == Иқтисод == == Нишон ва парчам == == Ҷозибаҳои гардишгарӣ == Халиҷи Фандӣ ( {{lang-en|Bay of Fundy}} ) яке аз ҷойҳои машҳуртарини сайёҳии табиӣ дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Баҳр бо баландтарин ҷараёнҳои ҷаҳон машҳур аст. Дар соҳили шарқии Канада дар байни Ню Брунсвик ва Шотландияи Нав ҷойгир аст. [[Акс:Nova_Scotia_-_by_Dylan_Kereluk.jpg|мини|Манзараи Шотландияи Нав]] [[Акс:Kejimkujik_NP_Nova_Scotia_2.jpg|мини|Дар Боғи миллии Кеҷимкуҷик]] == Сохтори сиёсӣ == Дар Шотландияи Нав намуди парлумонии ҳукумат таҳия шудааст. Ин муқаррарот дар Санади конститутсионии соли 1867 дарҷ ёфтааст. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳои берунӣ == * [http://www.blupete.com/History.htm Таърихи BluPete аз Нова Скотия] {{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> * [http://www.gov.ns.ca/ Ҳукумати Нова Скотия] {{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> * [http://novascotia.com Туризми расмии ҳукумати Нова Скотия] * [http://www.novatrails.com Нова Шотияи сайёҳӣ ва иттилоот] {{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> * [http://explorens.com Маълумоти туризмро дар Нова Шотия кашед] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210126184949/https://explorens.com/ |date=2021-01-26 }} {{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> * [http://www.novascotialife.com Нова Скотия ба ҳаёт биёяд] {{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> * [http://www.courts.ns.ca Судҳои Нова Скотияи] {{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> [[Гурӯҳ:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]] [[Гурӯҳ:Шотландияи Нав]] msfd1ebhd1ehe8hhqfv37ui7qjyev17 0 300805 1473064 1310868 2026-05-18T05:07:13Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473064 wikitext text/x-wiki [[Акс:Quidditch_team_cosplay_at_Hynes_Convention_Center,_Boston,_2010.jpg|пайванд=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Quidditch_team_cosplay_at_Hynes_Convention_Center%2C_Boston%2C_2010.jpg/270px-Quidditch_team_cosplay_at_Hynes_Convention_Center%2C_Boston%2C_2010.jpg|мини|270x270пкс| Мухлисони Гарри Поттер [[Косплей|либоси]] донишҷӯёни Ҳогвартс доштанд]] '''Фэндом''' ё '''фандом''' (аз {{Lang-en|fandom}} — "ҷамоаи мухлисон") — зерфарҳанг, ки аз мухлисони (ҳаводорони) чизе иборат аст. Чун қоида, ин номи мухлисони як кори муайяни фарҳанг аст, олами афсонавӣ, услуби санъат ё хоббӣ. Намояндагони мухлисон аксар вақт дар фан-клубҳо муттаҳид шуда, фан-арт, фанфик, филк, [[косплей]] ва дигар санъатро дар асоси мавзӯи мавриди таваҷҷӯҳи худ эҷод мекунанд. == Ҷамъиятҳо дар Интернет == Ҳоло ҷомеаҳо аз [[Интернет]] ҳам барои табодули иттилоот ва ҳам барои эҷоди бойгонии иттилоот оид ба мавзӯи худ фаъолона истифода мебаранд. Барои ин, аксар вақт форумҳо, [[Блог|блогҳо]], [[Хадамоти шабакаҳои иҷтимоӣ|шабакаҳои иҷтимоӣ]], [[Видеохостинг|видеохостингҳо]] ва дигар [[Веб 2.0|сайтҳои якҷоя таҳриршуда]] истифода мешаванд. Як намуди маъмули эҷодкорӣ фанфик аст — навиштани ҳикояҳо дар бораи олам ва қаҳрамонони ҷомеа. Навъҳои дигари эҷодкорӣ ин видеоҳои мухлисон (офаридани видеоҳои ҳаводор дар мавзӯи ҷомеа бо чаҳорчӯба бо як идеяи умумӣ муттаҳид карда шудаанд) ва фан-арт (онҳо метавонанд ҳам эҷоди расмҳои аслӣ ва ҳам коркарди маводи тайёрро барои сохтани коллажҳо ва аватарҳо дар бар гиранд) мебошанд. Интернет инчунин барои ташкили чорабиниҳои гуногун дар дохили ҷомеа, аз қабили бозиҳои нақшбозӣ, фестивалҳо ва мусобиқаҳои [[косплей]] истифода мешавад. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://fanfics.info/news/chto_takoj_fehndom_i_s_chem_ego_edjat/2011-08-09-33/ Мақола дар бораи фандом дар фанфик] - Фандом чист ва бо чӣ мехӯрад * [http://www.fandom.ru/ Фандом.] [http://www.fandom.ru/ РУ] — хуччатхо оид ба таърихи фандом рус * [http://convent.ru/ Конвенсия.] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220830112513/http://convent.ru/ |date=2022-08-30 }} [http://convent.ru/ РУ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220830112513/http://convent.ru/ |date=2022-08-30 }} — хабархо, хуччатхо, репортажхои съездхои русй ва дустй [[Гурӯҳ:Саргармиҳо]] ah54ekr8ybm81z2dyegqp06x5r6psjy 0 315067 1473048 1392131 2026-05-18T02:58:11Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473048 wikitext text/x-wiki {{Мардум}} '''Форсивон''' ({{lang-fa|فارسیوان}}), '''порсивон''' ({{lang-fa|پارسیوان }}) ё '''порсибон'''<ref name="Iranica">The ''Encyc. Iranica'' makes clear in the article on Afghanistan&nbsp;— Ethnography that "The term Farsiwan also has the regional forms Parsiwan and Parsiban. In religion, they are Imami Shia. In literature, they are often mistakenly referred to as Tajik." [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/afghanistan-COM_4803 Dupree, Louis (1982) "Afghanistan: (iv.) Ethnography", in ''Encyclopædia Iranica''] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211027090802/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/afghanistan-COM_4803 |date=2021-10-27 }} Online Edition 2006.</ref> ({{lang-fa|پارسیبان}}) — номест, ки паштузбонҳои [[Афғонистон]], дар мавриди [[тоҷикон]], содотҳо, ҳазораҳо ва аймоқҳои ин кишвар ба кор мебаранд ва ба маънии форсизабон аст. Ба таври хосс, дар ибтидо барои ишора ба гурӯҳи мушаххасе аз кишоварзон дар Афғонистон<ref>Maloney, Clarence (1978) ''Language and Civilization Change in South Asia'' E.J. Brill, Leiden, {{ISBN|90-04-05741-2}}, on page 131.</ref><ref name="Hanifi">Hanifi, Mohammed Jamil (1976) ''Historical and Cultural Dictionary of Afghanistan'' Scarecrow Press, Metuchen, N.J., {{ISBN|0-8108-0892-7}}, on page 36</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.forcedmigration.org/guides/fmo006/fmo006-3.htm|title="Afghanistan: Historical political overview" ''FMO Research Guide''|access-date=2008-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724104655/http://www.forcedmigration.org/guides/fmo006/fmo006-3.htm|archive-date=2008-07-24|url-status=dead|accessdate=2024-02-28|archivedate=2008-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080724104655/http://www.forcedmigration.org/guides/fmo006/fmo006-3.htm}}</ref><ref>[http://www.cal.org/co/afghan/apeop.html Robson, Barbara and Lipson, Juliene (2002) "Chapter 5(B)- The People: The Tajiks and Other Dari-Speaking Groups"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127081653/http://www.cal.org/co/afghan/apeop.html|date=January 27, 2010}} ''The Afghans - their history and culture'' Cultural Orientation Resource Center, Center for Applied Linguistics, Washington, D.C., [http://worldcat.org/oclc/56081073 OCLC 56081073]</ref> ва шаҳрнишинон истифода мешуд. Дар Афғонистон, форсивонҳои асил умдатан дар вилоёти Ҳирот ва Фараҳ ёфт мешаванд. Онҳо тақрибан ҳамон порсиёни шарқи Эрон ҳастанд<ref>H. F. Schurmann, ''The Mongols of Afghanistan: an Ethnography of the Moghols and Related Peoples of Afghanistan''. The Hague: Mouton, 1962: [https://www.jstor.org/stable/668975]; p. 75: ''"... the Tajiks of Western Afghanistan [are] roughly the same as the Khûrâsânî Persians on the other side of the line ..."''</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} ouvryuxu5ytnm1h1aj47ogcrdgo64el 0 315615 1473039 1394376 2026-05-17T13:54:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473039 wikitext text/x-wiki {{Донишманд}} '''Муҳаммад ибни Абубакри Форсӣ''' ({{lang-fa|محمد بن ابوبکر فارسی}}; {{ВД-Дебоча}}) — [[файласуф]], {{риёзидон}} ва {{ахтаршинос}}<nowiki/>и форс-тоҷик<ref>[http://www.fulviofrisone.com/attachments/article/464/Springer-Verlag%20The%20Biographical%20Encyclopedia%20of%20Astronomers.pdf/ The Biographical Encyclopedia of Astronomers] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20221207151900/http://www.fulviofrisone.com/attachments/article/464/Springer-Verlag%20The%20Biographical%20Encyclopedia%20of%20Astronomers.pdf |date=2022-12-07 }} : page 10 : "He was a contemporary of the ruler Ashraf and Muḥammad ibn Abī Bakr al-Fārisī, the latter also of Iranian stock."</ref>, муаллифи «Ниҳояту-л-идрок фӣ асрору-л-улуму-л-афлок» ва «Оёту-л-офоқ мин хаввосу-л-авқот». == Эзоҳ == {{эзоҳ}} 4j8gg3c3v7jngi73arfsh6ds5kkmwa9 0 317998 1473043 1404265 2026-05-17T23:15:06Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473043 wikitext text/x-wiki '''Такаббур''', ''' кибр''' ({{lang-fa|كبر}} — кибр, {{lang-ar|كِبْرٌ}} — кибр) — ҳавобаландӣ, густохӣ, беадабӣ, аз ҳад зиёд мағрур будан. == Кибр дар Ислом == КИБР («бузургӣ, такаббурӣ») сифатҳои гунаҳкор аст. Кибрро нисбат ба одамони дигар дар ислом махкум ва зуҳуроти беадолатӣ мешуморанд. Бузургии ҳақиқӣ аз они Аллоҳ аст. Мағрурҳо кофирону мунофиқон ва ситамкоронанд, ки ҷойашон ҷаҳаннам аст. Мисоли касоне, ки мағрур буданд, Фиръавн, Намруд ва Қорун дар Қуръон зикр шудаанд, ки азоби Худоро диданд. Аллоҳ таъоло дар Қуръони карим мефармояд; Мардумро аз ин гуна одамон дур медорад. (Қуръон 7:146; 40:35). Дар ҳадиси саҳеҳ омадааст: «Касе, ки дар қалбаш (ҳадди ақал) заррае Кибр (такаббур) бошад, ба [[Биҳишт|биҳишт]] дохил намешавад». == Дар истилоҳоти шариат == Дар истилоҳоти шариат кибр – напазируфтани ҳақ, баланд бардоштани нафси шахс, ситоиши фазилатҳои шахсӣ, беэътиноӣ (ҳуқуқ)-и мардум ва паст задани аҳамияти онҳо, инчунин такаббур дар назди онҳо нисбат ба ки бояд хоксорӣ зохир карда шавад. ‎اَلْكِبْرُ في الْاِصْطِلاحِ: "رَدُّ الْحَقِّ وَاسْتِعْظَامُ الْإِنْسَانِ نَفْسَهُ ، وَاسْتِحْسَانُ مَا فِيهِ مِنَ الْفَضَائِلِ، وَالْاِسْتِهَانَةُ بِالنَّاسِ، وَاسْتِصْغَارُهُمْ، وَالتَّرَفُّعُ عَلَى مَنْ يَجِبُ التَّوَاضُعُ لَهُ". == Дар Қуръон == Касоне, ки он дурӯғи бузургро сохтаанд, гурӯҳе аз шумоянд. Мапиндоред, ки шуморо дар он шарре бувад. На, хайри шумо дар он бувад. Ҳар марде аз онҳо ба он андоза гуноҳ, ки кардааст, ба ҷазо расад ва аз миёни онҳо, он ки бештарини ин бӯҳтонро (кибр) ба ӯҳда дорад ба азобе бузург гирифтор меояд. Ва ба фариштагон гуфтем: «Одамро саҷда кунед!» Ҳама саҷда карданд ҷуз Иблис, ки рӯй гардонд ва бартарӣ ҷуст. Ва ӯ аз кофирон буд. [[Қуръон|Қуръон; 2:34]] ‎وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَٰٓئِكَةِ ٱسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوٓا۟ إِلَّآ إِبْلِيسَ أَبَىٰ وَٱسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ ٱلْكَٰفِرِينَ ‏[[Қуръон|القرآن]] ؛ ٢:٣٤ Он касонеро, ки ба ноҳақ дар замин саркашӣ мекунанд, ба зудӣ аз оёти хеш рӯйгардон созам, чунон ки ҳар оятеро, ки бубинанд, имон наёваранд ва агар тариқи ҳидоят бубинанд, ба он нараванд ва агар тариқи гумроҳӣ бубинанд, бо он бираванд. Зеро онҳо оётро дурӯғ бароварданд ва аз он ғафлат карданд. [[Қуръон|Қуръон; 7:146]] ‎سَأَصْرِفُ عَنْ ءَايَٰتِىَ ٱلَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَإِن يَرَوْا۟ كُلَّ ءَايَةٍ لَّا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِن يَرَوْا۟ سَبِيلَ ٱلرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِن يَرَوْا۟ سَبِيلَ ٱلْغَىِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَٰفِلِينَ [[Қуръон|القرآ]]; ٧:١٤٦ == Дар [[Ҳадис]] == Аз суханони Ибни Масъуд (р) ривоят аст, ки Расули Худо (с) фармуданд: «Касе, ки дар дилаш такаббури ба мисоли заррае хок вазн бошад, ба бихишт дохил намешавад.» Инро шунида як нафар пурсид: «Аммо одам мехохад, ки либосу пойафзолаш зебо бошад!». Дар мавриди он [[Муҳаммад|Паёмбар (с)]] фармудаанд: «Дар ҳақиқат, Худо зебост ва зебоиро дӯст медорад, аммо такаббур инкор кардани ҳақ ва зуҳури беэҳтиромӣ нисбат ба мардум аст». Дар Китоби [[Муслим ибни Ҳаҷҷоҷ|Муслим]] зикр шудааст. ‎عن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: "لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ". قَالَ رَجُلٌ: "إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا، وَنَعْلُهُ حَسَنَةً"، قَالَ: "إِنَّ اللَّهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ، وَغَمْطُ النَّاسِ". أخرجه مسلم. == Эзоҳ == Куръони Карим ва тарҷумаи маъонии он дар равиши тафсири Муяссар ба забони тоҷикӣ: https://d1.islamhouse.com/data/tg/ih_books/single/tg_Translation_of_the_Meanings_of_the_noble_quran_in_the_tagek_Language.pdf == Сарчашма == * Сарчашма: «Исламский энциклопедический словарь» А. Али-заде, Ансар, 2007 г/https://rus-islam-dict.slovaronline.com/427-%D0%9A%D0%B8%D0%B1%D1%80 == Пайвандҳо == *Кибр; https://hutba.org/slovar/k/kibr.html {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240622005848/https://hutba.org/slovar/k/kibr.html |date=2024-06-22 }} 8na1y4bllkvqtmm8tzr6rjvn0pwqgsz 0 324667 1473098 1469748 2026-05-18T10:55:03Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473098 wikitext text/x-wiki {{Синамогар | ҷоизаҳо = «[[Эммӣ]]» (2002)<br>«[[Глобуси тиллоӣ]]» (2003)<br>[[Мукофоти Гилдияи ҳунарпешаҳои ИМА]] (1996, 2020)}}'''Ҷеннифер Ҷоанна Энистон''' ({{Lang-en|Jennifer Joanna Aniston}}; тав. [[11 феврал|11 феврали]] [[Соли 1969|1969]], [[Шерман Окс]], [[Калифорния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]]<ref>{{Cite news|title=Monitor|date=2012-02-17|page=26}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.eonline.com/celebs/Jennifer_Aniston/112166|title=Jennifer Aniston|publisher=[[E!]]. [[NBCUniversal]]|accessdate=2011-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206211942/http://www.eonline.com/celebs/jennifer_aniston/112166|archivedate=2012-02-06}}</ref>) — [[ҳунарпеша]], [[коргардони синамо]] ва [[продюсер]]и [[ИМА|амрикоӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg|title=Jennifer Aniston interview|website=[[YouTube]]|lang=en|accessdate=2014-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818165411/https://www.youtube.com/watch?v=gsJulMDpIVg|archivedate=2017-08-18}}</ref>, ки бо нақши Рэйчел Грин дар силсилафилми телевизионии [[NBC]] «[[Дӯстон]]» (1994–2004) маъруф аст, ки барои он ҷоизаҳои «[[Эммӣ]]» (2002) ва «[[Глобуси тиллоӣ]]» гирифтааст. Соҳиби ситора дар «Хиёбони шӯҳрат»-и Ҳолливудмебошад<ref>{{Cite news|title=Jennifer Aniston receives Hollywood star|url=http://abc7.com/archive/8553842/|work=ABC7 Los Angeles|accessdate=2017-02-25|language=en|archivedate=2016-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927001957/http://abc7.com/archive/8553842/}}</ref>. Ҳунарпеша инчунин бо нақшҳои асосии худ дар филмҳои мазҳакавӣ, аз қабили: «Брюси Қудратманд» (2003), "The Break-Up" (2006), "He's Just Not That Into You" (2009), "The Bounty Hunter" (2010), "The Switch" (2010), "Just Go with It" (2011), "We're the Millers" (2013), "Life of Crime" (2013), "Mother's Day" (2016) ва ғайра маъруфият пайдо кардааст. Барои таҳия ва нақш дар силсилафилми драмавии "The Morning Show" (аз соли 2019) Энистон инчунин номзади Ҷоизаи Эммӣ, панҷ номинатсияи [[Глобуси тиллоӣ]] ва панҷ номинатсияи Ҷоизаиҳои Гилдияи ҳунарпешагон, аз ҷумла ғолиби Беҳтарин ҳунарпешаи зан дар силсилафилми драмаро гирифт. Ҷеннифер Энистон яке аз ҳунарпешаҳои сердаромадтарин дар [[Ҳолливуд]] маҳсуб мешавад<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/mfl45gdgh/jennifer-aniston-28-million/|title=Hollywood's Highest Paid Actresses|publisher=Forbes|lang=en|accessdate=2014-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630001500/https://www.forbes.com/pictures/mfl45gdgh/jennifer-aniston-28-million/|archivedate=2018-06-30}}</ref><ref>{{Cite news|title=Sandra Bullock's $51 million tops Forbes list of highest paid actresses|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/sandra-bullock-tops-forbes-list-highest-paid-actresses-article-1.1891501|accessdate=2014-12-24|publisher=nydailynews.com|date=2014-08-04|language=en|archivedate=2020-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200403072756/https://www.nydailynews.com/entertainment/movies/sandra-bullock-tops-forbes-list-highest-paid-actresses-article-1.1891501}}</ref> ва дороии ӯ дар соли 2017 тахминан 200 миллион долларро ташкил медод<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/michelatindera/2017/05/18/from-a-friends-star-to-a-microneedling-founder-four-women-entrepreneurs-to-watch-in-2017/#4b365c387119|title=From A 'Friends' Star To A Microneedling Founder: Four Women Entrepreneurs To Watch In 2017|website=Forbes|publisher=Forbes|lang=en|accessdate=2017-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190315201149/https://www.forbes.com/sites/michelatindera/2017/05/18/from-a-friends-star-to-a-microneedling-founder-four-women-entrepreneurs-to-watch-in-2017/#4b365c387119|archivedate=2019-03-15}}</ref>. Вай инчунин аз ҷониби маҷаллаҳои ''People'', ''Cosmopolitan'' ва ''Esquire'' ба рӯйхати занони зеботарин шомил карда шудааст.<ref>{{Cite web|url=http://www.cbsnews.com/pictures/beautiful-people/5/|title=Beautiful 'People'|publisher=cbs news|lang=en|accessdate=2014-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180630080734/https://www.cbsnews.com/pictures/beautiful-people/5/|archivedate=2018-06-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cosmopolitan.com/style-beauty/beauty/advice/a2979/celebrity-skin-anti-aging-0909/|title=Why They Still Look This Fantastic|author=Amelia Gayle|date=2009-09-15|publisher=cosmopolitan magazine|accessdate=2014-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200323223711/https://www.cosmopolitan.com/style-beauty/beauty/advice/a2979/celebrity-skin-anti-aging-0909/|archivedate=2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.esquire.com/women/women-we-love/|title=Women we love|publisher=Esquire magazine|lang=en|accessdate=2014-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150208223155/http://www.esquire.com/women/women-we-love/|archivedate=2015-02-08}}</ref> == Солҳои аввал ва таҳсилот == Ҷеннифер Энистон 11 феврали соли 1969 дар Шерман Окс, [[Калифорния]], ИМА дар оилаи ҳунарпешаи амрикоии юнонитабор Ҷон Энистон (бо номи Яннис Анастассакис, аслан аз ҷазираи Крит) ва Нэнси Доу (1936-2016), ҳунарпешаи дорои решаи шотландӣ ва итолиёвӣ таваллуд шудааст<ref>{{Книга|заглавие=From Mother and Daughter to Friends: A Memoir|страницы=32|год=1999|место=Amherst, New York|издательство={{Нп3|Prometheus Books}}|isbn=978-1-57392-772-7|автор=Dow, Nancy}}</ref><ref name="People-Bio">{{Cite web|url=http://www.people.com/people/jennifer_aniston/biography|title=Jennifer Aniston Biography|website=[[People]]|lang=en|accessdate=2008-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180921015041/https://people.com/people/jennifer_aniston/biography|archivedate=2018-09-21}}</ref>. Ҷеннифер ду бародар дорад, Ҷон Мелик (калонӣ) ва Алекс Энистон (хурдӣ)<ref name="People-Bio" />. Падари таъмидии Энистон актёри юнонӣ-амрикоӣ Теллӣ Савалас аст <ref name="People-Bio" />, дӯсти беҳтарини падараш мебошад. Бобои вай (насабаш Анастассакис) аз Юнон ба Иёлоти Муттаҳида омада, соҳиби ошхона буд. Энистон дар Мактаби Штайнер дар Ню Йорк таҳсил кардааст<ref>{{Cite news|title=A Woman We Love: Jennifer Aniston|url=http://www.esquire.com/entertainment/interviews/a648/jennifer-aniston-pics-1002/|work=Esquire|date=2007-01-29|accessdate=2016-11-14|archivedate=2016-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161115071409/http://www.esquire.com/entertainment/interviews/a648/jennifer-aniston-pics-1002/}}</ref>. Истеъдоди актёрии ӯ дар маҳфили драмавии мактаб ошкор шуд. Маҳз дар ҳамин мактаб истеъдоди ҳунарнамоии ӯ низ зоҳир шуд. Вақте ки духтар 9-сола буд, волидонаш аз ҳам ҷудо шуданд<ref name="Yahoo Bio">{{Cite web|url=https://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html|title=Jennifer Aniston- Biography|website=[[Yahoo! Movies]]|accessdate=2013-05-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626002525/http://movies.yahoo.com/person/jennifer-aniston/biography.html|archivedate=2012-06-26}}</ref>. Вай бо модараш монд, аммо аксар вақт ба назди падараш дар [[Лос Анҷелес|Лос-Анҷелес]] мерафт, ки дар он ҷо Ҷон Энистон яке аз нақшҳои асосиро дар силсилафилми "Рӯзҳои ҳаёти мо" бозидааст. Дар синни 11-солагӣ Ҷенифер дар маҳфили драмавии Мактаби Рудолф Штайнер ба кор шурӯъ кард. Вай соли 1987 омӯзиши касбии худро дар Мактаби Санъати ЛаГуардияи Ню-Йорк идома дод ва баъд аз он дар якчанд намоишномаҳои Бродвей («For Dear Life», «Dancing on Checker’s Grave» ва ғайра) ширкат кард<ref name="People-Bio"/>. Дар ин давра, Энистон низ ҳамчун куриер кор мекард ва ба телемаркетинг машғул буд<ref name="People-Bio" />. == Фаъолият == [[Акс:JenniferAnistonFeb09.jpg|thumb|left|Энистон дар нахустнамоиши филми [[He's Just Not That Into You]] дар соли 2009.]] Энистон дар охири солҳои 1980 ва аввали солҳои 1990 дар барномаи радиоии [[Ҳовард Стерн]] зоҳир шуд<ref>{{cite news |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061 |title=Jen Aniston, Age 20, Flirted with Howard Stern in Lost 1989 Clip |last= |first= |date=2010-01-06 |work=[[Us Weekly]] |access-date=2013-08-06 |archive-date=2018-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052833/https://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/jen-aniston-age-20-flirted-with-howard-stern-in-lost-1989-clip-201061/ |url-status=live }}</ref>. Вай ба [[Ҳолливуд]] кӯчид<ref>{{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |title=Biography of Jennifer Aniston |access-date=2008-08-08 |publisher=Tiscali |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 |archive-date=2008-10-05 |url-status=dead |accessdate=2025-05-06 |archivedate=2008-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081005062044/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/jennifer_aniston_biog/4 }}</ref> ва соли 1990 аввалин нақши телевизионии худро дар силсилафилми «Molloy» ва инчунин нақш дар филми телевизионии ''Camp Cucamonga'' гирифт. Вақте ки Ҷенифер агент пайдо кард, ки ба намояндагӣ розӣ шуд, ӯ шарти қатъӣ гузошт - вай бояд 30 фунт вазн кунад. Вай инчунин дар силсилафилми телевизионии "Ferris Bueller" (1990), "The Edge" (1992) ва "Muddling Through" (1994) зоҳир шуд ва дар силсилафилми телевизионии "Quantum Leap", "Herma's Head" ва "Burke's Law" дар нақши меҳмонӣ баромад кард<ref name="buchanan20130807">{{cite web | url=http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | title=The Four TV Shows Jennifer Aniston Was on Before Friends | work=Vulture | date=2013-08-07 | access-date=2013-08-07 | author=Buchanan, Kyle | archive-date=2015-11-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151104083154/http://www.vulture.com/2013/08/4-shows-jennifer-aniston-was-on-before-friends.html | url-status=live }}</ref>. Пас аз як қатор намоишҳои телевизионии лағвшуда, инчунин пайдоиши ӯ дар филми даҳшатноки интиқодӣ ''Leprechaun'' нақш бозид<ref>{{cite news| url= http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| title= Leprechaun Review| last= Canby| first= Vincent| date= 1993-01-09| work= The New York Times| access-date= 2008-08-08| archive-date= 2011-08-10| archive-url= https://web.archive.org/web/20110810144913/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE6DB163AF93AA35752C0A965958260| url-status= live}}</ref>. Энистон ҷиддӣ аз ҳунар рафтанро фикр кард. Бо вуҷуди ин, нақшаҳои Энистон ҳангоми санҷиши силсилафилми «[[Дӯстон]]», ки соли 1994 дар [[NBC]] намоиш дода шуда буд, тағйир ёфт<ref name="shuter20120503">{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html |title=Warren Littlefield Talks Jennifer Aniston's Journey To 'Friends' |work=The Huffinton Post |date=2012-05-03 |access-date=2013-08-07 |author=Rob Shuter |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701235038/http://www.huffingtonpost.com/2012/05/03/warren-littlefield-jennifer-aniston_n_1475363.html |url-status=live }}</ref>. Продюсерҳои ин намоиш дар ибтидо мехостанд, ҳунарпеша [[Кортнӣ Кокс]]ро ба нақши Рейчел Грин бигиранд, аммо Кортнӣ гуфт, ки худро дар нақши Моника Геллер мебинад. Вақте ки Ҷеннифер дар саҳнаи навор баромад, ба ҳама маълум шуд, ки вай барои нақши Рейчел Грин комил аст. Вай ин хислатро дар тамоми силсилафилм аз соли 1994 то 2004 бозидааст<ref>{{cite episode|title=[[The Pilot (Friends)|The Pilot]]|series=Friends|credits=[[Marta Kauffman]], [[David Crane (writer/producer)|David Crane]], and [[Kevin S. Bright]]|network=[[NBC]]|airdate=1994-09-22|season=1|number=1|minutes=30}}</ref><ref>{{cite episode|title=[[The Last One (Friends episode)|The Last One]]|series=Friends|network=[[NBC]]|airdate=2004-05-06|season=10|number=17 and 18}}</ref>. Ин силсилафилм муваффақияти бузург пайдо кард ва Энистон дар баробари дигар ҳунармандони пешсаф дар байни тамошобинони телевизион машҳур гашт. Ороиши мӯйи ӯро занони тамоми ҷаҳон нусхабардорӣ кардаанд. Дар ду мавсими ниҳоии «Дӯстон» Ҷеннифер барои ҳар як эпизод 1 миллион доллар маош гирифт. Барои иштирок дар ин намоиш, ҳунарпеша панҷ маротиба ба ҷоизаи [[Эммӣ]] пешбарӣ шуд (ва як маротиба ғолиб шуд)<ref>{{cite web|url=http://www.emmyawardsonline.com/2003-emmy-nominations/2003-emmy-nominations-comedy.html|title=2003 Emmy Award Comedy Nominations|access-date=2008-08-08|publisher=Emmy Awards Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005175713/http://www.emmyawardsonline.com/2003-emmy-nominations/2003-emmy-nominations-comedy.html|archive-date=2008-10-05|url-status=dead|accessdate=2025-05-06|archivedate=2008-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081005175713/http://www.emmyawardsonline.com/2003-emmy-nominations/2003-emmy-nominations-comedy.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.emmyawardsonline.com/2004-emmy-nominations/2004-emmy-nominations-comedy.html|title=2004 Emmy Award Comedy Nominations|access-date=2008-08-08|publisher=Emmy Awards Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626151622/http://www.emmyawardsonline.com/2004-emmy-nominations/2004-emmy-nominations-comedy.html|archive-date=2008-06-26|url-status=dead|accessdate=2025-05-06|archivedate=2008-06-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626151622/http://www.emmyawardsonline.com/2004-emmy-nominations/2004-emmy-nominations-comedy.html}}</ref> дар бахши "Беҳтарин ҳунарпеша дар силсилафилми мазҳакавӣ"<ref>{{cite web |author=Stephen M. Silverman |url=http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html |title=Emmy Awards Make New Best 'Friends' |date=2002-09-22 |work=[[People]] |lang=en |access-date=2008-08-08 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915220748/http://www.people.com/people/article/0,26334,624767,00.html |url-status=live }}</ref>. Дар соли 2003, Энистон барои нақши Рейчел Грин ҷоизаи [[Глобуси тиллоӣ]] гирифт. Дар байни филмбардории «Дӯстон» Энистон дар филмҳои гуногун нақш бозидааст. Аввалин кори барҷастаи ӯ нақши дуюмдараҷа дар комедияи мустақили "She's the one" буд, ки дар он [[Камерон Диаз]] низ нақш бозидааст. Дар соли 1997 Ҷеннифер аввалин нақши асосии худро дар як филми бузург - дар комедияи ошиқонаи "Picture Perfect" бозид. Филм аз ҷониби мунаққидон баҳои мухталиф гирифт, аммо иҷрои Энистон баҳои баланд гирифт<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|title=Critic Reviews for Picture Perfect at Metacritic|access-date=2010-07-30|publisher=metacritic.com|archive-date=2010-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100823062830/http://www.metacritic.com/movie/picture-perfect/critic-reviews|url-status=live}}</ref>. Ҳамзамон Ҷеннифер дар филмҳои "'Til There Was You" ҳамроҳи [[Сара Ҷессика Паркер]], "The Think Pink Line" ва "Office Space" нақш бозидааст ва ӯ ҳамчунин қаҳрамони асосиро дар филми тасвирии "The Iron Giant" садо додааст. Дар соли 1998 ҳунарпеша дар филми трагикомедияи "The Object of My Affection" зани ошиқи ҳамҷинсгаро бозидааст<ref>{{cite news|first=Janet|last=Maslin|url=http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|title=The Object of My Affection Review|access-date=2008-08-08|date=1998-04-17|work=[[New York Times]]|archive-date=2011-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110810155020/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9C06E6D8143CF934A25757C0A96E958260|url-status=live}}</ref> ва дар соли 2002 дар драмаи мустақили "The Good Girl" нақши савдогари супермаркетро бозидааст. Намоишҳои Энистон дар ин филмҳо баҳои баланд гирифт ва исбот кард, ки ӯ метавонад нақшҳои ҷиддитарро ба ӯҳда гирад. Боз як филми бомуваффақ бо иштироки ҳунарпеша, комедияи фантастикии «Bruce Almighty» баромад, ки дар он ӯ нақши дӯстдухтари қаҳрамони асосӣ [[Ҷим Керрӣ|Ҷим Керриро]] бозидааст. Соли 2004, вай бо [[Бен Стиллер]] дар комедияи "Along Come Polly" нақш бозид. Дар охири соли 2005, Энистон бо нақшҳои асосӣ дар филмҳои ''Derailed'' ва ''Rumor Has It'' баромад кард, ки онҳо дар фурӯш муваффақ шуданд ва ҳар кадоме аз онҳо зиёда аз 30 миллион доллар ҷамъ оварданд. Соли 2006, филми камбуҷаи "Friends with Money" бо нашри маҳдуд ба фурӯш баромад, ки дар он Энистон, [[Кэтрин Кинер]], [[Ҷоан Кюсак]] ва [[Фрэнсис Макдорманд]] нақш доранд. Филми навбатии Энистон, «The Break-Up» бо истиқболи интиқодӣ пешвоз гирифта шуд, вале дар фурӯши ИМА зиёда аз 100 миллион доллар даромад гирифт. Инчунин соли 2006, Энистон филми кӯтоҳи "Room 10"-ро бо нақшҳои [[Робин Райт Пенн]] ва [[Крис Кристофферсон]] коргардонӣ кард. Ба гуфтаи актриса, вай аз таҷрибаи [[Гвинет Пэлтроу]] ҳамчун коргардон илҳом гирифта буд[38]. 25 декабри соли 2008 комедияи «Марлӣ ва ман» ба намоиш гузошта шуд, ки дар он шарики Ҷеннифер Энистон [[Оуэн Уилсон]] буд. Маблағи умумии он дар саросари ҷаҳон $242,717,113 буд. Филми навбатии Энистон комедияи ошиқонаи ''He's Just Not That Into You'' баромад. Филм дар охири ҳафтаи ифтитоҳи худ 27,5 миллион доллар ҷамъ овард ва дар ҷадвал ҷои аввалро гирифт. Ҳарчанд баррасиҳо дар бораи филм омехта буданд, иҷрои Энистон ва инчунин ҳунарнамоии шарикони ӯ [[Бен Аффлек]], [[Ҷеннифер Коннеллӣ]], [[Скарлетт Йоханссон]] ва [[Дрю Бэрримор]] ситоиш карда шуд<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/film/titles/hesjustnot|title=He's Just Not That Into You|access-date=2008-05-21|publisher=Metacritic.com|archive-date=2010-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424221126/http://www.metacritic.com/film/titles/hesjustnot|url-status=live|accessdate=2025-05-08|archivedate=2010-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100424221126/http://www.metacritic.com/film/titles/hesjustnot}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jackiekcooper.com/MovieReviews/HesJustNotThatIntoYou.htm|title=Jennifer Aniston and Ben Affleck in "He's Just Not That In To You"|last=Cooper|first=Jackie K.|access-date=2008-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090330034922/http://www.jackiekcooper.com/MovieReviews/HesJustNotThatIntoYou.htm|archive-date=2009-03-30|url-status=dead|accessdate=2025-05-08|archivedate=2009-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090330034922/http://www.jackiekcooper.com/MovieReviews/HesJustNotThatIntoYou.htm}}</ref>. Моҳи марти соли 2010 нахустнамоиши филми "The Bounty Hunter" баргузор шуд, ки дар он Ҷеннифер ва [[Ҷерард Батлер]] нақш бозидаанд. Филм аз ҷониби мунаққидон таҳқир карда шуд, аммо дар фурӯш зиёда аз 130 миллион доллар даромад гирифт<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=bountyhunter.htm |title=The Bounty Hunter (2010) |publisher=Box Office Mojo |date=2010-07-08 |access-date=2011-12-11 |archive-date=2012-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102041830/http://boxofficemojo.com/movies/?id=bountyhunter.htm |url-status=live }}</ref>. Филми навбатии Энистон, драмаи мазҳакавӣ-драмавии «Бештар аз дӯст» дар фурӯш хеле паст буд ва баррасиҳои гуногун гирифт, аммо баҳои баландтар аз «The Bounty Hunter» дода шуд. 11 феврали соли 2011 комедияи ошиқона "Just Go with It" бароварда шуд<ref>{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=thepretendwife.htm|title=Just Go With It (2011)|access-date=2011-02-11|publisher=Box Office Mojo|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715214054/http://boxofficemojo.com/movies/?id=thepretendwife.htm|url-status=live}}</ref>. Дар филм як ҷарроҳи муваффақи пластикӣ ([[Адам Сэндлер]]) аз котибааш (Энистон) хоҳиш мекунад, ки худро зани ӯ вонамуд кунад, то ростқавлии худро ба дӯстдухтараш (Бруклин Деккер) исбот кунад<ref>{{cite web |url=http://www.etonline.com/news/86651_Exclusive_on_the_Set_Jennifer_Aniston_and_Adam_Sandler_Just_Go_with_It/index.html |title=Exclusive on the Set: Jennifer Aniston and Adam Sandler 'Just Go with It' |publisher=Etonline.com |access-date=2010-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100506104613/http://www.etonline.com/news/2010/05/86651/index.html |archive-date=2010-05-06 |accessdate=2025-05-08 |archivedate=2010-05-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100506104613/http://www.etonline.com/news/2010/05/86651/index.html }}</ref>. Тобистони соли 2011 мазҳакаи "Horrible Bosses" ба фурӯш баромад, ки дар он Ҷеннифер Энистон, [[Ҷейсон Бейтман]], [[Колин Фаррелл]], [[Кевин Спейсӣ]] ва [[Ҷеймӣ Фокс]] нақш бозидаанд. Тибқи сюжети филм, се дӯст тасмим мегиранд, ки сарварони золимашонро бикушанд. Ҷеннифер нақши зани дандонпизишкро мебозад, ки яке аз қаҳрамонҳои асосиро таъқиб мекунад (Чарли Дей)<ref>{{cite web |last=Ward |first=Kate |url=http://popwatch.ew.com/2010/05/13/jamie-foxx-horrible-bosses-starz-michael-jackson-this-is-it/ |title=Jamie Foxx joins 'Horrible Bosses,' Starz to air 'Michael Jackson's 'This Is It' (Excess Hollywood) |work=Entertainment Weekly |date=2010-05-13 |access-date=2010-06-23 |archive-date=2010-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520014945/http://popwatch.ew.com/2010/05/13/jamie-foxx-horrible-bosses-starz-michael-jackson-this-is-it/ |url-status=live |accessdate=2025-05-08 |archivedate=2010-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100520014945/http://popwatch.ew.com/2010/05/13/jamie-foxx-horrible-bosses-starz-michael-jackson-this-is-it/ }}</ref>. == Ҳаёти шахсӣ ва фаъолияти ҷамъиятӣ == Дар гузашта Энистон бо навозанда Адам Дюритс<ref name="People-Bio"/> ва актёр Тейт Донован<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20125140,00.html|title=They Can Still Be Friends|website=[[People]]|date=1998-05-04|lang=en|accessdate=2014-02-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131103122500/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20125140,00.html|archivedate=2013-11-03}}</ref> муносибат дошт. Муносибати ҷиддии ӯ бо ҳунарпеша [[Брэд Питт]] дар матбуот зуд-зуд инъикос мешуд<ref name="People-Bio" /><ref name="Yahoo-Bio">{{Cite web|url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio|title=Jennifer Aniston Biography|publisher=Movies Yahoo!|lang=en|accessdate=2011-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110925232834/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800021397/bio|archivedate=2011-09-25}}</ref>. Вай 29 июли 2000 дар Малибу бо Питт издивоҷ кард.<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/brad_pitt/biography/0,,20004328_10,00.html|title=Brad Pitt Biography|website=[[People]]|lang=en|accessdate=2008-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160424020800/http://www.people.com/people/brad_pitt/biography/0,,20004328_10,00.html|archivedate=2016-04-24}}</ref> Ҳамсарон дар бораи ҷудоии худ 7 январи соли 2005 эълон карданд.<ref name="Yahoo-Bio" /><ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html|title=Jennifer Aniston and Brad Pitt Separate|website=[[People]]|date=2005-01-07|lang=en|accessdate=2008-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080709064454/http://www.people.com/people/article/0,26334,1015778,00.html|archivedate=2008-07-09}}</ref> Энистон 25 март барои талоқ муроҷиат кард,<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,1042412,00.html|title=Jennifer Files for Divorce from Brad|author=Stephen M. Silverman|website=[[People]]|date=2005-03-25|lang=en|accessdate=2011-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206004852/http://www.people.com/people/article/0,,1042412,00.html|archivedate=2012-02-06}}</ref> ва онҳо 2 октябри ҳамон сол расман ҷудо шуданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,1112350,00.html|title=Brad & Jen Finalize Divorce|author=Serena Kappes|website=[[People]]|date=2005-09-30|lang=en|accessdate=2008-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303170709/http://www.people.com/people/article/0,,1112350,00.html|archivedate=2016-03-03}}</ref> Соли 2011, Энистон бо ҳунарпеша Ҷастин Теру мулоқот кард, ки бо ӯ дар филми "Wanderlust" вохӯрд. Ҷуфт моҳи августи соли 2012 издивоҷ карданд<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/people/article/0,,20620514,00.html|title=Jennifer Aniston Is Engaged to Justin Theroux!|author=Julie Jordan|website=[[People]]|date=2012-08-12|publisher=[[Time Inc.]]|lang=en|accessdate=2012-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120813184826/http://www.people.com/people/article/0,,20620514,00.html|archivedate=2012-08-13}}</ref>. Шаби 5-6 августи соли 2015 онҳо дар хонаи худ дар [[Лос Анҷелес|Лос-Анҷелес]] издивоҷ карданд<ref>{{Cite web|url=http://www.ok-magazine.ru/stars/story/26649-eto-oficialno-dzhennifer-eniston-i-dzhastin-teru-pozhenilis|title=eto-oficialno-dzhennifer-eniston-i-dzhastin-teru-pozhenilis|author=Александра Дрига|website=Портрет|date=2015-08-06|publisher=ok-magazine|accessdate=2015-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150807150318/http://www.ok-magazine.ru/stars/story/26649-eto-oficialno-dzhennifer-eniston-i-dzhastin-teru-pozhenilis|archivedate=2015-08-07}}</ref>. Моҳи феврали соли 2018, Энистон ва Теру ҷудошавии худро эълон карданд. Ҷеннифер Энистон дар кӯдакӣ асосҳои эътиқоди православиро аз падараш, км юнонӣ мебошад омӯхтааст. Бо вуҷуди ин, дар синни балоғат вай эълон кард: "Ман дин надорам. Ман ба Худо имон дорам. Намедонам, ки ин чӣ гуна аст, аммо ин Худои ман аст"<ref>{{Cite web|url=https://hollowverse.com/jennifer-aniston/|title=Jennifer Aniston’s Religion and Political Views|website=hollowverse.com|lang=en-US|accessdate=2021-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211005083756/https://hollowverse.com/jennifer-aniston/|archivedate=2021-10-05}}</ref>. Вақте ки ӯ филмбардорӣ намекунад, Ҷенифер соати ҳашти субҳ мехезад ва рӯзи худро бо як пиёла оби гарм бо лимӯ ва 20 дақиқа мулоҳиза оғоз мекунад. Пас аз он вай ду соат машқ мекунад, ки велосипедронӣ, йога ва машқҳои қувватиро дар бар мегирад. Шабашро ба истироҳат ва оила мебахшад<ref>{{Cite web|url=https://www.cosmo.ru/lifestyle/stil-zhizni/kak-rabotayut-zvezdy-grafik-kakoy-znamenitosti-podoydet-i-tebe/|title=Как работают звезды: график какой знаменитости подойдет и тебе|author=К. Сваровских|website=|date=2021-08-17|publisher=Cosmopolitan|accessdate=2021-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211202094001/https://www.cosmo.ru/lifestyle/stil-zhizni/kak-rabotayut-zvezdy-grafik-kakoy-znamenitosti-podoydet-i-tebe/|archivedate=2021-12-02}}</ref>. 8 марти соли 2022 Энистон дар саҳифаи Instagram-и худ аз занони украинӣ - сарбозон, модарон, созмондиҳандагон ва ихтиёриён изҳори дастгирӣ кард. Вай қайд кард, ки занони украинӣ аҷибанд ва тамоми ҷаҳон онҳоро дастгирӣ мекунад<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-10591561/Jennifer-Aniston-praises-hero-women-girls-Ukraine-honor-International-Womens-Day.html|title=Jennifer Aniston praises hero 'women and girls in Ukraine'|author=Caitlyn Becker|website=Mail Online|date=2022-03-08|accessdate=2022-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220310094448/https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-10591561/Jennifer-Aniston-praises-hero-women-girls-Ukraine-honor-International-Womens-Day.html|archivedate=2022-03-10}}</ref>. Ҳунарпеша пайравони худро даъват кард, ки бо хайрия кардани пул ба як қатор созмонҳо аз Украина ва занони украинӣ дастгирӣ кунанд<ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/939971-over-a-million-people-react-as-jennifer-aniston-asks-fans-to-support-ukrainian-female-soldiers|title=Over a million people react as Jennifer Aniston asks fans to support Ukrainian female soldiers|website=www.thenews.com.pk|lang=en|accessdate=2022-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220310100859/https://www.thenews.com.pk/latest/939971-over-a-million-people-react-as-jennifer-aniston-asks-fans-to-support-ukrainian-female-soldiers|archivedate=2022-03-10}}</ref>. == Тиҷорат == Моҳи сентябри соли 2021 ӯ бренди косметикии худ LolaVie-ро муаррифӣ кард, ки маҳсулоти мӯй ва пӯстро истеҳсол мекунад. Дар соли 2010, ҳунарпеша бӯи атри худро зери бренди LolaVie баровардааст<ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/lifestyle/news/2021/09/02/n_16472798.shtml|title=Дженнифер Энистон хочет зарабатывать на косметике|website=Газета.Ru|lang=ru|accessdate=2021-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210902210707/https://www.gazeta.ru/lifestyle/news/2021/09/02/n_16472798.shtml|archivedate=2021-09-02}}</ref>. == Филмнома == === Синамо === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Сол ! scope="col" | Номгӯй ! scope="col" | Нақш ! scope="col" class="unsortable" | Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- ! scope="row" | 1988 |''[[Mac and Me]]'' | Раққоса дар шабнишинии Макдоналд | | style="text-align:center;"| |- ! scope="row" | 1993 |''[[Leprechaun (film)|Leprechaun]]'' | {{sort|Reding|Tory Reding}} | | style="text-align:center;"|<ref name="leprechaun">{{cite web|url=http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|title=Jennifer Aniston tells of 'mortifying moment' fiance Justin Theroux stumbled across her first film 'Leprechaun'|work=[[Irish Independent]]|publisher=[[Mediahuis]]|date=November 21, 2014|access-date=September 28, 2017|first=Lynne|last=Kelleher|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030929/http://www.independent.ie/entertainment/movies/movie-news/jennifer-aniston-tells-of-mortifying-moment-fiance-justin-theroux-stumbled-across-her-first-film-leprechaun-30763437.html|archive-date=October 1, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 1996 | ''[[She's the One (1996 film)|She's the One]]'' | {{sort|Fitzpatrick|Renee Fitzpatrick}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.empireonline.com/movies/one-3/review/|title=She's The One Review|work=[[Empire (magazine)|Empire]]|publisher=Bauer Media Group|date=June 1, 2000|access-date=September 28, 2017|first=Caroline|last=Westbrook|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930224822/http://www.empireonline.com/movies/one-3/review/|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- | ''[[Dream for an Insomniac]]'' | Allison | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/library/film/061998dream-film-review.html|title='Dream for an Insomniac': Coffee and Kierkegaard in Frisco|work=The New York Times|date=June 19, 1998|access-date=September 28, 2017|first=Stephen|last=Holden|archive-url=https://web.archive.org/web/20020216231939/http://www.nytimes.com/library/film/061998dream-film-review.html|archive-date=February 16, 2002}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 1997 |''[['Til There Was You]]'' | Debbie | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/1997/05/30/til-there-was-you/|title='Til There Was You|work=Chicago Tribune|date=May 30, 1997|access-date=September 28, 2017|first=John|last=Petrakis|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030846/http://articles.chicagotribune.com/1997-05-30/entertainment/9705300434_1_dylan-mcdermott-gwen-story|archive-date=October 1, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Picture Perfect (1997 film)|Picture Perfect]]'' | {{sort|Mosleu|Kate Mosley}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://ew.com/article/1997/08/01/picture-perfect-3/|title=Picture Perfect|magazine=Entertainment Weekly|date=August 1, 1997|access-date=September 28, 2017|first=Lisa|last=Schwarzbaum|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222635/http://ew.com/article/1997/08/01/picture-perfect-3/|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 1998 |''{{sortname|The|Thin Pink Line}}'' | Clove | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_thin_pink_line_2000/|title=The Thin Pink Line (1990)|publisher=Rotten Tomatoes|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171126153655/https://www.rottentomatoes.com/m/the_thin_pink_line_2000|archive-date=November 26, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Waiting for Woody]]'' | Худ | Филми кӯтоҳмуддат | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8184a1d0|title=Waiting for Woody|publisher=[[British Film Institute]]|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930224632/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8184a1d0|archive-date=September 30, 2017|url-status=dead}}</ref> |- |''{{sort|Object|[[The Object of My Affection]]}}'' | {{sort|Borowski|Nina Borowski}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/the-object-of-my-affection-19980417|title=The Object of My Affection|magazine=Rolling Stone|date=April 17, 1998|access-date=September 28, 2017|first=Peter|last=Travers|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222631/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/the-object-of-my-affection-19980417|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 1999 |''[[Office Space]]'' | Joanna | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|title='Office Space': Cast talk cult hit and Jennifer Aniston|magazine=Entertainment Weekly|date=October 7, 2011|access-date=September 28, 2017|first=Anthony|last=Bretznican|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/|archive-date=October 1, 2017|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2017-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171001030842/http://ew.com/article/2011/10/07/office-space-reunion-interview/}}</ref> |- |''{{sortname|The|Iron Giant}}'' | {{sort|Hughes|Annie Hughes}} (садо) | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/1999/film/reviews/the-iron-giant-1117749993/|title=The Iron Giant|work=Variety|date=July 21, 1999|access-date=September 28, 2017|first=Lael|last=Loewenstein|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823040647/http://variety.com/1999/film/reviews/the-iron-giant-1117749993/|archive-date=August 23, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2001 |''[[Rock Star (2001 film)|Rock Star]]'' | {{sort|Poule|Emily Poule}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9905E7D61339F934A3575AC0A9679C8B63&mcubz=1|title=Film Review; Celebrating the Love Of Bad Rock in the 80's|work=[[The New York Times]]|date=September 7, 2001|access-date=September 28, 2017|first=A.O.|last=Scott|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222821/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9905E7D61339F934A3575AC0A9679C8B63&mcubz=1|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2002 |''{{sortname|The|Good Girl}}'' | {{sort|Last|Justine Last}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9E01E1D9113BF934A3575BC0A9649C8B63&mcubz=1|title=Film Review; The Catcher in the Texas Chain Store|work=The New York Times|date=August 7, 2002|access-date=September 28, 2017|first=Elvis|last=Michell|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222800/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9E01E1D9113BF934A3575BC0A9649C8B63&mcubz=1|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2003 |''[[Bruce Almighty]]'' | {{sort|Connelly|Grace Connelly}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2012/jan/10/jim-carrey-bruce-almighty-sequel|title=Heaven sent? Jim Carrey set for Bruce Almighty sequel|work=The Guardian|date=January 10, 2002|access-date=September 28, 2017|first=Rachel|last=Aroesti|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222638/https://www.theguardian.com/film/2012/jan/10/jim-carrey-bruce-almighty-sequel|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2004 |''[[Along Came Polly]]'' | {{sort|Prince|Polly Prince}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/arts/movies/2004/01/poop_goes_the_weasel.html|title=Poop Goes the Weasel|work=[[Slate (magazine)|Slate]]|publisher=[[The Slate Group]]|date=January 15, 2004|access-date=September 28, 2017|first=David|last=Edelstein|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930223042/http://www.slate.com/articles/arts/movies/2004/01/poop_goes_the_weasel.html|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2005 |''[[Derailed (2005 film)|Derailed]]'' | {{sort|Harris|Lucinda Harris / Jane}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://ew.com/article/2005/11/09/derailed-2/|title=Derailed|magazine=Entertainment Weekly|date=November 9, 2005|access-date=September 28, 2017|first=Lisa|last=Schwarzbaum|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222616/http://ew.com/article/2005/11/09/derailed-2/|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Rumor Has It (film)|Rumor Has It]]'' | {{sort|Huttinger|Sarah Huttinger}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2006/05/the-movie-review-rumor-has-it-and-the-family-stone/69411/|title=The Movie Review: 'Rumor Has It' and 'The Family Stone'|work=[[The Atlantic]]|date=May 30, 2005|access-date=September 28, 2017|first=Christopher|last=Orr|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030934/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2006/05/the-movie-review-rumor-has-it-and-the-family-stone/69411/|archive-date=October 1, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2006 |''[[Friends with Money]]'' | Olivia | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/friends-with-money-20060907|title=Friends With Money|magazine=[[Rolling Stone]]|date=September 7, 2006|access-date=September 28, 2017|first=Peter|last=Travers|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001030831/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/friends-with-money-20060907|archive-date=October 1, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Room 10]]'' | | Филми кӯтоҳмуддат; коргардон | style="text-align:center;"| |- |''{{sortname|The|Break-Up}}'' | {{sort|Meyers|Brooke Meyers}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-break-up-2006|title=The Break-Up Movie Review & Film Summary|publisher=Roger Ebert|date=December 25, 2008|access-date=September 28, 2017|first=Roger|last=Ebert|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222654/http://www.rogerebert.com/reviews/the-break-up-2006|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2008 |''[[Marley & Me (film)|Marley & Me]]'' | {{sort|Grogan|Jenny Grogan}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/Movies/12/25/ew.review.marley/index.html|title=Review: 'Marley' lovable, heartwarming|publisher=[[CNN]]|date=December 25, 2008|access-date=September 28, 2017|first=Owen|last=Gleiberman|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222436/http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/Movies/12/25/ew.review.marley/index.html|archive-date=September 30, 2017|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2017-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170930222436/http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/Movies/12/25/ew.review.marley/index.html}}</ref> |- |''Burma: It Can't Wait'' | | Филми кӯтоҳмуддат; коргардон ва продюсер | style="text-align:center;"|<ref name=":4">Sources: * {{cite web|url=https://www.productionhub.com/video/8882/burma-it-cant-wait|title=Burma: 'It Can't Wait'|work=Production Hub|date=February 25, 2011|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222546/https://www.productionhub.com/video/8882/burma-it-cant-wait|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}} * {{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/burmamyanmar/1930247/Celebrities-turn-the-spotlight-on-Burma.html|title=Celebrities turn the spotlight on Burma|work=[[The Daily Telegraph]]|date=May 6, 2008|access-date=September 28, 2017|first=Catherine|last=Elsworth|location=Los Angeles|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001162004/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/burmamyanmar/1930247/Celebrities-turn-the-spotlight-on-Burma.html|archive-date=October 1, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Management (film)|Management]]'' | {{sort|Claussen|Sue Claussen}} | Инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2008/film/markets-festivals/management-1200470675/|title=Management|work=Variety|date=September 11, 2008|access-date=September 28, 2017|first=Joe|last=Leydon|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930180110/http://variety.com/2008/film/markets-festivals/management-1200470675/|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2009 |''[[He's Just Not That Into You (film)|He's Just Not That Into You]]'' | {{sort|Murphy|Beth Murphy}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1877294,00.html|title=''He's Just Not That Into You'', and Neither Are We|magazine=Time|date=February 5, 2009|access-date=September 28, 2017|first=Mary|last=Pols|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105092749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1877294,00.html|archive-date=January 5, 2016|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2016-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105092749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1877294,00.html}}</ref> |- |''[[Love Happens (2009 film)|Love Happens]]'' | {{sort|Chandler|Eloise Chandler}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/love-not-jennifer-aniston-picks-rom-com-loser-article-1.403255|title='Love Happens': Not much happens as Jennifer Aniston picks another rom-com loser|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|location=New York|date=September 17, 2009|access-date=September 28, 2017|first=Elizabeth|last=Weitzman|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930175739/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/love-not-jennifer-aniston-picks-rom-com-loser-article-1.403255|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2010 |''{{sortname|The|Bounty Hunter|The Bounty Hunter (2010 film)}}'' | {{sort|Hurley|Nicole Hurley}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/03/18/AR2010031800830.html|title='The Bounty Hunter': An attempt at offbeat humor that doesn't deliver|newspaper=[[The Washington Post]]|date=March 19, 2010|access-date=September 28, 2017|first=Danl|last=Kois|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930180216/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/03/18/AR2010031800830.html|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''{{sortname|The|Switch|The Switch (2010 film)}}'' | {{sort|Larson|Kassie Larson}} | Инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://world.wng.org/2010/08/the_switch|title=The Switch|work=[[World (magazine)|World]]|date=September 11, 2010|access-date=September 28, 2017|first=Michael|last=Leaser|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930175323/https://world.wng.org/2010/08/the_switch|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2011 |''[[Just Go with It]]'' | {{sort|Murphy|Katherine Murphy / Devlin Maccabee}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://entertainment.time.com/2011/02/10/just-go-with-it-review/|title=''Just Go with It''? Jennifer Aniston Runs Away with It|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=February 10, 2011|access-date=September 28, 2017|first=Mary|last=Pols|archive-url=https://web.archive.org/web/20171208235832/http://entertainment.time.com/2011/02/10/just-go-with-it-review/|archive-date=December 8, 2017|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2017-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171208235832/http://entertainment.time.com/2011/02/10/just-go-with-it-review/}}</ref> |- |''[[Horrible Bosses]]'' | {{sort|Harris|Dr. Julia Harris}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2011/07/horrible-bosses|title=Is Jennifer Aniston Really a Horrible Boss in Horrible Bosses? (and 24 Other Urgent Questions)|work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|date=July 8, 2011|access-date=September 28, 2017|first=Mike|last=Ryan|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413115638/http://www.vanityfair.com/hollywood/2011/07/horrible-bosses|archive-date=April 13, 2016|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2012 |''[[Wanderlust (2012 film)|Wanderlust]]'' | {{sort|Gergenblatt|Linda Gergenblatt}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Wine|first=Bill|title=Movie Review: 'Wanderlust'|url=https://www.cbsnews.com/philadelphia/news/movie-review-wanderlust/|publisher=[[KYW-TV]]|date=February 25, 2012|access-date=June 9, 2024}}</ref> |- |''$ellebrity'' | Худ | | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2013/film/reviews/ellebrity-1117948955/|title=$ellebrity|last=Anderson|first=John|date=January 7, 2013|website=Variety|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325043059/https://variety.com/2013/film/reviews/ellebrity-1117948955/|archive-date=March 25, 2020|access-date=March 25, 2020}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" | 2013 |''[[We're the Millers]]'' | {{sort|O'Reilly|Sarah "Rose" O'Reilly}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://ew.com/gallery/stars-strippers/sarah-rose-oreilly-jennifer-aniston|title=Stars as Strippers|magazine=Entertainment Weekly|date=September 29, 2015|access-date=September 28, 2017|first=Dawnie|last=Walton|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001031043/http://ew.com/gallery/stars-strippers/sarah-rose-oreilly-jennifer-aniston/|archive-date=October 1, 2017|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2017-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171001031043/http://ew.com/gallery/stars-strippers/sarah-rose-oreilly-jennifer-aniston/}}</ref> |- |''[[Life of Crime (film)|Life of Crime]]'' | {{sort|Dawson|Margaret "Mickey" Dawson}} | Инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2013/film/reviews/life-of-crime-review-toronto-1200604872/|title=Toronto Film Review: 'Life of Crime'|work=Variety|date=September 9, 2013|access-date=September 28, 2017|first=Dennis|last=Harvey|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929143624/http://variety.com/2013/film/reviews/life-of-crime-review-toronto-1200604872/|archive-date=September 29, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" | 2014 |''[[Horrible Bosses 2]]'' | {{sort|Harris|Dr. Julia Harris}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/1997620/jennifer-aniston-horrible-bosses-2-interview/|title=Jennifer Aniston Tells Us How She Made Her 'Horrible Bosses 2' Character Even Raunchier|publisher=[[MTV]]|date=November 14, 2014|access-date=September 28, 2017|first=Shaunna|last=Murphy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929135955/http://www.mtv.com/news/1997620/jennifer-aniston-horrible-bosses-2-interview/|archive-date=September 29, 2017|url-status=dead|accessdate=2025-05-03|archivedate=2017-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170929135955/http://www.mtv.com/news/1997620/jennifer-aniston-horrible-bosses-2-interview/}}</ref> |- |''[[She's Funny That Way (film)|She's Funny That Way]]'' | {{sort|Claremont|Jane Claremont}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.vulture.com/2015/08/shes-funny-that-way-isnt-a-return-to-form.html|title=She's Funny That Way Has Old-School Charm and Some Shrill Attempts at Humor|work=Vulture|publisher=Vox Media|date=August 23, 2015|access-date=September 28, 2017|first=Bilge|last=Ebiri|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929145035/http://www.vulture.com/2015/08/shes-funny-that-way-isnt-a-return-to-form.html|archive-date=September 29, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Cake (2014 film)|Cake]]'' | Claire Bennett | Инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2014/film/festivals/toronto-film-review-cake-1201301547/|title=Toronto Film Review: 'Cake'|work=Variety|date=September 9, 2014|access-date=September 28, 2017|first=Justin|last=Chang|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928234224/http://variety.com/2014/film/festivals/toronto-film-review-cake-1201301547/|archive-date=September 28, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''Journey to Sundance'' | Худ | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://wsm.wsu.edu/s/index.php?id=794|title=Cougs behind the camera|work=[[Washington State Magazine]]|publisher=[[Washington State University]]|year=2010|access-date=September 28, 2017|first=Larry|last=Clark|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929135539/http://wsm.wsu.edu/s/index.php?id=794|archive-date=September 29, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2015 |''[[Unity (film)|Unity]]'' | | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/news/documentary-unity-set-for-aug-12-release-with-100-star-narrators-1201477200/|title=Documentary 'Unity' Set for Aug. 12 Release with 100 Star Narrators|work=Variety|date=May 13, 2016|access-date=September 28, 2017|first=Dave|last=McNary|archive-url=https://web.archive.org/web/20150901112039/http://variety.com/2015/film/news/documentary-unity-set-for-aug-12-release-with-100-star-narrators-1201477200/|archive-date=September 1, 2015|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2016 |''[[Mother's Day (2016 film)|Mother's Day]]'' | {{sort|Newhouse|Sandy Newhouse}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.thesfnews.com/mothers-day-is-no-treat/26731|title="Mother's Day" Is No Treat|work=[[San Francisco News]]|date=May 13, 2016|access-date=September 28, 2017|first=David|last=Miller|location=Hollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518131908/http://www.thesfnews.com/mothers-day-is-no-treat/26731|archive-date=May 18, 2016|url-status=live}}</ref> |- |''[[Storks (film)|Storks]]'' | {{sort|Gardner|Sarah Gardner}} (садо) | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.heraldcourier.com/community/storks/article_82aea622-800c-11e6-be01-2b30514c95b0.html|title='Storks' Features|work=[[Bristol Herald Courier]]|date=September 23, 2016|access-date=September 28, 2017|first=Katie|last=Walsh|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326091450/https://www.heraldcourier.com/community/storks/article_82aea622-800c-11e6-be01-2b30514c95b0.html|archive-date=March 26, 2019|url-status=live}}</ref> |- |''[[Office Christmas Party]]'' | {{sort|Vanstone|Carol Vanstone}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/office-christmas-party-comedy-made-by-smutty-elves/2016/12/08/cde3cbaa-b990-11e6-959c-172c82123976_story.html|title='Office Christmas Party': Comedy, made by smutty elves|newspaper=[[The Washington Post]]|date=December 8, 2016|access-date=September 28, 2017|first=Michael|last=O'Sullivan|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003230509/https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/office-christmas-party-comedy-made-by-smutty-elves/2016/12/08/cde3cbaa-b990-11e6-959c-172c82123976_story.html|archive-date=October 3, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2017 |''[[The Yellow Birds (film)|The Yellow Birds]]'' | {{sort|Murphy|Maureen Murphy}} | rowspan="3" | Инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>Sources: * {{cite web|url=https://variety.com/2017/film/news/jennifer-aniston-yellow-birds-sundance-tabloids-tv-1201963897/|title=Jennifer Aniston on Sundance Drama 'The Yellow Birds,' Returning to TV and Tabloid Culture|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=January 19, 2017|access-date=September 28, 2017|first=Ramin|last=Setoodeh|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929000911/http://variety.com/2017/film/news/jennifer-aniston-yellow-birds-sundance-tabloids-tv-1201963897/|archive-date=September 29, 2017|url-status=live}} * {{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/yellow-birds-review-967072|title='The Yellow Birds': Film Review {{!}} Sundance 2017|work=The Hollywood Reporter|date=January 21, 2017|access-date=September 28, 2017|first=Todd|last=McCarthy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929142345/http://www.hollywoodreporter.com/review/yellow-birds-review-967072|archive-date=September 29, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2018 |''[[Dumplin' (film)|Dumplin'<nowiki/>]]'' | {{sort|Dickson|Rosie Dickson}} | style="text-align:center;"|<ref>Sources: * {{cite web|url=http://people.com/movies/jennifer-aniston-has-bangs-on-set-photos/|title=Jennifer Aniston Has Bangs! The Actress Steps Out On Set of Dumplin' Looking Like a Suburban Mom|work=[[People (magazine)|People]]|date=September 7, 2017|access-date=September 28, 2017|first=Ale|last=Russian|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928193406/http://people.com/movies/jennifer-aniston-has-bangs-on-set-photos/|archive-date=September 28, 2017|url-status=live}} * {{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2017/jun/15/danielle-macdonald-up-and-coming-australian-to-star-with-jennifer-aniston-in-dumplin|title=Danielle Macdonald: up-and-coming Australian to star with Jennifer Aniston in Dumplin'|work=[[The Guardian]]|date=June 15, 2017|access-date=September 28, 2017|first=Steph|last=Harmon|archive-url=https://web.archive.org/web/20170824164333/https://www.theguardian.com/film/2017/jun/15/danielle-macdonald-up-and-coming-australian-to-star-with-jennifer-aniston-in-dumplin|archive-date=August 24, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2019 |''[[Murder Mystery (film)|Murder Mystery]]'' | rowspan="2"| Audrey Spitz | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2018/film/news/jennifer-aniston-adam-sandler-netflix-murder-mystery-1202739436/|title=Adam Sandler, Jennifer Aniston Reunite for Netflix 'Murder Mystery'|last=Kroll|first=Justin|date=March 29, 2018|work=Variety|access-date=August 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828042146/https://variety.com/2018/film/news/jennifer-aniston-adam-sandler-netflix-murder-mystery-1202739436/|archive-date=August 28, 2018|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2023 |''[[Murder Mystery 2]]'' | Инчунин продюсер | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |last=Galuppo |first=Mia |date=24 January 2022 |title=Jodie Turner-Smith, Mark Strong Join Netflix's 'Murder Mystery 2' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tony-goldwyn-jodie-turner-smith-murder-mystery-2-netflix-1235079986/ |access-date=February 5, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]] |archive-date=January 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124190232/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/tony-goldwyn-jodie-turner-smith-murder-mystery-2-netflix-1235079986/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | 2024 |''[[Out of My Mind (film)|Out of My Mind]]'' | Melody's Inner Voice (садо) | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|last=McArdle|first=Tommy|title=Jennifer Aniston Voices Inner Monologue of 6th Grader with Cerebral Palsy in ''Out of My Mind'' Trailer (Exclusive)|url=https://people.com/jennifer-aniston-out-of-my-mind-trailer-exclusive-8722828|date=October 4, 2024|access-date=October 4, 2024|website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> |} === Телевизион === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Сол ! scope="col" | Номгӯй ! scope="col" | Нақш ! scope="col" class="unsortable" | Шарҳҳо ! scope="col" class="unsortable" | Иқт. |- ! rowspan="2" scope="row" | 1990 |''[[Molloy (TV series)|Molloy]]'' | {{sort|Walker|Courtney Walker}} | Series regular (7 қисм) | style="text-align:center;"|<ref>Sources: * {{cite web|url=http://people.com/tv/jennifer-aniston-mayim-bialik-wins-throwback-thursday-with-molloy-instagram/|title=Mayim Bialik Wins #TBT with Vintage Photo of Jennifer Aniston from Their 1990 Sitcom|work=People|date=December 3, 2015|first=Michele|last=Corriston|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222409/http://people.com/tv/jennifer-aniston-mayim-bialik-wins-throwback-thursday-with-molloy-instagram/|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}} * {{cite web|url=http://www.news.com.au/entertainment/tv/flashback/mayim-bialik-shares-adorable-photos-with-jen-aniston-from-the-1990s/news-story/73d3a28375993a576db17cff7c32f6b4|title=Mayim Bialik shares adorable photos with Jen Aniston from the 1990s|work=[[News.com.au]]|publisher=[[News Corp Australia]]|date=December 4, 2015|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930224158/http://www.news.com.au/entertainment/tv/flashback/mayim-bialik-shares-adorable-photos-with-jen-aniston-from-the-1990s/news-story/73d3a28375993a576db17cff7c32f6b4|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- |''[[Camp Cucamonga]]'' | {{sort|Schector|Ava Schector}} |[[Телефилм]] | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/523263/90s-flashback-danica-mckellar-teaches-candace-cameron-bure-how-to-dance-and-jennifer-aniston-makes-a-cameo-watch-now|title='90s Flashback! Danica McKellar Teaches Candace Cameron Bure How to Dance—and Jennifer Aniston Makes a Cameo: Watch Now!|work=E! News|publisher=NBCUniversal Cable Entertainment Group|date=March 21, 2014|first=Alyssa|last=Toomey|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930222731/http://www.eonline.com/news/523263/90s-flashback-danica-mckellar-teaches-candace-cameron-bure-how-to-dance-and-jennifer-aniston-makes-a-cameo-watch-now|archive-date=September 30, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1990–1991 |''[[Ferris Bueller]]'' | {{sort|Bueller|Jeannie Bueller}} | Series regular (13 қисм) | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/ferris-buellers-day-off-horrible-90s-tv-show-2014-5|title='Ferris Bueller's Day Off' Was Made into A Horrible 1990 TV Show|last=Beggs|first=Scott|website=Business Insider|access-date=April 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407110814/https://www.businessinsider.com/ferris-buellers-day-off-horrible-90s-tv-show-2014-5|archive-date=April 7, 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1992–1993 |''{{sort name|The|Edge|The Edge (Fox TV series)}}'' | | Series regular (20 қисм) | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.vulture.com/2015/05/the-edge-the-talent-stacked-90s-sketch-show-that-time-forgot.html|title='The Edge': The Talent-Stacked '90s Sketch Show That Time Forgot|last=Wall|first=Cass|date=May 14, 2015|website=Vulture|language=en-us|access-date=April 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411112930/https://www.vulture.com/2015/05/the-edge-the-talent-stacked-90s-sketch-show-that-time-forgot.html|archive-date=April 11, 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 1992–1993 |''[[Herman's Head]]'' | {{sort|Brooks|Suzie Brooks}} | 2 қисм | style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser /> |- ! scope="row" | 1992 |''[[Quantum Leap (1989 TV series)|Quantum Leap]]'' | {{sort|Wilson|Kiki Wilson}} | Қисм: "Nowhere to Run" | style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser>{{Cite web|url=https://www.closerweekly.com/posts/jennifer-aniston-movies/|title=It's Jennifer Aniston's 50th Birthday! Take a Look Back at Her Incredible Career on TV and in Movies|last=Gross|first=Ed|date=February 11, 2019|website=Closer Weekly|language=en-us|access-date=May 26, 2020|archive-date=March 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325042750/https://www.closerweekly.com/posts/jennifer-aniston-movies/|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2020-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200325042750/https://www.closerweekly.com/posts/jennifer-aniston-movies/}}</ref> |- ! scope="row" | 1993 |''Sunday Funnies'' | Нақшҳои гуногун | Телефилм | style="text-align:center;"|<ref>Sources: * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CjIQmp2llUQC&q=sunday+funnies+aniston&pg=PA126|title=Jennifer Aniston: The Unauthorized Biography|access-date=December 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211161155/https://books.google.fr/books?id=CjIQmp2llUQC&pg=PA126&lpg=PA126&dq=sunday+funnies+aniston&source=bl&ots=zRuRy4Nlz_&sig=wSf0xG2tZfnn_pW6w5XEqPbTKSM&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwiGzf_Y2IHYAhUGIMAKHcXgDmYQ6AEITzAK#v=onepage&q=sunday%20funnies%20aniston&f=false|archive-date=December 11, 2017|url-status=live|isbn=9780283063893|last1=Smith|first1=Sean|date=September 4, 2008|publisher=Pan Macmillan }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |1994 |''[[Burke's Law (1994 TV series)|Burke's Law]]'' | {{sort|Campbell|Linda Campbell}} | Қисм: "Who Killed the Beauty Queen?" | style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser /> |- |''[[Muddling Through]]'' | {{sort|Cooper|Madeline Drego Cooper}} | Series regular (10 қисм) | style="text-align:center;"|<ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2019/08/jennifer-aniston-almost-left-friends-1202168004/|title='Friends' Almost Lost Jennifer Aniston Halfway Through Its First Season|last=Dry|first=Jude|date=August 22, 2019|website=IndieWire|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411113740/https://www.indiewire.com/2019/08/jennifer-aniston-almost-left-friends-1202168004/|archive-date=April 11, 2020|access-date=April 11, 2020}}</ref> |- ! scope="row" | 1994–2004 |''[[Дӯстон]]'' | {{sort|Green|[[Rachel Green]]}} | Нақши асосӣ (236 қисм) | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1560842/Jennifer-Aniston |title=Jennifer Aniston |website=[[Encyclopædia Britannica]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518074454/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1560842/Jennifer-Aniston |archive-date=May 18, 2015 |url-status=dead |access-date=April 28, 2015 }}</ref> |- ! scope="row" | 1995–2016 |''[[Saturday Night Live]]'' | Худ / Муҷрӣ | 4 қисм | style="text-align:center;"|<ref name=":0">Sources: * For "[[Saturday Night Live (season 42)|Emma Stone / Shawn Mendes]]": {{cite news|last=Loughrey|first=Clarisse|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/jennifer-aniston-friends-saturday-night-live-snl-rachel-green-impression-a7456461.html|title=Jennifer Aniston takes to SNL to declare it's time 'to move on' from Friends|date=December 5, 2016|work=[[The Independent]]|access-date=September 28, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005000452/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/news/jennifer-aniston-friends-saturday-night-live-snl-rachel-green-impression-a7456461.html|archive-date=October 5, 2017}} * For "[[Saturday Night Live (season 25)|Jennifer Aniston / Sting]]": {{cite news|url=https://www.nbc.com/saturday-night-live/season-25/episode/6-jennifer-aniston-with-sting-62591|title=Saturday Night Live Season 25 Episode 06|work=NBC|access-date=April 11, 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411113938/https://www.nbc.com/saturday-night-live/season-25/episode/6-jennifer-aniston-with-sting-62591|archive-date=April 11, 2020}} * Барои "[[Saturday Night Live (season 29)|Jennifer Aniston / Black Eyed Peas]]": {{cite news|url=https://www.nbc.com/saturday-night-live/season-29/episode/9-jennifer-aniston-with-black-eyed-peas-63411|title=Saturday Night Live Season 29 Episode 09|work=NBC|access-date=September 28, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411114032/https://www.nbc.com/saturday-night-live/season-29/episode/9-jennifer-aniston-with-black-eyed-peas-63411|archive-date=April 11, 2020}} * Барои "[[Saturday Night Live (season 21)|David Schwimmer / Natalie Merchant]]": {{cite news|url=http://www.tv.com/shows/saturday-night-live/david-schwimmer-natalie-merchant-102118/cast/|title=Saturday Night Live: Season 21, Episode 3: David Schwimmer / Natalie Merchant (Cast & Crew)|work=TV.com|access-date=September 28, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202253/http://www.tv.com/shows/saturday-night-live/david-schwimmer-natalie-merchant-102118/cast/|archive-date=October 15, 2017|accessdate=2025-05-03|archivedate=2017-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171015202253/http://www.tv.com/shows/saturday-night-live/david-schwimmer-natalie-merchant-102118/cast/}}</ref> |- ! scope="row" | 1996 |''[[Partners (1995 TV series)|Partners]]'' | CPA Suzanne | Қисм: "Follow the Clams?" | style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser /> |- ! scope="row" | 1998 |''[[Hercules (1998 TV series)|Hercules]]'' | Galatea (садо) | Қисм: "Hercules and the Dream Date" | style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser /> |- ! scope="row" | 1999 |''[[South Park]]'' | {{sort|Stevens|Mrs. Stevens}} (voice) | Қисм: "[[Rainforest Shmainforest]]" |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://au.ign.com/articles/2003/12/17/south-park-the-complete-third-season|title=South Park: The Complete Third Season|website=[[IGN]]|date=December 17, 2003|access-date=May 26, 2020|archive-date=August 27, 2014|archive-url=https://archive.today/20140827233452/http://au.ign.com/articles/2003/12/17/south-park-the-complete-third-season|url-status=live}}</ref><ref name=JAcloser /> |- ! scope="row" | 2003 |''[[King of the Hill]]'' |Pepperoni Sue / Stephanie (садо) |Қисм: "Queasy Rider" |style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser /> |- ! scope="row" | 2007 |''[[Dirt (TV series)|Dirt]]'' | {{sort|Harrod|Tina Harrod}} | Қисм: "Ita Missa Est" |style="text-align:center;"|<ref name=JAcloser /> |- ! scope="row" | 2008 |''[[30 Rock]]'' | {{sort|Harper|Claire Harper}} | Қисм: "[[The One with the Cast of Night Court]]" | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://www.accessonline.com/articles/jennifer-aniston-shooting-30-rock-was-time-of-my-life-65207|title=Jennifer Aniston: Shooting '30 Rock' Was 'Time Of My Life'|website=[[Access Hollywood]]|date=September 8, 2008|access-date=May 26, 2020|archive-date=July 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718145725/https://www.accessonline.com/articles/jennifer-aniston-shooting-30-rock-was-time-of-my-life-65207|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2010 |''[[Cougar Town]]'' | Glenn | Қисм: "[[All Mixed Up (Cougar Town)|All Mixed Up]]" | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://tvrecaps.ew.com/recap/cougar-town-recap-season-2-episode-1/|title='Cougar Town' season premiere recap: Scooby-Doo the Right Thing|first=Annie|last=Barrett|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=September 22, 2010|access-date=May 26, 2020|archive-date=July 1, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130701082557/http://tvrecaps.ew.com/recap/cougar-town-recap-season-2-episode-1/|url-status=live|accessdate=2025-05-03|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405022113/http://tvrecaps.ew.com/recap/cougar-town-recap-season-2-episode-1/}}</ref> |- ! scope="row" | 2011 |''[[Five (2011 film)|Five]]'' | | Телефилм; инчунин продюсери иҷроия; коргардони қисми: "Mia" | style="text-align:center;"|<ref name=":5">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/10/10/arts/television/five-directed-by-jennifer-aniston-and-alicia-keys-review.html|title=One Disease, Many Faces and Many Personal Paths|work=The New York Times|date=October 9, 2011|first=Neil|last=Genzlinger|access-date=September 28, 2017|page=C9|edition=New York|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005000740/http://www.nytimes.com/2011/10/10/arts/television/five-directed-by-jennifer-aniston-and-alicia-keys-review.html|archive-date=October 5, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2012 |''[[Burning Love (TV series)|Burning Love]]'' | Dana |[[Web series]]; 2 қисм | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/jennifer-aniston-stars-bachelor-spoof-web-series-burning-love-article-1.1090488|title=Jennifer Aniston stars in 'Bachelor' spoof web series 'Burning Love'|work=Daily News|location=New York|date=June 5, 2012|first=Sasha|last=Panaram|access-date=September 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005050802/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/jennifer-aniston-stars-bachelor-spoof-web-series-burning-love-article-1.1090488|archive-date=October 5, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | 2013 |''[[Call Me Crazy: A Five Film]]'' | | Телефилм; продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Aniston relished producer role|url=https://www.independent.ie/style/celebrity/aniston-relished-producer-role/29203402.html|work=[[Irish Independent]]|date=April 17, 2013|access-date=June 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" | 2019– |''[[The Morning Show (American TV series)|The Morning Show]]'' | {{sort|Levy|Alex Levy}} |Нақши асосӣ (30 қисм); инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2017/11/apple-reese-witherspoon-jennifer-aniston-morning-show-series-2-season-order-amazing-stories-reboot-1202204293/|title=Apple Gives Reese Witherspoon-Jennifer Aniston Morning Show Series 2-Season Order, Confirms 'Amazing Stories' Reboot|website=[[Deadline Hollywood]]|date=November 8, 2017|first=Nellie|last=Andreeva|access-date=November 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034725/http://deadline.com/2017/11/apple-reese-witherspoon-jennifer-aniston-morning-show-series-2-season-order-amazing-stories-reboot-1202204293/|archive-date=December 1, 2017|url-status=live}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |2021 |''[[Friends: The Reunion]]'' | Худ | Махсуси [[HBO Max]]; инчунин продюсери иҷроия | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2020/02/friends-reunion-special-confirmed-hbo-max-cast-returning-jennifer-aniston-courtney-cox-1202865593|title='Friends' Reunion Special Officially A Go at HBO Max With Cast Returning|last1=Andreeva|first1=Nellie|last2=Petski|first2=Denise|date=February 21, 2020|website=[[Deadline Hollywood]]|publisher=Penske Media Corporation|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325043452/https://deadline.com/2020/02/friends-reunion-special-confirmed-hbo-max-cast-returning-jennifer-aniston-courtney-cox-1202865593/|archive-date=March 25, 2020|access-date=February 24, 2020}}</ref> |- |''[[Live in Front of a Studio Audience]]'' | {{sort|Warner|[[List of The Facts of Life characters#Blair Warner|Blair Warner]]}} | Қисм: “''[[Diff'rent Strokes]]'' ва ''[[The Facts of Life (TV series)|The Facts of Life]]''" | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=|first=|title=Jennifer Aniston will star in live reenactment of 'The Facts of Life'|url=https://www.today.com/popculture/tv/jennifer-aniston-will-star-live-reenactment-facts-life-rcna7093|publisher=[[Today (American TV program)|Today]]|date=November 30, 2021|access-date=June 9, 2024}}</ref> |- ! scope="row" |2022 |''Norman Lear: 100 Years of Music and Laughter'' | Худ | Махсуси телевизион | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news |last1=Matthew |first1=Gilbert |title=This week's TV: Norman Lear at 100, a comedy about reboots, and a reboot of 'Quantum Leap' |url=https://www.bostonglobe.com/2022/09/19/arts/this-weeks-tv-norman-lear-100-comedy-about-reboots-reboot-quantum-leap/ |access-date=September 19, 2022 |work=[[The Boston Globe]] |date=September 19, 2022 |archive-date=September 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220919111646/https://www.bostonglobe.com/2022/09/19/arts/this-weeks-tv-norman-lear-100-comedy-about-reboots-reboot-quantum-leap/ |url-status=live }}</ref> |} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.boxofficemojo.com/people/chart/?view=Actor&id=jenniferaniston.htm Ҷеннифер Энистон] дар Box Office Mojo{{Ref-en}} [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои ИМА]] [[Гурӯҳ:Продюсерони ИМА]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри ИМА]] [[Гурӯҳ:Садопешазанҳои ИМА]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони ИМА]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ғолибони ҷоизаҳои Эммӣ]] ncplx1wyxmb7fadmxohbnnx74nq905q 0 324897 1473074 1433575 2026-05-18T05:34:38Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473074 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ|ҳизб=[[Ҳаракати иштироки оммавӣ|MPP]] (аз 1989)}}'''Хосе Алберто''' " '''Пепе''' " '''Мухика Кордано''' (; 20 майи [[1935]] – 13 майи [[Соли 2025|2025]]) сиёсатмадор, инқилобгар ва деҳқони уругвайӣ буд, ки аз соли 2010 то 2015 ба ҳайси президенти 40-уми Уругвай кор кардааст. <ref>{{Cite web|url=https://pepemujica.com/en/|title=⇨ José Pepe Mujica: Biography of the Former President|website=José Pepe Mujica|date=9 April 2021|lang=en-US|accessdate=2021-04-11}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Собиқ партизан бо Тупамарос, ӯ дар замони диктатураи ҳарбӣ дар солҳои 1970 ва 1980 шиканҷа ва 14 сол зиндонӣ шуд. Ӯ узви эътилофи ҷабҳаи васеъи ҳизбҳои чапгаро, Мухика аз соли 2005 то 2008 вазири чорводорӣ, кишоварзӣ ва моҳипарварӣ ва баъдан сенатор буд. Ҳамчун номзади Ҷабҳаи густарда, ӯ дар интихоботи президентии соли 2009 пирӯз шуд ва 1 марти соли 2010 ба мақоми президентӣ шурӯъ кард. Муҳика ба сабаби тарзи зиндагии хоксоронааш ва бахшидани тахминан 90 фоизи маоши моҳонаи 12 000 доллариаш ба хайрияҳое, ки ба мардумони камбизоат ва соҳибкорони хурд кӯмак мерасонанд, ҳамчун «камбизоаттарин президенти ҷаҳон» тавсиф мешуд. <ref name="vlad">{{Cite news|author=Hernandez|first=Vladimir|title=Jose Mujica: The World's 'Poorest' President|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-20243493|work=BBC News Magazine|date=14 November 2012}}</ref> Мунаққиди ошкори таваҷҷӯҳи капитализм ба захира кардани сарватҳои моддӣ, ки ба хушбахтии инсон мусоидат намекунад, аз ҷониби расонаҳо ва рӯзноманигорон барои идеологияҳои фалсафии худ ситоиш карда шуд; ''Times Higher Education'' дар соли 2015 ӯро ҳамчун "президенти файласуф" номид, ки ин бозӣ дар бораи консепсияи шоҳи файласуф Афлотун аст. <ref>{{Cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/features/interview-the-philosopher-president-of-uruguay/2019472.article|title=Interview: the "philosopher president" of Uruguay|website=Times Higher Education (THE)|date=2015-04-09|lang=en|accessdate=2022-02-17}}</ref> <ref>{{Cite news|author=Bourcier|first=Nicolas|date=2014-05-27|title=Uruguay's José Mujica: the 'humble' leader with grand ideas|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2014/may/27/jose-mujica-uruguay-maverick-president|accessdate=2023-12-05}}</ref> == Зиндагии пешина == == Партизанӣ == == Аввалин мансаб ва маъракаи президентӣ дар соли 2009 == == Президентӣ (2010-2015) == [[Акс:LulaMujica.JPG|мини|230x230пкс| Мухика бо [[Луис Иносийу Луло до Силва|Луис Инасио Лула да Силва]], соли 2010]] == Мавқеъҳои сиёсӣ == == Зиндагии шахсӣ == === Беморӣ ва марг === * {{Парчам|Argentina}}: ** [[Акс:ARG_Order_of_the_Liberator_San_Martin_-_Grand_Cross_BAR.svg|60x60пкс]] Grand Collar of the Order of the Liberator General San Martín (25 January 2021)<ref>{{Cite web|url=https://www.infobae.com/politica/2021/01/25/el-gobierno-condecoro-a-jose-pepe-mujica-con-la-orden-del-libertador-san-martin/|title=El Gobierno condecoró a José "Pepe" Mujica con la Orden del Libertador San Martín|date=25 January 2021|lang=es|accessdate=May 11, 2021}}</ref> * {{Парчам|Brazil}}: ** [[Акс:BRA_-_Order_of_the_Southern_Cross_-_Grand_Cross_BAR.svg|60x60пкс]] Grand Collar of the Order of the Southern Cross (5 December 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnbrasil.com.br/internacional/no-uruguai-lula-condecora-mujica-com-maior-honraria-brasileira-veja/|title=No Uruguai, Lula condecora Mujica com maior honraria brasileira; veja|author=Tortella|first=Tiago|website=CNN Brasil|date=5 December 2024|lang=pt-br|accessdate=5 December 2024}}</ref> * {{Парчам|Colombia}}: ** [[Акс:COL_Order_of_Boyaca_-_Grand_Cross_BAR.svg|60x60пкс]] Extraordinary Grand Cross of the Order of Boyacá (5 December 2024)<ref>{{Cite web|url=https://www.noticiascaracol.com/mundo/presidente-petro-le-entrego-a-pepe-mujica-la-orden-de-boyaca-en-uruguay-rg10|title=Presidente Petro le entregó a Pepe Mujica la Orden de Boyacá en Uruguay|date=5 December 2024|lang=es}}</ref> * {{Парчам|Ecuador}}: ** [[Акс:Ribbon_bar_of_Orden_Nacional_de_San_Lorenzo.png|60x60пкс]] Grand Collar of the National Order of San Lorenzo (3 December 2014)<ref>{{Cite news|title=Mujica apasionado|url=http://www.republica.com.uy/mujica-apasionado/492684/|work=Republica.com.uy|date=7 December 2014|accessdate=7 December 2014|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141209212613/https://www.republica.com.uy/mujica-apasionado/492684/|archivedate=2014-12-09}}</ref> ** [[Акс:National_Order_of_Merit_(Ecuador)_-_ribbon_bar.gif|60x60пкс]] Grand Collar of the National Order of Merit (3 December 2014)<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniverso.com/noticias/2014/12/04/nota/4305771/ecuador-condecora-pepe-mujica|title=Ecuador condecora a Pepe Mujica|website=El Universo|date=2014-12-04|lang=es|accessdate=2021-05-15}}</ref> * {{Парчам|Honduras}}: ** [[Акс:Order_of_Francisco_Morazan_(Honduras)_-_ribbon_bar.gif|60x60пкс]] Grand Cross of the Order of Francisco Morazán (28 February 2025)<ref>{{Cite news|author=Rodríguez|first=Victor Manuel|title=Xiomara Castro, presidenta de Honduras condecoró a Pepe Mujica|url=https://apu.uy/noticias/xiomara-castro-presidenta-de-honduras-condecoro-pepe-mujica|accessdate=7 May 2025|work=Asociación de la Prensa Uruguaya|date=28 February 2025|language=es}}</ref> * {{Парчам|Mexico}}: ** [[Акс:MEX_Orden_del_Aguila_Azteca_2011_Collar_BAR.svg|60x60пкс]] Collar of the Order of the Aztec Eagle (28 January 2014)<ref>{{Cite news|title=Mujica recibió la orden mexicana del Águila Azteca de manos de Peña Nieto|work=[[El Observador (Uruguay)|El Observador]]|url=http://www.elobservador.com.uy/noticia/270493/mujica-recibio-la-orden-mexicana-del-aguila-azteca-de-manos-de-pena-nieto-/|date=28 January 2014|accessdate=29 January 2014|language=es|archiveurl=https://www.elobservador.com.uy/noticia/270493/mujica-recibio-la-orden-mexicana-del-aguila-azteca-de-manos-de-pena-nieto-|archivedate=2018-05-16}}</ref> * {{Парчам|Panama}}: ** [[Акс:PAN_Order_of_Manuel_Amador_Guerrero_-_Grand_Cross_BAR.png|60x60пкс]] Grand Cross of the Order of Manuel Amador Guerrero (24 November 2017)<ref>{{Cite web|url=https://www.tvn-2.com/nacionales/Gobierno-Uruguay-Jose-Pepe-Mujica_0_4902259794.html|title=Panamá condecora al expresidente de Uruguay José 'Pepe' Mujica|date=24 November 2017|publisher=TVN|lang=es|accessdate=May 11, 2021}}</ref> * {{Парчам|Paraguay}}: ** [[Акс:National_Order_of_Merit_(Paraguay)_-_ribbon_bar.png|60x60пкс]] Grand Collar of the National Order of Merit (16 August 2010)<ref>{{Cite news|title=Lugo entrega a Mujica Orden Nacional al Mérito Mcal. Francisco Solano López|url=http://www.abc.com.py/nacionales/lugo-entrega-a-mujica-orden-nacional-al-merito-mcal-francisco-solano-lopez-147502.html|publisher=[[Diario ABC Color]]|date=16 August 2010|accessdate=16 June 2013|language=es}}</ref> * {{Парчам|Peru}}: ** [[Акс:PER_Order_of_the_Sun_of_Peru_-_Grand_Cross_BAR.png|60x60пкс]] Grand Collar of the Order of the Sun of Peru (25 January 2011)<ref>{{Cite news|title=José Mujica agradece condecoraciones y afirma que América es la "gran causa" por seguir|url=http://www.andina.com.pe/Espanol/Noticia.aspx?id=yDwL6Ly9N+4=|work=Andina.com.pe|date=25 January 2011|accessdate=16 June 2013|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140428174253/http://www.andina.com.pe/Espanol/Noticia.aspx?id=yDwL6Ly9N+4=|archivedate=2014-04-28}}</ref> * {{Парчам|Republika Srpska}}: ** [[Акс:BIH_Order_of_the_Flag_of_the_Republic_Srpska_with_silver_wreath_ribbon.svg|60x60пкс]] Second Class of the Order of the Flag of Republika Srpska (28 June 2016)<ref>{{Cite web|url=http://www.politika.co.rs/sr/clanak/358086/Hoseu-Muhiki-najvisi-orden-Republike-Srpske|title=Hoseu Muhiki najviši orden Republike Srpske|author=Bilbija|first=Bojan|website=Politika Online|accessdate=2021-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.blic.rs/vesti/republika-srpska/andricgrad-dodik-urucio-orden-zastave-rs-sa-srebrnim-vencem-bivsem-predsedniku/4tfy84d|title=ANDRIĆGRAD Dodik uručio Orden zastave RS sa srebrnim vencem bivšem predsedniku Urugvaja|website=Blic.rs|date=27 June 2016|lang=sr|accessdate=2021-01-08}}</ref> == Китобшиносӣ == * {{Cite book|last=Cohen|first=Pablo|title=Los indomables|url=|isbn=978-9915-692-33-3|location=Montevideo|year=2024|publisher=Planeta|language=es}} == Иқтибосҳо == {{Notelist}}{{Эзоҳ|3}} == Хониши минбаъда == == Пайвандҳои беруна == * {{Imdb name|0611432}} * [https://pepemujica.com/en/ José Pepe Mujica: Biography of the Former President]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Works about José Mujica at Open Library {{S-start}} {{s-off}} {{S-bef}} {{S-ttl}} {{S-aft}} {{s-brk}} {{S-bef}} {{S-ttl}} {{S-aft}} |- {{s-dip}} {{S-bef}} {{S-ttl}} {{S-aft}} {{s-end}}{{Presidents of Uruguay}}{{Пайвандҳои беруна}} [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2025]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1935]] [[Гурӯҳ:Президентҳои Уругвай]] mv75wzkcl08jxct47dupm8rvy6btlln 0 330291 1473042 1465682 2026-05-17T19:20:22Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473042 wikitext text/x-wiki {{Шахс | ном = Розмерӣ Кеннедӣ | тасвир = Rosemary Kennedy in 1931.jpeg | тавсифи тасвир = Розмерӣ дар соли 1931 | ном ҳангоми таваллуд = Роуз Марӣ Кеннедӣ<br><small>{{lang-en|Rose Marie Kennedy}}</small> | таваллуд = [[13 сентябр]]и [[Соли 1918|1918]] | зодгоҳ = [[Бруклайн, Массачусетс]], ИМА | даргузашт = [[7 январ]]и [[Соли 2005|2005]] (86 сола) | маҳалли даргузашт = Форт Аткинсон, Висконсин, ИМА | оромгоҳ = Гӯристони Ҳолиҳуд<br/>[[Бруклайн, Массачусетс]] | таҳсилот = Convent of the Sacred Heart | падар = [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]] | модар = [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ | Роуз Фитзҷералд]] | хонадон = [[Хонаводаи Кеннедӣ]] }} '''Роуз Марӣ "Розмерӣ" Кеннедӣ''' ({{lang-en|Rose Marie "Rosemary" Kennedy}}) духтари калонии [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]] ва [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ|Роуз Фитзҷералд]], хоҳари [[Президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|президент]] [[Ҷон Ф. Кеннедӣ]] ва сенаторҳо [[Роберт Ф. Кеннедӣ]] ва [[Эдвард Кеннедӣ|Тед Кеннедӣ]] буд. Гуфта мешавад, ки дар кӯдакӣ Розмерӣ каме сусттар рушд мекард. Дар солҳои ҷавонӣ, гӯё вай «торафт асабонӣ ва рафтораш душвортар» мешуд.<ref>{{Cite news|author=Shriver|first=Eunice Kennedy|date=2009-08-12|title=Eunice Kennedy Shriver: My sister Rosemary|url=https://www.theguardian.com/world/2009/aug/13/rosemary-kennedy-eunice-kennedy-shriver|accessdate=2025-01-20|work=The Guardian|language=en-GB}}</ref> Аз ҳамин сабаб, падараш соли 1941, вақте ки ӯ 23-сола буд, иҷозат дод, ки барои ӯ ҷарроҳии [[лоботомияро]] анҷом диҳанд. Аммо ин ҷарроҳӣ номуваффақ мешавад ва Розмерӣ тамоми умр маъюбу нотавон шуда, қобилияти хуб гап заданро аз даст медиҳад. Пас аз ин, Розмерӣ боқимондаи умрашро дар Сейнт Колетта, муассисае дар Ҷефферсон, [[Висконсин]] зери нигоҳубин мегузаронад. Падару модараш даҳсолаҳо дар куҷо ва дар чӣ ҳолат буданашро аз дигарон, ҳатто аз хоҳарону бародаронаш ҳам, пинҳон нигоҳ медоранд. == Солҳои ҷавонӣ == Роуз Марӣ Кеннедӣ 13 сентябри соли 1918 дар хонаи волидонаш дар [[Бруклайн, Массачусетс]] ба дунё омадааст. Ӯ фарзанди сеюм ва духтари аввалини [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.]] ва [[Роуз Фитзҷералд Кеннедӣ|Роуз Фитзҷералд]] буд. Ба ӯ номи модараш дода шуд<ref>{{harvnb|Leamer|1994| loc= [https://archive.org/details/kennedywomensaga00leam_0/page/137 p. 137] }}</ref> ва ӯро одатан Розмерӣ ва ё Розӣ низ меномиданд. Ҳангоми таваллудшавияш душворие пеш меояд. Аз сабаби эпидемияи бемории зукоми испанӣ духтур сари вақт омада наметавонад ва ҳамшира ба модараш маслиҳат медиҳад, ки то омадани пизишк зоиданро сар накунад. Ин ҳолат ба [[Ҳипоксия (тиб)|норасоии оксиген]] ба кӯдак оварда мерасонад.<ref name=nyt.gordon>{{cite news|last=Gordon|first=Meryl|title='Rosemary: The Hidden Kennedy Daughter', by Kate Clifford Larson |url=https://www.nytimes.com/2015/10/11/books/review/rosemary-the-hidden-kennedy-daughter-by-kate-clifford-larson.html|access-date=13 October 2015|newspaper=The New York Times|date=6 октябри 2015}}</ref> Вақте ки Розмерӣ калонтар мешавад, падару модараш мебинанд, ки рушдаш нисбат ба дигар кӯдакони ҳамсолаш сусттар аст. Масалан, дар синни ду солагӣ ӯ дар нишастан, чорпо шудан ва роҳ рафтан душворӣ мекашидааст.<ref>{{cite AV media|people=Washington College|title=Rosemary, The Hidden Kennedy Daughter|date=2016-04-11|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y1lYAPquScU|access-date=2017-09-04|via=YouTube|archive-url=https://web.archive.org/web/20161207020133/https://www.youtube.com/watch?v=Y1lYAPquScU|archive-date=2016-12-07|dead-url=unfit}}Инчунин {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161207020133/https://www.youtube.com/watch?v=Y1lYAPquScU|date=7 декабри 2016}}</ref> {{quote|Ман ҳамеша завқи ҷиддӣ доштам ва мефаҳмам, ки зиндагӣ ба мо танҳо барои лаззат бурдан дода намешавад. Муддати тӯлонӣ ман усули маъруфи равоншиносии доктор [[Мария Монтессорӣ|Мария Монтессори]]ро меомӯхтам ва соли гузашта дараҷаи омӯзгорӣ гирифтам.}} == Лоботомия == Аз рӯи гуфтаи хоҳари Розмерӣ, [[Юнис Кеннедӣ Шрайвер|Юнис]], замоне ки Розмерӣ дар соли 1940 аз Британияи Кабир ба ИМА баргашт, == Пас аз ҷарроҳӣ == == Солҳои охир ва вафот == Пас аз даргузашти [[Ҷозеф П. Кеннедӣ Ср.|падараш]] дар соли 1969, [[Хонаводаи Кеннедӣ|хонаводаи Кеннедӣ]] кам-кам Розмериро боз ба оила наздиккуниро сар мекунанд.<ref name="independent.co.uk" /> Вайро баъзан барои дидори хешу табор ба Флорида ва Вашингтон, D.C. ва инчунин ба хонаи бачагияш дар [[Кейп Код|Кейп Код, Массачусетс]] мебурданд.<ref name="people.com"/> То ин вақт, Розмерӣ дубора роҳ рафтанро омӯхта бошад ҳам, ӯ лангида роҳ мерафт. Ӯ дигар ҳеч гоҳ тавонист буррову равшан гап занад ва дасташ низ гирифтори [[фалаҷи Эрб|фалаҷи Эрбро]] буд.<ref name=independent /> Розмерӣ Кеннедӣ 7 январи соли 2005, дар синни 86-солагӣ даргузашт.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/1480698/Sister-of-President-John-F-Kennedy-dies.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/1480698/Sister-of-President-John-F-Kennedy-dies.html |archive-date=January 12, 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Sister of President John F Kennedy dies|date=8 January 2005|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=24 January 2013}}{{cbignore}}</ref><ref name="auto2">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/rosemary-kennedy-6155200.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130324053310/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/rosemary-kennedy-6155200.html|url-status=dead|archive-date=March 24, 2013|title=Obituaries: Rosemary Kennedy|last=Cornwell|first=Rupert|date=10 January 2005|work=[[The Independent]]|access-date=24 January 2013}}</ref> Ӯ дар беморхонаи Форт Аткинсон Мемориал дар Форт Аткинсон, Висконсин<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A58134-2005Jan8.html|title=Rosemary Kennedy, 86; President's Disabled Sister (washingtonpost.com)|last=Weil|first=Martin|date=8 January 2005|newspaper=[[The Washington Post]]|page=B06|access-date=24 January 2013}}</ref> дар ҳузури хоҳаронаш Ҷин, [[Юнис Кеннедӣ Шрайвер|Юнис]] ва Патриша ва бародараш [[Эдвард Кеннедӣ|Тед]] вафот кард.<ref name="auto2"/> Ӯро дар гӯристони Ҳолиҳуд дар [[Бруклайн, Массачусетс]] дар канори падару модараш ба хок супориданд.<ref>{{cite news|url=http://archive.boston.com/news/education/higher/articles/2011/09/22/friends_family_bid_farewell_to_kara_kennedy_in_washington_brookline/|title=Friends, family bid farewell to Kennedy in D.C., Brookline|first1=Alex|last1=Katz|first2=Travis|last2=Andersen|date=September 22, 2011|via=The Boston Globe|newspaper=Boston.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://stmuscholars.org/rosemary-kennedy-a-life-stolen-by-mental-illness-and-her-family|title=Rosemary Kennedy: A Life Stolen By Mental Illness And Her Family|last=Yadira Chavez|date=6 December 2018|work=St. Mary's University History Media Project|access-date=6 March 2019}}</ref> == Адабиёт == [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2005]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1918]] [[Гурӯҳ:Хонаводаи Кеннедӣ]] ptcugn6517a53w0o2n5i0mxw92vcd6n 0 331266 1473037 1471214 2026-05-17T12:43:22Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473037 wikitext text/x-wiki {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ}} {{good article}} {{Use dmy dates|date=May 2024}} {{Сиёсатмадор |ном = Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ |тасвир = Mirza Mohammad-Ali Khan Shirazi.jpg | тавсифи тасвир = Тасвири Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ дар соли 1847 |бар = |таърихи таваллуд = тақрибан 1780 |зодгоҳ = [[Шероз]], [[Эрони Занд]] |таърихи даргузашт = 9 феврали 1852 |маҳалли даргузашт = [[Теҳрон]], [[Эрони Қоҷор]] | office1 = [[Вазири корҳои хориҷии Эрон]] | term_start1 = июли 1851 | term_end1 = 9 феврали 1852 | predecessor1 = [[Амир Кабир]] | successor1 = [[Мирзо Саидхон Ансорӣ]] |фаъолият = [[Вазири корҳои хориҷии Эрон]] | office2 = Роҳбари [[Дорулфунун]] | term_start2 = 29 декабри 1851 | term_end2 = 9 феврали 1852 | predecessor2 = | successor2 = [[Азизхон Мукрӣ]] |викитека = |викианбор = Category:Mirza Mohammad-Ali Khan Shirazi }} '''Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ''' ({{lang-fa|میرزا محمدعلی خان شیرازی}} тақрибан 1780 – 9 феврали 1852) дипломати эронӣ буд, ки аз моҳи июли соли 1851 то 9 феврали соли 1852 ҳамчун вазири корҳои хориҷӣ фаъолият кардааст. Ӯ инчунин соли 1847 сафири Эрон дар Фаронса буд, [[Шартномаи дуюми Арзурум]]-ро бо Империяи Усмонӣ дар соли 1848 тасдиқ кард ва аз 29 декабри соли 1851 роҳбари Дорулфунун буд, ки таъсиси он оғози маорифи муосир дар Эронро нишон медод. Муҳаммадалӣ Хон тақрибан соли 1780 дар [[Шероз]] таваллуд шуда, ҷияни [[Мирзо Аболҳасанхон Илчӣ]] буд ва дар ҷараёни ҳайатҳои дипломатии ӯ ба [[Русия]] дар соли 1815 ва ба [[Бритониё]] дар солҳои 1818–1819 ҳамчун котиби асосӣ хизмат кардааст. Вақте ки Муҳаммадалӣ Хон соли 1824 аз Аврупо баргашт, ӯ котиби Вазорати корҳои хориҷӣ дар пойтахт — [[Tehran|Теҳрон]] гардид. Соли 1847 ӯ сафири Эрон дар Фаронса таъйин шуд, то муносибатҳои тиҷоратиро беҳтар намояд, аз вазъи панҷ донишҷӯи эронӣ дар он ҷо огоҳ шавад ва барои фиристодаи фаронсавӣ Эжен де Сартиж иҷозат бигирад, ки ҳамчун фиристодаи фавқулода намояндаи ҳукумати Фаронса дар Теҳрон бошад. Дар ин давра Муҳаммадалӣ Хон инчунин вазифадор шуд, ки Шартномаи дуюми Арзурум-ро бо Империяи Усмонӣ тасдиқ кунад, ки ин ниҳоят соли 1848 анҷом ёфт. Дар моҳи июли соли 1851 ӯ вазири корҳои хориҷӣ таъйин шуд ва 29 декабри соли 1851 аввалин роҳбари коллеҷи Дорулфунун гардид. Ӯ 9 феврали соли 1852 аз беморӣ даргузашт. == Зиндагинома == === Замина ва фаъолияти ибтидоӣ === Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ писари Муҳаммад Исмоил буда, тақрибан соли 1780 дар шаҳри [[Shiraz|Шероз]] дар [[Fars province|устони Форс]] дар ҷанубу ғарби Эрон таваллуд шудааст. Дар ин давра шаҳр пойтахти [[Zand dynasty|сулолаи Занд]] буд, аммо соли 1791 аз ҷониби [[Qajar dynasty|Қоҷор]] [[shah|шоҳ]] [[Оғо Муҳаммад Хон Қоҷор]] (1789-1797) тасарруф гардид.{{sfn|Mousavi|2022}}{{sfn|Shahbazi|2004}} Муҳаммадалӣ Хон инчунин ҷияни дипломати эронӣ [[Мирзо Аболҳасанхон Илчӣ]] буд ва дар ҳайатҳои дипломатии ӯ ба Русия дар соли 1815 ва ба Бритониё дар солҳои 1818–1819 ҳамчун котиби асосӣ хизмат кардааст. Фиристодаи бритониёӣ Gore Ouseley ваъда дода буд, ки барои бозпас гирифтани қисме аз сарзаминҳои аздастрафта ба Русия тибқи Шартномаи Гулистон дар моҳи октябри соли 1813 кумак мекунад ва ҳадафи ин ҳайатҳо музокира бо Русия ва Бритониё барои расидан ба ин мақсад буд. Ҳангоми сафар аз тариқи [[Фаронса]] ба Бритониё, Муҳаммадалӣ Хон чунон мафтуни [[Порис]] шуд, ки дар васфи шаҳр шеър эҷод кард. Баъдан ӯ як сол дар Порис зиндагӣ намуда, ба кишварҳои гуногуни Аврупо сафарҳои зиёд анҷом дод.{{sfn|Mousavi|2022}} Пас аз бозгашт аз Аврупо дар соли 1824, Муҳаммадалӣ Хон котиби Вазорати корҳои хориҷӣ дар пойтахти [[Tehran|Теҳрон]] таъйин гардид ва масъули қабули фиристодагони хориҷӣ буд. Вазорати корҳои хориҷиро Мирзо Абулҳасан роҳбарӣ мекард ва Муҳаммадалӣ Хон дар замони ҳукмронии [[Муҳаммад Шоҳ Қоҷор]] (1834-1848}}) муовини ӯ гардид. Пас аз вафоти Мирзо Абулҳасан дар соли 1845, Муҳаммадалӣ Хон соҳиби ҷой дар маҷлиси оммавии шоҳ шуд ва аз ҷониби Муҳаммадшоҳ унвони [[Khan (title)|хон]] гирифт.{{sfn|Mousavi|2022}} === Ҳайати дипломатӣ ба Фаронса ва тасдиқи Шартномаи дуюми Арзурум бо Империяи Усмонӣ === [[Image:Portrait of Muhammad Shah Qajar and his Vizier Haj Mirza Aghasi MET DP345140.jpg|thumb|left|Тасвири [[Mohammad Shah Qajar|Муҳаммадшоҳи Қоҷор]] ва [[Ҳоҷи Мирзо Ақосӣ]], чоряки дуюми асри XIX]] Барои беҳтар намудани муносибатҳои Эрон ва Фаронса, садри аъзам [[Ҳоҷи Мирзо Ақосӣ]] Муҳаммадалӣ Хонро моҳи июни соли 1847 ҳамчун сафир ба Фаронса фиристод. Барои баланд бардоштани обрӯи Муҳаммадалӣ Хон ҳамчун сафир дар Фаронса, Муҳаммадшоҳ ба ӯ Нишони Шеру Хуршед дод. Як моҳ пеш аз ин, Эжен де Сартиж, фиристодаи фаронсавӣ дар Теҳрон, ''фармон'' (ҳукм)-е гирифта буд, ки ба тоҷирони фаронсавӣ имтиёз медод. Тибқи ин ''фармон'', шаҳрвандони Фаронса дар Эрон аз имтиёзҳои тиҷоратӣ бархурдор мешуданд, аммо тоҷирони эронӣ дар Фаронса чунин имтиёз надоштанд. Аз ин рӯ, вазифаи асосии Муҳаммадалӣ Хон он буд, ки тоҷирони эронӣ дар Фаронса низ аз ҳамон имтиёзҳое бархурдор шаванд, ки фаронсавиҳо дар Эрон доштанд.{{sfn|Mousavi|2022}} Ӯ инчунин вазифаҳои дигари хурдтар дошт: баррасии шароити зиндагӣ ва таҳсили панҷ донишҷӯи эронӣ, ки соли 1845 аз ҷониби Оқосӣ барои таҳсил назди Аликс Дегранж ба Фаронса фиристода шуда буданд; ва таъмин кардани иҷозат барои Эжен де Сартиж — ки бидуни унвони расмӣ ба Эрон фиристода шуда буд — то ҳамчун фиристодаи фавқулода намояндаи ҳукумати Фаронса дар Теҳрон бошад.{{sfn|Mousavi|2022}} Пеш аз сафар ба Фаронса, ба Муҳаммадалӣ Хон инчунин вазифа дода шуд, ки Шартномаи дуюми Арзурум-ро бо Империяи Усмонӣ, ки 31 майи соли 1847 имзо шуда буд, тасдиқ намояд. Ба ӯ дастур дода шуд, ки ду ҳафта дар пойтахти усмонӣ — [[Қустантиния|Қустантания]] — бимонад, то масъалаҳои гуногун, аз ҷумла вазъи зоирон ва тоҷирони эронӣ, ки аз қаламрави усмонӣ мегузаштанд, таъйини марзҳо ва қабилаҳои сокини сарҳадҳои Эрону Усмониро баррасӣ кунад. Намояндагони Русия ва Бритониё Муҳаммадалӣ Хонро ташвиқ мекарданд, ки бештар бимонад, то эрониён ва усмониён нусхаҳои тасдиқшудаи шартномаро мубодила кунанд, ки ӯ ҳамроҳ надошт. Оқосӣ шартномаи тасдиқшударо ба Муҳаммадалӣ Хон фиристод ва ба ӯ иҷозат дод, ки дар посух ба фишори дипломатҳои миёнрави русу бритониёӣ дар Теҳрон мубодиларо анҷом диҳад. Аммо Эжен де Сартиж ва фиристодаи Фаронса дар Қустантания Франсуа-Адолф де Буркене ба Муҳаммадалӣ Хон маслиҳат доданд, ки сафараш ба Порисро ба таъхир наандозад, зеро набояд беш аз ду ҳафта дар Қустантания мемонд. Пас аз чанд моҳи интизорӣ, Муҳаммадалӣ Хон ниҳоят 26 августи соли 1847 ба Фаронса равона шуд.{{sfn|Mousavi|2022}} [[Image:Persia and its Communications with The Black Sea The Mediterranean and The Red Sea.jpg|300px|thumb|Харитаи Шарқи Наздик дар соли 1860, ки марзҳои Эрон (бунафш) ва Империяи Усмонӣ (кабуд)-ро нишон медиҳад]] Номаи Муҳаммадшоҳ ва туҳфаҳои шоҳона — аз ҷумла тасвири Муҳаммадшоҳ бо алмос ороёфта — аз ҷониби Муҳаммадалӣ Хон ба шоҳи Фаронса [[Луи Филипп I]] (1830-1848) ҳангоми мулоқот дар [[Қалъаи Компен]] дар шимоли Фаронса 23 сентябри соли 1847 супурда шуданд. Дар давраи иқоматаш дар Порис, Муҳаммадалӣ Хон бо маслиҳати Жул Ришар (маъруф ба Ришархон), фаронсавие, ки барои ҳукумати Эрон кор мекард, барои фиристодани миқдори зиёди китобҳои илмӣ, адабӣ, донишномаҳо, луғатҳо, харитаҳо ва таҷҳизоти илмӣ ба Эрон фармоиш дод.{{sfn|Mousavi|2022}} Муҳаммадалӣ Хон пайваста аз ҷониби Оқосӣ (ки ҳанӯз зери фишори Бритониё ва Русия қарор дошт) дастур мегирифт, ки барои анҷоми тасдиқи Шартномаи дуюми Арзурум ба Қустантания баргардад. Муҳаммадалӣ Хон пас аз чаҳор моҳи иқомат дар Фаронса 25 декабри соли 1847 Порисро тарк кард. Пас аз се моҳи музокирот дар Қустантания, Муҳаммадалӣ Хон бо масъулияти шахсии худ ёддошти тавзеҳиро ба шартнома имзо кард, ки ҳадафаш коҳиш додани нигарониҳои усмониён нисбат ба баъзе муқаррароти шартнома, махсусан банди марбут ба соҳибихтиёрӣ бар рӯди Шаттул-араб ва соҳили чапи он буд, ки дар моддаи 2 ба таври норавшан муайян шуда буд.{{sfn|Mousavi|2022}} [[Ҷафархон Мошир од-Довлеҳ]], намояндаи Эрон дар комиссияи таъйини марзҳои Арзурум дар соли 1850, баъдтар иддао кард, ки Муҳаммадалӣ Хон барои имзои ёддошти тавзеҳӣ, ки ҳукумати Эрон онро дастгирӣ намекард, аз усмониён ба шакли туҳфаи шоҳона 4 000 [[Iranian toman|тумон]] ришва гирифтааст. Аммо Муҳаммадалӣ Хон Оқосиро аз музокироти худ бо намояндагони миёнрави Бритониё ва Русия дар Қустантания пурра огоҳ мекард ва ба ӯ гуфта буд, ки агар ӯ ёддоштро имзо намекард, усмониён метавонистанд аз шартнома даст кашанд. Муҳаммадалӣ Хон инчунин ба дипломатҳо гуфта буд, ки тасдиқи ӯ ба ёддошт «чораи кӯтоҳмуддат барои пешгирӣ аз шикасти музокирот» буд ва танҳо бо ризоияти ҳукумати Эрон эътироф шудааст.{{sfn|Mousavi|2022}} Дар солҳои баъд аз имзои шартнома, ҳам ҳукуматҳои усмонӣ ва ҳам эронӣ аз норавшании моддаи 2 истифода мебурданд. Ин масъала баъдан байни Эрон ва [[Ироқ]] низ идома ёфт, ки ҳар ду тараф ишораи моддаро ба «ҳуқуқи озоди киштиронӣ» барои киштиҳои эронӣ ба таври гуногун тафсир мекарданд. Ин масъала дар солҳои 1920 ва 1930 ба авҷи худ расид ва баъдан низ гоҳ-гоҳ рух медод.{{sfn|Schofield|2004|pp=35–36}} === Давраи вазири корҳои хориҷӣ ва марг === [[Image:دارالفنون.jpg|thumb|Коллеҷи Дорулфунун дар [[Tehran|Теҳрон]]]] Дар замони ҳукмронии [[Носир ад-Дин Шоҳ Қоҷор]] (1848-1896), Муҳаммадалӣ Хон фаъолияти худро ҳамчун муовини Вазорати корҳои хориҷӣ идома дод, ки онро садри аъзам [[Амир Кабир]] идора мекард. Дар моҳи июли соли 1851, Носируддиншоҳ Муҳаммадалӣ Хонро вазири нави корҳои хориҷӣ таъйин кард.{{sfn|Mousavi|2022}} 29 декабри соли 1851, Амир Кабир Муҳаммадалӣ Хонро ҳамчун аввалин роҳбари коллеҷи нави Дорулфунун дар Теҳрон интихоб кард, ки таъсиси он оғози маорифи муосир дар кишварро нишон медод. Тақрибан як моҳ пеш аз ин (18/19 ноябр), Мирзо Муҳаммадалӣ ба ''калантар'' (шаҳрдори) Теҳрон Маҳмуд Хон ва фармондеҳи низомӣ [[Азиз Хон Мокрӣ]] нома навишт.{{sfn|Mousavi|2022}}{{sfn|Gurney|Nabavi|1993|pp=662–668}} Номи Дорулфунун бори аввал дар ҳамин нома зикр шудааст, ки дар он инчунин гуфта мешавад, ки Мирзо Муҳаммадалӣ бо ризоияти Носируддиншоҳ сӣ фарзанди ашрофу шоҳзодаро ба коллеҷи навтаъсис фиристодааст.{{sfn|Mousavi|2022}} Муҳаммадалӣ Хон 9 феврали соли 1852 дар Теҳрон аз беморӣ даргузашт.{{sfn|Mousavi|2022}} [[Азиз Хон Мокрӣ]] пас аз ӯ роҳбари Дорулфунун гардид.{{sfn|Gurney|Nabavi|1993|pp=662–668}} == Эзоҳ == {{reflist}} == Манобеъ == *{{Encyclopaedia Iranica | volume=6 | fascicle=6 | title = Dār al-fonūn | last = Gurney | first = John | last2= Nabavi |first2= Negin | url = https://www.iranicaonline.org/articles/dar-al-fonun-lit | pages = 662–668 }} * {{cite web | title = Moḥammad-ʿAli Khan Širāzi, Mirzā | first = Mehdi | last = Mousavi | website = Encyclopædia Iranica Online | year = 2022 | url = https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIRO/COM-365238.xml | accessdate = 2026-05-07 | archivedate = 2025-02-25 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250225201939/https://referenceworks.brill.com/display/entries/EIRO/COM-365238.xml }} *{{cite encyclopedia | title = Shiraz i. History to 1940 | last = Shahbazi | first = A. Shapur | url = https://www.iranicaonline.org/articles/shiraz-i-history-to-1940 | editor-last = | editor-first = | editor-link = | encyclopedia = Encyclopaedia Iranica | pages = | location = | publisher = | year = 2004 | isbn = }} *{{cite book|last=Schofield|first=Richard|editor1-last=Potter|editor1-first=Lawrence G.|editor2-last=Sick|editor2-first=Gary G.|date=2004|title=Iran, Iraq, and the Legacies of War|publisher=Palgrave Macmillan New York|doi=10.1057/9781403980427 |url=https://link.springer.com/book/10.1057/9781403980427|isbn=978-1-4039-6450-2}} == Барои мутолиаи бештар == *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mirza_Mohammad-Ali_Khan_Shirazi Wikimedia Commons] *{{Cite book|title=Ottoman-Iranian Borderlands: Making a Boundary, 1843–1914|last=Ateş|first=Sabri|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03365-8|url=https://books.google.com/books?id=y2EUAgAAQBAJ|ref=none}} {{s-start}} {{s-bef|before=[[Амир Кабир]]}} {{s-ttl|title=[[Minister of Foreign Affairs (Iran)|Вазири корҳои хориҷӣ]]|years=July 1851 – 9 February 1852}} {{s-aft|after=[[Мирзо Саид Хон Ансорӣ]]}} {{s-end}} {{Navbox | name = Вазирони корҳои хориҷии Эрон | title = Вазирони корҳои хориҷии Эрон | list = * [[Амир Кабир]] * [[Мирзо Муҳаммадалӣ Хони Шерозӣ]] * [[Мирзо Саидхон Ансорӣ]] }} [[гурӯҳ: Мардуми Шероз]] [[гурӯҳ: Вазирони корҳои хориҷии Эрон]] [[гурӯҳ: Сиёсатмадорони эронии асри 19]] [[гурӯҳ: Сафирони Эрон дар Фаронса]] [[гурӯҳ: Мардуми Эрони Қоҷор]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1780]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1852]] lr8cv2jhnzdnp7gmhwjz1xhppyzi7t8 0 331278 1473047 1471343 2026-05-18T02:41:43Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473047 wikitext text/x-wiki '''Феҳристи ёдгориҳои миллии вилояти Форс''' ҳамаи ёдгориҳои миллии бақайдгирифташударо (2985 ёдгорӣ то 1400) дар ин [[устон]] (вилоят) аз ибтидо то имрӯз дар бар мегирад. [[Устони Форс]] аз рӯи шумораи ёдгориҳои бақайдгирифташуда дар кишвар дар ҷои аввал қарор дорад. [[Устони Форс]] дорои бойтарин ва гуногунтарин мамнӯъгоҳҳои таърихӣ дар давраҳои гуногун дар байни устон (вилоятҳои) кишвар мебошад ва мавҷудияти ҷойҳои тамошобоби табиӣ ва сайёҳӣ аҳамияти ин масъаларо афзун мекунад. Ин устон 10% ёдгориҳои миллии Эронро дар бар мегирад. Аксари ёдгориҳои таърихии Форс мутаносибан дар шаҳрҳои Шероз, Марвдашт, Казерун ва Лористон ба қайд гирифта шудаанд. Шаҳри Шероз бо масоҳати беш аз 360 гектар, яке аз ин сохторҳои мувофиқтарин ба ҳисоб меравад.<ref>http://www.shiraznovinnews.ir/news-details/17504-ثبت-72‌اثر-تاریخی-فارس-در-فهرست-آثار-ملی|کد{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} زبان=fa|تاریخ بازبینی=2021-10-31}}</ref> [[Устони Форс]] яке аз вилоятҳои ҷанубӣ буда, масоҳати он беш аз 122 000 километри мураббаъро ташкил медиҳад ва дар ҷануби Эрон ҷойгир аст. Он таърихи қадима дорад, ки ба давраи Ҳахоманишӣ рост меояд. Шаҳри [[Шероз]] аз асри сеюми ҳиҷрӣ тадриҷан шаҳри Истахрро ҳамчун маркази устон иваз кард ва дар давраҳои гуногуни таърихӣ, аз ҷумла сулолаҳои Отабаконӣ, Дайламиён, Ал-Инҷо, Ал-Музаффар ва [[Зандия]], пойтахти [[Эрон]] буд. 30 фоизи ёдгориҳои таърихии кишвар ва 12 асар, аз ҷумла [[Тахти Ҷамшед|Персеполис]], Боғҳои Посоргод ва [[Посоргод]], [[Боғи Ирам]], шаҳри таърихии Бишопур, Танг Чоган, Ғор ва муҷассамаи Шопур, Қасри Сосониёни Сарвистон, Қалъаи Духтар, Қасри Ардашер ва релефҳои шаҳри таърихии Гур ва Тангоб, ба Феҳристи таърихии ҷаҳонӣ илова карда шудаанд. Асарҳои дурахшони даврони исломӣ, ки ба таври хос беназиранд ва авҷи санъати меъмории ин сарзаминро инъикос мекунанд, аз ҷумла масҷиди Носир-ул-Мулк, масҷиди Атиқ Ҷоме, масҷиди Вакил ва масҷиди Нейриз Ҷоме, дар ин сарзамин ва гаҳвораи таърих, фарҳанг ва санъати Эрон ҷойгиранд. [[Устони Форс]] бо 2985 асари бақайдгирифташудаи миллӣ ва 400 макони беназири табиӣ, ба монанди шаршараи Маргун, ҳар сол дӯстдорони бешумори табиатро истиқбол мекунад. Форс яке аз муҳимтарин минтақаҳои кӯчманчии кишвар ба ҳисоб меравад ва ҳузури қабилаҳои кӯчманчӣ дар ин устон ҷозибаи беназир барои сайёҳони дохилӣ ва хориҷӣ мебошад. Ин устони фарҳангдӯст ва санъатдӯст муддати тӯлонӣ гаҳвораи парвариши устодон, рассомон ва ҳунармандон будааст, аз ин рӯ, илова бар сабти санъати кандакорӣ дар шаҳристони Обода дар Шӯрои ҷаҳонии ҳунарҳо, 4 асари Шероз Хотам, килими кӯчманчӣ ва 2 намунаи қолинҳои кӯчманчӣ аз ин устон Мӯҳри аслии [[ЮНЕСКО]]-ро гирифтаанд. == Пешина == Дар [[соли 2019]] ба ҷуз аз Қалат, Масҷиди Сайф Гараш, Хонаи Баракат Шероз, Хонаи Одел Яздии Шероз, Корхонаи нассоҷӣ (Галереяи қатрон ва бофандагӣ)-и Шероз, Масҷиди Ҷомеи Марвдашт, Мавқафи Мадал-ул-Молки Шероз, Панҷ Баркаҳ Гараш, Хондалеҳхони Қаҳрамон. Хонҷ, мақбараи Ғолии Хонҷ, хонаи Ҳоҷӣ Боғир Оғо Ғафури Лористон, Хонаи Шакерии Шероз, Қабристони Ҷамосеб Ҳакими Ҷаҳром, Қалъаи Габари Ҷаҳром, Қабристонҳои сангини Шероз, обанборҳои Саъида Гараш, Қурбонғоли теппаи Пасаргади Ҳоҷӣ, Лаҳраҷаи Иҷ, Хонаи Истахбон, Хонаи Хошхо аз Шероз, Хонаи Мотамеди Нейриз, Қалъаи Кхезел Арсалан Шероз, Баша Шабанкареҳ-Миршекори Қаноати Майманд-Фирӯзобод, қабристони Ҷаводие дар [[Шероз]], масҷиди аз-Заҳраи Нейриз, қалъаи Кӯҳна ва қабристони Фишур Лористон, Ашкафти Фаруқи Марвдашт, Донишгоҳи Фаруқи Марвдашт, пули Асадии Марвдашт ва хонаи Аҳмад Алӣ Пакбоз Истаҳбон низ дар Феҳристи мероси миллӣ сабти ном шудаанд. Бо сабти номи ин 30 ёдгорӣ ва деҳаи Қалот, шумораи ёдгориҳои таърихии Форс дар Феҳристи мероси миллии кишвар ба 2985 расидааст, ки ин то ҳол Форсро аз рӯи шумораи ёдгориҳои бақайдгирифташуда дар кишвар дар ҷои аввал мегузорад.<ref>https://www.farsnews.ir/fars/news/13980217001156/ثبت-30-اثر-تاریخی-غیرمنقول-فارس-در-فهرست-آثار-ملی|وبگاه=www.farsnews.ir|بازبینی=2021-10-31}}</ref><ref>https://www.irna.ir/news/83478827/۲۱-اثر-تاریخی-فارس-در-فهرست-آثار-ملی-به-ثبت-رسید|وبگاه=ایرنا|تاریخ=2019-09-17|بازبینی=2021-10-31|کد زبان=fa|نام خانوادگی=2843}}</ref><ref>https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/06/26/2098168/20-اثر-تاریخی-استان-فارس-در-فهرست-آثار-ملی-ثبت-شد|وبگاه=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بازبینی=2021-10-31|کد زبان=fa}}</ref><ref>http://www.iribnews.ir/fa/news/1026061|وبگاه=fa|تاریخ=۱۳۹۴/۱۱/۲۰–۱۰:۳۴|بازبینی=2021-10-31|کد زبان=fa|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|نام خانوادگی=سیما}}</ref> Дар моҳи августи соли 1401, вазири мероси фарҳангӣ, сайёҳӣ ва ҳунарҳои дастӣ бақолии Форс дар бораи бақайдгирии миллии шаш ёдгории фарҳангӣ ва таърихии зерин дар номаҳои алоҳида хабар дод. [1] Хонаи Сулаймонпур воқеъ дар Устони Форс, шаҳристони Фасо, ноҳияи марказии шаҳри Фасо, кӯчаи Шаҳиди Талиғонӣ, хиёбони Шаҳиди Халқатӣ, рақами 33407. Хонаи Солеҳӣ дар [[Шаҳристони Фасо]], ноҳияи Нобандеган, шаҳри Нобандеган, маҳаллаи Қалъа Бала, кӯчаи Ибни Сино, рӯ ба рӯи хиёбони Клиника, Се роҳи ишқ, дар рақами 33401 ҷойгир аст. Навиштаи паҳлавӣ дар дарвозаи Зарриндашт, ки дар қисмати марказии [[Шаҳристони Зарриндашт]], ноҳияи деҳоти Хасуя, ду километр дуртар аз деҳаи Дарво, рақами 33403 ҷойгир аст. Маҷмӯаи ҳунарҳои дастии Хорамӣ, ки дар [[Шаҳристони Хоррамбед]], ноҳияи марказӣ, шаҳри Сафашар, маҳаллаи Хоррамӣ рақами 33404 ҷойгир аст. Хонаи Гол Таҷ Синай дар [[Шаҳристони Фасо]], ноҳияи Нобандеган, шаҳри Нобандеган, маҳаллаи Қалъа Пайин, кӯчаи Шоҳада, дар паҳлӯи масҷиди Имом Ҳусайн, рақами 33405 ҷойгир аст. Хонаи Ғозиёнӣ дар шаҳри Шероз, ноҳияи марказӣ, шаҳри [[Шероз]], кӯчаи Каримхон Занд, хиёбони 13, № 35, № 33406 ҷойгир аст. 23 октябри соли 1400 кони гази Шероз дар феҳристи ёдгориҳои дорои арзиши таърихӣ ва фарҳангии Эрон сабти ном шуд. [1] == Ҷусторҳои марбут == * Ёдгориҳои миллии Эрон * Феҳристи ёдгориҳои миллии вилояти Форс * Ҷойҳои сайёҳии Эрон * Ҷойҳои сайёҳӣ дар вилояти Форс * Ҷойҳои сайёҳии вилояти Форс аз рӯи шаҳрҳо * Ҷойҳои сайёҳии вилояти Форс аз рӯи намудҳо == Пайванди беруна == * [https://fars.mcth.ir/ اداره کل میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی استان فارس Раёсати умумии мероси фарҳангӣ, сайёҳӣ ва ҳунарҳои дастӣ дар вилояти Форс]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.visitiran.ir/ Visit Iran | Official Travel Guide of Iran Дастури расмии сафари Эронро боздид кунед] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20211231183617/https://www.visitiran.ir/ |date=2021-12-31 }} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Таърихи Эрон]] [[Гурӯҳ:Осори миллии Устони Форс]] [[Гурӯҳ:Устони Форс]] owjj84jpe9swentxpdycwd9l9h8k7yy 0 331459 1473044 1472844 2026-05-17T23:17:41Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473044 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Short description|Шоир ва нависандаи эронӣ (1923–2020)}} {{Infobox person | name = Талъат Басорӣ | native_name = طلعت بصاري | native_name_lang = fa | image = Talat basari.jpg | image_size = 220px | alt = | caption = Талъат Басорӣ дар солҳои 1960 | birth_name = | birth_date = 1923 | birth_place = [[Бабол]], [[Мозандарон]], [[Қоҷор Эрон|Давлати олӣ (Қоҷор Эрон)]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref> | death_place = [[Лос-Анҷелес]], [[Калифорния]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] | occupation = Шоир, нависанда | known_for = Ноиби раиси [[Донишгоҳи Шаҳид Чамрон (Аҳвоз)|Донишгоҳи Ҷундишопур]] (1956–1979) | spouse = {{marriage|Аболқосим Қибла|1941}}<ref name=Iranwire/> | children = 4<ref name=Iranwire/> }} '''Талат Бассорӣ''' ({{lang-fa|طلعت بصاري}}, 1923 – 18 сентябри 2020) шоир, нависанда, донишманд ва феминисти эронӣ буд. Ӯ пайрави дини [[Баҳойӣ]] буд. == Зиндагинома == Талат Бассорӣ дар шаҳри [[Бобул]], дар канори [[Баҳри Хазар]], ба дунё омадааст. Вай доктори илм дар риштаи [[забони форсӣ]] ва [[адабиёти форсӣ]] буд ва дар мактабҳои миёнаи пойтахти Эрон, шаҳри [[Теҳрон]], дарс медод.<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead |archivedate=2021-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf }}</ref> Вай аввалин зан буд, ки дар Эрон ба вазифаи муовини раёсати як донишгоҳ таъин шуд. Ӯ дар [[Донишгоҳи Ҷундишопур]] дар [[Аҳвоз]] дар солҳои 1960 фаъолият мекард.<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> Ин донишгоҳ дар асри XX аз ҷониби [[сулолаи Паҳлавӣ]] таъсис дода шуда буд, то ба ёди академияи бостонии [[Гундишопур]]и давраи [[Сосониён]] бошад. Пас аз [[Инқилоби исломӣ]], бинобар эътиқоди худ ба [[дини баҳоӣ]], вай аз вазифаи донишгоҳӣ барканор гардид ва баъдан ба [[Иёлоти Муттаҳида]] муҳоҷират кард.<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref> Бассорӣ таҳқиқот ва интиқодҳои зиёде дар бораи адабиёти форсӣ, аз ҷумла достони миллии [[Шоҳнома]]-и [[Фирдавсӣ]] нашр кардааст.<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> Корҳои ӯ аз ҷониби таърихшиноси маъруфи эронӣ [[Ирадҷ Афшор]] ҳамчун манбаи тавсияшаванда дар омӯзиши Шоҳнома зикр шудаанд.<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> Соли 2018 вай китоби 347-саҳифагӣ бо номи ''Занони Шоҳнома'' (Ketabsara; 2018)-ро нашр кард, ки дар он қаҳрамонзанҳои Шоҳнома таҳлил шудаанд. Аз ҷумла [[Судаба]], ҳамсари шоҳ [[Кайковус]], [[Таҳмина]], ҳамсари [[Рустам]], [[Гурдафарид]] ва [[Фаранак]] баррасӣ шудаанд.<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 }}</ref> Пештар, дар соли 1967, ӯ тарҷумаи ҳол ва таҳқиқот дар бораи [[Занддухт Шерозӣ]] — яке аз пешоҳангони ҳаракати занон дар Эрон — нашр карда буд.<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 }}</ref> Вай дар [[Ню Ҷерсӣ]] зиндагӣ мекард<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 }}</ref> ва дар ҳайати таҳририяи маҷаллаи «Persian Heritage» фаъолият дошт.<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archivedate=2018-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf }}</ref> Вай худро пайрави дини [[баҳоӣ]] мешуморид.<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> Бассорӣ инчунин дар китобҳо дар бораи зиндагии шоири баҳоӣ [[Тоҳира]] кӯмак кардааст ва дар тарҷумаи матнҳо аз форсӣ ба англисӣ ҳамкорӣ намудааст.<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 }}</ref> ==Ҷоиза ва эътироф== Портрети ӯ дар намоишгоҳи «Women of Persia» дар [[Сиэтл]], ИМА ба намоиш гузошта шудааст.<ref>{{cite news |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/}}</ref> ==Ҳамчунин нигаред== * [[Ҳаракати ҳуқуқи занон дар Эрон]] * [[Занддухт Ширазӣ]] ==Манбаъҳо== {{Reflist}} ==Пайвандҳои беруна== * [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ Талъат Басорӣ], [[WorldCat]] * {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Басорӣ, Талъат}} [[Category:Шоирони эронӣ]] [[Category:Занони нависандаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1923]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2020]] a7kyvb93g4qnlylc7cc7yeona870a5p 0 331480 1473091 1472919 2026-05-18T07:19:20Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473091 wikitext text/x-wiki {{short description|Кӯҳнаварди эронӣ}} {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox person | name = Элноз Рикобӣ | native_name = {{lang|fa|الناز رکابی}} | image = ElnazRekabi2019.jpg | caption = Рикобӣ дар соли 2019 | birth_date = {{birth date and age|1989|8|20|df=y}} | birth_place = [[Занҷон]], [[Эрон]] | nationality = эронӣ | occupation = [[Кӯҳнавардии варзишӣ|кӯҳнаварди варзишӣ]] | height = 161 см }} '''Элноз Рикобӣ''' (الناز رکابی; таваллуд 20 августи 1989) — кӯҳнаварди варзишии эронӣ аст.<ref>{{Cite web|url=https://www.euronews.com/2016/04/23/iranian-climber-s-world-cup-dream-comes-true|title=Iranian climber's World Cup dream comes true|work=[[Euronews]]|date=23 April 2016|access-date=5 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2017/10/29/1559164/iran-s-elnaz-rekabi-wins-gold-at-sport-climbing-asia-cup|title=Iran's Elnaz Rekabi Wins Gold at Sport Climbing Asia Cup|work=[[Tasnim News Agency]]|date=29 October 2017|access-date=5 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2018/04/23/1707197/iranian-climber-elnaz-rekabi-gender-not-important-in-competitive-climbing|title=Iranian Climber Elnaz Rekabi: Gender Not Important in Competitive Climbing|work=[[Tasnim News Agency]]|date=23 April 2018|access-date=5 June 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://financialtribune.com/articles/sports/85110/rock-climber-rekabi-keen-on-jakarta-asian-games-2020-tokyo-olympics|title=Rock Climber Rekabi Keen on Jakarta Asian Games, 2020 Tokyo Olympics|work=[[Financial Tribune]]|date=22 April 2018|access-date=5 June 2022|accessdate=2026-05-15|archivedate=2022-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221028092042/https://financialtribune.com/articles/sports/85110/rock-climber-rekabi-keen-on-jakarta-asian-games-2020-tokyo-olympics}}</ref> Ӯ дар Қаҳрамонии ҷаҳон оид ба кӯҳнавардии IFSC 2021 иштирок намуда, дар сабқати комбинатсияи занон соҳиби [[медали биринҷӣ]] гардид.<ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/465340/Iranian-woman-Rekabi-wins-first-ever-medal-at-IFSC-World-Championships|title=Iranian woman Rekabi wins first ever medal at IFSC World Championships|work=[[Tehran Times]]|date=22 September 2021|access-date=5 June 2022}}</ref> Рикобӣ инчунин се маротиба дар Қаҳрамонии Осиё оид ба кӯҳнавардии IFSC ба минбар баромадааст ва соҳиби як медали нуқра ва ду медали биринҷӣ мебошад.<ref name=":0">{{Cite news |last= |first= |date=18 October 2022 |title=Worry grows for a female Iranian athlete who climbed without a hijab |language=en |work=NPR |url=https://www.npr.org/2022/10/18/1129624385/worry-grows-for-a-female-iranian-athlete-who-climbed-without-hijab |access-date=18 October 2022}}</ref> Ӯ соли 2022 пас аз нақзи [[Ҳиҷоб дар Эрон|қоидаи ҳатмии ҳиҷоб дар Эрон]] ҳангоми иштирок дар Қаҳрамонии Осиё оид ба кӯҳнавардии IFSC 2022 дар Сеули Кореяи Ҷанубӣ сархати хабарҳои ҷаҳон гардид. Азбаски ин ҳодиса ҳамзамон бо Эътирозҳои Маҳсо Аминӣ рух дод, онро ҳамчун иқдоми қасдона барои изҳори ҳамбастагӣ бо эътирозҳо маънидод карданд.<ref>{{cite web | url=https://www.msnbc.com/opinion/msnbc-opinion/iranian-rock-climber-s-hijab-protest-was-brave-will-be-n1300073 | title=Opinion &#124; Why Iran's leaders are so scared of a rock climber | website=[[MSNBC]] }}</ref> ==Баҳси ҳиҷоб== Соли 2022 ӯ дар Қаҳрамонии Осиё оид ба кӯҳнавардӣ дар Сеули Кореяи Ҷанубӣ иштирок кард ва мақоми чорумро гирифт. Ҷолиб он буд, ки ӯ бидуни ҳиҷоби ҳатмии Эрон ҳозир шуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/iran-anti-hijab-protests-elnaz-rekabi-news-watch-athlete-competes-without-hijab-defying-iran-s-diktat-for-female-players-101665982112850.html|title=Watch: Athlete competes without hijab, defying Iran's diktat for female players|work=[[Hindustan Times]]|date=17 October 2022|access-date=17 October 2022}}</ref> Ин чорабинӣ дар замони идомаи Эътирозҳои Маҳсо Аминӣ дар Эрон баргузор шуд, ки қисми муҳими он муқовимат ва нақзи қасдонаи ҳиҷоби ҳатмӣ буд. Рӯзи 18 октябр, ду рӯз пас аз мусобиқа, хабар дода шуд, ки Рикобӣ нопадид шудааст.<ref>{{cite web |date=18 October 2022 |title=Iranian female rock climber goes missing – BBC |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-719896}}</ref><ref name="guardian">{{Cite web |date=18 October 2022 |title=Fears for Iranian climber Elnaz Rekabi after she competed in Seoul without a hijab |url=https://www.theguardian.com/world/2022/oct/18/fears-for-iranian-climber-elnaz-rekabi-after-she-competed-in-seoul-without-a-hijab |access-date=18 October 2022 |website=the Guardian |language=en}}</ref> Ҳамон рӯз дар ҳисоби [[Instagram]]-и ӯ паёме нашр шуд, ки дар он гуфта мешуд, ӯ ҳама чизро дар нишасти хабарӣ шарҳ хоҳад дод ва ҳамроҳ бо дигар аъзои даста ба Эрон бармегардад. Дар паём инчунин гуфта мешуд, ки рӯймолаш тасодуфан афтодааст ва бинобар вақти номувофиқ ва даъвати ғайричашмдошт ба сабқат, ӯ бидуни он рақобат кардааст.<ref>{{Cite news |last=Gritten |first=David |date=18 October 2022 |title=Elnaz Rekabi: Iranian climber 'says hijab fell off accidentally' at competition |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63297219 |access-date=18 October 2022}}</ref> [[BBC Persian]] хабар дод, ки шиноснома ва телефони мобилии Рикобӣ мусодира шудаанд ва парвози бозгашти ӯ аз [[Сеул]] як рӯз пештар кӯчонида шудааст.<ref name=":0" /> Рӯзи 19 октябр Рикобӣ ба Теҳрон баргашт ва дар [[Фурудгоҳи байналмилалии Имом Хумайнӣ]] изҳороти худро ба расонаҳои давлатӣ такрор кард ва сипас аз ҷониби издиҳоми шодмон, ки «Элноз қаҳрамон!» нидо мекарданд, истиқболи қаҳрамонона гирифт; дар байни онҳо занони беҳиҷоб низ буданд. Гуфта шуд, ки Рикобӣ аз дохили мошин ба мардум даст афшонд.<ref>{{Cite news |last=GAMBRELL |first=JON |date=19 October 2022 |title=Iran's Elnaz Rekabi, who competed without hijab, in Tehran |work=[[AP News]] |url=https://apnews.com/article/iran-sports-dubai-united-arab-emirates-south-korea-32095d4c12d11a5695cdd59e2ece79e7}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63309101 Elnaz Rekabi: Crowd greet Iranian climber who broke hijab rule on return] BBC News, 19 October 2022</ref><ref>{{Cite news |last=Bisset |first=Victoria |date=2022-10-19 |title=Iranian climber who competed without hijab welcomed by crowds in Tehran |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/10/19/iranian-climber-elnaz-rekabi-crowds-iran/ |access-date=2025-05-17 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=2022-10-19 |title=Iranian climber who competed without hijab met by jubilant crowds in Tehran |url=https://www.theguardian.com/world/2022/oct/19/elnaz-rekabi-iranian-climber-who-competed-without-a-hijab-met-by-jubilant-crowds-in-tehran-iran |access-date=2025-05-17 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Бовар меравад, ки Рикобӣ дуюмин варзишгари зани эронӣ аст, ки қонуни ҳиҷоби Ҷумҳурии Исломиро ҳангоми мусобиқаи оммавӣ нақз кардааст (аввалин нафар Садаф Хадем дар соли 2019 буд).<ref name="guardian"/> Рӯзи 21 октябр BBC бо истинод ба «манбаи огоҳ» хабар дод, ки пас аз бозгашт ба Эрон ба Рикобӣ барои додани «эътирофи маҷбурӣ» фишор оварда шудааст. Ба гуфтаи ҳамон манбаъ, баъд аз расидан ба фурудгоҳ ӯ «дар академияи миллии олимпӣ таҳти назорати афсарони либоси шаҳрвандӣ нигоҳ дошта шуд, то бо вазир мулоқот кунад», ки ишора ба вазири варзиши Эрон Ҳамид Саҷҷодӣ буд. Манбаъ иддао кард, ки мақомот таҳдид кардаанд, агар ӯ ба «эътирофи маҷбурӣ» розӣ нашавад, моликияти хонаводаашро мусодира мекунанд ва пас аз бозгашт ба Эрон ӯ таҳти ҳабси хонагӣ қарор гирифтааст. Аммо мақомот гуфтанд, ки ӯ дар хона аст ва «ба истироҳат ниёз дорад».<ref>{{cite news |last1=Ghobadi |first1=Parham |title=Iran: Climber Elnaz Rekabi apology was forced, source says |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63334212 |access-date=21 October 2022 |agency=BBC}}</ref><ref>{{cite news |date=21 October 2022 |title=Call to protect Iran climber after reported house arrest |agency=France24 |url=https://www.france24.com/en/live-news/20221021-call-to-protect-iran-climber-after-reported-house-arrest |access-date=21 October 2022}}</ref> Тақрибан 3 декабр видеои тасдиқнашудае паҳн шуд, ки дар он бародари Элноз — варзишгари медалдор Довуд — назди хонаи вайроншуда гиря мекард. Наворбардори беном дар пасманзар мегӯяд: «Ин натиҷаи зиндагӣ дар ин кишвар аст. Қаҳрамони кишваре бо килограммҳо медал барои ин кишвар... Ба ӯ гази қаламфур заданд ва хонаи 39-метраро вайрон карданду рафтанд».<ref>{{cite news |title=Iranian athlete's family home demolished by officials, media outlet says |url=https://www.cnn.com/2022/12/02/middleeast/iran-climber-home-intl/index.html |access-date=16 December 2022 |work=CNN |date=2 December 2022 |language=en}}</ref> Расонаҳои эронӣ тасдиқ карданд, ки хонаи оилаи Рикобӣ вайрон шудааст, аммо гуфтанд, ки вайронкунӣ пеш аз ҳодисаи ҳиҷоби 16 сентябр рух дода буд ва сабабаш надоштани иҷозатномаи қонунии сохтмон будааст.<ref>{{cite news |title=Elnaz Rekabi: Family home of Iranian climber demolished |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-63847173 |access-date=16 December 2022 |work=BBC News |date=3 December 2022}}</ref> ==Зиндагии шахсӣ== 13 январи соли 2026 Рикобӣ аз Эътирозҳои Эрон 2025–2026 пуштибонӣ карда, гуфт: «Кадом ҷангро медонед, ки дар он ҳамагӣ дар ду рӯз 12 000 нафар кушта шуданд?»<ref>https://www.iranintl.com/202601135569</ref> ==Мукофотҳо ва дастовардҳо== * 2022 — шомил шудан ба рӯйхати [[BBC]] — 100 зани илҳомбахш ва таъсиргузор<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-75af095e-21f7-41b0-9c5f-a96a5e0615c1|title=BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year? |date=6 December 2022|access-date=7 December 2022 |language=en}}</ref> ==Ҳамчунин нигаред== * [[Эътирозҳо алайҳи ҳиҷоби ҳатмӣ дар Эрон]] ==Эзоҳ== {{reflist}} ==Пайвандҳои беруна== * [https://www.ifsc-climbing.org/index.php?option=com_ifsc&task=athlete.display&id=1250 Профили Элноз Рикобӣ дар IFSC] {{Commons category}} {{DEFAULTSORT:Rekabi, Elnaz}} [[Category:Варзишгарони Занҷон, Эрон]] [[Category:Кӯҳнавардони сангии эронӣ]] [[Category:Дорандагони медали Қаҳрамонии ҷаҳон оид ба кӯҳнавардии IFSC]] [[Category:Кӯҳнавардони варзишӣ дар Бозиҳои Осиёии 2018]] [[Category:Ширкаткунандагони Бозиҳои Осиёӣ аз Эрон]] [[Category:Кӯҳнавардзанони эронӣ]] [[Category:Кӯҳнавардони мусобиқавии эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1989]] 695jzrirt09lwkhlvoglb0x9qjgs0t5 0 331509 1473049 2026-05-18T03:37:18Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Илмҳои кишоварзӣ, маҷмӯи илмҳо оид ба истеҳсолоти кишоварзӣ. Мавзӯи таҳқиқи Илмҳои кишоварзӣ рустанӣ, ҳайвонот ва резандомгон (микроорганизм)-ҳо мебошанд. Илмҳои кишоварзӣ ба рушди соҳаи кишоварзӣ ва афзун гардонидани самара бо масрафи ками неру мусоидат м... 1473049 wikitext text/x-wiki Илмҳои кишоварзӣ, маҷмӯи илмҳо оид ба истеҳсолоти кишоварзӣ. Мавзӯи таҳқиқи Илмҳои кишоварзӣ рустанӣ, ҳайвонот ва резандомгон (микроорганизм)-ҳо мебошанд. Илмҳои кишоварзӣ ба рушди соҳаи кишоварзӣ ва афзун гардонидани самара бо масрафи ками неру мусоидат мекунанд. Дар шароити пешрафти илму техника Илмҳои кишоварзӣ ба неруи бевоситаи истеҳсолӣ мубаддал мешаванд. Асоси назарии Илмҳои кишоварзӣ илмҳои биология, кимиё, физика, геология, хокшиносӣ, иқлимшиносӣ ва ғ. мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмҳои кишоварзӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Илмҳо]] mwoltgkinr5hkg9nv5azwj4r3ftm2yc 1473050 1473049 2026-05-18T03:38:36Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473050 wikitext text/x-wiki Илмҳои кишоварзӣ, маҷмӯи илмҳо оид ба истеҳсолоти кишоварзӣ. Мавзӯи таҳқиқи Илмҳои кишоварзӣ рустанӣ, ҳайвонот ва резандомгон (микроорганизм)-ҳо мебошанд. Илмҳои кишоварзӣ ба рушди соҳаи кишоварзӣ ва афзун гардонидани самара бо масрафи ками неру мусоидат мекунанд. Дар шароити пешрафти илму техника Илмҳои кишоварзӣ ба неруи бевоситаи истеҳсолӣ мубаддал мешаванд. Асоси назарии Илмҳои кишоварзӣ илмҳои биология, кимиё, физика, геология, хокшиносӣ, иқлимшиносӣ ва ғ. мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмҳои кишоварзӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Илми кишоварзӣ]] bbuel3j4u759edq2yk8p83cjxtobh2e 1473051 1473050 2026-05-18T03:46:18Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473051 wikitext text/x-wiki '''Илмҳои кишоварзӣ''', маҷмӯи илмҳо оид ба истеҳсолоти кишоварзӣ. Мавзӯи таҳқиқи Илмҳои кишоварзӣ рустанӣ, [[ҳайвонот]] ва резандомгон (микроорганизм)-ҳо мебошанд. Илмҳои кишоварзӣ ба рушди соҳаи кишоварзӣ ва афзун гардонидани самара бо масрафи ками неру мусоидат мекунанд. Дар шароити пешрафти илму техника Илмҳои кишоварзӣ ба неруи бевоситаи истеҳсолӣ мубаддал мешаванд. Асоси назарии Илмҳои кишоварзӣ илмҳои [[биология]], [[кимиё]], [[физика]], [[геология]], [[хокшиносӣ]], [[иқлимшиносӣ]] ва ғ. мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмҳои кишоварзӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Илми кишоварзӣ]] h3vok891mj5i7gcl69obn79zmzc391r 1473052 1473051 2026-05-18T03:46:38Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473052 wikitext text/x-wiki '''Илмҳои кишоварзӣ''', маҷмӯи илмҳо оид ба истеҳсолоти кишоварзӣ. Мавзӯи таҳқиқи Илмҳои кишоварзӣ рустанӣ, [[ҳайвонот]] ва резандомгон (микроорганизм)-ҳо мебошанд. Илмҳои кишоварзӣ ба рушди соҳаи кишоварзӣ ва афзун гардонидани самара бо масрафи ками неру мусоидат мекунанд. Дар шароити пешрафти илму техника Илмҳои кишоварзӣ ба неруи бевоситаи истеҳсолӣ мубаддал мешаванд. Асоси назарии Илмҳои кишоварзӣ илмҳои [[биология]], [[кимиё]], [[физика]], [[геология]], [[хокшиносӣ]], [[иқлимшиносӣ]] ва ғ. мебошанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмҳои кишоварзӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Илми кишоварзӣ]] {{ПБ}} 2wzwee49d3ot6x7ewmdcv3ho0l95g3f 0 331510 1473053 2026-05-18T03:54:45Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иловапулӣ, иловапулӣ ба музди меҳнат, дар ҳуқуқи меҳнатӣ ҷубронпулие, ки ба кормандони шароиту хусусияти корашон вазнину зараровар дода мешавад. Тибқи қонун иловапулӣ ба музди кори кормандоне, ки дар шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ қарор доранд, до... 1473053 wikitext text/x-wiki Иловапулӣ, иловапулӣ ба музди меҳнат, дар ҳуқуқи меҳнатӣ ҷубронпулие, ки ба кормандони шароиту хусусияти корашон вазнину зараровар дода мешавад. Тибқи қонун иловапулӣ ба музди кори кормандоне, ки дар шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ қарор доранд, дода мешавад. Иловапулӣ дар чунин ҳолатҳо дода мешавад: ба кормандоне, ки дар баробари кори асосии бо шартномаи меҳнатӣ тасдиқшуда ва дар муддати муайяни давомнокии рӯзи корӣ (басти корӣ) бе озодшавӣ аз кори асосӣ корҳои иловагиро аз рӯи дигар ихтисос иҷро мекунанд; барои кормандоне, ки ба сохтмон, истеҳсоли барқ, коркард ва истеҳсоли нафту газ, алоқа, хоҷагии ҷангалу об, нақлиёти автомобилӣ ва роҳи оҳан, корҳои кофтуковӣ, иктишофи геологӣ, топографию геодезӣ, экспедитсияҳои илмӣ, инчунин ҳамлу нақли нафту газ, корҳои доимӣ дар роҳ, кори берун аз ҷои иқомати доимӣ ва дигар корҳои дорои хусусияти сайёр ва вахтавӣ машғуланд; ҳангоми якҷоякунии касбҳо (вазифаҳо); васеъ шудани доираи хидматрасонӣ (зиёд шудани ҳаҷми корҳои иҷрошаванда) ё иҷрои уҳдадории кормандоне, ки муваққатан ба кор ҳозир нестанд. Корфармо метавонад Иловапулиро ба кормандони ба синни 18 норасида пардохт намояд. Андозаи иловапулӣ аз тарафи корфармо бо розигии корманд ва барои ташкилотҳое, ки аз буҷети давлатӣ маблағгузорӣ мешаванд, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мегардад. Иловапулӣ ба тариқи бемуҳлат, мавсимӣ ва якдафъа дода мешавад. Корфармо ҳуқуқ дорад ҳангоми пешниҳоди рухсатии меҳнатии асосии ҳарсола тибқи санадҳои меъёрии дохилӣ ва шартномаи коллективӣ ба корманд ва дар мувофиқа бо намояндагони кормандон низоми гуногуни мукофот додан, ҳавасмандгардонии музднок ва иловапулиро муайян намояд. Дар ноҳияҳо ва маҳалҳое, ки шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ доранд, ба музди кор коэффисиент ва иловапулиҳо муқаррар мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Иловапулӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:музди меҳнат]] d1gi1hhsjc2e6g30qo3sc0nrot8y4m0 1473054 1473053 2026-05-18T04:04:07Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473054 wikitext text/x-wiki '''Иловапулӣ''', иловапулӣ ба [[Музди меҳнати асосӣ|музди меҳнат]], дар [[ҳуқуқи меҳнатӣ]] ҷубронпулие, ки ба кормандони шароиту хусусияти корашон вазнину зараровар дода мешавад. Тибқи қонун [[иловапулӣ]] ба музди кори кормандоне, ки дар шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ қарор доранд, дода мешавад. Иловапулӣ дар чунин ҳолатҳо дода мешавад: ба кормандоне, ки дар баробари кори асосии бо [[шартномаи меҳнатӣ]] тасдиқшуда ва дар муддати муайяни давомнокии рӯзи корӣ (басти корӣ) бе озодшавӣ аз кори асосӣ корҳои иловагиро аз рӯи дигар ихтисос иҷро мекунанд; барои кормандоне, ки ба сохтмон, истеҳсоли барқ, коркард ва истеҳсоли нафту газ, алоқа, хоҷагии ҷангалу об, нақлиёти автомобилӣ ва роҳи оҳан, корҳои кофтуковӣ, иктишофи геологӣ, топографию геодезӣ, экспедитсияҳои илмӣ, инчунин ҳамлу нақли нафту газ, корҳои доимӣ дар роҳ, кори берун аз ҷои иқомати доимӣ ва дигар корҳои дорои хусусияти сайёр ва вахтавӣ машғуланд; ҳангоми якҷоякунии касбҳо (вазифаҳо); васеъ шудани доираи хидматрасонӣ (зиёд шудани ҳаҷми корҳои иҷрошаванда) ё иҷрои уҳдадории кормандоне, ки муваққатан ба кор ҳозир нестанд. Корфармо метавонад иловапулиро ба кормандони ба синни 18 норасида пардохт намояд. Андозаи иловапулӣ аз тарафи корфармо бо розигии корманд ва барои ташкилотҳое, ки аз [[буҷети давлатӣ]] маблағгузорӣ мешаванд, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мегардад. Иловапулӣ ба тариқи бемуҳлат, мавсимӣ ва якдафъа дода мешавад. Корфармо ҳуқуқ дорад ҳангоми пешниҳоди рухсатии меҳнатии асосии ҳарсола тибқи санадҳои меъёрии дохилӣ ва [[шартномаи коллективӣ]] ба корманд ва дар мувофиқа бо намояндагони кормандон низоми гуногуни мукофот додан, ҳавасмандгардонии музднок ва иловапулиро муайян намояд. Дар ноҳияҳо ва маҳалҳое, ки шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ доранд, ба музди кор коэффисиент ва иловапулиҳо муқаррар мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Иловапулӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:музди меҳнат]] il5bjjiyl2hdm2s0k4ud0pkv3zokp1w 1473055 1473054 2026-05-18T04:05:52Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473055 wikitext text/x-wiki '''Иловапулӣ''', иловапулӣ ба [[Музди меҳнати асосӣ|музди меҳнат]], дар [[ҳуқуқи меҳнатӣ]] ҷубронпулие, ки ба кормандони шароиту хусусияти корашон вазнину зараровар дода мешавад. Тибқи қонун [[иловапулӣ]] ба музди кори кормандоне, ки дар шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ қарор доранд, дода мешавад. Иловапулӣ дар чунин ҳолатҳо дода мешавад: ба кормандоне, ки дар баробари кори асосии бо [[шартномаи меҳнатӣ]] тасдиқшуда ва дар муддати муайяни давомнокии рӯзи корӣ (басти корӣ) бе озодшавӣ аз кори асосӣ корҳои иловагиро аз рӯи дигар ихтисос иҷро мекунанд; барои кормандоне, ки ба сохтмон, истеҳсоли барқ, коркард ва истеҳсоли нафту газ, алоқа, хоҷагии ҷангалу об, нақлиёти автомобилӣ ва роҳи оҳан, корҳои кофтуковӣ, иктишофи геологӣ, топографию геодезӣ, экспедитсияҳои илмӣ, инчунин ҳамлу нақли нафту газ, корҳои доимӣ дар роҳ, кори берун аз ҷои иқомати доимӣ ва дигар корҳои дорои хусусияти сайёр ва вахтавӣ машғуланд; ҳангоми якҷоякунии касбҳо (вазифаҳо); васеъ шудани доираи хидматрасонӣ (зиёд шудани ҳаҷми корҳои иҷрошаванда) ё иҷрои уҳдадории кормандоне, ки муваққатан ба кор ҳозир нестанд. Корфармо метавонад иловапулиро ба кормандони ба синни 18 норасида пардохт намояд. Андозаи иловапулӣ аз тарафи корфармо бо розигии корманд ва барои ташкилотҳое, ки аз [[буҷети давлатӣ]] маблағгузорӣ мешаванд, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мегардад. Иловапулӣ ба тариқи бемуҳлат, мавсимӣ ва якдафъа дода мешавад. Корфармо ҳуқуқ дорад ҳангоми пешниҳоди рухсатии меҳнатии асосии ҳарсола тибқи санадҳои меъёрии дохилӣ ва [[шартномаи коллективӣ]] ба корманд ва дар мувофиқа бо намояндагони кормандон низоми гуногуни мукофот додан, ҳавасмандгардонии музднок ва иловапулиро муайян намояд. Дар ноҳияҳо ва маҳалҳое, ки шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ доранд, ба музди кор коэффисиент ва иловапулиҳо муқаррар мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Иловапулӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор]] 0bacd59717o0ua2k3acs2zgkm6lbcme 1473057 1473055 2026-05-18T04:15:39Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473057 wikitext text/x-wiki '''Иловапулӣ''', иловапулӣ ба [[Музди меҳнати асосӣ|музди меҳнат]], дар [[ҳуқуқи меҳнатӣ]] ҷубронпулие, ки ба кормандони шароиту хусусияти корашон вазнину зараровар дода мешавад. Тибқи қонун [[иловапулӣ]] ба музди кори кормандоне, ки дар шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ қарор доранд, дода мешавад. Иловапулӣ дар чунин ҳолатҳо дода мешавад: ба кормандоне, ки дар баробари кори асосии бо [[шартномаи меҳнатӣ]] тасдиқшуда ва дар муддати муайяни давомнокии рӯзи корӣ (басти корӣ) бе озодшавӣ аз кори асосӣ корҳои иловагиро аз рӯи дигар ихтисос иҷро мекунанд; барои кормандоне, ки ба сохтмон, истеҳсоли барқ, коркард ва истеҳсоли нафту газ, алоқа, хоҷагии ҷангалу об, нақлиёти автомобилӣ ва роҳи оҳан, корҳои кофтуковӣ, иктишофи геологӣ, топографию геодезӣ, экспедитсияҳои илмӣ, инчунин ҳамлу нақли нафту газ, корҳои доимӣ дар роҳ, кори берун аз ҷои иқомати доимӣ ва дигар корҳои дорои хусусияти сайёр ва вахтавӣ машғуланд; ҳангоми якҷоякунии касбҳо (вазифаҳо); васеъ шудани доираи хидматрасонӣ (зиёд шудани ҳаҷми корҳои иҷрошаванда) ё иҷрои уҳдадории кормандоне, ки муваққатан ба кор ҳозир нестанд. Корфармо метавонад иловапулиро ба кормандони ба синни 18 норасида пардохт намояд. Андозаи иловапулӣ аз тарафи корфармо бо розигии корманд ва барои ташкилотҳое, ки аз [[буҷети давлатӣ]] маблағгузорӣ мешаванд, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мегардад. Иловапулӣ ба тариқи бемуҳлат, мавсимӣ ва якдафъа дода мешавад. Корфармо ҳуқуқ дорад ҳангоми пешниҳоди рухсатии меҳнатии асосии ҳарсола тибқи санадҳои меъёрии дохилӣ ва [[шартномаи коллективӣ]] ба корманд ва дар мувофиқа бо намояндагони кормандон низоми гуногуни мукофот додан, ҳавасмандгардонии музднок ва иловапулиро муайян намояд. Дар ноҳияҳо ва маҳалҳое, ки шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ доранд, ба музди кор коэффисиент ва иловапулиҳо муқаррар мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Иловапулӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор]] h35dpcw9ke9vhgy19amck3mbt7klb6e 0 331511 1473056 2026-05-18T04:13:32Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иловус, фалаҷи рӯдаи борик, ки дар натиҷаи он манфаз (даромадгоҳ)-и рӯда баста мегардад. Иловус модарзодӣ ва иктисобӣ, вобаста ба ҷараён шадиду музмин ва аз рӯи бастагии манфаз куллӣ ва ҷузъӣ мешавад. Сабабҳои Иловус гуногун мебошанд. Иловуси ташаннуҷӣ дар на... 1473056 wikitext text/x-wiki Иловус, фалаҷи рӯдаи борик, ки дар натиҷаи он манфаз (даромадгоҳ)-и рӯда баста мегардад. Иловус модарзодӣ ва иктисобӣ, вобаста ба ҷараён шадиду музмин ва аз рӯи бастагии манфаз куллӣ ва ҷузъӣ мешавад. Сабабҳои Иловус гуногун мебошанд. Иловуси ташаннуҷӣ дар натиҷаи бошиддат қабз кардани девораи рӯда бино бар дард ё таъсироти василавие ба амал меояд (масалан, ҳангоми лат хӯрдани шикам, бисёр афзоиш ёфтани киҷҷаҳо дар рӯда, шикастани устухони рон, панкреатити шадид, халаи гурда ва ғ.). Чунин шакли Иловус имкон дорад дар натиҷаи ноҷӯрии фаъолияти силсилаи асаб (масалан, сактаи камхунизод ё осеби ҷумҷумаву мағзи сар) низ сар занад. Дар кӯдакон чунин иловусро, маъмулан, киҷҷаҳо меангезанд. Иловуси фалаҷзоди рӯда бештар дар натиҷаи заҳролудӣ аз ғизо ё морфин ва филиззот ба амал меояд. Сабаби Иловуси василавӣ сӯрохи рӯдаро бастани омос, киҷҷаҳо, ҷисми бегона, санги наҷосат ва ғ. аст. Иловуси тазйиқӣ дар натиҷаи фишор ёфтани чурра ва печидани рӯдаҳо падид меояд. Ба инкишофи беморӣ пайдоиши кафшеракҳо дар сӯрохи рӯда, суддабанди (тромбоз)-и шараёнҳо, осеби ҷиддии сутунмуҳра, ҷарроҳии ҷавфи шикам, перитонит, камбуди калий дар хун низ мусоидат мекунанд. Иловус бо дарди шадиди шикам, қабзияти бардавом, дилбеҳузурию қай, банд шудани газҳо пайдо мешавад. Ранги рӯи бемор канда, ӯ арақи сард мекунад, тахикардия ва ҳипотония ба мушоҳида мерасанд. То омадани табиб (гастроэнтеролог ё проктолог) бемор бояд дароз кашида, ба шикамаш ягон чизи сарде гузорад. Истеъмоли хӯрок, доруҳои рафъи дард ва дарунрон, гузоштани гармкунак мамнӯъ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Иловус |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Беморӣ]] ganchxen815buvvqdafsv8hpd96bhqg 1473058 1473056 2026-05-18T04:25:22Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473058 wikitext text/x-wiki '''Иловус''', фалаҷи рӯдаи борик, ки дар натиҷаи он манфаз (даромадгоҳ)-и рӯда баста мегардад. Иловус модарзодӣ ва иктисобӣ, вобаста ба ҷараён шадиду музмин ва аз рӯи бастагии манфаз куллӣ ва ҷузъӣ мешавад. Сабабҳои иловус гуногун мебошанд. Иловуси ташаннуҷӣ дар натиҷаи бошиддат қабз кардани девораи рӯда бино бар дард ё таъсироти василавие ба амал меояд (масалан, ҳангоми лат хӯрдани шикам, бисёр афзоиш ёфтани киҷҷаҳо дар рӯда, шикастани устухони рон, панкреатити шадид, халаи гурда ва ғ.). Чунин шакли Иловус имкон дорад дар натиҷаи ноҷӯрии фаъолияти силсилаи асаб (масалан, сактаи камхунизод ё осеби ҷумҷумаву [[мағзи сар]]) низ сар занад. Дар кӯдакон чунин иловусро, маъмулан, киҷҷаҳо меангезанд. Иловуси фалаҷзоди рӯда бештар дар натиҷаи заҳролудӣ аз ғизо ё морфин ва филиззот ба амал меояд. Сабаби Иловуси василавӣ сӯрохи рӯдаро бастани омос, киҷҷаҳо, [[Ҷисмҳои бегона|ҷисми бегона]], санги наҷосат ва ғ. аст. Иловуси тазйиқӣ дар натиҷаи фишор ёфтани чурра ва печидани рӯдаҳо падид меояд. Ба инкишофи беморӣ пайдоиши кафшеракҳо дар сӯрохи рӯда, суддабанди (тромбоз)-и шараёнҳо, осеби ҷиддии [[сутунмуҳра]], ҷарроҳии ҷавфи шикам, перитонит, камбуди [[калий]] дар [[хун]] низ мусоидат мекунанд. Иловус бо дарди шадиди шикам, қабзияти бардавом, дилбеҳузурию қай, банд шудани газҳо пайдо мешавад. Ранги рӯи бемор канда, ӯ арақи сард мекунад, тахикардия ва ҳипотония ба мушоҳида мерасанд. То омадани табиб ([[Гастроэнтерология|гастроэнтеролог]] ё проктолог) бемор бояд дароз кашида, ба шикамаш ягон чизи сарде гузорад. Истеъмоли хӯрок, доруҳои рафъи дард ва дарунрон, гузоштани гармкунак мамнӯъ аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Иловус |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Бемориҳо]] 62fcrbfd69m8d9105ygfxk8zulrqemu 0 331512 1473059 2026-05-18T04:30:57Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Илоқа, ҳамоил, силоҳовез, банди шамшер, теғ, тозиёна ва ғ. ба шакли тасма ё зеҳ, ки маъмулан, аз китфи рост ба тарафи чапи камар меовезанд. Аз чарм ё матоъ сохта шуда, дорои банди муттасил, баъзан пӯшиши филиззӣ аст. И. болоӣ ва поинӣ мешавад. И.-и болоикитфӣ тасмаи... 1473059 wikitext text/x-wiki Илоқа, ҳамоил, силоҳовез, банди шамшер, теғ, тозиёна ва ғ. ба шакли тасма ё зеҳ, ки маъмулан, аз китфи рост ба тарафи чапи камар меовезанд. Аз чарм ё матоъ сохта шуда, дорои банди муттасил, баъзан пӯшиши филиззӣ аст. И. болоӣ ва поинӣ мешавад. И.-и болоикитфӣ тасмаи камарро, ки ба он силоҳи сард (шамшер), оташфишон (револвер, туфангча) ва ғ-ро меовезанд, нигоҳ медорад. И.-и поинӣ дар ноҳияи камар баста шуда, барои овехтани шамшер, ханҷар, туфанг ва дигар анвои силоҳ хидмат мекунад. И.-и қадим ҳалқашакли чармӣ буд. Сипоҳиёни румӣ И.-ро аз китф мепӯшиданд ва ғилофу силоҳро ба таври амудӣ ба дарозии паҳлуи чап ё рост меовехтанд. Дар асрҳои миёна аз И.-е низ истифода мебурданд, ки дар камар баста мешуд ва аз ду тасма иборат буд. И.-ро дар асрҳои 19–20 афсарону сарбозон барои васл кардани шамшери дудама истифода мекарданд. Дар артиши муосир И. тасмаест, ки туфангча, шамшер, дудама ва ҷилдаи ҳарбиро ба он гузаронида, ба китф меовезанд ё ба камар мебанданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоқа |8|муаллиф= М. Нурова }} [[Гурӯҳ:афзори ҷангӣ]] hkfsdesxp06vmrt6dsxmwenfktn96jn 1473060 1473059 2026-05-18T04:40:57Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473060 wikitext text/x-wiki '''Илоқа,''' '''ҳамоил''', '''силоҳовез''', '''банди шамшер, теғ, тозиёна''' ва ғ. ба шакли тасма ё зеҳ, ки маъмулан, аз китфи рост ба тарафи чапи камар меовезанд. Аз чарм ё матоъ сохта шуда, дорои банди муттасил, баъзан пӯшиши филиззӣ аст. Илоқа болоӣ ва поинӣ мешавад. Илоқаи болоикитфӣ тасмаи камарро, ки ба он силоҳи сард ([[шамшер]]), оташфишон (револвер, туфангча) ва ғ-ро меовезанд, нигоҳ медорад. Илоқа-и поинӣ дар ноҳияи камар баста шуда, барои овехтани шамшер, [[ханҷар]], [[туфанг]] ва дигар анвои силоҳ хидмат мекунад. Илоқаи қадим ҳалқашакли чармӣ буд. Сипоҳиёни румӣ Илоқаро аз китф мепӯшиданд ва ғилофу силоҳро ба таври амудӣ ба дарозии паҳлуи чап ё рост меовехтанд. Дар асрҳои миёна аз Илоқае низ истифода мебурданд, ки дар камар баста мешуд ва аз ду тасма иборат буд. Илоқаро дар асрҳои 19–20 афсарону сарбозон барои васл кардани шамшери дудама истифода мекарданд. Дар артиши муосир Илоқа тасмаест, ки туфангча, шамшер, дудама ва ҷилдаи ҳарбиро ба он гузаронида, ба китф меовезанд ё ба камар мебанданд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоқа |8|муаллиф= М. Нурова }} [[Гурӯҳ:Лавозимоти ҷангӣ]] laslr1ko009gn0libegu7a56hkhwxqb 0 331513 1473061 2026-05-18T04:58:01Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Илокиҳо, илоканиҳо, илокано, халқияти австронезитабор дар Филиппин, ки аксарият дар ҷаз-ҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). Аз ибтидои асри 20 дар ИМА (603 ҳазор нафар дар ҷаз-ҳои Гавайи ва иёлати... 1473061 wikitext text/x-wiki Илокиҳо, илоканиҳо, илокано, халқияти австронезитабор дар Филиппин, ки аксарият дар ҷаз-ҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). Аз ибтидои асри 20 дар ИМА (603 ҳазор нафар дар ҷаз-ҳои Гавайи ва иёлати Калифорния) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. [[Гурӯҳ:Халқият]] {{ПБ}} kj0yjy707oyu0ucj254kne4w69casgi 1473063 1473061 2026-05-18T05:04:01Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473063 wikitext text/x-wiki '''Илокиҳо''', '''илоканиҳо''', '''илокано''', халқияти австронезитабор дар [[Филиппин]], ки аксарият дар ҷазираҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). == Таърих == Аз ибтидои асри 20 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (603 ҳазор нафар дар ҷазираҳои Гавайи ва [[иёлати Калифорния]]) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] 59fbtky6rpb01dmq00ke43meagm4k5a 1473065 1473063 2026-05-18T05:07:20Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473065 wikitext text/x-wiki [[Акс:Filipina 1900.jpg|мини|справа|Илоки, 1900 г.]] '''Илокиҳо''', '''илоканиҳо''', '''илокано''', халқияти австронезитабор дар [[Филиппин]], ки аксарият дар ҷазираҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). == Таърих == Аз ибтидои асри 20 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (603 ҳазор нафар дар ҷазираҳои Гавайи ва [[иёлати Калифорния]]) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] h30n2vc01bljmuhwa0f5dubrvwuzda1 1473066 1473065 2026-05-18T05:10:12Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473066 wikitext text/x-wiki {{Халқ}} [[Акс:Filipina 1900.jpg|мини|справа|Илоки, 1900 г.]] '''Илокиҳо''', '''илоканиҳо''', '''илокано''', халқияти австронезитабор дар [[Филиппин]], ки аксарият дар ҷазираҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). == Таърих == Аз ибтидои асри 20 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (603 ҳазор нафар дар ҷазираҳои Гавайи ва [[иёлати Калифорния]]) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] d6sg7c44ee88obvt027i642pip6wfjw 1473067 1473066 2026-05-18T05:11:00Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473067 wikitext text/x-wiki {{Халқият}} [[Акс:Filipina 1900.jpg|мини|справа|Илоки, 1900 г.]] '''Илокиҳо''', '''илоканиҳо''', '''илокано''', халқияти австронезитабор дар [[Филиппин]], ки аксарият дар ҷазираҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). == Таърих == Аз ибтидои асри 20 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (603 ҳазор нафар дар ҷазираҳои Гавайи ва [[иёлати Калифорния]]) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] 47uuz1nph9c19w42e54k5wxk853lnab 1473068 1473067 2026-05-18T05:11:23Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473068 wikitext text/x-wiki {{Мардум}} [[Акс:Filipina 1900.jpg|мини|справа|Илоки, 1900 г.]] '''Илокиҳо''', '''илоканиҳо''', '''илокано''', халқияти австронезитабор дар [[Филиппин]], ки аксарият дар ҷазираҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). == Таърих == Аз ибтидои асри 20 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (603 ҳазор нафар дар ҷазираҳои Гавайи ва [[иёлати Калифорния]]) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] lfptlbe0o1kjkik3p1zu93vwq1a40g7 1473069 1473068 2026-05-18T05:12:10Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473069 wikitext text/x-wiki {{Мардум}} [[Акс:Filipina 1900.jpg|мини|Илокиҳо 1900 с.]] '''Илокиҳо''', '''илоканиҳо''', '''илокано''', халқияти австронезитабор дар [[Филиппин]], ки аксарият дар ҷазираҳои Лусон, Бабуян, Миндоро, Минданао ва ш. Манила иқомат доранд. Шумораи умумиашон бештар аз 10 млн (2017). == Таърих == Аз ибтидои асри 20 дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (603 ҳазор нафар дар ҷазираҳои Гавайи ва [[иёлати Калифорния]]) ва ҷазираи Гуам (232 ҳазор) ҷамоаҳои Илокиҳо ташкил ёфтанд. Бо забонҳои илоканоӣ, пангасинанӣ, тагалогӣ ва англисӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият католик мебошанд. Илокиҳо нахуст дар шимолу ғарби соҳилҳои ҷазираи Лусон сокин шуда, бо малайҳо, чиниҳо, ҷопониҳо ва испаниҳо (аз 1572) робитаи тиҷоратӣ барқарор карданд. То охири асри 17 фарҳанги Илокиҳо ва мардуми кӯҳистони Кордилер (ифугао, калинга, бонтокиҳо) ба ҳам шабоҳат дошт. То нимаи дуввуми асри 18 бар зидди мустамликадорони испанӣ мубориза бурда, таҳти роҳбарии П. Алмасан (1661) ва Д. Силанг (1762–63) шӯриш бардоштанд. И.дар байни доираҳои сиёсии ҳукмрони имрӯзаи Филиппин нуфузи зиёд доранд; хонаводаи собиқ Президенти Филиппин – Ф. Маркос (1965–86) ба қавми онҳо мансуб аст. Машғулияти асосиашон зироаткорӣ (шолӣ, арзан, гандум), ҳунармандӣ (сабадбофӣ, тӯрбофӣ, кандакорӣ дар рӯи чӯб) ва моҳидорӣ. То ҳол дар баъзе минтақаҳои сукунати Илокиҳо (Абра) аз воситаи нақлиёти анъанавӣ (аробаи дучарха, фойтун) истифода мешавад. То замони тохтутози испаниҳо маснуоти пахтагӣ, абрешимӣ, тилоӣ, мум ва асал содир мекарданд. Осори ҳамосӣ, афсона ва манзумаҳо (куридо, корридо)-и бисёр доранд. Аз ибтидои асри 17 дар байни Илокиҳо нигориши ашъори тарбиявӣ (Х. Каули, И. Инис, Л. Флорентино), баъдан романнависӣ (Р. Редондо) ва ҳикоянависӣ (И. де лос Рейс) густариш ёфт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илокиҳо |8|муаллиф= }} Илоқ, нигар Элоқ. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] ct3n7u1n3lswhp8lm8ehxmbspuaw8ko 0 331514 1473070 2026-05-18T05:23:16Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Илотҳо ({{Lang-grc|εἱλῶται}} қадим – асирон) — дар Юнони Қадим як гурӯҳи мардуми Лакония ва Мессиния, ки ба спартагиҳо вобаста буданд. Аз ҷиҳати мақоми иҷтимоӣ дар байни деҳқонон ва ғуломон қарор доштанд. Илотҳо ба кишти заминҳои давлатии спартагиҳо машғул шуда,... 1473070 wikitext text/x-wiki Илотҳо ({{Lang-grc|εἱλῶται}} қадим – асирон) — дар Юнони Қадим як гурӯҳи мардуми Лакония ва Мессиния, ки ба спартагиҳо вобаста буданд. Аз ҷиҳати мақоми иҷтимоӣ дар байни деҳқонон ва ғуломон қарор доштанд. Илотҳо ба кишти заминҳои давлатии спартагиҳо машғул шуда, як қисми маҳсулотро ба хоҷаҳои худ медоданд. Спартагиҳо ҳуқуқи худсарона зиёд кардани ҳаҷми андоз ва озод кардан ё фурӯши Илотҳоро надоштанд. Илотҳо дар қиёс бо ғуломон молики ашёву анҷоми рӯзгор ва олоти кор буданд; ба муносиботи маҳрамона иҷозат доштанд. Зарурати ҳифзи фармонбардории Илотҳо, ки шумораи онҳо дар деҳот нисбат ба спартагиҳо зиёдтар буд ва ҳар замон метавонистанд бар зидди хоҷаҳои худ қиём кунанд, тақозо намуд, ки Спарта ба давлати махсуси ҳарбӣ табдил ёбад. Спартагиҳо бо мақсади пешгирӣ аз қиёму ошӯби Илотҳо ба муқобили онҳо усули криптий – юришҳои ҷазодиҳандаро ташкил карданд. Пенестҳо дар Фессалия, киллириҳо дар Сиракуз ва мариандинҳо дар Ҳераклияи Понтий бо Илотҳо айният доштанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илотҳо |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] {{ПБ}} bfymxsop7hun273quo061njhjfwiy0h 1473071 1473070 2026-05-18T05:28:29Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473071 wikitext text/x-wiki '''Илотҳо''' ({{Lang-grc|εἱλῶται}} қадим – асирон) — дар [[Юнони Қадим]] як гурӯҳи мардуми Лакония ва Мессиния, ки ба спартагиҳо вобаста буданд. Аз ҷиҳати мақоми иҷтимоӣ дар байни [[деҳқонон]] ва [[ғуломон]] қарор доштанд. Илотҳо ба кишти заминҳои давлатии спартагиҳо машғул шуда, як қисми маҳсулотро ба хоҷаҳои худ медоданд. Спартагиҳо ҳуқуқи худсарона зиёд кардани ҳаҷми андоз ва озод кардан ё фурӯши Илотҳоро надоштанд. Илотҳо дар қиёс бо ғуломон молики ашёву анҷоми рӯзгор ва олоти кор буданд; ба муносиботи маҳрамона иҷозат доштанд. Зарурати ҳифзи фармонбардории Илотҳо, ки шумораи онҳо дар деҳот нисбат ба спартагиҳо зиёдтар буд ва ҳар замон метавонистанд бар зидди хоҷаҳои худ қиём кунанд, тақозо намуд, ки Спарта ба давлати махсуси ҳарбӣ табдил ёбад. Спартагиҳо бо мақсади пешгирӣ аз қиёму ошӯби Илотҳо ба муқобили онҳо усули криптий – юришҳои ҷазодиҳандаро ташкил карданд. Пенестҳо дар Фессалия, киллириҳо дар Сиракуз ва мариандинҳо дар Ҳераклияи Понтий бо Илотҳо айният доштанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илотҳо |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] {{ПБ}} o44pt61326bdhai0nqrxkgw5oq4s7ff 1473073 1473071 2026-05-18T05:32:01Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473073 wikitext text/x-wiki [[Акс:Fernand Sabatté - Un Spartiate montre à ses fils un ilote ivre (1900).jpg|thumb|Фернан Сабатте. «Спартанец, показывающий пьяного илота своим сыновьям». 1900]] '''Илотҳо''' ({{Lang-grc|εἱλῶται}} қадим – асирон) — дар [[Юнони Қадим]] як гурӯҳи мардуми Лакония ва Мессиния, ки ба спартагиҳо вобаста буданд. Аз ҷиҳати мақоми иҷтимоӣ дар байни [[деҳқонон]] ва [[ғуломон]] қарор доштанд. Илотҳо ба кишти заминҳои давлатии спартагиҳо машғул шуда, як қисми маҳсулотро ба хоҷаҳои худ медоданд. Спартагиҳо ҳуқуқи худсарона зиёд кардани ҳаҷми андоз ва озод кардан ё фурӯши Илотҳоро надоштанд. Илотҳо дар қиёс бо ғуломон молики ашёву анҷоми рӯзгор ва олоти кор буданд; ба муносиботи маҳрамона иҷозат доштанд. Зарурати ҳифзи фармонбардории Илотҳо, ки шумораи онҳо дар деҳот нисбат ба спартагиҳо зиёдтар буд ва ҳар замон метавонистанд бар зидди хоҷаҳои худ қиём кунанд, тақозо намуд, ки Спарта ба давлати махсуси ҳарбӣ табдил ёбад. Спартагиҳо бо мақсади пешгирӣ аз қиёму ошӯби Илотҳо ба муқобили онҳо усули криптий – юришҳои ҷазодиҳандаро ташкил карданд. Пенестҳо дар Фессалия, киллириҳо дар Сиракуз ва мариандинҳо дар Ҳераклияи Понтий бо Илотҳо айният доштанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илотҳо |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] {{ПБ}} j29ryzkzmqndnt4ea7damqrl8xtajpy 1473075 1473073 2026-05-18T05:34:49Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473075 wikitext text/x-wiki [[Акс:Fernand Sabatté - Un Spartiate montre à ses fils un ilote ivre (1900).jpg|thumb|Фернан Сабатте. «Спартаки фортепианоро ба суди худам намоиш медихад». 1900.]] '''Илотҳо''' ({{Lang-grc|εἱλῶται}} қадим – асирон) — дар [[Юнони Қадим]] як гурӯҳи мардуми Лакония ва Мессиния, ки ба спартагиҳо вобаста буданд. Аз ҷиҳати мақоми иҷтимоӣ дар байни [[деҳқонон]] ва [[ғуломон]] қарор доштанд. Илотҳо ба кишти заминҳои давлатии спартагиҳо машғул шуда, як қисми маҳсулотро ба хоҷаҳои худ медоданд. Спартагиҳо ҳуқуқи худсарона зиёд кардани ҳаҷми андоз ва озод кардан ё фурӯши Илотҳоро надоштанд. Илотҳо дар қиёс бо ғуломон молики ашёву анҷоми рӯзгор ва олоти кор буданд; ба муносиботи маҳрамона иҷозат доштанд. Зарурати ҳифзи фармонбардории Илотҳо, ки шумораи онҳо дар деҳот нисбат ба спартагиҳо зиёдтар буд ва ҳар замон метавонистанд бар зидди хоҷаҳои худ қиём кунанд, тақозо намуд, ки Спарта ба давлати махсуси ҳарбӣ табдил ёбад. Спартагиҳо бо мақсади пешгирӣ аз қиёму ошӯби Илотҳо ба муқобили онҳо усули криптий – юришҳои ҷазодиҳандаро ташкил карданд. Пенестҳо дар Фессалия, киллириҳо дар Сиракуз ва мариандинҳо дар Ҳераклияи Понтий бо Илотҳо айният доштанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илотҳо |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] {{ПБ}} gq1c1avfytiz4qt9sq4x8vej7apzfie 1473076 1473075 2026-05-18T05:35:47Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473076 wikitext text/x-wiki [[Акс:Fernand Sabatté - Un Spartiate montre à ses fils un ilote ivre (1900).jpg|thumb|Фернан Сабатте. «Спартаки фортепианоро ба суди худам намоиш медихад». 1900.]] '''Илотҳо''' ({{Lang-grc|εἱλῶται}} қадим – асирон) — дар [[Юнони Қадим]] як гурӯҳи мардуми Лакония ва Мессиния, ки ба спартагиҳо вобаста буданд. == Таърих == Аз ҷиҳати мақоми иҷтимоӣ дар байни [[деҳқонон]] ва [[ғуломон]] қарор доштанд. Илотҳо ба кишти заминҳои давлатии спартагиҳо машғул шуда, як қисми маҳсулотро ба хоҷаҳои худ медоданд. Спартагиҳо ҳуқуқи худсарона зиёд кардани ҳаҷми андоз ва озод кардан ё фурӯши Илотҳоро надоштанд. Илотҳо дар қиёс бо ғуломон молики ашёву анҷоми рӯзгор ва олоти кор буданд; ба муносиботи маҳрамона иҷозат доштанд. Зарурати ҳифзи фармонбардории Илотҳо, ки шумораи онҳо дар деҳот нисбат ба спартагиҳо зиёдтар буд ва ҳар замон метавонистанд бар зидди хоҷаҳои худ қиём кунанд, тақозо намуд, ки Спарта ба давлати махсуси ҳарбӣ табдил ёбад. Спартагиҳо бо мақсади пешгирӣ аз қиёму ошӯби Илотҳо ба муқобили онҳо усули криптий – юришҳои ҷазодиҳандаро ташкил карданд. Пенестҳо дар Фессалия, киллириҳо дар Сиракуз ва мариандинҳо дар Ҳераклияи Понтий бо Илотҳо айният доштанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илотҳо |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Қабилаҳо]] {{ПБ}} jhqxt8uzf3undmpjjjevda7vs7ax2zg 0 331515 1473077 2026-05-18T05:46:16Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Илюшин Сергей Владимирович (30.3.1894, деҳаи Дилялево, губ. Вологда – 9.2.1977, Маскав), авиаконструктори шӯравӣ, акад. АИ ИҶШС (1968), генерал-полковники умури муҳандисию техникӣ (1967), се карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1941, 1957, 1974). Аз соли 1919 дар Артиши Шӯравӣ ҳамчун... 1473077 wikitext text/x-wiki Илюшин Сергей Владимирович (30.3.1894, деҳаи Дилялево, губ. Вологда – 9.2.1977, Маскав), авиаконструктори шӯравӣ, акад. АИ ИҶШС (1968), генерал-полковники умури муҳандисию техникӣ (1967), се карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1941, 1957, 1974). Аз соли 1919 дар Артиши Шӯравӣ ҳамчун авиамеханик, коменданти ҳарбии поезд-устохонаи авиатсионии Артиши 6-ум, аз соли 1921 сардори поезд-устохонаи авиатсионии Артиши қафқозӣ (артиши Кубан ва Қафқоз) буд. Хатмкардаи Академияи ҳарбии ҳавоии муҳандисии ба номи Н. Е. Жуковский (1926). Соли 1931 Бюрои конструкторӣ ташкил дода, ба кори он роҳбарӣ кард. Дар аввалин ҳавопаймоҳои ҷангии ӯ СКБ-26 рекордҳои ҷаҳонии баландпарвозӣ гузошта шуда, бо СКБ-30 (СКБ-30Ф) (1936) дар солҳои 1938–39 парвозҳои тӯлонии Маскав – ш. Владивосток ва Маскав – ҷаз. Миску (Амрикои Шимолӣ) анҷом дода шуданд. Аз соли 1935 Илюшин Сергей Владимирович сарконструктор, солҳои 1956–70 конструктори кулл. Ҳавопаймоҳои ҳамлавии Ил-2 (1939), Ил-8, Ил-10 (1943), Ил-16 ва аввалин дар таърихи ҳавопаймоӣ (авиатсия) ҳавопаймои ҳамлавари реактивии Ил-40, ҳавопаймоҳои бомбаандози Ил-4, Ил-6 (1943), ҳавопаймои реактивии таҷрибавии Ил-22 (аввалин ҳавопаймои реактивии бомбаандози шӯравии Ил-28), ҳавопаймоҳои мусофирбари Ил-12 (1946), Ил-14 (1951), ҳавопаймои бисёрҷояи турбовинтии Ил-18 (1957), ҳавопаймои турбовентилятории байниқитъавии Ил-62 (1962), ҳавопаймои боркаши Ил-76 (аэробус) дар Бюрои конструктории Илюшин Сергей Владимирович сохта шудаанд. И. дар баробари сохтани ҳавопаймоҳои гуногуни ҳарбиву гражданӣ дар ҳавопаймосозии шӯравӣ мактаби нав барпо кард. Вакили Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 1–7). Ягона шахсест, ки бо 7 Мукофоти сталинӣ (1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952), Мукофоти ленинӣ (1960), Мукофоти давлатӣ (1971), 9 ордени Ленин, ордени Револютсияи Октябр ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илюшин |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Олимон]] {{ПБ}} r3v3ed98fw2exemobv3sphc382anyvk 1473078 1473077 2026-05-18T05:49:36Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473078 wikitext text/x-wiki {{Олим}} Илюшин Сергей Владимирович (30.3.1894, деҳаи Дилялево, губ. Вологда – 9.2.1977, Маскав), авиаконструктори шӯравӣ, акад. АИ ИҶШС (1968), генерал-полковники умури муҳандисию техникӣ (1967), се карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1941, 1957, 1974). Аз соли 1919 дар Артиши Шӯравӣ ҳамчун авиамеханик, коменданти ҳарбии поезд-устохонаи авиатсионии Артиши 6-ум, аз соли 1921 сардори поезд-устохонаи авиатсионии Артиши қафқозӣ (артиши Кубан ва Қафқоз) буд. Хатмкардаи Академияи ҳарбии ҳавоии муҳандисии ба номи Н. Е. Жуковский (1926). Соли 1931 Бюрои конструкторӣ ташкил дода, ба кори он роҳбарӣ кард. Дар аввалин ҳавопаймоҳои ҷангии ӯ СКБ-26 рекордҳои ҷаҳонии баландпарвозӣ гузошта шуда, бо СКБ-30 (СКБ-30Ф) (1936) дар солҳои 1938–39 парвозҳои тӯлонии Маскав – ш. Владивосток ва Маскав – ҷаз. Миску (Амрикои Шимолӣ) анҷом дода шуданд. Аз соли 1935 Илюшин Сергей Владимирович сарконструктор, солҳои 1956–70 конструктори кулл. Ҳавопаймоҳои ҳамлавии Ил-2 (1939), Ил-8, Ил-10 (1943), Ил-16 ва аввалин дар таърихи ҳавопаймоӣ (авиатсия) ҳавопаймои ҳамлавари реактивии Ил-40, ҳавопаймоҳои бомбаандози Ил-4, Ил-6 (1943), ҳавопаймои реактивии таҷрибавии Ил-22 (аввалин ҳавопаймои реактивии бомбаандози шӯравии Ил-28), ҳавопаймоҳои мусофирбари Ил-12 (1946), Ил-14 (1951), ҳавопаймои бисёрҷояи турбовинтии Ил-18 (1957), ҳавопаймои турбовентилятории байниқитъавии Ил-62 (1962), ҳавопаймои боркаши Ил-76 (аэробус) дар Бюрои конструктории Илюшин Сергей Владимирович сохта шудаанд. И. дар баробари сохтани ҳавопаймоҳои гуногуни ҳарбиву гражданӣ дар ҳавопаймосозии шӯравӣ мактаби нав барпо кард. Вакили Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 1–7). Ягона шахсест, ки бо 7 Мукофоти сталинӣ (1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952), Мукофоти ленинӣ (1960), Мукофоти давлатӣ (1971), 9 ордени Ленин, ордени Револютсияи Октябр ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илюшин |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Олимон]] {{ПБ}} 9w3f2g8ossgkrgj50o5a6i6kjst12rt 1473079 1473078 2026-05-18T05:57:14Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473079 wikitext text/x-wiki {{Олим}} '''Илюшин Сергей Владимирович''' (30.3.1894, деҳаи Дилялево, губ. Вологда – 9.2.1977, Маскав), авиаконструктори шӯравӣ, акад. АИ ИҶШС (1968), генерал-полковники умури муҳандисию техникӣ (1967), се карат Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1941, 1957, 1974). Аз соли 1919 дар Артиши Шӯравӣ ҳамчун авиамеханик, коменданти ҳарбии поезд-устохонаи авиатсионии Артиши 6-ум, аз соли 1921 сардори поезд-устохонаи авиатсионии Артиши қафқозӣ (артиши Кубан ва Қафқоз) буд. == Зиндагинома == Хатмкардаи Академияи ҳарбии ҳавоии муҳандисии ба номи Н. Е. Жуковский (1926). Соли 1931 Бюрои конструкторӣ ташкил дода, ба кори он роҳбарӣ кард. Дар аввалин ҳавопаймоҳои ҷангии ӯ СКБ-26 рекордҳои ҷаҳонии баландпарвозӣ гузошта шуда, бо СКБ-30 (СКБ-30Ф) (1936) дар солҳои 1938–39 парвозҳои тӯлонии Маскав – ш. Владивосток ва Маскав – ҷаз. Миску (Амрикои Шимолӣ) анҷом дода шуданд. Аз соли 1935 Илюшин Сергей Владимирович сарконструктор, солҳои 1956–70 конструктори кулл. Ҳавопаймоҳои ҳамлавии Ил-2 (1939), Ил-8, Ил-10 (1943), Ил-16 ва аввалин дар таърихи ҳавопаймоӣ (авиатсия) ҳавопаймои ҳамлавари реактивии Ил-40, ҳавопаймоҳои бомбаандози Ил-4, Ил-6 (1943), ҳавопаймои реактивии таҷрибавии Ил-22 (аввалин ҳавопаймои реактивии бомбаандози шӯравии Ил-28), ҳавопаймоҳои мусофирбари Ил-12 (1946), Ил-14 (1951), ҳавопаймои бисёрҷояи турбовинтии Ил-18 (1957), ҳавопаймои турбовентилятории байниқитъавии Ил-62 (1962), ҳавопаймои боркаши Ил-76 (аэробус) дар Бюрои конструктории Илюшин Сергей Владимирович сохта шудаанд. И. дар баробари сохтани ҳавопаймоҳои гуногуни ҳарбиву гражданӣ дар ҳавопаймосозии шӯравӣ мактаби нав барпо кард. Вакили Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 1–7). == Ҷоизаҳо == Ягона шахсест, ки бо 7 Мукофоти сталинӣ (1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952), Мукофоти ленинӣ (1960), Мукофоти давлатӣ (1971), 9 ордени Ленин, ордени Револютсияи Октябр ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илюшин |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Олимон]] {{ПБ}} ckq3m2bsfwsvf7p334xaan8c32eaudm 1473080 1473079 2026-05-18T06:02:31Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473080 wikitext text/x-wiki {{Олим}} '''Илюшин Сергей Владимирович''' (30.3.1894, деҳаи Дилялево, губ. Вологда – 9.2.1977, [[Маскав]]), авиаконструктори шӯравӣ, акад. АИ ИҶШС (1968), генерал-полковники умури муҳандисию техникӣ (1967), се карат [[Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ]] (1941, 1957, 1974). Аз соли 1919 дар Артиши Шӯравӣ ҳамчун авиамеханик, коменданти ҳарбии поезд-устохонаи авиатсионии Артиши 6-ум, аз соли 1921 сардори поезд-устохонаи авиатсионии Артиши қафқозӣ (артиши Кубан ва Қафқоз) буд. == Зиндагинома == Хатмкардаи Академияи ҳарбии ҳавоии муҳандисии ба номи Н. Е. Жуковский (1926). Соли 1931 Бюрои конструкторӣ ташкил дода, ба кори он роҳбарӣ кард. Дар аввалин ҳавопаймоҳои ҷангии ӯ СКБ-26 рекордҳои ҷаҳонии баландпарвозӣ гузошта шуда, бо СКБ-30 (СКБ-30Ф) (1936) дар солҳои 1938–39 парвозҳои тӯлонии Маскав – ш. Владивосток ва Маскав – ҷаз. Миску (Амрикои Шимолӣ) анҷом дода шуданд. Аз соли 1935 Илюшин Сергей Владимирович сарконструктор, солҳои 1956–70 конструктори кулл. Ҳавопаймоҳои ҳамлавии Ил-2 (1939), Ил-8, Ил-10 (1943), Ил-16 ва аввалин дар таърихи ҳавопаймоӣ (авиатсия) ҳавопаймои ҳамлавари реактивии Ил-40, ҳавопаймоҳои бомбаандози Ил-4, Ил-6 (1943), ҳавопаймои реактивии таҷрибавии Ил-22 (аввалин ҳавопаймои реактивии бомбаандози шӯравии Ил-28), ҳавопаймоҳои мусофирбари Ил-12 (1946), Ил-14 (1951), ҳавопаймои бисёрҷояи турбовинтии Ил-18 (1957), ҳавопаймои турбовентилятории байниқитъавии Ил-62 (1962), ҳавопаймои боркаши Ил-76 (аэробус) дар Бюрои конструктории Илюшин Сергей Владимирович сохта шудаанд. И. дар баробари сохтани ҳавопаймоҳои гуногуни ҳарбиву гражданӣ дар ҳавопаймосозии шӯравӣ мактаби нав барпо кард. Вакили Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 1–7). == Ҷоизаҳо == Ягона шахсест, ки бо 7 Мукофоти сталинӣ (1941, 1942, 1943, 1946, 1947, 1950, 1952), Мукофоти ленинӣ (1960), Мукофоти давлатӣ (1971), 9 ордени Ленин, ордени Револютсияи Октябр ва дигар ордену медалҳо сарфароз гардидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илюшин |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Олимон]] {{ПБ}} ej7bapiw2ktamog11pw8ihefdtyhpur 0 331516 1473081 2026-05-18T06:12:54Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Имаго ({{lang-la|imago}} – шакл, намуд) — давраи ниҳоии инкишофи ҳашарот. Аломати хосcи Имаго куллан ташаккул ёфтани болҳо ва дар интиҳои шикам пайдо шудани зоидҳои ҷинсӣ мебошад. Дар давраи Имаго ҳашарот ба дигар ҷойҳо паҳн шуда, афзоиш меёбанд. Дар ҳашароте, ки таб... 1473081 wikitext text/x-wiki Имаго ({{lang-la|imago}} – шакл, намуд) — давраи ниҳоии инкишофи ҳашарот. Аломати хосcи Имаго куллан ташаккул ёфтани болҳо ва дар интиҳои шикам пайдо шудани зоидҳои ҷинсӣ мебошад. Дар давраи Имаго ҳашарот ба дигар ҷойҳо паҳн шуда, афзоиш меёбанд. Дар ҳашароте, ки табаддулоти куллиро аз сар мегузаронанд (шапалакҳо, гамбускҳо, пардаболҳо, дуболаҳо) Имаго аз зоча ба вуҷуд меояд. Дар ҳашароти рушдашон номукаммал (масалан, ростболҳо, гӯшдарояк, баробарболҳо, нимдуруштболҳо) аз тухм кирмина (нимфа) мебарояд. Он аз нигоҳи сохтори узвҳои даҳон ва пойҳо ба Имаго монанд бошад ҳам, баъди борҳо тулак кардан, ба Имаго табдил меёбад. Ҳашарот дар давраи Имаго аз чанд рӯз то чанд сол зиндагӣ мекунанд. Тӯли ҳаёти баъзе ҳашарот ҳамагӣ чанд соат, баъзе шапалакҳо чанд дақиқа, баъзе гамбускҳо (масалан, гамбуски нӯлдароз) 2–3, модарзанбӯр то 5, мӯрчаҳои модина то 15 сол аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Имаго |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳашарот]] {{ПБ}} e5133m7j7zfiufbaz922h3jppcq9ug2 1473082 1473081 2026-05-18T06:17:11Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473082 wikitext text/x-wiki '''Имаго''' ({{lang-la|imago}} – шакл, намуд) — давраи ниҳоии инкишофи ҳашарот. Аломати хосcи Имаго куллан ташаккул ёфтани болҳо ва дар интиҳои шикам пайдо шудани зоидҳои ҷинсӣ мебошад. Дар давраи Имаго ҳашарот ба дигар ҷойҳо паҳн шуда, афзоиш меёбанд. Дар ҳашароте, ки табаддулоти куллиро аз сар мегузаронанд (шапалакҳо, [[гамбускҳо]], пардаболҳо, дуболаҳо) Имаго аз зоча ба вуҷуд меояд. Дар ҳашароти рушдашон номукаммал (масалан, ростболҳо, гӯшдарояк, баробарболҳо, нимдуруштболҳо) аз тухм кирмина (нимфа) мебарояд. Он аз нигоҳи сохтори узвҳои даҳон ва пойҳо ба Имаго монанд бошад ҳам, баъди борҳо тулак кардан, ба Имаго табдил меёбад. Ҳашарот дар давраи Имаго аз чанд рӯз то чанд сол зиндагӣ мекунанд. Тӯли ҳаёти баъзе ҳашарот ҳамагӣ чанд соат, баъзе шапалакҳо чанд дақиқа, баъзе гамбускҳо (масалан, гамбуски нӯлдароз) 2–3, модарзанбӯр то 5, мӯрчаҳои модина то 15 сол аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Имаго |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳашарот]] {{ПБ}} tbd6xsp4pyqa6g72lt2x1p0akmuuaqg 1473083 1473082 2026-05-18T06:19:12Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473083 wikitext text/x-wiki [[Акс:Cicada molting animated-2.gif|thumb|Превращение [[цикады]] из нимфы в имаго]] '''Имаго''' ({{lang-la|imago}} – шакл, намуд) — давраи ниҳоии инкишофи ҳашарот. Аломати хосcи Имаго куллан ташаккул ёфтани болҳо ва дар интиҳои шикам пайдо шудани зоидҳои ҷинсӣ мебошад. Дар давраи Имаго ҳашарот ба дигар ҷойҳо паҳн шуда, афзоиш меёбанд. Дар ҳашароте, ки табаддулоти куллиро аз сар мегузаронанд (шапалакҳо, [[гамбускҳо]], пардаболҳо, дуболаҳо) Имаго аз зоча ба вуҷуд меояд. Дар ҳашароти рушдашон номукаммал (масалан, ростболҳо, гӯшдарояк, баробарболҳо, нимдуруштболҳо) аз тухм кирмина (нимфа) мебарояд. Он аз нигоҳи сохтори узвҳои даҳон ва пойҳо ба Имаго монанд бошад ҳам, баъди борҳо тулак кардан, ба Имаго табдил меёбад. Ҳашарот дар давраи Имаго аз чанд рӯз то чанд сол зиндагӣ мекунанд. Тӯли ҳаёти баъзе ҳашарот ҳамагӣ чанд соат, баъзе шапалакҳо чанд дақиқа, баъзе гамбускҳо (масалан, гамбуски нӯлдароз) 2–3, модарзанбӯр то 5, мӯрчаҳои модина то 15 сол аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Имаго |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳашарот]] {{ПБ}} hw2otnrtjh3ikv08uu120jemf6dhpy4 1473084 1473083 2026-05-18T06:20:18Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473084 wikitext text/x-wiki [[Акс:Cicada molting animated-2.gif|thumb|Табдил додани сикада аз нимфа ба имаго]] '''Имаго''' ({{lang-la|imago}} – шакл, намуд) — давраи ниҳоии инкишофи ҳашарот. Аломати хосcи Имаго куллан ташаккул ёфтани болҳо ва дар интиҳои шикам пайдо шудани зоидҳои ҷинсӣ мебошад. Дар давраи Имаго ҳашарот ба дигар ҷойҳо паҳн шуда, афзоиш меёбанд. Дар ҳашароте, ки табаддулоти куллиро аз сар мегузаронанд (шапалакҳо, [[гамбускҳо]], пардаболҳо, дуболаҳо) Имаго аз зоча ба вуҷуд меояд. Дар ҳашароти рушдашон номукаммал (масалан, ростболҳо, гӯшдарояк, баробарболҳо, нимдуруштболҳо) аз тухм кирмина (нимфа) мебарояд. Он аз нигоҳи сохтори узвҳои даҳон ва пойҳо ба Имаго монанд бошад ҳам, баъди борҳо тулак кардан, ба Имаго табдил меёбад. Ҳашарот дар давраи Имаго аз чанд рӯз то чанд сол зиндагӣ мекунанд. Тӯли ҳаёти баъзе ҳашарот ҳамагӣ чанд соат, баъзе шапалакҳо чанд дақиқа, баъзе гамбускҳо (масалан, гамбуски нӯлдароз) 2–3, модарзанбӯр то 5, мӯрчаҳои модина то 15 сол аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Имаго |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Ҳашарот]] {{ПБ}} 62kah5iedq4cn6u6r9jtnomh3b1gxcf 0 331517 1473085 2026-05-18T06:26:38Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Имерина (Imerna), Имерна, давлат дар ҷазираи Мадагаскар. Дар асрҳои 14–15 ташкил ёфтааст. Аҳолии асосиаш гурӯҳи этникии мерина (нигар Малагасиҳо). Дар аҳди ҳукумати Андриаманелу (тақрибан 1540–75) ва Раламбу (тақрибан 1575–1610) заминҳои қисми марказии ҷазира муттаҳид ш... 1473085 wikitext text/x-wiki Имерина (Imerna), Имерна, давлат дар ҷазираи Мадагаскар. Дар асрҳои 14–15 ташкил ёфтааст. Аҳолии асосиаш гурӯҳи этникии мерина (нигар Малагасиҳо). Дар аҳди ҳукумати Андриаманелу (тақрибан 1540–75) ва Раламбу (тақрибан 1575–1610) заминҳои қисми марказии ҷазира муттаҳид шуданд. Дар замони ҳукмронии писари Раламбу – Андрианҷак (тақрибан 1610–30) ҳудуди давлат васеъ шуда, пойтахти Имерина – Аналаманг (номи баъдинааш Антананарив) бунёд гардид. Дар аҳди Андриамасинавалуна (тақрибан 1667–1710) тамоми қаламрави сукунати қавми мерина ба ҳайати Имерина дохил шуд. Дар ин давра муносибатҳои феодалӣ ташаккул ёфта, кишоварзӣ, чорводорӣ, ҳунармандӣ ва тиҷорат тараққӣ кард. Ҷамъият ба табақаи ашроф (андриана), озодагон (хува: деҳқонон, тоҷирон) ва ғуломон тақсим шуд. Шоҳ молики тамоми замин буд ва ҳокимияти меросӣ дошт. Баъди фавти Андриамасинавалуна (1710) давлати Имерина ба мулкҳои мустақил ҷудо шуда, дар натиҷаи шиддати ошӯб ва низоъҳои дохилӣ таназзул ёфт. Соли 1803 қисми зиёди сарзамини Имерина ба ҳайати қаламрави шоҳ Андрианампуйнимерина (ҳукмронӣ 1794–1810) дохил шуданд. Вориси ӯ Радам I (1810–28) заминҳои боқимондаи ҷазираро муттаҳид карда, ба давлати мутамаркиз – шоҳии Мадагаскар асос гузошт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ Имерина ||8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Давлат]] {{ПБ}} q6s386rlno4ac58lzn9la7cl3niciqn 1473086 1473085 2026-05-18T06:30:14Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473086 wikitext text/x-wiki '''Имерина''' (Imerna), Имерна, давлат дар ҷазираи [[Мадагаскар]]. Дар асрҳои 14–15 ташкил ёфтааст. Аҳолии асосиаш гурӯҳи этникии мерина (нигар Малагасиҳо). == Таърих == Дар аҳди ҳукумати Андриаманелу (тақрибан 1540–75) ва Раламбу (тақрибан 1575–1610) заминҳои қисми марказии ҷазира муттаҳид шуданд. Дар замони ҳукмронии писари Раламбу – Андрианҷак (тақрибан 1610–30) ҳудуди давлат васеъ шуда, пойтахти Имерина – Аналаманг (номи баъдинааш Антананарив) бунёд гардид. Дар аҳди Андриамасинавалуна (тақрибан 1667–1710) тамоми қаламрави сукунати қавми мерина ба ҳайати Имерина дохил шуд. Дар ин давра муносибатҳои феодалӣ ташаккул ёфта, [[кишоварзӣ]], [[чорводорӣ]], [[Ҳунарманд|ҳунармандӣ]] ва [[Тиҷорати озод|тиҷорат]] тараққӣ кард. Ҷамъият ба табақаи ашроф (андриана), озодагон (хува: деҳқонон, тоҷирон) ва ғуломон тақсим шуд. Шоҳ молики тамоми замин буд ва ҳокимияти меросӣ дошт. Баъди фавти Андриамасинавалуна (1710) давлати Имерина ба мулкҳои мустақил ҷудо шуда, дар натиҷаи шиддати ошӯб ва низоъҳои дохилӣ таназзул ёфт. Соли 1803 қисми зиёди сарзамини Имерина ба ҳайати қаламрави шоҳ Андрианампуйнимерина (ҳукмронӣ 1794–1810) дохил шуданд. Вориси ӯ Радам I (1810–28) заминҳои боқимондаи ҷазираро муттаҳид карда, ба давлати мутамаркиз – шоҳии Мадагаскар асос гузошт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ Имерина ||8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Давлат]] {{ПБ}} 24dyt310s28n7p4rp9qmsvp2wqypjjl 1473087 1473086 2026-05-18T06:30:41Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473087 wikitext text/x-wiki {{Ҷазира}} '''Имерина''' (Imerna), Имерна, давлат дар ҷазираи [[Мадагаскар]]. Дар асрҳои 14–15 ташкил ёфтааст. Аҳолии асосиаш гурӯҳи этникии мерина (нигар Малагасиҳо). == Таърих == Дар аҳди ҳукумати Андриаманелу (тақрибан 1540–75) ва Раламбу (тақрибан 1575–1610) заминҳои қисми марказии ҷазира муттаҳид шуданд. Дар замони ҳукмронии писари Раламбу – Андрианҷак (тақрибан 1610–30) ҳудуди давлат васеъ шуда, пойтахти Имерина – Аналаманг (номи баъдинааш Антананарив) бунёд гардид. Дар аҳди Андриамасинавалуна (тақрибан 1667–1710) тамоми қаламрави сукунати қавми мерина ба ҳайати Имерина дохил шуд. Дар ин давра муносибатҳои феодалӣ ташаккул ёфта, [[кишоварзӣ]], [[чорводорӣ]], [[Ҳунарманд|ҳунармандӣ]] ва [[Тиҷорати озод|тиҷорат]] тараққӣ кард. Ҷамъият ба табақаи ашроф (андриана), озодагон (хува: деҳқонон, тоҷирон) ва ғуломон тақсим шуд. Шоҳ молики тамоми замин буд ва ҳокимияти меросӣ дошт. Баъди фавти Андриамасинавалуна (1710) давлати Имерина ба мулкҳои мустақил ҷудо шуда, дар натиҷаи шиддати ошӯб ва низоъҳои дохилӣ таназзул ёфт. Соли 1803 қисми зиёди сарзамини Имерина ба ҳайати қаламрави шоҳ Андрианампуйнимерина (ҳукмронӣ 1794–1810) дохил шуданд. Вориси ӯ Радам I (1810–28) заминҳои боқимондаи ҷазираро муттаҳид карда, ба давлати мутамаркиз – шоҳии Мадагаскар асос гузошт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ Имерина ||8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Давлат]] {{ПБ}} lovuoe2e2i1j519s885o5se0ygpo0p9 0 331518 1473088 2026-05-18T06:37:02Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иминоасидҳо, асидҳои карбоние, ки дар таркибашон иминогурӯҳ (NH) доранд. Дар таркиби бисёр сафедаҳои ҳайвонот, наботот ва микробҳо Иминоасидҳои сиклӣ – пролин ва оксипролин мавҷуданд. Табодули Иминоасидҳо дар андомгон ба табодули аминокислотаҳо вобаста буд... 1473088 wikitext text/x-wiki Иминоасидҳо, асидҳои карбоние, ки дар таркибашон иминогурӯҳ (NH) доранд. Дар таркиби бисёр сафедаҳои ҳайвонот, наботот ва микробҳо Иминоасидҳои сиклӣ – пролин ва оксипролин мавҷуданд. Табодули Иминоасидҳо дар андомгон ба табодули аминокислотаҳо вобаста буда, Иминоасидҳо аз онҳо дар натиҷаи ҷудо шудани ҳидроген ҳосил мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Эзоҳ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Кимиё]] {{ПБ}} e93xjvysnn8ntxqf58ubftzf7p4hnvj 1473089 1473088 2026-05-18T06:38:33Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473089 wikitext text/x-wiki '''Иминоасидҳо''', асидҳои карбоние, ки дар таркибашон иминогурӯҳ (NH) доранд. Дар таркиби бисёр [[Сафедаҳо|сафедаҳои]] [[ҳайвонот]], [[Рустаниҳо|наботот]] ва микробҳо Иминоасидҳои сиклӣ – пролин ва оксипролин мавҷуданд. Табодули Иминоасидҳо дар андомгон ба табодули [[аминокислотаҳо]] вобаста буда, Иминоасидҳо аз онҳо дар натиҷаи ҷудо шудани [[ҳидроген]] ҳосил мешаванд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Эзоҳ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Кимиё]] {{ПБ}} 2b6hwtk9h6h4ywoov1w7ymfjrlukiyw 0 331519 1473092 2026-05-18T10:14:59Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{маҷалла}} '''Илоҳиёти Инқилоб'''— ҷараёни иҷтимоӣ, сиёсӣ ва динии ҳаракати экуменистӣ (лот. – ҷаҳонӣ) дар протестантизми нимаи дуввуми асри 20. Ташаккули И. и. ифодаи амиқи ахлоқи иҷтимоии экуменизм аст, ки дар таълимоти «ҷамъияти масъул» инъикос ёфтааст. Соли 1... 1473092 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илоҳиёти Инқилоб'''— ҷараёни иҷтимоӣ, сиёсӣ ва динии ҳаракати экуменистӣ (лот. – ҷаҳонӣ) дар протестантизми нимаи дуввуми асри 20. Ташаккули И. и. ифодаи амиқи ахлоқи иҷтимоии экуменизм аст, ки дар таълимоти «ҷамъияти масъул» инъикос ёфтааст. Соли 1966 дар конференсияи «Калисо ва ҷамъият» (Женева) аввалин бор ба ҷои калисоҳо (аъзои ҳаракати экуменистӣ) гурӯҳи масеҳиён ё масеҳиёни алоҳида, ки аз ҷамоаҳои динии худ намояндагӣ мекарданд, ширкат доштанд. Дар ин ҳамоиш сухан аз масоили сиёсӣ ва иҷтимоие рафт, ки бевосита ба шуур ва илоҳиётшиносии масеҳӣ ворид шуда буд. Аксарияти ширкаткунандагони конференсия ба хулосае омаданд, ки инқилоб ягона роҳи пешрафт ба сӯи оянда аст. Вобаста ба ин, масеҳиён дар рафти татбиқи тағйироти иҷтимоию сиёсӣ назари хешро ба зӯроварии инқилобӣ дигар карданд. Дар ҳамоиши мазкур талаби таҳия ва ташаккули ақидаву таълимоти нави иҷтимоиву ахлоқӣ гузошта шуд. Илоҳиётшинос Р. Шолл (Амрикои Лотинӣ) назарияи «илоҳиёти инқилоб»-ро пешниҳод кард. Мазмуни асосии И. и. ба тарзи муҷаз чунин аст: сохторҳои мавҷуд барои тағйироту дигаргунии таъҷилии ҷавобгӯи замон қодир нестанд. Ҳама гуна кӯшишу ҳаракати дигаргунсозии ҷомеа аз роҳи ислоҳот ба муқовимату муқобилати муассисаҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва давлатӣ рӯ ба рӯ мешаванд. Пас, ягона роҳи дигаргунсозии ҳаёт мавқеи ҷамоатҳои динӣ ва диндорони ҷаҳон ва умуман васоили инқилобист, яъне инқилобу васоити муборизаи инқилобӣ, усулу тактикаи инқилобӣ нисбат ба тартиботу таркиботи мавҷуд, ки ихтиёран ҳеч гуна тағйиротро қабул надорад. «Раҳоӣ», яъне инқилоб бояд аз «берун» аз ҷониби «исёнгарони зеҳнӣ» сар занад, зеро инқилоби табақаи поин (омма) хатарнок аст. Зарурату рафти инқилобро танҳо масеҳият метавонад назорат кунад. Яъне И. и. «такмил»-у «беҳбудӣ»-и ҷомеаи динию сармоядориро тавассути иваз намудани ҷиҳатҳои «куҳнаву» номатлуби он тарғиб мекард. Аз ин назар, сарварони И. и., мас., Р. Шолл, андешаҳои Г. Маркузеро дар ҳалли масоили инқилоб асосӣ медонанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоҳиёти Инқилоб |8|муаллиф= А. Шарифов }} l1adeuh4dd3r664rfyvx1jdm79gcfa9 1473093 1473092 2026-05-18T10:19:43Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473093 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илоҳиёти Инқилоб'''— ҷараёни иҷтимоӣ, сиёсӣ ва динии ҳаракати экуменистӣ (лот. – ҷаҳонӣ) дар протестантизми нимаи дуввуми асри XXI. Ташаккули илоҳиёти инқилоб ифодаи амиқи ахлоқи иҷтимоии экуменизм аст, ки дар таълимоти «ҷамъияти масъул» инъикос ёфтааст. Соли 1966 дар конференсияи «Калисо ва ҷамъият» (Женева) аввалин бор ба ҷои калисоҳо (аъзои ҳаракати экуменистӣ) гурӯҳи масеҳиён ё масеҳиёни алоҳида, ки аз ҷамоаҳои динии худ намояндагӣ мекарданд, ширкат доштанд. Дар ин ҳамоиш сухан аз масоили сиёсӣ ва иҷтимоие рафт, ки бевосита ба шуур ва илоҳиётшиносии масеҳӣ ворид шуда буд. Аксарияти ширкаткунандагони конференсия ба хулосае омаданд, ки инқилоб ягона роҳи пешрафт ба сӯи оянда аст. Вобаста ба ин, масеҳиён дар рафти татбиқи тағйироти иҷтимоию сиёсӣ назари хешро ба зӯроварии инқилобӣ дигар карданд. Дар ҳамоиши мазкур талаби таҳия ва ташаккули ақидаву таълимоти нави иҷтимоиву ахлоқӣ гузошта шуд. Илоҳиётшинос Р. Шолл (Амрикои Лотинӣ) назарияи «илоҳиёти инқилоб»-ро пешниҳод кард. Мазмуни асосии илоҳиёти инқилоб ба тарзи муҷаз чунин аст: сохторҳои мавҷуд барои тағйироту дигаргунии таъҷилии ҷавобгӯи замон қодир нестанд. Ҳама гуна кӯшишу ҳаракати дигаргунсозии ҷомеа аз роҳи ислоҳот ба муқовимату муқобилати муассисаҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва давлатӣ рӯ ба рӯ мешаванд. Пас, ягона роҳи дигаргунсозии ҳаёт мавқеи ҷамоатҳои динӣ ва диндорони ҷаҳон ва умуман васоили инқилобист, яъне инқилобу васоити муборизаи инқилобӣ, усулу тактикаи инқилобӣ нисбат ба тартиботу таркиботи мавҷуд, ки ихтиёран ҳеч гуна тағйиротро қабул надорад. «Раҳоӣ», яъне инқилоб бояд аз «берун» аз ҷониби «исёнгарони зеҳнӣ» сар занад, зеро инқилоби табақаи поин (омма) хатарнок аст. Зарурату рафти инқилобро танҳо масеҳият метавонад назорат кунад. Яъне илоҳиёти инқилоб «такмил»-у «беҳбудӣ»-и ҷомеаи динию сармоядориро тавассути иваз намудани ҷиҳатҳои «куҳнаву» номатлуби он тарғиб мекард. Аз ин назар, сарварони илоҳиёти инқилоб, мас., Р. Шолл, андешаҳои Г. Маркузеро дар ҳалли масоили инқилоб асосӣ медонанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоҳиёти Инқилоб |8|муаллиф= А. Шарифов }} 9fmds46w56wzpf1hzz7krm7jbev1c44 0 331520 1473094 2026-05-18T10:23:22Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{маҷалла}} '''Илоҳиёти либералӣ''' — ҷараёни динӣ, иҷтимоию сиёсии равияи протестантизм. Асосгузори И. л. файласуфи олмонӣ Ф. Шлейермахер (1768–1834) эътироф шудааст. Баъдтар илоҳиётшиносони охири асри 19 ва аввали асри 20 А. Ричл (1822–89), Э. Трелч (1865–1923), А. Гарнак (1851–... 1473094 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илоҳиёти либералӣ''' — ҷараёни динӣ, иҷтимоию сиёсии равияи протестантизм. Асосгузори И. л. файласуфи олмонӣ Ф. Шлейермахер (1768–1834) эътироф шудааст. Баъдтар илоҳиётшиносони охири асри 19 ва аввали асри 20 А. Ричл (1822–89), Э. Трелч (1865–1923), А. Гарнак (1851–1930) никоти мухталифи И. л.-ро такмилу идома доданд. Онҳо (хусусан Шлейермахер ва Гарнак) зери таъсири фалсафаи И. Кант ба протестантизми лютеранӣ шакли нави фалсафӣ, иҷтимоӣ ва ахлоқӣ бахшиданд. Таъсири таълимоти И. л. дар инкишофи афкори илоҳиёти протестантии асрҳои 19–20 бузург аст. Шлейермахер ва пайравонаш дар ҳалли масъалаҳои илоҳиётшиносӣ назари гуногун доштанд, вале ҳамаи онҳоро масъалаҳои иҷтимоию фалсафӣ, ахлоқӣ ва инсон муттаҳид мекарданд, зеро барои И. л. маҳаки баррасӣ фалсафаи дин аст. Гарнак тамоюли иҷтимоию ахлоқии масеҳият ва мақоми онро дар тағйири шароити зиндагии одамон таъкид мекард. Ӯ гуфта буд, ки вазифаи ҳар масеҳӣ иштироки фаъол дар ҳифзи муҳити зист, расонидани ёрии моддию маънавӣ ба одамон мисли Исои Масеҳ аст, ки одами муқаррарии заминӣ буд. Масъалаҳои ахлоқӣ, иҷтимоию фалсафӣ, кӯшиши дарёфти «салтанати илоҳӣ дар рӯи Замин, на дар охират» нуктаест, ки намояндагони И. л.-ро бо афкори илоҳиёти протестантии асри 20 пайванд мекард. Хусусияти асосии И. л. бартарияти масъалаҳои инсоншиносии он аст. Масъалаи инсон нуктаи муҳимми И. л. буда, он дар ҷои аввал инсон ва олами ӯ ва баъд Худоро мегузорад. Чунин тарзи масъалагузорӣ хилофи таълимоти М. Лютер ва Ж. Калвин буд, ки инсон дар он дар ҳоли тобеият қарор дошт. Аз назари асосгузори И. л. Шлейермахер (дар ду боби аввали китобаш «Сухан аз дин»), моҳияти дин ду қисм аст: зоҳирӣ ва ботинӣ. Қисми зоҳирӣ парастиш ва аҳкоми дин буда, бо ин роҳ инсон дари дарёфти маърифати манбаи ҳақиқии эътиқоди диниро барои худ мебандад. Дарёфти аслии эътиқоди динӣ танҳо дар ҳолати такомули пурраи нафс, ки мабдаи ҳақиқии маърифати динист, имконпазир мегардад. Мувофиқи И. л., ваҳдат бо Кайҳон ошкор мегардад. Маҳз ҳамин ҷо дини ҳақиқӣ пайдо мешавад. Барои Шлейермахер ваҳй ин ошкор шудани Кайҳон ва ҳаёти ботинии инсон аст; илҳоми динӣ ифодаи умумӣ барои «ҳисси ахлоқи ҳақиқӣ ва озодист»; неъмати илоҳӣ «ифодаи умумӣ барои ваҳй ва илҳом аст». Муносибати шаккоконаи И. л. нисбат ба аҳком ва илоҳиёти расмии масеҳӣ, бо баёни нукоти тарбияи динӣ, ба ҷои баёни нукоти аҳком иваз гардид. Шлейермахер масъалаи маргро низ хилофи андешаи маъмули масеҳӣ тарҳрезӣ кардааст: марг чизест, ки тавассути он инсон аз «ман»-и маҳдуди хеш раҳо ёфта, дар ҳаёти дунявӣ аз роҳи муҳаббати илоҳӣ ба олами бақо мушарраф мешавад. Ӯ шакли олии ваҳдатро дар муҳаббати инсонӣ медид. А. Гарнак дар таъбири илоҳиёт диққати асосиро ба ҷиҳати ахлоқии он равона кардааст. Аз нигоҳи ӯ Исои Масеҳ ахлоқу динро пайванд дода, динро рӯҳи ахлоқ ва ахлоқро ҷисми дин донистааст. И. л. ба даст кашидан аз олами заминӣ даъват намекард. Баръакс, таълим медод, ки инсон бояд бо ахлоқу қаноат ва фаъолияти иҷтимоӣ дар олами дунявӣ (секулярӣ) такомули динро фароҳам оварад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоҳиёти либералӣ |8|муаллиф= }} 6ymijvan95p2s9w889gtuv4ja79nonb 1473095 1473094 2026-05-18T10:30:09Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473095 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илоҳиёти либералӣ''' — ҷараёни динӣ, иҷтимоию сиёсии равияи протестантизм. Асосгузори илоҳиёти либералӣ файласуфи олмонӣ Ф. Шлейермахер (1768–1834) эътироф шудааст. Баъдтар илоҳиётшиносони охири асри 19 ва аввали асри 20 А. Ричл (1822–89), Э. Трелч (1865–1923), А. Гарнак (1851–1930) никоти мухталифи илоҳиёти либералӣ-ро такмилу идома доданд. Онҳо (хусусан Шлейермахер ва Гарнак) зери таъсири фалсафаи Имануел Кант ба протестантизми лютеранӣ шакли нави фалсафӣ, иҷтимоӣ ва ахлоқӣ бахшиданд. Таъсири таълимоти илоҳиёти либералӣ дар инкишофи афкори илоҳиёти протестантии асрҳои XIX–XX бузург аст. Шлейермахер ва пайравонаш дар ҳалли масъалаҳои илоҳиётшиносӣ назари гуногун доштанд, вале ҳамаи онҳоро масъалаҳои иҷтимоию фалсафӣ, ахлоқӣ ва инсон муттаҳид мекарданд, зеро барои илоҳиёти либералӣ маҳаки баррасӣ фалсафаи дин аст. Гарнак тамоюли иҷтимоию ахлоқии масеҳият ва мақоми онро дар тағйири шароити зиндагии одамон таъкид мекард. Ӯ гуфта буд, ки вазифаи ҳар масеҳӣ иштироки фаъол дар ҳифзи муҳити зист, расонидани ёрии моддию маънавӣ ба одамон мисли Исои Масеҳ аст, ки одами муқаррарии заминӣ буд. Масъалаҳои ахлоқӣ, иҷтимоию фалсафӣ, кӯшиши дарёфти «салтанати илоҳӣ дар рӯи Замин, на дар охират» нуктаест, ки намояндагони илоҳиёти либералӣро бо афкори илоҳиёти протестантии асри 20 пайванд мекард. Хусусияти асосии илоҳиёти либералӣ бартарияти масъалаҳои инсоншиносии он аст. Масъалаи инсон нуктаи муҳимми илоҳиёти либералӣ. буда, он дар ҷои аввал инсон ва олами ӯ ва баъд Худоро мегузорад. Чунин тарзи масъалагузорӣ хилофи таълимоти М. Лютер ва Ж. Калвин буд, ки инсон дар он дар ҳоли тобеият қарор дошт. Аз назари асосгузори Илоҳиёти либералӣ Шлейермахер (дар ду боби аввали китобаш «Сухан аз дин»), моҳияти дин ду қисм аст: зоҳирӣ ва ботинӣ. Қисми зоҳирӣ парастиш ва аҳкоми дин буда, бо ин роҳ инсон дари дарёфти маърифати манбаи ҳақиқии эътиқоди диниро барои худ мебандад. Дарёфти аслии эътиқоди динӣ танҳо дар ҳолати такомули пурраи нафс, ки мабдаи ҳақиқии маърифати динист, имконпазир мегардад. Мувофиқи Илоҳиёти либералӣ, ваҳдат бо Кайҳон ошкор мегардад. Маҳз ҳамин ҷо дини ҳақиқӣ пайдо мешавад. Барои Шлейермахер ваҳй ин ошкор шудани Кайҳон ва ҳаёти ботинии инсон аст; илҳоми динӣ ифодаи умумӣ барои «ҳисси ахлоқи ҳақиқӣ ва озодист»; неъмати илоҳӣ «ифодаи умумӣ барои ваҳй ва илҳом аст». Муносибати шаккоконаи Илоҳиёти либералӣ. нисбат ба аҳком ва илоҳиёти расмии масеҳӣ, бо баёни нукоти тарбияи динӣ, ба ҷои баёни нукоти аҳком иваз гардид. Шлейермахер масъалаи маргро низ хилофи андешаи маъмули масеҳӣ тарҳрезӣ кардааст: марг чизест, ки тавассути он инсон аз «ман»-и маҳдуди хеш раҳо ёфта, дар ҳаёти дунявӣ аз роҳи муҳаббати илоҳӣ ба олами бақо мушарраф мешавад. Ӯ шакли олии ваҳдатро дар муҳаббати инсонӣ медид. А. Гарнак дар таъбири илоҳиёт диққати асосиро ба ҷиҳати ахлоқии он равона кардааст. Аз нигоҳи ӯ Исои Масеҳ ахлоқу динро пайванд дода, динро рӯҳи ахлоқ ва ахлоқро ҷисми дин донистааст. Илоҳиёти либералӣ ба даст кашидан аз олами заминӣ даъват намекард. Баръакс, таълим медод, ки инсон бояд бо ахлоқу қаноат ва фаъолияти иҷтимоӣ дар олами дунявӣ (секулярӣ) такомули динро фароҳам оварад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоҳиёти либералӣ |8|муаллиф= }} tvtxwaae68z1u96xq7lk2ua0s430ajh 1473096 1473095 2026-05-18T10:31:33Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473096 wikitext text/x-wiki {{маҷалла}} '''Илоҳиёти либералӣ''' — ҷараёни динӣ, иҷтимоию сиёсии равияи протестантизм. Асосгузори илоҳиёти либералӣ файласуфи олмонӣ Ф. Шлейермахер (1768–1834) эътироф шудааст. Баъдтар илоҳиётшиносони охири асри 19 ва аввали асри 20 А. Ричл (1822–89), Э. Трелч (1865–1923), А. Гарнак (1851–1930) никоти мухталифи илоҳиёти либералӣ-ро такмилу идома доданд. Онҳо (хусусан Шлейермахер ва Гарнак) зери таъсири фалсафаи Имануел Кант ба протестантизми лютеранӣ шакли нави фалсафӣ, иҷтимоӣ ва ахлоқӣ бахшиданд. Таъсири таълимоти илоҳиёти либералӣ дар инкишофи афкори илоҳиёти протестантии асрҳои XIX–XX бузург аст. Шлейермахер ва пайравонаш дар ҳалли масъалаҳои илоҳиётшиносӣ назари гуногун доштанд, вале ҳамаи онҳоро масъалаҳои иҷтимоию фалсафӣ, ахлоқӣ ва инсон муттаҳид мекарданд, зеро барои илоҳиёти либералӣ маҳаки баррасӣ фалсафаи дин аст. Гарнак тамоюли иҷтимоию ахлоқии масеҳият ва мақоми онро дар тағйири шароити зиндагии одамон таъкид мекард. Ӯ гуфта буд, ки вазифаи ҳар масеҳӣ иштироки фаъол дар ҳифзи муҳити зист, расонидани ёрии моддию маънавӣ ба одамон мисли Исои Масеҳ аст, ки одами муқаррарии заминӣ буд. Масъалаҳои ахлоқӣ, иҷтимоию фалсафӣ, кӯшиши дарёфти «салтанати илоҳӣ дар рӯи Замин, на дар охират» нуктаест, ки намояндагони илоҳиёти либералӣро бо афкори илоҳиёти протестантии асри 20 пайванд мекард. Хусусияти асосии илоҳиёти либералӣ бартарияти масъалаҳои инсоншиносии он аст. Масъалаи инсон нуктаи муҳимми илоҳиёти либералӣ. буда, он дар ҷои аввал инсон ва олами ӯ ва баъд Худоро мегузорад. Чунин тарзи масъалагузорӣ хилофи таълимоти М. Лютер ва Ж. Калвин буд, ки инсон дар он дар ҳоли тобеият қарор дошт. Аз назари асосгузори Илоҳиёти либералӣ Шлейермахер (дар ду боби аввали китобаш «Сухан аз дин»), моҳияти дин ду қисм аст: зоҳирӣ ва ботинӣ. Қисми зоҳирӣ парастиш ва аҳкоми дин буда, бо ин роҳ инсон дари дарёфти маърифати манбаи ҳақиқии эътиқоди диниро барои худ мебандад. Дарёфти аслии эътиқоди динӣ танҳо дар ҳолати такомули пурраи нафс, ки мабдаи ҳақиқии маърифати динист, имконпазир мегардад. Мувофиқи илоҳиёти либералӣ, ваҳдат бо Кайҳон ошкор мегардад. Маҳз ҳамин ҷо дини ҳақиқӣ пайдо мешавад. Барои Шлейермахер ваҳй ин ошкор шудани Кайҳон ва ҳаёти ботинии инсон аст; илҳоми динӣ ифодаи умумӣ барои «ҳисси ахлоқи ҳақиқӣ ва озодист»; неъмати илоҳӣ «ифодаи умумӣ барои ваҳй ва илҳом аст». Муносибати шаккоконаи илоҳиёти либералӣ нисбат ба аҳком ва илоҳиёти расмии масеҳӣ, бо баёни нукоти тарбияи динӣ, ба ҷои баёни нукоти аҳком иваз гардид. Шлейермахер масъалаи маргро низ хилофи андешаи маъмули масеҳӣ тарҳрезӣ кардааст: марг чизест, ки тавассути он инсон аз «ман»-и маҳдуди хеш раҳо ёфта, дар ҳаёти дунявӣ аз роҳи муҳаббати илоҳӣ ба олами бақо мушарраф мешавад. Ӯ шакли олии ваҳдатро дар муҳаббати инсонӣ медид. А. Гарнак дар таъбири илоҳиёт диққати асосиро ба ҷиҳати ахлоқии он равона кардааст. Аз нигоҳи ӯ Исои Масеҳ ахлоқу динро пайванд дода, динро рӯҳи ахлоқ ва ахлоқро ҷисми дин донистааст. Илоҳиёти либералӣ ба даст кашидан аз олами заминӣ даъват намекард. Баръакс, таълим медод, ки инсон бояд бо ахлоқу қаноат ва фаъолияти иҷтимоӣ дар олами дунявӣ (секулярӣ) такомули динро фароҳам оварад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоҳиёти либералӣ |8|муаллиф= }} gco4fmqqyvghigdsallq0horxfx0rsz 0 331521 1473097 2026-05-18T10:46:33Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {| class="wikitable infobox" style="float:right; width:300px;" |+ Бишопур |- ! Номи аслӣ | {{lang-fa|بیشاپور}} |- ! Кишвар | [[Эрон]] |- ! Устон | [[Форс (устон)|Форс]] |- ! Навъ | Шаҳри қадим |- ! Соли таъсис | 226 |- ! Асосгузор | [[Шопури I]] |- ! Акс | [[акс:Bishapur_(Iran)_Sassanid_Period_2.jpg|300px]] |- ! Тавзеҳ | Харобаҳои Бишопур |- ! Ҳамо... 1473097 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable infobox" style="float:right; width:300px;" |+ Бишопур |- ! Номи аслӣ | {{lang-fa|بیشاپور}} |- ! Кишвар | [[Эрон]] |- ! Устон | [[Форс (устон)|Форс]] |- ! Навъ | Шаҳри қадим |- ! Соли таъсис | 226 |- ! Асосгузор | [[Шопури I]] |- ! Акс | [[акс:Bishapur_(Iran)_Sassanid_Period_2.jpg|300px]] |- ! Тавзеҳ | Харобаҳои Бишопур |- ! Ҳамоҳангӣ | 29°46′35″ N 51°34′22″ E |- ! ЮНЕСКО | 1568-006 |} '''Бишопур''' ({{lang-fa|بیشاپور}}) — шаҳри бостонии [[Эрон]], ки дар ҷануби Фолиёни муосир дар [[Шаҳристони Козирун|шаҳристони Козеруни]] [[устони Форс]], [[Эрон]]и муосир, дар роҳи қадимии байни [[Порс]] ва [[Элом]] ҷойгир буд. Ин роҳ пойтахти Сосониён — [[Истахрӣ|Истахр]] (дар наздикии [[Персеполис (комикс)|Персепол]]) ва [[Ктесифон]]ро мепайваст. Шаҳр муддате пойтахти Империяи Форс буд. Бишопур дар наздикии гузаргоҳе бар рӯди бунёд шуда буд ва дар ҳамон макон инчунин қалъае бо обанборҳои дар санг кандашуда ва дараи рӯд бо шаш нақши барҷастаи сосонӣ ҷойгир аст. == Таърих == [[акс:Bishapour palais Shapur.jpg|thumb|left|Харобаҳои қасри Шопур дар Бишопур.]] Номи Бишопур аз ''Бей-Шопур'' гирифта шуда, маънои «Ҳоким Шопур»-ро дорад<ref>{{Cite web|url=[http://www.iranicaonline.org/articles/bisapur-town|title=Welcome](http://www.iranicaonline.org/articles/bisapur-town|title=Welcome) to Encyclopaedia Iranica|archive-date=2019-08-02|access-date=2025-09-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190802155705/http://www.iranicaonline.org/articles/bisapur-town|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20190802155705/http://www.iranicaonline.org/articles/bisapur-town|url-status=live}})</ref>. Шаҳр дар соҳили рӯди Руде-Сефуд (шохоби [[Рудхонаи Шопур]]) дар 266 сол аз ҷониби шоҳ [[Шопури I]] (241–272), дуюмин подшоҳи [[Давлати Сосониён|Форси Сосонӣ]], бунёд шудааст. Ӯ ба румиён чандин шикасти ҷиддӣ расонд: император [[Гордиани III]]-ро кушт ва император [[Валериани I]]-ро асир гирифт. Дар ин ҷо Шопур пойтахти худро аз [[Истахрӣ|Истахр]] кӯчонд. Шаҳр бо нақшҳои барҷастаи зиёде, ки пирӯзии Шопур бар румиёнро ситоиш мекунанд, оро дода шудааст. Дар сохтмони шаҳр сарбозони асири румии император [[Валериани I]], ки дар 260 сол мағлуб шуда буд, иштирок доштанд. Аммо шаҳр дар ҷои холӣ сохта нашуда буд — бостоншиносон осори тамаддунҳои [[Портҳо|портӣ]] ва [[Элом|эломӣ]]-ро ошкор карданд. Баъдтар пойтахт ба [[Ктесифон]] интиқол ёфт, аммо шаҳр то истилои арабҳо дар VII аср аҳамияти худро нигоҳ дошт ва сокинон то X аср дар он зиндагӣ мекарданд. Шаҳр тарҳи росткунҷа бо шабакаи мунтазами кӯчаҳои дохилии шаҳр дошт, ки ба тарҳи шаҳрҳои румӣ шабоҳат дошт. Ин тарҳ дигар ҳеҷ гоҳ дар меъмории Форс такрор нашуд<ref>{{cite book|last1=Salma |first1=K. Jayyusi|last2=Holod|first2=Renata|last3=Petruccioli|first3=Attilio|last4=André|first4=Raymond|title=The City in the Islamic World|date=2008|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=9789004162402|page=174}}</ref>. == Кофтуковҳо ва таҳқиқот == [[акс:Bishapur by Eugène Flandin.jpg|thumb|Бишопур дар соли 1840; наққошии [[Фланден, Эжен|Эжен Фланден]] аз китоби «Сафар ба Форс» (''Voyage en Perse'').]] Дар солҳои 1930 бостоншиноси украиниву фаронсавӣ [[Гиршман, Роман Михайлович|Роман Гиршман]] ин мавзеъро поксозӣ кард. Бостоншиноси бритониёӣ Ҷорҷина Ҳеррманн инчунин китобе дар бораи нақшҳои барҷастаи сосонии Бишопур навишт, ки соли 1980 нашр шуд<ref>{{cite book |last1=Herrmann |first1=Georgia |title=Sasanian rock reliefs at Bishapur. part 1, Bishapur III Triumph attributed to Shapur I |date=1980 |publisher=Deitrich Reimer Verlag |location=Berlin |isbn=9783496001317 |oclc=59815517 }}</ref>. == Ҷойҳои асосии диданӣ == {{main|Маъбади Аноҳит (Бишопур)}} Қисми асосии кофтуковҳо дар бахши шоҳонаи шарқи шаҳр анҷом дода шуданд. Дар канори қаср маъбади об сохта шуда буд, ки ҳамчун маъбади Аноҳит тафсир мешавад. Фарш аз тахтасангҳои мармарии сиёҳ бо ҳошияи мозаикӣ пӯшонида шуда буд. Дар қисми болоии ҳар як тоқча тасвири занони урён зери рӯйпӯшҳои шаффоф — раққосон, навозандагон, канизон, занони гулчанбарбоф ва инчунин чандин хонуми ашрофи бо либоси бошукӯҳ тасвир ёфта буданд. <gallery widths="160" heights="140"> File:Mosaic01.jpg|alt=|Пораи мозаикаи форсиву румӣ дар фарши қасри Шопури I дар Бишопур. Ҳоло дар [[Осорхонаи миллии Эрон|Осорхонаи миллии Эрон]] нигоҳдорӣ мешавад. File:Bishapur zan, AO 26169.jpg|alt=|Мозаикаи мармарии давраи Сосониён, ки Роман Гиршман солҳои 1939–1941 кашф кардааст. File:Bishapour jarres.jpg|alt=|Кӯзаҳое, ки дар Бишопур ёфт шудаанд. File:Bishapour palaistemple.jpg|Нақшаи қасрҳо ва маъбадҳои Бишопур. </gallery> == Ҳамчунин нигаред == * [[Донишгоҳи Гундишопур]] * Шопур (ғор) * [[Меъмории Рими Қадим]] * [[Санъати Рими Қадим]] * [[Санъати Византия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [[https://web.archive.org/web/20121214044246/http://www.photoparsi.com/5/493-lack-of-consideratio-to-bishapur](https://web.archive.org/web/20121214044246/http://www.photoparsi.com/5/493-lack-of-consideratio-to-bishapur) Бишопур]; Аксҳо * ''Бишопур'', Аксҳо аз Эрон, [[https://www.livius.org/be-bm/bishapur/bishapur.html](https://www.livius.org/be-bm/bishapur/bishapur.html) ''Livius''] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20161110020054/http://www.livius.org/be-bm/bishapur/bishapur.html](https://web.archive.org/web/20161110020054/http://www.livius.org/be-bm/bishapur/bishapur.html) |date=2016-11-10 }}. * [[https://www.youtube.com/watch?v=NxM94DNz6MI](https://www.youtube.com/watch?v=NxM94DNz6MI) Шаҳри Бишопур] (Видео) {{ВС}} [[Гурӯҳ:Пайдоиш дар солҳои 260]] [[Гурӯҳ:266 сол]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои бостонии Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои аз байнрафтаи Эрон]] [[Гурӯҳ:Ёдгориҳои бостоншиносӣ дар устони Форс]] [[Гурӯҳ:Пойтахтҳои давлати Сосониён]] gy1wg545y8p0p5dm0u6mrq3n05ek5sa