Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 1745 1473209 1471143 2026-05-20T04:11:14Z VASHGIRD 8035 1473209 wikitext text/x-wiki [[Акс:Spines of the Tajik Soviet Encyclopedia.jpg|thumb|8 ҷилди [[Энсиклопедияи советии тоҷик|ЭСТ]] ва 3 ҷилди нашршудаи [[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|ЭМТ]]|300x300px]] '''Донишнома''' ({{lang-fa|دانشنامه}}), '''энсиклопе́дия''' (аз {{lang-grc|ἐγκύκλιος παιδεία}} — «омӯзиши фарогир» аз {{lang-grc2|κύκλος}} — доира + {{lang-grc2|παιδεία}} — омӯзиш) — [[нашрия]]и илмӣ ё илмию оммавӣ, ки аз тамоми соҳаҳои илм (донишномаи умумӣ) ё соҳаи ҷудогонаи он (донишномаи соҳавӣ) дониш медиҳад. == Мафҳум == Донишнома, китоберо гӯянд, ки маълумоти ҷомеъу мухтасаре роҷеъ ба ҳамаи донишҳои башарӣ ва ё як соҳаи махсус иртиботдоштаро дар бар гирад. Ин маълумот ба шакли мақолаҳо, ба тартиби алифбоӣ ва мавзуъӣ аст. Донишнома муодили калимаи фаронсавии encyclopédie (энсиклопеди) ва калимаи англисии encyclopédie (энсиклопедия) буда, ҳар ду гирифташуда аз вожаи encyclopaedia, сурати лотинии ибораи юнонии enkukliospaudeia ба маънои омӯзиши умумӣ ва мураккаб аз се ҷузъи en ба маънои «дар» ва kuklios ба маънои «доира» ва paudeia ба маънои «омӯзиш» аст. Энсиклопедия беш аз ду ҳазор сол ҳамчун китоби дарбаргирандаи хулосаи қобили фаҳм аз донишҳои мавҷуда пазируфта мешуд. Юнониёни бостон ин вожаро ба маънои маҷмуае аз мавод ва мавзуъоти омӯзишӣ ба кор мебурданд, ки шомили ҳафт мавзуъи асосии донишу фан, яъне дастури забон (сарфу наҳв), мантиқ, балоғат, ҳисоб, ҳандаса, мусиқӣ ва ҳайат буд. Аввалин бор Франсуа Рабле(адиби фаронсаӣ) ин калимаро дар тавзеҳи асари худ «Гаргантюа ва Пантагрюэл» ба кор бурд; нависандаи олмонӣ Раул Сколич нахустин шахсе буд, ки соли 1559 дар унвони навиштаи донишномагунаи худ – «Энсиклопедия ё маҷмуаи дониши ҷаҳон, аз ҷумла илоҳӣ ва ғайри илоҳӣ» (Encyclopaedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam prophanarum epistemon) калимаи энсиклопедияро ба кор бурдааст. Барои тақсимбандии донишномаҳо меъёрҳои гуногун ба назар гирифта мешаванд. Масалан, донишномаҳо аз назари ҳаҷм ба муфассалу мухтасар, аз назари фарогирии маълумот ба донишномаҳое, ки ҷавобгӯи ниёзҳои фаврӣ, донишномаҳои ҷавобгӯи ниёзҳои тахассусӣ, донишномаҳои электронӣ (онлайн), донишномаҳое, ки маълумоташон ҳам барои мутахассисон ва ҳам барои донишҷӯён ба кор меояд, донишномае, ки ҷанбаи омӯзишӣ низ доранд, тақсим шудаанд. Ҳамчунин донишномаҳо аз назари меъёру тартиб ба алифбоиву мавзуъӣ, вобаста ба ҳаҷми онҳо ба бузург (иборат аз даҳҳо ҷилд), кӯчак (10 – 12 ҷилд), мухтасар (4 – 6 ҷилд) ва 1–3-ҷилдӣ, ки маъмулан қомус ё луғати донишномаӣ ном доранд, тақсим мешаванд. Ҳар як аз ин донишномаҳо дорои нақшаи хос (тақсимбандии ҳаҷми умумии мақолаҳо мувофиқи соҳаву навъ) ва луғатнома (номгӯи комили вожаҳое, ки аз онҳо мақола сохта мешавад)-анд. == Таърих == [[Акс:Yongle Dadian Encyclopedia 1403.jpg|thumb|Донишномаи чинии [[Юнле Дадян]] ([[1403]])]] Донишнома дар ҷаҳон таърихи тулонӣ дорад. Бархе бар ин ақидаанд, ки собиқаи донишноманигорӣ дар Шарқ нисбат ба Ғарб тӯлонитар аст. Чиниҳо нахустин донишноманависон будаанд, ки аввалин донишномаи онҳо дар асри 15 пеш аз милод навишта шудаанд. Бузургтарин донишномаи катбӣ «Юн-ле» мебошад, ки таҳияи онро соли 403 м императори Чин Юн-ле фармон дода буд. Ин Донишнома аз 11 ҳазору 95 ҷилд иборат буд ва 510 ҳазор ё худ 300 млн иероглифро дар бар мегирифт. То имрӯз 40 дарсади матни он маҳфуз мондааст. Дар Ғарб, дар аҳди бостон касеро файласуф мегуфтанд, ки фарогирандаи ҳамаи донишҳову илмҳо бошад. Аз ин рӯ осори онҳоро чун ҷузъи аввалин донишномагунаҳо овардаанд ва ба ҳамин далел таълифоти Арастуву Афлотунро аз аввалин донишномаҳо шумураанд. Донишноманигориро дар Аврупо ба се давра тақсим кардаанд: аз Юнони Бостон то асри 17, аз аввали асри 18 то аввали асри 20 ва давраи муосир. Давраи нахустин давраи донишномагунаҳо ном гирифтааст. Дар давраи бостон таснифи пешинаи донишнома ба кишварҳои Юнону Рум бозмегардад. Мақсади юнониён ин буд, ки фарҳанги шифоҳии худро ба фарҳанги навишторӣ табдил диҳанд. Румиҳо низ мекӯшиданд, ки хулосае аз дониши замони худро ба китоб ворид намоянд. Муҳимтарин осори ин давра «Таърихи табиӣ» («Naturalis Historia»-и Гай Плиний Секунд (77 м.) буд, ки баъзе онро мувофиқи шеваи гирдоварии иттилоот аввалин донишнома дар ҷаҳон донистаанд. Асари донишманди фаронсавӣ Винстони Боваӣ (1190—1264), «Оинаи бузург» («Speculum majus», асри 13), бузургтарин дастоварди асри миёна ва бузургтарин донишномаи қабл аз асри 18буд. Бо «Эҳёи улуми кабир» («Great restoration of Sciences»)-и Ф.Бекон таҳаввули донишноманависӣ дар Аврупо оғоз гашта, дар асри 17 ва ибтидои асри 18 равиши танзими матолиби доирату-л-маориф аз мавзуъӣ ва соҳавӣ ба алифбоӣ табдил дода шуд. «Фарҳанги бузурги таърихӣ» («Grand dictionnaire historique» — 1643—1680)-и донишманди фаронсавӣ Луи Морери яке аз нахустин донишномаҳои алифбоӣ дар Аврупо буд, ки аз ҷиҳати матолиби зандагиномаӣ ва ҷуғрофиёӣ ва фарҳангӣ ғанӣ мебошад. Он соли 1674 дар ш. Леон интишор ёфта, ба забонҳои олмонӣ, итолиёӣ ва фаронсавӣ тарҷума шуд. Давраи дуввум давраи таҳаввули донишноманигорӣ дар Ғарб аст. Дар ин давра гароиш ба истифода аз шеваи муназзам дар тақсими улум дар миёни аҳли илм бартарӣ ёфт. Муҳимтарин донишномаҳои давра: «Доирату-л-маорифи фаннӣ»-и донишманд ва руҳонии инглис Ҷ. Ҳаррис (1666—1719), «Сиклипедия ё Фарҳанги ҷаҳонии улум» -и Е. Чамберс (1680—1740) дар соли 1727; «Донишномаи ҷомеъ»-и донишманди олмонӣ И. Ҳ. Зедлер («Great Universal Lexicon»(1732-50, дар 64 ҷилд), «Энсиклопедия ё Доирату-л-маорифи Ҷомеъ» («Encyclopédie») таҳти сарпарастии адиб ва файласуфи фаронсавӣ Д. Дидро, ки дар ҳамкорӣ бочанде аз мутафаккирони замонаш таълиф ва дар 27 ҷилд солҳои 1750-65 чоп шуд); Донишномаи маъруф ба «Брокҳаузи Бузург» (Brockhaus encyclopedia), тадвини Фридрих Арнолд Брокҳауз, ки дар солҳои 1796—1811 (чопи баъдӣ дар солҳои 1927-35,дар 20 ҷилд) интишор ёфт; «Донишномаи бузурги Британика» («Encyclopædia Britannica»), ки нахустин бор соли 1768 (Эдинбург, 3 ҷилд) оғоз шуда, соли 1771 ба поин расид ва батадриҷ соли 1929 чопи 14-уми он дар 24 ҷилд мунташир шуд; «Қомуси бузурги ҷомеи қарни 19» («Grand dictionnaire universel du XIXe siècle»)-изабоншиноси маъруфи фаронсавӣ Ларусс Пйер дар 17 ҷилд, солҳои 1866-76 ба нашр расид. Дар давраи севум донишноманигорӣ ба тарзи нав, бо роҳу равиши тоза шуруъ шуд. Дар нигориши донишномаҳои муосир на як муаллиф, балки ҳайати бузурги кормандон иштирок намуда, донишмандони соҳаҳои гуногуни илмро ба навиштани мақолаҳо ҷалб мекарданд. Яке аз донишномаҳои маъруфи давраи муосир «Донишномаи Бузурги Шӯравӣ» («Большая Советская Энциклопедия») мебошад, ки аз соли 1926 то 1978 се бор интишор ёфт; нашри охири он аз 30 ҷилд иборат аст. Барои он 8 ҳазор донишманд мақола навишта буданд, ки беш аз сад ҳазор мадхалро дар бар гирифтааст. Дар кишварҳои Аврупову Амрико донишноманависии муосир аз охири асри 19 ва ибтидои асри 20 оғоз шуд. [[Акс:1-ed-GSE.JPG|thumb|Нашри аввали [[Энсиклопедияи Калони Советӣ|донишномаи Калони Советӣ]]|left]] === Донишнома дар замони шӯравӣ === Солҳои аввали Ҳокимияти Советӣ В. И. Ленин дар бораи зарурати ташкили луғату энциклопедияҳои советӣ масъала гузошт. Донишномаҳои соҳавии зерин «Сельскохозяйственная энциклопедия» (ҷилдҳои 1-7, 1925-28), «Торговая энциклопедия» (ҷилдҳои 1-5, 1924-25), «Педагогическая энциклопедия» (ҷилдҳои 1-3, 1927-29) ва ғайра. Баробари нашри [[Энсиклопедияи калони советӣ|Донишномаи Калони Советӣ]] («Большая Советская Энциклопедия») марҳилаи нави инкишофи кори энциклопедӣ оғоз ёфт. 3 маротиба Энциклопедияи хурди советӣ нашр шуд. Дар соҳаи техника, тиб, адабиёт ва ғайра нашрҳои бисёрҷилдаи донишнома ҳастанд. Дар охири солҳои 50 ва ибтидои 60 нашриёти «Советская энциклопедия» оид ба 20 соҳа донишнома чоп мекардагӣ шуд. Охири солҳои 50 дар ҷумҳуриҳои иттифоқӣ ба забонҳои миллӣ оид ба тайёр ва нашр кардан донишномаҳо кор оғоз ёфт. Се нашри «Энциклопедияи бачагона» (ҷилдҳои 1-10, 1958-62; нашри 2-юми ҷ.-ҳои 1-12, 1964-69; нашри 3-юм, ҷилдҳои 1-12, 1971-78) дар илми советӣ воқеаи муҳим буд. [[Акс:Brockhaus Lexikon.jpg|thumb|[[Донишномаи Брокҳауз ва Ефрон]]]] === Донишномаҳои мамолики Аврупо в Амрико === Дар кишварҳои аврупоӣ яке аз кӯҳантарин донишномаҳо, ки то ҳол нашр мешавад, «[[Донишномаи Бритоннико]]» аст, соли 2010 нашри 15-уми он дар 32 ҷилдро дар бар мегирад<ref>{{Cite web|url=https://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2012/03/13/after-244-years-encyclopaedia-britannica-stops-the-presses/|title=After 244 Years, Encyclopaedia Britannica Stops the Presses|author=Julie Bosman|website=Media Decoder Blog|date=2012-03-13|lang=en-US|accessdate=2020-02-17}}</ref>. Донишномаҳои машҳури ҳозираи Ғарб «Донишномаи мусаввари аврупоию амрикоии универсалӣ», «Донишномаи итолиёии илм, адабиёт ва санъат», «[[Донишномаи Брокҳауз ва Ефрон|Донишномаи Брокҳауз]]», нашрияҳои сершумори фирмаи Ларуси Фаронса, «Донишномаи Амрико», «Эспос», «Итолиёно», «[[Донишномаи Бритоннико|Бритонико]]», «Макропедия», «Американо» «[[Энсиклопедияи калони советӣ|Большая Советская Энциклопедия]]» аз нахустдонишномаҳои мукаммали дунёянд, ки дигар донишномаҳои хурду бузурги давлату халқият ва маҳалҳои алоҳида ба асоси таҷрибаи ин донишномаҳо тадвину сохта шудаанд. == Асарҳои донишномаии тоҷику форс == Равияи ҷамъ кардани маълумот аз илмҳои гуногуни замони худ ба сурати як асари махсус аз қадим боз вуҷуд дошт, ки ''Авесто'' намунаи он аст. Ба риштаи таҳрир кашида шудани асарҳои донишномаӣ барои мардуми тоҷику форс падидаи нав нест ва асарҳои энсиклопедие чун [[Бундаҳишн (Китоб)|«Бундаҳишн»]], [[Динкард (Китоб)|«Динкард»]], «[[Ал-Қонун]]», «[[Донишномаи Алоӣ]]», «Матлаъу-л-улум» ва «Маҷмаъу-л-фунун», «[[Таърихи Табарӣ]]», «Сивону-л-ҳикмат», «[[Ал-Феҳрист]]», «[[Аҷоибу-л-булдон]]», «[[Сурату-л-арз]]» ва тазкираву баёзҳои сершумор намунаҳои китобҳои донишномаии қадиманд. Мафҳуми донишнома ҳамчун маҷмӯаи донишҳо, маълумоту иттилоот дар дунёи қадим пайдо шуда бошад ҳам, асосан дар давраи дуюми тамаддун — аз оғози асрҳои миёнаву давраи Эҳё таълифи донишномаи дақиқ бо мақолаҳои мураттаби алифбоӣ оғоз гардид ва аз ин дам аҳли илму маърифат ва фарҳанг ба ин махзани бебаҳои илму фарҳанг бештар таваҷҷуҳ намуданд. Дар давраи ислом бисёр асарҳои илмӣ навишта шуда буданд, аз ҷумла, асарҳои донишномаии умумӣ ва соҳавӣ. Дар онҳо маълумот баъзан аз рӯи як тартиб, баъзан омехта ва бо ҳам пайваста ва гоҳ ба тартиби алифбо, ба тарзи луғат оварда мешуд. Қисми зиёди онҳо то садаи X-11 ва баъд аз он ба забони илмии онвақта — забони арабӣ таълиф мешуданд ва аксари онҳо дар [[Осиёи Миёна]], [[Афғонистон]] ва ё дар [[Эрон]] ва мамлакатҳои дигар аз тарафи тоҷикон ва намояндагони халқҳои дигари Осиёи Миёна, Афғонистон ва Эрон таълиф меёфтанд ва баъзан ба забони тоҷикӣ-форсӣ тарҷума мешуданд. === Донишномаҳои умумӣ === Дар нимаи якуми асри IX донишномаи фалсафаю илмҳои табиӣ «Расоилу ихвон-ис-сафо ва хуллон-ил-вафо» («Рисолаҳои бародарони пок ва дӯстони бовафо»)-и Сайидаҳмад ибни Абдуллоҳ ба забони арабӣ таълиф шуд ва дастраси аҳли илми тамоми Шарқи Наздик ва Миёна гардид; дар замони Темур тарҷумаи тоҷикӣ-форсии он ба вуҷуд омад. Қадимтарин донишномаҳои умумӣ «Китоб-уш-шифо», «[[Мафотеҳу-л-улум]]» ва ''«Дурату-т-тоҷ ли-туррати-д-даббоҷ»'' мебошанд. === Донишномаҳои соҳавӣ === Дар аввали садаи XI асари донишномаии доир ба шаш илм: мантиқ, илоҳиёт, табииёт, раёзиёт, нуҷум, мусиқӣ — «Донишнома» таълиф ёфт. Дар мобайни солҳои 1117—1120 донишномаи илмҳои даври худ — «Нузҳатномаи Алоӣ» таълиф шуд. Солҳои 1099—1102 Ғазолӣ «Эҳёҳу улуми-д-дин» ва соли 1179 Фахруддин Муҳаммад ибни Умари Розӣ донишномаи калони илмҳои исломӣ «Ҷомеъу-л-улум»-ро таълиф карданд, ки дар онҳо маълумоти оид ба дину мазҳабҳо, фалсафа, забон ва адабиёт, тиб, нуҷум ва ғайра оварда мешавад. Дар нимаи якуми садаи XIV ''«Нафоису-л-фунун-фи ароисилу-юн»'' ва дар садаи XV «Риёзу-н-носиҳин» ба вуҷуд омадааст. Дар асрҳои 16-18 таълифи донишномаҳои умумӣ камтар ба назар мерасад. Дар нимаи дуюми садаи XIX то давраи советӣ дар Осиёи Миёна донишномаи миёнаҳаҷми илму фанҳои асосӣ «Матлаъу-л-улум ва маҷмаъу-л-фунун»-и Воҷид Алихон машҳур ва мутадовил буд (таълиф солҳои 1845—1946). Аз донишномаҳои мухтасар, ки дар ин давра мавриди истифода буданд, «Махзану-л-улум»-и Браҷ Муҳан дар Ҳиндустон таълиф шуда, дар охири садаи XIX нашрҳои ҳиндустонии он машҳур гашт. Донишномаи дигар «Риёзу-л-фирдавс» — таълифи Муҳаммад Ҳасанхон аст, ки ба равияи «Матлаъу-л-улум» дар Ҳиндустон дар охири садаи XIX навишта ва нашр шуда буд. Дар садаи XIX ва аввали садаи XX мубодилаи адабӣ ва маданӣ аз он ҷумла бо роҳи таълиф, нашр ва паҳн кардани асарҳои донишномаӣ байни Ҳиндустон ва Афғонистон Осиёи Миёна хеле ривоҷ гирифта буд. Бисёре аз асарҳои донишномаии Осиёи Миёна ривоҷи босазо дошт. Бештаре аз соҳавӣ ба забони урду тарҷума мешуданд (масалан, тарҷумаи урдуии «Матлаъу-л-улум ва маҷмаъу-л-фунун»-и Зайнулобидинхон, ки дар Ҳиндустон нашр гардид; тарҷумаи урдуии донишномаи космографӣ, ҷуғрофӣ ва табиатшиносӣ «[[Аҷоибу-л-махлуқот ва ғароибу-л-мавҷудот|Аҷоибу-л-махлуқот]]»-и Закариё ибни Муҳаммади Қазвинӣ ва ғайра). ==== Дин ==== Дар соҳаи таърихи дин ва мазҳабҳои Шарқ асарҳои зиёде навишта шуда буданд. Аз машҳуртарин китобҳои ин соҳа «Ал-милал ва-н-ниҳал»-и Муҳаммади Шаҳристонӣ ва «Ғуняту-т-толибия»-и [[Абдулқодири Ҷелонӣ]] (ваф. 1167), ки ба забони арабӣ таълиф ёфта, тарҷумаи форсӣ-тоҷикии як қисми он бо номи «Ҳафтоду ду миллат» шуҳрат ёфтааст. Асари калони форсӣ-тоҷикӣ «Дабистони мазоҳиб» тахминан таълифи Мӯҳсини Фонӣ дар миёнаи садаи XVII, ки дар он оид ба дину мазҳабҳо ва таълимоти фалсафии халқҳои Шарқ маълумоти муфид ҷамъоварӣ шудаанд. ==== Ҷуғрофиё ва таърих ==== Дар соҳаи ҷуғрофия омехта бо таърих китобҳои зиёд таълиф шуда буданд, ки як миқдор аз онҳо тарзи донишнома ва маълумотномаи соҳавии ҷуғрофӣ-таърихӣ ва табиатшиносӣ, инчунин халқшиносӣ ва этнографиро доро мебошанд. «Муъҷаму-л-будон» ба инкишофи ҷуғрофия ва таърих таъсири калон расонидааст. Ин луғат дар садаи XVI дар Ҳиндустон аз тарафи олими намоёни ҳинд [[Абдулқодири Бадоюнӣ]] ба забони форсӣ-тоҷикӣ тарҷума шуда буд. Тарҷумаи форсӣ-тоҷикии китоби арабии «Аҷоибу-л-махлуқот» ва ғароибу-л-мавҷудот"-и Закариё ибни Муҳаммади Қазвинӣ (таълиф ба забони арабӣ то соли 1280) низ ҳамчун донишномаи космографию ҷуғрофию табиатшиносӣ шуҳрати калон пайдо кард. Дар садаи XIV «Ҷомеъу-т-таворих» эҷод шудааст. Оид ба космография ва ҷуғрофия «Нузҳату-л-қулуб» пайдо шуд, ки барои ҷуғрофияи умумӣ ва регионалӣ сарчашмаи муҳим мебошад. Осиёи Миёна аз қадим то чоряки сеюми садаи XVI «[[Маҷмаъу-л-ғароиб]]» сарчашмаи пурарзиш ба шумор меравад. Китоби калонҳаҷми форсӣ-тоҷикӣ «Акбарнома» иборат аз ''«Таърихи Акбар»'' ва ''«Оини Акбарӣ»'' таълифи Абулфазл ибни Муборак (1551—1602) барои омӯхтани таърихи Ҳинд, ҷуғрофия, иқтисодиёт, ҳаёти сиёсӣ, адабӣ ва илмии он давр маълумоти мураттаби гуногунсоҳаи пурқиматро дар бар гирифтааст. Доир ба таърих ва ҷуғрофияи мамлакатҳо ва маҳалҳои мухталифи Шарқи Наздик ва Миёна ва ҳатто доир ба шаҳрҳои алоҳида (масалан, доир ба Самарқанд — «Қандия»-и Умар ибни Муҳаммади Насафӣ, ваф. 1142) асарҳои мутаадид таълиф шудаанд. Аз асарҳои ҷомеи донишномаии соҳавӣ «Таърихи Табарӣ» ва «Равзату-с-сафо» барои омӯхтани таърихи мамлакатҳои Шарқ ва махсусан Осиёи Миёна, Афғонистон ва Эрон сарчашмаҳои пурқимат мебошанд. Унсурҳои донишномаӣ дар бисёр фарҳангҳои умумии пешина дида мешаванд. Дар ин гуна фарҳангҳо ба ғайр аз лексикаи умумӣ истилоҳоти соҳаҳои гуногуни илм ва касбу ҳунарҳо, номҳои шахсони таъризӣ, ҷуғрофӣ ва ғайра тафсир меёбанд. Масалан, «Муайиду-л-фузало», «Кашфу-л-луғот» ва -л-истилоҳот", «Бурҳони қотеъ», «Чароғи ҳидоят», «[[Баҳори Аҷам]]», «Ҳафт қулзум» ва ғайра. ==== Фарҳангу луғатномаҳо ==== Аз ҷиҳати донишномаӣ се фарҳанги пешина дорои аҳаммияти хоссе мебошанд: «[[Ғиёсу-л-луғот]]», «[[Фарҳанги Онандроҷ]]», «[[Фарҳанги Низом]]»-и Муҳаммад Доиулислом, ки дар ҳаҷми панҷ ҷилд дар Ҳиндустон дар шаҳри Ҳайдарободи Дакан солҳои 1928-39 нашр гардид, аз ҷиҳати фаро гирифтани истилоҳ ва тафсири он сарчашмаи муҳим аст. Аз донишномаҳои андар шарҳи номи ашхоси машҳур ва номҳои ҷуғрофии ҷолиби диққат ''«Китобу-л-ансоб», «Муъҷаму-л-булдон»,'' «[[Луғатномаи Деҳхудо|Луғатнома]]»'', «Фарҳанги форсӣ»,'' «[[Фарҳанги Амид]]» ва ғайра мебошанд. ==== Тиб ==== Назар ба донишномаҳои умумӣ, донишномаҳои соҳавӣ аз қадим боз бештар таълиф шудаанд. Яке аз соҳаҳои бисёр мутараққӣ аз ҷиҳати миқдори аксарҳо, аз он ҷумла донишномаҳо соҳаи илми тиб мебошад, ки баъд аз фалсафаю дин ва ҷуғрофияву таърих ҷои намоёнеро дар мероси илмӣ ишғол менамояд. Дар давоми асрҳои 9-10 то аввали садаи XX дар Эрон, Афғонистон, Осиёи Миёна, Ҳиндустон асарҳои тиббии фаровон таълиф ёфтаанд. Дар Эрон дар асрҳои 9-10 олими бузурги соҳаи тиб Абубакр Муҳаммад ибни Закариёи Розӣ асарҳои зиёди тиббиро ба забони арабӣ таълиф кард, ки ба тибби минбаъдаи арабӣ ва тоҷику форсизабонон таъсири калон расонд. Якумин асари тиббӣ, ки ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф шуда буд, ин «Китобу-л-ҳидоят-ил-мутаалимин фи-т-тиб» (975) мебошад. Ин китоб дар бораи тамоми соҳаҳои илми тибби онвақта: анатомия, тасвири бемориҳо ва тарзи муолиҷаи онҳо, тасвири доруҳо-фармакология, гигиена ва пешгирии касалиҳо баҳс мекард. «[[Ал-Қонун|Ал-Қонун фи-т-тибб]]» «[[Захираи Хоразмшоҳӣ]]», «[[Дастуру-л-илоҷ]]»'', «Махзану-л-адвия», «Қарободини кабир»,'' «[[Муҳити аъзам|Муҳити Аъзам]]»'', «Иксири Аъзам»,'' «[[Ал-ҳовӣ]]» ба тамоми касалиҳо ва муолиҷаи онҳо бахшида шудааст. ==== Адаб ==== Яке аз соҳаҳои бисёр мутараққӣ соҳаи илми адаб буд. ''«Тарҷуману-л-балоғат», «Ал-муъҷам»'' ва дар эҷоди асарҳои охирини муосир ҳамчун «Арӯзи тоҷикӣ»-и Баҳром Сирус ва «Санъати сухан»-и [[Тӯрақул Зеҳнӣ|Тӯрақул Заҳнӣ]] мавриди истифода гардидаанд. ==== Нуҷум ==== Дар соҳаи ҳайат ва нуҷум асарҳои зиёде таълиф шуда буданд, ки ''«Китобу-т-тафҳим лӣ авоили саноати-т-танҷим»'' буд. [[Акс:Persian-encyclopedia.jpg|thumb|Донишномаи форсӣ]] === Донишномаҳои Шарқ дар асрҳои XIX—XX === Барои инкишофи филологияи тамоми забонҳои эронӣ, забоншиносӣ ва адабиётшиносии онҳо аҳаммияти «Асосҳои филологияи эронӣ», ки солҳои 1901—1904 ба забони немисӣ дар ду ҷилд нашр гардида буд, бисёр калон буд. Дар таълифи ин асари донишномаии соҳаи филологияи эронӣ машҳуртарин шарқшиносони он давра иштирок доштанд. Дар забони арабӣ луғати тафсирию донишномаии мусаввар «Ал-мунҷид» шуҳрати калон пайдо кард ва барои шарқшиносон ва забоншиносон дастури муфид аст. Аз аввалҳои садаи XX чанд нашри «Донишномаи ислом» ба забони немисӣ, англисӣ ва фаронсавӣ паҳн шуд, ки дар навиштани мақолаҳои он мутахассисони шарқшиноси тамоми ҷаҳон иштирок доштанд. == Донишнома дар Тоҷикистон == [[Акс:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. Ҷилди 3.jpg|thumb|Ҷилди сеюми [[Энсиклопедияи Миллии Тоҷик. Ҷилди 3|донишномаи Миллии Тоҷик]]|240x240px]] === Донишномаи советии тоҷик === {{асосӣ|Энсиклопедияи советии тоҷик}} Энциклопедияи советии тоҷик (ЭСТ), нахустин донишномаи умумии тоҷик, ки мувофиқи қарори КМ ҲК Тоҷикистон ва Совети Вазирони ҶШС Тоҷикистон (3 июни 1968, № 198) дар Душанбе нашр гардидааст. Энциклопедияи советии тоҷик 8 ҷилд (ҷ. 1 — 1978; ҷ. 2 — 1980; ҷ. 3 — 1981; ҷ. 4 — 1983; ҷ. 5 — 1984; ҷ. 6 — 1986; ҷ. 7 — 1987; ҷ. 8 — 1988 бо теъдоди 15-20 ҳазор нусха) буда, беш аз 23 ҳазор мақоларо дар бар мегирад. Энциклопедияи советии тоҷик барои оммаи васеи хонандагон пешниҳод шуда ва хусусияти илмию оммавӣ дорад. === Донишномаи миллии тоҷик === {{асосӣ|Энсиклопедияи Миллии Тоҷик}} Энсиклопедияи Миллии Тоҷик (ЭМТ), донишномаи умумии миллии Тоҷикистон, ки аз соли 2008 ба таълифу тадвин шурӯъ шудааст. Энсиклопедияи Миллии Тоҷик ҷанбаи илмию оммавӣ дошта нахуст донишномаи миллист. Дар Энсиклопедияи Миллии Тоҷик мақолаҳо дар бораи таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, фарҳанг, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони илму маърифат, адибон ҳунармандон ва санъаткорони маъруф дарҷ шудаанд. Чор ҷилди донишнома дар давраи то соли 2015 (2011, 2013, 2014, 2015) ба нашр расидааст. == Донишномаҳои озод == [[Акс:Wikimania stallman keynote2.jpg|[[Ричард Столлман]], файласуф ва таҳиягари машҳури [[барномаҳои озод]], президенти [[Free Software Foundation]] ва муаллифи иҷозатномаи озоди [[GNU GPL]] барои таъминоти барномавӣ|thumb|left]] [[Акс:Nupedia logo and wordmark.png|thumb|[[Нупедия]], донишномаи озод]] [[Акс:Wikipedia-logo-v2.svg|thumb|150px|[[Википедия]] — аз ҳама машҳуртарин донишномаи озод]] Донишномаи озод ({{lang-en|free encyclopedia}} ё {{lang-en|free content encyclopedia}}) — ин донишномаи иборат муҳтавои озод, ки дар доираи як иҷозатномаи озод ё ҳамчун моликияти ҷамъиятӣ дастрас аст. Соли 1999 [[Ричард Столлман]] идеяи донишномаи умумии озодро мураттаб кард ва [[GNUPedia]], донишномаи онлайн, монанд ба [[GNU|ОС GNU]]-ро пешниҳод намуд. То [[Nupedia]] ва [[Википедия]] боварӣ набуд, ки Интернет метавонад лоиҳаи устувори донишномаи озодро ташкил бидиҳад. Лоиҳаи [[Nupedia]] 9 марти соли 2000 оғоз гардид. [[Википедияи Англисӣ]] дар соли 2004 бо расидани шумораи 300 000 мақола ба бузургтарин Википедия дар ҷаҳон табдил ёфт<ref>[http://linuxreviews.org/news/2004/07/07_3000k/ «Wikipedia Passes 300,000 Articles making it the worlds largest encyclopedia»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070927210350/http://linuxreviews.org/news/2004/07/07_3000k/ |date=2007-09-27 }}, ''Linux Reviews'', 2004 July 7.</ref><!-- and by late 2005, Wikipedia had produced over two million articles in more than 80 languages with content licensed under the [[copyleft]] [[GNU Free Documentation License]]. As of August 2009, Wikipedia had over 3 million articles in English and well over 10 million combined in over 250 languages. Wikipedia currently has [[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]] articles in English. Since 2003, other free encyclopedias like the Chinese-language [[Baidu Baike]] and [[Hudong]], as well as English language encyclopedias like [[Citizendium]] and [[Knol]] have appeared -->. Дар соли 2013 бузургтарин донишнома дар ҷаҳон донишномаи интернетии чинии (7,5 млн мақола) ва Байду (6,2 млн мақола) ба шумор мерафт, лекин агар ҳамаи бахшҳои забонӣ донишномаи ягона шумурда шавад, пас ҷаҳон дар ҷои аввал (46,9 млн мақола) устувор аст. Дигар донишномаҳои озод низ мавҷуданд — [[Луркоморье]], [[Абсурдопедия]], [[Open Encyclopedia Project]], [[Спортвики]] (донишномаи варзишӣ), [[Вукипедия]] (дар бораи «[[Ҷангҳои ситорагон]]»), [[WoWWiki]] (дар бораи [[Warcraft]]), ҳамчунин қисман [[Encyclopedia of Life]] ва [[Google Knol]]. == Ҷусторҳои вобаста == * [[Таърихи донишномаҳо]] * [[Феҳристи донишномаҳо]] * [[Википедия]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Донишнома|6}} * {{ЭСТ|||муаллиф=}} * Никитин В. В. (ва дигарон). Литература Древнего Востока, «Издво-МГУ», 1962; * Крачковский И. В. Избр. соч. т. IV, М.-Л., 1957; Бартольд. Соч., т. VIII. М., 1973. == Пайвандҳо == * К. Р. Симон. [http://rus.1september.ru/2001/34/5_9.htm «Термины „энциклопедия“ и „свободные искусства“ в их историческом развитии»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070610174758/http://rus.1september.ru/2001/34/5_9.htm |date=2007-06-10 }} // «Русский язык». — 2001. — № 34. {{dmoz|/World/Russian/Источники_информации/Энциклопедии/|Энсиклопедия}} * [http://www.encyclopedia.ru/cat/ Каталоги энциклопедий] на сайте «Мир энциклопедий». * [http://www.rubricon.com/about_rubricon.asp?pid=5_0_2 Каталог энциклопедий, словарей и справочников] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070106005427/http://www.rubricon.com/about_rubricon.asp?pid=5_0_2 |date=2007-01-06 }} издательства «Большая Российская энциклопедия» ([[1926]]—[[1999]]). {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо| ]] r8nq2kryapcqb7w7tz8zn3u95nwi6qo 0 5011 1473239 1446520 2026-05-20T06:28:13Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ 1473239 wikitext text/x-wiki {{Қуттии ҳамагонӣ}} {{Маздаясно}} '''Авесто''', '''Авасто''', '''Абасто''' ({{Lang-pal|abestāg}}, {{Lang-fa|اوستا}}) — маҷмӯъае аз китобҳои динӣ дар [[маздаясно]] аст, ки ба [[забони авестоӣ]] навишта шудааст. == Таърих == Авесто аввал ба тарзи шифоҳӣ аз ҷониби мубадони зардуштӣ аз даҳон ба даҳон мегузашт. Забони авестоӣ аз қадимтарин ва муҳимтарин забонҳои қадими эронӣ ба шумор меравад. Аз сабаби ба ин забон эҷод гардидани Авесто онро забони авестоӣ меноманд. Нахустин бор Авесто дар замони Дорои I (522—486 пеш аз милод) таҳрир гардида, ба қайди китобат дароварда шуда буд. Аммо аз он таҳрир то замони мо осоре намондааст. Бинобар маълумоти китоби пахлавии Шаҳристонҳои Эрон бо фармони шоҳ Виштосп [[Зардушт]] Авесторо дар 12000 пусти гов бо хати тило навишта, онро дар хазинаи оташкадаи шоҳаншоҳи ҷой дода буд. Он вақт Авесто ба 1200 фрагард, яъне 1200 боб ҷудо мешуд. [[Искандари Мақдунӣ]] соли 331-и қабл аз мелод ҳангоми истилои Форс он нусхаро сузонда, хокистарашро ба об партофт нусхаи дигари Авесто дар тахтачаҳои тило навишта шуда буд. Онро [[Искандари Мақдунӣ]] ба ватани худ бурда, матнашро ба юнонӣ тарҷума намуд. Ниҳоят, дар охирҳои аҳди Хусрави Парвиз (590—628) таҳрири тозаи Авесто ба майдон омад, ки он Занд, яъне шарҳу тафсир номида шуд. Пеш аз ин дар асри IV барои сабти Авесто дар асоси [[хати оромӣ]] хати махсус ихтироъ гардида буд, ки [[хати авестоӣ]] номида мешуд. Он 44 ҳарф ва 3 шакли ду харфи чуфтовоз ва монанди [[хати арабӣ]] аз рост ба чап навишта мешуд. Ба ҳамин тариқ, Авесто дар тули қариб як ҳазору дусад сол чандин бор таҳрир хурда, суфта гардида, тағйирпазируфта, шакли мавҷудаи ҳозираро гирифтааст.<ref name="ReferenceB">Мероси хаттии бостон. Ҷ.I ва II. — Душанбе, 2016 565с.// kmt.tj силсилаи «Тоҷнома».</ref> Тарзи навишту талаффузи Авесто дар асли паҳлавии он ''Апастак'' буда, маънояш асос ва матн мебошад. Ин китоби муқаддас маҷмуаи асотир, матнҳои дини мазҳабӣ ва масъалаҳои илму ахлоқ ва фалсафа буда, ба арзиши бузурги динӣ, адабӣ ва фалсафӣ молик аст. Авесто бар замми усули дин ва аҳкоми ойини зардуштӣ, русуму воҷиботи он дуову ниёишҳо, руйдодҳои таърихиро низ фаро мегирад. Аз ин ҷиҳат он ба қурби беҳамтои таърихӣ низ соҳиб аст. Тамоми Авесто бо шеъри ҳиҷоӣ эҷод гардида, ҳар мисраъ аз панҷ то понздаҳ ҳиҷо буда, ағлаби фикрахо аз бандҳои 3-5 сатрӣ таркиб ёфтаанд, ки аксари ин сатрҳо аз 10-11 ҳиҷо иборатанд. Унсурҳои қофия низ дар он шеърхо ба назар мерасанд. Аммо санъатҳои шоирони бадеӣ, хусусан, тазод он ҷо зиёд аст.<ref name="I-II 1998">Бобоҷон Ғафуров. Тоҷикон. Китоби I—II. — Душанбе, Ирфон, 1998.</ref> <ref name="ReferenceA">Ҳотамов Н. Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011.</ref> <ref>Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ / Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — С. 11.</ref> == Қисматҳои Авесто == [[Акс:Faravahar.svg|thumbnail|Фарваҳар]] Таҳрири якум дар замони Сосониён муназзам гардида, ба 348-боб тақсим шуда, дар 21-китоб гирд оварда шуда будааст. Ин 21 китобро наск мегуфтанд, ки аз 350 000 калима иборат будаанд. Ин тахрир то ба замони мо омада нарасидааст. Нусхаи бостонтарини таҳрири дуввуми Авесто, ки соли 1278 рунавис шуда, то замони мо боқӣ мондааст, чоряки таҳрири сосонии онро фаро гирифта, тамоми илми авестошиносӣ ва дониши инсоният дар хусуси ин ойин дар пояи ҳамин таҳрири Авесто қарор гирифтааст. Ин таҳрир ба панҷ бахши мустақил ҷудо шуда, тақрибан ховии 83 ҳазор калима аст.<ref name="ReferenceC">Мероси хаттии бостон. Ҷ.I ва II. — Душанбе, 2016, — 565с.// kmt.tj силсилаи «Тоҷнома».</ref> Ин бахшхо чунин ном доранд: # Ясно ([[Йасна]]) # Яштҳо ([[Йаштҳо]]) # Вандидод # [[Виспарад]] # Хурдак-Авесто ([[Хурда-Авесто]]) === Ясно === [[Акс:Bodleian J2 fol 175 Y 28 1.jpg|thumbnail|Ясно]] Ясно ([[Йасна]]), ки маънояш гироми доштан, ситоиш ва парастиш буда, вожаи ҷашни имрузаи тоҷики низ аз он реша ба вуҷуд омадааст. Қисми муҳими Ясно аз [[Готҳо]], яъне сурудҳо ва гимнҳое иборат аст, ки дар Авестои мавҷуда қисмати аз ҳама қадимтарин мебошад. [[Зардушт]] эҷодгари [[Готҳо]] дониста мешавад. Готро аввал госа мегуфтанд. Госа маънои сурудро дорад. Гот-гос-гоҳ-суруду оҳанг буда, он дар таркибҳои Дугоҳ, Сегоҳ ва ғайра имруз ҳам зинда аст. Дар [[Готҳо]] доир ба пайдоиши некӣ ва бадӣ, ҳамчунин муборизаи доимии онҳо бо якдигар, дар боисти асосии дини зардуштӣ дар бораи «пиндори нек, гуфтори нек ва кирдори нек», Равони Гов ва Офаридагони Гов. зиндагии он Дунё, офариниши инсони нахустин, ситоиши об, кӯхҳо, дархости маглубияти девҳо ва дигар масъалаҳои оёину ахлоқ Сухан меравад. Готҳо баробари дуоҳо вазъи иҷтимоии чомеаи онрузаро низ хабар медихад. Таркиби иҷтимоии зардуштионро ба се гурӯҳи зайл ҷудо мекунад; 1) Рӯҳониён ба сардори пешвоиёнашон — мубадон. 2) Авлод, ки дар ҷомеа ва дар ноҳияе қабиларо ташкил мекунад. 3) Иттиҳоди қабилаҳо, ки чун қавм бо сардори пешвоёнашон ва сипаҳсолонро дар сарзамини ё кишваре сукунат доранд. Беҳтарин тартиботе, ки ба васлия Ясно тарғиб мегардад, ''Арта вахишта'' ном дошта барои неруманд гардидани ҷомеаи барзгарону чорводорони муқимӣ, ободии кишвар, ривоҷи кишт, тариққи додани чорводорӣ баргардонанд. Ҳуҷумҳои бодиянишони роҳзан ва зидди дурӯғ нигаронда шудааст. Шоҳи одил аз ибтидои ҷамъияти синфи орзуи халқ буд. Ҳамаи нерӯҳои ки барои он офарида шудаанд, ки бо ҳидояти мубадони покниҳод ва сипахсолорони қавмҳо ба парастиши Ахурамаздо, мадад ҷустан аз фариштагони некукор ва манфиати барзгарону чорводорон машғул бошанд, бо Аҳриман, [[Ажидаҳок (Заҳҳок)]], мубадони дурӯғгу, ки ''Карападҳо'' ном доштанд, ба муқобили зулм мубориза баранд, барои инсони пок роҳи расидан бо орзуро наздик намоянд.<ref name="ReferenceC"/> === Яштҳо === Яштҳо ([[Йаштҳо]]) аз ҷиҳати мазмун ва сабк ба Ясно рақобат доранд. Аммо Фарқи асоси он аст, ки ҳар як Яшт ба як Йазат (Яздон, Эзит) мансуб буда, ба [[Аҳура Маздо]], [[Оноҳито|Ардвисура Анаҳито]], Меҳр, Митро (Хуршед), Баҳром ва амсоли инҳо хос аст. Яшт калимаи хоси авестойи буда, маънои ситоиш ва ниёишро дошта, ҳамагӣ 21 яшт то ба замони мо омада расидаанд. Дар ин қисми Авесто низ аз осотиру ривоятҳои [[кавм]]ҳои эронӣ зиёд карда мешавад. Дар он зикр мегардад; «Худои бузург Урмузд (яъне Ҳурмуз) ин ҷаҳонро офаридааст».<ref name="I-II 1998"/><ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceC"/> === Вандидод === [[Вандидод]] аз калимаи форси миёнаи ''Видевдат'', ки аслан шакли вайроншудаи «ви даево датем» мебошад, ба вуҷуд омада, маънои қонуни зидди девонро дорад. Он аз 22 боб иборат буда, ин бобҳо ''Фаргард'' номида шуда, ба тариқи муколама иншо гардидаанд. Ин қисмати Авесто пурсишҳои Зардушт ва посухҳои [[Аҳура Маздо]]ро фаро мегирад. Дар Вандидод роҷеъ ба Аҳриман, бод, борон, сармо, гармо, кишварҳои офаридаи [[Аҳура Маздо]], асотир дар бораи Ҷамшед, Каюмарс ва ғайраҳо нақл карда мешавад.<ref name="ReferenceB"/> Ба фармудаи [[Аҳура Маздо]] «Кассе, ки гандум мекорад, тухми неки мекорад, вақте ки гандумро барои кӯфтан омода месозад, девонро арак пахш мекунад, вақте ки онро ба осиёб мебарад, девон безобита мешавад, вақте ки хамирро барои пухтан тайёр мекунад, девон аз тарс ба доду фигон меояд».<ref name="ReferenceB"/> === Виспарад === [[Виспарад]] аз калимаи авестои висператаво гирифта шудааст, ки маънояшро бо тоҷики имруза « ҳамаи доварон» гуфтан мумкин аст. Аз ҷиҳати мазмун ин қисман ба Ясно каробат дорад. Он дуоҳоеро фаро мегард, ки дар ситоиши Яздон ва ниёиш ба даргоҳи он хос буда, ҳангоми тоату ибодати зардуштиён тиловат мегардид. Виспарад аз 24 боб таркиб ёфта, он бобҳо карда номида мешавад. Ин қисмати Авесто нисбат ба Ясно ва Яштҳо хеле баътар танзим гардидааст. Дар Виспарад Готҳо чун сурудҳои муқаддас ситоиш ёфта, ҳар ҷо мисраъҳо ва бандҳои алоҳидаи Готҳо иқтибос оварда мешавад.<ref name="ReferenceB"/> === Хурдак-Авесто === [[Хурдак–Авесто]] аз ду калимаи Авестои ''Хвартак'' (хурдак) ва ''Апастак'' (Авесто) таркиб ёфта, баргузидаи тамоми Авесто мебошад. Онро дар замони Шопури II Сосони (309—379) муъбади мубадон Озарбади Маҳраспандонт дар 21 наск тартиб дода буд. Он ба ҳашт бахш ҷудо мешавад. Хурдак-Авесто дуоҳоеро фаро мегирад, ки ҳар як пайрави дини зардушти онҳоро бояд бидонад ва ҳангоми ибодат ба забон ронад. ҳамчунин, доир ба таквим, ҷашнҳо, одоби пушидани сару либос хабар медихад. Хурдак_ Авесто фушурдаи донишҳои ачдоди Моро аз таърих, ҷугрофия, ҳуқуқ, тиб ва монанди инҳо фаро мегирад. Метавон Хурдак-Авесторо қонуни ойини зардуштӣ номид.<ref name="ReferenceD"/> Авасто боқимондаи сурудҳо, достонҳо, ривоятҳо ва гуфтаҳои бузургони гузаштаи мо мебошад, ки таърихи бисёрҳазорсолаи ориёиҳоро таҷассум менамояд. Авасто маҷмуаи маълумотҳои дини, фолклори, ҷугрофи, астраноми, биологи, ботаники, табиатшиноси, тибби, фалсафи, адаби, шеъри ва таърихист. Маънои калимаи Авасто чандон равшан нест. Дар адабиёти таърихи номи китоб Авасто, Асто, Усто, Апастак, Вистак ва ғайра навишта шуда ва авастошиносон онро китоб, илм, дониш маъни карданд. Авасто барои мо, тоҷикону эрониён, мукаддас аст, на барои он ки китоби динист, балки барои он ки осори қадимтарини хаттии гузаштагони мо ба ҳисоб меравад. Агар муаллифи наски (китоби) аввали он [[Зардушт]] бошад, пас муаллифони китобҳои боқимонда дигар бузургони мо буданд. == Таърихи Авесто == Ҳеч миллате дар ҷаҳон чунин асари гаронбаҳои таърихӣ надорад. Матни пурраи Авасторо дар замони забткориҳои [[Искандари Мақдунӣ]] сухтанд. Мувофики ахбори таърихи ''[[Авасто]] дар ду нусха дар 12 ҳазор пусти [[гов]] бо оби [[тило]] навишта шуда буд'' ва яке дар хазинаи шоҳи дар Персеполис ва дигаре дар маъбад нигоҳ дошта мешуд. Мақдуниҳо қасри шоҳро ғорат карда, баъд оташ заданд ва Авасто ҳамроҳи дигар китобҳои хазина сухт. Нусхаи дуюмро ба Юнон бурданд ва онҷо нобуд гашт. Мувофиқи гуфтаи муаррихи юнони Плини, [[Авасто]]и [[Зардушт]] ''китоби бузургтарин дар ҷаҳон ва аз 2 миллион байт иборат буд''. Тахмин меравад, ки Плини ин маълумотро аз ҳамон нусхаи ба Юнон бурда гирифтааст. Баъди юнониҳоро аз Ориёшаҳр рондан Портҳо ба гирд овардани Авасто пардохтанд ва ин кор ба анҷом расида буд ё не, мо намедонем. Ба ҳар ҳол Авасто дар замони [[Сосониён]] аз нав мураттаб мешавад. Аммо ''ба Сосониён аз 1200 боб 347 бобро барқарор кардан муяссар гардид''. Азбаски [[Авасто]] бо лаҳҷаи мардуми Бохтар навишта шуда буд, барои фаҳмидани вай лугати тафсирие тартиб дода шуд, ки он [[Занди Авесто|«Занд»]] ном дошт. Дар замони [[Сосониён]] муъбадон [[Авасто]]ро мувофиқи шарҳи «[[Занди Авесто]]» мефаҳмиданд. ''Тафсири паҳлавии Занд аз 2094200 вожа иборат буд.''<ref name="ReferenceA"/><ref>Бобоҷон Ғафуров. Тоҷикон. Китоби I—II. — Душанбе, Ирфон, 1998</ref> Авасторо дубора арабҳо сузониданд. Дар асрҳои VII—IX арабҳо тоҷиконро ба бефарҳангӣ таъна мезаданд ва ба иззати нафси онӽо мерасиданд. Дар муқобил ғурури миллии онҳо бедор шуд ва номи миллати худро тоҷик-тоҷдор аз нажоди пок муаррифӣ сохтанд ва ба тарҷимаи осори хаттии худ ба арабӣ шурӯъ намуданд. Дар замони халифа Маъмун, ки модараш аз тоҷикони Балх буд мубоҳисае байни диндорони мусулмон, насрониён ва иброниён ташкил карда шуд, ки дар он мубади зардуштӣ бо Номи Озарфаранбағ ([[Отурфарнбағ]]) ширкат дошт. Дар ин мубоҳиса Озарфаранбағ нисбат ба ҳамаи намояндагони динҳои дигар дастболо шуд ва халифа ба ӯ иҷозат дод, ки дар бораи Авасто ва ойини [[Зардушт]] китобе мураттаб кунад. Озарфаранбағ ба навиштани китобе ба номи «[[Динкард (Китоб)|Динкард]]» сар мекунад, лекин онро тамом карда наметавонад, зеро уро диндорони исломи куштанд. Навиштани «[[Динкард (Китоб)|Динкард]]»-ро мубад Озарбод (Отурпати) давом дода, ба охир мерасонад «[[Динкард (Китоб)|Динкард]]» мухтасаран дар бораи бахшҳои [[Авасто]], аз ҷумлаи 21 китоби замони Сосониён маълумот медиҳад.<ref name="ReferenceD">Мероси хаттии бостон. Ҷ.I ва II. — Душанбе, 2016, — 565с.// kmt.tj силиаи «Тоҷнома».</ref> Дар ҳамин давра якчанд китобҳои дигар монанди «Ардовирафнома», «Минуи хирад», «[[Бундахишн]]» ва дигар адабиёти зардуштӣ навишта шуданд, ки мо аз онҳо дар бораи ойини [[Маздаясно]] маълумот мегирем.<ref name="ReferenceD"/> == «Авесто» ҳамчун сарчашмаи таърихӣ == Алифбои авестои зоҳиран дар асри VI — аниқтараш дар замони Хусрави I (531—579) ба вуҷуд оварда шудааст. Матнҳои бозмондаи «Авесто», ки қадимтарини онҳо ба асрҳои III ва IV таалуқ доранд, ба ҳамин китобати давраи охири сосонӣ мансуб мебошанд. Китобати «Авесто» ба алифбои то замони мо расидааш аслан дар асоси нақш лафзи он сурат ёфтааст. Худи номи «Авесто» аз калимаи форсии миёнаи — ''apastak'' -, баъдан — ''abastav'' — ба маънии ''«асос»'' (ва ё мувофиқи тафсироти дигар ''«гузариш», «дастур», «қиёси»'') ва ғайра аст, ки бевосита ба матни маҳфуз мондаи «Авесто» дар зарфи мавҷудияти чандин асраи худ борҳо кодификатсия шудааст. Дар асри ХIХ ба сабаби инкишофи забоншиносии муқоисавии наздики забони «Авесто» бо забони қадими хуб омeхта шуда ва аз рӯи бисёр ёдгориҳои маълуми ҳиндӣ — ведоӣ (бо ин забон) «[[Ригведа]]» ва [[санскрит]] исбот гардид. Ҳамчунин пайдо шудани мифтоҷи дуввумии забони машҳури эронии қадим, форсии қадим, мутолиа ва барасии минбаъдаи адабиёти зардуштии пас аз авестоӣ ва истифодаи васеъи маълумотҳои забоншиносии муқоисавии ҳиндуаврупоиро қайд кардан зарур аст. Омeзиши забонҳои Эронии миёна, аз он ҷумла забонҳои мурда (хоразмӣ, суғдӣ, хутану сакоӣ) ва забонҳои зиндаи Эронии Шарқӣ низ аҳамияти бисёр калон дошт. Ҳамаи ин кори тарҷумаи илмии «Авесто»-ро ҳанӯз мушкилоти зиёде дорад ва муътабартарин мутахасисон ҳам баъзе ҷойҳои муҳими «Авесто»-ро ба таври мухталиф тарҷума мекунанд. «Авесто», ки аз маxмeи матнҳои пайравони оини зардуштӣ иборат аст, муҳимтарин маъхази оид ба таърихи қадимтарини Осиёи Миёна мебошад. Ҳоло ғайр аз теъдоди андаке дар Эрон, зиёда аз 100 ҳазор Зардуштиён зиндагӣ менамоянд, ки ононро одатан порсиён меноманд. Порсиён на танҳо дини қадима, балки матнҳои қадимии диниро маҳфуз медоранд. Дар миёнаҳои асри ХVIII — [[Анкетил Дюперрон]]и Франсавӣ, ки нисбат ба омeзиши дину мазҳабҳои қадим шавқу рағбати махсусе дошт, ба [[Ҳиндӯстон]] сафар намуд. Ӯ назди муъбадони порсӣ маросими дини ва хондани матнҳои қадимиро (ба дараҷаи муъбадони баланд буданд) омeхт ва якчанд дастхатро харида гирифт. Ба ватан баргашта, баъдан ӯ тарҷумаи франсавии «Авесто»-ро бо мулҳақоти чанде аз матнҳои марбут ба он интишор дод. Ба воситаи ин корнамоии илмии ӯ маълумот дар бораи «Авесто» дастраси аҳли илми Аврупо гардид. Муддатҳои зиёде «Авесто» мисли дигар ёдгориҳои динӣ ва ҳамосии ҳиндӣ ва эронӣ, ба таври шифоҳӣ, ки ягона нақш дақиқан маҳфуз мондан буд, нақл карда мешуд. То ба вуҷуд овардани алифбои авестоии ҳозиразамон матнҳои авестоие вуҷуд доштанд, ки бо алифбои дар асрҳои VI—V пеш аз милод дар Эрону Осиёи Миёна мустаъмоли оромӣ таълиф ёфта буданд. Олимони имрӯза чунин маълумотро, яъне аслан вуҷуд доштани «Авесто»-и замони [[Ҳахоманишиён]]ро беасос мешуморанд ва баъзеҳо, ҳатто ба мавҷудияти матни ашконии «Авесто» ҳам шубҳа доранд. Вале, зоҳиран «Авесто»-и хаттӣ дар нимаи дуввуми давраи [[Порт]] (Парфия) ва яқинан оғози давраи [[Сосониён]] вуҷуд дошт. Баъдтар «Авесто» бо алифбо, ки махсус барои навишти он ихтироъ шуда буд, китобат гардид. Ин алифбо дар заминаи [[Хати паҳлавӣ|хаттӣ паҳлавӣ]] (яъне, ҳуруфи китобҳои зардушти форси миёна), ки инкишофи яке аз намудҳои хатти оромиасос ба ҳисоб меравад, ба вуҷуд омадааст. Вале алифбои авестоӣ хеле зиёдтар (бештар аз ду баробар) ҳуруф, аз ҷумла 14 ҳарфи садонок дорад. Ин алифбо бо тамоми ҷузъиёташ коркардашуда имкон медод, ки матнҳои «Авесто» ба нигоҳ доштани тарзи талаффузи анъанавии ҷӯяндагони он аз давраи пайдоиши ин ёдгори хеле дақиқ ва саҳеҳ сабт гардад. «Авесто»-и имрӯза аз китобҳои «Ясно» — «Назр» — «Ниёз», маҷмӯъи матнҳои маросимӣ; «Яштҳо» («Яшт» — «Ниёиш» — «Ситоиш»), сурудҳо дар васфи худоёни дини Зардуштӣ; «Видевдат» — «Қонун» ба муқобили «Девон» (шакли баъдинаи нодуруст ҳоло «Вандидод»). Ғайр аз ин ба «Авесто» якчанд қисматҳои ҳаҷман хурд ва камаҳамият дохил мешаванд. Ҳамин тавр «Авесто» на танҳо доир ба дини зардуштӣ, балки доир ба баъзе оину мазҳабҳои эронии қадим ва русумоти қабилавие, ки ба замони умумияти ҳиндуаврупоӣ дахл доранд, маълумот медиҳад.<ref name="ReferenceD"/> Ба ҳамаи ин маҳдудиятҳо нигоҳ накарда, «Авесто» муҳимтарин ва ягона маъхазест барои равшан намудани таърихи қадимтарини эрониёни шарқӣ, яъне мардуми [[Осиёи Миёна]], [[Афғонистон]] ва он қисмати [[Эрон]], ки дар шафати Осиёи Миёна воқеъ гардида аст. == Ҷамъияти Осиёи Миёна мувофиқи маълумоти «Авесто» == Мачмуи нисбатан комилтари маълумоти «Авесто» дар масъалаи тавсифи ҷамъият асари В. Гейгер «Маданияти Эрони Шарқи дар аҳди бостон» мебошад 25. дар муддати пас аз соли 1882 и асар аз бисёр ҷиҳат куҳна шудааст, вале, мутаасифона, асаре хаммонанди он аз ҷиҳати дарбаргирии материал холо ба миён наомадааст. Ба ғайр аз диди нави филологи — лингвисти дар чунин асар маълумоти «Авесто»-ро мумкин аст аз назари комёбиҳои нави археологи тадқиқ кард. Умед аст, ки эроншиносон ва бостоншиносони мо дар солҳои наздик чунин асари заруриро ба вуҷуд меоранд. Мухаккикон хусусияти ҷамъияти авестоиро тадқиқ намуда, чахорзина будани онро кайд намудаанд. Дар «Яшт»-и X, 115 оварда шудааст: «Сарвари динии хонадон „нманӣа“: сарвари динии авлод — „висӣа“; сарвари динии қабила — „зантума“; сарвари динии мамлакат — „дахйума“: сарвари олии дии — „заратуштротэма“ номида мешавад.<ref>Мероси хаттии бостон. Ҷ.I ва II. — Душанбе, 2016, — 565с.// kmt.tj силиаи „Тоҷнома“.</ref> Ба ҳамин тарик, оила „нмана“ ном дошт. Сарвари чунин оилаи патриархали кадхудо — „нманопати“, яъне „худованди хона“ буд, заи калони дар оила „нманопати“ — „кадбону“ омида мешавад. Мавкеи зиёдро ишгол кардани зани калони дар оилаи тоҷикон, махсусан сокинони махалҳои назди Помир, бо ҳукмронии ҳазорсолаи ислом нигоҳ акарда то замони мо боки мондааст. Материалҳои этнографие, ки дар мавзеъҳои гуногуни Помир ҷамъовари шудаанд ба ин шаходат медихад. Як далели дигар, вале ғайримустакиме оид ба роли баланди занон дар Осиёи Миёнаи бостон мавчуд аст чунон ки маълумот аст, дар замонҳои бостон ҳукмронии ноҳияҳои Осиёи Миёна — Уструшон ва Сугд лакаби „афшин“ доштаанд27. Таҷзия ва таҳлили таърихию этимологии ин истилоҳро В. И. Абаев анҷом додаст. У тафсирҳои куҳна ва дар ҳақиқат беасосро рад намуда, ин истилоҳро бо калимаи дар забони осетини бокимондаи afsin — „кадбону“ макоиса намуд28.Ба акидаи В. И. Абаев занон — сарварони қабилаҳои сакои — массагети бояд ҳамин унвонро медоштанд. Аз онҳо ин истилоҳ баъдтар ба ноҳияҳои ҳамсояи Осиёи Миёна гузашта, нисбат ба мардони сарвар истифода шудааст29. Ба ҳамин тариқ, истилоҳе, ки дар байни осетинҳо маънии кадбонуро дошт, дар Осиёи Миёнаи қадим тадриҷа нисбат ба мардони ҳукмрон истифода гардид. Дар матнҳои авестои калимаи „майа“ аъзои оиларо ифода менамояд, дар баробари ин чунон ки И. Гершевия исбот кардааст, истилохи мазкур эзиди нигахбони хонадорониз ифода мекунад, ки мувофики тасаввуроти бостонии мардуми рус оми „парии хонаги“- ро гирифтааст. ҳамчунин эзидони кабилави мавчуд буданд, ки онҳоро „висӣа“ меномиданд30. амали ин эзидо қисман бо амалиёти фравашихо — фариштаҳои нигахбон вар ухи тамоми мавчудот мутобиқ мебошад31. Ба хайати оила узвҳои окисулҳуқуқ — вира, вайса ва парийатар низ дохил мешуданд. Вира маънии „мард“, „сарбоз“ — ро дорад, вале маънии „гулом“ — ро из метавонад ифода кунад. Масалан, дар „Яшт“ — и X, 28 оид ба Митра Сухан меравад, ки вай ба он хонадоне, ки хайрхох аст „галаву рама ва вираҳои зиёд“ яъе гуломонро такдим медорад. Умуман, хангоме, ки дар „Авесто“ номбурда ва мукобилгузории чорпоён ва вира оварда мешавад, вира одатан гуломро ифода мекунад. Вайса ва парийатар тибки баъзе матнро ба хайати оила ҳамчун узвҳои хурд дохил мешудаанд32. Иттиҳодияҳои нисбат ба оила калонтар аз риштаи падари „нафа“ ном доштанд. Онҳо соҳиби замини кишт, чарогоҳ ва дигар дороии дигари умуми буда, моликияти аъзои иттиҳодияро риштаҳои хамраъи ва кафолат ба хам мепайваст. И гурӯҳхо хеле бузург буданд ва наздики 100 марди комилхуқуқ ба он дохил мешуд. Оид ба мавкеи чунин гурӯҳхо, аз ҷумла, гилаи Зардушт шаходат медихад: „Бизоатмандон ва муттафикон аз ман ру тофтанд, чамоа нисбат ба ман номеҳрубон аст, ҳамчунон ки шаҳриёрони дуругпарасти кишвархо номеҳрубонанд“ („Ясно“-и 46, 1)33. Кабила („вис“) аз якчанд гурӯҳҳои бизоатманд иборат буд, сардори кабила „виспати“ ном дошт. „Вис“ на танҳо кабила, балки маскани ахли кабила — деҳро низ ифода мекард дар аввал, зохиран, ин макони зист аз якчанд хонадон иборат буд. Баъдтар вай батадрич хусусиятҳои чамоаи кашоварзиро соҳиб шудааст34. Чавонон ҳангоми ба камол расида (овони 15 — солаги) маросими иртикаро ба дин ва чамоа мегушатанд. Дар мачлиси гурӯҳи бизоатмандон ба онҳо камарбанд ва пирохани мукаддас бахшида мешуд. Ба ин амал ҳамчун таваллуди дувуми» инсон назар мекарданд. Танхо пас аз ин чаввон узви комилхуқуқи чамоа мегардид, дар маросимҳои дии иштирок менамуд, ухдадориро гирифта ва акди никох баста метавонист. Аксари масъалаҳои хонаводаро шурои кабила, ки сарварони гурӯҳҳои бизоатманд ба он дохил мешуданд, хал мекард. Шуро масъалаҳои ҳаёти дохили, истеҳсоли ва ҷамъиятии марбут ва анчоми вазоифи дини ва хуқуқи, ғайр аз ин масъалаҳои муносибат бо кабилаҳои дигарро хал менамуд. Мувофики матнҳои «Авесто» дар ҷамъияти онзамона тафрикаи ичтимоию молумулки хеле васеъ инкишоф ёфта буд. Дар боло мо ба ғуломон ишорат кардем. Дар қисматҳои муҳталифи « Авесто» ба катхдоёон ва шахсоне ишора мешавад, ки галаву рамаи фаровониро соҳибанд. Чорво боигарии асоси ба ҳисоб мерафт, вале маълум аст, ки боигарии дороён натанҳо чорво, балки замину сарватҳои дигар низ буд. Дар «Авесто» гурӯҳҳои " ичтимои-касби " ба монанди рухони, сарбозу дучархасавор, ва (як бор) ҳунарманд номбар мешаванд. Баъзе олимон акида доранд, Ки таксимоти ичтимои ба давраи умумияти хиндуэрони дахл дорад ва аз ин сабаб кобили таваҷҷух нест; дигарон бошанд, ба даври асоснок муътакиданд, Ки он инъикоскунандаи хакакати (дар замони пайдоиши «Авесто» ва баъдтар) вучуддоштаи таърихи мебошад, аз ин ру, ҳангоми тачдиди ҷамъияти «Авесто» бояд ба мадди назар дошта шавад. Дар баробари мардуми одди ҷамъият дорои «родмардон» ва "ашрофон"буд. Яке аз истилохот ба маънии «родмард», «ашрофон» — «азата» («асилзода») аст. Аксари вай сарвари виса (кабила) ва оилаи худ мебошад. таҳлили тачзияи комили этимология ва эволюцияи калимаи «азата»-ро Г.Бейли анчом додаст. Дар забони форси миёна -пахлави он маънои «озодаи хонадони шох», «родмард», «озодасл»-ро дошт. Аз ҳамин чо калимаҳои тоҷикии «озод» ва «озода» сар задааст, Ки яке аз маъниҳои он «род», «начиб» аст. Истилохи дигари «Авесто» барои ифодаи «ашроф» «асна» мебошад. Қабила — [[занту]], зоҳиран, мавқеи нисбатан хурдтарро ишғол менамуд. Дар баробари ин баъзе порчахоро аз шурои «бехтарин мардумон» иттилоъ медиханд. Истилохи ифодакунандаи ин гунна шурохо «ханчамана» буд, Ки дар забони тоҷики ба шакли «анчуман» боки мондааст. «Вилоят» ва «мамлакат», ки аз якчанд ноҳия иборат буд, дар «Авесто» «дахйу» ном дорад. И. М. Дяконов дуруст кайд мекнад, ки «равшан кардани маънии ин истилох мушкил аст». Аксаран дар қисматҳои бостонтарини «Авесто» «дахйу» ба маънии ҳамон гуна «давлатчахое» буд, ки тибки манбаъҳои ошури, дар мидия вучуд доштанд, яъне иттиҳодияҳои минтакавие буданд, ки на ҳамчун давлат, балки ҳамчун ташкилотҳои бузурги кабилави амал мекарданд В. А. Лившиц хаккони хотиррасон мекунад, ки дахйу «пеш аз ҳама, маҳуми худуди ва географист, Ки дар он умумияти этники хеле зиёд аст, вале он холо дар таркиби давлати ташакулёфта вохиди маъмури нест». Дар сари «дахйу» «дахйупати» меистод. Аз шахсони дигаре, ки ҳокимият дар дасташон буд, «састар» («хукумрон», «ҳоким»)-ро ном бурдан мумкин аст, Ки ҳукмаш ба ин ё он махал равон буд. Дар «Авесто» барои ифодаи маънии иттиҳодияи ноҳияхо истилохи «дахайусасти»- «ҳокимият бар ноҳияхо» мавчуд аст. Сардори чунин иттиҳодия «дахйупатии тамоми дахйухо» -« ҳокими тамоми ноҳияхо» буд; вай хуқуқи яккаҳокимияти надошт, чунки ба ғайр аз ӯ «дахйунам фратэмадато» — «шурои бузургон»-и иттиҳодияи ноҳияхо низ фаъолият мекард. Зохиран, ҳокимияти «дахйупати» -хо ва, хатто «Ҳокими тамоми ноҳияхо» махдуд буд ва шуро бар ҳокимияти онҳо назорат мекард. Таҳлили «Готхо» аз ҷихати ичтимои -сиёси (дар ин бобат корҳои В. И. Абаев ва И. М. Дяконов мухиманд) нишон медихадб ки онҳо инъикоскунандаи ҳолату авзои ҷамъияте мебошанд, ки дар остона ва ё дар огози офариниши давлат аст. Чамоаи дар «Готхо» тасвир шуда аз торочгари, тохтутози вахшиёнаи хамсоягон, горат шудани чорпоён ба дод омадааст. «Готхо» ба зиндагии орому осоишта ва мавчудияти маконҳои гул -гулшукуфон бо сарварии шохони «хуб», даъват мекунанд. Хамаи ин тагироти бузурги ичтимоиро талаб мекард, ки чараёни онҳо дар он замон хеле тезутунд буд. Ин ҳолатро низ ба назар гирифтан зарур аст.ки «дар давраи авали ҷамъияти синфи мавкеи халқунандаро дар байни синфи хукумрон хамеша аъёну ашрофи кабила — пешвоён ва рухониёне, ки дар заминаи сохти ҷамоъати ибтидои ба миён омада будаанд, ишгол мекард. Аммо давлати муттахида танҳо анъанаҳои кабилави ва хукумронии олигархиро, ки бо решаҳои махлли ва чамоавии худ пурқувват буда ва аз ин вачхо доимо чудоиталаб аст; аз миён бардошта, ба вучуд омада метавонад».<ref name="ReferenceD"/> Ба ҳамин тарик, муносибатҳои ичтимои — сиёсии давраи мазкурро дар Осиёи Миёна ҳамчун муносибатҳои гузариш аз сохти ибтидоии ҷамоъати ба сохти ҷамъиятии синфи маънидод кардан мумкин аст. Чамъоати кабилави аз байн рафта, ҷамъоати деҳот ба миён меомад. «Оилаи чудогона вохиди хоҷагии ҷамъият шуда мемонад»- гуфтааст Ф.Энгелс. Асоси ҷамъоати деҳотро бар хилофи ҷамоъати кабилави, на муносибатҳои кабилави, балки алокаҳои хоҷаги ва территорияви иашкил мекарданд. Дар таърихи мардуми Осиёи Миёна ҷамъоати деҳот роли калоне бозида, асарҳои аср пояндаву барқарор будааст. « Истибдоди шарқ ива хукумронии истилогарони бодиянишине, ки чои якдигарро мегирифтанд, дар давоми ҳазорхо сол бо ин чамоаҳои бостони ягон коре карда натавонистаанд», — кайд мекунад Энгелс «Анти -Дюринг». Дар дохили обшина тадричан нобаробарии молумулки меафзуд. Гуломдории патриархали инкишоф меёфт. Дороён ва камбагалон пайдо мешуданд. Мавкеи сипахсолорон ҳамчун шахсони доиманд соҳибмансаб баланд мегардид. Вале ҳокимияти онҳоро шурои кухансолон ва мачлиси кабилави махдуд мекард. Зарурати иттиҳодияи кабилахо ба миён меомад. Чунон ки Ф.Энгелс кайд мекунад, лашкаркашиҳои горатгарона мавкеи сипахсолорон ва пешвоенро боз хам баланд менамуд. Чанг бо максади горатгари касбу кори доими мегардад. Сипахсолори Оли ва дастёрони вай аъёну ашрофи мероси шуда мемонанд, «демократияи табиии сохти ибтидои ба аристократияи нафратовар» мубаддал мегардид. Мутобики шароити мухталифи истеҳсолот дар минтакаҳои саҳрои ва водихо дар огози ҳазораи I пеш аз милод ду намуди хоҷаги -кучманчиги, чорводори дар саҳро ва мукимнишинии, заминдори дар вохаву водиҳои сероб ташкил гардиданд. Ба ҳамин тарик, аз давраҳои бостонтарин дар Осиёи Миёна ҳолате барқарор гардида буд, ки дар бораи он К.Маркс навиштааст: "Дарҳамаи кабилаҳои Шарқ аз сарогози таърих дар байни мукими будани як қисми онҳо (кабилахо.-Б. Г.) ва кучманчигии давом кардаистодаи қисми дигар таносуби умумиеро дидан мумкин аст).<ref name="I-II 1998"/><ref name="ReferenceA"/> == Нигаред низ == * [[Маздаясно]] * [[Маъбади оташ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Авасто. Ҷилди I. — Душанбе: «Бухоро», 2014. — 784 с. * Бобоҷон Ғафуров. Тоҷикон. Китоби I—II. — Душанбе, Ирфон, 1998. * Ҳотамов Н. Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе, 2011 {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Китобҳои муқаддас]] [[Гурӯҳ:Авесто]] [[Гурӯҳ:Таърих| ]] [[Гурӯҳ:Динҳо ва ҷараенҳои динӣ]] cw4afmic2umb5q4dzdeqftgih206pz0 0 10831 1473250 1447377 2026-05-20T07:24:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473250 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Ранг1 = #A5D570 |Номи тоҷикӣ = |Номи аслӣ = Ҷамоати Унҷӣ |Нишон = Coat of arms of Tajikistan.svg |Парчам = |Бари нишон = |Бари парчам = |Тавсифи нишон = |Тавсифи парчам = |Кишвар = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = TJ |type = city |Дараҷа = |CoordScale = |Суруди миллӣ = |Мақом = ҷамоат |Тобеъи = [[Ноҳияи Ғафуров]] |Шомили = 7 деҳа |Пойтахт = [[Унҷӣ]] |Шаҳри бузургтарин = |Шаҳрҳои бузургтарин = |Таъсис = |Барҳамхӯрӣ = |Номҳои пешина = |Раис = |Шакли роҳбарӣ = Раиси ҷамоат |Раис2 = |Шакли роҳбарӣ2 = |Раис3 = |Шакли роҳбарӣ3 = |ММД = |Соли ММД = |Ҷой аз рӯи ММД = |ММД ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = |Забон = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |Забонҳо = |Аҳолӣ = 55 000 (2022) |Соли барӯйхатгирӣ = |Фоиз аз аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи аҳолӣ = |Баҳодиҳии аҳолӣ = |Соли баҳодиҳӣ = |Зичӣ = |Ҷой аз рӯи зичӣ = |Ҳайати миллӣ = [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]], [[ӯзбак|ӯзбекон]] |Ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он-[[суннӣ|сунниҳо]] |Масоҳат = |Фоиз аз масоҳат = |Ҷой аз рӯи масоҳат = |Баландии бештарин = |Баландии миёна = |Баландии камтарин = |Харита = Ghafurov District in Tajikistan.svg |Андозаи харита = |Харита2 = |Андозаи харита = |Минтақаи замонӣ = UTC+5 |Сарвожа = |ISO = TJ.SU. |Шиносаи ададӣ = |Шакли шиноса = |Шиносаи ададӣ2 = |Шакли шиноса2 = |Шиносаи ададӣ3 = |Шакли шиноса3 = |FIPS = |Коди телефон = +992 3135 |Нишонаи почта = 735610 |Домени интернет = tj |Коди мошинҳо = 02 TJ |Вебгоҳ = |Гурӯҳ дар Commons = <!-- Bobojon Ghafurov District--> |Эзоҳ = }} '''Ҷамоати Унҷӣ''' — [[ҷамоат]]ест дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]]. ==Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат== Ҷамоати деҳоти Унҷӣ соли 1918 ташкил шуда, соли 1968 аз [[ҷамоати деҳоти Ҳ.Усмонов]] ҷудо карда шудааст. Масоҳати умумии ҷамоат 2537 га мебошад. Шумораи аҳолӣ ба 01.01.2012 – 41160 нафар мебошад, ки аз он мардҳо- 20168 нафар, занҳо- 20992 нафар мебошанд. Дар ҷамоат 1 стансияи телефонӣ, 20 адад нуқтаҳои савдо, 7 адад мактабҳои таҳсилоти умумӣ, 1 адад гимназия, 1 адад муассисаи томактабӣ, 1 адад клуб, 1 адад хонаи фарҳанг, 1 адад беморхона, 6 адад бунгоҳҳои тиббӣ, 2 адад амбулаторияҳо, 1 адад варзишгоҳ, 2 масҷиди ҷомеа, 82 адад [[масҷид]]ҳои панҷвақта мавҷуд мебошад.<ref>{{Cite web |url=http://www.gafurov.tj/tj/jamoatho/unji |title=Ҷамоати деҳоти Унҷӣ |accessdate=2016-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170416215204/http://gafurov.tj/tj/jamoatho/unji |archivedate=2017-04-16 }}</ref> ==Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо== {{Дар нақша}} == Мардум == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border: 1em solid white" |'''Сол''' |2015<ref>{{Cite web|url=http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography|title=Demography|website=untj.org|accessdate=2022-12-26|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104171112/http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography}}</ref> |- |'''Аҳолӣ, <br /> ҳазор наф.''' |45,8 |} ==Деҳоти ҷамоат== {| class="wikitable" width= "50%" |- | colspan="12" style="text-align:center; background:#ffdead;"|'''Ҷамоати Унҷӣ''' |- ! width=30% | Деҳа ! width=30% | Аҳолӣ |- |[[Унҷӣ]]|| |- |[[Арбоб]]|| |- |[[Даштак (н. Ғафуров)]]|| |- |[[Қишлоқиҷон]]|| |- |[[Матоиб]]|| |- |[[Оқариқ]]|| |- |[[Оқтеппа]]|| |}<ref>Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.</ref>: == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҷамоати Унҷӣ| ]] [[Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] 3gu5jrt09bhau8ln3lgcq02s1w4jkh9 0 10832 1473248 1447378 2026-05-20T07:22:32Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473248 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Ранг1 = #A5D570 |Номи тоҷикӣ = |Номи аслӣ = Ҷамоати Исмоил |Нишон = Coat of arms of Tajikistan.svg |Парчам = |Бари нишон = |Бари парчам = |Тавсифи нишон = |Тавсифи парчам = |Кишвар = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = TJ |type = city |Дараҷа = |CoordScale = |Суруди миллӣ = |Мақом = ҷамоат |Тобеъи = [[Ноҳияи Ғафуров]] |Шомили = 17 деҳа |Пойтахт = [[Чордара]] |Шаҳри бузургтарин = |Шаҳрҳои бузургтарин = |Таъсис = |Барҳамхӯрӣ = |Номҳои пешина = |Раис = |Шакли роҳбарӣ = Раиси ҷамоат |Раис2 = |Шакли роҳбарӣ2 = |Раис3 = |Шакли роҳбарӣ3 = |ММД = |Соли ММД = |Ҷой аз рӯи ММД = |ММД ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = |Забон = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |Забонҳо = |Аҳолӣ = |Соли барӯйхатгирӣ = |Фоиз аз аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи аҳолӣ = |Баҳодиҳии аҳолӣ = |Соли баҳодиҳӣ = |Зичӣ = |Ҷой аз рӯи зичӣ = |Ҳайати миллӣ = [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]], [[ӯзбак|ӯзбекон]] |Ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он-[[суннӣ|сунниҳо]] |Масоҳат = |Фоиз аз масоҳат = |Ҷой аз рӯи масоҳат = |Баландии бештарин = |Баландии миёна = |Баландии камтарин = |Харита = Ghafurov District in Tajikistan.svg |Андозаи харита = |Харита2 = |Андозаи харита = |Минтақаи замонӣ = UTC+5 |Сарвожа = |ISO = TJ.SU. |Шиносаи ададӣ = |Шакли шиноса = |Шиносаи ададӣ2 = |Шакли шиноса2 = |Шиносаи ададӣ3 = |Шакли шиноса3 = |FIPS = |Коди телефон = +992 3135 |Нишонаи почта = 735610 |Домени интернет = tj |Коди мошинҳо = 02 TJ |Вебгоҳ = |Гурӯҳ дар Commons = <!-- Bobojon Ghafurov District--> |Эзоҳ = }} '''Ҷамоати Исмоил''' — [[ҷамоат]]ест дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]]. ==Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат== Ҷамоати деҳоти Исмоил яке аз ҷамоатҳои калонтарин ва куҳансолтарин дар ҳудуди соҳили рости дарёи Сир ба ҳисоб рафта, соли 1929 ташкил ёфтааст. Ҷамоат аз 27 деҳаҳои калону хурдро дар бар мегирад, ки дар он 24990 нафар аҳолӣ, ки асосан тоҷикону ӯзбекон зиндагӣ мекунанд. Ҷамоат аввал номи «Сомғор»-ро дошт ва дар соли 1944 ба шарафи абади гардонидани номи Қаҳрамони Иттиҳоди Шуравӣ [[Исмоил Ҳамзаалиев]] ба ҷамоат номи «Исмоил» дода шуд. Деҳаи Сомғор дорои таърихи қадима мебошад. Чуноне, ки муаррихон таъкид кардаанд, деҳаи Сомғор аз қадимтарин деҳоти атрофии шаҳри Хуҷанд маҳсуб мешавад. Дар ҳудуди ҷамоати деҳоти Исмоил се хоҷагии ҷамоавӣ, 8 мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, беморхона, марказҳои саломатӣ ба мардуми ҷамоат хидмат мерасонад. Дар қаламрави ҷамоат се хоҷагии ба номи Т.Қӯшатов, И.Ҳамзаалиев ва Б.Ғафуров ҷойгир шудааст, ки онҳо асосан бо корҳои боғдорӣ, сабзавоткорӣ, пахтакорӣ ва чорводорӣ машғул мебошанд. Инчунин дар ҳудуди ҷамоат мағозаҳои тиҷоратӣ ва хӯрокворӣ, клуб, чойхонаҳову китобхонаҳо фаъолият мебаранд.<ref>{{Cite web |url=http://www.gafurov.tj/tj/jamoatho/ismoil |title=Ҷамоати деҳоти Исмоил |accessdate=2016-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170417132908/http://gafurov.tj/tj/jamoatho/ismoil |archivedate=2017-04-17 }}</ref> ==Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо== {{Дар нақша}} == Мардум == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border: 1em solid white" |'''Сол''' |2015<ref>{{Cite web|url=http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography|title=Demography|website=untj.org|accessdate=2022-12-26|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104171112/http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography}}</ref> |- |'''Аҳолӣ, <br /> ҳазор наф.''' |19,8 |} ==Деҳоти ҷамоат== {| class="wikitable" width= "50%" |- | colspan="12" style="text-align:center; background:#ffdead;"|'''Ҷамоати Исмоил''' |- ! width=30% | Деҳа ! width=30% | Аҳолӣ |- |[[Чордара]]|| |- |[[Гиёҳдара]]|| |- |[[Дӯстӣ (н. Ғафуров)|Дӯстӣ]]|| |- |[[Гулобод]]|| |- |[[Қӯрғонча (н. Ғафуров)|Қӯрғонча]]|| |- |[[Калъаи Кӯҳна ]]|| |- |[[Қароҷингил]]|| |- |[[Қорибобо]]|| |- |[[Оламтоб]]|| |- |[[Пилол]]|| |- |[[Сабзазор (собиқ Қипчоқ)|Сабзазор]]|| |- |[[Равот]]|| |- |[[Себистон (собиқ Олмалӣ)|Себистон]]|| |- |[[Ҷавонӣ (собиқ Комсомол)|Ҷавонӣ]]|| |- |[[Терак]]|| |- |[[Шоқадам]]|| |- |[[Шамсобод]]|| |}<ref>Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҷамоати Исмоил| ]] [[Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] mxe4cdjhc2ga724byb5cdmc3c2baw9k 0 10833 1473249 1447379 2026-05-20T07:22:38Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473249 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Ранг1 = #A5D570 |Номи тоҷикӣ = |Номи аслӣ = Ҷамоати Исфисор |Нишон = Coat of arms of Tajikistan.svg |Парчам = |Бари нишон = |Бари парчам = |Тавсифи нишон = |Тавсифи парчам = |Кишвар = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = TJ |type = city |Дараҷа = |CoordScale = |Суруди миллӣ = |Мақом = ҷамоат |Тобеъи = [[Ноҳияи Ғафуров]] |Шомили = 6 деҳа |Пойтахт = [[Исфисор]] |Шаҳри бузургтарин = |Шаҳрҳои бузургтарин = |Таъсис = |Барҳамхӯрӣ = |Номҳои пешина = |Раис = |Шакли роҳбарӣ = Раиси ҷамоат |Раис2 = |Шакли роҳбарӣ2 = |Раис3 = |Шакли роҳбарӣ3 = |ММД = |Соли ММД = |Ҷой аз рӯи ММД = |ММД ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = |Забон = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |Забонҳо = |Аҳолӣ = |Соли барӯйхатгирӣ = |Фоиз аз аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи аҳолӣ = |Баҳодиҳии аҳолӣ = |Соли баҳодиҳӣ = |Зичӣ = |Ҷой аз рӯи зичӣ = |Ҳайати миллӣ = [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]], [[ӯзбак|ӯзбекон]] |Ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он-[[суннӣ|сунниҳо]] |Масоҳат = |Фоиз аз масоҳат = |Ҷой аз рӯи масоҳат = |Баландии бештарин = |Баландии миёна = |Баландии камтарин = |Харита = Ghafurov District in Tajikistan.svg |Андозаи харита = |Харита2 = |Андозаи харита = |Минтақаи замонӣ = UTC+5 |Сарвожа = |ISO = TJ.SU. |Шиносаи ададӣ = |Шакли шиноса = |Шиносаи ададӣ2 = |Шакли шиноса2 = |Шиносаи ададӣ3 = |Шакли шиноса3 = |FIPS = |Коди телефон = +992 3135 |Нишонаи почта = 735610 |Домени интернет = tj |Коди мошинҳо = 02 TJ |Вебгоҳ = |Гурӯҳ дар Commons = <!-- Bobojon Ghafurov District--> |Эзоҳ = }} '''Ҷамоати Исфисор''' — [[ҷамоат]]ест дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]]. ==Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат== Ҷамоати Исфисор ба масоҳати васеъ тӯл кашида, дар он 7 деҳа ҷойгир шудааст, ба номи Максим Горкий, Маданият, Шӯхак, Фаровон, Гулистон ва Исфисор. Дар ҷамоат 2 хоҷагӣ ба номи А.Ҷумъаев ва ИИИ «Зироаткорӣ», 7 мактаб, 5 муассисаҳои томактаби, марказҳои саломатӣ, беморхона дорои 70 кат ва 15 нуқтаҳои савдо мавҷуд буда, ба шаҳрвандон хидмат мерасонанд. Ҷамоати деҳоти Исфисор 9 январи соли 1936 ташкил ёфтааст. Нуфуси аҳоли 37936 нафар буда, 6839 хоҷагиро ташкил медиҳад. Аксарияти аҳолиро ӯзбекон ташкил медиҳад. Ҷамоат яке аз мавзеъҳои шукуфони ноҳия аст ва бо мардуми меҳнатдӯст, ҷавонони қавиидора, модару духтарони босаводу оқилаи худ фахр мекунад. Исфисор зодгоҳи фарзанди фарзонаи миллат, нахустин Қаҳрамони Тоҷикистон аллома Бобоҷон Ғафуров мебошад. Шӯҳрати ин диёр ва гиромидошти ин хок чун ному кори [[Бобоҷон Ғафуров]] барои ҳар фарди тоҷик мояи ифтихор аст. Исфисориён инчунин 4 нафар докторони илм, 17 нафар номзадҳои илм ва даҳҳо қаҳрамонони арсаи меҳнат, омӯзгорону духтурон, механизаторону кишоварзон ва меҳнаткашон фахр доранд. Дар ҷамоат 28 кумитаи маҳалла фаъолият доранд. Соҳаи асосии ҷамоат кишоварзӣ мебошад. Хоҷагии ба номи А.Ҷумъаев нақшаи истеҳсоли маҳсулоти кишоварзиро барзиёд иҷро намуда, яке аз пешсафони соҳа ба ҳисоб меравад. Хоҷагиро Раиси вилоят бо нишони ғолибият сарфароз гардонида, раиси хоҷагии мазкур А.Абдуманнонов барои ташкили кори самарабахш ва иҷрои нақшаҳои давлатӣ аз тарафи Ҳукумати ҷумҳурӣ ба гирифтани ордени Шараф ноил гаштааст. Дар ҳудуди ҷамоат варзишгоҳ воқеъ буда, мардуми он ба варзиш рағбати зиёд доранд. Аҳолии ҷамоат дар маъракаҳои кабудизоркунӣ, таҷлили соли гулҳо, иҷрои дастуру супоришоти мақомоти болоӣ фаъолона ширкат меварзанд, баҳри ободии диёр, шукуфоии кишвар пойдорию густариши сиёсати давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон саъю кӯшиш доранд..<ref>{{Cite web |url=http://www.gafurov.tj/tj/jamoatho/isfisor |title=Ҷамоати деҳоти Исфисор |accessdate=2016-01-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170417132859/http://gafurov.tj/tj/jamoatho/isfisor |archivedate=2017-04-17 }}</ref> ==Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо== {{Дар нақша}} == Мардум == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border: 1em solid white" |'''Сол''' |2015<ref>{{Cite web|url=http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography|title=Demography|website=untj.org|accessdate=2022-12-26|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104171112/http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography}}</ref> |- |'''Аҳолӣ, <br /> ҳазор наф.''' |39,6 |} ==Деҳоти ҷамоат== {| class="wikitable" width= "50%" |- | colspan="12" style="text-align:center; background:#ffdead;"|'''Ҷамоати Исфисор''' |- ! width=30% | Деҳа ! width=30% | Аҳолӣ,<br>2017 |- |[[Исфисор]]|| 35447 |- |[[Гулистон (деҳа, н. Ғафуров)|Гулистон]]||643 |- |[[Максим Горкий (деҳа, н. Ғафуров)|Максим Горкий]]||2614 |- |[[Маданият (деҳа, н. Ғафуров)|Маданият]]||470 |- |[[Фаровон (деҳа, н. Ғафуров)|Фаровон]]||485 |- |[[Шӯхак (деҳа, н. Ғафуров)|Шӯхак]]||535 |}<ref>Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҷамоати Исфисор| ]] [[Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] sviitf62qscmge8wx1qltmpk2tjkcy6 0 21339 1473201 1472977 2026-05-19T23:44:59Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473201 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015). == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъти Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes b6wx25j5t4b9lzkrceddxol0l0yp3si 0 60083 1473240 1446549 2026-05-20T06:29:36Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҳамчунин нигаред */ 1473240 wikitext text/x-wiki {{Маздаясно}} [[Акс:Irnp105-Grobowce Naqsh-E Rustam.jpg|мини]] '''Аҳуро Маздо''' ({{lang-fa|اهورامزدا}}), '''Урмуз''', '''Ҳурмуз''', '''Ҳурмузд''', '''Ҳурмазд''' — номи Худо дар дини [[зардуштия|маздоясноӣ]] (зардуштӣ). "Оне, ки ба андом рӯшаноисту ба ҷон оростӣ¹." 1 - болотарин ростӣ. == Вожашиносӣ == Дар Авесто ва катибаҳои [[Ҳахоманишиён]], осори адабиёти паҳлавӣ ва адабиёти форс-тоҷик бисёр вомехӯрад. Аз ду калима «Аҳура» — «сарвар» ва «Маздо» — «доно», дар маҷмӯъ «сарвари доно» таркиб ёфтааст. Бо пайдоиши парастиши Худои ягона — Аҳура Маздо ситоиши гурӯҳи худоёни ориёӣ аз байн рафт ва парастиши Худои ягона — Аҳура Маздо ҷорӣ гардид. Дар байни ориёиёни қадим нахуст девон худоёни нек буданд, вале баъдан онҳо ба худоҳои бадӣ табдил ёфтаанд. Ориёиёни сокини Ҳинд девонро Худои нек медонистанд. Дар бахшҳои гуногуни Авесто аз Аҳура Маздо чун Худои ягона, офаринандаи замину осмон, гиёҳҳо, тамоми ҳастии рӯйи ҷаҳон ёд шудааст. Дар «[[Готҳо]]»-и [[Зардушт]] тақрибан 200 дафъа Аҳура Маздо ба шаклҳои гуногун — Аҳура ва ё ҷойи дигар Маздо номбар гардидааст. Дар банди 4 боби 29 «[[Ясно]]» дар бораи Аҳура Маздо омадааст: {{аввали иқтибос}}«Бегумон Маздо беҳтар аз ҳама медонад, мардумони дурванд (пайравони дурӯғ) чӣ карданд ва огоҳ аст, ки дар оянда чӣ хоҳанд кард. Аҳура ягона додгустар (дар ҷаҳон) аст. Пас, он чи хости ӯ бошад, ҳамон хоҳад шуд».{{охири иқтибос|сарчашма=}} Баъдан дар бобҳои дигари Аҳура Маздо чун бароварандаи орзуҳо, фарзона, ободгари зиндагӣ, сароғозу саранҷоми ҳастӣ, падари маниши нек, довари кирдори ҷаҳониён ва ғайра тавсиф шудааст. Муколама, гуфтугӯ, муроҷиатҳои Зардушт ба Аҳура Маздо дар боби 44 «[[Ясно]]» (яке аз бобҳои «[[Готҳо]]») хеле ҷолибанд. Зардушт ба тариқи таҷоҳули ориф хостор аст бидонад, ки барои чӣ моҳ пурра мешавад ва боз мекоҳад, кист, ки заминро дар поён ва осмонро дар боло нигоҳ медорад, ҳаракати абрҳоро кӣ таъмин менамояд, рӯшноӣ ва торикиро кӣ офаридааст, бомдоду рӯзу шаб, вақтҳои намозро кӣ муайян кардааст, умуман ҷаҳони хуррамибахшро кӣ офаридааст?… Аксари бахшҳои Авесто ба шакли муколамаи Аҳура Маздо ва [[Зардушт]] сохта шудаанд. Масалан, яшти якуми бахши «[[Яштҳо]]», ки «Ҳурмузд — яшт» ном дорад, бо ҷумлаи «Зардушт аз Аҳура Маздо пурсид» оғоз меёбад. Дар банди 7 омадааст: {{аввали иқтибос}}«Он гоҳ Аҳура Маздо гуфт: Эй Зардушти ашаван! Якум: Манам сарчашмаи донишу огоҳӣ. Дувум: Манам бахшандаи галаву рама. Сеюм: Манам тавоно. Чорум: Манам беҳтарин Аша. Панҷум: Манам нишони ҳамаи диҳишҳои неки ашанажоди маздоофарида. Шашум: Манам хирад. Ҳафтум: Манам доноӣ. Ҳаштум: Манам хирадманд. Нуҳум: Манам доно».{{охири иқтибос|сарчашма=}} Дар ҳамин Яшт бадин минвол 74 номи Аҳура Маздо зикр гардидааст. Дар [[Авесто]] инчунин дар атрофи Аҳура Маздо шаш тан [[Амшоспандон]] мавҷуданд, ки онҳо сифату ҷилоҳои ӯянд. Сифати беҳтарини Аҳура Маздо, махсусан дар осори адабиёти паҳлавӣ Спенд мину (аз авестоӣ ''спента маинйу — рӯҳи қудсӣ, минуи муқаддас'') мебошад. Баъзан ба ҷойи Аҳура Маздо ''Спенд мину'' омадааст. Дар замони [[Ҳахоманишиён]] Аҳура Маздо мартабаву мақоми баланде дошт. Дар ҳар як катибаи мансуб ба шоҳони ҳахоманишӣ, масалан, [[Катибаи Бесутун]] аз шоҳ Доро, катибаҳои Хашиёршо, Ардашер ва дигар аз Аҳура Маздо чун Худои ёрирасон дар анҷом додани ин ё он амале зикр шудааст (ба хости Аҳура Маздо ман подшоҳ шудам, ба хости Аҳура Маздо ман ин шоҳро шикаст додам ва ӯ ба ман хироҷ месупорад, бо ёрии Аҳура Маздо иҷрои ин кор ба ман муяссар гардид ва ғайра). Ин мазмун дар як катиба аз «Нақши Рустам» чунин омадааст: «Бузург аст Аҳура Маздо. Ӯ ин заминро офаридааст, ӯ он осмонро офаридааст, ӯ мардумро офаридааст, ӯ ҳамаи васоили хуширо барои мардум офаридааст, ӯ Дориюшро подшоҳ сохт, ягона подшоҳи ҳама, ҳукмфармои кишварҳо». Дар сангнавиштаҳои Ҳахоманишиён низ Аҳура Маздо офарандаи мардум ва васоили хушӣ барои онон, бахшандаи подшоҳӣ ба ин ё он намояндаи хонадони [[Ҳахоманишиён]] ёд шудааст. Номи Аҳура Маздо дар осори файласуфон ва таърихнависони Юнон — Афлотун, Арасту ва дигарон ба назар мерасад. Дар осори динӣ, адабӣ ва таърихии мардуми эронинажод Аҳура Маздо муродифи сайёраи Муштарӣ мебошад. Дар тақвими зардуштӣ, тақвимҳои портӣ, суғдӣ, хоразмӣ, ки аз он манша гирифтаанд, рӯзи якуми ҳар моҳ Ҳур­муз (Ҳурмузд) ном дорад. :::: Сари соли нав Ҳурмузи Фарвадин, :::: Баросуда аз ранҷ тан, дил зи кин. :::::::::::::: ''(Фирдавсӣ)'' == Ҳамчунин нигаред == * [[Авесто]] * [[Маздоия]] * [[Маздаясно]] * [[Маъбади оташ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Авесто. Д., 2001; * Акбар Турсунов. Эҳёи Аҷам. Д. 1984 (Акбари Турсон). * Саъдуллоҳи Наим. Қомуси асотир ва ишо­ро­ти фарҳангӣ. Д., 2006; * Мифы народов мира. Т. 1. М., 1988; * Мероси хаттии бостон. Ҷ.I ва II. — Душанбе,2016, — 565с. * معین محمد. مزدا یسنا و أدب پارسی. تهران، ۱۳۵۵ هـ ش ؛ * رضی هاشم. فرهنگ نامهای اوستا. تهران، ۱۳۴۶ هـ. ش؛ * بهارمهرداد. أساطیر ایران. تهران، ۱۳۵۲ هـ. ش؛ * یاهقی محمد جعفر. فرهنگ أساطیر و إشارات داستانی در أدبیات فارسی. تهران، ۱۳۷۵ هـ. ش == Сарчашма == * {{ЭМТ||2}} [[Гурӯҳ:Матнҳои зардуштӣ]] [[Гурӯҳ:Авесто]] hsz5k6mh8pgl0ctq5bh0weqyzqwr8yl 0 73992 1473205 652506 2026-05-20T03:20:53Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Комил Мирзоев]] 1473205 wikitext text/x-wiki #равона [[Комил Мирзоев]] j71j1clglylrc3813fpv6ree908cu9e 0 96548 1473247 1447382 2026-05-20T07:18:21Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473247 wikitext text/x-wiki {{ВМ |Ранг1 = #A5D570 |Номи тоҷикӣ = Ҷамоати Д. Холматов |Номи аслӣ = Ҷамоати Дадабой Холматов (собиқ Пахтакор) |Нишон = Coat of arms of Tajikistan.svg |Парчам = |Бари нишон = |Бари парчам = |Тавсифи нишон = |Тавсифи парчам = |Кишвар = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = TJ |type = city |Дараҷа = |CoordScale = |Суруди миллӣ = |Мақом = ҷамоат |Тобеъи = [[Ноҳияи Ғафуров]] |Шомили = 1 шаҳрак, 5 деҳа |Пойтахт = [[Заркорон, шаҳрак|шаҳраки Заркорон]] |Шаҳри бузургтарин = |Шаҳрҳои бузургтарин = |Таъсис = |Барҳамхӯрӣ = |Номҳои пешина = |Раис = |Шакли роҳбарӣ = Раиси ҷамоат |Раис2 = |Шакли роҳбарӣ2 = |Раис3 = |Шакли роҳбарӣ3 = |ММД = |Соли ММД = |Ҷой аз рӯи ММД = |ММД ба сари аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи ММД ба сари аҳолӣ = |Забон = [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]] |Забонҳо = |Аҳолӣ = |Соли барӯйхатгирӣ = |Фоиз аз аҳолӣ = |Ҷой аз рӯи аҳолӣ = |Баҳодиҳии аҳолӣ = |Соли баҳодиҳӣ = |Зичӣ = |Ҷой аз рӯи зичӣ = |Ҳайати миллӣ = [[Мардуми тоҷик|тоҷикон]], [[ӯзбак|ӯзбекон]] |Ҳайати динӣ = [[мусулмон]]он-[[суннӣ|сунниҳо]] |Масоҳат = |Фоиз аз масоҳат = |Ҷой аз рӯи масоҳат = |Баландии бештарин = |Баландии миёна = |Баландии камтарин = |Харита = Ghafurov District in Tajikistan.svg |Андозаи харита = |Харита2 = |Андозаи харита = |Минтақаи замонӣ = UTC+5 |Сарвожа = |ISO = TJ.SU. |Шиносаи ададӣ = |Шакли шиноса = |Шиносаи ададӣ2 = |Шакли шиноса2 = |Шиносаи ададӣ3 = |Шакли шиноса3 = |FIPS = |Коди телефон = +992 3135 |Нишонаи почта = 735610 |Домени интернет = tj |Коди мошинҳо = 02 TJ |Вебгоҳ = |Гурӯҳ дар Commons = <!-- Bobojon Ghafurov District--> |Эзоҳ = }} '''Ҷамоати Дадабой Холматов ''' — [[ҷамоат]]ест дар [[ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]]. ==Сохтори маъмурию ҳудудии ҷамоат== Ҷамоати деҳоти Дадабой Холматов аз се деҳкада – [[Обшорон]], [[Сумчак]] ва [[Куйбишев]] иборат мебошад. Аҳолии Ҷамоат 12755 нафар буда, 20300 хоҷагиро дар бар мегирад. Шуғли асосии мардум деҳқонӣ, истеҳсоли меваҷот ва зироатҳои полизӣ мебошад. Сумчак яке аз деҳаҳои ободи Ҷамоат ба ҳисоб меравад. Вай имрӯз ба макони меваҳои шакарин табдил ёфтааст. Асосгузори ин макон Дадобой ном деҳқони паҳлавонсифат ва ҷавонмарди дилсӯз аст, ки маҳз бо ташаббуси шахсии ӯ имрӯз мавзеъҳои хоҷагии ҷамоавии ба номи [[Абдулло Раҳимбоев]], «Палос» ва «Сомғор» шодоб ва ободу зебо гаштаанд. Холматов Дадобой чун деҳқони асил дар ободии деҳаҳои колхоз матонати калон нишон додааст. Вай яке аз дӯстони наздики ду карат Қаҳрамони меҳнати сотисалистӣ [[Саидхоҷа Ӯрунхоҷаев]] буда, барои тадриҷан тараққӣ кардан ва сол ба сол обод шудани қишлоқҷойҳо ҳиссаи калон гузоштаанд. Дар ҳудуди Ҷамоат се мактаб, се муассисаи томактабӣ, 1 адад клуб, ду адад китобхона, 1 адад варзишгоҳ, 15 адад нуқтаҳои савдо ва хӯрокворӣ, як беморхона, як дармонгоҳ мавҷуд мебошад. Миёнаи солҳои 60-умин афзоиши масоҳати токзорон ва парвариши ангури навъҳои шаробшаванда дар совхози «[[Сомғор]]» сохтани заводи нави винобарориро тақозо намуд. Айни замон заводи винобарории «Сомғор» фаъолияти пурсамар дошта, дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Д.Холматов ҳамчун коргоҳи истеҳсолии номдор машҳур мебошад. <ref>{{Cite web |url=http://www.gafurov.tj/tj/jamoatho/47-2012-10-14-12-03-26/110-2013-03-01-18-32-31 |title=Ҷамоати Д. Холматов |accessdate=2016-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171214093836/http://gafurov.tj/tj/jamoatho/47-2012-10-14-12-03-26/110-2013-03-01-18-32-31 |archivedate=2017-12-14 }}</ref> ==Шароитҳои табиию иқлимӣ ва захираҳо== {{Дар нақша}} == Мардум == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border: 1em solid white" |'''Сол''' |2015<ref>{{Cite web|url=http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography|title=Demography|website=untj.org|accessdate=2022-12-26|archivedate=2022-01-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220104171112/http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography}}</ref> |- |'''Аҳолӣ, <br /> ҳазор наф.''' |12,9 |} ==Деҳоти ҷамоат== {| class="wikitable" width= "50%" |- | colspan="12" style="text-align:center; background:#ffdead;"|'''Ҷамоати Д. Холматов''' |- ! width=30% | Деҳа ! width=30% | Аҳолӣ |- |[[Заркорон, шаҳрак|шаҳраки Заркорон]]|| |- |[[Гулбоғ]]|| |- |[[Даштобод(н. Ғафуров)|Даштобод]]|| |- |[[Доманакӯҳ (собиқ Чилпузли)|Доманакӯҳ]]|| |- |[[Обшорон (собиқ Водник)|Обшорон]]|| |- |[[Чашмаи Арзона]]|| |}<ref>Феҳристи номи маҳалҳои Тоҷикистон. — Душанбе: Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик, 2013. — 332 с.</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Тоҷикистон-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Ҷамоати Д. Холматов| ]] [[Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Бобоҷон Ғафуров]] d29cou44vux0l8uhyq171h3l83wd336 0 108724 1473218 1386909 2026-05-20T04:15:29Z VASHGIRD 8035 1473218 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |замина = <!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--> |ном = Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ |номи аслӣ = Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |таърихи таваллуд = [[910]] |зодгоҳ = шаҳри [[Балх]] |таърихи даргузашт = [[1009]] |маҳалли даргузашт = |солҳои фаъолият = |кишвар = |касб = навозанда, овозхон |навъи садо = |асбоб = |сабк = |номи мустаъор = |гурӯҳ = |ҳамкорӣ = |ношир = |мукофотҳо = |викианбор = |викитека = |вебгоҳ = }} '''Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ''' (машҳур ба Котибии Хоразмӣ, Абӯабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуф Котибии Хоразмӣ) — мусиқишинос, муаррих ва қомуснигори тоҷик-форс. == Зиндагинома == Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар зодгоҳаш (Балх) асосҳои назарии илму фарҳангро меомӯ-зад, барои такмили дониш муддате ба Нишопур сафар мекунад. Дар [[Нишопур]] фаъолияти омӯзишии Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ вусъат ёфта, илмҳои дақиқу инсониро ([[фалсафа]], [[риёзиёт]], [[адабиёт]], [[мусиқӣ]]) меомӯзад. Абӯабдуллоҳи Хоразмиро [[Нӯҳ ибни Насри II|Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ]] (943—954) ба сифати надим-коргузори дарбор даъват мекунад ва фаъолияти илмию адабиаш дар [[Бухоро]] рушд менамояд. Асари энсиклопедиаш «Мафотиҳу-л-улум (Калиди илмҳо)»-ро бо супоришу ба номи Наср ибни Исмоили Сомонӣ анҷом дода, ин асари ӯ бо номи «Қомуси Юсуфи Хоразмӣ» машҳур будааст. Давраи охири умрашро дар [[Хоразм]] гузаронида ва тахаллуси «Хоразмӣ»-ро мепазирад. Асари ӯ «Мафотиҳу-л-улум» аз аввалин донишномаҳоест, ки санъат ва илми мусиқиро баъди вуруди ислом дар мизони қомусӣ баррасӣ намудааст. Тавзеҳоти мӯҷази Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар бораи мусиқӣ дақиқ ва мӯътамаданд.<ref>Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — соли 16 ISBN 978-99947-49-13-3</ref> == Адабиёт == * Котибии Хоразмӣ, Мафотиҳу-л-улум, тар-ҷума ва тасҳеҳи Хидиеҷам, Теҳрон, 1346; * Раджабов А. К истокам музыкальной культуры таджиков в IХ-Х вв. // Абӯ Али ибн Сино и его эпоха. — Душанбе, 1980; * Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. — Душушанбе, 1988. == Нигаред низ == * [[Шашмақом]] == Сарчашма == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шашмақом]] q3500poylsjdl2zf1f030p7mk8g6vd9 1473219 1473218 2026-05-20T04:16:01Z VASHGIRD 8035 1473219 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |замина = <!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--> |ном = Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ |номи аслӣ = Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |таърихи таваллуд = [[910]] |зодгоҳ = шаҳри [[Балх]] |таърихи даргузашт = [[1009]] |маҳалли даргузашт = |солҳои фаъолият = |кишвар = |касб = навозанда, овозхон |навъи садо = |асбоб = |сабк = |номи мустаъор = |гурӯҳ = |ҳамкорӣ = |ношир = |мукофотҳо = |викианбор = |викитека = |вебгоҳ = }} '''Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ''' (машҳур ба Котибии Хоразмӣ, Абӯабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуф Котибии Хоразмӣ) — мусиқишинос, муаррих ва қомуснигори тоҷик-форс. == Зиндагинома == Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар зодгоҳаш (Балх) асосҳои назарии илму фарҳангро меомӯ-зад, барои такмили дониш муддате ба Нишопур сафар мекунад. Дар [[Нишопур]] фаъолияти омӯзишии Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ вусъат ёфта, илмҳои дақиқу инсониро ([[фалсафа]], [[риёзиёт]], [[адабиёт]], [[мусиқӣ]]) меомӯзад. Абӯабдуллоҳи Хоразмиро [[Нӯҳ ибни Насри II|Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ]] (943—954) ба сифати надим-коргузори дарбор даъват мекунад ва фаъолияти илмию адабиаш дар [[Бухоро]] рушд менамояд. Асари энсиклопедиаш «[[Мафотеҳу-л-улум]] (Калиди илмҳо)»-ро бо супоришу ба номи Наср ибни Исмоили Сомонӣ анҷом дода, ин асари ӯ бо номи «Қомуси Юсуфи Хоразмӣ» машҳур будааст. Давраи охири умрашро дар [[Хоразм]] гузаронида ва тахаллуси «Хоразмӣ»-ро мепазирад. Асари ӯ «Мафотеҳу-л-улум» аз аввалин донишномаҳоест, ки санъат ва илми мусиқиро баъди вуруди ислом дар мизони қомусӣ баррасӣ намудааст. Тавзеҳоти мӯҷази Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар бораи мусиқӣ дақиқ ва мӯътамаданд.<ref>Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — соли 16 ISBN 978-99947-49-13-3</ref> == Адабиёт == * Котибии Хоразмӣ, Мафотиҳу-л-улум, тар-ҷума ва тасҳеҳи Хидиеҷам, Теҳрон, 1346; * Раджабов А. К истокам музыкальной культуры таджиков в IХ-Х вв. // Абӯ Али ибн Сино и его эпоха. — Душанбе, 1980; * Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. — Душушанбе, 1988. == Нигаред низ == * [[Шашмақом]] == Сарчашма == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шашмақом]] qwb2bdr6wdccvg3sbyd67umb5pv5uj0 1473220 1473219 2026-05-20T04:16:21Z VASHGIRD 8035 1473220 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон |замина = <!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--> |ном = Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ |номи аслӣ = Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи пурра = |таърихи таваллуд = [[910]] |зодгоҳ = шаҳри [[Балх]] |таърихи даргузашт = [[1009]] |маҳалли даргузашт = |солҳои фаъолият = |кишвар = |касб = навозанда, овозхон |навъи садо = |асбоб = |сабк = |номи мустаъор = |гурӯҳ = |ҳамкорӣ = |ношир = |мукофотҳо = |викианбор = |викитека = |вебгоҳ = }} '''Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ''' (машҳур ба Котибии Хоразмӣ, Абӯабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуф Котибии Хоразмӣ) — мусиқишинос, муаррих ва қомуснигори тоҷик-форс. == Зиндагинома == Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар зодгоҳаш (Балх) асосҳои назарии илму фарҳангро меомӯ-зад, барои такмили дониш муддате ба Нишопур сафар мекунад. Дар [[Нишопур]] фаъолияти омӯзишии Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ вусъат ёфта, илмҳои дақиқу инсониро ([[фалсафа]], [[риёзиёт]], [[адабиёт]], [[мусиқӣ]]) меомӯзад. Абӯабдуллоҳи Хоразмиро [[Нӯҳ ибни Насри II|Нӯҳ ибни Насри Сомонӣ]] (943—954) ба сифати надим-коргузори дарбор даъват мекунад ва фаъолияти илмию адабиаш дар [[Бухоро]] рушд менамояд. Асари энсиклопедиаш «[[Мафотеҳу-л-улум]] (Калиди илмҳо)»-ро бо супоришу ба номи Наср ибни Исмоили Сомонӣ анҷом дода, ин асари ӯ бо номи «Қомуси Юсуфи Хоразмӣ» машҳур будааст. Давраи охири умрашро дар [[Хоразм]] гузаронида ва тахаллуси «Хоразмӣ»-ро мепазирад. Асари ӯ «Мафотеҳу-л-улум» аз аввалин донишномаҳоест, ки санъат ва илми мусиқиро баъди вуруди ислом дар мизони қомусӣ баррасӣ намудааст. Тавзеҳоти мӯҷази Абӯабдуллоҳи Хоразмӣ дар бораи мусиқӣ дақиқ ва мӯътамаданд.<ref>Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. — Душанбе, 2009. — соли 16 ISBN 978-99947-49-13-3</ref> == Адабиёт == * Котибии Хоразмӣ, Мафотиҳу-л-улум, тар-ҷума ва тасҳеҳи Хидиеҷам, Теҳрон, 1346; * Раджабов А. К истокам музыкальной культуры таджиков в IХ-Х вв. // Абӯ Али ибн Сино и его эпоха. — Душанбе, 1980; * Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ. 1. — Душанбе, 1988. == Сарчашма == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик]] [[Гурӯҳ:Шашмақом]] m59ecnej2q1jrb66enshq9ypka98vbt 0 117128 1473253 1464843 2026-05-20T08:51:15Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473253 wikitext text/x-wiki {{Футболбоз |ном = Зайниддин Зидон |ҷинс = м |номи пурра = Зайниддин Язид Зидон |лақаб = ''Зизу'' |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 23.6.1972 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|Марсел|шаҳри Марсел}}, [[Фаронса]] |шаҳрвандӣ = |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |қад = 185 |вазн = |мавқеъ = [[Нимҳимоятгар (футбол)|миёнмайдони ҳуҷумкор]] |бошгоҳи кунунӣ = сармураббии озод |навъи фаъолият = сармураббӣ |шумора = |бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол |1982—1983|{{Парчами Фаронса|20px}} «Сен-Анри»| |1983—1987|{{Парчами Фаронса|20px}} «Сетем-ле-Валлон»| |1987—1988|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Канн (бошгоҳи футбол)|Канн]]»|}} |бошгоҳҳо = {{маснад дар футбол |1988—1992|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Канн (бошгоҳи футбол)|Канн]]»|61 (6) |1992—1996|{{Парчами Фаронса|20px}} «[[Бордо (бошгоҳи футбол)|Бордо]]»|139 (28) |1996—2001|{{Парчами Италия|20px}} «[[Ювентус]]»|151 (24) |2001—2006|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|155 (37)}} |мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол |1988—1989|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса (то 17 сола)|Фаронса (то 17)]]|4 (1) |1989—1990|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса (то 18 сола)|Фаронса (то 18)]]|6 (0) |1990—1994|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи ҷавонони Фаронса|Фаронса (то 21)]]|20 (3) |1994—2006|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими миллии футболи Фаронса|Фаронса]]|108 (31) |1995|{{Парчами Фаронса|20px}} [[Тими дуюми миллии футболи Фаронса|Фаронса (B)]]|1 (0)}} | бошгоҳҳои мураббигарӣ = {{маснад дар футбол |2013—2014|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» {{ёвари сармураббӣ}}| |2014—2016|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид Кастийя]]»| |2016—2018|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»| |2019—2021|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»}} |медалҳо = {{турнир|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Қаҳрамонии ҷаҳон]]}} {{медал|Тилло|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998|Фаронса 1998]]}} {{медал|Нуқра|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|Олмон 2006]]}} {{турнир|[[Ҷоми миллатҳои Аврупо|Қаҳрамонии Аврупо]]}} {{медал|Биринҷӣ|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 1996|Инглистон 1996]]}} {{медал|Тилло|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 2000|Белгия/Нидерланд 2000]]}} {{турнир|[[Бозиҳои баҳримиёназаминӣ]]}} {{медал|Биринҷӣ|[[Бозиҳои баҳримиёназаминӣ 1993|Лангедок — Руссилон 1993]]}} |ҷоиза = {{қатор | {{Афсари ордени легиони фахрӣ}} | {{Кавалери ордени легиони фахрӣ}} | {{Кавалер ордени миллӣ хидмат (Алҷазоир)}}}} |викианбор = Zinedine Zidane}} '''Зайнидди́н Язи́д Зидон''' ({{lang-fr|''Zinédine Yazid Zidane''}}; {{lang-ar|''زين الدين زيدان‎''}}; [[23 июн]]и [[1972]], [[Марсел]], [[Фаронса]]) — собиқ футболбоз, мураббии фаронсавӣ. Коршиносон аксар бар ин боваранд, ки Зидон як нобиға ва яке аз беҳтарин бозикунони таърихи футбол аст. Ӯ дар бошгоҳҳои «[[Ювентус]]», «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» ва [[тими миллии футболи Фаронса]] (1994–2006) 108 бор дар мусобиқаҳо ширкат намуда, 31 гол ва дар чемпионатҳои ҷаҳон дар 20 бозӣ ширкат карда, 10 гол задааст. Дар мақоми бозикуни хатти миёна (миёнмайдони ҳуҷумкор) ҳунарнамоӣ мекард. Зидон дар тӯли умри ҳирфаии худ се бор ба унвони беҳтарин бозикуни ҷаҳон аз сӯи [[ФИФА]] дар солҳои [[1998]], [[2000]] ва [[2003]] интихоб шуд. Ӯ як бор ҷоизаи беҳтарин бозикуни соли Урупо, як бор ҷоизаи боарзиштарин бозигари Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо ва боре ҳам ҷоизаи беҳтарини бозигари Ҷоми ҷаҳониро дарёфт кардааст ва ба қаҳрамони [[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Ҷоми ҷаҳонӣ]], [[Ҷоми миллатҳои Урупо]], [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо]], [[Чемпионати футболи Итолиё|силсилаи Итолиё]] ва [[Чемпионати футболи Испониё|лигаи Испониё]] ноил шудааст. Аз ин рӯ метавон ӯро аз пурифтихортарин бозигари таърих донист. Зидон ҳамчунин се бор дар дидорҳои ниҳоии Ҷоми ҷаҳонию Лигаи Қаҳрамонҳои Урупо гол задааст. Ӯ дар Фаронса радаи аввали беҳтарини футболбози таърихи Фаронсаро ба худ ихтисос додааст. Зидон пас аз мусобиқоти ҷоми ҷаҳонии 2006 аз футбол худоҳофизӣ кард. Бад-ин тартиб «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» охирин тими бошгоҳӣ ва финали [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006|Ҷоми ҷаҳонии 2006]] охирин бозии ҳирфаии ӯ буд. == Зиндагинома == [[Акс:Agmun At Slimane.jpg|thumb|220px|left|Хонаи волидайни Зидон дар Алҷазоир]] Зидон [[23 июн]]и [[соли 1972]] дар [[Марсел]] ба дунё омадааст. Ӯ панҷумин фарзанди хонавода аст. Падару модараш, Исмоилу Малика алҷазоирӣ буданд<ref>{{Cite news|title=Zinedine Zidane the Manager: How Zizou positioned himself to lead Real Madrid|author=|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/zidane-manager-zizou-positioned-himself-112325616.html|work=|date=|accessdate=2017-06-22|language=en|archivedate=2017-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170707073147/https://ca.sports.yahoo.com/news/zidane-manager-zizou-positioned-himself-112325616.html}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Зидон|7|муаллиф= }} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Футболбозони Фаронса]] [[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Фаронса]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Канн»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Бордо»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ювентус»]] [[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»]] [[Гурӯҳ:ФИФА 100]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонҳои ҷаҳон оид ба футбол]] [[Гурӯҳ:Қаҳрамонҳои Аврупо оид ба футбол]] [[Гурӯҳ:Дорандагони «Тӯби тиллоӣ»]] {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 1998 — тими руъёӣ}} {{Ҷоми ҷаҳонии футбол 2006 — тими руъёӣ}} f5v19zuacq3xasanqdyf5bo6an2eyfn 0 217390 1473198 1458163 2026-05-19T23:13:17Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473198 wikitext text/x-wiki {{тарҷума}} '''The International''' — оид ба интизоми Dota 2 аввалин ва аз ҳама калонтарин, ва дар байни дигар мусобиқоти солонаи киберварзишӣ низ калонтарин. Гузаронида мешавад, аз ҷониби ширкати [[Software халқи таҳия|Valve]]. Бори аввал гузаронида дар [[Gamescom]] дар [[соли 2011]]. == Ташкилоти турнирҳо == Дар ҳар як мусобиқа иштирок мекунад 16 беҳтарин дастаи ҷаҳон (аз [[соли 2017]] — 18 даста). Қисми дастаҳои мустақиман даъват карда мешаванд, дигарҳо имконият барои иштирокро дар мусобиқаи минтақавӣ пайдо мекунанд. Дар қисми ниҳоии мусобиқа дар аввал марҳилаи гурӯҳӣ гузаронида мешавад. Аз рӯи натиҷаи марҳилаи гурӯҳии муайян карда мешавад, ки гурӯҳ ба шабакаи болоӣ ё поёнӣ меравад. Ин ҳама аз рӯи системаи [[Double Elimination]] ҳисобида мешавад. Бозиҳо дар ин марҳилаи ниҳоии мусобиқа дар саҳнаи назди тамошобинон гузаронида мешаванд. Ягона ҳолате, ки марҳилаи ниҳоии мусобиқа на бо системаи Double Elimination буд, дар [[The International 2014]] дар соли 2014 ба вуқӯъ омад. Баъди [[The International 2017]], системаи холгирии гурӯҳҳо тавассути ''Dota Pro Circuit'' дар давоми мавсим ворид шуд. Дастаи соҳиби бузургтарин миқдори хол гашта, бо даъватномаи мустақим даъват мешавад. Баъд аз The International 2018, ''Dota Pro Circuit'' мавсими дуввуми худро дар тамоми мавсим оғоз кард. Дастаи бо баландтарин шумораи холҳо дар мусобиқаи баъдӣ барои иштирок тариқи даъвати мустақим ширкат хоҳад кард. == Эгидаи чемпионҳо == Эгидаи чемпионҳо ({{lang-en|Aegis of Champions}}) — ин ҷоми сабқат мебошад. Ба сипар монанд аст, ки тариқи ширкати Weta сарфароз гардонида мешавал ва аз биринҷу нуқра иборат мебошад<ref name="aeg"><span class="citation"><span lang="und">[http://www.dota2.com/aegisofchampions/ Aegis of Champions]</span><span class="hidden-ref" style="display:none">'''&nbsp;<span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на неопределённом языке">(неопр.)</span>'''</span>.&#x20;Дата обращения 22 ноября 2013.</span></ref>. === 2012 === === 2014 === === 2015 === === 2016 === === 2017 === Дар GamesCom 2011 дар Кёлн аз 17 то 21-уми августи соли 2011 гузаронида шуд. Дар ин мусобиқа бозӣ буд, бори аввал аст, кулли ҷомеа. Ҷоизаи мусобиқа ба 1 600 000 доллари ИМА мерасид. ; Иштирокчиён Даъват ба мусобиқаро 16 беҳтарин дастаи ҷаҳон оид ба бозии DotA<ref name="jD">{{Cite web|url=http://www.joindota.com/en/coverages/2394-the-international-2011|title=The International|publisher=joindota.com|lang=en|accessdate=22 февраля 2013|archivedate=2014-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226235013/http://www.joindota.com/en/coverages/2394-the-international-2011}}</ref> соҳиб мешаванд. ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷой !Дастаи !Мукофоти |- | align="center" |01 ! |{{Flagicon|Украина}} Natus Vincere | align="right" |$ 1 000 000 |- | align="center" |02 ! |{{Flagicon|Хитой}} EHOME | align="right" |$ 250 000 |- | align="center" |03 ! |{{Сингапур}} Scythe.ГАРД | align="right" |$ 150 000 |} [[Акс:The_International_2012.jpg|right|thumb|300x300px|The International 2012 Тамошобинон ифтитоҳи grand-финалро тамошо мекунанд.<br /><br /><br /><br />"[[Benaroya Hall]]", [[Сиэтл, Вашингтон|Seattle]], [[Вашингтон (иёлат)|Вашингтон]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]].]] Дуюм турнири мусобиқа гузаронида дар [[Сиэтл, Вашингтон|Seattle]] аз 26 август 2 сентябр ҷоизаи 1 600 000 доллари ИМА. ; Иштирокчӣ {| class="wikitable" ! colspan="4" |Иштирокчиён |- |{{Flagicon|Хитой}} LGD Gaming |{{Flagicon|Хитой}} Invictus Gaming |{{Flagicon|Украина}} Natus Vincere |{{Flagicon|Шведсия}} Counter Logic Gaming |- |{{Flagicon|Хитой}} TongFu |{{Flagicon|Фаронс}} mTw |{{Flagicon|Русия}} Moscow Five |{{Flagicon|Малайзия}} Телефонҳои Мобилӣ Orange E-Варзиш |- |{{Flagicon|Олмон}} mousesports |{{Flagicon|Хитой}} DK |{{Flagicon|Австралия}} Absolute Legends |{{Flagicon|Украина}} Darer |- |{{Flagicon|ИМА}} Бад Geniuses |{{Flagicon|Хитой}} EHOME |{{Flagicon|ИМА}} compLexity |{{Flagicon|Сингапур}} Zenith |} ; Натиҷаҳои {| class="wikitable" !Ҷой !Номи даста !Мукофот |- |01 ! |{{Flagicon|Хитой}} Invictus Gaming | align="right" |$ 1 000 000 |- |02 ! |{{Flagicon|Украина}} Natus Vincere | align="right" |$ 250 000 |- |03 ! |{{Flagicon|Хитой}} LGD Gaming | align="right" |$ 150 000 |} Дар Сиэтли ИМА, аз 3 то 12 август гузаронида шуд <ref name="start"><span class="citation"><span lang="und">[http://ru.dota2.com/2013/04/the-international-4/ The International] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190913200805/http://ru.dota2.com/2013/04/the-international-4/ |date=2019-09-13 }}</span><span class="hidden-ref" style="display:none">'''&nbsp;<span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на неопределённом языке">(неопр.)</span>'''</span>.&#x20;Дата обращения 20 ноября 2013.</span></ref>. Ҷоизапулӣ 2 874 407 доллари ИМА-ро ташкил медод<ref name="priseti3">{{Cite web|url=http://www.gamespot.com/articles/dota-2s-the-international-3-reaches-2m-prize-pool/1100-6408442/|title=Dota 2's The International 3 reaches $2M prize pool|accessdate=2013-11-20}}</ref>. Бори аввал буд, ки компендиуми интерактивӣ ҷорӣ шуд. ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="4" |Иштирокчиени |- |{{Flagicon|Хитой}} Invictus Gaming |{{Flagicon|Малайзия}} Телефонҳои мобилӣ Orange.Neolution |{{Flagicon|Шведсия}} The Alliance |{{Flagicon|ИА}} Fnatic |- |{{Flagicon|ИМА}} Дастаи Пардохтпазир |{{Flagicon|Украина}} Natus Vincere |{{Flagicon|Сингапур}} Дастаи Zenith |{{Flagicon|ИМА}} Дастаи Dignitas |- |{{Flagicon|Русия}} Virtus.pro |{{Flagicon|ИМА}} LGD.int |{{Flagicon|Хитой}} Дастаи DK |{{Flagicon|ИМА}} Invasion MUFC |- |{{Flagicon|Хитой}} TongFu |{{Flagicon|Олмон}} mousesports |{{Flagicon|Хитой}} LGD.кс |{{Flagicon|Хитой}} Rattlesnake |} ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷой !Даста !Мукофот |- |01 ! |{{Flagicon|Шведсия}} The Alliance | align="right" |$ 1 437 204 |- |02 ! |{{Flagicon|Украина}} Natus Vincere | align="right" |$ 632 370 |- |03 ! |{{Flagicon|Малайзия}} Телефонҳои мобилӣ Orange.Neolution | align="right" |$ 287 441 |} [[Акс:The_International_2014.jpg|thumb|300x300px|The International 2014. "Ки-арена".]] Дар Сиэтли ИМА, аз 18 то 21 июли соли 2014 баргузор гардид. Ҷоизапулӣ - 10 931 105 доллари амрикоӣ<ref name=":0">{{Cite web |url=http://dota2.cyborgmatt.com/prizetracker/international2014 |title=Dota 2 Prize Pool Tracker |accessdate=2019-07-24 |archivedate=2014-07-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140727190528/http://dota2.cyborgmatt.com/prizetracker/international2014 }}</ref>. ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="4" |Иштирокчиени |- |{{Парчами Шведсии}} The Alliance |{{Флаг Малайзии}} Titan eSports |{{Флаг США}} Бад Geniuses |{{Флаг Европы}} Fnatic |- |{{Флаг Китая}} NewBee |{{Флаг Китая}} Vici Gaming |{{Флаг Украины}} Natus Vincere |{{Флаг Китая}} Дастаи DK |- |{{Флаг Китая}} Invictus Gaming |{{Флаг ООН}} {{Бе тарҷума 5|Cloud9 (киберспортивная организация)|Cloud9|en|Cloud9}} |{{Флаг России}} Дастаи Empire |{{Флаг США}} Na'Vi.US¹ |- |{{Флаг Малайзии}} Arrow Gaming |{{Флаг Китая}} LGD Gaming |{{Флаг Германии}} Mousesports |{{Флаг США}} Дастаи Пардохтпазир |} ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷои !Дастаи !Мукофоти |- |01 ! |{{Флаг Китая}} NewBee | align="right" |$ 5 025 051 |- |02 ! |{{Флаг Китая}} Vici Gaming | align="right" |$ 1 474 743 |- |03 ! |{{Флаг США}} Бад Geniuses | align="right" |$ 1 037 782 |} [[Акс:The_International_2015,_Key_Arena,_Seattle,_Washington_D.C..jpg|thumb|300x300px|The International 2015. Grand Финал "Ки-Арена".]] ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="4" |Иштирокчиени |- |{{Флаг Китая}} Vici Gaming |{{Флаг США}} Бад Geniuses |{{Флаг Европы}} Дастаи Сирри |{{Флаг Китая}} Invictus Gaming |- |{{Флаг Китая}} LGD Gaming |{{Флаг Китая}} NewBee |{{Флаг ООН}} {{Бе тарҷума 5|Cloud9 (киберспортивная организация)|Cloud9|en|Cloud9}} |{{Флаг России}} Дастаи Empire |- |{{Флаг России}} Virtus.pro |{{Флаг Малайзии}} Fnatic |{{Флаг Китая}} EHOME |{{Флаг США}} compLexity |- |{{Флаг Южной Кореи}} MVP HOT6ix |{{Флаг Украины}} Natus Vincere |{{Флаг Китая}} CDEC |{{Флаг Южной Кореи}} MVP Phoenix |} ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷои !Дастаи !Мукофоти |- | align="center" |01 ! |{{Флаг США}} Бад Geniuses | align="right" |$ 6 634 661 |- | align="center" |02 ! |{{Флаг Китая}} CDEC Gaming | align="right" |$ 2 843 793 |- | align="center" |03 ! |{{Flagicon|Китай}} LGD Gaming | align="right" |$ 2 202 646 |} [[Акс:The_International_2016_picture.jpg|right|thumb|300x300px|The International 2016, боз "Ки-Арена".]] Гузаронида шуд аз 3 то 13 августи соли 2016. Ҷоизапулии мусобиқа ба 20 770 460 доллари амрикоӣ<ref>{{Cite web|url=https://esports.yahoo.com/international-6-now-boasts-largest-000000286.html|title=The International 6 now boasts the largest esports prize pool of all time|author=Dylan Walker|date=2016-07-27|publisher=esports.yahoo.com|lang=en|accessdate=2016-09-03|8=|archivedate=2016-08-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160825194259/https://esports.yahoo.com/international-6-now-boasts-largest-000000286.html}}</ref> баробар буд. ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="4" |Иштирокчиени |- |{{Флаг Европы}} OG |{{Флаг Европы}} Дастаи Пардохтпазир |{{Флаг Китая}} Newbee |{{Флаг Китая}} LGD Gaming |- |{{Флаг Европы}} Дастаи Сирри |{{Флаг Южной Кореи}} MVP Phoenix |{{Флаг Украины}} Natus Vincere |{{Флаг Китая}} Wings Gaming |- |{{Флаг Швеции}} The Alliance |{{Флаг США}} Бад Geniuses |{{Флаг Филиппин}} TnC Gaming |{{Флаг Китая}} Vici Gaming Наефт |- |{{Флаг США}} Digital Chaos |{{Флаг Китая}} EHOME |{{Флаг Европы}} Escape Gaming |{{Флаг Малайзии}} Fnatic |} ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷои !Дастаи !Мукофоти |- | align="center" |01 ! |{{Флаг Китая}} Wings Gaming | align="right" |$ 9 139 002 |- | align="center" |02 ! |{{Флаг США}} Digital Chaos | align="right" |$ 3 427 126 |- | align="center" |03 ! |{{Флаг США}} Бад Geniuses | align="right" |$ 2 180 898 |} Гузаронида шуд, аз 7 то 12 августи соли 2017. Ҷоизапулии мусобиқа ба 24 787 916 доллари ИМА баробар буд. ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="6" |Иштирокчиени |- |{{Флаг США}} Бад Geniuses |{{Флаг Филиппин}} TNC Pro Team |{{Флаг России}} Дастаи Empire |{{Флаг Европы}} Дастаи Сирри |{{Флаг Малайзии}} Fnatic |{{Флаг Китая}} LGD Gaming |- |{{Флаг Европы}} Дастаи Пардохтпазир |{{Флаг Китая}} IG Vitality |{{Флаг Европы}} OG |{{Флаг Европы}} Cloud 9 |{{Флаг Китая}} Newbee |{{Флаг Китая}} Invictus Gaming |- |{{Флаг США}} Digital Chaos |{{Флаг России}} Virtus.pro |{{Флаг Китая}}LGD Forever Young |{{Флаг Филиппин}} Execration |{{Флаг Перу}} Infamous |{{Флаг ЕС}} Hellraisers |} ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷои !Дастаи !Мукофоти |- | align="center" |01 ! |{{Флаг Европы}} Дастаи Пардохтпазир | align="right" |$ 10 862 683 |- | align="center" |02 ! |{{Флаг Китая}} Newbee | align="right" |$ 3 950 067 |- | align="center" |03 ! |{{Флаг Китая}} LGD Forever Young | align="right" |$ 2 592 231 |} [[Акс:The_International_2018_(43467814784).jpg|right|thumb|300x300px|The International 2018, "Роҷерс, арена".]] Гузаронида шуда буд — аз 20 то 25 августи соли 2018 дар Ванкувер. Ҷоизапулии мусобиқа ба 25 532 177 доллари ИМА баробар буд. ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="6" |Иштирокчиён |- |{{Флаг России}} Virtus.pro |{{Флаг Европы}} Дастаи Пардохтпазир |{{Флаг Европы}} Дастаи Сирри |{{Флаг Китая}} PSG.LGD |{{Флаг Филиппин}} Mineski |{{Флаг Китая}} Vici Gaming |- |{{Флаг Китая}} Newbee |{{Флаг Китая}} VGJ.Thunder |{{Флаг России}} FTM.Winstrike |{{Флаг Европы}} OG |{{Флаг Китая}} Дастаи Serenity |{{Флаг Китая}} Invictus Gaming |- |{{Флаг Малайзии}} Fnatic |{{Флаг Филиппин}} TnC Predator |{{Флаг США}} VGJ.Storm |{{Флаг США}} Бад Geniuses |{{Флаг США}} OpTic Gaming |{{Флаг Бразилии}} paiN Gaming |} ; Натиҷаҳо {| class="wikitable" !Ҷои !Дастаи !Мукофоти |- | align="center" |01 ! |{{ЕС}} OG | align="right" |$ 11 190 158 |- | align="center" |02 ! |PSG.LGD | align="right" |$ 4 069 148 |- | align="center" |03 ! |{{США}} Бад Geniuses | align="right" |$ 2 670 379 |} [[Акс:Shanghai_Expo_Cultural_Center.jpg|right|thumb|300x300px|The International 2019, "Мерседес Бенз Арена".]] Баргузор хоҳад шуд — аз 20 то 25 августи соли 2019 дар [[Шанхай]]. Ҷоизапулии мусобиқа дар айни замон ташкил медиҳад 30 350 000 доллари ИМА. ; Иштирокчиён {| class="wikitable" ! colspan="6" |Иштирокчиени |- |{{ЕС}} Дастаи Сирри |{{Россия}} Virtus.pro |Vici Gaming |{{США}} Бад Geniuses |{{ЕС}} Дастаи Пардохтпазир |PSG.LGD |- |{{Малайзия}} Fnatic |{{Швеция}} NIP |{{Филиппины}} TNC Predator |{{ЕС}} OG |{{Швеция}} Alliance |Keen Gaming |- |{{Флаг Украины}} Natus Vincere |RNG Up |{{ЕС}} Chaos |{{Филиппины}} Mineski |{{США}} FWD |{{Перу}} Infamous |} Баррасии [[The International 2019|дувоздаҳ даста]] дар асоси — DPC, мавсими 2018-2019 сол маълум гашт. Боқимонда шаш тим дар мусобиқоти минтақавӣ маълум хоҳанд шуд. == Ҷоизаҳо == {| class="wikitable" !Мусобиқаи !Мукофот !Маблағи умумӣ |- |The International 2011 |$ 1 600 000 |$ 1 600 000 |- |The International 2012 |$ 1 600 000 |$ 3 200 000 |- |The International 2013 |$ 2 874 380 |$ 6 074 380 |- |The International 2014 |$ 10 923 977 |$ 16 998 357 |- |The International 2015 |$ 18 429 613 |$ 35 427 970 |- |The International 2016 |$ 20 770 460 |$ 56 198 430 |- |The International 2017 |$ 24 787 916 |$ 80 986 346 |- |The International 2018 |$ 25 532 177 |$ 106 518 523 |- |The International 2019 |'''$ 30 350 000''' |$ 136 868 523 |} == Эзоҳ == {{Эзоҳ|refs=<ref name=aeg>{{cite web|url=http://www.dota2.com/aegisofchampions/|title=Aegis of Champions|accessdate=2013-11-22}}</ref> <ref name=start>{{cite web|url=http://ru.dota2.com/2013/04/the-international-4/|title=The International|accessdate=2013-11-20}}</ref> <ref name=start12>{{cite web|url=http://cdn.dota2.com/apps/dota2/international2012_static/about_teams.html|title=The International 2012 - Dota 2|accessdate=2013-11-20}}</ref>}} == Пайвандҳо == * [http://cdn.dota2.com/apps/dota2/international2011_static/index.html Сомонаи расмии The International 2011] * [http://cdn.dota2.com/apps/dota2/international2012_static/mainevent_results_champions.html Сомонаи расмии The International 2012] * [http://www.dota2.com/international2013/home/overview/ Сомонаи расмии The International 2013] · [http://www.dota2.com/international2013/compendium/ Компендиум The International 2013] * [http://www.dota2.com/international2014/overview/ Сомонаи расмии The International 2014] · [http://www.dota2.com/international2014/compendium/ Компендиум The International 2014] * [http://www.dota2.com/international2015/overview/ Сомонаи расмии The International 2015] · [http://www.dota2.com/international2015/compendium/ Компендиум The International 2015] * [http://www.dota2.com/international2016/overview/ Сомонаи расмии The International 2016] · [http://www.dota2.com/international2016/battlepass/ Ҷангӣ ағбаи The International 2016] * [http://www.dota2.com/international2017/overview/ Сомонаи расмии The International 2017] · [http://www.dota2.com/international2017/battlepass/ Ҷангӣ ағбаи The International 2017] * [http://www.dota2.com/international2018/overview/ Сомонаи расмии The International 2018] · [http://www.dota2.com/international2018/battlepass/ Ҷангӣ ағбаи The International 2018] * [http://www.dota2.com/international2019/overview/ Сомонаи расмии The International 2019] · [http://www.dota2.com/international2019/battlepass/ Ҷангӣ ағбаи The International 2019] [[Гурӯҳ:The International]] 34cow75lhpu0pfwpmrgt0cixt0g4rw1 0 299041 1473245 1302559 2026-05-20T07:08:05Z Navruzov Abdulmalik 57291 Navruzov Abdulmalik moved page [[Наргис Муҳаммадӣ]] to [[Наргис Муҳаммадӣ (ҳунарпеша)]] 1302559 wikitext text/x-wiki {{Синамогар | ном = Наргис Муҳаммадӣ | номи аслӣ = {{lang-fa|نرگس محمدی}} | тасвир = NargesMohammadi.jpg | бар = | тавсифи тасвир = | ном ҳангоми таваллуд = Наргис Муҳаммадӣ | таърихи таваллуд = 29.03.1983 | зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Теҳрон}}, [[Эрон]] | таърихи даргузашт = | маҳалли даргузашт = | шаҳрвандӣ = {{Парчами Эрон}} [[Эрон]] | касб = [[ҳунарпеша]] | солҳои фаъолият = 2004-то ҳол | самт = [[театр]], [[синамо]] | мукофотҳо = | imdb_id = 3156053 | Викианбор = Narges Mohammadi }} '''Наргис Муҳаммадӣ''' ({{lang-fa|نرگس محمدی}}, [[29 март]]и [[1983]], [[Теҳрон]], [[Эрон]]) — [[ҳунарпеша]]и [[телевизион]], [[театр]] ва [[синамо]]и [[Эрон|эронӣ]]. == Зиндагинома == == Фаъолият дар синамо == == Ҳаёти шахсӣ == == Филмнома == == Нигаред низ == [[Феҳристи ҳунарпешазанҳои Эрон]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Навигатсия}} * [https://instagram.com/nargesmohammadi_narges Наргис Муҳаммадӣ дар Инстаграм] {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Форсизабонон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои театри Эрон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои синамои Эрон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои телевизиони Эрон]] [[Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI]] pa51q46gl3kxdcmx2njxy90t8t3u4ge 0 299421 1473206 1341401 2026-05-20T03:51:54Z Furuzonfar Nematov 33512 1473206 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нисор Муҳаммад |номи аслӣ = |тасвир = Нисор Муҳаммад.webp |ном ҳангоми таваллуд = Нисор Муҳаммад |вазифа = Комиссари [[Комиссариати маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон|маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон]] |тартиб = |парчам = |нахуствазир = |аввалдавр = 1930 |охирдавр = 1932 |пешгузашта = [[Аббос Алиев]] |ҷонишин = [[Муҳаммадҷон Масаидов ]] |вазифа_2 = |тартиб_2 = |парчам_2 = |нахуствазир_2 = |аввалдавр_2 = |охирдавр_2 = |пешгузашта_2 = |ҷонишин_2 = |президент = |маълумот = |касб = |дараҷаи илмӣ = |ҷоизаҳо = }} '''Нисор Муҳаммад''' (''Нисор Муҳаммад Юсуфзайи Афғон''; {{ВД-Дебоча}}) — [[давлатмард]], муҳаққиқи забонҳои мардумони хурди Осиёи Марказӣ; яке аз бунёнгузорони ҶШС Тоҷикистон, наздиктарин ҳамкори [[Шириншо Шотемур]]. 19 майи соли 2026 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мушти хоки ӯро ба Тоҷикистон оварда, бо тамоми эҳтиром дар оромгоҳи Лучоб ба хок супориданд. == Зиндагинома == Нисор Муҳаммад соли 1897 дар Пешовар ба дунё омад<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/world-57310222|title=نثار محمد پشتون که بود؟|website=BBC News فارسی|date=2021-05-31|lang=fa|accessdate=2022-06-15}}</ref>. Ӯ дар рӯйдодҳои инқилобӣ дар Афғонистон ширкат дошт, яке аз ёрони Амонуллоҳхон буд<ref>{{Cite web|url=https://memory.pvost.org/pages/muhamedov.html|title=МУХАМЕДОВ (Мухаммед, Мухаммедов) Нисар (1897-1937)|website=memory.pvost.org|publisher=ЛЮДИ И СУДЬБЫ|accessdate=2022-06-15}}</ref>, сипас муҳоҷири сиёсӣ шуду ба Осиёи Миёна гурехт. Аз соли 1922 омӯзгори Донишгоҳи Тошканд, узви Анҷумани мутолиоти Тоҷикистон буд. Аз соли 1924 номзад ва аз соли 1928 узви ҲУК(б) буд. Нисор Муҳаммад аввалин хиштҳоро дар пояҳои омӯзиш ва илм дар ҶШС Тоҷикистон гузошт. Аввалин китобҳои дарсӣ ва мактабҳо ба лутфи талошҳои ӯ падидор шуд. Аввалин донишҷуёни тоҷик дар донишгоҳҳои Тошканд, Маскав Ленинград самараи фаъолияти фаъоли ӯ ҳастанд<ref>{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20180601/filmi-soleh-dar-borai-nisor-1025739920.html|title=Солеҳов дар бораи шахсияти маъруфи Тоҷикистон Нисор Муҳаммад филм ба навор мегирад|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-06-01|lang=tg|accessdate=2022-06-15}}</ref>. Дар соли 1926 [[Комиссари халқии маорифи ҶШС Тоҷикистон]] шуд. Нақши ӯ дар замони табдили Ҷумҳурии худмухтори Тоҷикистон ба ҷумҳурии иттиҳодия дар соли 1929 низ бисёр олӣ буд. Аз соли 1932 дар Институти шарқшиносии Маскав кор мекарду забонҳои урду ва паштуро дарс медод. Ӯ 8 октябри 1937 ба иттиҳомоти сохтагӣ ва дурӯғин дастгир шуд. Дар ҷараёни таҳқиқот дар 22 октябри 1937 кушта шуд<ref>{{Cite web|url=https://interesnoe.me/source-24231440/post-161734|title=Вечер памяти Нисора Мухаммaда (1897-1937). Автор и ведущий Давлат Худоназаров}}{{Пайванди мурда|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Таълифот == Солҳои 1923—1924 китобҳои ӯ «Раҳнамои ҳисоб» ва «Алифбо» ба табъ расидаанд. == Бузургдошт == Дар шаҳри Душанбе кӯчае, ки сохтимони [[Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар он воқеъ аст ба номи Нисор Муҳаммад номгузорӣ шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Нисормуҳаммади Афғон // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 477. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7. [[Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон]] r1e6y8uyth9njqw6yxmlrntass8bp94 1473207 1473206 2026-05-20T03:52:24Z Furuzonfar Nematov 33512 1473207 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нисор Муҳаммад |номи аслӣ = |тасвир = Нисор Муҳаммад.webp |ном ҳангоми таваллуд = Нисор Муҳаммад |вазифа = Комиссари [[Комиссариати маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон|маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон]] |тартиб = |парчам = |нахуствазир = |аввалдавр = 1930 |охирдавр = 1932 |пешгузашта = [[Аббос Алиев]] |ҷонишин = [[Муҳаммадҷон Масаидов ]] |вазифа_2 = |тартиб_2 = |парчам_2 = |нахуствазир_2 = |аввалдавр_2 = |охирдавр_2 = |пешгузашта_2 = |ҷонишин_2 = |президент = |маълумот = |касб = |дараҷаи илмӣ = |ҷоизаҳо = }} '''Нисор Муҳаммад''' (''Нисор Муҳаммад Юсуфзайи Афғон''; {{ВД-Дебоча}}) — [[давлатмард]], муҳаққиқи забонҳои мардумони хурди Осиёи Марказӣ; яке аз бунёнгузорони ҶШС Тоҷикистон, наздиктарин ҳамкори [[Шириншо Шотемур]]. 19 майи соли 2026 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мушти хоки ӯро ба Тоҷикистон оварда, бо тамоми эҳтиром дар оромгоҳи Лучоб ба хок супориданд. == Зиндагинома == Нисор Муҳаммад соли 1897 дар Пешовар ба дунё омад<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/world-57310222|title=نثار محمد پشتون که بود؟|website=BBC News فارسی|date=2021-05-31|lang=fa|accessdate=2022-06-15}}</ref>. Ӯ дар рӯйдодҳои инқилобӣ дар Афғонистон ширкат дошт, яке аз ёрони Амонуллоҳхон буд<ref>{{Cite web|url=https://memory.pvost.org/pages/muhamedov.html|title=МУХАМЕДОВ (Мухаммед, Мухаммедов) Нисар (1897-1937)|website=memory.pvost.org|publisher=ЛЮДИ И СУДЬБЫ|accessdate=2022-06-15}}</ref>, сипас муҳоҷири сиёсӣ шуду ба Осиёи Миёна гурехт. Аз соли 1922 омӯзгори Донишгоҳи Тошканд, узви Анҷумани мутолиоти Тоҷикистон буд. Аз соли 1924 номзад ва аз соли 1928 узви ҲУК(б) буд. Нисор Муҳаммад аввалин хиштҳоро дар пояҳои омӯзиш ва илм дар ҶШС Тоҷикистон гузошт. Аввалин китобҳои дарсӣ ва мактабҳо ба лутфи талошҳои ӯ падидор шуд. Аввалин донишҷуёни тоҷик дар донишгоҳҳои Тошканд, Маскав Ленинград самараи фаъолияти фаъоли ӯ ҳастанд<ref>{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20180601/filmi-soleh-dar-borai-nisor-1025739920.html|title=Солеҳов дар бораи шахсияти маъруфи Тоҷикистон Нисор Муҳаммад филм ба навор мегирад|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-06-01|lang=tg|accessdate=2022-06-15}}</ref>. Дар соли 1926 [[Комиссари халқии маорифи ҶШС Тоҷикистон]] шуд. Нақши ӯ дар замони табдили Ҷумҳурии худмухтори Тоҷикистон ба ҷумҳурии иттиҳодия дар соли 1929 низ бисёр олӣ буд. Аз соли 1932 дар Институти шарқшиносии Маскав кор мекарду забонҳои урду ва паштуро дарс медод. Ӯ 8 октябри 1937 ба иттиҳомоти сохтагӣ ва дурӯғин дастгир шуд. Дар ҷараёни таҳқиқот дар 22 октябри 1937 кушта шуд<ref>{{Cite web|url=https://interesnoe.me/source-24231440/post-161734|title=Вечер памяти Нисора Мухаммaда (1897-1937). Автор и ведущий Давлат Худоназаров}}{{Пайванди мурда|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Таълифот == Солҳои 1923—1924 китобҳои ӯ «Раҳнамои ҳисоб» ва «Алифбо» ба табъ расидаанд. == Бузургдошт == Дар шаҳри Душанбе кӯчае, ки сохтимони [[Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар он воқеъ аст ба номи Нисор Муҳаммад номгузорӣ шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Нисормуҳаммади Афғон // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 477. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7. [[Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон]] 0c6k9xc1699n38rqaqbkl637f4c64bx 1473224 1473207 2026-05-20T04:52:13Z VASHGIRD 8035 1473224 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ |ном = Нисор Муҳаммад |номи аслӣ = |тасвир = Нисор Муҳаммад.webp |ном ҳангоми таваллуд = Нисор Муҳаммад |вазифа = Комиссари [[Комиссариати маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон|маорифи халқи ҶШС Тоҷикистон]] |тартиб = |парчам = |нахуствазир = |аввалдавр = 1930 |охирдавр = 1932 |пешгузашта = [[Аббос Алиев]] |ҷонишин = [[Муҳаммадҷон Масаидов ]] |вазифа_2 = |тартиб_2 = |парчам_2 = |нахуствазир_2 = |аввалдавр_2 = |охирдавр_2 = |пешгузашта_2 = |ҷонишин_2 = |президент = |маълумот = |касб = |дараҷаи илмӣ = |ҷоизаҳо = }} '''Нисор Муҳаммад''' (''Нисор Муҳаммад Юсуфзайи Афғон''; {{ВД-Дебоча}}) — [[давлатмард]], муҳаққиқи забонҳои мардумони хурди Осиёи Марказӣ; яке аз бунёнгузорони ҶШС Тоҷикистон, наздиктарин ҳамкори [[Шириншо Шотемур]]. == Зиндагинома == Нисор Муҳаммад соли 1897 дар Пешовар ба дунё омад<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/world-57310222|title=نثار محمد پشتون که بود؟|website=BBC News فارسی|date=2021-05-31|lang=fa|accessdate=2022-06-15}}</ref>. Ӯ дар рӯйдодҳои инқилобӣ дар Афғонистон ширкат дошт, яке аз ёрони Амонуллоҳхон буд<ref>{{Cite web|url=https://memory.pvost.org/pages/muhamedov.html|title=МУХАМЕДОВ (Мухаммед, Мухаммедов) Нисар (1897-1937)|website=memory.pvost.org|publisher=ЛЮДИ И СУДЬБЫ|accessdate=2022-06-15}}</ref>, сипас муҳоҷири сиёсӣ шуду ба Осиёи Миёна гурехт. Аз соли 1922 омӯзгори Донишгоҳи Тошканд, узви Анҷумани мутолиоти Тоҷикистон буд. Аз соли 1924 номзад ва аз соли 1928 узви ҲУК(б) буд. Нисор Муҳаммад аввалин хиштҳоро дар пояҳои омӯзиш ва илм дар ҶШС Тоҷикистон гузошт. Аввалин китобҳои дарсӣ ва мактабҳо ба лутфи талошҳои ӯ падидор шуд. Аввалин донишҷуёни тоҷик дар донишгоҳҳои Тошканд, Маскав Ленинград самараи фаъолияти фаъоли ӯ ҳастанд<ref>{{Cite web|url=https://sputnik-tj.com/20180601/filmi-soleh-dar-borai-nisor-1025739920.html|title=Солеҳов дар бораи шахсияти маъруфи Тоҷикистон Нисор Муҳаммад филм ба навор мегирад|author=Sputnik Тоҷикистон|website=Sputnik Тоҷикистон|date=2018-06-01|lang=tg|accessdate=2022-06-15}}</ref>. Дар соли 1926 [[Комиссари халқии маорифи ҶШС Тоҷикистон]] шуд. Нақши ӯ дар замони табдили Ҷумҳурии худмухтори Тоҷикистон ба ҷумҳурии иттиҳодия дар соли 1929 низ бисёр олӣ буд. Аз соли 1932 дар Институти шарқшиносии Маскав кор мекарду забонҳои урду ва паштуро дарс медод. Ӯ 8 октябри 1937 ба иттиҳомоти сохтагӣ ва дурӯғин дастгир шуд. Дар ҷараёни таҳқиқот дар 22 октябри 1937 кушта шуд<ref>{{Cite web|url=https://interesnoe.me/source-24231440/post-161734|title=Вечер памяти Нисора Мухаммaда (1897-1937). Автор и ведущий Давлат Худоназаров}}{{Пайванди мурда|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Таълифот == Солҳои 1923—1924 китобҳои ӯ «Раҳнамои ҳисоб» ва «Алифбо» ба табъ расидаанд. == Бузургдошт == Дар шаҳри Душанбе кӯчае, ки сохтимони [[Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар он воқеъ аст ба номи Нисор Муҳаммад номгузорӣ шудааст. 19 майи соли 2026 бо дастури Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мушти хоки оромгоҳи ӯро аз Маскав ба Тоҷикистон оварда, бо тамоми эҳтиром дар оромгоҳи Лучоб ба хок супориданд<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/event/news/55634|title=Иштирок дар маросими ба Ватан баргардондани мушти хоки оромгоҳи қаҳрамонони миллӣ|website=ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН|date=2026-05-19|lang=|accessdate=2026-05-20}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * Нисормуҳаммади Афғон // [[Донишномаи Душанбе]]. — {{Д.}}: [[Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик|СИЭМТ]], 2016. — С. 477. — 732 с. — ISBN 978-99947-33-89-7. [[Гурӯҳ:Комиссарҳои халқ ва вазирони ҶШС Тоҷикистон]] 4v7gv6j2c16ez6x902hgmay4psmiqe5 0 299569 1473188 1461333 2026-05-19T13:59:47Z Makenzis 22662 1473188 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Олимпик Марсей |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Olympique de Marseille |лақаб = ''«сафед-обиҳо» ({{lang-fr|Blanc-bleu}}),<br> «музофотиҳо» ({{lang-fr|Provençaux}}),<br> «ҷанубиён» ({{lang-fr|Les sudistes}})'' |таъсис = 31.08.1899 |барҳам = |майдон = «[[Оранж Велодром]]», [[Марсей]] |ғунҷоиш = 67 395 |молик = {{Парчами ИМА}} Френк Маккорт |президент = {{Парчами Испания}} Пабло Лонгория |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = |капитан = {{Парчами Аргентина}} [[Леонардо Балерди]] |рейтинг = ҷойи 46-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-02-12}}</ref> |буҷет = |сарпараст = «CMA CGM» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''5-юм''' |сайт = https://www.om.fr/ | pattern_la1 = _marseille2526h | pattern_b1 = _marseille2526h | pattern_ra1 = _marseille2526h | pattern_sh1 = _marseille2526h | pattern_so1 = _toponwhitel | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 09B8EF | pattern_la2 = _marseille2526a | pattern_b2 = _marseille2526a | pattern_ra2 = _marseille2526a | pattern_sh2 = _marseille2526a | pattern_so2 = | leftarm2 = 2C2C3E | body2 = 2C2C3E | rightarm2 = 2C2C3E | shorts2 = 2C2C3E | socks2 = 2C2C3E | pattern_la3 = _marseille2526t | pattern_b3 = _marseille2526t | pattern_ra3 = _marseille2526t | pattern_sh3 = _marseille2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 003295 | body3 = 003295 | rightarm3 = 003295 | shorts3 = 003295 | socks3 = 003295 }} '''«Олимпи́к Марсе́й»''' ({{lang-fr|Olympique de Marseille}}, {{IPA-fr|ɔlɛ̃pik də maʁsɛj}}) ба сурати сода бо номи '''«Марсе́й»''' шинохта мешавад — бошгоҳи футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки дар шаҳри Марсей поягузорӣ шудааст ва дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса бозӣ мекунад. Дар тӯли фаъолият бошгоҳи «Олимпик Марсей» 25 ҷоизаи миллиро соҳиб шудааст: 9 – қаҳрамони Лига 1, 10 – Ҷоми Фаронса, 3 – Суперҷоми Фаронса ва 3 – Ҷоми Лига. == Таърих == == Варзишгоҳ == == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (9):''' 1936/37, 1947/48, 1970/71, 1971/72, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, ''1992/93 (аз ҷоиза маҳрум шуданд)'', 2009/10 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (12):''' 1937/38, 1938/39, 1969/70, 1974/75, 1986/87, 1993/94, 1998/99, 2006/07, 2008/09, 2010/11, 2012/13, 2019/20 ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм (6):''' 1933/34, 1948/49, 1972/73, 2002/03, 2007/08, 2022/23 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон:''' 1994/95 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (10):''' 1924, 1926, 1927, 1935, 1938, 1943, 1969, 1972, 1976, 1989 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (9):''' 1934, 1940, 1954, 1986, 1987, 1991, 2006, 2007, 2016 * [[Акс:Coupe de la Ligue Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (3):''' 2009/10, 2010/11, 2011/12 * [[Акс:Trophée des Champions.svg|17px]] '''[[Суперҷоми футболи Фаронса|Суперҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (3):''' 1971, 2010, 2011 === Байналмилалӣ === * {{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|20px}} '''[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1993 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1991 * [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА / Лигаи Урупо УЕФА]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' 1999, 2004, 2018 * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 2005, 2006 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.om.fr/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Олимпик Марсей»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] 3jh5h8rkxw687f14rde2tolnuhf74d8 0 300594 1473200 1369254 2026-05-19T23:37:11Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473200 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Абдуллоҳ Муҳсин Аква''' ( {{Lang-ar|عبد الله محسن الأكوع}}; таваллуд 18 апрели 1961) <ref>{{Cite web|url=http://www.yemeress.com/hournews/30654|title=السيرة الذاتية لنائب رئيس الوزراء وزير الكهرباء المهندس / عبدالله محسن الأكوع|date=11 June 2014|lang=Arabic|accessdate=2022-08-13|archivedate=2023-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230724052235/https://www.yemeress.com/hournews/30654}}</ref> — сиёсатмадори [[Яман|яманӣ]] аст, ки аз 24 сентябри 2014 <ref>{{Cite web|url=http://shabwaahpress.net/news/20704/|title=الأكوع خلفا لبا سندوة في رئاسة مجلس الوزراء لهذا اليوم|website=شبوة برس|accessdate=4 December 2017}}</ref> то 9 ноябри соли 2014 иҷрокунандаи вазифаи [[Феҳристи сарвазирони Яман|сарвазири Яман]] буд <ref>{{Cite web|url=http://nationalyemen.com/2014/11/04/yemen-acting-prime-minister-mohsen-al-akwa-signs-the-1991-energy-charter/|title=Yemen Acting Prime Minister Mohsen Al-Akwa Signs the 1991 Energy Charter|publisher=|accessdate=4 December 2017|archivedate=2016-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160826032257/http://nationalyemen.com/2014/11/04/yemen-acting-prime-minister-mohsen-al-akwa-signs-the-1991-energy-charter/}}</ref> == Зиндагинома == Соли 1961 дар [[Санъо]] ба дунё омада, мактаби миёнаро хатм кард ва баъдтар дар соли 1978 барои гирифтани дараҷаи бакалавр дар соҳаи илмҳои компютерӣ дар [[Фаронса]] таҳсил кард. Дар соли 1994, ӯ яке аз муассисони Ҳизби сиёсии Ислоҳ аст ва ҳамон сол дар Вазорати барқ ва об кор кардааст. Аз соли 2001 то 2010 муовини раиси Кумитаи олии интихобот ва раъйпурсӣ буд. <ref>{{Cite web|url=http://www.al-aalam.com/personinfo.asp?pid=17092|title=عبدالله محسن عبدالله محسن الأكوع.|lang=Arabic|accessdate=2022-08-13|archivedate=2016-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160812132408/http://al-aalam.com/personinfo.asp?pid=17092}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.al-teef.net/?p=17833|title=نبذة عن وزير الكهرباء اليمني "الاكوع"|date=12 June 2014|lang=Arabic|accessdate=2022-08-13|archivedate=2022-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330064542/http://www.al-teef.net/?p=17833}}</ref> Оиладор ва соҳиби 3 духтар аст. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Сарвазирони Яман]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Яман]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Соли 1961 таваллудшудагон]] 4xdl4bp8exf2m0ptambjpkij75p6nde 0 301141 1473279 1452094 2026-05-20T11:14:11Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473279 wikitext text/x-wiki {{Адиб}} '''Карим Факӯр''' ({{lang-fa|کریم فکور}}; {{ВД-Дебоча}}) — ҳуқуқдон<ref>{{Cite web|url=https://saednews.com/fa/post/biography-karim-fakoor|title=بیوگرافی کریم فکور حقوقدان، شاعر و روزنامه‌نگار ایرانی|website=saednews.com|date=2021-10-28|lang=fa|accessdate=2022-12-09|archivedate=2022-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209053729/https://saednews.com/fa/post/biography-karim-fakoor}}</ref>, {{шоир}}, таронасаро ва {{рӯзноманигор}}<nowiki/>и эронӣ<ref>{{Cite web|url=https://www.beytoote.com/scientific/scientist/karim1-fakour1.html|title=آشنایی با کریم فکور|website=www.beytoote.com|accessdate=2022-12-09|archivedate=2022-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209053726/https://www.beytoote.com/scientific/scientist/karim1-fakour1.html}}</ref>. == Зиндагинома == Карими Факӯр дар Машҳад дар соли 1304 дар хонаводаи адабпарвар ба дунё омадааст. Фориғуттаҳсили [[Донишгоҳи Теҳрон]] дар риштаи ҳуқуқ бо дараҷаи лисонс буд. Вай беш аз 700 тарона суруд, ки теъдод зиёде аз онҳо тавассути хонандаҳои маъруфи он даврон дар родиюи Эрон иҷро шуданд. Ҳамчунин тарҷумаи ашъори бархе филмҳои музикол аз ҷумла «Ашкҳо ва лабхандҳо» тавассути вай сурат гирифтааст. Ҳамчунин вай дар кори оҳангсозӣ ва нависандагӣ даст дошт, ки дар ин замина ҳам осоре аз вай ба ҷой мондааст. Ҳамчунин шеъри «Илоҳаи ноз» ва шеъри «Ғавғои ситорагон», ки ба «Авҷи осмон» низ машҳур аст аз сурудаҳои ӯст. == Таронаҳо == ; Илоҳаи ноз {{иқтибоси академикӣ|<poem> Боз Эй илоҳаи ноз Бо дил ман бисоз К-ин ғами ҷонгудоз Биравад зи барам Гар Дили ман наёсуд Аз гуноҳи ту буд Биё то зи сар Гунаҳат гузарам Боз Мекунам дасти ёрӣ ба сӯят дароз Биё то ғами худро бо розу ниёз Зи хотир бибарам Гар Накунад тири хашмат диламро ҳадаф Бахудо ҳамчун мурғи пуршӯру шаъаф Ба сӯят бипарам Онки ӯ ба ғамат дил бандад чун ман кист Нози ту беш аз ин баҳри чист Ту илоҳаи нозӣ, дар базмам бинишин Ман туро вафодорам, биё, ки ҷуз ин Набошад ҳунарам Ин ҳама бевафоӣ надорад самар Бахудо агар аз ман нагирӣ хабар Наёбӣ асарам </poem>|сарчашма=}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} ql2lucuprly3sdzvwvvngnpfq907k2y 0 301726 1473226 1470996 2026-05-20T05:28:48Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473226 wikitext text/x-wiki {{Шахс | автограф = }} '''Виктория Викторивна Романова-Хок''' ({{Lang-ru|Виктория Викторовна Романова Гок}}; [[15 июн|15 июни]] [[Соли 1994|1994]], [[Пит-Ях]], [[Русия]]) дизайнери мӯд, [[Блог|блогер]], стилист рус аст<ref>{{Cite web|url=https://theblueprint.ru/fashion/trends/oscars-2020-style|title=В чем прийти на «Оскар» в 2020 году, чтобы запомниться (в хорошем смысле!)|website=The Blueprint|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sobaka.ru/entertainment/art/147476|title=Каким теперь будет глянец: Как Ксения Чилингарова и команда сделали новый «Мир искусства» — журнал Badlon?}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lebigmag.ru/mags/fashion_lifestyle/badlon-magazine-2/|title=Badlon|website=lebigmag.ru|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.buro247.ru/columnist/vika-gokh|title=Виктория Гок|website=www.buro247.ru|lang=ru|accessdate=2022-10-27|archivedate=2021-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225080622/https://www.buro247.ru/columnist/vika-gokh}}</ref>. == Тарҷумаи ҳол == === Кӯдакӣ === Виктория 15 июни соли 1994 дар [[Пит-Ях|Пит-Ях таваллуд]] шудааст <ref>{{Cite web|url=http://www.dddkursk.ru/number/1114/new/010795/|title=В Курске вручили награды за лучшие fashion-проекты}}{{Пайванди мурда|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, бе падар калон шудааст, модараш ӯро танҳо ба воя расонд<ref>{{Cite web|url=https://www.maff.tv/credit/viktoria-gogh|title=Viktoria Gogh Виктория Гок|website=www.maff.tv|lang=en-US|accessdate=2022-10-27|archivedate=2022-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027014705/https://www.maff.tv/credit/viktoria-gogh}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.ru/gallery/gosti-vecherinki-v-chest-zapuska-zina-badlon-v-km20|title=Гости вечеринки в честь запуска зина Badlon в КМ20|author=Nast|first=Condé|website=Vogue Russia|date=2021-03-17|lang=ru-RU|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/434035|title=Виктория Романова «обнажилась и вывернулась»|website=www.kommersant.ru|date=2003-12-06|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref>. Дар синни 17-солагӣ ба [[Екатеринбург]] барои кор ба ҳайси [[рӯзноманигор]]<ref>{{Cite web|url=https://news.myseldon.com/ru/news/index/267337409|title=ADED и Аполлинария Брошь создали обложки для нового номера журнала Badlon|website=news.myseldon.com|accessdate=2022-10-27}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, рафт ва дар синни 18-солагӣ ба [[Санкт-Петербург]] барои таҳсил дар риштаи журналистика дохил шуд<ref>{{Cite web|url=https://www.gatheringofkindness.org/|title=Gathering Of Kindness 2022|website=gatheringofkindness|lang=en|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/femail/article-2107254/Gok-Wan-Sainsburys-collection-Get-Victoria-Beckhams-posh-look-less.html|title=Get the Posh look for less! Gok Wan unveils new collection for Sainsbury's... and doesn't it look familiar|author=Whitelocks|first=Sadie|website=Mail Online|date=2012-02-27|accessdate=2022-10-27}}</ref>. Баъдтар, вай ба РДСУ<ref>{{Cite web|url=https://www.thesymbol.ru/heroes/parties/kseniya-chilingarova-varvara-shmykova-i-vika-gazinskaya-na-vecherinke-v-km20/|title=Ксения Чилингарова, Варвара Шмыкова и Вика Газинская на вечеринке в КМ20|website=The Symbol|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/femail/article-2107254/Gok-Wan-Sainsburys-collection-Get-Victoria-Beckhams-posh-look-less.html|title=Get the Posh look for less! Gok Wan unveils new collection for Sainsbury's... and doesn't it look familiar|author=Whitelocks|first=Sadie|website=Mail Online|date=2012-02-27|accessdate=2022-10-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://yandex.ru/search/?clid=2380813&text=%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F+%D0%B3%D0%BE%D0%BA&lr=11|title=виктория гок|website=Яндекс|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref>, ба таври ғоибона дар [[Маскав]] гузашт. Пас аз таҳсил вай ба таҳсил ва машғул шудан ба фаъолияти услубӣ<ref>{{Cite web|url=https://perspektiva.film/zines/tproduct/378275413-200468853201-zhurnal-badlon|title=Журнал Badlon|website=perspektiva.film|accessdate=2022-10-27}}{{Пайванди мурда|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.buro247.ru/news/fashion/18-feb-2022-covers-new-issue-of-badlon-magazine.html|title=ADED и Аполлинария Брошь создали обложки для нового номера журнала Badlon|website=BURO.|lang=ru|accessdate=2022-10-27}}</ref>. == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Пайванд == * {{ВКонтакте|title=Виктория Гок}} * {{Вебгоҳи расмӣ|https://www.badlonmagazine.com|Badlon official}} [[Гурӯҳ:Зодагони Маскав]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони 15 июн]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]] 9f5vyeophq571vp54tibms2eru35gf9 0 303388 1473199 1449371 2026-05-19T23:15:28Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473199 wikitext text/x-wiki {{Гурӯҳи мусиқӣ||Жанр=[[Рэп]]|Лейбл=RizaNovaUZ|Ном=Ummon}} '''Ummon''' ({{Lang-uz|Ummon (guruh)}}) — як панч нафар гурӯҳи духтарони (гёрл-группа) узбакист, ки аз ҷониби Зоҳид Рихсиев таъсис ёфтааст. Ин гурӯҳ дар солҳои 2007-2008 бо суруди "Шаби хомӯш" шӯҳрат пайдо кард<ref>{{Cite web |url=http://www.tarona.net/load/u/ummon/ummon_sokin_tun/33-1-0-1495 |title=Trek sokin tun |accessdate=2022-12-13 |archivedate=2022-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221130235719/http://www.tarona.net/load/u/ummon/ummon_sokin_tun/33-1-0-1495 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://peoplenews.uz/stalo-izvestno-chem-zanimayutsya-byvshie-uchastniki-uzbekskoj-gruppy-ummon|title=Стало известно, чем занимаются бывшие участники популярной группы Ummon – Peoplenews.uz|website=peoplenews.uz|accessdate=2022-11-30|archivedate=2022-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221130235732/https://peoplenews.uz/stalo-izvestno-chem-zanimayutsya-byvshie-uchastniki-uzbekskoj-gruppy-ummon}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kun.uz/news/2022/11/14/sobiq-ummon-guruhi-xonandasi-jasur-rafiqov-vafot-etdi|title=Собиқ «Уммон» гуруҳи хонандаси Жасур Рафиқов вафот этди|author=Kun uz|website=Kun.uz|lang=uz|accessdate=2022-11-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://upl.uz/culture/21724-news.html|title=Участник музыкальной группы Ummon, рассказал чем занимаются артисты после распада группы|website=Новости Узбекистана|lang=ru|accessdate=2022-11-30}}</ref>. == Ҳикоя == Ин гурӯҳ дар соли 1984 аз ҷониби Зоҳид Рихсиев<ref name=":0">{{Cite web|url=https://kun.uz/ru/news/2022/11/14/umer-djasur-rafikov-byvshiy-solist-gruppy-ummon|title=Умер Джасур Рафиков, бывший солист группы «Уммон»|author=Kun uz|website=Kun.uz|lang=ru|accessdate=2022-11-30}}</ref><ref name=":0" />, таъсис шудааст. Консерти аввалини ин гурӯҳ дар моҳи сентябри соли 2010 дар Қасри тобистонаи “Туркистон” ва дуввумӣ моҳи июни соли 2011 дар Қасри санъат – “Истиқлол” дар 2 ҷаласа ва сеюмӣ 17 сентябри соли 2011 дар Қасри тобистона баргузор шуд. «Туркистон»<ref>{{Cite web|url=https://www.xabar.uz/ru/jamiyat/ummon-guruhi-xonandasi-jasur|title=Скончался бывший солист группы «Уммон» Жасур Рафиков|website=www.xabar.uz|lang=ru|accessdate=2022-11-30}}</ref>. Аз 27 то 28 май - дар Кохи санъати Истиклол барномаи консертии «Ёд кун» баргузор гардид. Тобистони соли 2018 гурӯҳ пароканда шуд, Зоҳид Рихсиев ҳунарманди яккаса шуд ва Ҷасур ва Шоҳрух бо номи “Уммон” маъруф шуданд<ref>{{Cite web|url=https://vestikavkaza.ru/news/umer-eks-ucastnik-gruppy-ummon-dzasur-rafikov.html|title=Умер экс-участник группы "Уммон" Джасур Рафиков|website=vestikavkaza.ru|lang=ru|accessdate=2022-11-30}}</ref>. Дар ибтидои соли 2020 Ҷасур Рапиков гурӯҳро тарк карда, фаъолияташро бо тахаллуси Шоҳрух идома дод ва соли 2020 Шоҳрух низ аз гурӯҳи мусиқӣ хориҷ шуд. 14 ноябри соли 2022 Ҷасур Рапиков<ref>{{Cite web|url=https://darakchi.uz/ru/156016|title=Скончался бывший солист группы "Уммон"|website=Darakchi|lang=ru|accessdate=2022-11-30|archivedate=2022-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221130235720/https://darakchi.uz/ru/156016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=f4vB2xGiKK4|title=Ummon - Xiyonat {{!}} Уммон - Хиёнат (AUDIO)|lang=ru-RU|accessdate=2022-11-30}}</ref>, ки собиқ солист буд, аз бемории саратон даргузашт<ref>{{Cite web|url=https://nova24.uz/incidents/umer-solist-gruppy-ummon-dzhasur-rafikov/|title=Умер солист группы Ummon Джасур Рафиков – Новости Узбекистана – NOVA24.UZ|date=2022-11-14|lang=ru-RU|accessdate=2022-11-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nuz.uz/kultura-i-iskusstvo/1260531-skonchalsya-byvshij-solist-gruppy-ummon-zhasur-rafikov.html|title=Скончался бывший солист группы «Уммон» Жасур Рафиков|author=vika|website=Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz|date=2022-11-14|lang=ru-RU|accessdate=2022-11-30|archivedate=2022-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221130235718/https://nuz.uz/kultura-i-iskusstvo/1260531-skonchalsya-byvshij-solist-gruppy-ummon-zhasur-rafikov.html}}</ref><ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://podrobno.uz:443/cat/proisshestviya/skonchalsya-byvshiy-solist-gruppy-ummon-dzhasur-rafikov/|title=Скончался бывший солист группы «Уммон» Джасур Рафиков|website=Podrobno.uz|lang=ru|accessdate=2022-11-30}}</ref>. == Мушкилот == * Зоҳид Рихсиев — [[Овозхон|сароянда]] * Ҷасур Рапиков — [[Соло|солист]], [[Овозхон|сароянда]] * Шоҳрух Исамуҳамедов — продюсер == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} 56pwkbbqvhutkfdpje3draz5klpz4tx 0 308062 1473181 1459204 2026-05-19T12:52:14Z Makenzis 22662 1473181 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Монако |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Association sportive Monaco Football Club |лақаб = ''Монегаскиҳо'' ({{lang-fr|Les Monégasques}})<br>''Сурху сафедпӯшҳо'' ({{lang-fr|Les rouges et blancs}}) |таъсис = 23.08.1924 |барҳам = |майдон = «[[Луи II (варзишгоҳ)|Луи II]]», [[Монако]] |ғунҷоиш = 18 523 |молик = {{Парчами Русия}} Екатерина Риболовлева (66,7%)<br>{{Парчами Монако}} Шоҳзода Албер II (33%) |президент = {{Парчами Русия}} Дмитрий Риболовлев |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Белгия}} [[Себастиян Поконёли]] |капитан = {{Парчами Швейтсария}} [[Денис Закариё]] |рейтинг = ҷойи 43-юм дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-02-12}}</ref> |буҷет = |сарпараст = «apm Monaco» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''7-юм''' |сайт = https://www.asmonaco.com/ | pattern_la1 = _monaco2526h | pattern_b1 = _monaco2526h | pattern_ra1 = _monaco2526h | pattern_sh1 = _monaco2526h | pattern_so1 = _monaco2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _monaco2526a | pattern_b2 = _monaco2526a | pattern_ra2 = _monaco2526a | pattern_sh2 = _monaco2526a | pattern_so2 = _monaco2526al | leftarm2 = 0021C6 | body2 = 0021C6 | rightarm2 = 0021C6 | shorts2 = 0021C6 | socks2 = 0021C6 | pattern_la3 = _monaco2526t | pattern_b3 = _monaco2526t | pattern_ra3 = _monaco2526t | pattern_sh3 = _monaco2526t | pattern_so3 = _monaco2526tl | leftarm3 = eeefc3 | body3 = eeefc3 | rightarm3 = eeefc3 | shorts3 = eeefc3 | socks3 = eeefc3 }} '''Иттиҳодияи варзишии бошгоҳи футболи «Мона́ко»''' ({{lang-fr|Association Sportive de Monaco Football Club}}), ки одатан ҳамчун '''«Мона́ко»''' ({{lang-fr|AS Monaco}}; {{IPA-fr|ɑ.ɛs mɔnako}}) шинохта мешавад — яке аз бошгоҳҳои қадимӣ ва хориҷие мебошад, ки дар чемпионати кишвари дигар ([[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса) бозӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (8):''' 1960/61, 1962/63, 1977/78, 1981/82, 1987/88, 1996/97, 1999/00, 2016/17 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (8):''' 1963/64, 1983/84, 1990/91, 1991/92, 2002/03, 2013/14, 2017/18, 2023/24 ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм (15):''' 1955/56, 1957/58, 1984/85, 1988/89, 1989/90, 1992/93, 1995/96, 1997/98, 2003/04, 2004/05, 2014/15, 2015/16, 2020/21, 2021/22, 2024/25 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (3):''' 1970/71, 1976/77, 2012/13 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (5):''' 1959/60, 1962/63, 1979/80, 1984/85, 1990/91 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (5):''' 1973/74, 1983/84, 1988/89, 2009/10, 2020/21 * [[Акс:Trophée des Champions.svg|17px]] '''[[Суперҷоми футболи Фаронса|Суперҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4):''' 1961, 1985, 1997, 2000 * [[Акс:Coupe de la Ligue Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2003 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' 2001, 2017, 2018 * '''Ҷоми Шарл Драго''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1961 === Байналмилалӣ === * {{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|20px}} '''[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2003/04 * [[Акс:Cup Winners Cup Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1991/92 * '''[[Ҷоми Алп]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (3):''' 1979, 1983, 1984 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1985 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.asmonaco.com/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Монако»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Монако]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] 4hs1pvmqwbyv9b1c65pebcytwuszlyv 0 309178 1473258 1445796 2026-05-20T09:43:06Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473258 wikitext text/x-wiki {{Мусиқидон}} '''Игорь Буланов''' ([[Маскав|Москва]], [[Иттиҳоди Шӯравӣ|СССР]]) [[Овозхон|сарояндаи]] рус, таронанавис, [[Мусиқӣ|навозанда]], продюсери мусиқӣ аст<ref>{{Cite web|url=https://www.intermedia.ru/news/175751|title=Игорь Буланов - 'МОЙ ТИХИЙ СВЕТ' (рецензия)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://svobodnoe.fm/govorit-i-poyot-igor-bulanov/|title=Говорит и поёт Игорь Буланов|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094307/https://svobodnoe.fm/govorit-i-poyot-igor-bulanov/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lookatme.ru/flow/posts/music-radar/143889-igor-bulanov-muzyka-dolzhna-idti-ot-neba|title=Игорь Буланов: Музыка должна идти от неба!}}</ref>. == Тарҷумаи ҳол == Игор [[Маскав|дар Маскав]] таваллуд шудааст<ref>{{Cite web|url=https://russianaustin.com/novosti/interview-igor-bulanov/|title=Интервью с Игорем Булановым}}</ref>, аз синфи шашум ба омӯзиши мусиқӣ шурӯъ кардааст<ref>{{Cite web|url=https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf8x993tr201142043|title=Музыкант Игорь Буланов выступит в джаз-клубе «Арт-Ликор» в Пушкино 4 декабря|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094258/https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf8x993tr201142043}}</ref>. Соли 1975 Буланов ба техникуми авиационии Рига дохил шуд<ref>{{Cite web|url=https://ourtx.com/archives/59992|title=ИГОРЬ БУЛАНОВ В ОСТИНЕ|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094300/https://ourtx.com/archives/59992}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://joymusic.ru/blog/viktoriya/igor-bulanov-albom-%C2%ABneba-krai%C2%BB?ysclid=lkf8ciik2g926550334|title=Игорь Буланов альбом «Неба край»}}</ref>. Дар мактаб ба ансамбль [[Мусиқӣ|як навозанда]] ва гитарнавоз лозим буд ва Игор аз имтиҳон<ref>{{Cite web|url=https://artlikor-jazz.club/4-dekabrya-v-20-00-igor-bulanov-indi-rok/|title=4 декабря в 20:00 – Игорь Буланов (инди-рок)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf9074ycz509625734|title=Музыкант Игорь Буланов выступит в джаз-клубе «Арт-Ликор» в Пушкино 4 декабря|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094301/https://inpushkino.ru/news/afisha/muzykant-igor-bulanov-vystupit-v-dzhaz-klube-art-likor-v-pushkino-4-dekabrya?ysclid=lkf9074ycz509625734}}</ref> буд, ки дар ин гурӯҳ ягона шахсе буд, ки заминаи мусиқӣ надорад<ref>{{Cite web|url=https://www.realrocks.ru/members/281217/|title=Биография Игоря Буланова|date=2023|publisher=RealRock}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zvuki.ru/R/P/13365/?ysclid=lkf804bbt0924619728|title=Игорь БУЛАНОВ Мой тихий свет}}</ref>. Пас аз хатми мактаб ҳамчун диспетчери ҳаракати ҳавоӣ, Игор ба Маскав рафт ва дар фурудгоҳи Внуково кор кард<ref>{{Cite web|url=https://russianshanson.info/catalog/1197|title=Биография Игорь Буланов|publisher=Информационный портал шансона|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094300/https://russianshanson.info/catalog/1197}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://rock.ru/forum/index.php?topic=54072.0&ysclid=lkf8vath72828633571|title=Название группы буквально переводится как «нехватка/отсутствие/недостаток времени».|accessdate=2023-07-23|archivedate=2023-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723094300/http://rock.ru/forum/index.php?topic=54072.0&ysclid=lkf8vath72828633571}}</ref>. Дар соли 1985, пас аз шаш сол ба ҳайси диспетчер кор кардан, Игор аз авиатсия даст кашид ва тасмим гирифт, ки ба мусиқии касбӣ машғул шавад<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=pw9qOEJ5bPk|title=Знакомьтесь -Игорь Буланов - музыкант, автор - исполнитель, композитор.|publisher=[[Youtube]]}}</ref>. Пас аз хатми мактаб бо ихтисоси "дирижёри оркестр"<ref>{{Cite web|url=http://atrex.ru/press/p77295.html|title=Презентация альбома Игоря Буланова «Неба край»}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pushkino.tv/news/otdykh-i-razvlecheniya/171730/|title=ЧЕМ ЗАНЯТЬСЯ В ВЫХОДНЫЕ С 4 ПО 6 ДЕКАБРЯ 2020 ГОДА?}}{{Пайванди мурда|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, Игор гурӯҳи мусиқии "Zeitnot" -ро ташкил кард, ки рок-роки оҳангро бозӣ мекард<ref>{{Cite web|url=https://uliyanovsk.bezformata.com/listnews/igor-bulanov-detskij-sport/1086046/?ysclid=lkf87que79385311536|title=Игорь Буланов: "Детский спорт – это наше будуще!}}</ref>. Дар соли 1988, гурӯҳ як қисми Лабораторияи сангҳои [[Маскав]] шуд, ки дар он гурӯҳҳои асосӣ баромад карданд: Brigadas, Bravo, Yelochny Bazaar<ref>{{Cite web|url=https://archive.np.kz/people/2411-mojj_tikhijj_svet.html|title=Мой тихий свет}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://musecube.org/cubeinterview/igor-bulanov-muzyka-dolzhna-idti-ot-ne/?ysclid=lkf8a0n92d972075832|title=Игорь Буланов: Музыка должна идти от неба!}}</ref>. Дар соли 2010, Неба Край албоми мусиқии ро баровард<ref>{{Cite web|url=https://igorbulanov.ru/diskografiya/neba-kraj-2010/|title=Неба край (2010)}}</ref><ref name=":0"/>. == Дискография == === Албоми студия === {| class="wikitable" |+ !Ном ! Паём |- | Неба Край | * Нашр: 2010 * Теги: Игорь Буланов * Формат: Тақсимоти рақамӣр |- | Мой тихий свет | * Нашр: 1 декабри соли 2019 * Барчасп: VG Music * Формат: Тақсимоти рақамӣ |} === EP === * 2019 - "Книга" <ref>{{Cite web|url=https://music.apple.com/ru/album/%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0-ep/1687775355|title=Книга - EP / Apple Music}}</ref> == Қайдҳо == {{Эзоҳ}} == Сарчашмаҳо == * [https://vk.com/id102024002 ВК расмии] 4ukeusqwao2ggodhv4ycra4t2ibaraf 0 311736 1473225 1384847 2026-05-20T04:58:38Z VASHGIRD 8035 1473225 wikitext text/x-wiki {{Шахс/Ислом}} '''Ҳаким Абулқосим Исҳоқи Самарқандӣ''' ({{Lang-ar|الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي}}), '''Ҳакими Самарқандӣ''' ({{lang-fa| حکیم سمرقندی}}; {{ВД-Дебоча}}) — ҳаким, [[мутакаллим]]<ref>{{Cite web|url=http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|title=IMAM AL-MATURIDI by Dr. G. F. Haddad|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2019-10-30|url-status=dead|accessdate=2023-10-06|archivedate=2011-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm}}</ref>, [[сӯфӣ]] ва олими ҳанафимазҳаби Мовароуннаҳр, пайрав ва шогирди [[Абумансури Мотуридӣ]]. Ӯ бо фармони амир [[Исмоили Сомонӣ]] рисолаи «ас-Саводу-л-аъзам»-ро навишт. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.iranicaonline.org/articles/abul-qasem-eshaq Abu al-Qasim Ishaq al-Hakim al-Samarqandi] — [[Encyclopaedia Iranica]] * [https://collections.mfa.org/objects/17453 Folio from a manuscript of tafsir (Qur’anic exegesis)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220611014548/https://collections.mfa.org/objects/17453 |date=2022-06-11 }}, text originally by Abū al-Qāsim al-Ḥakīm al-Samarqandī {{ПБ}} 3zl3c8927ggwn4efl4y2encghxq2eay 0 311801 1473223 1461189 2026-05-20T04:30:56Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 7 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473223 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Бузид Бушҳоқӣ''' ({{lang-ar|بوزيد بوسحاقي}}, {{lang-en|Bouzid Boushaki}}, {{ВД-Дебоча}}) — як низомии алҷазоирӣ ва сиёсатмадори Алҷазоир буд, ки дар ҷанги истиқлолияти Алҷазоир ширкат дошт ва он вақт раҳбари иттифоқи касабаи иттифоқи умумии коргарони Алҷазоир ва мудири аршади ширкатҳои ҷамъиятии Алҷазоир буд.<ref>https://military-history.fandom.com/wiki/Bouzid_Boushaki</ref><ref>{{Cite web |url=https://encyclopedia.pub/entry/50061 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2023-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231012083059/https://encyclopedia.pub/entry/50061 }}</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t584691c/f3.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t585286x/f2.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k4154166r/f5.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom</ref> == Оила == Бузид Бушҳоқӣ соли 1935 дар шаҳри мустамликавии Фаронса Менервил (ҳоло Тения), ҷанубу шарқи шаҳри кунунии Бумердес дар Кобилияи Поён, тақрибан 50-километрии шарқи шаҳри бузурги Алҷазоир ва ҳудуди шарқии дашти Митиҷа таваллуд шудааст, оилаи ашрофи ӯ ба табақаи иҷтимоии Чорфас Морабитон тааллуқ дорад, ки аз авлоди теологи мусулмони моликӣ Сидӣ Бушакӣ (1394-1453), асосгузори Зовияи Сидӣ Бушакӣ дар соли 1442 дар асри 15 мебошад.<ref>[https://archive.org/details/Dawou_Lami/Dwu_Lamea_01/page/n118/mode/2up الضوء اللامع لأهل القرن التاسع : Yedali : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive]</ref><ref>[https://archive.org/details/chajarat-annour/chajarat-nour-01/page/n261/mode/2up شجرة النور الزكية في طبقات المالكية — محمد مخلوف (نسخة واضحة ومنسقة) : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive]</ref><ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=640</ref><ref>{{Cite web |url=https://encyclopedie-afn.org/Historique_M%C3%A9nerville_-_Ville |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2023-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231008085829/https://encyclopedie-afn.org/Historique_M%C3%A9nerville_-_Ville }}</ref> Падари ӯ Маҳаммад Бушҳоқӣ (1907-1995) дар деҳаи аҷдодии Сумаа, ҷануби Менервил таваллуд шудааст ва дар департаменти Алҷазоир тоҷири сарватманд буд, модараш Фатма Стамбулӣ (1912-1938) аслан аз деҳаи Талилт (Айт Си Алӣ) дар коммунаи кунунии Бени Амране, ҷануби музофоти Бумердес ва Муҳаммад бо падараш, сиёсатмадор Муҳаммад Сегир Бушҳоқӣ (1869-1959) дар маркази шаҳри Менервил маскан гирифта буданд ва он ҷо ӯ бо ду бародараш Алӣ ва Муҳаммад як қаҳвахонаи маврӣ (маъруф бо Кафе Бузид) дар паҳлӯи дорухонаи Ҷером Зевако, ки дар муддати тӯлонӣ мири Менервилл интихоб ё таъин шудааст, идора мекард.<ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=152</ref><ref>{{Cite web |url=https://jeanyvesthorrignac.fr/wa_files/INFO_20614_20MENERVILLE.pdf |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2023-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230717235830/http://jeanyvesthorrignac.fr/wa_files/INFO_20614_20MENERVILLE.pdf }}</ref><ref>https://books.google.dz/books?id=bmVMk4-gPdUC&pg=PA980</ref> Бузид фарзанди дуюми оила пас аз бародари калониаш Буалем Бушҳоқӣ (1931-2003) буд ва ҳарду дар хонаи оилавӣ таваллуд шудаанд, ки дар як виллаи калон воқеъ дар Руи Вердун (ҳоло Rue Hocine Koubi) дар Сите Сигвалд, дар наздикии хонаи вокзали шаҳр, дар байни хонаҳои пид-нуарҳои фаронсавӣ.<ref>{{Cite web |url=https://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=1319 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2023-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231008085831/http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=1319 }}</ref><ref>https://kent.cdha.fr/Record.htm?idlist=1&record=19120461124919486439{{Пайванди мурда|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://esmma.free.fr/mde4/livror2006/LO06-P03.htm |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2022-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221226075334/http://esmma.free.fr/mde4/livror2006/LO06-P03.htm }}</ref> Дар воқеъ, қабилаи Бушҳоқӣ Бербер аз 5 июли соли 1830 дар муқовимат бар зидди фаронсавӣ дар замони забти Фаронса ба Алҷазоир ва ҳамла ба Касбахи Алҷазоир нақши муҳим бозид ва Шайх Алӣ Бушҳоқӣ (1809-1846) ёрдамчии амир Абдулқодир ва шайх Мухаммад бин Замум дар партизанхои зиддимустамликавй то соли 1846 дар чанг бо кушунхои мустамликавии армияи Африка дар минтакаи Кол дес Бени Аича (Тизи Наит Аича) вафот кард.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=dLsMAAAAYAAJ&pg=PA63|title = Les traités entre la France et le Maroc: étude historique et juridique|last1 = Card|first1 = Edgard Rouard de|year = 1898}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=HoUE7uFNH70C&pg=PA392|title = Histoire de la monarchie de juillet|last1 = Thureau-Dangin|first1 = Paul|year = 1892}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=fhFQAAAAYAAJ&pg=PA132|title=Une page de l'histoire de la colonisation algerienne: Bou-Farik|first=Corneille|last=Trumelet|date=February 27, 1887|publisher=A. Jourdan|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/lespoquesmilitai00berb|title=Les époques militaires de la Grande Kabilie|first=A. (Louis Adrien)|last=Berbrugger|date=February 27, 1857|publisher=Alger : Bastide|via=Internet Archive}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=04MzAQAAMAAJ&pg=PA62|title = Bibliothèque internationale et diplomatique|year = 1898}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=MNWOYRfdt0AC&pg=PA354|title = La Grande Kabylie. Etudes historiques ... Ouvrage publié avec l'autorisation de M. Le maréchal duc d'Isly, gouverneur-général de l'Algérie. &#91;With a table and a map.&#93;|year = 1847}}</ref> Куштори фаронсавӣ бар зидди сокинони деҳаи Кобил дар атрофи Менервилл, аз экспедитсияи соли 1837 то шӯриши Мокрани дар соли 1871, оқибатҳои худро дар хотираи дастаҷамъии наҷотёфтагони бумӣ боқӣ гузошт ва Бузид Бушҳоқӣ истинодҳои хотиравии худро аз ин ривояти шифоҳӣ, ки аз омадани Фаронса ба қалъа ва оғӯши аҷдодони ӯ ва кушта шудани бобои бузургвораш Шайх Алӣ Бушҳоқӣ дар соли 1846 дар миёнаи ҷанг ва борҳо хароб кардани Зауи Сиди Бушҳоқӣ аз ҷониби сарбозони артиши Фаронса, инчунин хамчун экспроприацияи садхо гектар заминхои хочагии кишлок ва ба дехконони материкии Франция додани он.<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=F85JAQAAMAAJ&pg=PA301|title = Histoire de l'insurrection de 1871 en Algérie|last1 = Rinn|first1 = Louis|year = 1891}}</ref><ref>{{cite web |url=https://art.rmngp.fr/fr/library/artworks/maximilien-joseph-de-schauenburg_charge-du-5e-regiment-de-chasseurs-a-cheval-contre-des-cosaques-vers-1805-1807_huile-sur-toile |title=Maximilien Joseph de Schauenburg &#124; Charge du 5e régiment de chasseurs à cheval contre des Cosaques, vers 1805-1807 &#124; Images d’Art |language=fr |publisher=Art.rmngp.fr |date= |accessdate=2022-09-16 |archivedate=2019-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190501133317/https://art.rmngp.fr/fr/library/artworks/maximilien-joseph-de-schauenburg_charge-du-5e-regiment-de-chasseurs-a-cheval-contre-des-cosaques-vers-1805-1807_huile-sur-toile }}</ref><ref>{{cite web |url=https://encyclopedie-afn.org/Historique_M%C3%A9nerville_-_Ville |title=Historique Ménerville - Ville — 1830-1962 ENCYCLOPEDIE de L'AFN |language=fr |publisher=Encyclopedie-afn.org |date= |accessdate=2022-09-16 |archivedate=2023-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231008085829/https://encyclopedie-afn.org/Historique_M%C3%A9nerville_-_Ville }}</ref><ref>{{cite web |url=https://encyclopedie-afn.org/Historique_M%C3%A9nerville_-_Ville |title=Historique Ménerville - Ville — 1830-1962 ENCYCLOPEDIE de L'AFN |language=fr |publisher=Encyclopedie-afn.org |date= |accessdate=2022-09-16 |archivedate=2023-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231008085829/https://encyclopedie-afn.org/Historique_M%C3%A9nerville_-_Ville }}</ref> == Маълумот == Бузид Бушҳоқӣ дар моҳи сентябри соли 1942 дар мактаби писарони Менервилл дар қатори даҳҳо фарзандони фаронсавии муҳоҷири пид-нуари шаҳри невралгия ҳамроҳи чанд нафар алҷазоириҳои бумӣ ба соли аввали таҳсили ибтидоӣ дохил шуд.<ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=1319</ref> Ҳамкасби синфаш амаки падари ӯ Рабоҳ Бушҳоқӣ, писари Алӣ Бушҳоқӣ ва Фатма Бучу, инчунин ҳаммазҳаби мусулмонаш Умар Раҳмун, Чакир Таҷер, Нуриддин Муҳтарӣ, Муҳаммад Буранане, Алӣ Буҳаддӣ, Муҳаммад Белаид ва Алӣ Лауфи буд.<ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=902</ref> Роҳи таҳсили онҳо аллакай муайян карда шуда буд, зеро сокинони бумӣ набояд аз давраи ибтидоӣ берун раванд ва дар давоми таҳсили кӯтоҳи худ роҳнамоӣ мекарданд, ки танҳо бесаводии худро дар забони фаронсавӣ ҷуброн кунанд, ки ҳадафи онҳо барои омода кардани мутахассисони заҳматкаш буд. бо корхои хавфнок дар маъмурияти мустамликадорй.<ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=532</ref> Воқеан, бародари калонии ӯ Буалем Бушҳоқӣ дар моҳи июни соли 1942 аз соли чоруми мактаби ибтидоӣ хориҷ карда шуда буд, то дар шаҳр кори хурде бо пид-нуарҳо пайдо кунад, аммо падараш Маҳмуд Бушҳоқӣӯро зуд ба роҳи таълими [[Қуръон]] гузошт. Завияи вилояти Алма (ҳоло Будуау), Завияи Сиди Салем номида мешавад.<ref>{{Cite web |url=https://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=152 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-12 |archivedate=2023-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231008085838/http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=152 }}</ref> Шурӯъ аз тирамоҳи соли 1942 ва дар миёни Амалиёти Машъал дар давоми Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, ки қитъаи Аврупоро хароб кард, Бушҳоқӣ дар ин таҳқиқоти ибтидоӣ фарқ мекард, ки дар он ҷо бо рақиби фаронсавии худ Андре Феррер рақобати шадид оғоз кард, сарфи назар аз Далели он, ки Сетлер Алфред-Анри де Сулаузе, ки он вақт шаҳрдори Менервилл буд, барои нигоҳ доштани муваффақияти таълимӣ, ки танҳо фаронсавӣ лаззат мебурд, бисёр кор кард.<ref>https://fr.geneawiki.com/wiki/Alg%C3%A9rie_-_M%C3%A9nerville</ref> Баъд Бузид Бушҳоқӣ ба таҳсил дар мактаб часпид ва бародараш Буалем ӯро даъват кард, ки зауияашро тарк накунад ва охири Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ бозгашти шаҳрдори Жером Зевакоро дид, ки дар соли 1939 аз вазифааш барканор шуда буд ва ин бозгашт пас аз куштори 8 май соли 1945, бо сиёсати оромона ва ассимиляция, ки мехост тавассути мактаб ва шуѓл њамдардии сокинонро ба даст орад.<ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=1215</ref> Сарфи назар аз вазнинӣ ва таъқиби низоми империяи мустамликавии Фаронса, Бушҳоқӣ ниҳоят 6 июли соли 1948 имтиҳони мактаби ибтидоии соли шашуми худро аз ҳамтои дигари худ Ивон Рокамора ва матбуот пеш гузашт.Газетаҳои Алҷазоир ин маълумотро паҳн карданд. дар ин маврид газетахои «Алгер Республика» ва «Л'Эчо д'Алгер» натичахои якчанд маротиба ба даст меоранд.<ref>http://menerville.free.fr/phpwebgallery/picture.php?image_id=1261</ref> == Ҷанги истиқлолият == Аз 1 ноябри соли 1954 ва як рузи ба амал омадани революцияи истиклолияти Алчазоир, вакте ки вай хамагй 19-сола буд, вай аз чихати фикрй, сиёсй ва чисмонй барои гирд овардан ва дастгирй кардани исьёнгарони миллатчигии Алчазоир ба мукобили кушунхои мустамликавии душман бо максади. аз хоки Алчазоир катъиян нест кардан ва сарнагун кардани системаи мустамликадории Франция.<ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/akhbarelyoum/225204 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2022-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417085852/https://www.djazairess.com/akhbarelyoum/225204 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/liberte/353574 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2021-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206185520/https://www.djazairess.com/fr/liberte/353574 }}</ref><ref>https://www.aps.dz/regions/96610-les-camps-de-tortures-a-boumerdes-un-autre-temoin-de-la-barbarie-du-colonisateur</ref> Аммо бо вусъат ва вусъат ёфтани амалиёти чанги тачовузкоронаи зидди французхои мусаллахона ва му-хочирони нохия чанде пеш аз ташкил шудани конференцияи Сумма, ки 20 августи соли 1956 ва сохти революционии территорияи Алчазоир ба амал омад, хучумхои мусаллахи диверсия ва диверсия ба Бузид Бушаки дар шахри мустамликавии Менервиль супурда шуда буд, то ки фишори чавобии Францияро ба районхои кухсор ва кишлокхои атрофи он бархам дихад. Ин саботаж ба ячейкаи революциоий бо сардории Бушаки дар шахр, ки аз даххо нафар чанговарон иборат буд, дахл мекард. Ин ҷангиён мебоист шӯришро решакан карда, онро бо ҳамла ба манфиатҳои муҳоҷириёни фаронсавӣ дар ин шаҳри стратегии Менервилл (ҳоло Тения), ки ҳамагӣ 3 километр шимолтар аз деҳаи зодгоҳи Бушакӣ бо номи Сумаа воқеъ буд, идома медоданд.<ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/elmassa/142106 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2022-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417085834/https://www.djazairess.com/elmassa/142106 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://dzayer24.com/boumerdes-l-histoire-de-la-revolution-algerienne-revisitee-569dc4c4ac2e4cda2b8b48a2-a |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2017-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171026054050/http://dzayer24.com/boumerdes-l-histoire-de-la-revolution-algerienne-revisitee-569dc4c4ac2e4cda2b8b48a2-a }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/lqo/5223843 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2021-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207040804/https://www.djazairess.com/fr/lqo/5223843 }}</ref> Бародари калонии ӯ Буалем Бушҳоқӣ, ки дар беморхонаи Менервилл ҳамчун ҳамшираи шафқат кор мекард, амалиётро назорат карда, ба ӯ маълумоти заруриро барои омода кардани ҷойгиркунии бомба дар бинои почта дар назди идораи коммуналии шаҳр пешниҳод кард. ва фиристодани ин маводи тарканда мебоист пеш аз шаби 14 июли соли 1956, ки бо тантанаҳои фаронсавии марбут ба ин ҷашни муҳими ҳарсола, Рӯзи миллии Фаронса рост омад, анҷом дода мешуд. Таркиши бомба дар сарлавхахо ва матбуоти метрополитени Алчазоир ва Париж, махсусан аз ин идораи П.Т. Он дар назди бригадаи жандармерияи Фаронса гузошта шуда буд, ки оромии шаҳр ва барҳам додани шабакаҳои инқилобии Алҷазоирро кафолат дод, то ҷуброн ва муқобила бо амалҳои гуногуни саботажӣ, ки моликияти кишоварзии мустамликавиро дар атрофи ин масири стратегии шаҳр ҳадаф қарор доданд.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t584691c/f3.item.r=Bouzid+Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t585286x/f2.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom</ref><ref>https://www.aps.dz/ar/regions/49053-2017-10-29-11-05-35</ref> Амакбачаҳои Бузид, ба монанди пешвои инқилоб Яҳия Бушҳоқӣ (1935-1960) ва муборизи муқовимат Муҳаммад Раҳмун (1940-2022) дар макони атрофи Менервил сайру гашт карда, ба манфиатҳои кишоварзӣ ва низомии муҳоҷирони фаронсавӣ, инчунин ба афкори ҷамъиятӣ ҳамла карданд. Шаҳр бояд ноором ва ногаҳонӣ бошад, ҳатто агар ин амалҳои инқилобӣ бо марги шаҳидон (шаҳид) дар майдони шараф анҷомид ва ҳамин тавр Бузид Бушакӣ ва ячейкаи диверсияи ӯ дар шаҳр камин гирифта буд, ки аз талошҳои чанговарони Армияи озодихохии миллй (АЛН) дар дивизиям исьёнгарии худ, ки дар Менервилл, дар мобайни округи чанги сейум, дар минтакаи якуми истиклолият, дар шарки вило-яти чоруми таърихй вокеъ гардидааст.<ref>https://www.aps.dz/ar/societe/82410-2020-01-15-15-03-56</ref><ref>https://www.elitihadcom.dz/%D8%A8%D9%88%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B3-%D8%AA%D8%A3%D8%AE%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D9%84-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D9%86%D9%8A-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%AD%D9%88%D8%B4-%D9%82%D9%88/</ref> ==Шиканҷа ва зӯроварии ҷисмонӣ == [[File:Ferme Gautier.jpg|thumb|Ферме Готье]] Бузид Бушҳоқӣ рӯзи 4 июли соли 1956 дар манзили хонаводааш воқеъ дар шаҳри Менервили Сигвалд аз сӯи пулиси Фаронса ва артиши Фаронса мавриди боздошти хушунатомез қарор гирифт ва ин боздошти барвақт дар пайи ифшои иттилоъоти иктишофӣ, ки идораи почтаро таҳрик дод, сурат гирифт. амалиёти бомбаборон аз рельс барбод рафт ва ноком шуд ва ба хамин тарик кариб хамаи аъзоёни ячейкаи исьёни шахр пеш аз куштан ё зиндон шудан рабуда ва шиканча шуданд. Шиканҷаи бузург алайҳи Бушҳоқӣ ва ҳамкорони ӯ дар лагери шиканҷа ва зӯроварии ҷисмонӣ Ферме Готйе, ки дар шимоли шаҳри Сук Эл Ҳад воқеъ аст, гузаронида шуд.<ref>https://wikimapia.org/31109243/Ferme-Gautier-de-Souk-El-Had</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/echchaab/200718 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2021-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211105202435/https://www.djazairess.com/echchaab/200718 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/essalam/131831 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2021-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205172546/https://www.djazairess.com/essalam/131831 }}</ref><ref>https://el-massa.com/dz/%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B0%D9%8A%D8%A8-%C2%AB%D8%BA%D9%88%D8%AA%D9%8A%D9%8A%C2%BB-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%81%D8%B8%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1</ref> Пас аз он Бузид бо зарбаи барқ аз Геген сахт шиканҷа шуд ва ҷароҳати бераҳмона гирифт ва ҳамзамон бо ҷияни худ Муҳаммад Раҳмон дар чоҳҳои шароби ин заводи шароб, дар байни дигар ҷойҳои кишоварзӣ, аз ҷониби ҷаллодон Скарфо ва Матье дар лагерҳои консентратсионӣ дафн ва қафас карда шуд ва барҳам додани ҷисмонии ғайрисудӣ.<ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/echchaab/96645 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2021-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207082513/https://www.djazairess.com/echchaab/96645 }}</ref><ref name="Sin_nombre-pFqJ-2">{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/lequotidien/34647 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-11 |archivedate=2022-04-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220410131300/https://www.djazairess.com/fr/lequotidien/34647 }}</ref> Бисёре аз маҳбусон дар ин макони ваҳшатнок ва нафратангези шиканҷа ва таҳқири бадахлоқона ва палид ба зарбу лат, зарба, дард ва бадрафторӣ гирифтор шуданд. Ҳамин тариқ, ҷасадҳо ва ҷасадҳои онҳо дар чоҳҳо пинҳон ё ба обҳои дарёи Иссер партофта шуданд ва ду саркардаи шӯришӣ Бузид Бушакӣ ва Муҳаммад Раҳмун бо бахти мӯъҷизавӣ пас аз чанд ҳафтаи шиканҷа ба зиндони Серкаҷӣ интиқол ёфтанд. касбаи Алчазоир бо рохбарони махаллии революция суд карда шавад.<ref>https://www.aps.dz/ar/regions/78828-2019-10-30-15-04-30</ref><ref>https://www.el-massa.com/dz/%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2-%D8%BA%D9%88%D8%AA%D8%AA%D9%8A%D9%87-%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B0%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D9%8A%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%81%D8%B8%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1</ref><ref name="Sin_nombre-pFqJ-2"/> == Марг == Бузид Бушҳоқӣ соли 2023 дар хонаи худ воқеъ дар кӯчаи Алӣ Ану, дар паҳлӯи деҳаҳои Сумаа, Гуеддара ва Мералдене даргузашт.<ref>http://wikimapia.org/street/17975303/fr/Rue-Anou-Ali</ref> Сипас ӯро дар паҳлӯи падараш Муҳаммад Бушҳоқӣ (1907-1995) ва дар назди бобояш Муҳаммад Сегир Бушҳоқӣ (1869-1959) ва бародараш Буалем Бушҳоқӣ (1931-2003) дар қабристони мусулмонони [[Тения]] бо номи Ҷеббана дафн карданд.<ref>https://wikimapia.org/16243853/Cimeti%C3%A8re-Musulman-El-Ghorba-de-Th%C3%A9nia</ref> == Библиография == * {{cite book |date= 1948 |chapter= Alger républicain |work= Entrée en Sixième. Liste supplémentaire. Département d'Alger. |title= Résultats d'Examens. |url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t584691c/f3.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom |language= francés |volume= |location= Alger |publisher= |pages= 4 |quote= Citation: p. 3 }} * {{cite book |date= 1950 |chapter= Alger républicain |work= Examen du C.E.P. |title= Alger. Ménerville. |url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t585286x/f2.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom |language= francés |volume= |location= Alger |publisher= |pages= 6 |quote= Citation: p. 2 }} * {{cite book |date= 1950 |chapter= L'Écho d'Alger |work= Examen. Liste des candidats admis, par ordre de mérite, au cours complémentaire d'enseignement professionnel. |title= Ménerville |url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k4154166r/f5.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom |language= francés |volume= |location= Alger |publisher= |pages= 8 |quote= Citation: p. 5 }} == Эзоҳ == {{эзоҳ|2|}} {{Пайвандҳои беруна}} [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон]] [[Гурӯҳ:Инқилобгарони Алҷазоир]] [[Гурӯҳ:Инқилобгарон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Алҷазоир]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Алҷазоир]] hl7pubeuclbg62f0859heojvljm6mub 0 311931 1473202 1461109 2026-05-19T23:55:34Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473202 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Абдунур}} {{Олим}} '''Абдунур Бушҳоқӣ''' ({{lang-ar|عبد النور بوسحاقي}}, {{lang-en|Abdenour Boushaki}}, {{ВД-Дебоча}}) устоди донишгоҳ, сиёсатмадори исломгаро ва фаъоли фарҳангӣ аз Алҷазоир аст.<ref>https://dz.linkedin.com/in/abdenour-boushaki-03057193{{Пайванди мурда|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://copainsdavant.linternaute.com/p/abdenour-boushaki-18841275</ref><ref>https://www.facebook.com/AbdenourBoushaki1/</ref><ref>https://twitter.com/aboushaki</ref><ref>https://www.pinterest.com/abdenour_boushaki/</ref> == Оила == Бушҳоқӣ дар соли 1972 дар оилаи марабутҳои алҷазоирӣ таваллуд шудааст, ки дар коммунаи Тения, дар шарқи музофоти Алҷазоир зиндагӣ мекард.<ref>https://en.rodovid.org/wk/Person:1508304</ref> Вай аз насли 18-уми насли диншиноси мусалмони суннатӣ Малики Сидӣ Бушакӣ (1394-1453) дар деҳаҳои Сумаа, Мералдене, Табрахимт ва дар минтақаи ҷанубии шаҳри Тения маскан гирифтааст.<ref>https://www.wikitree.com/wiki/Boushaki-1</ref> Падари ӯ Буалем Бушҳоқӣ ва модараш Мелха Белхосин, ҳам аз оилаҳои Морабит ва Чорфа, ки дар минтақаи Кобилия зиндагӣ мекунанд.<ref>https://everybodywiki.com/Abdenour_Boushaki</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/elwatan/1586092 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-22 |archivedate=2023-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231022110444/https://www.djazairess.com/fr/elwatan/1586092 }}</ref> == Маълумот == Бушҳоқӣ маълумоти пешакии худро аз волидонаш гирифтааст, ки дар он ҷо падараш Буалим Бушҳоқӣ (1931-2003) асосҳои забони арабӣ ва Қуръони карим, инчунин асосҳои ҳисобу китоби арифметикиро ба ӯ омӯзонидааст.<ref>https://plus.wikimonde.com/wiki/Enseignement_%C3%A0_Th%C3%A9nia</ref><ref>https://wikimapia.org/street/17710197/</ref> Ҳузури хешовандони наздики соҳибмаълумот, инчунин бародарону хоҳарони мактабхонаш ба ӯ имкон дод, ки мафҳумҳои пешакии тарбияи томактабиро дар муҳити хуши оилавӣ аз арзишҳои ахлоқию маънавӣ ғанӣ омӯзад.<ref>{{Cite web |url=https://encyclopedia.pub/entry/50061 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-22 |archivedate=2023-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231012083059/https://encyclopedia.pub/entry/50061 }}</ref><ref>https://wikimapia.org/street/17710196/</ref> Аз ин рӯ, ӯ аз овони ҷавонӣ як полиглоти боистеъдод буд ва қодир ба талаффузи лаҳҷаи арабии алҷазоирӣ, араби адабии Қуръонӣ, фаронсавии сахтгир ва андаке бадеиву мусиқии англисӣ буд ва ин аз таъсири амаки падараш Бузид Бушҳоқӣ (1935) аст. -2023), ки хонандаи бузурги роман ва адабиёти ҷаҳонӣ буд.<ref>https://wikimapia.org/street/17710206/</ref><ref>https://wikimapia.org/street/17710202/</ref> Дохилшавии ӯ дар моҳи сентябри соли 1978 ба мактаби ибтидоии якҷинс барои мардон дар Тения як нуқтаи ҳалкунанда дар ҳаёти ӯ буд, зеро он ҳамагӣ чанд даҳҳо метр аз хонаи оилаи ӯ буд ва ин наздикӣ ба ӯ устувории академиро кафолат дод, ки аз таъхирҳои саҳарӣ канорагирӣ мекард. набудани зимистон.<ref>https://wikimapia.org/31088700/</ref><ref>https://wikimapia.org/street/17710222/</ref> Ҳамин тариқ, Абдунур Бушҳоқӣ шаш сол пай дар пай таҳсили аввалини худро идома дода, ҳамеша дар синфи худ аввал буд, ба истиснои ду мавриде, ки бемор шуд ва ба бемории гулӯ ва сипас ба сурхча гирифтор шуд ва сипас ҳамкораш Ҷамел Бушенеб дар таснифот аз ӯ пеш гузашт.<ref>https://military-history.fandom.com/wiki/Bouzid_Boushaki</ref> Бушҳоқӣ дар имтиҳони мактаби ибтидоии соли шашум, ки моҳи июни соли 1984 дар мактаби писарони Тения баргузор шуда буд, бо шукуфоӣ ва бомуваффақият иштирок кард, ки бо таъсиси музофоти Бумердес ҳангоми тақсимоти маъмурӣ ва ҳудудии моҳи феврали соли 1984 ва ба округи нави интихоботии Бумердес гузаштани коммунаҳои Теняи музофоти Алҷазоир.<ref>http://www.djs35.dz/wilaya%20de%20boumerdes.html</ref><ref>https://radioalgerie.dz/news/fr/article/20150727/47679.html</ref> Пас аз он ин донишҷӯи ҷавон аз ин имтиҳони пуртаҷриба ва маъмули мактаб 214 хол аз рӯи ҷадвали умумии 220 хол ё ба ҳисоби миёна 19,45/20,00 ба даст овард ва ҳамин тавр ӯро дар насли худ дар тамоми мактаб дар ҷои аввал гузошт. оид ба маориф.<ref>https://www.aps.dz/algerie/144832-education-un-examen-de-mise-a-niveau-a-la-fin-du-cycle-primaire</ref> == Тасаввуф == Бушҳоқӣ тавассути фаъолияти расонаии худ барои таҷдиди маънавӣ дар Алҷазоир барои эҳёи Завияҳо дар Алҷазоир аз тасаввуф дар чаҳорчӯби бародарии Раҳмоният таблиғ кард.<ref>https://twitter.com/AbdenourBousha1</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/infosoir/30949 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-22 |archivedate=2023-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231022110444/https://www.djazairess.com/fr/infosoir/30949 }}</ref> Он аз расонаҳо ва шабакаҳои иҷтимоӣ барои таблиғи фаҳмиш ва амалияи хуби тасаввуф дар сатҳи фардӣ ва дастаҷамъӣ, тавассути зикру дуъо бо адолати рафтори дар муҳити иҷтимоӣ зарурӣ истифода мекунад.<ref>https://twitter.com/AbdenourBousha1</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/infosoir/30949 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-22 |archivedate=2023-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231022110444/https://www.djazairess.com/fr/infosoir/30949 }}</ref> == Зававияи [[Сиди Бушҳоқӣ]] == Бушҳоқӣ ҳоло дар лоиҳаи барқарорсозии Зававияи [[Сиди Бушҳоқӣ]] дар канори шаҳри [[Тения]], пас аз хароб шудани он дар соли 1957 дар ҷанги истиқлолияти Алҷазоир ширкат дорад.<ref>https://plus.wikimonde.com/wiki/Zaou%C3%AFa_de_Sidi_Boushaki</ref><ref>https://everybodywiki.com/Zaou%C3%AFa_de_Sidi_Boushaki</ref> Ин лоиҳа ба дастурҳои Вазорати корҳои дин ва вақфҳо барои эҳёи бозгашт ба асосҳо тавассути барқарорсозии зававияҳое, ки Фаронса пеш аз истиқлолият дар соли 1962 хароб карда буданд ва инчунин боз кардани дигар муассисаҳои динии ислом дар Алҷазоир баста ё баста шудаанд. дар давоми даҳсолаи терроризми салафия нобуд карда шуд.<ref>https://handwiki.org/wiki/Religion:Zawiyet_Sidi_Boushaki</ref><ref>{{Cite web |url=https://encyclopedia.pub/entry/48531 |title=нусхаи бойгонӣ |accessdate=2023-10-22 |archivedate=2023-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230828093316/https://encyclopedia.pub/entry/48531 }}</ref> Қариб ҳамаи зававияҳои суфии тарикаи раҳамният дарҳои худро ба рӯи таълим дар музофоти Бумердес боз кардаанд, дар ин маврид Зауияи Сиди Амар Чериф ва Зауияи Сиди Бумердассӣ ва он боқӣ мемонад, ки се зауиаи Қуръонӣ мактабҳои Зававия [[Сиди Бушҳоқӣ]] , Зававия аз Сиди Салем ва Зававия аз Сиди Гобрини, ки мунтазири боз шудан ба сӯи сӯфиён ва ҷамъияти ҳақиқӣ ҳастанд, ки дар истинодҳои исломии Алҷазоир пайваст ва лангар шудаанд.<ref>https://encyclopedia.pub/entry/34431{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ҷустуҷӯи замини мувофиқ дар беруни Тения идома дорад ва Абдунур Бушҳоқӣ ба агентҳои расмӣ ва ассотсиатсия фишор меорад, то қитъаи заминеро пайдо кунанд, ки паҳнои тақрибан панҷ гектарро дарбар гиранд, ки биноҳо ва биноҳои ин мактаби бостонии исломиро дар соли 1442 аз ҷониби теолог [[Сиди Бушҳоқӣ]] сохтааст пас аз баргаштанаш аз сафари ибтидоии худ ба Мачрек.<ref>https://www.depechedekabylie.com/national/175021-proteger-imperativement-notre-referent-religieux/</ref><ref>http://www.lequotidien-oran.com/index.php?news=5213392</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ|2|}} {{Зиндагинома-хурд}} {{Пайвандҳои беруна}} 74i0hbn45s6rb1805ruxdvl1iyy7hsh 0 319671 1473180 1472430 2026-05-19T12:48:56Z Farida Fari 126406 Баъзе маълумот ва истинодҳо илова карда шуданд 1473180 wikitext text/x-wiki {{Ҳазф|1=Оё танҳо як мусоҳиба аҳамиятнокиро нишон медиҳад? [[Корбар:Bikar|Bikar]] ([[Баҳси корбар:Bikar|баҳс]]) 13:04, 12 май 2026 (UTC)}} {{Мусиқидон |ном = Фараҳноз Шарафова |номи аслӣ = Фараҳноз Шарафова |тасвир = Фараҳноз Шарафова.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 01.01.2003 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]] |маҳалли марг = |мамлакат = {{Парчам|Тоҷикистон}} |касб = [[овозхон]] |сабк = |номи мустаъор = }} '''Фараҳноз Шарафова''' (тав. [[1 январ]]и [[2003]]; [[ноҳияи Восеъ]], [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и [[Тоҷикистон|тоҷик]]. == Зиндагинома == Фараҳноз 1 январи соли 2003 дар оилаи соҳибкор таваллуд шудааст. Ӯ дар оила ягона духтар буда, се бародар дорад<ref>https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-maktab-faқat-ҷӯra-doshtam/</ref>. Хешовандони модарии Фараҳноз санъаткор мебошанд ва ин сабаби ба ҳунар рӯ овардани ӯ шудааст. Фараҳноз баъди хатми синфи 9 ба коллеҷи санъати ба номи [[Акашариф Ҷураев]] дохил шуд, аммо пас аз як соли таҳсил онро тарк кард. Фараҳноз соҳаи тиббро дӯст медорад ва пас аз тарки таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба коллеҷи тиббӣ супурда онҷоро хатм кардааст. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-maktab-faқat-ҷӯra-doshtam/|title=Мусоҳиба}}</ref> Сабаби ба саҳна ворид шудани ӯ ин дӯсти ӯ Парзиз, ки ҳоло продюсераш мебошад аст. Бародаронаш ба касби интихобнамудаи хоҳарашон розӣ набуданд аммо дар охир пас аз иштирок дар барномаи телевизионии «Парвин», дигар зид набаромаданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ERIybxPXk|title=Мусоҳиба}}</ref> Ҳоло Фараҳноз яке аз беҳтарин овозхонҳои Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди ҷавонии худ, ӯ ҳам дар шоу-бизнеси тоҷик ва ҳам дар шабакаҳои иҷтимоӣ машҳур ва таъсиргузор шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3xy2j8LYfZbiKyjf5xT3Dx|title=Ҳисоби Spotify}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/@farahnozofficialmusic|title=Канали YouTube}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/farahnozmusic_official|title=Саҳифаи Instagram}}</ref> Шӯҳрат ва овози Фараҳноз берун аз марзҳои кишвар паҳн шуда, ӯро на танҳо дар Осиёи Марказӣ, балки дар якчанд кишварҳои Қафқоз низ маҳбуб гардонидааст. Илова бар кишвари худаш, консертҳои ӯ дар Русия ва Австралия низ баргузор шудаанд. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-avstraliya-konsert-mediҳad/|title=Маълумот дар бораи консерт}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == Фараҳноз Шарафова соли 2024 оиладор шудааст ва соҳиби як духтар аст. == Сурудҳо == * Куҷоӣ * Дӯстат дорам * То кай * Кӯлобибача * Биё * Қаҳрӣ накун * Адреста намедонам * Меравам * Ёвонибача * Нест ошиқ * Ишқи ту * Чорбоғи боло * Азизтарин * Нашавед мунтазирам * Ту ҳамонӣ * Рақами 2 * Саршӯён * Анор анор * Нозам * Нало кун булбул * Хабибӣ * Хоҳарум * Камар борик * Худо бувад * Каҷкуло * Нагӯ нагӯ * Нашнохтӣ маро * Ҷонам * Оча * Рамадар * Ишқи рафта <ref>{{Cite web|url=https://www.shazam.com/en-gb/artist/farahnoz-sharafova/1582343932/releases|title=Рӯйхати Шазам}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI]] hpi5gcft76w66os6xn3otbpev8hynwl 1473182 1473180 2026-05-19T12:52:35Z Farida Fari 126406 1473182 wikitext text/x-wiki {{Ҳазф|1=Оё танҳо як мусоҳиба аҳамиятнокиро нишон медиҳад? [[Корбар:Bikar|Bikar]] ([[Баҳси корбар:Bikar|баҳс]]) 13:04, 12 май 2026 (UTC)}} {{Мусиқидон |ном = Фараҳноз Шарафова |номи аслӣ = Фараҳноз Шарафова |тасвир = Фараҳноз Шарафова.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 01.01.2003 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]] |маҳалли марг = |мамлакат = {{Парчам|Тоҷикистон}} |касб = [[овозхон]] |сабк = |номи мустаъор = }} '''Фараҳноз Шарафова''' (тав. [[1 январ]]и [[2003]]; [[ноҳияи Восеъ]], [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и [[Тоҷикистон|тоҷик]]. == Зиндагинома == '''Фараҳноз''' 1 январи соли 2003 дар оилаи соҳибкор таваллуд шудааст. Ӯ дар оила ягона духтар буда, се бародар дорад. Хешовандони модарии Фараҳноз санъаткор мебошанд ва ин сабаби ба ҳунар рӯ овардани ӯ шудааст. Фараҳноз баъди хатми синфи 9 ба коллеҷи санъати ба номи [[Акашариф Ҷураев]] дохил шуд, аммо пас аз як соли таҳсил онро тарк кард. Фараҳноз соҳаи тиббро дӯст медорад ва пас аз тарки таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба коллеҷи тиббӣ супурда онҷоро хатм кардааст. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-maktab-faқat-ҷӯra-doshtam/|title=Мусоҳиба}}</ref> Сабаби ба саҳна ворид шудани ӯ ин дӯсти ӯ Парзиз, ки ҳоло продюсераш мебошад аст. Бародаронаш ба касби интихобнамудаи хоҳарашон розӣ набуданд аммо дар охир пас аз иштирок дар барномаи телевизионии «'''Парвин'''», дигар зид набаромаданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ERIybxPXk|title=Мусоҳиба}}</ref> Ҳоло Фараҳноз яке аз беҳтарин овозхонҳои <nowiki>[[Тоҷикистон]]</nowiki> ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди ҷавонии худ, ӯ ҳам дар шоу-бизнеси тоҷик ва ҳам дар шабакаҳои иҷтимоӣ машҳур ва таъсиргузор шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3xy2j8LYfZbiKyjf5xT3Dx|title=Ҳисоби Spotify}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/@farahnozofficialmusic|title=Канали YouTube}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/farahnozmusic_official|title=Саҳифаи Instagram}}</ref> Шӯҳрат ва овози Фараҳноз берун аз марзҳои кишвар паҳн шуда, ӯро на танҳо дар <nowiki>[[Осиёи Марказӣ]]</nowiki>, балки дар якчанд кишварҳои <nowiki>[[Қафқоз]]</nowiki> низ маҳбуб гардонидааст. Илова бар кишвари худаш, консертҳои ӯ дар <nowiki>[[Русия]]</nowiki> ва <nowiki>[[Австралия]]</nowiki> низ баргузор шудаанд. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-avstraliya-konsert-mediҳad/|title=Маълумот дар бораи консерт}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == Фараҳноз Шарафова соли 2024 оиладор шудааст ва соҳиби як духтар аст. == Сурудҳо == * Куҷоӣ * Дӯстат дорам * То кай * Кӯлобибача * Биё * Қаҳрӣ накун * Адреста намедонам * Меравам * Ёвонибача * Нест ошиқ * Ишқи ту * Чорбоғи боло * Азизтарин * Нашавед мунтазирам * Ту ҳамонӣ * Рақами 2 * Саршӯён * Анор анор * Нозам * Нало кун булбул * Хабибӣ * Хоҳарум * Камар борик * Худо бувад * Каҷкуло * Нагӯ нагӯ * Нашнохтӣ маро * Ҷонам * Оча * Рамадар * Ишқи рафта <ref>{{Cite web|url=https://www.shazam.com/en-gb/artist/farahnoz-sharafova/1582343932/releases|title=Рӯйхати Шазам}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI]] 42nfqxhyx286pabn6uj0yokbgio5jbf 1473183 1473182 2026-05-19T12:55:08Z Farida Fari 126406 1473183 wikitext text/x-wiki {{Ҳазф|1=Оё танҳо як мусоҳиба аҳамиятнокиро нишон медиҳад? [[Корбар:Bikar|Bikar]] ([[Баҳси корбар:Bikar|баҳс]]) 13:04, 12 май 2026 (UTC)}} {{Мусиқидон |ном = Фараҳноз Шарафова |номи аслӣ = Фараҳноз Шарафова |тасвир = Фараҳноз Шарафова.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 01.01.2003 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]] |маҳалли марг = |мамлакат = {{Парчам|Тоҷикистон}} |касб = [[овозхон]] |сабк = |номи мустаъор = }} '''Фараҳноз Шарафова''' (тав. [[1 январ]]и [[2003]]; [[ноҳияи Восеъ]], [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и [[Тоҷикистон|тоҷик]]. == Зиндагинома == '''Фараҳноз''' 1 январи соли 2003 дар оилаи соҳибкор таваллуд шудааст. Ӯ дар оила ягона духтар буда, се бародар дорад. Хешовандони модарии Фараҳноз санъаткор мебошанд ва ин сабаби ба ҳунар рӯ овардани ӯ шудааст. Фараҳноз баъди хатми синфи 9 ба коллеҷи санъати ба номи [[Акашариф Ҷураев]] дохил шуд, аммо пас аз як соли таҳсил онро тарк кард. Фараҳноз соҳаи тиббро дӯст медорад ва пас аз тарки таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба коллеҷи тиббӣ супурда онҷоро хатм кардааст. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-maktab-faқat-ҷӯra-doshtam/|title=Мусоҳиба}}</ref> Сабаби ба саҳна ворид шудани ӯ ин дӯсти ӯ Парзиз, ки ҳоло продюсераш мебошад аст. Бародаронаш ба касби интихобнамудаи хоҳарашон розӣ набуданд аммо дар охир пас аз иштирок дар барномаи телевизионии «'''Парвин'''», дигар зид набаромаданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ERIybxPXk|title=Мусоҳиба}}</ref> Ҳоло Фараҳноз яке аз беҳтарин овозхонҳои [[Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди ҷавонии худ, ӯ ҳам дар шоу-бизнеси тоҷик ва ҳам дар шабакаҳои иҷтимоӣ машҳур ва таъсиргузор шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3xy2j8LYfZbiKyjf5xT3Dx|title=Ҳисоби Spotify}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/@farahnozofficialmusic|title=Канали YouTube}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/farahnozmusic_official|title=Саҳифаи Instagram}}</ref> Шӯҳрат ва овози Фараҳноз берун аз марзҳои кишвар паҳн шуда, ӯро на танҳо дар [[Осиёи Марказӣ]], балки дар якчанд кишварҳои [[Қафқоз]] низ маҳбуб гардонидааст. Илова бар кишвари худаш, консертҳои ӯ дар [[Русия]] ва [[Австралия]] низ баргузор шудаанд. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-avstraliya-konsert-mediҳad/|title=Маълумот дар бораи консерт}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == '''Фараҳноз Шарафова''' соли 2024 оиладор шудааст ва соҳиби як духтар аст. == Сурудҳо == * Куҷоӣ * Дӯстат дорам * То кай * Кӯлобибача * Биё * Қаҳрӣ накун * Адреста намедонам * Меравам * Ёвонибача * Нест ошиқ * Ишқи ту * Чорбоғи боло * Азизтарин * Нашавед мунтазирам * Ту ҳамонӣ * Рақами 2 * Саршӯён * Анор анор * Нозам * Нало кун булбул * Хабибӣ * Хоҳарум * Камар борик * Худо бувад * Каҷкуло * Нагӯ нагӯ * Нашнохтӣ маро * Ҷонам * Оча * Рамадар * Ишқи рафта <ref>{{Cite web|url=https://www.shazam.com/en-gb/artist/farahnoz-sharafova/1582343932/releases|title=Рӯйхати Шазам}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI]] hut9qs5zrbu8jym5gvim0gxinlc68lb 1473184 1473183 2026-05-19T12:55:49Z Farida Fari 126406 1473184 wikitext text/x-wiki {{Ҳазф|1=Оё танҳо як мусоҳиба аҳамиятнокиро нишон медиҳад? [[Корбар:Bikar|Bikar]] ([[Баҳси корбар:Bikar|баҳс]]) 13:04, 12 май 2026 (UTC)}} {{Мусиқидон |ном = Фараҳноз Шарафова |номи аслӣ = Фараҳноз Шарафова |тасвир = Фараҳноз Шарафова.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 01.01.2003 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]] |маҳалли марг = |мамлакат = {{Парчам|Тоҷикистон}} |касб = [[овозхон]] |сабк = |номи мустаъор = }} '''Фараҳноз Шарафова''' (тав. [[1 январ]]и [[2003]]; [[ноҳияи Восеъ]], [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и [[Тоҷикистон|тоҷик]]. == Зиндагинома == '''Фараҳноз''' 1 январи соли 2003 дар оилаи соҳибкор таваллуд шудааст. Ӯ дар оила ягона духтар буда, се бародар дорад. Хешовандони модарии Фараҳноз санъаткор мебошанд ва ин сабаби ба ҳунар рӯ овардани ӯ шудааст. Фараҳноз баъди хатми синфи 9 ба коллеҷи санъати ба номи [[Акашариф Ҷураев]] дохил шуд, аммо пас аз як соли таҳсил онро тарк кард. Фараҳноз соҳаи тиббро дӯст медорад ва пас аз тарки таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба коллеҷи тиббӣ супурда онҷоро хатм кардааст. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-maktab-faқat-ҷӯra-doshtam/|title=Мусоҳиба}}</ref> Сабаби ба саҳна ворид шудани ӯ ин дӯсти ӯ Парвиз, ки ҳоло продюсераш мебошад аст. Бародаронаш ба касби интихобнамудаи хоҳарашон розӣ набуданд аммо дар охир пас аз иштирок дар барномаи телевизионии «'''Парвин'''», дигар зид набаромаданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ERIybxPXk|title=Мусоҳиба}}</ref> Ҳоло Фараҳноз яке аз беҳтарин овозхонҳои [[Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди ҷавонии худ, ӯ ҳам дар шоу-бизнеси тоҷик ва ҳам дар шабакаҳои иҷтимоӣ машҳур ва таъсиргузор шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3xy2j8LYfZbiKyjf5xT3Dx|title=Ҳисоби Spotify}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/@farahnozofficialmusic|title=Канали YouTube}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/farahnozmusic_official|title=Саҳифаи Instagram}}</ref> Шӯҳрат ва овози Фараҳноз берун аз марзҳои кишвар паҳн шуда, ӯро на танҳо дар [[Осиёи Марказӣ]], балки дар якчанд кишварҳои [[Қафқоз]] низ маҳбуб гардонидааст. Илова бар кишвари худаш, консертҳои ӯ дар [[Русия]] ва [[Австралия]] низ баргузор шудаанд. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-avstraliya-konsert-mediҳad/|title=Маълумот дар бораи консерт}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == '''Фараҳноз Шарафова''' соли 2024 оиладор шудааст ва соҳиби як духтар аст. == Сурудҳо == * Куҷоӣ * Дӯстат дорам * То кай * Кӯлобибача * Биё * Қаҳрӣ накун * Адреста намедонам * Меравам * Ёвонибача * Нест ошиқ * Ишқи ту * Чорбоғи боло * Азизтарин * Нашавед мунтазирам * Ту ҳамонӣ * Рақами 2 * Саршӯён * Анор анор * Нозам * Нало кун булбул * Хабибӣ * Хоҳарум * Камар борик * Худо бувад * Каҷкуло * Нагӯ нагӯ * Нашнохтӣ маро * Ҷонам * Оча * Рамадар * Ишқи рафта <ref>{{Cite web|url=https://www.shazam.com/en-gb/artist/farahnoz-sharafova/1582343932/releases|title=Рӯйхати Шазам}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI]] ggabzlyf1h668gtkesfjtiobffmszpf 1473185 1473184 2026-05-19T13:00:28Z Farida Fari 126406 1473185 wikitext text/x-wiki {{hangon}} {{Ҳазф|1=Оё танҳо як мусоҳиба аҳамиятнокиро нишон медиҳад? [[Корбар:Bikar|Bikar]] ([[Баҳси корбар:Bikar|баҳс]]) 13:04, 12 май 2026 (UTC)}} {{Мусиқидон |ном = Фараҳноз Шарафова |номи аслӣ = Фараҳноз Шарафова |тасвир = Фараҳноз Шарафова.jpg |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 01.01.2003 |зодгоҳ = {{зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]] |маҳалли марг = |мамлакат = {{Парчам|Тоҷикистон}} |касб = [[овозхон]] |сабк = |номи мустаъор = }} '''Фараҳноз Шарафова''' (тав. [[1 январ]]и [[2003]]; [[ноҳияи Восеъ]], [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и [[Тоҷикистон|тоҷик]]. == Зиндагинома == '''Фараҳноз''' 1 январи соли 2003 дар оилаи соҳибкор таваллуд шудааст. Ӯ дар оила ягона духтар буда, се бародар дорад. Хешовандони модарии Фараҳноз санъаткор мебошанд ва ин сабаби ба ҳунар рӯ овардани ӯ шудааст. Фараҳноз баъди хатми синфи 9 ба коллеҷи санъати ба номи [[Акашариф Ҷураев]] дохил шуд, аммо пас аз як соли таҳсил онро тарк кард. Фараҳноз соҳаи тиббро дӯст медорад ва пас аз тарки таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба коллеҷи тиббӣ супурда онҷоро хатм кардааст. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-maktab-faқat-ҷӯra-doshtam/|title=Мусоҳиба}}</ref> Сабаби ба саҳна ворид шудани ӯ ин дӯсти ӯ Парвиз, ки ҳоло продюсераш мебошад аст. Бародаронаш ба касби интихобнамудаи хоҳарашон розӣ набуданд аммо дар охир пас аз иштирок дар барномаи телевизионии «'''Парвин'''», дигар зид набаромаданд. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ERIybxPXk|title=Мусоҳиба}}</ref> Ҳоло Фараҳноз яке аз беҳтарин овозхонҳои [[Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди ҷавонии худ, ӯ ҳам дар шоу-бизнеси тоҷик ва ҳам дар шабакаҳои иҷтимоӣ машҳур ва таъсиргузор шудааст. <ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3xy2j8LYfZbiKyjf5xT3Dx|title=Ҳисоби Spotify}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/@farahnozofficialmusic|title=Канали YouTube}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/farahnozmusic_official|title=Саҳифаи Instagram}}</ref> Шӯҳрат ва овози Фараҳноз берун аз марзҳои кишвар паҳн шуда, ӯро на танҳо дар [[Осиёи Марказӣ]], балки дар якчанд кишварҳои [[Қафқоз]] низ маҳбуб гардонидааст. Илова бар кишвари худаш, консертҳои ӯ дар [[Русия]] ва [[Австралия]] низ баргузор шудаанд. <ref>{{Cite web|url=https://pressa.tj/faraҳnoz-sharafova-dar-avstraliya-konsert-mediҳad/|title=Маълумот дар бораи консерт}}</ref> == Ҳаёти шахсӣ == '''Фараҳноз Шарафова''' соли 2024 оиладор шудааст ва соҳиби як духтар аст. == Сурудҳо == * Куҷоӣ * Дӯстат дорам * То кай * Кӯлобибача * Биё * Қаҳрӣ накун * Адреста намедонам * Меравам * Ёвонибача * Нест ошиқ * Ишқи ту * Чорбоғи боло * Азизтарин * Нашавед мунтазирам * Ту ҳамонӣ * Рақами 2 * Саршӯён * Анор анор * Нозам * Нало кун булбул * Хабибӣ * Хоҳарум * Камар борик * Худо бувад * Каҷкуло * Нагӯ нагӯ * Нашнохтӣ маро * Ҷонам * Оча * Рамадар * Ишқи рафта <ref>{{Cite web|url=https://www.shazam.com/en-gb/artist/farahnoz-sharafova/1582343932/releases|title=Рӯйхати Шазам}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == [[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Сарояндаҳои асри XXI]] raq71pa8krciddpx42t5ebvcjyrep2h 0 327106 1473255 1457685 2026-05-20T09:25:38Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473255 wikitext text/x-wiki {{Давлатмард}} '''Зуҳрон Қаввом Мамдонӣ''' (({{lang-en|Zohran Kwame Mamdani}}; {{ВД-Дебоча}}) — сиёсатмадори амрикоӣ ва шаҳрдори мунтахаби [[Ню-Йорк]]. Узви [[Ҳизби демократи ИМА|Ҳизби демократ]] ва сотсиалистҳои демократии Амрико, аз соли 2021 ба ҳайси узви Узви маҷлиси иёлати Ню-Йорк аз ҳавзаи 36-ум, бо намояндагӣ аз маҳаллаи [[Куинс|Квинс]] дар Астория хидмат кардааст. == Зиндагинома == Мамдонӣ дар [[Кампала]]и Уганда дар оилаи академик Маҳмуд Мамдонӣ ва филмсоз Миро Ноир таваллуд шудааст, ки ҳарду аз [[Ҳиндустон]] мебошанд.<ref name="Roy2025">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/badhai-india-celebration-zohran-mamdanis-new-york-mayoral-127221396|title='Badhai!' In India, a celebration for Zohran Mamdani's New York mayoral win and his roots|author=Roy|first=Rajesh|website=abcnews.go.com|date=5 November 2025|publisher=[[ABC News]]|lang=en|accessdate=6 November 2025}}</ref> Мамдонӣ, вақте ки панҷсола буд, ба [[Кейптаун]]и Африқои Ҷанубӣ муҳоҷират кард ва баъдан дар ҳафтсолагиаш ба Иёлоти Муттаҳида рафт ва дар шаҳри Ню-Йорк сукунат ихтиёр кард.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-05-former-sa-schoolboy-zohran-mamdani-becomes-new-york-citys-first-millennial-mayor-in-historic-elections/|title=Former SA schoolboy Zohran Mamdani becomes New York City's first millennial mayor in 'historic' elections|author=O'Regan|first=Victoria|website=Daily Maverick|date=November 5, 2025|lang=en|accessdate=November 5, 2025}}</ref> Мамдонӣ Мактаби олии илмии Бронксро хатм кард ва дар соли 2014 аз Коллеҷи Бовдойн дар Мэйн [[Бакалавр|дараҷаи бакалаврро]] бо ихтисоси омӯзиши африқоӣ дарёфт кард. Пас аз кор ба ҳайси мушовири амлок ва навозандагӣ Мамдонӣ ба сиёсати маҳаллии Ню Йорк ҳамчун мудири маъракаи Хузр Ал-Ятим ва Росс Баркан ворид шуд. Ӯ бори аввал дар соли 2020 ба вакилии Ассамблеяи иёлати Ню Йорк интихоб шуда, дар интихоботи ибтидоии демократӣ [[Аравелла Симотас]], намояндаи феълии панҷдавраинаи демократҳоро шикаст дод. Ӯ дар солҳои 2022 ва 2024 бидуни мухолифат дубора интихоб шуд. Моҳи октябри соли 2024 Мамдонӣ номзадии худро ба мақоми шаҳрдори шаҳри Ню-Йорк дар интихоботи соли 2025 эълон кард. Дар моҳи июни соли 2025, Мамдани дар пешбарии демократӣ бар [[Эндрю Куомо]] пирӯз шуд. Вай дар интихоботи умумии рӯзи 4 ноябр бар зидди Куомо, ки ҳамчун номзади мустақил ширкат карда буд ва номзади [[Ҳизби ҷумҳурихоҳи ИМА|ҷумҳурихоҳ]] [[Кертис Слива]] бо 50,4 % овозҳо шаҳрдор интихоб шуд.<ref name="Decision Desk HQ">{{Cite web|url=https://election-night.decisiondeskhq.com/date/2025-11-04/states/New%20York/race/268483|title=New York City Mayor General Election|publisher=[[Decision Desk HQ]]|accessdate=November 4, 2025|archivedate=2025-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251117022808/https://election-night.decisiondeskhq.com/date/2025-11-04/states/New%20York/race/268483}}</ref><ref name="NBC News">{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/2025-elections/new-york-city-mayor-results|title=New York City Mayor Results 2025|publisher=NBC News|accessdate=November 4, 2025}}</ref><ref name="AP News">{{Cite web|url=https://apnews.com/projects/election-results-2025/new-york/?r=35315|title=New York City Mayor|publisher=[[AP News]]|accessdate=November 4, 2025}}</ref> Мамданӣ аввалин ҳинду-амрикоӣ,<ref name="The Washington Post-2025">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/10/18/new-york-city-mamdani-cuomo-mayors-election/|title=How Zohran Mamdani is charming a famously hard-nosed city|website=[[The Washington Post]]|quote=The 2025 political menu includes someone altogether different: a 34-year-old democratic socialist, an Indian American born in Uganda|date=October 18, 2025|accessdate=November 5, 2025}}</ref><ref name="The Economic Times-2025">{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/global-trends/zohran-mamdani-set-to-become-first-indian-american-to-lead-new-york-as-mayor-who-is-the-33-year-old-democratic-socialist/articleshow/122060764.cms|title=Zohran Mamdani set to become first Indian-American to lead New York as Mayor: Who is the 33-year-old Democratic socialist?|website=[[The Economic Times]]|date=June 24, 2025|accessdate=June 26, 2025}}</ref><ref name="Al Jazeera Media Network-2025" /> аввалин Уганда-Амрикоӣ,<ref>{{Cite web|url=https://voiceonline.com/zohran-mamdani-will-be-mayor-of-new-york/|title=Zohran Mamdani will be Mayor of New York|author=Mall|first=Rattan|website=Indo-Canadian Voice|date=November 5, 2025|lang=en-CA|accessdate=November 6, 2025}}</ref> аввалин [[мусулмон]],<ref name="The Times of India-2025">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/etimes/trending/zohran-mamdani-is-the-indian-origin-political-heartthrob-america-didnt-know-it-needed/articleshow/122062206.cms|title=Zohran Mamdani is the Indian-origin political heartthrob America didn't know it needed|website=[[The Times of India]]|quote=He's a practicing Muslim, he speaks Hindi in campaign videos, he talks openly about being an immigrant.|date=June 25, 2025|accessdate=June 27, 2025}}</ref><ref name="Al Jazeera Media Network-2025">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2025/6/26/could-zohran-mamdani-be-nycs-first-muslim-and-indian-american-mayor|title=Could Zohran Mamdani be NYC'S first Muslim and Indian American mayor?|date=June 26, 2025|publisher=[[Al Jazeera Media Network]]|lang=en|accessdate=June 26, 2025}}</ref> [[Насли Y|ҳазораи]] якум,<ref name="The Statesman-2025">{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/world/who-is-zohran-mamdani-trailblazing-left-wing-leader-and-first-indian-american-muslim-elected-mayor-of-new-york-1503507731.html|title=Who is Zohran Mamdani? Trailblazing left-wing leader and first Indian-American Muslim elected mayor of New York|website=The Statesman|date=November 5, 2025|lang=en|accessdate=November 5, 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/christerholloman/2025/06/25/what-zohran-mamdani-win-will-mean-for-wall-street/|title=What Zohran Mamdani Win Will Mean For Wall Street|author=Holloman|first=Christer|website=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|quote=If Mamdani wins, he will become the first Muslim, first Asian, and first millennial mayor of New York City|date=June 25, 2025|lang=en|accessdate=June 27, 2025|archiveurl=https://archive.is/qvAb8|archivedate=June 25, 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/badhai-india-celebration-zohran-mamdanis-new-york-mayoral-127221396|title='Badhai!' In India, a celebration for Zohran Mamdani's New York mayoral win and his roots|author=A. B. C. News|website=ABC News|lang=en|accessdate=2025-11-12}}</ref> ва дуввумин демократи сотсиал-демократ пас аз шаҳрдори шаҳри Ню Йорк Дэвидкинс Динкинс мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2025/10/16/podcasts/the-daily/zohran-mamdani-interview.html#:~:text=You%E2%80%99d%20be%20the%20second%20Democratic%20Socialist%20mayor%20after%20David%20Dinkins|title=Zohran Mamdani Explains His Rise|author=Barbaro|first=Michael|website=The Daily (The New York Times)|date=October 16, 2025|accessdate=June 26, 2025}}</ref> Интизор меравад, ки ӯ 1 январи соли 2026 ба кораш шурӯъ кунад. == Саргузашт == == Фаъолиятҳои сиёсӣ == == Ҷусторҳои вобаста == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://nyassembly.gov/mem/Zohran-K-Mamdani Аъзои Ассамблея Зӯхрон Мамдонӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250623235809/https://nyassembly.gov/mem/Zohran-K-Mamdani/ |date=2025-06-23 }} * [https://www.zohranfornyc.com/ Вебсайти маърака] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20250702081752/https://www.zohranfornyc.com/ |date=2025-07-02 }} {{ПБ}} ln2rbzrrr9s0qo2wwek5kw12ipotzti 0 327236 1473241 1446637 2026-05-20T06:30:53Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Ҳамчунин нигаред */ 1473241 wikitext text/x-wiki '''Маздоия''' (Маздеизм) номи теъдоде аз динҳои бостонии эронӣ аст, ки пеш аз [[Маздаясно|Маздаясно]] буданд. Баъзе сарчашмаҳо иштибоҳан онро бо он алоқаманд мекунанд. Бар хилофи [[Маздаясно|дини зардуштӣ]], дар Маздоия, [[Аҳуромаздо|Аҳура Маздо]] яке аз худоёнест, ки баробари [[Меҳр (эзид)|Митра]]. Маздоия дар якҷоягӣ бо ведоия ба динҳои ҳинду эронӣ тааллуқ дорад, ки як [[устурашиносӣ]], расму ойинҳо ва номҳои шабеҳи баъзе худоён ва қаҳрамонон доранд. == Аҳуро Маздо дар Маздоия == Оинти Аҳуро Маздо, чунон ки баъзе муаррихони дини зардуштӣ бар ин боваранд, аз ҷониби [[Зардушт]] ривоҷ наёфтааст; он пеш аз мавъизаи паёмбар вуҷуд дошт. Ба гуфтаи Роберта Занера , Аҳурои пеш аз зардуштӣ, бешубҳа, бо мафҳуми [[ҳақиқат]] ё [[ғоя]]<nowiki/>и як навъ "тартиби кайҳон" ва инчунин бо [[об]], рӯшноӣ ё [[офтоб]] алоқаманд буд {{Sfn|Zaehner|1961|страницы=74—75}} . == Дигар ҷараёнҳои Маздоия == Шохаи шимолии маздоия дар илми торихии муосир бо номи дини турониён маълум аст. Бархе аз муҳақиқон дини суннатии Бонро, ки дар Тибет паҳн шудааст, шохаи дигари маздоия - шохаи ҷанубу шарқӣ мешуморанд , вале онро аксари [[Олим|уламо]] рад мекунанд {{Sfn|Степанянц|2011|quote=…идеи отождествления ''юндрунг-бон'' с шаманизмом, митраизмом и т. п. отвергнуты современными исследованиями. Д. Снеллгров, например, предположил, что это т. н. центральноазиатский буддизм, пришедший в Тибет задолго до проникновения буддизма в VIII в. Отчасти с ним соглашается Д. Мартин, но считает, что какие-то элементы учения появлялись в то или иное время в различных географических точках (модель «интернационального Будды»). Др. исследователи придерживаются мнения, что ''юндрунг-бон'' является отдельной независимой традицией|p=169}} . == Ҳамчунин нигаред == * [[Авесто]] * [[Маъбади оташ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Адабиёт == * {{Книга|ref=Бойс|ссылка=https://psv4.userapi.com/s/v1/d/UNp-YJ7Eoi3g9vcqsULBRkzec5olUU5ZEarKIHep4Irg71p-4J90buoEMXtJ6fiRVjj0syO_LWE4aCCYYevwSPb6spYigfpwxQx_2KKBfa1CvRhY__pmhw/Boys_M_Zoroastriytsy_Verovania_I_Obychai.pdf|автор=[[Бойс, Мэри]]|заглавие=Зороастрийцы. Верования и обычаи|год=2003|место=СПб.|издательство=[[Петербургское востоковедение]]|страницы=|страниц=352|isbn=5-352-00486-4, 5-85803-234-6}} * ''Генкель Г.'' О влиянии маздаизма на развитие иудаизма // Восход. — 1900. — июль-август. — С. 56—78. * {{Книга|ref=Огудин|ссылка=https://archive.org/details/2008_20241208|автор=Огудин В. Л.|заглавие=Энциклопедия религий|ответственный=Под ред. [[Забияко, Андрей Павлович|А. П. Забияко]], А. Н. Красникова, [[Элбакян, Екатерина Сергеевна|Е. С. Элбакян]]|год=2008|часть=Маздаизм|место=М.|издательство=Академический Проект; Гаудеамус|страницы=764|страниц=1520|isbn=9785829110840}} * {{Книга|ref=Степанянц|автор=[[Степанянц, Мариэтта Тиграновна]]|заглавие=Философия буддизма: энциклопедия|ответственный=Редакционная коллегия: M. Т. Степанянц (ответственный редактор), В. Г. Лысенко (заместитель ответственного редактора), С. М. Аникеева, Л. Б. Карелова, А. И. Кобзев, А. В. Никитин, A.A. Терентьев|год=2011|издательство=[[Институт философии Российской академии наук]]}} * {{Книга|ref=Zaehner|ссылка=https://archive.org/details/dawntwilightofzo0000zaeh/page/n7/mode/2up|автор={{Iw|Занер, Роберт Чарльз|Zaehner, R. C.|4=Robert Charles Zaehner}}|заглавие=The dawn and twilight of Zoroastrianism|год=1961|место=[[Нью-Йорк]]|страниц=371}} [[Гурӯҳ:Дин дар таърихи қадим]] [[Гурӯҳ:Динҳои Эронӣ]] nk4y8ndn9lconnjse0pzz61setxaet2 0 328198 1473176 1459205 2026-05-19T12:29:36Z Makenzis 22662 1473176 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Брест |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи футболи Брест <br> ({{lang-fr|Stade brestois 29}}) |лақаб = Дуздони обӣ <br> ({{lang-fr|Les Pirates}}) |таъсис = 26.06.1950 |барҳам = |майдон = «[[Франсис Ле Бле (варзишгоҳ)|Франсис Ле Бле]]», [[Брест (Фаронса)|Брест]] |ғунҷоиш = 15 097 |молик = {{Парчами Фаронса}} Жерар ва Дени Ле Сен |президент = {{Парчами Фаронса}} Дени Ле Сен |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Эрик Руа]] |капитан = {{Парчами Фаронса}} [[Брендан Шардонне]] |рейтинг = ҷойи 111-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-02-05}}</ref> |буҷет = |сарпараст = Quéguiner Matériaux |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''12-ум''' |сайт = https://www.sb29.bzh/ |pattern_la1 = _brest2526h |pattern_b1 = _brest2526h |pattern_ra1 = _brest2526h |pattern_sh1 = _brest2526h |pattern_so1 = _3_stripes_white |body1 = FF0000 |leftarm1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FF0000 |pattern_la2 = _brest2526a |pattern_b2 = _brest2526a |pattern_ra2 = _brest2526a |pattern_sh2 = _portadown2526h |pattern_so2 = _3_stripes_red |body2 = FF0000 |leftarm2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = EF0000 |socks2 = FFFFFF |pattern_la3 = _brest2526t |pattern_b3 = _brest2526t |pattern_ra3 = _brest2526t |pattern_sh3 = _brest2526t |pattern_so3 = _3_stripes_white |body3 = 555555 |leftarm3 = 555555 |rightarm3 = 555555 |shorts3 = 555555 |socks3 = 555555 }} '''«Брест»''' ({{lang-fr|Stade brestois 29}}, {{IPA-fr|stɑd bʁɛstwɑː}}) — бошгоҳи футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки шаҳри [[Брест (Фаронса)|Брест]]ро дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса намояндагӣ мекунад. Рақами 29 дар номи бошгоҳ рақами тартибии [[департаменти Финистер]]ро ифода мекунад. == Таърих == Таърихи бошгоҳи футбол аз соли 1903 оғоз меёбад, замоне ки дар шаҳри [[Брест (Фаронса)|Брест]] дастае бо номи «l’Armoricaine» таъсис дода шуд. Соли 1950 муттаҳидшавии ҳамзамони панҷ даста — «l’Armoricaine de Saint-Louis», «l’Avenir de Saint-Martin», «la Flamme du Pilier Rouge», «la Milice de Saint-Michel» ва «les Jeunes de Saint-Mar» — сурат гирифт. Бошгоҳи навтаъсис номи «Брест»-ро гирифт. Соли 1958 бошгоҳ мақоми ҳирфаӣ касб намуда, ба дивизиони дуюми Фаронса роҳ ёфт. Соли 1979 «Брест» бори аввал дар таърихи худ ба Дивизиони якум роҳ ёфт, аммо дар чемпионат ҷои охиринро ишғол намуда, боз ба дивизиони поёнӣ фаромад. Дар мавсими навбатӣ бошгоҳ дубора ба Лигаи 1 баромад. == Варзишгоҳ == == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм:''' 2023/24 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон:''' 1980/81 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (2):''' 2009/10, 2018/19 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.sb29.bzh/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Брест»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] erqyjbobqqnr9vdmgmsxxtnp7zodyj5 0 328245 1473175 1461112 2026-05-19T12:10:20Z Makenzis 22662 1473175 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Авр |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи варзишии Авр <br> ({{lang-fr|Le Havre Athletic Club}}) |лақаб = Обию кабуди баҳрӣ <br> ({{lang-fr|Les Ciel et Marine}}) |таъсис = 1884 |барҳам = |майдон = «[[Стад Осеан]]», [[Авр]] |ғунҷоиш = 25 178 |молик = {{Парчами ИМА}} Blue Crow Sports Group |президент = {{Парчами ИМА}} Винсент Волп |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Дидие Дигар]] |капитан = {{Парчами Сенегал}} [[Аруна Сангате]] |рейтинг = |буҷет = |сарпараст = Winamax |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''14-ум''' |сайт = https://hac.football/fr |pattern_la1 = _lehavre2526h |pattern_b1 = _lehavre2526h |pattern_ra1 = _lehavre2526h |pattern_sh1 = _lehavre2526h |pattern_so1 = |body1 = 7ABDE8 |leftarm1 = 122E60 |rightarm1 = 122E60 |shorts1 = 122E60 |socks1 = 122E60 |pattern_la2 = _lehavre2526a |pattern_b2 = _lehavre2526a |pattern_ra2 = _lehavre2526a |pattern_sh2 = _lehavre2526a |pattern_so2 = _lehavre2526al |body2 = FFB696 |leftarm2 = FFB696 |rightarm2 = FFB696 |shorts2 = FFB696 |socks2 = FFB696 |pattern_la3 = _lehavre2526t |pattern_b3 = _lehavre2526t |pattern_ra3 = _lehavre2526t |pattern_sh3 = _lehavre2526t |pattern_so3 = _lehavre2526tl |body3 = FBF1D7 |leftarm3 = FBF1D7 |rightarm3 = FBF1D7 |shorts3 = FBF1D7 |socks3 = B34A68 }} '''«Авр»''' ({{lang-fr|Le Havre Athletic Club}}, {{Audio-IPA|Fr-Le Havre.ogg|[lə ˈɑːvʀ]}}) — бошгоҳи футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки шаҳри [[Авр]]ро дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса намояндагӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм:''' 1950/51 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (6):''' 1937/38, 1958/59, 1984/85, 1990/91, 2007/08, 2022/23 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1958/59 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1919/20 * [[Акс:Trophée des Champions.svg|17px]] '''[[Суперҷоми футболи Фаронса|Суперҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1959 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://hac.football/fr Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Авр»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол, таъсисёфта дар соли 1884]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] 85g3f389uqyeb5bihvgfhdjinku0uv5 0 328251 1473190 1461105 2026-05-19T15:36:00Z Makenzis 22662 1473190 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Ланс |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи варзишии Ланс <br> ({{lang-fr|Racing Club de Lens}}) |лақаб = Хунӣ-тиллоӣ <br> ({{lang-fr|Sang et Or}}) |таъсис = 1906 |барҳам = |майдон = «[[Боллар-Делелис]]», [[Ланс]] |ғунҷоиш = 38 223 |молик = {{Парчами Англия}} Amber Capital LP |президент = {{Парчами Фаронса}} Жозеф Угурлян |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Пиер Саж]] |капитан = {{Парчами Фаронса}} [[Адриен Томассон]] |рейтинг = ҷойи 131-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-02-11}}</ref> |буҷет = |сарпараст = Auchan |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''2-ум''' |сайт = https://www.rclens.fr/ |pattern_la1 = _lens2526h |pattern_b1 = _lens2526h |pattern_ra1 = _lens2526h |pattern_sh1 = _lens2526h |pattern_so1 = _redtopl |body1 = FFF000 |leftarm1 = FFF000 |rightarm1 = FFF000 |shorts1 = FFF000 |socks1 = FFF000 |pattern_la2 = _lens2526a |pattern_b2 = _lens2526a |pattern_ra2 = _lens2526a |pattern_sh2 = _lens2526a |pattern_so2 = _toponblackl |body2 = 000000 |leftarm2 = 000000 |rightarm2 = 000000 |shorts2 = 000000 |socks2 = 00924F |pattern_la3 = _lens2526t |pattern_b3 = _lens2526t |pattern_ra3 = _lens2526t |pattern_sh3 = _lens2526t |pattern_so3 = |body3 = F0EADC |leftarm3 = F0EADC |rightarm3 = F0EADC |shorts3 = F0EADC |socks3 = F0EADC }} '''«Ланс»''' ({{lang-fr|Racing Club de Lens}}, {{IPA-fr|ʁasiŋ klœb də lɑ̃s}}) — бошгоҳи футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки шаҳри [[Ланс]]ро дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса намояндагӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон:''' 1997/98 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (5):''' 1955/56, 1956/57, 1976/77, 2001/02, 2022/23 ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм (2):''' 1954/55, 1963/64 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (4):''' 1936/37, 1948/49, 1972/73, 2008/09 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (2):''' 2013/14, 2019/20 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' 1947/48, 1974/75, 1997/98 * [[Акс:Coupe de la Ligue Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1993/94, 1998/99 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2007/08 === Байналмилалӣ === * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 2005, 2007 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.rclens.fr/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Ланс»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол, таъсисёфта дар соли 1906]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] ec96e3lq1d62j1pcqx366piumsrig4p 0 328257 1473189 1458924 2026-05-19T15:23:29Z Makenzis 22662 1473189 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Лилл |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Бошгоҳи варзишии Лилл <br> ({{lang-fr|Lille Olympique Sporting Club}}) |лақаб = ''Сагҳо'' ({{lang-fr|Les Dogues}}) |таъсис = 23.09.1944 |барҳам = |майдон = «[[Пиер Моруа (варзишгоҳ)|Пиер Моруа]]», [[Вилнёв-д’Аск]] |ғунҷоиш = 50 186 |молик = {{Парчами Нидерланд}} Merlyn Partners SCSp |президент = {{Парчами Фаронса}} Оливие Летанж |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Бруно Женезио]] |капитан = {{Парчами Фаронса}} [[Бенжамен Андре]] |рейтинг = ҷойи 29-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-02-12}}</ref> |буҷет = |сарпараст = «Boulanger» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = '''ҷойи 3-ум''' |сайт = https://www.losc.fr/ | pattern_la1 = _lille2526h | pattern_b1 = _lille2526h | pattern_ra1 = _lille2526h | pattern_sh1 = _lille2526h | pattern_so1 = _lille2526hl | leftarm1 = DC0000 | body1 = DC0000 | rightarm1 = DC0000 | shorts1 = DC0000 | socks1 = DC0000 | pattern_la2 = _lille2526a | pattern_b2 = _lille2526a | pattern_ra2 = _lille2526a | pattern_sh2 = _lille2526a | pattern_so2 = _lille2526al | leftarm2 = F8F1DE | body2 = F8F1DE | rightarm2 = F8F1DE | shorts2 = F8F1DE | socks2 = F8F1DE | pattern_la3 = _lille2526t | pattern_b3 = _lille2526t | pattern_ra3 = _lille2526t | pattern_sh3 = _lille2526t | pattern_so3 = _lille2526tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''«ЛОСК Лилл»''' ({{lang-fr|Lille Olympique Sporting Club}}; {{IPA-fr|lil ɔlɛ̃pik spɔːʳtɪŋ klœb}}) бештар ба номи '''«Лилл»''' шинохта мешавад — як бошгоҳи футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки дар шаҳри [[Лилл]] қарор дорад ва дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса бозӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (4):''' 1945/46, 1953/54, 2010/11, 2020/21 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (6):''' 1947/48, 1948/49, 1949/50, 1950/51, 2004/05, 2018/19 ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм (5):''' 1951/52, 2000/01, 2005/06, 2011/12, 2013/14 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (6):''' 1945/46, 1946/47, 1947/48, 1952/53, 1954/55, 2010/11 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (2):''' 1944/45, 1948/49 * [[Акс:Trophée des Champions.svg|17px]] '''[[Суперҷоми футболи Фаронса|Суперҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2021 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (2):''' 1955, 2011 === Байналмилалӣ === * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2004 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2002 * '''[[Ҷоми Лотин]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1951 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.losc.fr/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Лилл»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] rkxabyzqp84nsggs3lufb99rzxvgmsf 0 328691 1473191 1469982 2026-05-19T16:37:40Z ~2026-30115-29 128924 у 1473191 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Бобо Холмуродзода |номи аслӣ = Тағозода Бобоҷон Холмурод |тасвир = [[File:Bobo Kholmurodzoda, Tajikistan, football commentator.jpg|thumb|Bobo Kholmurodzoda]] |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |бари нишон = |вазифа = Шореҳи варзиш, муҳаррири варзида |парчам = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр = 2008 |ворис = |пешгузашта = |таърихи таваллуд = 17.11.1990 |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ном ҳангоми таваллуд = Тағозода Бобоҷон Холмурод |падар = Тағоев Холмурод |модар = Азизмуродова Муфарриҳа |ҳамсар = |фарзандон = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]] |дараҷаи илмӣ = Докторант (PhD) |касб = [[Журналист]], [[Шореҳи варзиш]], иқтисоддон |фаъолият = 2008 — то ҳол |ҷоизаҳо = «Беҳтарин шореҳи соли 2019», «Аълочии Кумитаи телевизион ва радио», «Номзад ба устоди варзиш» |ҷойҳои кор = [[Телевизиони Ҷаҳоннамо|ТВ Ҷаҳоннамо]]; [[Телевизиони Варзиш|ТВ Варзиш]]; [[Телевизиони Футбол|ТВ Футбол]] |маъруф ба = Шореҳи футбол ва журналистикаи варзишӣ |зодгоҳ = [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |маълумот = [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] (2011) |сайт = http://www.varzishtv.tj |ҷинс = мард }} '''Бобо Холмуродзода''' (номи аслиаш '''Тағозода Бобоҷон Холмурод'''; тав. [[17 ноябр]]и [[1990]], деҳаи Кулолӣ, ҷамоати Рӯдакӣ, [[Панҷакент]]) — журналист, муҳаррир ва яке аз шореҳони маъруфи варзишии Тоҷикистон. Ӯ барандаи ҷоизаи «Беҳтарин шореҳи соли 2019» ва «Беҳтарин шореҳи соли 2025» дар сатҳи ҷумҳуриявӣ мебошад. == Зиндагинома == Бобо Холмуродзода 17-уми ноябри соли 1990 дар деҳаи Кӯлолии ҷамоати Рӯдакии шаҳри Панҷакент дар оилаи омӯзгор-хизматчӣ ба дунё омадааст. Падараш Тағоев Холмурод зиёда аз 30 сол дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ фаъолият дорад ва модараш Азизмуродова Муфарриҳа хонашин мебошад. Ӯ мактаби миёнаи №7-и деҳаи Кулолиро бо баҳои аъло хатм кардааст. == Таҳсил == Соли 2007 ба [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] дохил шуда, онро бо ихтисоси «Фаъолияти бонкӣ, молия ва қарз» хатм намудааст. Давоми солҳои 2011-2012 зинаи магистратураи ҳамин донишгоҳро низ бо муваффақият хатм кард. Дар ҷодаи илм ӯ давоми солҳои 2021-2024 докторанти Институти иқтисодиёт ва демографияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] буд. Ҳоло дар мавзуи «Мукаммалгардонии механизми идоракунии истифодаи захираҳои ташкилотҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» таҳқиқоти илмӣ мебарад<ref name="your">{{cite web|author=Фаридун Сафарзода|url=https://your.tj/sportivnyj-kommentator-kto-v-tadzhikistane-kommentiroval-chempionat-mira-po-futbolu-2022/|title=Спортивный комментатор: кто в Таджикистане комментировал чемпионат мира по футболу-2022|publisher=Your.tj|lang=ru}}</ref>. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти худро соли 2008 дар шабакаи навтаъсиси «[[Ҷаҳоннамо]]» оғоз карда, то соли 2016 ҳамчун муҳаррири шуъбаи варзиш кор кардааст. Соли 2012 дар ҳайати ҷавонони Лигаи олӣ дар дастаи "Зарафшон" фаъолияти футболӣ доштааст. Моҳи марти соли 2016 ба Муассисаи давлатии [[Варзиш ТВ]] даъват шуд. Дар давоми фаъолияти худ муҳимтарин чорабиниҳои варзиширо шарҳ додааст, аз ҷумла: * Бозии ниҳоии Ҷоми Аврупо-2016; * Маросими кушодашавии Бозиҳои олимпӣ дар [[Рио-де-Жанейро]] (2016); * [[Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА]] ва чемпионатҳои беҳтарини Аврупо; * Бозиҳои [[Чемпионати ҷаҳонии футбол 2018]] (дар Русия) ва 2022 (дар Қатар). Бобо Холмуродзода аз аввалин журналистони варзишии тоҷик аст, ки аккредитатсияи Ҷоми ҷаҳонии футболро ба даст оварда, аз макони баргузории мусобиқаҳо (ЧҶ-2018) гузоришҳо омода намудааст<ref name="khovar">{{cite web|url=https://khovar.tj/rus/2018/07/sportivnye-kommentator-tadzhikistana-na-chempionate-mira-po-futbolu-segodnya-mezhdunarodnyj-den-sportivnogo-zhurnalista/|title=Спортивные комментаторы Таджикистана на ЧМ-2018|publisher=НИАТ «Ховар»|lang=ru}}</ref>. Ӯ муаллифи барномаҳои маъруфи «Майдони сабз», «Аврупоафрӯз» ва барномаи мустақими «90 дақиқа» мебошад. Инчунин аз соли 2017 дар шабакаи «[[ТВ Футбол]]» ҳамчун шореҳ фаъолият мекунад. == Фаъолияти ҷамъиятӣ ва сиёсӣ == Соли 2020 Бобо Холмуродзода аз ҷониби Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон ҳамчун номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе дар ноҳияи Шоҳмансур пешбарӣ гардид ва барномаи худро ҷиҳати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ пешкаш намуд. == Ҷоиза ва дастовардҳо == * «Устоди варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба волейбол (2011); * «Беҳтарин шореҳи соли 2019» аз ҷониби Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш<ref name="varzish">{{cite web|url=https://www.varzishtv.tj/tj/news/bobo-kholmurodzoda-be-tarin-shore-i-soli-2019/|title=Бобо Холмуродзода беҳтарин шореҳи соли 2019|publisher=Varzishtv.tj}}</ref>; * «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ» (2021); * «Беҳтарин шореҳи соли 2025» аз ҷониби Мақомоти иҷроияи шаҳри Душанбе. == Эзоҳ == {{reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.varzishtv.tj Сомонаи расмии ТВ Варзиш] * [https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221115/boleltshiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamie-translyatsii-s-chempionata-mira-po-futbolu Болельщики Таджикистана увидят прямые трансляции с ЧМ-2022 — Asia-Plus] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шореҳони варзиши Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]] dh3biesevrpzkvjbk6iz541m7d7ez9g 1473192 1473191 2026-05-19T16:38:41Z ~2026-30115-29 128924 Номзад 1473192 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Бобо Холмуродзода |номи аслӣ = Тағозода Бобоҷон Холмурод |тасвир = [[File:Bobo Kholmurodzoda, Tajikistan, football commentator.jpg|thumb|Bobo Kholmurodzoda]] |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |бари нишон = |вазифа = Шореҳи варзиш, муҳаррири варзида |парчам = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр = 2008 |ворис = |пешгузашта = |таърихи таваллуд = 17.11.1990 |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ном ҳангоми таваллуд = Тағозода Бобоҷон Холмурод |падар = Тағоев Холмурод |модар = Азизмуродова Муфарриҳа |ҳамсар = |фарзандон = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]] |дараҷаи илмӣ = Докторант (PhD) |касб = [[Журналист]], [[Шореҳи варзиш]], иқтисоддон |фаъолият = 2008 — то ҳол |ҷоизаҳо = «Беҳтарин шореҳи соли 2019», «Аълочии Кумитаи телевизион ва радио», «Номзад ба устоди варзиш» |ҷойҳои кор = [[Телевизиони Ҷаҳоннамо|ТВ Ҷаҳоннамо]]; [[Телевизиони Варзиш|ТВ Варзиш]]; [[Телевизиони Футбол|ТВ Футбол]] |маъруф ба = Шореҳи футбол ва журналистикаи варзишӣ |зодгоҳ = [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |маълумот = [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] (2011) |сайт = http://www.varzishtv.tj |ҷинс = мард }} '''Бобо Холмуродзода''' (номи аслиаш '''Тағозода Бобоҷон Холмурод'''; тав. [[17 ноябр]]и [[1990]], деҳаи Кулолӣ, ҷамоати Рӯдакӣ, [[Панҷакент]]) — журналист, муҳаррир ва яке аз шореҳони маъруфи варзишии Тоҷикистон. Ӯ барандаи ҷоизаи «Беҳтарин шореҳи соли 2019» ва «Беҳтарин шореҳи соли 2025» дар сатҳи ҷумҳуриявӣ мебошад. == Зиндагинома == Бобо Холмуродзода 17-уми ноябри соли 1990 дар деҳаи Кӯлолии ҷамоати Рӯдакии шаҳри Панҷакент дар оилаи омӯзгор-хизматчӣ ба дунё омадааст. Падараш Тағоев Холмурод зиёда аз 30 сол дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ фаъолият дорад ва модараш Азизмуродова Муфарриҳа хонашин мебошад. Ӯ мактаби миёнаи №7-и деҳаи Кулолиро бо баҳои аъло хатм кардааст. == Таҳсил == Соли 2007 ба [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] дохил шуда, онро бо ихтисоси «Фаъолияти бонкӣ, молия ва қарз» хатм намудааст. Давоми солҳои 2011-2012 зинаи магистратураи ҳамин донишгоҳро низ бо муваффақият хатм кард. Дар ҷодаи илм ӯ давоми солҳои 2021-2024 докторанти Институти иқтисодиёт ва демографияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] буд. Ҳоло дар мавзуи «Мукаммалгардонии механизми идоракунии истифодаи захираҳои ташкилотҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» таҳқиқоти илмӣ мебарад<ref name="your">{{cite web|author=Фаридун Сафарзода|url=https://your.tj/sportivnyj-kommentator-kto-v-tadzhikistane-kommentiroval-chempionat-mira-po-futbolu-2022/|title=Спортивный комментатор: кто в Таджикистане комментировал чемпионат мира по футболу-2022|publisher=Your.tj|lang=ru}}</ref>. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти худро соли 2008 дар шабакаи навтаъсиси «[[Ҷаҳоннамо]]» оғоз карда, то соли 2016 ҳамчун муҳаррири шуъбаи варзиш кор кардааст. Соли 2012 дар ҳайати ҷавонони Лигаи олӣ дар дастаи "Зарафшон" фаъолияти футболӣ доштааст. Моҳи марти соли 2016 ба Муассисаи давлатии [[Варзиш ТВ]] даъват шуд. Дар давоми фаъолияти худ муҳимтарин чорабиниҳои варзиширо шарҳ додааст, аз ҷумла: * Бозии ниҳоии Ҷоми Аврупо-2016; * Маросими кушодашавии Бозиҳои олимпӣ дар [[Рио-де-Жанейро]] (2016); * [[Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА]] ва чемпионатҳои беҳтарини Аврупо; * Бозиҳои [[Чемпионати ҷаҳонии футбол 2018]] (дар Русия) ва 2022 (дар Қатар). Бобо Холмуродзода аз аввалин журналистони варзишии тоҷик аст, ки аккредитатсияи Ҷоми ҷаҳонии футболро ба даст оварда, аз макони баргузории мусобиқаҳо (ЧҶ-2018) гузоришҳо омода намудааст<ref name="khovar">{{cite web|url=https://khovar.tj/rus/2018/07/sportivnye-kommentator-tadzhikistana-na-chempionate-mira-po-futbolu-segodnya-mezhdunarodnyj-den-sportivnogo-zhurnalista/|title=Спортивные комментаторы Таджикистана на ЧМ-2018|publisher=НИАТ «Ховар»|lang=ru}}</ref>. Ӯ муаллифи барномаҳои маъруфи «Майдони сабз», «Аврупоафрӯз» ва барномаи мустақими «90 дақиқа» мебошад. Инчунин аз соли 2017 дар шабакаи «[[ТВ Футбол]]» ҳамчун шореҳ фаъолият мекунад. == Фаъолияти ҷамъиятӣ ва сиёсӣ == Соли 2020 Бобо Холмуродзода аз ҷониби Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон ҳамчун номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе дар ноҳияи Шоҳмансур пешбарӣ гардид ва барномаи худро ҷиҳати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ пешкаш намуд. == Ҷоиза ва дастовардҳо == * «Номзад варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба волейбол (2011); * «Беҳтарин шореҳи соли 2019» аз ҷониби Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш<ref name="varzish">{{cite web|url=https://www.varzishtv.tj/tj/news/bobo-kholmurodzoda-be-tarin-shore-i-soli-2019/|title=Бобо Холмуродзода беҳтарин шореҳи соли 2019|publisher=Varzishtv.tj}}</ref>; * «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ» (2021); * «Беҳтарин шореҳи соли 2025» аз ҷониби Мақомоти иҷроияи шаҳри Душанбе. == Эзоҳ == {{reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.varzishtv.tj Сомонаи расмии ТВ Варзиш] * [https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221115/boleltshiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamie-translyatsii-s-chempionata-mira-po-futbolu Болельщики Таджикистана увидят прямые трансляции с ЧМ-2022 — Asia-Plus] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шореҳони варзиши Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]] eayp1bggujmps88alufkkssph3syqed 1473193 1473192 2026-05-19T16:38:57Z ~2026-30115-29 128924 у 1473193 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Бобо Холмуродзода |номи аслӣ = Тағозода Бобоҷон Холмурод |тасвир = [[File:Bobo Kholmurodzoda, Tajikistan, football commentator.jpg|thumb|Bobo Kholmurodzoda]] |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |бари нишон = |вазифа = Шореҳи варзиш, муҳаррири варзида |парчам = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр = 2008 |ворис = |пешгузашта = |таърихи таваллуд = 17.11.1990 |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ном ҳангоми таваллуд = Тағозода Бобоҷон Холмурод |падар = Тағоев Холмурод |модар = Азизмуродова Муфарриҳа |ҳамсар = |фарзандон = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]] |дараҷаи илмӣ = Докторант (PhD) |касб = [[Журналист]], [[Шореҳи варзиш]], иқтисоддон |фаъолият = 2008 — то ҳол |ҷоизаҳо = «Беҳтарин шореҳи соли 2019», «Аълочии Кумитаи телевизион ва радио», «Номзад ба устоди варзиш» |ҷойҳои кор = [[Телевизиони Ҷаҳоннамо|ТВ Ҷаҳоннамо]]; [[Телевизиони Варзиш|ТВ Варзиш]]; [[Телевизиони Футбол|ТВ Футбол]] |маъруф ба = Шореҳи футбол ва журналистикаи варзишӣ |зодгоҳ = [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |маълумот = [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] (2011) |сайт = http://www.varzishtv.tj |ҷинс = мард }} '''Бобо Холмуродзода''' (номи аслиаш '''Тағозода Бобоҷон Холмурод'''; тав. [[17 ноябр]]и [[1990]], деҳаи Кулолӣ, ҷамоати Рӯдакӣ, [[Панҷакент]]) — журналист, муҳаррир ва яке аз шореҳони маъруфи варзишии Тоҷикистон. Ӯ барандаи ҷоизаи «Беҳтарин шореҳи соли 2019» ва «Беҳтарин шореҳи соли 2025» дар сатҳи ҷумҳуриявӣ мебошад. == Зиндагинома == Бобо Холмуродзода 17-уми ноябри соли 1990 дар деҳаи Кулолии ҷамоати Рӯдакии шаҳри Панҷакент дар оилаи омӯзгор-хизматчӣ ба дунё омадааст. Падараш Тағоев Холмурод зиёда аз 30 сол дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ фаъолият дорад ва модараш Азизмуродова Муфарриҳа хонашин мебошад. Ӯ мактаби миёнаи №7-и деҳаи Кулолиро бо баҳои аъло хатм кардааст. == Таҳсил == Соли 2007 ба [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] дохил шуда, онро бо ихтисоси «Фаъолияти бонкӣ, молия ва қарз» хатм намудааст. Давоми солҳои 2011-2012 зинаи магистратураи ҳамин донишгоҳро низ бо муваффақият хатм кард. Дар ҷодаи илм ӯ давоми солҳои 2021-2024 докторанти Институти иқтисодиёт ва демографияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] буд. Ҳоло дар мавзуи «Мукаммалгардонии механизми идоракунии истифодаи захираҳои ташкилотҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» таҳқиқоти илмӣ мебарад<ref name="your">{{cite web|author=Фаридун Сафарзода|url=https://your.tj/sportivnyj-kommentator-kto-v-tadzhikistane-kommentiroval-chempionat-mira-po-futbolu-2022/|title=Спортивный комментатор: кто в Таджикистане комментировал чемпионат мира по футболу-2022|publisher=Your.tj|lang=ru}}</ref>. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти худро соли 2008 дар шабакаи навтаъсиси «[[Ҷаҳоннамо]]» оғоз карда, то соли 2016 ҳамчун муҳаррири шуъбаи варзиш кор кардааст. Соли 2012 дар ҳайати ҷавонони Лигаи олӣ дар дастаи "Зарафшон" фаъолияти футболӣ доштааст. Моҳи марти соли 2016 ба Муассисаи давлатии [[Варзиш ТВ]] даъват шуд. Дар давоми фаъолияти худ муҳимтарин чорабиниҳои варзиширо шарҳ додааст, аз ҷумла: * Бозии ниҳоии Ҷоми Аврупо-2016; * Маросими кушодашавии Бозиҳои олимпӣ дар [[Рио-де-Жанейро]] (2016); * [[Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА]] ва чемпионатҳои беҳтарини Аврупо; * Бозиҳои [[Чемпионати ҷаҳонии футбол 2018]] (дар Русия) ва 2022 (дар Қатар). Бобо Холмуродзода аз аввалин журналистони варзишии тоҷик аст, ки аккредитатсияи Ҷоми ҷаҳонии футболро ба даст оварда, аз макони баргузории мусобиқаҳо (ЧҶ-2018) гузоришҳо омода намудааст<ref name="khovar">{{cite web|url=https://khovar.tj/rus/2018/07/sportivnye-kommentator-tadzhikistana-na-chempionate-mira-po-futbolu-segodnya-mezhdunarodnyj-den-sportivnogo-zhurnalista/|title=Спортивные комментаторы Таджикистана на ЧМ-2018|publisher=НИАТ «Ховар»|lang=ru}}</ref>. Ӯ муаллифи барномаҳои маъруфи «Майдони сабз», «Аврупоафрӯз» ва барномаи мустақими «90 дақиқа» мебошад. Инчунин аз соли 2017 дар шабакаи «[[ТВ Футбол]]» ҳамчун шореҳ фаъолият мекунад. == Фаъолияти ҷамъиятӣ ва сиёсӣ == Соли 2020 Бобо Холмуродзода аз ҷониби Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон ҳамчун номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе дар ноҳияи Шоҳмансур пешбарӣ гардид ва барномаи худро ҷиҳати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ пешкаш намуд. == Ҷоиза ва дастовардҳо == * «Номзад варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба волейбол (2011); * «Беҳтарин шореҳи соли 2019» аз ҷониби Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш<ref name="varzish">{{cite web|url=https://www.varzishtv.tj/tj/news/bobo-kholmurodzoda-be-tarin-shore-i-soli-2019/|title=Бобо Холмуродзода беҳтарин шореҳи соли 2019|publisher=Varzishtv.tj}}</ref>; * «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ» (2021); * «Беҳтарин шореҳи соли 2025» аз ҷониби Мақомоти иҷроияи шаҳри Душанбе. == Эзоҳ == {{reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.varzishtv.tj Сомонаи расмии ТВ Варзиш] * [https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221115/boleltshiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamie-translyatsii-s-chempionata-mira-po-futbolu Болельщики Таджикистана увидят прямые трансляции с ЧМ-2022 — Asia-Plus] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шореҳони варзиши Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]] 4bxfkskkvusfjlxakfoae8kjd85jyzl 1473194 1473193 2026-05-19T16:40:12Z ~2026-30115-29 128924 корманди ҳифзи ҳуқуқ 1473194 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Бобо Холмуродзода |номи аслӣ = Тағозода Бобоҷон Холмурод |тасвир = [[File:Bobo Kholmurodzoda, Tajikistan, football commentator.jpg|thumb|Bobo Kholmurodzoda]] |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |бари нишон = |вазифа = Шореҳи варзиш, муҳаррири варзида |парчам = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр = 2008 |ворис = |пешгузашта = |таърихи таваллуд = 17.11.1990 |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ном ҳангоми таваллуд = Тағозода Бобоҷон Холмурод |падар = Тағоев Холмурод |модар = Азизмуродова Муфарриҳа |ҳамсар = |фарзандон = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]] |дараҷаи илмӣ = Докторант (PhD) |касб = [[Журналист]], [[Шореҳи варзиш]], иқтисоддон |фаъолият = 2008 — то ҳол |ҷоизаҳо = «Беҳтарин шореҳи соли 2019», «Аълочии Кумитаи телевизион ва радио», «Номзад ба устоди варзиш» |ҷойҳои кор = [[Телевизиони Ҷаҳоннамо|ТВ Ҷаҳоннамо]]; [[Телевизиони Варзиш|ТВ Варзиш]]; [[Телевизиони Футбол|ТВ Футбол]] |маъруф ба = Шореҳи футбол ва журналистикаи варзишӣ |зодгоҳ = [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |маълумот = [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] (2011) |сайт = http://www.varzishtv.tj |ҷинс = мард }} '''Бобо Холмуродзода''' (номи аслиаш '''Тағозода Бобоҷон Холмурод'''; тав. [[17 ноябр]]и [[1990]], деҳаи Кулолӣ, ҷамоати Рӯдакӣ, [[Панҷакент]]) — журналист, муҳаррир ва яке аз шореҳони маъруфи варзишии Тоҷикистон. Ӯ барандаи ҷоизаи «Беҳтарин шореҳи соли 2019» ва «Беҳтарин шореҳи соли 2025» дар сатҳи ҷумҳуриявӣ мебошад. == Зиндагинома == Бобо Холмуродзода 17-уми ноябри соли 1990 дар деҳаи Кулолии ҷамоати Рӯдакии шаҳри Панҷакент дар оилаи корманди ҳифзи ҳуқуқ ба дунё омадааст. Падараш Тағоев Холмурод зиёда аз 30 сол дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ фаъолият дорад ва модараш Азизмуродова Муфарриҳа хонашин мебошад. Ӯ мактаби миёнаи №7-и деҳаи Кулолиро бо баҳои аъло хатм кардааст. == Таҳсил == Соли 2007 ба [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] дохил шуда, онро бо ихтисоси «Фаъолияти бонкӣ, молия ва қарз» хатм намудааст. Давоми солҳои 2011-2012 зинаи магистратураи ҳамин донишгоҳро низ бо муваффақият хатм кард. Дар ҷодаи илм ӯ давоми солҳои 2021-2024 докторанти Институти иқтисодиёт ва демографияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] буд. Ҳоло дар мавзуи «Мукаммалгардонии механизми идоракунии истифодаи захираҳои ташкилотҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» таҳқиқоти илмӣ мебарад<ref name="your">{{cite web|author=Фаридун Сафарзода|url=https://your.tj/sportivnyj-kommentator-kto-v-tadzhikistane-kommentiroval-chempionat-mira-po-futbolu-2022/|title=Спортивный комментатор: кто в Таджикистане комментировал чемпионат мира по футболу-2022|publisher=Your.tj|lang=ru}}</ref>. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти худро соли 2008 дар шабакаи навтаъсиси «[[Ҷаҳоннамо]]» оғоз карда, то соли 2016 ҳамчун муҳаррири шуъбаи варзиш кор кардааст. Соли 2012 дар ҳайати ҷавонони Лигаи олӣ дар дастаи "Зарафшон" фаъолияти футболӣ доштааст. Моҳи марти соли 2016 ба Муассисаи давлатии [[Варзиш ТВ]] даъват шуд. Дар давоми фаъолияти худ муҳимтарин чорабиниҳои варзиширо шарҳ додааст, аз ҷумла: * Бозии ниҳоии Ҷоми Аврупо-2016; * Маросими кушодашавии Бозиҳои олимпӣ дар [[Рио-де-Жанейро]] (2016); * [[Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА]] ва чемпионатҳои беҳтарини Аврупо; * Бозиҳои [[Чемпионати ҷаҳонии футбол 2018]] (дар Русия) ва 2022 (дар Қатар). Бобо Холмуродзода аз аввалин журналистони варзишии тоҷик аст, ки аккредитатсияи Ҷоми ҷаҳонии футболро ба даст оварда, аз макони баргузории мусобиқаҳо (ЧҶ-2018) гузоришҳо омода намудааст<ref name="khovar">{{cite web|url=https://khovar.tj/rus/2018/07/sportivnye-kommentator-tadzhikistana-na-chempionate-mira-po-futbolu-segodnya-mezhdunarodnyj-den-sportivnogo-zhurnalista/|title=Спортивные комментаторы Таджикистана на ЧМ-2018|publisher=НИАТ «Ховар»|lang=ru}}</ref>. Ӯ муаллифи барномаҳои маъруфи «Майдони сабз», «Аврупоафрӯз» ва барномаи мустақими «90 дақиқа» мебошад. Инчунин аз соли 2017 дар шабакаи «[[ТВ Футбол]]» ҳамчун шореҳ фаъолият мекунад. == Фаъолияти ҷамъиятӣ ва сиёсӣ == Соли 2020 Бобо Холмуродзода аз ҷониби Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон ҳамчун номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе дар ноҳияи Шоҳмансур пешбарӣ гардид ва барномаи худро ҷиҳати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ пешкаш намуд. == Ҷоиза ва дастовардҳо == * «Номзад варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба волейбол (2011); * «Беҳтарин шореҳи соли 2019» аз ҷониби Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш<ref name="varzish">{{cite web|url=https://www.varzishtv.tj/tj/news/bobo-kholmurodzoda-be-tarin-shore-i-soli-2019/|title=Бобо Холмуродзода беҳтарин шореҳи соли 2019|publisher=Varzishtv.tj}}</ref>; * «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ» (2021); * «Беҳтарин шореҳи соли 2025» аз ҷониби Мақомоти иҷроияи шаҳри Душанбе. == Эзоҳ == {{reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.varzishtv.tj Сомонаи расмии ТВ Варзиш] * [https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221115/boleltshiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamie-translyatsii-s-chempionata-mira-po-futbolu Болельщики Таджикистана увидят прямые трансляции с ЧМ-2022 — Asia-Plus] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шореҳони варзиши Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]] 7rpflmh2enj995czxhol2l0epfekvf5 1473195 1473194 2026-05-19T16:41:08Z ~2026-30115-29 128924 бо рутбаи подполковники милитсия 1473195 wikitext text/x-wiki {{Шахс |ном = Бобо Холмуродзода |номи аслӣ = Тағозода Бобоҷон Холмурод |тасвир = [[File:Bobo Kholmurodzoda, Tajikistan, football commentator.jpg|thumb|Bobo Kholmurodzoda]] |бар = |тавсифи тасвир = |нишон = |бари нишон = |вазифа = Шореҳи варзиш, муҳаррири варзида |парчам = Flag of Tajikistan.svg |аввалдавр = 2008 |ворис = |пешгузашта = |таърихи таваллуд = 17.11.1990 |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |дафн = |ном ҳангоми таваллуд = Тағозода Бобоҷон Холмурод |падар = Тағоев Холмурод |модар = Азизмуродова Муфарриҳа |ҳамсар = |фарзандон = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон|ҲХДТ]] |дараҷаи илмӣ = Докторант (PhD) |касб = [[Журналист]], [[Шореҳи варзиш]], иқтисоддон |фаъолият = 2008 — то ҳол |ҷоизаҳо = «Беҳтарин шореҳи соли 2019», «Аълочии Кумитаи телевизион ва радио», «Номзад ба устоди варзиш» |ҷойҳои кор = [[Телевизиони Ҷаҳоннамо|ТВ Ҷаҳоннамо]]; [[Телевизиони Варзиш|ТВ Варзиш]]; [[Телевизиони Футбол|ТВ Футбол]] |маъруф ба = Шореҳи футбол ва журналистикаи варзишӣ |зодгоҳ = [[Панҷакент|шаҳри Панҷакент]], [[ҶШС Тоҷикистон]] |маълумот = [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] (2011) |сайт = http://www.varzishtv.tj |ҷинс = мард }} '''Бобо Холмуродзода''' (номи аслиаш '''Тағозода Бобоҷон Холмурод'''; тав. [[17 ноябр]]и [[1990]], деҳаи Кулолӣ, ҷамоати Рӯдакӣ, [[Панҷакент]]) — журналист, муҳаррир ва яке аз шореҳони маъруфи варзишии Тоҷикистон. Ӯ барандаи ҷоизаи «Беҳтарин шореҳи соли 2019» ва «Беҳтарин шореҳи соли 2025» дар сатҳи ҷумҳуриявӣ мебошад. == Зиндагинома == Бобо Холмуродзода 17-уми ноябри соли 1990 дар деҳаи Кулолии ҷамоати Рӯдакии шаҳри Панҷакент дар оилаи корманди ҳифзи ҳуқуқ ба дунё омадааст. Падараш Тағоев Холмурод зиёда аз 30 сол дар соҳаи ҳифзи ҳуқуқ бо рутбаи подполковники милитсия фаъолият дорад ва модараш Азизмуродова Муфарриҳа хонашин мебошад. Ӯ мактаби миёнаи №7-и деҳаи Кулолиро бо баҳои аъло хатм кардааст. == Таҳсил == Соли 2007 ба [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] дохил шуда, онро бо ихтисоси «Фаъолияти бонкӣ, молия ва қарз» хатм намудааст. Давоми солҳои 2011-2012 зинаи магистратураи ҳамин донишгоҳро низ бо муваффақият хатм кард. Дар ҷодаи илм ӯ давоми солҳои 2021-2024 докторанти Институти иқтисодиёт ва демографияи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] буд. Ҳоло дар мавзуи «Мукаммалгардонии механизми идоракунии истифодаи захираҳои ташкилотҳои тарбияи ҷисмонӣ ва варзиш» таҳқиқоти илмӣ мебарад<ref name="your">{{cite web|author=Фаридун Сафарзода|url=https://your.tj/sportivnyj-kommentator-kto-v-tadzhikistane-kommentiroval-chempionat-mira-po-futbolu-2022/|title=Спортивный комментатор: кто в Таджикистане комментировал чемпионат мира по футболу-2022|publisher=Your.tj|lang=ru}}</ref>. == Фаъолияти касбӣ == Фаъолияти худро соли 2008 дар шабакаи навтаъсиси «[[Ҷаҳоннамо]]» оғоз карда, то соли 2016 ҳамчун муҳаррири шуъбаи варзиш кор кардааст. Соли 2012 дар ҳайати ҷавонони Лигаи олӣ дар дастаи "Зарафшон" фаъолияти футболӣ доштааст. Моҳи марти соли 2016 ба Муассисаи давлатии [[Варзиш ТВ]] даъват шуд. Дар давоми фаъолияти худ муҳимтарин чорабиниҳои варзиширо шарҳ додааст, аз ҷумла: * Бозии ниҳоии Ҷоми Аврупо-2016; * Маросими кушодашавии Бозиҳои олимпӣ дар [[Рио-де-Жанейро]] (2016); * [[Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА]] ва чемпионатҳои беҳтарини Аврупо; * Бозиҳои [[Чемпионати ҷаҳонии футбол 2018]] (дар Русия) ва 2022 (дар Қатар). Бобо Холмуродзода аз аввалин журналистони варзишии тоҷик аст, ки аккредитатсияи Ҷоми ҷаҳонии футболро ба даст оварда, аз макони баргузории мусобиқаҳо (ЧҶ-2018) гузоришҳо омода намудааст<ref name="khovar">{{cite web|url=https://khovar.tj/rus/2018/07/sportivnye-kommentator-tadzhikistana-na-chempionate-mira-po-futbolu-segodnya-mezhdunarodnyj-den-sportivnogo-zhurnalista/|title=Спортивные комментаторы Таджикистана на ЧМ-2018|publisher=НИАТ «Ховар»|lang=ru}}</ref>. Ӯ муаллифи барномаҳои маъруфи «Майдони сабз», «Аврупоафрӯз» ва барномаи мустақими «90 дақиқа» мебошад. Инчунин аз соли 2017 дар шабакаи «[[ТВ Футбол]]» ҳамчун шореҳ фаъолият мекунад. == Фаъолияти ҷамъиятӣ ва сиёсӣ == Соли 2020 Бобо Холмуродзода аз ҷониби Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон ҳамчун номзад ба вакилии Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Душанбе дар ноҳияи Шоҳмансур пешбарӣ гардид ва барномаи худро ҷиҳати рушди соҳаҳои иҷтимоӣ ва иқтисодӣ пешкаш намуд. == Ҷоиза ва дастовардҳо == * «Номзад варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон» оид ба волейбол (2011); * «Беҳтарин шореҳи соли 2019» аз ҷониби Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиш<ref name="varzish">{{cite web|url=https://www.varzishtv.tj/tj/news/bobo-kholmurodzoda-be-tarin-shore-i-soli-2019/|title=Бобо Холмуродзода беҳтарин шореҳи соли 2019|publisher=Varzishtv.tj}}</ref>; * «Аълочии Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ» (2021); * «Беҳтарин шореҳи соли 2025» аз ҷониби Мақомоти иҷроияи шаҳри Душанбе. == Эзоҳ == {{reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [https://www.varzishtv.tj Сомонаи расмии ТВ Варзиш] * [https://asiaplustj.info/ru/news/sports/20221115/boleltshiki-tadzhikistana-uvidyat-pryamie-translyatsii-s-chempionata-mira-po-futbolu Болельщики Таджикистана увидят прямые трансляции с ЧМ-2022 — Asia-Plus] [[Гурӯҳ:Зодагони Панҷакент]] [[Гурӯҳ:Журналистони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шореҳони варзиши Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хатмкардагони Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони 17 ноябр]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони Тоҷикистон]] iobfvb1x268mxk0ermt39tuv0u4qe2f 0 329822 1473174 1460995 2026-05-19T12:01:52Z Makenzis 22662 1473174 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Осер |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Association de la Jeunesse Auxerroise |лақаб = ''«AJA» <br> «Бургундҳо» ({{lang-fr|Les Bourguignons}})'' |таъсис = 29.12.1905 |барҳам = |майдон = «[[Аббе-Дешам]]», [[Осер]] |ғунҷоиш = 18 541 |молик = {{Парчами Чин}} Ҷеймс Чжоу |президент = |мудир = |мудири кул = {{Парчами Фаронса}} Баптист Малерб |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Кристоф Пелиссие]] |капитан = {{Парчами Гана}} [[Элиша Овусу]] |рейтинг = |буҷет = |сарпараст = «X1 犀旺» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''15-ум''' |сайт = https://www.aja.fr/ | pattern_la1 = _auxerre2526h | pattern_b1 = _auxerre2526h | pattern_ra1 = _auxerre2526h | pattern_sh1 = _auxerre2526h | pattern_so1 = _auxerre2526hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _auxerre2526a | pattern_b2 = _auxerre2526a | pattern_ra2 = _auxerre2526a | pattern_sh2 = _auxerre2526a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _auxerre2526t | pattern_b3 = _auxerre2526t | pattern_ra3 = _auxerre2526t | pattern_sh3 = _auxerre2526t | pattern_so3 = _auxerre2526tl | leftarm3 = 001F3B | body3 = 0000FF | rightarm3 = 001F3B | shorts3 = 0000FF | socks3 = 0000FF }} '''«Осе́р»''' ({{lang-fr|Association de la Jeunesse Auxerroise}} — бошгоҳи футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]] дар шаҳри [[Осер]] мебошад ва дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса бозӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == [[Акс:Stade Abbé-Deschamps (9).jpg|thumb|Варзишгоҳи «Аббе-Дешам»]] == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон:''' 1995/96 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1979/80, 2023/24 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4):''' 1993/94, 1995/96, 2002/03, 2004/05 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (2):''' 1978/79, 2014/15 === Байналмилалӣ === * [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА]]''' ** '''Нимниҳоӣ:''' 1992/93 * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1997, 2006 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2000 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.aja.fr/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Осер»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] s3hfcu9e9rihjqn1myykhbodrgo5fq3 0 329850 1473186 1461084 2026-05-19T13:17:51Z Makenzis 22662 1473186 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Ренн |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Stade Rennais Football Club |лақаб = ''«Сурх-сиёҳҳо» ({{lang-fr|Les Rouge et Noir}})'' |таъсис = 10.03.1901 |барҳам = |майдон = «[[Роазон Парк]]», [[Ренн]] |ғунҷоиш = 29 887 |молик = {{Парчами Фаронса}} Artémis |президент = {{Парчами Фаронса}} Арно Пуй |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Франк Эз]] |капитан = {{Парчами Фаронса}} [[Валантен Ронжие]] |рейтинг = ҷойи 66-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-03-30}}</ref> |буҷет = |сарпараст = «SAMSIC» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''6-ум''' |сайт = https://www.staderennais.com/ | pattern_la1 = _rennes2526h | pattern_b1 = _rennes2526h | pattern_ra1 = _rennes2526h | pattern_sh1 = _monterrey1213t1 | pattern_so1 = _redtop | leftarm1 = 000000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _rennes2526a | pattern_b2 = _rennes2526a | pattern_ra2 = _rennes2526a | pattern_sh2 = _rennes2526a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''«Ренн»''' ({{lang-fr|Stade Rennais Football Club}}, {{IPA-fr|stad ʁɛnɛ}}) — яке аз бошгоҳҳои қадими футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки дар шаҳри [[Ренн]] қарор дорад ва дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса бозӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == [[Акс:Staderennais-routelorient.JPG|thumb|Варзишгоҳи «Роазон Парк»]] == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм:''' 2019/20 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1955/56, 1982/83 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (3):''' 1964/65, 1970/71, 2018/19 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (4):''' 1921/22, 1934/35, 2008/09, 2013/14 * [[Акс:Coupe de la Ligue Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2012/13 * [[Акс:Trophée des Champions.svg|17px]] '''[[Суперҷоми футболи Фаронса|Суперҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1971 === Байналмилалӣ === * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2008 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1999 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.staderennais.com/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Ренн»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] 10v89ef49hkihv6fbk869isw8lxybnt 1473187 1473186 2026-05-19T13:18:33Z Makenzis 22662 1473187 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Ренн |мавсими ҷорӣ = 2026/2027 |логотип = |номи пурра = Stade Rennais Football Club |лақаб = ''«Сурх-сиёҳҳо» ({{lang-fr|Les Rouge et Noir}})'' |таъсис = 10.03.1901 |барҳам = |майдон = «[[Роазон Парк]]», [[Ренн]] |ғунҷоиш = 29 887 |молик = {{Парчами Фаронса}} Artémis |президент = {{Парчами Фаронса}} Арно Пуй |мудир = |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Фаронса}} [[Франк Эз]] |капитан = {{Парчами Фаронса}} [[Валантен Ронжие]] |рейтинг = ҷойи 66-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-03-30}}</ref> |буҷет = |сарпараст = «SAMSIC» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''6-ум''' |сайт = https://www.staderennais.com/ | pattern_la1 = _rennes2526h | pattern_b1 = _rennes2526h | pattern_ra1 = _rennes2526h | pattern_sh1 = _monterrey1213t1 | pattern_so1 = _redtop | leftarm1 = 000000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _rennes2526a | pattern_b2 = _rennes2526a | pattern_ra2 = _rennes2526a | pattern_sh2 = _rennes2526a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''«Ренн»''' ({{lang-fr|Stade Rennais Football Club}}, {{IPA-fr|stad ʁɛnɛ}}) — яке аз бошгоҳҳои қадими футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки дар шаҳри [[Ренн]] қарор дорад ва дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса бозӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == [[Акс:Staderennais-routelorient.JPG|thumb|Варзишгоҳи «Роазон Парк»]] == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм:''' 2019/20 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1955/56, 1982/83 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (3):''' 1964/65, 1970/71, 2018/19 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (4):''' 1921/22, 1934/35, 2008/09, 2013/14 * [[Акс:Coupe de la Ligue Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]''' ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2012/13 * [[Акс:Trophée des Champions.svg|17px]] '''[[Суперҷоми футболи Фаронса|Суперҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1971 === Байналмилалӣ === * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2008 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1999 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.staderennais.com/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Ренн»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] s0ter5ywbhdzqnnb8uknccxewubnd2w 0 329957 1473177 1461381 2026-05-19T12:40:27Z Makenzis 22662 1473177 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи БФ |замина = #FFFFF0 |матн = #000000 |ном = {{Парчами Фаронса}} Страсбур |мавсими ҷорӣ = 2025/2026 |логотип = |номи пурра = Racing Club de Strasbourg Alsace |лақаб = ''«RCS» <br>«Кабуд-сафедҳо» ({{lang-fr|Les Bleu et Blanc}})'' |таъсис = [[1906]] |барҳам = |майдон = «[[Стад де ла Мено]]», [[Страсбург]] |ғунҷоиш = 26 280 |молик = {{Парчами ИМА}} BlueCo |президент = {{Парчами Фаронса}} Марк Келле |мудир = {{Парчами ИМА}} Тодд Боэли |мудири кул = |мураббӣ = {{Парчами Англия}} [[Гари О’Нил]] |капитан = {{Парчами Нидерланд}} [[Эмануэл Эмегҳа]] |рейтинг = ҷойи 107-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]<ref>{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-03-31}}</ref> |буҷет = |сарпараст = «hager» |мусобиқа = [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]] |мавсим = 2025/2026 |мавқеъ = ҷойи '''8-ум''' |сайт = https://www.rcstrasbourgalsace.fr/ | pattern_la1 = _strasbourg2526h | pattern_b1 = _strasbourg2526h | pattern_ra1 = _strasbourg2526h | pattern_sh1 = _strasbourg2526h | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000DA | body1 = 0000DA | rightarm1 = 0000DA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 0000DA | pattern_la2 = _strasbourg2526a | pattern_b2 = _strasbourg2526a | pattern_ra2 = _strasbourg2526a | pattern_sh2 = _strasbourg2526a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000DA | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _strasbourg2526t | pattern_b3 = _strasbourg2526t | pattern_ra3 = _strasbourg2526t | pattern_sh3 = _strasbourg2526t | pattern_so3 = _strasbourg2526tl | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''«Страсбу́р»''' ({{lang-fr|Racing Club de Strasbourg Alsace}}, {{IPA-fr|stʁas.buʁ}}) — яке аз бошгоҳҳои футболи [[Фаронса|фаронсавӣ]], ки дар шаҳри [[Страсбург]] қарор дорад ва дар [[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]-и Фаронса бозӣ мекунад. == Таърих == == Варзишгоҳ == [[Акс:Tifo tribune Ouest - mur bleu - stade de la Meinau - RC Strasbourg match montée en Ligue 1.jpg|thumb|Варзишгоҳи «Стад де ла Мено»]] == Ҷоизаҳо == === Миллӣ === * [[Акс:Ligue 1 Trophy 2024.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса|Лига 1]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон:''' 1978/79 ** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон:''' 1934/35 * [[Акс:Ligue 2 trophy.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Фаронса (Лига 2)|Лига 2]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4):''' 1971/72, 1976/77, 1987/88, 2016/17 * [[Акс:Coupe de France trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми футболи Фаронса|Ҷоми Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (3):''' 1950/51, 1965/66, 2000/01 * [[Акс:Coupe de la Ligue Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми лигаи футболи Фаронса|Ҷоми лигаи Фаронса]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4):''' 1963/64, 1996/97, 2004/05, 2018/19 === Байналмилалӣ === * '''[[Ҷоми Интертото]]''' ** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1995 == Ҳайати ҳозира == == Гузаришҳо == == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://www.rcstrasbourgalsace.fr/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Страсбур»] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Фаронса]] c1x1q8nidsblr98dfi5s132hb3ctp4r 0 331367 1473282 1472029 2026-05-20T11:20:24Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473282 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Касабланка |номи аслӣ = الدار البيضاء |кишвар = Марокаш |lat_dir = N|lat_deg = 33|lat_min = 32|lat_sec = |lon_dir = W|lon_deg = 7|lon_min = 35|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 1515 |масоҳат = 220 |баландии маркази МА = 50 |аҳолӣ = 3 359 818 |соли барӯйхатгирӣ = 2014 |вақти минтақавӣ = +1 |сайт = https://www.casablanca.ma/ }} '''Касабланка''' (ба арабӣ: ''الدار البيضاء'', маънояш «хонаи сафед»; ба фаронсавӣ: ''Casablanca'') — бузургтарин шаҳр ва маркази иқтисодию молиявии [[Марокаш]] буда, дар соҳили [[Уқёнуси Атлас]] воқеъ аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Casablanca Casablanca] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии шаҳр тақрибан 3,4 миллион нафар буда, бо атрофаш аз 4 миллион нафар мегузарад ва Касабланка сераҳолитарин шаҳри [[Африқои Шимолӣ]] мебошад.<ref name="hcp">[https://www.hcp.ma/ Recensement Général de la Population et de l’Habitat 2014] — Haut-Commissariat au Plan, Maroc</ref> Пойтахти кишвар [[Рабат]] аст, вале аксари бонкҳо, ширкатҳои бузург ва бандари асосии Марокаш дар Касабланка ҷойгир мебошанд. == Таърих == Дар ҷойи имрӯзаи Касабланка замоне шаҳраки берберии Анфо қарор дошт, ки соли 1468 аз ҷониби [[Португалия|португалиҳо]] хароб карда шуд; баъдтар онҳо дар ин макон қалъаи нав сохта, онро «Каса-Бранка» (хонаи сафед) номиданд. Пас аз заминларзаи соли 1755 шаҳр тарк гардид, вале дар нимаи дувуми асри XVIII султон Муҳаммад ибни Абдуллоҳ онро дубора бунёд кард ва савдогарони испанӣ номи «Каса-Бланка»-ро ба он доданд.<ref name="brit" /> Соли 1907 нерӯҳои [[Фаронса]] шаҳрро ишғол карданд ва дар давраи протекторати Фаронса (1912–1956) Касабланка ба маркази асосии иқтисодии мамлакат табдил ёфт; бандари нав сохта шуд ва аҳолӣ босуръат афзуд. Соли 1943 дар ин ҷо Конфронси Касабланка байни роҳбарони иттифоқчиён баргузор гардид. Пас аз ба даст овардани истиқлол дар соли 1956 шаҳр ҳамчун маркази тиҷоратӣ ва саноатии Марокаш рушд кардааст. == Ҷуғрофия ва иқлим == Касабланка дар ҳамвории соҳилии [[Уқёнуси Атлас]], дар шимолу ғарби Марокаш ҷойгир аст; релефи он асосан ҳамвор буда, дарёчаи Буӣ-Рагрог ва дигар обанборҳои хурд аз ҳудуди шаҳр мегузаранд. Масоҳати шаҳр тақрибан 220 километри мураббаъ ва баландии он аз сатҳи баҳр тақрибан 50 метр аст. Иқлими Касабланка баҳримиёназаминӣ буда, зимистони муътадилу намнок ва тобистони гарму хушк дорад; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 18 °C-ро ташкил медиҳад. Боришот асосан дар фасли зимистон рух медиҳад, тобистон бошад қариб хушк мегузарад. == Аҳолӣ == Тибқи барӯйхатгирии аҳолии соли 2014, дар Касабланка зиёда аз 3,3 миллион нафар зиндагӣ мекард, ки бо минтақаи атроф ин шумора аз 4,2 миллион нафар мегузарад.<ref name="hcp" /> Шаҳр аз нимаи асри XX ниҳоят зуд калон шуда, имрӯз бузургтарин маркази аҳолинишини Марокаш ва тамоми [[Африқои Шимолӣ]] ба ҳисоб меравад. Аксари сокинони шаҳр арабҳо ва берберҳо мебошанд; забонҳои арабӣ ва берберӣ забонҳои асосӣ буда, забони фаронсавӣ дар соҳаи тиҷорат ва маориф васеъ истифода мешавад. Аз ҷиҳати дин аксарияти мутлақи аҳолӣ мусулмон мебошанд. == Иқтисод == Касабланка маркази иқтисодии Марокаш буда, қисми зиёди иқтидори саноатӣ ва молиявии кишвар дар ҳамин ҷо мутамарказ аст. Бандари Касабланка яке аз бузургтарин бандарҳои сунъии ҷаҳон ва бузургтарини Марокаш мебошад ва содироти фосфат, маҳсулоти кишоварзӣ ва молҳои саноатиро таъмин мекунад.<ref name="port">[https://www.sodep.co.ma/ Port de Casablanca] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191211104109/http://sodep.co.ma/ |date=2019-12-11 }} — Société d’Exploitation des Ports (Marsa Maroc)</ref> Дар шаҳр Биржаи саҳомии Касабланка — яке аз бузургтарин биржаҳои Африқо — амал мекунад ва маркази молиявии «Casablanca Finance City» таъсис ёфтааст. Соҳаҳои асосии саноат — нассоҷӣ, маҳсулоти хӯрокворӣ, кимиё, металлургия ва истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ мебошанд; дар наздикии шаҳр корхонаҳои мошинсозӣ ҷойгиранд. Дафтари марказии ширкати ҳавопаймоии «Royal Air Maroc» низ дар Касабланка қарор дорад. == Нақлиёт == Касабланка гиреҳи асосии нақлиётии Марокаш мебошад. [[Фурудгоҳи байналмилалии Муҳаммади V]] серодамтарин фурудгоҳи кишвар буда, шаҳрро бо марказҳои [[Аврупо]], [[Африқо]] ва [[Шарқи Наздик]] мепайвандад. Аз истгоҳҳои роҳи оҳани Каса-Вуояжӯр ва Каса-Пор қаторҳо ба тамоми кишвар ҳаракат мекунанд, аз ҷумла қатори тезгарди «Ал-Бурок» — аввалин қатори тезгарди Африқо, ки Касабланкаро бо [[Танҷа]] мепайвандад. Дар дохили шаҳр аз соли 2012 трамвай ба роҳ монда шудааст ва шабакаи он торафт васеъ мегардад; роҳҳои автомобилии тезгузар Касабланкаро бо Рабат ва дигар шаҳрҳои бузург мепайвандад. == Фарҳанг ва маориф == Касабланка маркази муҳими фарҳангӣ ва маорифии Марокаш мебошад. Дар шаҳр Масҷиди Ҳасани II — яке аз бузургтарин масҷидҳои ҷаҳон, ки соли 1993 ифтитоҳ шудааст ва манораи он баландтарин дар олам ба ҳисоб меравад — ҷойгир аст. Меъмории шаҳр омезиши ноҳияи кӯҳнаи арабӣ (Медина) ва биноҳои услуби ар-деко-ю мавританиро дар бар мегирад. Дар Касабланка майдони Миллатҳои Муттаҳид, маркази савдои «Morocco Mall», донишгоҳи Ҳасани II ва бисёр театру осорхонаҳо фаъолият мекунанд. Номи шаҳр ҳамчунин аз филми машҳури соли 1942 «Касабланка» дар ҷаҳон шинохта шудааст. == Нигаред низ == * [[Марокаш]] * [[Рабат]] * [[Танҷа]] * [[Масҷиди Ҳасани II]] * [[Фурудгоҳи байналмилалии Муҳаммади V]] * [[Африқои Шимолӣ]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Casablanca Касабланка дар Encyclopædia Britannica] * [https://www.casablanca.ma/ Сомонаи расмии шаҳрдории Касабланка] [[Гурӯҳ:Касабланка]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Марокаш]] [[Гурӯҳ:Марокаш]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] gazcjcujx4k9b994mg8qirlwfk2h8h8 0 331413 1473254 1472559 2026-05-20T08:53:45Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473254 wikitext text/x-wiki {{МА |мақом = Шаҳр |номи тоҷикӣ = Замбоанга |номи аслӣ = Zamboanga City / Ciudad de Zamboanga |кишвар = Филиппин |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 54|lat_sec = |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 4|lon_sec = |CoordAddon = type:city |шакли роҳбарӣ = |роҳбар = |замони таъсис = 1635 |масоҳат = 1414,70 |баландии маркази МА = 9 |аҳолӣ = 977 234 |соли барӯйхатгирӣ = 2020 |вақти минтақавӣ = +8 |сайт = https://zamboanga.gov.ph/ }} '''Замбоанга''' (ба англисӣ: ''Zamboanga City'') — шаҳр дар нимҷазираи Замбоанга, дар ҷанубу ғарби ҷазираи [[Минданао]], [[Филиппин]] воқеъ аст.<ref name="brit">[https://www.britannica.com/place/Zamboanga-City Zamboanga City] — Encyclopædia Britannica</ref> Аҳолии он тақрибан 1 миллион нафар буда, шаҳр бо забони чабакано (омезиши испанӣ ва забонҳои маҳаллӣ) машҳур аст ва онро гоҳе «шаҳри лотинии [[Осиё]]» меноманд.<ref name="psa">[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Замбоанга</ref> == Таърих == Дар асри XVII испаниҳо дар ин ҷо қалъаи Пилар (соли 1635) сохтанд, то аз ҳамлаҳои дарёнавардони мусулмон муҳофизат кунанд; дар атрофи қалъа шаҳре ба вуҷуд омад, ки забони омехтаи чабакано дар он ташаккул ёфт.<ref name="brit" /> Дар давраи ҳукмронии [[ИМА]] ва пас аз истиқлоли [[Филиппин]] Замбоанга маркази муҳими тиҷоратию ҳарбии ҷануби кишвар боқӣ монд; соли 2013 шаҳр аз ҳамлаи гурӯҳҳои мусаллаҳ осеб дид, вале баъдан барқарор шуд. == Ҷуғрофия ва иқлим == Замбоанга дар нӯги нимҷазираи Замбоанга, дар соҳили баҳр воқеъ аст; дар наздикии он ҷазираҳои хурди бо соҳилҳои регзор ҷойгиранд. Масоҳати шаҳр зиёда аз 1400 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикӣ аст ва аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. == Аҳолӣ == Аҳолии Замбоанга тақрибан 1 миллион нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон (тауcуг, самал, яканон) ва дигарон.<ref name="psa" /> Забони фарқкунандаи шаҳр чабакано — креоли испанӣ — мебошад; ҳамчунин ба себуано, тагалогӣ ва англисӣ гап мезананд. == Иқтисод == Иқтисоди Замбоанга бар моҳигирӣ ва коркарди маҳсулоти баҳрӣ асос меёбад — шаҳр «пойтахти сардини [[Филиппин]]» номида мешавад; ҳамчунин бандари баҳрӣ, тиҷорати сарҳадӣ ва кишоварзӣ (кокос, резина) аҳамият доранд. == Нақлиёт == Дар Замбоанга Фурудгоҳи байналмилалии Замбоанга ва бандари баҳрии Замбоанга фаъолият мекунанд, ки шаҳрро бо дигар ҷазираҳои [[Минданао]] ва ҷазираҳои Сулу мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. == Фарҳанг ва маориф == Қалъаи Пилар (асри XVII) ва ибодатгоҳи онро яке аз муҳимтарин ёдгориҳои шаҳр мешуморанд; ҳар сол ҷашнвораи Ҳермоса бахшида ба он баргузор мегардад. Маҳаллаи Рио-Ҳондо бо хонаҳои болоиобии худ ва забону мусиқии чабакано аз вижагиҳои фарҳангии Замбоанга мебошанд. == Нигаред низ == * [[Филиппин]] * [[Минданао]] * [[Давао]] * [[Манила]] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Умумӣ}} * [https://www.britannica.com/place/Zamboanga-City Замбоанга дар Encyclopædia Britannica] * [https://zamboanga.gov.ph/ Сомонаи расмии шаҳрдории Замбоанга] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191214192800/http://zamboanga.gov.ph/ |date=2019-12-14 }} [[Гурӯҳ:Замбоанга| ]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]] [[Гурӯҳ:Филиппин]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]] 8s3m64bd5grrgpkaf6homylry2zmdp6 0 331451 1473203 1472979 2026-05-20T01:11:41Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473203 wikitext text/x-wiki {{Short description|Сиёсатмадори эронӣ (1897–1981)}} {{Infobox person | name = Аллоҳёр Солеҳ | image = Allah-Yar Saleh.jpg | caption = Аллоҳёр Солеҳ | native_name = اللهیار صالح | birth_name = Солеҳ Аронӣ | birth_date = 16 майи 1897 | birth_place = [[Aran va Bidgol|Орон ва Бидгул]], [[Qajar Iran|Эрон]] | death_date = 1 апрели 1981 | death_place = [[Tehran|Теҳрон]], [[Iran|Эрон]] | nationality = [[Iran|Эронӣ]] | occupation = сиёсатмадор, дипломат | party = [[Iran Party|Ҳизби Эрон]]<br>[[National Front (Iran)|Ҷабҳаи Миллӣ]] | alma_mater = [[Alborz High School|Коллеҷи амрикоии Теҳрон]] }} '''Аллоҳёр Солеҳ''' ({{lang-fa|اللهیار صالح}}, таваллуд бо номи '''Солеҳ Аронӣ''';<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2011/06/the-nationalist-religious-movement-part-1-patriots-and-mosaddeghists.html|title=The Nationalist-Religious Movement (Part 1: Patriots and Mosaddeghists)|publisher=[[Tehran Bureau]]|author=Muhammad Sahimi|author-link=Muhammad Sahimi|accessdate=21 August 2015|date=28 June 2011}}</ref> 1897–1981) сиёсатмадор ва дипломати эронӣ буд, ки дар замони сарвазирии [[Муҳаммад Мусаддиқ]] ба ҳайси сафири Эрон дар Иёлоти Муттаҳида фаъолият мекард.<ref name="Acheson Memoranda of Conversation, 1952">{{cite news|title=Acheson Memoranda of Conversation, 1952|url=http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/achesonmemos/view.php?documentid=71-1_34&documentYear=1952&documentVersion=both|accessdate=30 November 2014|publisher=Harry S. Truman|archive-date=15 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215072835/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/achesonmemos/view.php?documentid=71-1_34&documentYear=1952&documentVersion=both|url-status=dead|archivedate=2014-12-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215072835/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/achesonmemos/view.php?documentid=71-1_34&documentYear=1952&documentVersion=both}}</ref><ref name="Allah Yar Saleh Signed Short Snorter">{{cite news|title=Allah Yar Saleh Signed Short Snorter|url=http://www.shortsnorter.org/Allah_Yar_Saleh_signed_Short_Snorter.html|accessdate=30 November 2014|publisher=The Short Snorter Project}}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Фаъолият == Аллоҳёр Солеҳ узви Ҳизби Эрон буд, ки соли 1946 ҳамчун минбари либералҳои эронӣ таъсис ёфт ва яке аз чаҳор ҳизби асосие буд, ки Ҷабҳаи Миллӣ-ро ташкил медоданд.<ref>[https://archive.org/details/essentialmiddlee00hiro/page/339 ''The Essential Middle East: A Comprehensive Guide'' by Dilip Hiro]</ref> Баъдтар ӯ солҳои 1960–1964 раҳбари Ҷабҳаи Миллӣ гардид.<ref>{{cite book|author=Donald Wilber|authorlink1=Donald Wilber|title=Iran, Past and Present: From Monarchy to Islamic Republic|date=14 July 2014|publisher=Princeton University Press |page=233|isbn=978-1-4008-5747-0 |url=https://books.google.com/books?id=2Ob_AwAAQBAJ&pg=PA233}}</ref><ref>{{cite book |author=Richard W. Cottam|title=Nationalism in Iran: Updated Through 1978|date=1979|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7420-8 |url=https://books.google.com/books?id=wHFXD9VV9t4C&pg=PA301}}</ref> == Барои мутолиаи бештар == *{{cite book|author=Houchang E. Chehabi|title=Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini|url=https://books.google.com/books?id=JJEIQbUnGyYC&pg=PA135|accessdate=1 December 2014 |year=1990|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-85043-198-5|page=135}} == Манбаъҳо == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Saleh, Allah-Yar}} [[Category:Дипломатҳои эронӣ дар асри 20]] [[Category:Сафирони Эрон дар Иёлоти Муттаҳида]] {{stub}} [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1897]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1981]] 3tttrk23tk8vnd8xgmen9z1s44nltlm 0 331546 1473178 2026-05-19T12:45:53Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|Нависандаи эронӣ}} {{Нависанда |ном = Аҳмад Акбарпур |номи аслӣ = احمد اکبرپور |тасвир = |паҳнои тасвир = |имзои тасвир = |таърихи таваллуд = 31.7.1970 |маҳалли таваллуд = [[Эрон]] |таърихи вафот = |маҳалли вафот = |фаъолият = [[наср|нависандаи насри кӯтоҳ]], шои... 1473178 wikitext text/x-wiki {{Short description|Нависандаи эронӣ}} {{Нависанда |ном = Аҳмад Акбарпур |номи аслӣ = احمد اکبرپور |тасвир = |паҳнои тасвир = |имзои тасвир = |таърихи таваллуд = 31.7.1970 |маҳалли таваллуд = [[Эрон]] |таърихи вафот = |маҳалли вафот = |фаъолият = [[наср|нависандаи насри кӯтоҳ]], [[шоир]], нависандаи китобҳои кӯдакона |солҳои фаъолият = |забони асарҳо = [[Забони форсӣ|форсӣ]] |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Эрон}} [[Эрон]] |маълумот = [[Донишгоҳи Шаҳид Беҳештӣ]] |асарҳои машҳур = * Поезди он шаб * Шаби хуш, фармондеҳ! * Императори калимаҳо |ҷоизаҳо = * Рӯйхати ифтихории IBBY * Ҷоизаи Вазорати фарҳанги Эрон |сайт = [https://ahmadakbarpour.com/ Сомонаи расмӣ] }} '''Аҳмад Акбарпур''' ({{lang|fa|احمد اکبرپور}}) ''Ahmad Akbarpūr'' {{IPA|fa|æhˈmæd(-e) ækbærpuːr}}, 31 июли 1970, дар [[Чаҳ Варз]], [[вилояти Форс]], нависандаи роман, муаллифи ҳикояҳои кӯтоҳ ва китобҳои кӯдакона мебошад.<ref>{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201556/http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm |title=Arts & Culture: Children's Literature Near Int'l Standards|website=Iran Daily|date=2006-07-23|archive-date=2007-09-30|access-date=2022-09-28|url-status=dead}}</ref> ==Зиндагинома== Аҳмад Акбарпур 31 июли 1970 дар Чаҳ Варз таваллуд шудааст. Ӯ дараҷаи бакалаврии худро дар риштаи равоншиносӣ аз [[Донишгоҳи Шаҳид Беҳештӣ]] дар Теҳрон гирифтааст. Ӯ фаъолияти адабии худро дар синни 24-солагӣ бо навиштани шеър оғоз кард. Аввалин ва ягона маҷмӯаи шеърии ӯ «Одамони шоми панҷшанбе» соли 1993 нашр шудааст. Шогирди Ризо Бараҳонӣ ва Ҳушанг Голширӣ буд ва баъдан ба навиштани насри наврасон бо услуби постмодернӣ оғоз кард. ==Китобҳо== «Поезди он шаб», ки соли 1999 нашр шуд, ҷоизаи китоби солро аз Вазорати фарҳанги Эрон гирифт. Роман достони духтараки хурдсолеро нақл мекунад, ки модарашро аз даст дода, дар як сафар бо поезд бо як муаллим вохӯрда, гуфтугӯ мекунад.<ref>{{Cite web|url=https://www.publishersweekly.com/9781554981694|title = Children's Book Review: That Night's Train by Ahmad Akbarpour, trans. From the Persian by Majid Saghafi, illus. By Isabelle Arsenault. Groundwood (PGW, dist.), $14.95 (96p) ISBN 978-1-55498-169-4}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> Ин асари кӯтоҳ баъдтар ҳамчун филми телевизионӣ ва инчунин филми киноӣ мутобиқ карда шуд. Китоби «Шаби хуш, фармондеҳ!», ки соли 2002 нашр шуд, бо дастгирии муштараки [[ЮНИСЕФ]] ва Шӯрои китобҳои кӯдаконаи Эрон таҳия гардид. Ин китоб дар бораи зиддиҷангӣ буда, саргузашти кӯдаки маҷрӯҳеро нақл мекунад, ки дар орзуҳояш бо як сарбози душман (ҳамчун бозича) вохӯрда, бо ӯ сӯҳбат мекунад.<ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> ==Мавзӯъҳо== Дар осораш ӯ мавзӯъҳои тарс, танҳоӣ ва сулҳро баррасӣ мекунад. Дар баъзе асарҳояш, аз ҷумла «Агар ман пилот мебудам», «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Императори калимаҳо» таъсири харобиовари ҷанг ба кӯдаконро нишон медиҳад. ==Тарҷумаҳо== «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Поезди он шаб» ба забони англисӣ аз ҷониби Groundwood Books дар ИМА ва Канада нашр шудаанд. ==Библиография== ===Шеър=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1993 | ''Mardoman-e Asr-e Panjshanbeh'' | ''Одамони шоми панҷшанбе'' |} ===Китобҳои кӯдакона ва наврасон=== {| class="wikitable sortable" ! Сол !! Номи форсӣ !! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1997 || {{lang-fa|دنیای گوشه و کنار دفترم}} || Дунёи канорҳои дафтарам |- | 1998 || {{lang-fa|قطار آن شب}} || Поезди он шаб |- | 2001 || {{lang-fa|وقتی ناراحت باشیم، جاده‌ها تمام نمی‌شوند}} || Вақте ғамгинем, роҳҳо тамом намешаванд |- | 2002 || {{lang-fa|امپراتور کلمات}} || Императори калимаҳо |- | 2003 || {{lang-fa|شب بخیر فرمانده!}} || Шаби хуш, фармондеҳ! |- | 2003 || {{lang-fa|من نوکر بابا نیستم}} || Ман хизматгори падарам нестам |- | 2005 || {{lang-fa|رویاهای جنوبی}} || Хобҳои ҷанубӣ |- | 2006 || {{lang-fa|دختری ساکت با پرنده‌های شلوغ}} || Духтари хомӯш бо паррандагони серғавғо |- | 2006 || {{lang-fa|اگر من خلبان بودم}} || Агар ман пилот мебудам |- | 2010 || {{lang-fa|غول و دوچرخه}} || Ғул ва велосипед |} ===Ҳикояи кӯтоҳ=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 2001 | ''Agahiy-e Nashr-e Alef'' | ''Эълонҳои нашриёти «Алиф»'' |} ==Ҷоизаҳо== * Рӯйхати ифтихории [[IBBY]] (2006): «Императори калимаҳо»<ref>[http://www.ibby.org/index.php?id=745 Honour List 2006]</ref> {{Portal |Адабиёти кӯдакона}} {{Authority control}} ==Эзоҳ== {{Эзоҳ}} ==Манбаъ== {{Манбаъ}} {{DEFAULTSORT:Akbarpour, Ahmad}} [[Гурӯҳ: Нависандагони кӯдаконаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1970]] [[Гурӯҳ:Нависандагон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] g1frhzfdocbf1uz6r41rg5q3u3sr7c7 1473179 1473178 2026-05-19T12:47:01Z Navruzov Abdulmalik 57291 1473179 wikitext text/x-wiki {{Short description|Нависандаи эронӣ}} {{Шахсият | ном = Аҳмад Акбарпур | номи аслӣ = احمد اکبرپور | тасвир = | таърихи таваллуд = 31.7.1970 | маҳалли таваллуд = [[Эрон]] | фаъолият = [[наср|нависандаи насри кӯтоҳ]], [[шоир]], нависандаи китобҳои кӯдакона | забони асарҳо = [[Забони форсӣ|форсӣ]] | шаҳрвандӣ = {{Парчам|Эрон}} [[Эрон]] }} '''Аҳмад Акбарпур''' ({{lang|fa|احمد اکبرپور}}) ''Ahmad Akbarpūr'' {{IPA|fa|æhˈmæd(-e) ækbærpuːr}}, 31 июли 1970, дар [[Чаҳ Варз]], [[вилояти Форс]], нависандаи роман, муаллифи ҳикояҳои кӯтоҳ ва китобҳои кӯдакона мебошад.<ref>{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201556/http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm |title=Arts & Culture: Children's Literature Near Int'l Standards|website=Iran Daily|date=2006-07-23|archive-date=2007-09-30|access-date=2022-09-28|url-status=dead}}</ref> ==Зиндагинома== Аҳмад Акбарпур 31 июли 1970 дар Чаҳ Варз таваллуд шудааст. Ӯ дараҷаи бакалаврии худро дар риштаи равоншиносӣ аз [[Донишгоҳи Шаҳид Беҳештӣ]] дар Теҳрон гирифтааст. Ӯ фаъолияти адабии худро дар синни 24-солагӣ бо навиштани шеър оғоз кард. Аввалин ва ягона маҷмӯаи шеърии ӯ «Одамони шоми панҷшанбе» соли 1993 нашр шудааст. Шогирди Ризо Бараҳонӣ ва Ҳушанг Голширӣ буд ва баъдан ба навиштани насри наврасон бо услуби постмодернӣ оғоз кард. ==Китобҳо== «Поезди он шаб», ки соли 1999 нашр шуд, ҷоизаи китоби солро аз Вазорати фарҳанги Эрон гирифт. Роман достони духтараки хурдсолеро нақл мекунад, ки модарашро аз даст дода, дар як сафар бо поезд бо як муаллим вохӯрда, гуфтугӯ мекунад.<ref>{{Cite web|url=https://www.publishersweekly.com/9781554981694|title = Children's Book Review: That Night's Train by Ahmad Akbarpour, trans. From the Persian by Majid Saghafi, illus. By Isabelle Arsenault. Groundwood (PGW, dist.), $14.95 (96p) ISBN 978-1-55498-169-4}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> Ин асари кӯтоҳ баъдтар ҳамчун филми телевизионӣ ва инчунин филми киноӣ мутобиқ карда шуд. Китоби «Шаби хуш, фармондеҳ!», ки соли 2002 нашр шуд, бо дастгирии муштараки [[ЮНИСЕФ]] ва Шӯрои китобҳои кӯдаконаи Эрон таҳия гардид. Ин китоб дар бораи зиддиҷангӣ буда, саргузашти кӯдаки маҷрӯҳеро нақл мекунад, ки дар орзуҳояш бо як сарбози душман (ҳамчун бозича) вохӯрда, бо ӯ сӯҳбат мекунад.<ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> ==Мавзӯъҳо== Дар осораш ӯ мавзӯъҳои тарс, танҳоӣ ва сулҳро баррасӣ мекунад. Дар баъзе асарҳояш, аз ҷумла «Агар ман пилот мебудам», «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Императори калимаҳо» таъсири харобиовари ҷанг ба кӯдаконро нишон медиҳад. ==Тарҷумаҳо== «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Поезди он шаб» ба забони англисӣ аз ҷониби Groundwood Books дар ИМА ва Канада нашр шудаанд. ==Библиография== ===Шеър=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1993 | ''Mardoman-e Asr-e Panjshanbeh'' | ''Одамони шоми панҷшанбе'' |} ===Китобҳои кӯдакона ва наврасон=== {| class="wikitable sortable" ! Сол !! Номи форсӣ !! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1997 || {{lang-fa|دنیای گوشه و کنار دفترم}} || Дунёи канорҳои дафтарам |- | 1998 || {{lang-fa|قطار آن شب}} || Поезди он шаб |- | 2001 || {{lang-fa|وقتی ناراحت باشیم، جاده‌ها تمام نمی‌شوند}} || Вақте ғамгинем, роҳҳо тамом намешаванд |- | 2002 || {{lang-fa|امپراتور کلمات}} || Императори калимаҳо |- | 2003 || {{lang-fa|شب بخیر فرمانده!}} || Шаби хуш, фармондеҳ! |- | 2003 || {{lang-fa|من نوکر بابا نیستم}} || Ман хизматгори падарам нестам |- | 2005 || {{lang-fa|رویاهای جنوبی}} || Хобҳои ҷанубӣ |- | 2006 || {{lang-fa|دختری ساکت با پرنده‌های شلوغ}} || Духтари хомӯш бо паррандагони серғавғо |- | 2006 || {{lang-fa|اگر من خلبان بودم}} || Агар ман пилот мебудам |- | 2010 || {{lang-fa|غول و دوچرخه}} || Ғул ва велосипед |} ===Ҳикояи кӯтоҳ=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 2001 | ''Agahiy-e Nashr-e Alef'' | ''Эълонҳои нашриёти «Алиф»'' |} ==Ҷоизаҳо== * Рӯйхати ифтихории [[IBBY]] (2006): «Императори калимаҳо»<ref>[http://www.ibby.org/index.php?id=745 Honour List 2006]</ref> {{Portal |Адабиёти кӯдакона}} {{Authority control}} ==Эзоҳ== {{Эзоҳ}} ==Манбаъ== {{Манбаъ}} {{DEFAULTSORT:Akbarpour, Ahmad}} [[Гурӯҳ: Нависандагони кӯдаконаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1970]] [[Гурӯҳ:Нависандагон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] 5nit2pymzvxos9mufb8z5565159pow5 1473204 1473179 2026-05-20T02:20:39Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1473204 wikitext text/x-wiki {{Short description|Нависандаи эронӣ}} {{Шахсият | ном = Аҳмад Акбарпур | номи аслӣ = احمد اکبرپور | тасвир = | таърихи таваллуд = 31.7.1970 | маҳалли таваллуд = [[Эрон]] | фаъолият = [[наср|нависандаи насри кӯтоҳ]], [[шоир]], нависандаи китобҳои кӯдакона | забони асарҳо = [[Забони форсӣ|форсӣ]] | шаҳрвандӣ = {{Парчам|Эрон}} [[Эрон]] }} '''Аҳмад Акбарпур''' ({{lang|fa|احمد اکبرپور}}) ''Ahmad Akbarpūr'' {{IPA|fa|æhˈmæd(-e) ækbærpuːr}}, 31 июли 1970, дар [[Чаҳ Варз]], [[вилояти Форс]], нависандаи роман, муаллифи ҳикояҳои кӯтоҳ ва китобҳои кӯдакона мебошад.<ref>{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201556/http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm |title=Arts & Culture: Children's Literature Near Int'l Standards|website=Iran Daily|date=2006-07-23|archive-date=2007-09-30|access-date=2022-09-28|url-status=dead}}</ref> ==Зиндагинома== Аҳмад Акбарпур 31 июли 1970 дар Чаҳ Варз таваллуд шудааст. Ӯ дараҷаи бакалаврии худро дар риштаи равоншиносӣ аз [[Донишгоҳи Шаҳид Беҳештӣ]] дар Теҳрон гирифтааст. Ӯ фаъолияти адабии худро дар синни 24-солагӣ бо навиштани шеър оғоз кард. Аввалин ва ягона маҷмӯаи шеърии ӯ «Одамони шоми панҷшанбе» соли 1993 нашр шудааст. Шогирди Ризо Бараҳонӣ ва Ҳушанг Голширӣ буд ва баъдан ба навиштани насри наврасон бо услуби постмодернӣ оғоз кард. ==Китобҳо== «Поезди он шаб», ки соли 1999 нашр шуд, ҷоизаи китоби солро аз Вазорати фарҳанги Эрон гирифт. Роман достони духтараки хурдсолеро нақл мекунад, ки модарашро аз даст дода, дар як сафар бо поезд бо як муаллим вохӯрда, гуфтугӯ мекунад.<ref>{{Cite web|url=https://www.publishersweekly.com/9781554981694|title = Children's Book Review: That Night's Train by Ahmad Akbarpour, trans. From the Persian by Majid Saghafi, illus. By Isabelle Arsenault. Groundwood (PGW, dist.), $14.95 (96p) ISBN 978-1-55498-169-4}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> Ин асари кӯтоҳ баъдтар ҳамчун филми телевизионӣ ва инчунин филми киноӣ мутобиқ карда шуд. Китоби «Шаби хуш, фармондеҳ!», ки соли 2002 нашр шуд, бо дастгирии муштараки [[ЮНИСЕФ]] ва Шӯрои китобҳои кӯдаконаи Эрон таҳия гардид. Ин китоб дар бораи зиддиҷангӣ буда, саргузашти кӯдаки маҷрӯҳеро нақл мекунад, ки дар орзуҳояш бо як сарбози душман (ҳамчун бозича) вохӯрда, бо ӯ сӯҳбат мекунад.<ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> ==Мавзӯъҳо== Дар осораш ӯ мавзӯъҳои тарс, танҳоӣ ва сулҳро баррасӣ мекунад. Дар баъзе асарҳояш, аз ҷумла «Агар ман пилот мебудам», «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Императори калимаҳо» таъсири харобиовари ҷанг ба кӯдаконро нишон медиҳад. ==Тарҷумаҳо== «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Поезди он шаб» ба забони англисӣ аз ҷониби Groundwood Books дар ИМА ва Канада нашр шудаанд. ==Библиография== ===Шеър=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1993 | ''Mardoman-e Asr-e Panjshanbeh'' | ''Одамони шоми панҷшанбе'' |} ===Китобҳои кӯдакона ва наврасон=== {| class="wikitable sortable" ! Сол !! Номи форсӣ !! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1997 || {{lang-fa|دنیای گوشه و کنار دفترم}} || Дунёи канорҳои дафтарам |- | 1998 || {{lang-fa|قطار آن شب}} || Поезди он шаб |- | 2001 || {{lang-fa|وقتی ناراحت باشیم، جاده‌ها تمام نمی‌شوند}} || Вақте ғамгинем, роҳҳо тамом намешаванд |- | 2002 || {{lang-fa|امپراتور کلمات}} || Императори калимаҳо |- | 2003 || {{lang-fa|شب بخیر فرمانده!}} || Шаби хуш, фармондеҳ! |- | 2003 || {{lang-fa|من نوکر بابا نیستم}} || Ман хизматгори падарам нестам |- | 2005 || {{lang-fa|رویاهای جنوبی}} || Хобҳои ҷанубӣ |- | 2006 || {{lang-fa|دختری ساکت با پرنده‌های شلوغ}} || Духтари хомӯш бо паррандагони серғавғо |- | 2006 || {{lang-fa|اگر من خلبان بودم}} || Агар ман пилот мебудам |- | 2010 || {{lang-fa|غول و دوچرخه}} || Ғул ва велосипед |} ===Ҳикояи кӯтоҳ=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 2001 | ''Agahiy-e Nashr-e Alef'' | ''Эълонҳои нашриёти «Алиф»'' |} ==Ҷоизаҳо== * Рӯйхати ифтихории [[IBBY]] (2006): «Императори калимаҳо»<ref>{{Cite web |url=http://www.ibby.org/index.php?id=745 |title=Honour List 2006 |accessdate=2026-05-19 |archivedate=2017-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170808000626/http://www.ibby.org/index.php?id=745 }}</ref> {{Portal |Адабиёти кӯдакона}} {{Authority control}} ==Эзоҳ== {{Эзоҳ}} ==Манбаъ== {{Манбаъ}} {{DEFAULTSORT:Akbarpour, Ahmad}} [[Гурӯҳ: Нависандагони кӯдаконаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1970]] [[Гурӯҳ:Нависандагон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] m8ly9g4cvgd401jwyternxn1ax5r12a 1473286 1473204 2026-05-20T11:48:39Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473286 wikitext text/x-wiki {{Адиб | ном = Аҳмад Акбарпур | номи аслӣ = احمد اکبرپور | тасвир = | таърихи таваллуд = 31.7.1970 | маҳалли таваллуд = [[Эрон]] | фаъолият = [[наср|нависандаи насри кӯтоҳ]], [[шоир]], нависандаи китобҳои кӯдакона | забони асарҳо = [[Забони форсӣ|форсӣ]] | шаҳрвандӣ = {{Парчам|Эрон}} [[Эрон]] }} '''Аҳмад Акбарпур''' ({{lang|fa|احمد اکبرپور}}) ''Ahmad Akbarpūr'' {{IPA|fa|æhˈmæd(-e) ækbærpuːr}}, 31 июли 1970, дар [[Чаҳ Варз]], [[вилояти Форс]], нависандаи роман, муаллифи ҳикояҳои кӯтоҳ ва китобҳои кӯдакона мебошад.<ref>{{Cite web|url=http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201556/http://www.iran-daily.com/1385/2617/html/art.htm |title=Arts & Culture: Children's Literature Near Int'l Standards|website=Iran Daily|date=2006-07-23|archive-date=2007-09-30|access-date=2022-09-28|url-status=dead}}</ref> ==Зиндагинома== Аҳмад Акбарпур 31 июли 1970 дар Чаҳ Варз таваллуд шудааст. Ӯ дараҷаи бакалаврии худро дар риштаи равоншиносӣ аз [[Донишгоҳи Шаҳид Беҳештӣ]] дар Теҳрон гирифтааст. Ӯ фаъолияти адабии худро дар синни 24-солагӣ бо навиштани шеър оғоз кард. Аввалин ва ягона маҷмӯаи шеърии ӯ «Одамони шоми панҷшанбе» соли 1993 нашр шудааст. Шогирди Ризо Бараҳонӣ ва Ҳушанг Голширӣ буд ва баъдан ба навиштани насри наврасон бо услуби постмодернӣ оғоз кард. ==Китобҳо== «Поезди он шаб», ки соли 1999 нашр шуд, ҷоизаи китоби солро аз Вазорати фарҳанги Эрон гирифт. Роман достони духтараки хурдсолеро нақл мекунад, ки модарашро аз даст дода, дар як сафар бо поезд бо як муаллим вохӯрда, гуфтугӯ мекунад.<ref>{{Cite web|url=https://www.publishersweekly.com/9781554981694|title = Children's Book Review: That Night's Train by Ahmad Akbarpour, trans. From the Persian by Majid Saghafi, illus. By Isabelle Arsenault. Groundwood (PGW, dist.), $14.95 (96p) ISBN 978-1-55498-169-4}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> Ин асари кӯтоҳ баъдтар ҳамчун филми телевизионӣ ва инчунин филми киноӣ мутобиқ карда шуд. Китоби «Шаби хуш, фармондеҳ!», ки соли 2002 нашр шуд, бо дастгирии муштараки [[ЮНИСЕФ]] ва Шӯрои китобҳои кӯдаконаи Эрон таҳия гардид. Ин китоб дар бораи зиддиҷангӣ буда, саргузашти кӯдаки маҷрӯҳеро нақл мекунад, ки дар орзуҳояш бо як сарбози душман (ҳамчун бозича) вохӯрда, бо ӯ сӯҳбат мекунад.<ref>{{Cite journal|url=https://www.j-humansciences.com/ojs/index.php/ijhs/article/view/1994/942|title=Fantasy stories trend in works of Ahmad Akbarpour in Iran|journal=Journal of Human Sciences|date=9 August 2012|volume=9|issue=2|pages=641–650|last1=Jalali|first1=Maryam}}</ref> ==Мавзӯъҳо== Дар осораш ӯ мавзӯъҳои тарс, танҳоӣ ва сулҳро баррасӣ мекунад. Дар баъзе асарҳояш, аз ҷумла «Агар ман пилот мебудам», «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Императори калимаҳо» таъсири харобиовари ҷанг ба кӯдаконро нишон медиҳад. ==Тарҷумаҳо== «Шаби хуш, фармондеҳ!» ва «Поезди он шаб» ба забони англисӣ аз ҷониби Groundwood Books дар ИМА ва Канада нашр шудаанд. ==Библиография== ===Шеър=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1993 | ''Mardoman-e Asr-e Panjshanbeh'' | ''Одамони шоми панҷшанбе'' |} ===Китобҳои кӯдакона ва наврасон=== {| class="wikitable sortable" ! Сол !! Номи форсӣ !! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 1997 || {{lang-fa|دنیای گوشه و کنار دفترم}} || Дунёи канорҳои дафтарам |- | 1998 || {{lang-fa|قطار آن شب}} || Поезди он шаб |- | 2001 || {{lang-fa|وقتی ناراحت باشیم، جاده‌ها تمام نمی‌شوند}} || Вақте ғамгинем, роҳҳо тамом намешаванд |- | 2002 || {{lang-fa|امپراتور کلمات}} || Императори калимаҳо |- | 2003 || {{lang-fa|شب بخیر فرمانده!}} || Шаби хуш, фармондеҳ! |- | 2003 || {{lang-fa|من نوکر بابا نیستم}} || Ман хизматгори падарам нестам |- | 2005 || {{lang-fa|رویاهای جنوبی}} || Хобҳои ҷанубӣ |- | 2006 || {{lang-fa|دختری ساکت با پرنده‌های شلوغ}} || Духтари хомӯш бо паррандагони серғавғо |- | 2006 || {{lang-fa|اگر من خلبان بودم}} || Агар ман пилот мебудам |- | 2010 || {{lang-fa|غول و دوچرخه}} || Ғул ва велосипед |} ===Ҳикояи кӯтоҳ=== {| class="wikitable" ! Сол ! Номи форсӣ ! Тарҷумаи тоҷикӣ |- | 2001 | ''Agahiy-e Nashr-e Alef'' | ''Эълонҳои нашриёти «Алиф»'' |} ==Ҷоизаҳо== * Рӯйхати ифтихории [[IBBY]] (2006): «Императори калимаҳо»<ref>{{Cite web |url=http://www.ibby.org/index.php?id=745 |title=Honour List 2006 |accessdate=2026-05-19 |archivedate=2017-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170808000626/http://www.ibby.org/index.php?id=745 }}</ref> {{Portal |Адабиёти кӯдакона}} {{Authority control}} ==Эзоҳ== {{Эзоҳ}} ==Манбаъ== {{Манбаъ}} {{DEFAULTSORT:Akbarpour, Ahmad}} [[Гурӯҳ: Нависандагони кӯдаконаи эронӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1970]] [[Гурӯҳ:Нависандагон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] 3h5u198d50sje8tkx80928l3qj9q0sp 0 331547 1473196 2026-05-19T20:51:41Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 Саҳифаи нав: {{Олим |ном = Баҳодур Сабуров |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25 майи 1944 |зодгоҳ = деҳаи Кӯҳрӯд, ноҳияи Айнӣ, ҶШС Тоҷикистон, СССР |таърихи даргузашт = 30 октябри 2001 |маҳалли даргузашт = Тоҷикист... 1473196 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Баҳодур Сабуров |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25 майи 1944 |зодгоҳ = деҳаи Кӯҳрӯд, ноҳияи Айнӣ, ҶШС Тоҷикистон, СССР |таърихи даргузашт = 30 октябри 2001 |маҳалли даргузашт = Тоҷикистон |шаҳрвандӣ = {{Парчам|СССР}} СССР<br>{{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон |фазои илмӣ = * физикаи молекулӣ |ҷойҳои кор = [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умаров]]<br>[[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур]] |дараҷаи илмӣ = доктори илмҳои физикаю математика |унвонҳои илмӣ = профессор |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]<br>[[Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = ** таҳқиқот дар соҳаи физикаи молекулӣ ва кристаллҳои моеъ |ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Баҳодур Сабуров''' ([[25 май|25 майи]] [[Соли 1944|1944]], деҳаи Кӯҳрӯд, ноҳияи Айнӣ — [[30 октябр|30 октябри]] [[Соли 2001|2001]]) — олими тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика, [[профессор]] ва муҳаққиқ дар соҳаи физикаи молекулӣ. Ӯ яке аз донишмандони шинохтаи тоҷик дар самти физикаи молекулӣ буда, дар рушди илм, тайёр намудани кадрҳои илмӣ ва ташкили озмоишгоҳҳои илмӣ саҳми назаррас гузоштааст. == Зиндагинома == Баҳодур Сабуров 25 майи соли 1944 дар деҳаи Кӯҳрӯди ноҳияи Айнӣ дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Соли 1961 мактаби миёнаро бо медали тилло хатм намуда, ба факултаи физикаю математикаи [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] (ҳоло [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]) дохил шуд. Бо назардошти донишу истеъдоди баланд, пас аз ду соли таҳсил роҳбарияти донишгоҳ ӯро барои идомаи таҳсил ба Донишгоҳи давлатии Ленинград ба номи А. А. Жданов (ҳоло Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург) фиристоданд. Таҳсил дар ин муассисаи бонуфуз шавқу рағбати ӯро ба омӯзиши қонунҳои табиат ва физикаи молекулӣ боз ҳам бештар намуд. Соли 1967 донишгоҳро аз рӯи ихтисоси «Физикаи молекулӣ» хатм карда, фаъолияти меҳнатиашро дар [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ|Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намуд. Баъдан ба сифати тадқиқотчӣ ба Институти физикаи Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург фиристода шуд. Дар ин давра ӯ усулҳои нави тадқиқоти илмиро аз худ намуда, ба корҳои пажӯҳишӣ машғул гардид. == Фаъолияти илмӣ == Соли 1973 Баҳодур Сабуров рисолаи номзадии худро дар соҳаи физикаи молекулӣ ҳимоя кард ва ба Тоҷикистон баргашт. Солҳои 1973–1976 дар Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умаров дар вазифаҳои гуногуни илмӣ фаъолият намуд. Соли 1976 ба кафедраи физикаи [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон|Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур]] ба ҳайси муаллими калон ба кор даъват гардид. Ӯ фаъолияти омӯзгориро бо корҳои илмӣ пайваста, дар рушди заминаи илмии кафедра саҳми калон гузошт. Соли 1991 рисолаи доктории худро дар Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург ҳимоя намуд. Аз соли 1992 ҳамчун профессори кафедраи физикаи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон фаъолият кард. Солҳои 1996–2001 мудири кафедраи физикаи донишгоҳ буд. Дар давраи роҳбарии ӯ дар назди кафедра озмоишгоҳҳои илмӣ ва мактаби илмӣ таъсис дода шуданд, ки барои рушди таҳқиқоти физикӣ ва омода намудани муҳаққиқони ҷавон заминаи муҳим гардиданд. Зери роҳбарии профессор Сабуров 7 рисолаи номзадӣ ва 1 рисолаи докторӣ ҳимоя шудааст. == Узвият ва фаъолияти ҷамъиятӣ == Баҳодур Сабуров аъзои: * Шӯрои махсусгардонидашуда оид ба ҳимояи рисолаҳои докторӣ дар назди [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]; * Шӯрои илмии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур; * Шӯрои координатсионии «Кристаллҳои моеъ» дар назди Академияи илмҳои Федератсияи Россия буд. Шӯрои олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ӯро барои пазируфта шудан ба узвияти вобастаи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] пешниҳод намуда буд, аммо вафоташ имкон надод, ки ин иқдом амалӣ гардад. == Осор == Профессор Баҳодур Сабуров муаллифи зиёда аз 140 мақолаи илмӣ мебошад, ки дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Лаҳистон]], [[Эрон]] ва дигар кишварҳо ба нашр расидаанд. Ӯ ҳамчунин дар ҳаммуаллифӣ бо устодони кафедра барои донишҷӯён ва довталабони муассисаҳои таҳсилоти олӣ 7 дастури методӣ таълиф намудааст. == Осори илмӣ == # Сабуров Б.С., Бабаев А.С., Тиллоев Х.Т., Маллабоев У.М., Тешаев Б.Т. ''Электрические свойства растворов ЭББА'' // В кн.: «Электрические свойства жидких кристаллов». – Душанбе: Ирфон, 1982. – С. 102–107. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Стафеев В.И. ''Влияние стабилизаторов на электрические свойства жидких кристаллов'' // ЕФХ. – 1983. – Т. 7. – С. 2084–2086. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Стафеев В.И. ''Анизотропия электропроводности растворов холестерилстеарата'' // ЖФХ. – 1983. – Т. 7. – С. 2086–2088. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Стафеев В.И. ''Электрические свойства лиотропного ЭББА'' // ЕФХ. – 1983. – Т. 7. – С. 2330–2331. # Сабуров Б.С., Маллабоев У.М., Ковшик А.П., Рюмцев Е.И. ''Молекулярные механизмы дипольной поляризации термотропных жидких кристаллов в радиочастотном диапазоне'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 2. – С. 99–102. # Сабуров Б.С., Маллабоев У.М., Ковшик А.П., Рюмцев Е.И. ''Релаксационные явления и механизмы дипольной поляризации в жидкокристаллических ди-(4-н-гексилокси)бензоатах 2-гидрохинона и нитрогидрохинона'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 3. – С. 157–161. # Сабуров Б.С., Тиллоев Х.Т., Маллабоев У.М. ''Влияние различных органических добавок на низкочастотные электрические параметры нематических жидких кристаллов'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 8. – С. 500–503. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Маллабоев У.М., Тиллоев Х.Т. ''Определение частоты перехода нематического жидкого кристалла от режима электропроводности к диэлектрическому режиму'' // ЖФХ. – 1988. – Т. 62, № 4. – С. 1041–1045. # Шухиев С., Сабуров Б.С., Рюмцев Е.И. ''Влияние рентгеновского излучения на электропроводность термотропных жидких кристаллов'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 8. – С. 502–505. # Сабуров Б.С., Шухиев С., Рюмцев Е.И. ''О механизме дополнительной электропроводности в термотропных жидких кристаллах под действием рентгеновского излучения'' // Доклады АН ТаджССР. – 1988. – Т. 31, № 6. – С. 381–384. == Даргузашт == Баҳодур Сабуров 30 октябри соли 2001 аз олам даргузашт. Ӯ ҳамчун олими донишманд, омӯзгори соҳибмактаб ва шахсияти фидоӣ дар хотири шогирдон, ҳамкорон ва аҳли илм боқӣ мондааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Манбаъ == * https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_000344213/ * https://search.rsl.ru/ru/record/01008034350 * http://www.dslib.net/teplofizika/jelektricheskie-i-teplofizicheskie-svojstva-termotropnyh-zhidkih-kristallov.html [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Физикҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Докторони илмҳои физикаю математика]] [[Гурӯҳ:Профессорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагон соли 1944]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2001]] 4v0zebhyet1sis08z1nsswv6qcm74pe 1473197 1473196 2026-05-19T20:54:13Z Zolfeqar Fatihzadeh 30846 вироишоти сабкӣ, викисозӣ 1473197 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Баҳодур Сабуров |номи аслӣ = |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 25 майи 1944 |зодгоҳ = деҳаи Кӯҳрӯд, ноҳияи Айнӣ, [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон|ҶШС Тоҷикистон]], [[Иттиҳоди Шуравӣ|СССР]] |таърихи даргузашт = 30 октябри 2001 |маҳалли даргузашт = Тоҷикистон |шаҳрвандӣ = {{Парчам|СССР}} СССР<br>{{Парчам|Тоҷикистон}} Тоҷикистон |фазои илмӣ = * физикаи молекулӣ |ҷойҳои кор = [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ|Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умаров]]<br>[[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон|Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур]] |дараҷаи илмӣ = доктори илмҳои физикаю математика |унвонҳои илмӣ = [[профессор]] |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]<br>[[Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = ** таҳқиқот дар соҳаи физикаи молекулӣ ва кристаллҳои моеъ |ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Баҳодур Сабуров''' ([[25 май|25 майи]] [[Соли 1944|1944]], деҳаи Кӯҳрӯд, ноҳияи Айнӣ — [[30 октябр|30 октябри]] [[Соли 2001|2001]]) — олими тоҷик, доктори илмҳои физикаю математика, [[профессор]] ва муҳаққиқ дар соҳаи физикаи молекулӣ. Ӯ яке аз донишмандони шинохтаи тоҷик дар самти физикаи молекулӣ буда, дар рушди илм, тайёр намудани кадрҳои илмӣ ва ташкили озмоишгоҳҳои илмӣ саҳми назаррас гузоштааст. == Зиндагинома == Баҳодур Сабуров 25 майи соли 1944 дар деҳаи Кӯҳрӯди ноҳияи Айнӣ дар оилаи деҳқон ба дунё омадааст. Соли 1961 мактаби миёнаро бо медали тилло хатм намуда, ба факултаи физикаю математикаи [[Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] (ҳоло [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]) дохил шуд. Бо назардошти донишу истеъдоди баланд, пас аз ду соли таҳсил роҳбарияти донишгоҳ ӯро барои идомаи таҳсил ба Донишгоҳи давлатии Ленинград ба номи А. А. Жданов (ҳоло Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург) фиристоданд. Таҳсил дар ин муассисаи бонуфуз шавқу рағбати ӯро ба омӯзиши қонунҳои табиат ва физикаи молекулӣ боз ҳам бештар намуд. Соли 1967 донишгоҳро аз рӯи ихтисоси «Физикаи молекулӣ» хатм карда, фаъолияти меҳнатиашро дар [[Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови АМИТ|Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умарови Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оғоз намуд. Баъдан ба сифати тадқиқотчӣ ба Институти физикаи Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург фиристода шуд. Дар ин давра ӯ усулҳои нави тадқиқоти илмиро аз худ намуда, ба корҳои пажӯҳишӣ машғул гардид. == Фаъолияти илмӣ == Соли 1973 Баҳодур Сабуров рисолаи номзадии худро дар соҳаи физикаи молекулӣ ҳимоя кард ва ба Тоҷикистон баргашт. Солҳои 1973–1976 дар Институти физикаю техникаи ба номи С. У. Умаров дар вазифаҳои гуногуни илмӣ фаъолият намуд. Соли 1976 ба кафедраи физикаи [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон|Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур]] ба ҳайси муаллими калон ба кор даъват гардид. Ӯ фаъолияти омӯзгориро бо корҳои илмӣ пайваста, дар рушди заминаи илмии кафедра саҳми калон гузошт. Соли 1991 рисолаи доктории худро дар Донишгоҳи давлатии Санкт-Петербург ҳимоя намуд. Аз соли 1992 ҳамчун профессори кафедраи физикаи Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон фаъолият кард. Солҳои 1996–2001 мудири кафедраи физикаи донишгоҳ буд. Дар давраи роҳбарии ӯ дар назди кафедра озмоишгоҳҳои илмӣ ва мактаби илмӣ таъсис дода шуданд, ки барои рушди таҳқиқоти физикӣ ва омода намудани муҳаққиқони ҷавон заминаи муҳим гардиданд. Зери роҳбарии профессор Сабуров 7 рисолаи номзадӣ ва 1 рисолаи докторӣ ҳимоя шудааст. == Узвият ва фаъолияти ҷамъиятӣ == Баҳодур Сабуров аъзои: * Шӯрои махсусгардонидашуда оид ба ҳимояи рисолаҳои докторӣ дар назди [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]; * Шӯрои илмии Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур; * Шӯрои координатсионии «Кристаллҳои моеъ» дар назди Академияи илмҳои Федератсияи Россия буд. Шӯрои олимони Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ӯро барои пазируфта шудан ба узвияти вобастаи [[Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон]] пешниҳод намуда буд, аммо вафоташ имкон надод, ки ин иқдом амалӣ гардад. == Осор == Профессор Баҳодур Сабуров муаллифи зиёда аз 140 мақолаи илмӣ мебошад, ки дар маҷаллаҳои илмии ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Лаҳистон]], [[Эрон]] ва дигар кишварҳо ба нашр расидаанд. Ӯ ҳамчунин дар ҳаммуаллифӣ бо устодони кафедра барои донишҷӯён ва довталабони муассисаҳои таҳсилоти олӣ 7 дастури методӣ таълиф намудааст. == Осори илмӣ == # Сабуров Б.С., Бабаев А.С., Тиллоев Х.Т., Маллабоев У.М., Тешаев Б.Т. ''Электрические свойства растворов ЭББА'' // В кн.: «Электрические свойства жидких кристаллов». – Душанбе: Ирфон, 1982. – С. 102–107. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Стафеев В.И. ''Влияние стабилизаторов на электрические свойства жидких кристаллов'' // ЕФХ. – 1983. – Т. 7. – С. 2084–2086. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Стафеев В.И. ''Анизотропия электропроводности растворов холестерилстеарата'' // ЖФХ. – 1983. – Т. 7. – С. 2086–2088. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Стафеев В.И. ''Электрические свойства лиотропного ЭББА'' // ЕФХ. – 1983. – Т. 7. – С. 2330–2331. # Сабуров Б.С., Маллабоев У.М., Ковшик А.П., Рюмцев Е.И. ''Молекулярные механизмы дипольной поляризации термотропных жидких кристаллов в радиочастотном диапазоне'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 2. – С. 99–102. # Сабуров Б.С., Маллабоев У.М., Ковшик А.П., Рюмцев Е.И. ''Релаксационные явления и механизмы дипольной поляризации в жидкокристаллических ди-(4-н-гексилокси)бензоатах 2-гидрохинона и нитрогидрохинона'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 3. – С. 157–161. # Сабуров Б.С., Тиллоев Х.Т., Маллабоев У.М. ''Влияние различных органических добавок на низкочастотные электрические параметры нематических жидких кристаллов'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 8. – С. 500–503. # Бабаев А.С., Сабуров Б.С., Маллабоев У.М., Тиллоев Х.Т. ''Определение частоты перехода нематического жидкого кристалла от режима электропроводности к диэлектрическому режиму'' // ЖФХ. – 1988. – Т. 62, № 4. – С. 1041–1045. # Шухиев С., Сабуров Б.С., Рюмцев Е.И. ''Влияние рентгеновского излучения на электропроводность термотропных жидких кристаллов'' // Доклады АН ТаджССР. – 1987. – Т. 30, № 8. – С. 502–505. # Сабуров Б.С., Шухиев С., Рюмцев Е.И. ''О механизме дополнительной электропроводности в термотропных жидких кристаллах под действием рентгеновского излучения'' // Доклады АН ТаджССР. – 1988. – Т. 31, № 6. – С. 381–384. == Даргузашт == Баҳодур Сабуров 30 октябри соли 2001 аз олам даргузашт. Ӯ ҳамчун олими донишманд, омӯзгори соҳибмактаб ва шахсияти фидоӣ дар хотири шогирдон, ҳамкорон ва аҳли илм боқӣ мондааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Манбаъ == * https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_000344213/ * https://search.rsl.ru/ru/record/01008034350 * http://www.dslib.net/teplofizika/jelektricheskie-i-teplofizicheskie-svojstva-termotropnyh-zhidkih-kristallov.html [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Физикҳои тоҷик]] [[Гурӯҳ:Докторони илмҳои физикаю математика]] [[Гурӯҳ:Профессорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Айнӣ]] [[Гурӯҳ:Зодагон соли 1944]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2001]] d67jmaeocl68fqi5f0jz4rkx9qoaem6 0 331548 1473208 2026-05-20T04:04:42Z Сунатулло Сафарзода 108676 Саҳифаи нав: Иллият ({{lang-ar|علِّیة аз علّة}} – сабаб, айб, камбудӣ, дард, беморӣ) — шинохти ҳастӣ (мавҷудот) ва исбот ё инкори вуҷуди Худо бо усули сабабият. Асли иллият яке аз бунёдитарин усули бетағйири низоми ҳастӣ буда, баёнгари робитаи вуҷудии миёни иллат ва маълул аст... 1473208 wikitext text/x-wiki Иллият ({{lang-ar|علِّیة аз علّة}} – сабаб, айб, камбудӣ, дард, беморӣ) — шинохти ҳастӣ (мавҷудот) ва исбот ё инкори вуҷуди Худо бо усули сабабият. Асли иллият яке аз бунёдитарин усули бетағйири низоми ҳастӣ буда, баёнгари робитаи вуҷудии миёни иллат ва маълул аст ва ин асл яке аз усули ақлиест, ки баён медорад: чизе нест, ки вуҷуди он аз иллат бебаҳра бошад. Яъне, қонуни иллият ва сабабият таъкид бар он мекунад, ки дар ҳамаи корҳои ҷаҳон назму тартибе вуҷуд дорад ва пайдоиши ҳар як падида марбут ба амрест ва байни ду чиз робита вуҷуд дорад. Мавзӯи иллият дар фалсфаи бостон як ҷузъи мовароуттабиа будааст. Нахустин файласуфоне, ки ба таври густарда мафҳуми иллият ро дар навиштаҳои худ матраҳ карданд, Афлотун ва Арасту буданд. Арасту бо матраҳ кардани мафҳуми «иллати ғоӣ» саъй кард аз иллият ба унвони бурҳоне барои исботи вуҷуди Худо баҳра гирад. Бархе файласуфони мусулмон низ иллати ғоиро «иллату-л-иллал» ва «ғояту-л-ғоёт» номидаанд ва дар исботи Худо ба он такя кардаанд. Асли иллият зербинои фалсафаи Ибни Синоро ташкил медиҳад. Ӯ иллиятро аз масъалаҳои аввалиндараҷаи фалсафа медонад ва иллату маълулро ҳамчун аразҳои зотӣ матраҳ мекунад. Ӯ Худовандро ҳам иллату Холиқи ҳастӣ ва ҳам иллати бақои он медонад. Ба назари ӯ, Худованд ҳамчун Воҷибулвуҷуд ба ҳеч мавҷуди дигаре вобаста нест, аммо мумкиноти вуҷуд рабт ва тааллуқ ба Воҷибулвуҷуд доранд ва дар ҳудус ва бақо ниёзманди вуҷуди Воҷибанд. Аммо аксарияти мутакаллимони ашъарӣ иллиятро инкор кардаанд. Ба назари онҳо Худованд моликест, ки қудрати мутлақи Ӯ саросари гетиро фаро гирифтааст ва ҳеч ҷое аз низоми ҳастӣ аз султаи қудрати Ӯ хориҷ нест. Ба андешаи Муҳаммад Ғаззолӣ таваккул ба Худо ба ду сабаб заиф мешавад: 1. Эътиқод ба фоилияти ҷамодот. 2. Эътиқод ба ихтиёри инсон. Ба назари вай, ҳар ду эътиқод фосиданд, зеро ҳайвоноту ҷамодот таҳти қабзаи Худованд қарор доранд, ҳаммонанди тасхири қалам дар дасти котиб. Ӯ дар мафҳуми таваккул инкори иллияти фоилӣ аз ашёи табииро ҷой медиҳад. Яке аз муҳимтарин сабабе, ки боис шудааст то Ғаззолӣ иллиятро рад кунад, омӯзаи муъҷиза аст. Ба андешаи ӯ, муъҷиза бо иродаи илоҳӣ рабт дорад ва фоили муъҷиза иродаи мустақими илоҳӣ аст. Яъне, агар касе муътақид бошад, ки оташ ҳама чизро месӯзонад, пас бовар намекунад, ки агар Иброҳими Халилуллоҳ дар оташ андохта шавад, намесӯзад. Ғаззолӣ ҳар гуна рабти иллиятро бо падидаҳои табиат инкор мекунад, то ин ки барои муъҷизаи Худованд дар раванди падидаҳои одии табиат ҷой боқӣ бошад. Ба назари ӯ, иллат ё фоил ҳамеша дорои илму огоҳӣ аст ва чун мавҷудоти табиӣ аз илму огоҳӣ бархӯрдор нестанд, бинобар ин унвони фоил ё иллатро наметавон ба ҳеч яке аз мавҷудоти табиӣ нисбат дод. Абубакр Муҳаммади Боқилонӣ дар радди иллияти табиӣ мегӯяд, ки ҳарорату бурудат ва амсоли он аъроз ҳастанд ва аърозро раво нест, ки феълеро анҷом диҳанд, зеро фоил бояд зинда, олим, қодир ва мурид бошад ва чун аъроз ҳеч кадом аз ин вижагиҳои фоилиятро надоранд, бинобар ин аъроз фоил нестанд. Ба андешаи Б. Рассел «Агар ҳар чизе далелу иллате дошта бошад, пас вуҷуди Худованд ҳам бояд иллату далел дошта бошад. Агар чизе битавонад бидуни далелу иллате вуҷуд пайдо кунад, баҳс дар бораи вуҷуди Худо бефоида хоҳад буд, зеро вуҷуди табиат низ бидуни иллат мумкин аст». Тибқи биниши Ҷ. Ҳосперс «Фарз кардем, ки мо битавонем ин пурсишро, ки «Оё ҷаҳон ба унвони як кулл иллате дорад?», чунин посух диҳем, ки иллати он Худо аст. Аммо ин пурсиш, ки «Иллати Худо чист?» иҷтинобнопазир аст. Бисёре аз кӯдакону наврасон бо парешонии зиёд аз волиидайни худ ин пурсишро матраҳ мекунанд...». Дар ин тақрир нахуст фарз шудааст, ки ҳар чизе маълули чизи дигарест, вале он гоҳ бо баёни ин ки Худованд ҳамон иллати аввал аст, худро низ нақз мекунад. Ҳам мегӯяд, ки иллати номаълуле вуҷуд дорад ва ҳам муддаӣ аст, ки як иллате, яъне Худо, даркор аст. Бурҳони иллият ин пурсишро бармеангезад, ки «Иллати Худо чист?», «Чаро бояд ин силсила дар Худо мутаваққиф шавад?», «Магар хилофи мумкинот аст, ки дар ҷое қаблтар, масалан бо пайдоии худи ҷаҳон поён бипазирад?». Д. Ҳюм ҳеч гуна мабдаи фаротаҷрибӣ дар боби шинохтро ба расмият намешиносад ва иллиятро низ дорои хостгоҳи таҷрибӣ медонад, то битавонад онро ба ҳавзаи илм ворид намояд. Ба назари ӯ ҳеч ду воқеае ҳаргиз айнан такрори якдигар нестанд, ҳеч шайъ ё чизе нест, ки аз ин лаҳза то лаҳзаи баъд дақиқан бар як ҳол боқӣ бимонад. Ду тақрири иллият вуҷуд дорад. 1. Вуҷуди ҳар чиз дар ҷаҳон ба чизҳое дигар вобаста аст, ки ин вуҷуд тавассути онҳо тавзеҳ дода мешавад. Аммо агар ин силсила бепоён бошад, ин тавзеҳ пайваста ба таъхир меафтад ва дар ниҳоят ҳеч чизе ташреҳ намеёбад. Аз ин рӯ, ҷаҳон танҳо ҳангоме фаҳмида хоҳад шуд, ки ин силсила ба вуҷуде хатм шавад, ки худ ба ҳеч чиз вобаста набошад (ба таъбири Томаи Аквинӣ). 2. Ҳар маълуле иллате дорад ва чун давру тасалсул ботил аст, иллату-л-иллал вуҷуд дорад. Инчунин, чанд назарияи иллият вуҷуд дорад: 1. Назарияи хилоф. 2. Назарияи иллат ва маълули эҳтимолӣ. 3. Назарияи иштиқоқ. 4. Назарияи иллияти низомнок. Бисёре аз файласуфон муътақиданд, ки робитаи иллият амрест бебаҳс ва истидлолнопазирии он халале дар эътибору истеҳкоми он ворид намесозад. Муҳаммад Ҳусайн Таботабоӣ бар он аст, ки ошноӣ бо робитаи иллият ибтидо бо илми ҳузурӣ идрок мешавад ва сипас ба мавридҳои мушобеҳи хориҷӣ интишор меёбад. Ҷаводии Омулӣ бар он аст, ки иллият на исботи мумкин аст ва на инкори он, зеро ки ҳар истидлоле дар гарави пазириши иллият муқаддамот барои натиҷа аст. Ба назари ӯ интиқодоти Ҳюм роҳи ҳар гуна тафаккурро мебандад ва ба тариқи мушобеҳ тартиб додани бурҳоне бар пояи иллият низ нодуруст аст. Ӯ на танҳо интиқодоти Ҳюмро нодуруст мехонад, балки дифоъ аз бурҳони иллиятро низ нодуруст медонад. Дар таълимоти фалсафии Ғарб, бархилофи Шарқ, таърифи иллият дорои мафҳуми воҳиде нест ва таърифҳои гуногун дорад. Бо муқоисаи таърифи иллият байни мутафаккирони Шарқу Ғарб дармеёбем, ки иллият дар Шарқ ба маънои эҳтиёҷи маълул дар вуҷудаш ба иллат аст, ҳам ҳудусан ва ҳам бақоан. Вале мутафаккирони Ғарб иллиятро ҳамчун ояндабинӣ тавзеҳ дода, боиси дар ҳиҷоб мондани ҳақиқати асли иллият шудаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иллият|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Фалсафа]] 20u1bt6at3l7szj6xvoupc9nz8i9lcb 1473214 1473208 2026-05-20T04:14:50Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473214 wikitext text/x-wiki '''Иллият''' ({{lang-ar|علِّیة аз علّة}} – сабаб, айб, камбудӣ, дард, беморӣ) — шинохти ҳастӣ (мавҷудот) ва исбот ё инкори вуҷуди [[Худо]] бо усули сабабият. Асли иллият яке аз бунёдитарин усули бетағйири низоми ҳастӣ буда, баёнгари робитаи вуҷудии миёни иллат ва маълул аст ва ин асл яке аз усули ақлиест, ки баён медорад: чизе нест, ки вуҷуди он аз иллат бебаҳра бошад. Яъне, қонуни иллият ва сабабият таъкид бар он мекунад, ки дар ҳамаи корҳои ҷаҳон назму тартибе вуҷуд дорад ва пайдоиши ҳар як падида марбут ба амрест ва байни ду чиз робита вуҷуд дорад. == Таърих == Мавзӯи иллият дар [[фалсафа]]<nowiki/>и [[бостон]] як ҷузъи мовароуттабиа будааст. Нахустин файласуфоне, ки ба таври густарда мафҳуми иллият ро дар навиштаҳои худ матраҳ карданд, [[Афлотун]] ва [[Арасту|Арасту б]]<nowiki/>уданд. Арасту бо матраҳ кардани мафҳуми «иллати ғоӣ» саъй кард аз иллият ба унвони бурҳоне барои исботи вуҷуди Худо баҳра гирад. Бархе файласуфони мусулмон низ иллати ғоиро «иллату-л-иллал» ва «ғояту-л-ғоёт» номидаанд ва дар исботи Худо ба он такя кардаанд. Асли иллият зербинои фалсафаи [[Ибни Сино]]<nowiki/>ро ташкил медиҳад. Ӯ иллиятро аз масъалаҳои аввалиндараҷаи фалсафа медонад ва иллату маълулро ҳамчун аразҳои зотӣ матраҳ мекунад. Ӯ Худовандро ҳам иллату Холиқи ҳастӣ ва ҳам иллати бақои он медонад. Ба назари ӯ, Худованд ҳамчун Воҷибулвуҷуд ба ҳеч мавҷуди дигаре вобаста нест, аммо мумкиноти вуҷуд рабт ва тааллуқ ба Воҷибулвуҷуд доранд ва дар ҳудус ва бақо ниёзманди вуҷуди Воҷибанд. Аммо аксарияти мутакаллимони ашъарӣ иллиятро инкор кардаанд. Ба назари онҳо Худованд моликест, ки қудрати мутлақи Ӯ саросари гетиро фаро гирифтааст ва ҳеч ҷое аз низоми ҳастӣ аз султаи қудрати Ӯ хориҷ нест. Ба андешаи Муҳаммад Ғаззолӣ таваккул ба Худо ба ду сабаб заиф мешавад: 1. Эътиқод ба фоилияти ҷамодот. 2. Эътиқод ба ихтиёри инсон. Ба назари вай, ҳар ду эътиқод фосиданд, зеро ҳайвоноту ҷамодот таҳти қабзаи Худованд қарор доранд, ҳаммонанди тасхири қалам дар дасти котиб. Ӯ дар мафҳуми таваккул инкори иллияти фоилӣ аз ашёи табииро ҷой медиҳад. Яке аз муҳимтарин сабабе, ки боис шудааст то Ғаззолӣ иллиятро рад кунад, омӯзаи муъҷиза аст. Ба андешаи ӯ, муъҷиза бо иродаи илоҳӣ рабт дорад ва фоили муъҷиза иродаи мустақими илоҳӣ аст. Яъне, агар касе муътақид бошад, ки оташ ҳама чизро месӯзонад, пас бовар намекунад, ки агар Иброҳими Халилуллоҳ дар оташ андохта шавад, намесӯзад. Ғаззолӣ ҳар гуна рабти иллиятро бо падидаҳои табиат инкор мекунад, то ин ки барои муъҷизаи Худованд дар раванди падидаҳои одии табиат ҷой боқӣ бошад. Ба назари ӯ, иллат ё фоил ҳамеша дорои илму огоҳӣ аст ва чун мавҷудоти табиӣ аз илму огоҳӣ бархӯрдор нестанд, бинобар ин унвони фоил ё иллатро наметавон ба ҳеч яке аз мавҷудоти табиӣ нисбат дод. Абубакр Муҳаммади Боқилонӣ дар радди иллияти табиӣ мегӯяд, ки ҳарорату бурудат ва амсоли он аъроз ҳастанд ва аърозро раво нест, ки феълеро анҷом диҳанд, зеро фоил бояд зинда, олим, қодир ва мурид бошад ва чун аъроз ҳеч кадом аз ин вижагиҳои фоилиятро надоранд, бинобар ин аъроз фоил нестанд. Ба андешаи Б. Рассел «Агар ҳар чизе далелу иллате дошта бошад, пас вуҷуди Худованд ҳам бояд иллату далел дошта бошад. Агар чизе битавонад бидуни далелу иллате вуҷуд пайдо кунад, баҳс дар бораи вуҷуди Худо бефоида хоҳад буд, зеро вуҷуди табиат низ бидуни иллат мумкин аст». Тибқи биниши Ҷ. Ҳосперс «Фарз кардем, ки мо битавонем ин пурсишро, ки «Оё ҷаҳон ба унвони як кулл иллате дорад?», чунин посух диҳем, ки иллати он Худо аст. Аммо ин пурсиш, ки «Иллати Худо чист?» иҷтинобнопазир аст. Бисёре аз кӯдакону наврасон бо парешонии зиёд аз волиидайни худ ин пурсишро матраҳ мекунанд...». Дар ин тақрир нахуст фарз шудааст, ки ҳар чизе маълули чизи дигарест, вале он гоҳ бо баёни ин ки Худованд ҳамон иллати аввал аст, худро низ нақз мекунад. Ҳам мегӯяд, ки иллати номаълуле вуҷуд дорад ва ҳам муддаӣ аст, ки як иллате, яъне Худо, даркор аст. Бурҳони иллият ин пурсишро бармеангезад, ки «Иллати Худо чист?», «Чаро бояд ин силсила дар Худо мутаваққиф шавад?», «Магар хилофи мумкинот аст, ки дар ҷое қаблтар, масалан бо пайдоии худи ҷаҳон поён бипазирад?». Д. Ҳюм ҳеч гуна мабдаи фаротаҷрибӣ дар боби шинохтро ба расмият намешиносад ва иллиятро низ дорои хостгоҳи таҷрибӣ медонад, то битавонад онро ба ҳавзаи илм ворид намояд. Ба назари ӯ ҳеч ду воқеае ҳаргиз айнан такрори якдигар нестанд, ҳеч шайъ ё чизе нест, ки аз ин лаҳза то лаҳзаи баъд дақиқан бар як ҳол боқӣ бимонад. == Тариқаҳои иллият == Ду тақрири иллият вуҷуд дорад. 1. Вуҷуди ҳар чиз дар ҷаҳон ба чизҳое дигар вобаста аст, ки ин вуҷуд тавассути онҳо тавзеҳ дода мешавад. Аммо агар ин силсила бепоён бошад, ин тавзеҳ пайваста ба таъхир меафтад ва дар ниҳоят ҳеч чизе ташреҳ намеёбад. Аз ин рӯ, ҷаҳон танҳо ҳангоме фаҳмида хоҳад шуд, ки ин силсила ба вуҷуде хатм шавад, ки худ ба ҳеч чиз вобаста набошад (ба таъбири Томаи Аквинӣ). 2. Ҳар маълуле иллате дорад ва чун давру тасалсул ботил аст, иллату-л-иллал вуҷуд дорад. Инчунин, чанд назарияи иллият вуҷуд дорад: 1. Назарияи хилоф. 2. Назарияи иллат ва маълули эҳтимолӣ. 3. Назарияи иштиқоқ. 4. Назарияи иллияти низомнок. Бисёре аз файласуфон муътақиданд, ки робитаи иллият амрест бебаҳс ва истидлолнопазирии он халале дар эътибору истеҳкоми он ворид намесозад. Муҳаммад Ҳусайн Таботабоӣ бар он аст, ки ошноӣ бо робитаи иллият ибтидо бо илми ҳузурӣ идрок мешавад ва сипас ба мавридҳои мушобеҳи хориҷӣ интишор меёбад. Ҷаводии Омулӣ бар он аст, ки иллият на исботи мумкин аст ва на инкори он, зеро ки ҳар истидлоле дар гарави пазириши иллият муқаддамот барои натиҷа аст. Ба назари ӯ интиқодоти Ҳюм роҳи ҳар гуна тафаккурро мебандад ва ба тариқи мушобеҳ тартиб додани бурҳоне бар пояи иллият низ нодуруст аст. Ӯ на танҳо интиқодоти Ҳюмро нодуруст мехонад, балки дифоъ аз бурҳони иллиятро низ нодуруст медонад. Дар таълимоти фалсафии Ғарб, бархилофи Шарқ, таърифи иллият дорои мафҳуми воҳиде нест ва таърифҳои гуногун дорад. Бо муқоисаи таърифи иллият байни мутафаккирони Шарқу Ғарб дармеёбем, ки иллият дар Шарқ ба маънои эҳтиёҷи маълул дар вуҷудаш ба иллат аст, ҳам ҳудусан ва ҳам бақоан. Вале мутафаккирони Ғарб иллиятро ҳамчун ояндабинӣ тавзеҳ дода, боиси дар ҳиҷоб мондани ҳақиқати асли иллият шудаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иллият|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Фалсафа]] kpwj4fwmgfnm9f00qpxc0jfuymox2n4 1473217 1473214 2026-05-20T04:15:28Z Сунатулло Сафарзода 108676 1473217 wikitext text/x-wiki '''Иллият''' ({{lang-ar|علِّیة аз علّة}} – сабаб, айб, камбудӣ, дард, беморӣ) — шинохти ҳастӣ (мавҷудот) ва исбот ё инкори вуҷуди [[Худо]] бо усули сабабият. Асли иллият яке аз бунёдитарин усули бетағйири низоми ҳастӣ буда, баёнгари робитаи вуҷудии миёни иллат ва маълул аст ва ин асл яке аз усули ақлиест, ки баён медорад: чизе нест, ки вуҷуди он аз иллат бебаҳра бошад. Яъне, қонуни иллият ва сабабият таъкид бар он мекунад, ки дар ҳамаи корҳои ҷаҳон назму тартибе вуҷуд дорад ва пайдоиши ҳар як падида марбут ба амрест ва байни ду чиз робита вуҷуд дорад. == Таърих == Мавзӯи иллият дар [[фалсафа]]<nowiki/>и [[бостон]] як ҷузъи мовароуттабиа будааст. Нахустин файласуфоне, ки ба таври густарда мафҳуми иллият ро дар навиштаҳои худ матраҳ карданд, [[Афлотун]] ва [[Арасту|Арасту б]]<nowiki/>уданд. Арасту бо матраҳ кардани мафҳуми «иллати ғоӣ» саъй кард аз иллият ба унвони бурҳоне барои исботи вуҷуди Худо баҳра гирад. Бархе файласуфони мусулмон низ иллати ғоиро «иллату-л-иллал» ва «ғояту-л-ғоёт» номидаанд ва дар исботи Худо ба он такя кардаанд. Асли иллият зербинои фалсафаи [[Ибни Сино]]<nowiki/>ро ташкил медиҳад. Ӯ иллиятро аз масъалаҳои аввалиндараҷаи фалсафа медонад ва иллату маълулро ҳамчун аразҳои зотӣ матраҳ мекунад. Ӯ Худовандро ҳам иллату Холиқи ҳастӣ ва ҳам иллати бақои он медонад. Ба назари ӯ, Худованд ҳамчун Воҷибулвуҷуд ба ҳеч мавҷуди дигаре вобаста нест, аммо мумкиноти вуҷуд рабт ва тааллуқ ба Воҷибулвуҷуд доранд ва дар ҳудус ва бақо ниёзманди вуҷуди Воҷибанд. Аммо аксарияти мутакаллимони ашъарӣ иллиятро инкор кардаанд. Ба назари онҳо Худованд моликест, ки қудрати мутлақи Ӯ саросари гетиро фаро гирифтааст ва ҳеч ҷое аз низоми ҳастӣ аз султаи қудрати Ӯ хориҷ нест. Ба андешаи Муҳаммад Ғаззолӣ таваккул ба Худо ба ду сабаб заиф мешавад: 1. Эътиқод ба фоилияти ҷамодот. 2. Эътиқод ба ихтиёри инсон. Ба назари вай, ҳар ду эътиқод фосиданд, зеро ҳайвоноту ҷамодот таҳти қабзаи Худованд қарор доранд, ҳаммонанди тасхири қалам дар дасти котиб. Ӯ дар мафҳуми таваккул инкори иллияти фоилӣ аз ашёи табииро ҷой медиҳад. Яке аз муҳимтарин сабабе, ки боис шудааст то Ғаззолӣ иллиятро рад кунад, омӯзаи муъҷиза аст. Ба андешаи ӯ, муъҷиза бо иродаи илоҳӣ рабт дорад ва фоили муъҷиза иродаи мустақими илоҳӣ аст. Яъне, агар касе муътақид бошад, ки оташ ҳама чизро месӯзонад, пас бовар намекунад, ки агар Иброҳими Халилуллоҳ дар оташ андохта шавад, намесӯзад. Ғаззолӣ ҳар гуна рабти иллиятро бо падидаҳои табиат инкор мекунад, то ин ки барои муъҷизаи Худованд дар раванди падидаҳои одии табиат ҷой боқӣ бошад. Ба назари ӯ, иллат ё фоил ҳамеша дорои илму огоҳӣ аст ва чун мавҷудоти табиӣ аз илму огоҳӣ бархӯрдор нестанд, бинобар ин унвони фоил ё иллатро наметавон ба ҳеч яке аз мавҷудоти табиӣ нисбат дод. Абубакр Муҳаммади Боқилонӣ дар радди иллияти табиӣ мегӯяд, ки ҳарорату бурудат ва амсоли он аъроз ҳастанд ва аърозро раво нест, ки феълеро анҷом диҳанд, зеро фоил бояд зинда, олим, қодир ва мурид бошад ва чун аъроз ҳеч кадом аз ин вижагиҳои фоилиятро надоранд, бинобар ин аъроз фоил нестанд. Ба андешаи Б. Рассел «Агар ҳар чизе далелу иллате дошта бошад, пас вуҷуди Худованд ҳам бояд иллату далел дошта бошад. Агар чизе битавонад бидуни далелу иллате вуҷуд пайдо кунад, баҳс дар бораи вуҷуди Худо бефоида хоҳад буд, зеро вуҷуди табиат низ бидуни иллат мумкин аст». Тибқи биниши Ҷ. Ҳосперс «Фарз кардем, ки мо битавонем ин пурсишро, ки «Оё ҷаҳон ба унвони як кулл иллате дорад?», чунин посух диҳем, ки иллати он Худо аст. Аммо ин пурсиш, ки «Иллати Худо чист?» иҷтинобнопазир аст. Бисёре аз кӯдакону наврасон бо парешонии зиёд аз волиидайни худ ин пурсишро матраҳ мекунанд...». Дар ин тақрир нахуст фарз шудааст, ки ҳар чизе маълули чизи дигарест, вале он гоҳ бо баёни ин ки Худованд ҳамон иллати аввал аст, худро низ нақз мекунад. Ҳам мегӯяд, ки иллати номаълуле вуҷуд дорад ва ҳам муддаӣ аст, ки як иллате, яъне Худо, даркор аст. Бурҳони иллият ин пурсишро бармеангезад, ки «Иллати Худо чист?», «Чаро бояд ин силсила дар Худо мутаваққиф шавад?», «Магар хилофи мумкинот аст, ки дар ҷое қаблтар, масалан бо пайдоии худи ҷаҳон поён бипазирад?». Д. Ҳюм ҳеч гуна мабдаи фаротаҷрибӣ дар боби шинохтро ба расмият намешиносад ва иллиятро низ дорои хостгоҳи таҷрибӣ медонад, то битавонад онро ба ҳавзаи илм ворид намояд. Ба назари ӯ ҳеч ду воқеае ҳаргиз айнан такрори якдигар нестанд, ҳеч шайъ ё чизе нест, ки аз ин лаҳза то лаҳзаи баъд дақиқан бар як ҳол боқӣ бимонад. == Тариқаҳои иллият == Ду тақрири иллият вуҷуд дорад. 1. Вуҷуди ҳар чиз дар ҷаҳон ба чизҳое дигар вобаста аст, ки ин вуҷуд тавассути онҳо тавзеҳ дода мешавад. Аммо агар ин силсила бепоён бошад, ин тавзеҳ пайваста ба таъхир меафтад ва дар ниҳоят ҳеч чизе ташреҳ намеёбад. Аз ин рӯ, ҷаҳон танҳо ҳангоме фаҳмида хоҳад шуд, ки ин силсила ба вуҷуде хатм шавад, ки худ ба ҳеч чиз вобаста набошад (ба таъбири Томаи Аквинӣ). 2. Ҳар маълуле иллате дорад ва чун давру тасалсул ботил аст, иллату-л-иллал вуҷуд дорад. Инчунин, чанд назарияи иллият вуҷуд дорад: 1. Назарияи хилоф. 2. Назарияи иллат ва маълули эҳтимолӣ. 3. Назарияи иштиқоқ. 4. Назарияи иллияти низомнок. Бисёре аз файласуфон муътақиданд, ки робитаи иллият амрест бебаҳс ва истидлолнопазирии он халале дар эътибору истеҳкоми он ворид намесозад. Муҳаммад Ҳусайн Таботабоӣ бар он аст, ки ошноӣ бо робитаи иллият ибтидо бо илми ҳузурӣ идрок мешавад ва сипас ба мавридҳои мушобеҳи хориҷӣ интишор меёбад. Ҷаводии Омулӣ бар он аст, ки иллият на исботи мумкин аст ва на инкори он, зеро ки ҳар истидлоле дар гарави пазириши иллият муқаддамот барои натиҷа аст. Ба назари ӯ интиқодоти Ҳюм роҳи ҳар гуна тафаккурро мебандад ва ба тариқи мушобеҳ тартиб додани бурҳоне бар пояи иллият низ нодуруст аст. Ӯ на танҳо интиқодоти Ҳюмро нодуруст мехонад, балки дифоъ аз бурҳони иллиятро низ нодуруст медонад. Дар таълимоти фалсафии Ғарб, бархилофи Шарқ, таърифи иллият дорои мафҳуми воҳиде нест ва таърифҳои гуногун дорад. Бо муқоисаи таърифи иллият байни мутафаккирони Шарқу Ғарб дармеёбем, ки иллият дар Шарқ ба маънои эҳтиёҷи маълул дар вуҷудаш ба иллат аст, ҳам ҳудусан ва ҳам бақоан. Вале мутафаккирони Ғарб иллиятро ҳамчун ояндабинӣ тавзеҳ дода, боиси дар ҳиҷоб мондани ҳақиқати асли иллият шудаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иллият|7|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Фалсафа]] pjkonqjfw7nlvygnu87mv7o9sy8ki1u 0 331549 1473210 2026-05-20T04:12:11Z VASHGIRD 8035 Саҳифаи нав: '''«Мафотеҳу-л-улум»'''  مفاتيح العلوم («Калидҳои илмҳо»), яке аз қадимтарин донишномаҳои арабӣ, ки ''[[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]]'' байни солҳои 977–982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таъ... 1473210 wikitext text/x-wiki '''«Мафотеҳу-л-улум»'''  مفاتيح العلوم («Калидҳои илмҳо»), яке аз қадимтарин донишномаҳои арабӣ, ки ''[[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]]'' байни солҳои 977–982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969–83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. gx12bwedlwzfp1sb2l77a299s25a66x 1473211 1473210 2026-05-20T04:13:30Z VASHGIRD 8035 1473211 wikitext text/x-wiki '''«Мафотеҳу-л-улум»''' ({{lang-ar|مفاتيح العلوم}} — «Калидҳои илмҳо»), яке аз қадимтарин донишномаҳои арабӣ, ки [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]] байни солҳои 977—982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969-83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо з рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо]] cglz0fo28rmng8eujy2op7buxqgsth8 1473212 1473211 2026-05-20T04:13:41Z VASHGIRD 8035 1473212 wikitext text/x-wiki '''«Мафотеҳу-л-улум»''' ({{lang-ar|مفاتيح العلوم}} — «Калидҳои илмҳо»), яке аз қадимтарин донишномаҳои арабӣ, ки [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]] байни солҳои 977—982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969-83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо]] cq9zeybasoqz7th1atsn1e7j3238ekb 1473213 1473212 2026-05-20T04:13:54Z VASHGIRD 8035 1473213 wikitext text/x-wiki '''«Мафотеҳу-л-улум»''' ({{lang-ar|مفاتيح العلوم}} — «Калидҳои илмҳо») — яке аз қадимтарин [[донишнома]]ҳои арабӣ, ки [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]] байни солҳои 977—982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969-83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо]] t1hwjvl297teye2oazq3ebqcgspd6so 1473215 1473213 2026-05-20T04:14:53Z VASHGIRD 8035 1473215 wikitext text/x-wiki {{Асар}} '''«Мафотеҳу-л-улум»''' ({{lang-ar|مفاتيح العلوم}} — «Калидҳои илмҳо») — яке аз қадимтарин [[донишнома]]ҳои арабӣ, ки [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]] байни солҳои 977—982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969-83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо]] hsjjc76ite6ux6dd234ee00ivcd0aq1 1473221 1473215 2026-05-20T04:23:25Z VASHGIRD 8035 1473221 wikitext text/x-wiki {{Асар}} '''«Мафотеҳу-л-улум»'''<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/terminy-dabirstva-v-mafoteh-ul-ulum-abu-abdullaha-muhammada-horazmi/pdf|title=Мафотех-ул-улум» Абу Абдуллаха Мухаммада|website=КиберЛенинка|accessdate=2026-05-20}}</ref> ({{lang-ar|مفاتيح العلوم}} — «Калидҳои илмҳо») — яке аз қадимтарин [[донишнома]]ҳои арабӣ, ки [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]] байни солҳои 977—982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969-83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо]] pbkftx95wexh0eoitu39p0bha9wqntb 1473222 1473221 2026-05-20T04:23:42Z VASHGIRD 8035 1473222 wikitext text/x-wiki {{Асар}} '''«Мафотеҳу-л-улум»'''<ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/terminy-dabirstva-v-mafoteh-ul-ulum-abu-abdullaha-muhammada-horazmi/pdf|title=Мафотех-ул-улум» Абу Абдуллаха Мухаммада|website=КиберЛенинка|accessdate=2026-05-20}}</ref> ({{lang-ar|مفاتيح العلوم}} — «Калидҳои илмҳо») — яке аз қадимтарин [[донишнома]]ҳои арабӣ, ки [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Аҳмади Хоразмӣ]] байни солҳои 977—982 мелодӣ таълиф кардааст. «Мафотеҳу-л-улум» дастури истилоҳоти илмӣ буда, мақсади муаллиф аз таълифи он фароҳам овардани калиди фаҳмиши донишҳои гуногун барои хонандагон ва ошно намудани онҳо бо истилоҳоту рамзҳои соҳаҳои мухталифи илм будааст. «Мафотеҳу-л-улум» дар ду бахш (мақола) тадвин шудааст: бахши аввал шомили улуми шариат ва улуми арабӣ (адабиёт, забоншиносии араб ва таърих) аст; бахши дуюм ба улуми аҷам бахшида шудааст. Бахши аввал аз 6 боб (52 фасл) иборат аст: илми фиқҳ (11 фасл), илми калом (7 фасл), илми наҳв (12 фасл), илми дабирӣ ё нависандагӣ (8 фасл), илми шеър ва аруз (5 фасл), илми ахбор (9 фасл). Бахши дуюм ба 9 боб (41 фасл) тақсим мешавад: илми фалсафа (3 фасл), илми мантиқ (9 фасл), илми тибб (8 фасл), илми адад (5 фасл), илми ҳандаса (4 фасл), илми нуҷум (4 фасл), илми мусиқӣ (3 фасл), илми ҳиял (2 фасл), илми кимиё (3 фасл). «Мафотеҳу-л-улум» фарогири истилоҳот ва мафҳумҳои зиёди илму донишҳои замони муаллиф буда, сарчашмаи арзишманд барои омӯзиши забон ва таърихи улуми асри 10 аст. Тарҷумаи форсии «Мафотеҳу-л-улум» солҳои 1969-83 дар Теҳрон ба табъ расидааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Донишномаҳо]] 3smg2wms1vw5b70duqbbjblfzm6amcl 0 331550 1473216 2026-05-20T04:15:10Z VASHGIRD 8035 Тағйири масир ба [[Абуабдуллоҳи Хоразмӣ]] 1473216 wikitext text/x-wiki #равона [[Абуабдуллоҳи Хоразмӣ]] qvbzti0kse8fqa5dennu7rfhjlemu0l 0 331551 1473227 2026-05-20T05:38:44Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/43287181|دژ ایزدخواست]]" сохта шудааст 1473227 wikitext text/x-wiki {{Coord|31.513728|N|52.129355|E|display=title}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  Дар [[Луғатномаи Деҳхудо|«Деҳхудо»]] чунин омадааст: [[Акс:Hoeltzer28.jpg|мини|300x300пкс|Акси қалъаи Изадхаст аз ҷониби Эрнст Ҳолсер, 1873]] Ин қалъаи қадимӣ, ки бо номҳои дигар ба монанди '''Қалъаи Сарсанг''' ё '''Қалъаи Кӯҳна низ маъруф аст,''' дар шарқи роҳи Исфаҳон- [[Шероз]] ҷойгир аст ва аввалин ёдгории таърихии давраи [[Сосониён]] аст, ки пас аз ворид шудан ба қаламрави Форс зикр шудааст. <ref name="samta" /> Ин қалъа шабоҳатҳои зиёдеро бо Қалъаи Бами [[Кирмон]] дорад. [[Акс:Izadkhast_Fortress.jpg|марказ|мини|600x600пкс|Намуди қалъаи таърихии Изадхаст, июни соли 2019]] == Меъморӣ == [[Акс:Yezd-i-Kast_Castle_by_Eugène_Flandin.jpg|мини|300x300пкс|Расми даромадгоҳи қалъаи Изадхаст аз ҷониби Евгений Фландин, 1840]] [[Акс:Yezd-i-Kast-1.jpg|мини|300x300пкс|Вуруди кунунии Қалъаи Изадхаст]] [[Акс:Harold_f_Weston_-_Iran16.jpg|мини|300x300пкс|Қалъаи Изадхаст аз ҷониби Ҳаролд Вестон дар солҳои 1920]] [[Акс:Harold_f_Weston_-_Iran16.jpg|мини|300x300пкс|Қалъаи Изадхаст аз ҷониби Ҳаролд Вестон дар солҳои 1920]] Сохтмончиёни ин қалъаи қадим аз омилҳои табиӣ бештар истифода бурда, шаҳри худро дар болои санги калони таҳшинӣ, ки аз се тараф ба кӯҳи баландии 6 то 15 метр рӯ ба рӯ шудааст ва танҳо як тарафаш бо замин ҳамвор аст ва ягона роҳи вуруд ба қалъаро дорад, ки дар он як дарвозаи хурд дар тарафи ҷанубии қалъа ҷойгир аст. Ин омил барои қалъа ва сокинони он роҳатӣ ва амният фароҳам оварда, дастрасии душманро ба дохили қалъа ғайриимкон гардонидааст. Баландии ин қалъаи мустаҳкам аз сатҳи замини атроф, бо назардошти биноҳояш, ба ҳадди аксар панҷ ошёна, қариб 22 метр мерасад. Андозаи тарафи шимолии қалъа қариб 10 метр ва тарафи ҷанубӣ 70 метр ва дарозии қалъа, ки кӯчаи асосӣ аст, аз аввал то ба охир 332 метр аст. Бар асоси назари мутахассисони [[бостоншиносӣ]], меъмории биноҳои қалъа ба давраҳои пеш аз ислом ва Сосониён бармегардад. Дар дохили қалъа хонаҳои хеле хурд бо кӯчаҳои хеле танг мавҷуданд. Хонаҳои дохили қалъа ҳавлӣ надоштанд ва боми ошёнаи якум дар асл ҳавлии ошёнаи дуюм буд. Ҳамчунин, бо истифода аз чӯби иловагии бомҳо, онҳо барои хонаҳои атрофи девори қалъа айвонҳо сохтанд, ки боқимондаҳои онҳо то ҳол намоёнанд. Дар атрофи Изадхаст якчанд қалъаҳои қадимӣ ва боқимондаҳои сарбанд ва [[Корвонсаро|корвонсаройи]] таърихӣ аз [[Давлати Сафавиён|давраи Сафавиён]] боқӣ мондаанд. == Маъбади оташи Изадхаст == <templatestyles src="پودمان:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Асосӣ|چهارطاقی ساسانی ایزدخواست}}Қалъаи қадимии Изадхаст дар болои санги калон сохта шудааст ва дар дохили он боқимондаҳои маъбади оташ [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ|аз давраи Сосониён]] мавҷуданд. Ин сохтори чорқабата ҳоло ба масҷид табдил дода шудааст, гарчанде ки нишонаҳои сохтмони аслиро дар дохили қалъа дидан мумкин аст. Мавҷудияти маъбади оташ дар мобайни қалъа аз ҳузури коҳинон, ашрофон, пирон ва дарбориён дар қалъаи Изадхаст шаҳодат медиҳад. Ин маъбади оташ пас аз ислом ба масҷид табдил дода шуд ва ҳоло дар рӯйхати ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. Ин ёдгорӣ ҳамчун яке аз [[ёдгориҳои миллии Эрон]] ۲ اسفند ۱۳۲۷ <ref name="fehrest" /> == Номгузорӣ == Қалъаи чорқабата аз замони Сосониён низ қисми ин маҷмаа аст. Баъзе аксбардорони [[Эрони Қоҷорӣ|давраи Эрони Қоҷор]], ба монанди Антуан Соругин ва сайёҳон, аз он акс гирифтаанд. Ин қалъа ҳоло беодам ва нисбат ба аксҳои давраи [[Қоҷориён]] харобтар аст.<gallery mode="packed"> Акс:ETH-BIB-Izadkhast_aus_200_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0177-AL-FL.tif|пайванд=پرونده:ETH-BIB-Izadkhast_aus_200_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0177-AL-FL.tif|алт=ایزدخواست بهمن ۱۳۰۳| Изадхаст баҳиан ۱۳۰۳ Акс:ETH-BIB-Izadkhast_aus_500_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0176-AL-FL.tif|пайванд=پرونده:ETH-BIB-Izadkhast_aus_500_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0176-AL-FL.tif|алт=ایزدخواست بهمن ۱۳۰۳| Изадхаст баҳман ۱۳۰۳ Акс:Yezd-i-Kast_by_Eugène_Flandin.jpg|пайванд=پرونده:Yezd-i-Kast_by_Eugène_Flandin.jpg|алт=نمایی از ایزدخواست در سده نوزدهم میلادی، اثر اوژن فلاندن| Манзараи Изадхаст дар асри 19, аз ҷониби Евгений Фландин Акс:51_Chardin_Izadkhast.jpg|пайванд=پرونده:51_Chardin_Izadkhast.jpg|алт=نمایی از ایزدخواست در سده هفدهم میلادی، اثر ژان شاردن| Манзараи Изадхасти асри XVII, аз ҷониби Жан Шарден Акс:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-125.jpg|пайванд=پرونده:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-125.jpg|алт=دژ ایزدخواست در سال ۱۳۰۳| Қалъаи Изадхаст дар соли 1303 Акс:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-123.jpg|пайванд=پرونده:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-123.jpg|алт=دژ ایزدخواست در سال ۱۳۰۳| Қалъаи Изадхаст дар соли 1303 Акс:Izadkhast_ruines_sassanides4.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides4.jpg|алт=ویرانه‌های دژ ایزدخواست| Харобаҳои қалъаи Изадхаст Акс:Izadkhast_ruines_sassanides.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides.jpg|алт=ویرانه‌های روزگار ساسانی| Харобаҳои давраи Сосониён Акс:Izadkhast_ruines_sassanides3.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides3.jpg|алт=ویرانه‌های روزگار ساسانی| Харобаҳои давраи Сосониён Акс:Izadkhast_ruines_sassanides2.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides2.jpg|алт=ویرانه‌های روزگار ساسانی| Харобаҳои давраи Сосониён Акс:Izadkhast_Old_town_Fars_Province_Iran.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_Old_town_Fars_Province_Iran.jpg|алт=ویرانه‌های شهر کهن ایزدخواست| Харобаҳои шаҳри қадимаи Изадхаст Акс:Izadkhast_-_Old_bridge_^_historical_town_-_panoramio.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_-_Old_bridge_^_historical_town_-_panoramio.jpg|алт=دژ و پل ایزدخواست| Қалъа ва пули Изадхаст Акс:Yezd-i-Kast-3.jpg|пайванд=پرونده:Yezd-i-Kast-3.jpg|алт=تصویری از درون دژ| Акс аз дохили қалъа </gallery> == Ҷусторҳои марбут == Қалъаи чорқабата аз замони Сосониён низ қисми ин маҷмаа аст. Баъзе аксбардорони [[Эрони Қоҷорӣ|давраи Қоҷор]], ба монанди Антуан Соругин ва сайёҳон, аз он акс гирифтаанд. Ин қалъа ҳоло бесоҳиб ва нисбат ба аксҳои давраи Қоҷор харобтар аст. == Нигораҳо == <templatestyles src="پانویس/styles.css" /> == Манобеъ == * Корвонсаройи Изадхаст * Чоркунҷаи Изадхасти Сосониён * [[Эзадхост]] * Пули Изадхаст * Ё[[Ёдгориҳои миллии Эрон|дгориҳои миллии Эрон]] == Пайванди беруна == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Викианбор-гурӯҳ|Izadkhast ruines}} == Пайванди беруна == {{معماری ایرانی}}{{قلعه‌ها در ایران}}{{قلعه‌های ساسانی}}{{قلعه‌ها در ایران}}{{قلعه‌های ساسانی}} [[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] rlrlfh3bbjdnfgs20mpshee1rhs5q2o 1473228 1473227 2026-05-20T05:45:51Z Шухрат Саъдиев 5132 таҳрир 1473228 wikitext text/x-wiki {{Ёдмон}} [[Акс:Hoeltzer28.jpg|мини|300x300пкс|Акси қалъаи Изадхаст аз ҷониби Эрнст Ҳолсер, 1873]] Ин қалъаи қадимӣ, ки бо номҳои дигар ба монанди '''Қалъаи Сарсанг''' ё '''Қалъаи Кӯҳна низ маъруф аст,''' дар шарқи роҳи Исфаҳон- [[Шероз]] ҷойгир аст ва аввалин ёдгории таърихии давраи [[Сосониён]] аст, ки пас аз ворид шудан ба қаламрави Форс зикр шудааст. <ref name="samta" /> Ин қалъа шабоҳатҳои зиёдеро бо Қалъаи Бами [[Кирмон]] дорад. [[Акс:Izadkhast_Fortress.jpg|марказ|мини|600x600пкс|Намуди қалъаи таърихии Изадхаст, июни соли 2019]] == Меъморӣ == [[Акс:Yezd-i-Kast_Castle_by_Eugène_Flandin.jpg|мини|300x300пкс|Расми даромадгоҳи қалъаи Изадхаст аз ҷониби Евгений Фландин, 1840]] [[Акс:Yezd-i-Kast-1.jpg|мини|300x300пкс|Вуруди кунунии Қалъаи Изадхаст]] [[Акс:Harold_f_Weston_-_Iran16.jpg|мини|300x300пкс|Қалъаи Изадхаст аз ҷониби Ҳаролд Вестон дар солҳои 1920]] [[Акс:Harold_f_Weston_-_Iran16.jpg|мини|300x300пкс|Қалъаи Изадхаст аз ҷониби Ҳаролд Вестон дар солҳои 1920]] Сохтмончиёни ин қалъаи қадим аз омилҳои табиӣ бештар истифода бурда, шаҳри худро дар болои санги калони таҳшинӣ, ки аз се тараф ба кӯҳи баландии 6 то 15 метр рӯ ба рӯ шудааст ва танҳо як тарафаш бо замин ҳамвор аст ва ягона роҳи вуруд ба қалъаро дорад, ки дар он як дарвозаи хурд дар тарафи ҷанубии қалъа ҷойгир аст. Ин омил барои қалъа ва сокинони он роҳатӣ ва амният фароҳам оварда, дастрасии душманро ба дохили қалъа ғайриимкон гардонидааст. Баландии ин қалъаи мустаҳкам аз сатҳи замини атроф, бо назардошти биноҳояш, ба ҳадди аксар панҷ ошёна, қариб 22 метр мерасад. Андозаи тарафи шимолии қалъа қариб 10 метр ва тарафи ҷанубӣ 70 метр ва дарозии қалъа, ки кӯчаи асосӣ аст, аз аввал то ба охир 332 метр аст. Бар асоси назари мутахассисони [[бостоншиносӣ]], меъмории биноҳои қалъа ба давраҳои пеш аз ислом ва Сосониён бармегардад. Дар дохили қалъа хонаҳои хеле хурд бо кӯчаҳои хеле танг мавҷуданд. Хонаҳои дохили қалъа ҳавлӣ надоштанд ва боми ошёнаи якум дар асл ҳавлии ошёнаи дуюм буд. Ҳамчунин, бо истифода аз чӯби иловагии бомҳо, онҳо барои хонаҳои атрофи девори қалъа айвонҳо сохтанд, ки боқимондаҳои онҳо то ҳол намоёнанд. Дар атрофи Изадхаст якчанд қалъаҳои қадимӣ ва боқимондаҳои сарбанд ва [[Корвонсаро|корвонсаройи]] таърихӣ аз [[Давлати Сафавиён|давраи Сафавиён]] боқӣ мондаанд. == Маъбади оташи Изадхаст == Қалъаи қадимии Изадхаст дар болои санги калон сохта шудааст ва дар дохили он боқимондаҳои маъбади оташ [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ|аз давраи Сосониён]] мавҷуданд. Ин сохтори чорқабата ҳоло ба масҷид табдил дода шудааст, гарчанде ки нишонаҳои сохтмони аслиро дар дохили қалъа дидан мумкин аст. Мавҷудияти маъбади оташ дар мобайни қалъа аз ҳузури коҳинон, ашрофон, пирон ва дарбориён дар қалъаи Изадхаст шаҳодат медиҳад. Ин маъбади оташ пас аз ислом ба масҷид табдил дода шуд ва ҳоло дар рӯйхати ёдгориҳои миллии Эрон сабти ном шудааст. Ин ёдгорӣ ҳамчун яке аз [[ёдгориҳои миллии Эрон]] <ref name="fehrest" /> == Номгузорӣ == Қалъаи чорқабата аз замони Сосониён низ қисми ин маҷмаа аст. Баъзе аксбардорони [[Эрони Қоҷорӣ|давраи Эрони Қоҷор]], ба монанди Антуан Соругин ва сайёҳон, аз он акс гирифтаанд. Ин қалъа ҳоло беодам ва нисбат ба аксҳои [[Эрони Қоҷорӣ|давраи Эрони Қоҷор]] харобтар аст. == Нигораҳо == <gallery mode="packed"> Акс:ETH-BIB-Izadkhast_aus_200_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0177-AL-FL.tif|пайванд=پرونده:ETH-BIB-Izadkhast_aus_200_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0177-AL-FL.tif|алт=ایزدخواست بهمن ۱۳۰۳| Изадхаст баҳиан ۱۳۰۳ Акс:ETH-BIB-Izadkhast_aus_500_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0176-AL-FL.tif|пайванд=پرونده:ETH-BIB-Izadkhast_aus_500_m_Höhe-Persienflug_1924-1925-LBS_MH02-02-0176-AL-FL.tif|алт=ایزدخواست بهمن ۱۳۰۳| Изадхаст баҳман ۱۳۰۳ Акс:Yezd-i-Kast_by_Eugène_Flandin.jpg|пайванд=پرونده:Yezd-i-Kast_by_Eugène_Flandin.jpg|алт=نمایی از ایزدخواست در سده نوزدهم میلادی، اثر اوژن فلاندن| Манзараи Изадхаст дар асри 19, аз ҷониби Евгений Фландин Акс:51_Chardin_Izadkhast.jpg|пайванд=پرونده:51_Chardin_Izadkhast.jpg|алт=نمایی از ایزدخواست در سده هفدهم میلادی، اثر ژان شاردن| Манзараи Изадхасти асри XVII, аз ҷониби Жан Шарден Акс:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-125.jpg|пайванд=پرونده:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-125.jpg|алт=دژ ایزدخواست در سال ۱۳۰۳| Қалъаи Изадхаст дар соли 1303 Акс:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-123.jpg|пайванд=پرونده:CH-NB_-_Persien,_Jesdegad_(Jäz-de-chast,_Jesdichast)-_Siedlung_-_Annemarie_Schwarzenbach_-_SLA-Schwarzenbach-A-5-07-123.jpg|алт=دژ ایزدخواست در سال ۱۳۰۳| Қалъаи Изадхаст дар соли 1303 Акс:Izadkhast_ruines_sassanides4.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides4.jpg|алт=ویرانه‌های دژ ایزدخواست| Харобаҳои қалъаи Изадхаст Акс:Izadkhast_ruines_sassanides.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides.jpg|алт=ویرانه‌های روزگار ساسانی| Харобаҳои давраи Сосониён Акс:Izadkhast_ruines_sassanides3.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides3.jpg|алт=ویرانه‌های روزگار ساسانی| Харобаҳои давраи Сосониён Акс:Izadkhast_ruines_sassanides2.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_ruines_sassanides2.jpg|алт=ویرانه‌های روزگار ساسانی| Харобаҳои давраи Сосониён Акс:Izadkhast_Old_town_Fars_Province_Iran.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_Old_town_Fars_Province_Iran.jpg|алт=ویرانه‌های شهر کهن ایزدخواست| Харобаҳои шаҳри қадимаи Изадхаст Акс:Izadkhast_-_Old_bridge_^_historical_town_-_panoramio.jpg|пайванд=پرونده:Izadkhast_-_Old_bridge_^_historical_town_-_panoramio.jpg|алт=دژ و پل ایزدخواست| Қалъа ва пули Изадхаст Акс:Yezd-i-Kast-3.jpg|пайванд=پرونده:Yezd-i-Kast-3.jpg|алт=تصویری از درون دژ| Акс аз дохили қалъа </gallery> == Ҷусторҳои марбут == Қалъаи чорқабата аз замони Сосониён низ қисми ин маҷмаа аст. Баъзе аксбардорони [[Эрони Қоҷорӣ|давраи Қоҷор]], ба монанди Антуан Соругин ва сайёҳон, аз он акс гирифтаанд. Ин қалъа ҳоло бесоҳиб ва нисбат ба аксҳои давраи Қоҷор харобтар аст. == Манобеъ == * Корвонсаройи Изадхаст * Чоркунҷаи Изадхасти Сосониён * [[Эзадхост]] * Пули Изадхаст * Ё[[Ёдгориҳои миллии Эрон|дгориҳои миллии Эрон]] == Пайванди беруна == {{Викианбор-гурӯҳ|Izadkhast ruines}} == Пайванди беруна == [[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]] [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] dh9q58c7p540rb90yebnvlr2f4cg8lx 0 331552 1473229 2026-05-20T05:52:46Z DonnyMaeztro 42879 Саҳифаи нав: [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = федератсияи варзишӣ | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо | номи аслӣ = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | та... 1473229 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = федератсияи варзишӣ | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо | номи аслӣ = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | таъсис = 1992 | қароргоҳ = [[Душанбе]], Тоҷикистон | сомона = https://tjchess.tj }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кадетҳо ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] 98m9pxpxwce91obfxooggviilmwd9cv 1473231 1473229 2026-05-20T06:13:30Z DonnyMaeztro 42879 1473231 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = Федератсияи варзишӣ | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо | номи аслӣ = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | таъсис = соли 1992 | қароргоҳ = [[Душанбе]], Тоҷикистон | сомона = https://tjchess.tj }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кадетҳо ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] hb0xyw3yyapd021cf9a4fmurpxmsta5 1473232 1473231 2026-05-20T06:15:57Z DonnyMaeztro 42879 1473232 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = Федератсияи варзишӣ | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо | номи аслӣ = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | қароргоҳ = [[Душанбе]], Тоҷикистон | сомона = https://tjchess.tj }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кадетҳо ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] ikllbfsy6i62cbosqc6y6x573s2wfek 1473233 1473232 2026-05-20T06:17:24Z DonnyMaeztro 42879 /* Давраи муосир (аз соли 2022) */ 1473233 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = Федератсияи варзишӣ | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо | номи аслӣ = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | қароргоҳ = [[Душанбе]], Тоҷикистон | сомона = https://tjchess.tj }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кӯдакон ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] 5gfamq2dt4e15c7133a3gt1e2y35ice 1473234 1473233 2026-05-20T06:19:23Z DonnyMaeztro 42879 1473234 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = Федератсияи варзишӣ | Таъсис = соли 1992 | сомона = https://tjchess.tj | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кӯдакон ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] t0cktv6nwvi8o4omrk6q1pv6mr0onzi 1473236 1473234 2026-05-20T06:25:55Z DonnyMaeztro 42879 DonnyMaeztro moved page [[Корбар:DonnyMaeztro/Сиёҳнавис]] to [[Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]]: нашри мақолаи нав 1473234 wikitext text/x-wiki [[Акс:Chessrus_logo.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = Федератсияи варзишӣ | Таъсис = соли 1992 | сомона = https://tjchess.tj | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кӯдакон ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] t0cktv6nwvi8o4omrk6q1pv6mr0onzi 1473238 1473236 2026-05-20T06:28:05Z DonnyMaeztro 42879 1473238 wikitext text/x-wiki [[Акс:ФШТ_пнг_тадж.png|рост|мини|Нишони Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] {{Созмон | ном = Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон | узвият = [[FIDE]] | намуд = Федератсияи варзишӣ | Таъсис = соли 1992 | сомона = https://tjchess.tj | вазифаи_роҳбар1 = Президент | номи_роҳбар1 = Зафар Мирзо }}'''Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон''' ('''ФШТ''') — ташкилоти ҷамъиятии миллии варзишии Тоҷикистон буда, ба рушд ва тарғиби шоҳмот дар кишвар машғул аст. Федератсия Тоҷикистонро дар [[FIDE|Федератсияи байналмилалии шоҳмот (FIDE)]] намояндагӣ намуда, чемпионатҳои миллӣ ва дигар мусобиқаҳоро баргузор мекунад. Федератсия ҳамоҳангсозии фаъолияти шоҳмот дар ҷумҳурӣ, баргузории чемпионатҳои байналмилалӣ ва миллӣ, мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ ва минтақавӣ, инчунин омодасозии варзишгаронро барои мусобиқаҳои байналмилалӣ амалӣ менамояд. == Таърих == Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон соли 1992 таъсис ёфта, ҳамон сол яке аз аввалин федератсияҳои варзишии Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид, ки узви [[FIDE]] шуд. Нахустин раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон '''Одил Собитов''' интихоб гардид. Соли 1994 дастаи мардонаи Тоҷикистон бори аввал дар Олимпиадаи ҷаҳонии шоҳмот дар Москва иштирок намуд. Ҳамон сол '''Фаррух Амонатов''' қаҳрамони Осиё байни наврасони то 16-сола гардида, унвони устоди ФИДЕ-ро соҳиб шуд. === Раисони Федератсия === * '''1992—1995''' — Одил Собитов * '''1995—1996''' — Баходур Зоиров * '''1996—1999''' — Қаюм Қавмиддинов, раиси собиқи Бонки миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон * '''1999—2003''' — Анвар Назаров (иҷрокунандаи вазифаи раис, устоди байналмилалӣ) * '''2003—2007''' — Ёралӣ Кукузов * '''2007—2014''' — Зафар Мирзо * '''2014—2022''' — Давлаталӣ Саид (муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) * '''аз 2022''' — Зафар Мирзо (муҳлати дуюм) Дар давраи роҳбарии Зафар Мирзо солҳои 2007—2014 фаъолияти федератсия ба таври назаррас фаъол гардид: мусобиқаҳои ҷумҳуриявӣ мунтазам баргузор мешуданд, ба ғолибони чемпионатҳои кишвар байни кӯдакон, наврасон ва ҷавонон стипендияҳо пардохт карда мешуданд ва шоҳмотбозони ҷавон бештар дар мусобиқаҳои байналмилалӣ иштирок менамуданд. Солҳои 2014—2022 раиси Федератсия Давлаталӣ Саид буд. Бо дастгирии ӯ моҳи июни соли 2015 дар осоишгоҳи «Хоҷа Оби Гарм» Чемпионати Осиёи Марказӣ оид ба шоҳмот байни мардон ва занон баргузор гардид. === Давраи муосир (аз соли 2022) === Соли 2022 дар конфронси ҳисоботӣ-интихоботӣ Зафар Мирзо дубора раиси Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон интихоб гардид. Аз 20 то 29 апрели соли 2025 бори аввал дар Тоҷикистон, дар шаҳри Душанбе, '''Чемпионати Осиёи Ғарбӣ оид ба шоҳмот байни кӯдакон ва наврасон''' баргузор шуд. Дар мусобиқа тақрибан 400 кӯдак ва наврас аз 8 кишвар иштирок намуданд. Аз 9 то 16 ноябри соли 2025 дар Душанбе '''Мусобиқаи байналмилалии шоҳмот «Ҷоми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»''' бо фонди ҷоизавии 50 ҳазор доллари ИМА баргузор гардид. Дар он тақрибан 300 шоҳмотбоз аз 16 кишвари ҷаҳон, аз ҷумла ҳудуди 70 гроссмейстер ва устодони байналмилалӣ иштирок карданд. Соли 2025 шоҳмотбозони тоҷик '''Мустафохӯҷа Ҳусейнхоҷаев''' ва '''Илҳомӣ Ҷалолиддин''' меъёрҳои заруриро иҷро намуда, устоди байналмилалӣ гардиданд. Соли 2026 устоди ФИДЕ '''Меҳриддин Шарифов''' ҳангоми иштирок дар силсилаи мусобиқаҳои байналмилалӣ дар Испания ду меъёри устоди байналмилалӣ ва як меъёри гроссмейстериро иҷро намуд. Роҳбарияти ФШТ '''Нақшаи рушди шоҳмот барои соли 2026'''-ро таҳия намуд, ки рушди шоҳмотро ҳам дар Душанбе ва ҳам дар минтақаҳои кишвар, омодасозии гроссмейстерҳои нав, инчунин омодагии дастаҳои кӯдакона, ҷавонон ва олимпиро барои иштирок дар мусобиқаҳо ва олимпиадаҳои байналмилалӣ пешбинӣ мекунад. == Фаъолият == Федератсия ташкил менамояд: * чемпионатҳои Тоҷикистон оид ба шоҳмот байни мардон, занон, ҷавонон ва кӯдакон; * мусобиқаҳои кӯдакон ва наврасон; * ҷамъомадҳои таълимии дастаи миллӣ; * иштироки шоҳмотбозони тоҷик дар мусобиқаҳои байналмилалӣ ва олимпиадаҳои шоҳмот; * мусобиқаҳои байналмилалӣ дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон. == Ҳамкории байналмилалӣ == Федератсия узви [[FIDE]] буда, дар чорабиниҳои байналмилалии шоҳмот, аз ҷумла Олимпиадаҳои ҷаҳонии шоҳмот ва мусобиқаҳои минтақавию қитъавӣ иштирок менамояд. == Ҳамчунин нигаред == * [[FIDE]] * [[Шоҳмот дар Тоҷикистон]] * [[Чемпионати Тоҷикистон оид ба шоҳмот]] * [[Амонатов, Фаррух]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳои беруна == * [https://tjchess.tj/ Сомонаи расмии Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон] * [https://ratings.fide.com/rankings.phtml?country=TJK Тоҷикистон дар сомонаи FIDE] 15qmcjkgfpyu3lulvl4ahmhuhr3zixl 0 331553 1473230 2026-05-20T06:06:30Z Шухрат Саъдиев 5132 Бо тарҷумаи саҳифаи "[[:fa:Special:Redirect/revision/43476414|آتشکده]]" сохта шудааст 1473230 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles>{{Маздаясно}} [[Акс:Zoroastrian_Fire_Temple,_Yazd_(2).jpg|мини|Маъбади оташи Зардушт дар Язд]] '''Оташкада''' ё '''оташхона''' (Аташхона ) ё Дар [[Маздаясно|-]] '''меҳр''' бинои диниест, ки дар он оташ дар ҷои махсус гузошта мешавад, зеро [[Ниёишгоҳ|хосиятҳои]] тозакунанда ва гармкунанда дорад ва муҳимтарин дуоҳои динӣ дар дохил ва дар пеши оташ анҷом дода мешаванд. Дар байни дуоҳо қироати [[Авесто]] ва [[Готҳо|Гатас]] мавҷуд аст, ки дар он Худои ягона дар пеши оташ ситоиш карда мешавад. Калимаи "Аташхона" аз ду калимаи "Атш" ва "Қодеҳ" иборат аст, ки маънояш "хонаи оташ" аст. Маъбади оташи Кашмар аввалин маъбади оташи зардуштӣ буд, ки [[Гуштосп|Гестасп]] бо дархости [[Зардушт]] дар Кошмар ( [[Кошмар|Кошмари]] имрӯза) сохтааст ва муҳимтарин маъбадҳои оташе, ки то ҳол боқӣ мондаанд , маъбади оташи Озар Гастасп, маъбади оташи Вараҳрам дар Язд, маъбади оташи Боку <ref>{{Cite web|url=http://thebriefnote.com/2012/04/06/ateshgahs-and-zoroastrians-good-thoughts-good-words-good-deeds-baku-atesgah-azerbaijan/|title=Ateshgahs and Zoroastrians in Azerbaijan: Good thoughts, good words, good deeds|accessdate=20 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029195134/http://thebriefnote.com/2012/04/06/ateshgahs-and-zoroastrians-good-thoughts-good-words-good-deeds-baku-atesgah-azerbaijan/|archivedate=29 October 2013}}</ref> ва маъбади оташи Ниёсорро дар бар мегиранд. == Қадимтарин маъбади оташ == Қадимтарин ва қадимтарин маъбадҳои оташ, ки бостоншиносон то ҳол тавонистанд онҳоро кашф ва муайян кунанд, ба фарҳанги Маздаясна ва тавҳид тааллуқ доранд. Онҳо дар шаҳри таърихии [[Саразм]]<nowiki/>и [[Тоҷикистон]] ҷойгиранд[[Тоҷикистон|.]] Қадимияти ин маъбадҳои оташ ба панҷ ҳазору панҷсад сол пеш рост меояд, ки нишон медиҳад, ки эътиқод ба тавҳид барои нажоди ориёӣ дар ин низом вуҷуд дорад. Аммо, қадимтарин маъбади оташ, ки то ҳол кашф шудааст, маъбади оташи Нубаҳор дар [[Балх]] аст, ки шаш ҳазор сол дорад. Ин маъбади оташ инчунин ҷое буд, ки [[Зардушт]] дар он зиндагӣ ва вафот карда буд. == Биноҳои Чортогӣ == Бисёре аз Чортогиҳо маъбадҳои оташи давраи [[Сосониён]] ҳисобида мешаванд. Биноҳои Чортогиҳо ё пурра хароб шудаанд ё ба шакли дигар табдил дода шудаанд; аммо баъзе аз онҳо, ба монанди Базеҳ-э-Ҳор Фоур-Ток, Ниасор Фоур-Ток ва Баҳоран Фоур-Ток, то ҳол бетағйир боқӣ мондаанд. == Сохтани маъбадҳои оташ == [[Акс:آتشکده_ساسانی،_بهبهان.jpg|алт=چارتاقی آتشکده ساسانی، بهبهان|мини|Чортогиҳои маъбади оташи Сосониён, [[Биҳбаҳон|Беҳбаҳон]]]] Ба гуфтаи [[Аҳмади Тафаззулӣ|Аҳмад Тафаззулӣ,]] маълумоти мо дар бораи маъбадҳои оташ умуман аз давраҳои [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ]] ва [[Ислом]] сарчашма мегирад. Шакл ва сохти маъбадҳои оташ дар ҳама ҷо якхела буд, одатан ҳар як маъбади оташ ҳашт дар ва якчанд ҳуҷраҳои ҳашткунҷа дошт ва оташдон дар мобайни бино ҷойгир буд ва оташи муқаддас дар он пайваста месӯхт. Аммо, бо гузашти вақт ва тадриҷан, дар дини [[Зардушт|зардуштӣ]] муқаррар шуда буд, ки офтоб набояд ба [[оташ]] афтад; аз ин рӯ, оташ дар ҳавои кушод нигоҳ дошта намешуд ва дар мобайни бино ҳуҷрае сохта мешуд, ки дар он оташдон ҷойгир буд. Шумораи маъбадҳои оташдон зиёд буд ва бунёди онҳо ба давраи пеш аз [[Зардушт|Зардуштӣ]], яъне ба замони [[Пешдодиён]] ( [[Ҳушанг]] ва [[Ҷамшед]] ) рост меояд; аммо дар давраи [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ]], се маъбади машҳури оташдон чунин буданд: * Маъбади оташи Озаргошнесб (Озаргошнесб ё Озарҷашнес), ки дар [[Шаҳристони Такоб]] ҷойгир аст * Оташхонаи Озарбарзинмеҳр дар Райванди Хуросон * Маъбади оташнишонии Кариён ё маъбади оташнишонии Азар Фарнбағ Кариён дар деҳаи Кариён, вилояти Ҷоим, музофоти Ларистон Он аз номи се табақаи асосии иҷтимоии он давра, яъне табақаи низомӣ, табақаи деҳқонон ва ҳунармандон ва табақаи рӯҳониён, ки бо се ранги сурх, сабз ва сафед ё се ранги парчами [[Эрон]] муайян мешуданд, номгузорӣ шудааст. Ба гуфтаи [[Аҳмади Тафаззулӣ]], маъбадҳои оташ вобаста ба аҳамияти навъи оташе, ки онҳо дар бар мегиранд, ба се тақсим мешаванд: Оташи Баҳром, Адорон ва Турайф. == Маъбадҳои оташи хомӯш == Дар Эрон маъбадҳои оташи зиёде мавҷуданд, ба монанди маъбади оташи кӯҳӣ ва маъбади оташи Керкуя, ки пас аз ҳуҷуми арабҳо ба Эрон ва инчунин дар давраи [[Сафавиён]] бо зӯрӣ хомӯш карда шуданд. Як қатор маъбадҳои оташ низ аз ҷониби арабҳо ё худи ифротгароёни эронӣ хароб карда шуданд. == Маъбадҳои машҳури оташ == [[Акс:Atashgah_Castle2023-04-08_40.jpg|мини|Бозсозии модели Сосониёни маъбади оташи Кошмар дар наздикии маҷмааи таърихии Қалъаи Оташгоҳ]] [[Акс:Abdoli.jpg|мини|Боқимондаҳои маъбади оташи Ношиҷон ( [[Малойир|Малайар]] "Мал Агар: Тепаҳои оташ) ягона боқимондаҳо аз давраи [[Подшоҳии Мод|Миёна]] мебошанд ]] [[Акс:اتشکده_کرکویه.jpg|мини|Он чизе, ки аз маъбади оташ дар Каркуя (Систон) боқӣ мондааст, ба давраи [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ|Сосониён]] тааллуқ дорад.]] * [[Маздаясно|Маздасно]] * Оташи Миррих * Рӯихати маъбадҳои оташ дар Эрон == Нигораҳо == {{آتش}} == Ҷусторҳои марбут == == Пайванди беруна == {{دیوها در مزدیسنا}} == Манобеъ == * Ошидарӣ, Ҷаҳонгир, Энсиклопедияи Маздоизм * Тафаззулӣ, Аҳмад, Маъбади оташ, Энсиклопедияи бузурги исломӣ, ҷилди 1, [https://web.archive.org/web/20101218062216/http://cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=55 нашри онлайн] . Мақолаи 55 == Эзоҳ == {{ایزدان ایران}}{{مزدیسنا}}{{تاریخ فلسفه ایران}}{{موجودات افسانه‌ای ایرانی}}{{وسط‌چین}} <gallery> پرونده:YazdII.jpg| سکه [[یزدگرد دوم]] ساسانی پرونده:Moneda sapor II reverso.jpg| سکه [[شاپور دوم]] ساسانی پرونده:Hormizdi.jpg| سکهٔ [[هرمز یکم]] ساسانی پرونده:Ardaschiri coin 3.jpg| سکه اردشیر یکم ساسانی پرونده:Gold-Münze Ardaschir I Sassaniden.jpg|سکه اردشیر یکم ساسانی </gallery> {{پایان وسط‌چین}}{{Эзоҳ}}{{موجودات افسانه‌ای ایرانی}} [[Гурӯҳ:Зардуштия]] [[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншооти динӣ]] j4rggnxx5op3jhitaesu9qpqvrthy7e 1473235 1473230 2026-05-20T06:24:00Z Шухрат Саъдиев 5132 1473235 wikitext text/x-wiki {{Маздаясно}} [[Акс:Zoroastrian_Fire_Temple,_Yazd_(2).jpg|мини|Маъбади оташи Зардушт дар Язд]] '''Оташкада''' ё '''оташхона''' (Аташхона ) ё Дар [[Маздаясно|-]] '''меҳр''' бинои диниест, ки дар он оташ дар ҷои махсус гузошта мешавад, зеро [[Ниёишгоҳ|хосиятҳои]] тозакунанда ва гармкунанда дорад ва муҳимтарин дуоҳои динӣ дар дохил ва дар пеши оташ анҷом дода мешаванд. Дар байни дуоҳо қироати [[Авесто]] ва [[Готҳо]] мавҷуд аст, ки дар он Худои ягона дар пеши оташ ситоиш карда мешавад. Калимаи "Аташхона" аз ду калимаи "Атш" ва "Қодеҳ" иборат аст, ки маънояш "хонаи оташ" аст. Маъбади оташи [[Кошмар]] аввалин маъбади оташи зардуштӣ буд, ки [[Гуштосп]] бо дархости [[Зардушт]] дар Кошмар ( [[Кошмар|Кошмари имрӯза]]) сохтааст ва муҳимтарин маъбадҳои оташе, ки то ҳол боқӣ мондаанд , маъбади оташи Озар [[Гуштосп]] , маъбади оташи Вараҳрам дар Язд, маъбади оташи Боку <ref>{{Cite web|url=http://thebriefnote.com/2012/04/06/ateshgahs-and-zoroastrians-good-thoughts-good-words-good-deeds-baku-atesgah-azerbaijan/|title=Ateshgahs and Zoroastrians in Azerbaijan: Good thoughts, good words, good deeds|accessdate=20 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029195134/http://thebriefnote.com/2012/04/06/ateshgahs-and-zoroastrians-good-thoughts-good-words-good-deeds-baku-atesgah-azerbaijan/|archivedate=29 October 2013}}</ref> ва маъбади оташи Ниёсорро дар бар мегиранд. == Қадимтарин маъбади оташ == Қадимтарин ва қадимтарин маъбадҳои оташ, ки бостоншиносон то ҳол тавонистанд онҳоро кашф ва муайян кунанд, ба фарҳанги Маздаясна ва тавҳид тааллуқ доранд. Онҳо дар шаҳри таърихии [[Саразм]]<nowiki/>и [[Тоҷикистон]] ҷойгиранд. Қадимияти ин маъбадҳои оташ ба панҷ ҳазору панҷсад сол пеш рост меояд, ки нишон медиҳад, ки эътиқод ба тавҳид барои нажоди ориёӣ дар ин низом вуҷуд дорад. Аммо, қадимтарин маъбади оташ, ки то ҳол кашф шудааст, маъбади оташи Нубаҳор дар [[Балх]] аст, ки шаш ҳазор сол дорад. Ин маъбади оташ инчунин ҷое буд, ки [[Зардушт]] дар он зиндагӣ ва вафот карда буд. == Биноҳои Чортогӣ == [[Акс:آتشکده_ساسانی،_بهبهان.jpg|алт=چارتاقی آتشکده ساسانی، بهبهان|мини|Чортогиҳои маъбади оташи Сосониён, [[Биҳбаҳон|Биҳбаҳон]]]] Бисёре аз Чортогиҳо маъбадҳои оташи давраи [[Сосониён]] ҳисобида мешаванд. Биноҳои Чортогиҳо ё пурра хароб шудаанд ё ба шакли дигар табдил дода шудаанд; аммо баъзе аз онҳо, ба монанди Базеҳ-э-Ҳор Фоур-Ток, Ниасор Фоур-Ток ва Баҳоран Фоур-Ток, то ҳол бетағйир боқӣ мондаанд. == Сохтани маъбадҳои оташ == Ба гуфтаи [[Аҳмади Тафаззулӣ|Аҳмад Тафаззулӣ,]] маълумоти мо дар бораи маъбадҳои оташ умуман аз давраҳои [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ]] ва [[Ислом]] сарчашма мегирад. Шакл ва сохти маъбадҳои оташ дар ҳама ҷо якхела буд, одатан ҳар як маъбади оташ ҳашт дар ва якчанд ҳуҷраҳои ҳашткунҷа дошт ва оташдон дар мобайни бино ҷойгир буд ва оташи муқаддас дар он пайваста месӯхт. Аммо, бо гузашти вақт ва тадриҷан, дар дини [[Зардушт|зардуштӣ]] муқаррар шуда буд, ки офтоб набояд ба [[оташ]] афтад; аз ин рӯ, оташ дар ҳавои кушод нигоҳ дошта намешуд ва дар мобайни бино ҳуҷрае сохта мешуд, ки дар он оташдон ҷойгир буд. Шумораи маъбадҳои оташдон зиёд буд ва бунёди онҳо ба давраи пеш аз [[Зардушт|Зардуштӣ]], яъне ба замони [[Пешдодиён]] ( [[Ҳушанг]] ва [[Ҷамшед]] ) рост меояд; аммо дар давраи [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ]], се маъбади машҳури оташдон чунин буданд: * Маъбади оташи Озаргошнесб (Озаргошнесб ё Озарҷашнес), ки дар [[Шаҳристони Такоб]] ҷойгир аст * Оташхонаи Озарбарзинмеҳр дар Райванди Хуросон * Маъбади оташнишонии Кариён ё маъбади оташнишонии Азар Фарнбағ Кариён дар деҳаи Кариён, вилояти Ҷоим, музофоти Ларистон. Он аз номи се табақаи асосии иҷтимоии он давра, яъне табақаи низомӣ, табақаи деҳқонон ва ҳунармандон ва табақаи рӯҳониён, ки бо се ранги сурх, сабз ва сафед ё се ранги парчами [[Эрон]] муайян мешуданд, номгузорӣ шудааст. Ба гуфтаи [[Аҳмади Тафаззулӣ]], маъбадҳои оташ вобаста ба аҳамияти навъи оташе, ки онҳо дар бар мегиранд, ба се тақсим мешаванд: Оташи Баҳром, Адорон ва Турайф. == Маъбадҳои оташи хомӯш == Дар Эрон маъбадҳои оташи зиёде мавҷуданд, ба монанди маъбади оташи кӯҳӣ ва маъбади оташи Керкуя, ки пас аз ҳуҷуми арабҳо ба Эрон ва инчунин дар давраи [[Сафавиён]] бо зӯрӣ хомӯш карда шуданд. Як қатор маъбадҳои оташ низ аз ҷониби арабҳо ё худи ифротгароёни эронӣ хароб карда шуданд. == Маъбадҳои машҳури оташ == * [[Маздаясно|Маздасно]] * Оташи Миррих * Рӯихати маъбадҳои оташ дар Эрон [[Акс:Atashgah_Castle2023-04-08_40.jpg|мини|чап|Бозсозии модели Сосониёни маъбади оташи Кошмар дар наздикии маҷмааи таърихии Қалъаи Оташгоҳ]] [[Акс:Abdoli.jpg|мини|марказ|Боқимондаҳои маъбади оташи Ношиҷон ( [[Малойир|Малайар]] "Мал Агар: Тепаҳои оташ) ягона боқимондаҳо аз давраи [[Подшоҳии Мод]] мебошанд ]] [[Акс:اتشکده_کرکویه.jpg|мини|рост|Он чизе, ки аз маъбади оташ дар Каркуя (Систон) боқӣ мондааст, ба давраи [[Шоҳаншоҳии Сосонӣ]] тааллуқ дорад.]] == Манобеъ == * Ошидарӣ, Ҷаҳонгир, Энсиклопедияи Маздоизм * Тафаззулӣ, Аҳмад, Маъбади оташ, Энсиклопедияи бузурги исломӣ, ҷилди 1, [https://web.archive.org/web/20101218062216/http://cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=55 нашри онлайн] . Мақолаи 55 == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Зардуштия]] [[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншооти динӣ]] kpnrl8x2azwpyzt2qwi6wwmbv9y2vtq 2 331554 1473237 2026-05-20T06:25:55Z DonnyMaeztro 42879 DonnyMaeztro moved page [[Корбар:DonnyMaeztro/Сиёҳнавис]] to [[Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]]: нашри мақолаи нав 1473237 wikitext text/x-wiki #равона [[Федератсияи шоҳмоти Тоҷикистон]] 5latu1xzyvoyfoqbdz2kkp98e10xnvk 0 331555 1473242 2026-05-20T07:01:22Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: [[акс:Map of fertile crescent-ru.svg|thumb|491x491px|Ҳилоли ҳосилхез ва водии Нил]]'''Минтақаи ҳилоли ҳосилхез''' — номи шартии минтақае дар [[Шарқи Наздик]] аст, ки дар моҳҳои зимистон миқдори зиёди [[Боришоти атмосферӣ|боришот]] мушоҳида мешавад. Онро ҳамчунин «гаҳвораи тамаддун» м... 1473242 wikitext text/x-wiki [[акс:Map of fertile crescent-ru.svg|thumb|491x491px|Ҳилоли ҳосилхез ва водии Нил]]'''Минтақаи ҳилоли ҳосилхез''' — номи шартии минтақае дар [[Шарқи Наздик]] аст, ки дар моҳҳои зимистон миқдори зиёди [[Боришоти атмосферӣ|боришот]] мушоҳида мешавад. Онро ҳамчунин «гаҳвораи тамаддун» меноманд. Ин ном тарҷумаи истилоҳи англисии Fertile Crescent мебошад, ки аз ҷониби бостоншиноси амрикоӣ Ҷ. Ҳ. Брэстед дар китоби ӯ «Матнҳои қадимии Миср» (Ancient Records of Egypt) соли 1906 ба истифодаи илмӣ ворид шудааст<ref>{{cite encyclopedia |lang=en |encyclopedia=[[Columbia Encyclopedia]] |title=Fertile Crescent |url=http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/FertileC |access-date=2008-09-23 |year=2008 |publisher=[[Columbia University Press]] |doi= |pages= |archive-date=2007-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515111150/http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/FertileC |url-status=dead }}</ref>. Ин минтақа ба сабаби [[хок]]и ҳосилхез ва шаклаш (дар харита), ки ба ҳилол монанд аст, чунин ном гирифтааст. Аз [[Байнаннаҳрайн]] ва Левант иборат буда, ки худ ба Сурияи таърихӣ ва Фаластини таърихӣ ҷудо мешавад. Қаламравҳои имрӯзаи [[Кипр]]<ref>Аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ҷазираи Кипр пурра дар Осиё ҷойгир аст, аммо бар асоси меъёрҳои таърихӣ-фарҳангӣ ва сиёсӣ метавонад ба давлатҳои аврупоӣ мансуб дониста шавад.</ref>, [[Лубнон]], [[Исроил]], [[Сурия]], [[Ироқ]], ҷанубу шарқи [[Туркия]], ҷанубу ғарби [[Эрон]] ва [[Урдун]]ро дар бар мегирад. Ҳилоли ҳосилхез яке аз аввалин марказҳое ба шумор меравад, ки дар ҷараёни инқилоби неолитӣ дар он [[кишоварзӣ]] ва [[чорводорӣ]], ки дар [[асри санг]] пайдо шудаанд, ба вуҷуд омаданд. Ҳамчунин он макони қадимтарин фарҳангҳои шаҳрии маълуми ҷаҳон ([[Мурайвет]], [[Нагар]]) мебошад. Дар ҳазорсолаҳои IV—I то милод дар ин ҷо зиёда аз 10 %-и аҳолии Замин зиндагӣ мекарданд. Ҳилоли ҳосилхез дар якҷоягӣ бо водии [[Нил]] ([[Мисри Қадим]]) гаҳвораи тамаддуни муосирро ташкил медиҳад. [[акс:Распространение земледелия в Европе.png|мини|400x400пкс|Паҳншавии кишоварзӣ аз Ҳилоли ҳосилхез ба қаламрави Аврупо бо нишон додани санаҳо]] Мувофиқи таҳқиқоти олимони амрикоӣ, ду омили асосие, ки раванди мустамликашавии ибтидоии Ҳилоли ҳосилхезро идора мекарданд, хушксолӣ ва қобилияти инсонҳо барои мубориза бо он буданд<ref name=autogenerated1>[https://rusplt.ru/society/education/world/ee-velichestvo-zasuha-11961.html Учёные из США провели параллель между климатом и переселением человечества] // Русская планета. {{Wayback|url=https://rusplt.ru/society/education/world/ee-velichestvo-zasuha-11961.html |date=20210227101912 }}</ref>. Кофтуковҳо дар кӯҳҳои Загроси Эрон, ки соли 2013 аз ҷониби антропологҳои олмонӣ таҳти роҳбарии Симона Рил<ref>{{Cite web |lang=en |url=https://uni-tuebingen.de/en/fakultaeten/mathematisch-naturwissenschaftliche-fakultaet/fachbereiche/geowissenschaften/arbeitsgruppen/prehistory-archaeology-science/research-department/early-prehistory-and-quaternary-ecology/staff/professors-and-postdocs/adjunct-professor-dr-simone-riehl/ |title=Adjunct professor Dr. Simone Riehl |website=University of Tübingen |access-date=2020-10-11 |archive-date=2020-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022015723/https://uni-tuebingen.de/en/fakultaeten/mathematisch-naturwissenschaftliche-fakultaet/fachbereiche/geowissenschaften/arbeitsgruppen/prehistory-archaeology-science/research-department/early-prehistory-and-quaternary-ecology/staff/professors-and-postdocs/adjunct-professor-dr-simone-riehl/ |url-status=live }}</ref> аз донишгоҳи Тюбинген гузаронида шуданд, нишон доданд, ки панҷ гурӯҳи аввалини мустамликадорони Шарқи Наздик мустақилона тақрибан 9800 сол пеш усули парвариши ғалладонаро кашф кардаанд<ref name=autogenerated1 />. == Ҷуғрофия == Аз ҷануб минтақа бо [[Биёбони Сурия|биёбони Сурия]] ва биёбонҳои шимолии Арабистони [[Арабистони Саудӣ]], аз ҷанубу ғарб — бо [[Нимҷазираи Сино]], аз ғарб — бо [[Баҳри Миёназамин]], аз шимол — бо қаторкӯҳи Тавр ва Баландкӯҳи Арманистон, ва аз шарқ — бо кӯҳҳои Загрос маҳдуд мешавад, ки таърихан, монанди делтаи Нил, ба Ҳилоли ҳосилхез мансуб дониста мешаванд. Ба ғайр аз Сурия, Курдистони Туркия, вилоятҳои курднишини Эрон ва шимоли курднишини Ироқро низ дар бар мегирад. Хокҳои аллювиалии наздиктарини обёришаванда низ ба минтақаи таърихӣ-иқтисодӣ дохил мешаванд (делтаи Нил, ботлоқзорҳои печутоби Даҷла ва Фурот, Карун дар Эрон). Бешубҳа, дарёҳо ва ботлоқзорҳо дар пайдоиши тамаддун дар Ҳилоли ҳосилхез нақши муҳим бозидаанд, аммо онҳо ягона сабаби шукуфоии минтақаи дорои ҳосилхезии баланд набуданд. Ин минтақа ҳамчун «пул» байни дигар минтақаҳои [[Африқо]] ва [[Авруосиё]] хизмат мекард. Ин нақши пайванддиҳанда ба Ҳилоли ҳосилхез имкон дод, ки нисбат ба [[Аврупо]] ё [[Африқои Шимолӣ]] [[гуногунии биологӣ]]и бештареро нигоҳ дорад, зеро тағйироти иқлимӣ дар давраи яхбандӣ дар он минтақаҳо боиси нобудшавии пайваста аз сабаби коҳиши ҳаҷми низомҳои экологӣ гардиданд, дар ҳоле ки дар бораи обҳои Баҳри Миёназамин чунин гуфтан мумкин нест. Дар якҷоягӣ бо муҳоҷирати аҳолии Саҳро аз тариқи Миср, ин «пули заминӣ»-и [[Шарқи Миёна]] барои паҳншавии босуръати олами наботот ва ҳайвоноти Ҷаҳони Қадим, аз ҷумла маскуншавии инсон пас аз муҳоҷирати эҳтимолии аҷдодони аврупоиён аз Ҳиндустон (ки илми муосир онро рад мекунад ва имрӯз назарияи шубҳанок мешуморад), аҳамияти бузург дошт. Далели он ки ин минтақа қисми асосии ҷудошавии тектоникӣ байни плитаҳои литосферӣи африқоӣ ва арабӣ ва инчунин бархӯрди плитаҳои арабӣ ва авруосиёиро дар бар мегирад, ин минтақаро ба як минтақаи бисёргуногуни платоҳои биёбонӣ, кӯҳҳои баланди барфпӯш ва ҳавзаҳои ҳосилхези аллювиалии дарёҳо табдил додааст, ки ин боз ҳам гуногунии биологиро афзоиш дода, ба рушди намудҳое дар давраи пеш аз таърих мусоидат намуд, ки дар дигар ҷойҳо вуҷуд надоштанд. == Иқлим ва наботот == [[акс:Epica-vostok-grip-40kyr.png|мини|484x484пкс|Ҳарорат дар Антарктида ва Гренландия дар [[:en:Δ18O|δ¹⁸O]]·10 дар тӯли 40 ҳазор соли охир, ки ба таври ғайримустақим нишондиҳандаи ҷаҳонӣ мебошад]] Мавҷудияти иқлими гуногун дар Ҳилоли ҳосилхез, инчунин тағйироти асосии иқлимӣ, [[такомул]]и бисёр растаниҳои яксолаи навъи [[Назарияи r/K-интихоб|«K»]]-ро ҳавасманд кард, ки нисбат ба растаниҳои бисёрсолаи навъи [[Назарияи r/K-интихоб|«r»]] тухмҳои серғизотар истеҳсол мекунанд. Гуногунии фавқулодаи баландиву пастиҳои минтақа намудҳои зиёди растаниҳои хӯрданиро ба вуҷуд овард, ки ҳангоми кӯшишҳои аввалини кишоварзӣ бомуваффақият парвариш карда шуданд. Омили муҳими дигар он аст, ки дар давраи пайдоиши кишоварзӣ дар Ҳилоли ҳосилхез аҷдодони ваҳшии ҳашт навъи асосии зироатҳои [[неолит]]ӣ (яъне аҷдодони ваҳшии гандуми дуғалладона, гандуми якғалладона, [[Ҷав]], Зағир, [[нахӯд]], [[Наск]] ва викаи талх) мерӯиданд ва аҷдодони чор навъ аз панҷ навъи муҳимтарини ҳайвоноти хонагӣ: говҳо<ref>{{Cite web |lang=en |url=https://academic.oup.com/mbe/article/29/9/2101/1077727 |title=Источник |date=2012-03-14 |access-date=2021-02-17 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025302/https://academic.oup.com/mbe/article/29/9/2101/1077727 |url-status=live }}</ref>, бузҳо, гӯсфандон ва хукҳо барои зинда мондан мубориза мебурданд, дар ҳоле ки аспро кӯчманчиёни даштҳо тавассути Баландкӯҳи Эрон овардаанд{{sfn|Даймонд|2010|с=}}. Ин минтақа ҳамчун макони кашфи боқимондаҳо ва осори фарҳангии сершумори инсонҳои қадим ва аввали муосир (масалан, ғори Кебара дар Исроил), шикорчиёну ҷамъоваркунандагони охири плейстотсен ва шикорчиёну ҷамъоваркунандагони ниммуқими эпипалеолит низ машҳур аст, вале бештар бо кофтуковҳои бостоншиносӣ, ки ба пайдоиши кишоварзӣ вобастаанд, шинохта мешавад<ref>[http://archaeology.huji.ac.il/GBY/english.htm Долина Гешер Бенот Яаков в Израиле (''Gesher Benot Ya’aqov'')] — машҳуртарин бошишгоҳи давраи палеолити барвақт. {{Wayback|url=http://archaeology.huji.ac.il/GBY/english.htm |date=20090720112257 }}</ref>. Дар қаламравҳои ғарбии [[Урдун]] ва маҷрои болоии [[Фурот]] аввалин маҳалҳои аҳолинишини неолитии кишоварзӣ (ба истилоҳ неолити пеш аз сафол (PPN)) ҷойгир буданд, ки тақрибан ба соли 9000 то милод тааллуқ доранд, аз ҷумла чунин маҳалҳои пеш аз таърихӣ чун Ериҳӯ. Ин минтақа дар баробари [[Байнаннаҳрайн]] (ки дар шарқи Ҳилоли ҳосилхез, байни дарёҳои [[Даҷла]] ва [[Фурот]] ҷойгир аст), инчунин шоҳиди пайдоиши ҷомеаҳои мураккаби ибтидоии инсонӣ дар ҷараёни [[Асри биринҷӣ|асри биринҷӣ]] гардид. Дар ҳамин минтақа аввалин далелҳои пайдоиши хатт ва ташаккули давлатҳои аввалин ошкор шудаанд. Маҳз барои ҳамин онро «гаҳвораи тамаддун» меноманд. Сарчашмаҳои ҳар ду дарёи Даҷла ва Фурот (дар ҷануби кӯли Ван ҳавзаи обҷудокунии маҷроҳои болоии дарёҳои [[Даҷла]] ва [[Фурот]] ташаккул меёбад) дар Баландкӯҳи Арманистон, дар қаламрави Туркияи имрӯза ҷойгир шудаанд. Ҳар сол кишоварзони ҷануби Байнаннаҳрайн маҷбур буданд киштзорҳои худро аз обхезиҳо муҳофизат кунанд ва барои наҷот аз онҳо саддҳо месохтанд<ref>{{книга |заглавие=World History: Patterns of Interaction |издательство={{Нп3|Holt McDougal|McDougal Littell|en|Holt McDougal}} |год=1999 |место=[[Эванстон (Иллинойс)|Evanston, IL]] |isbn=0-395-87274-X |ref=Beck |язык=en |автор=Beck, Roger B.; Linda Black, Larry S. Krieger, Phillip C. Naylor, Dahia Ibo Shabaka}}</ref>, дар ҳоле ки дар шимоли Байнаннаҳрайн кишоварзӣ аз ҳисоби боронҳои нисбатан мӯътадил таъмин мешуд. Ҳанӯз дар [[Асри биринҷӣ|асри биринҷӣ]] фаровонии табиии минтақа тавассути корҳои обёрӣ боз ҳам васеъ карда шуд ва қисми зиёди истеҳсоли кишоварзӣ то имрӯз аз онҳо вобаста мебошад. Дар давоми ду ҳазор соли охир низоми обёрии минтақа борҳо таназзул ва эҳёро аз сар гузаронидааст. Бо иваз шудани халқҳо ва давлатҳо корҳои пешина хароб мешуданд ё аз ҷониби наслҳои баъдӣ тағйир дода мешуданд. Яке аз муҳимтарин мушкилоти кишоварзӣ дар минтақа шӯршавии хок мебошад — дар хокҳое, ки таърихи тӯлонии обёрӣ доранд, афзоиши доимии консентратсияи намак ва дигар минералҳо мушоҳида мешавад. Дар давраи муосир обҳои ширини дарёҳо ҳамоно манбаи эҳтимолии низоъҳо дар ин минтақа боқӣ мемонанд. Дарёи Урдун дар сарҳади Исроил ва Урдун ҷойгир аст ва тақрибан чоряки дарёи Фурот, ки кишоварзии Ироқи поёноб аз он вобастагии зиёд дорад, аз ҷониби Туркия ва Сурия назорат карда мешавад. == Ҳамчунин нигаред == *[[Машриқ]] *[[Левант]] *[[Байнаннаҳрайн|Байнаннаҳрайни Қадим]] *[[Инқилоби неолитӣ]] *[[Таърихи кишоварзӣ]] *[[Марказҳои пайдоиши рустаниҳои кишоварзӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} == Адабиёт == *{{Книга|автор=[[Даймонд, Джаред|Даймонд Ҷ. М.]]|заглавие=«[[Ружья, микробы и сталь: Судьбы человеческих обществ]]»|оригинал=Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies|ссылка=|ответственный=Тарҷума аз англисӣ [[Колопотин, Максим Владиславович|М. В. Колопотин]]|издание=|место=М.|издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ Москва]]: [[Corpus]]|год=2010|страниц=720|isbn=978-5-17-061456-1|isbn2=978-5-403-01950-7|тираж=3000|ref=Даймонд}} *{{БРЭ |статья=Ҳилоли ҳосилхез|автор=Корниенко Т. В.|том=26 |страницы=436—437 |ref=Корниенко|ссылка=https://old.bigenc.ru/archeology/text/3145894|архив=https://web.archive.org/web/20230103221056/https://bigenc.ru/archeology/text/3145894|архив дата=2023-01-03}} {{ВС}} [[гурӯҳ:Шарқи Наздик]] [[гурӯҳ:Шарқи Наздики Қадим]] [[гурӯҳ:Таърихи Баҳри Миёназамин]] lbyyczsvjjq3826z4ncsnccjeqrt0oz 1473243 1473242 2026-05-20T07:03:02Z Navruzov Abdulmalik 57291 Navruzov Abdulmalik moved page [[Минтақаи ҳилоли ҳолисхез]] to [[Минтақаи ҳилоли ҳосилхез]] 1473242 wikitext text/x-wiki [[акс:Map of fertile crescent-ru.svg|thumb|491x491px|Ҳилоли ҳосилхез ва водии Нил]]'''Минтақаи ҳилоли ҳосилхез''' — номи шартии минтақае дар [[Шарқи Наздик]] аст, ки дар моҳҳои зимистон миқдори зиёди [[Боришоти атмосферӣ|боришот]] мушоҳида мешавад. Онро ҳамчунин «гаҳвораи тамаддун» меноманд. Ин ном тарҷумаи истилоҳи англисии Fertile Crescent мебошад, ки аз ҷониби бостоншиноси амрикоӣ Ҷ. Ҳ. Брэстед дар китоби ӯ «Матнҳои қадимии Миср» (Ancient Records of Egypt) соли 1906 ба истифодаи илмӣ ворид шудааст<ref>{{cite encyclopedia |lang=en |encyclopedia=[[Columbia Encyclopedia]] |title=Fertile Crescent |url=http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/FertileC |access-date=2008-09-23 |year=2008 |publisher=[[Columbia University Press]] |doi= |pages= |archive-date=2007-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515111150/http://education.yahoo.com/reference/encyclopedia/entry/FertileC |url-status=dead }}</ref>. Ин минтақа ба сабаби [[хок]]и ҳосилхез ва шаклаш (дар харита), ки ба ҳилол монанд аст, чунин ном гирифтааст. Аз [[Байнаннаҳрайн]] ва Левант иборат буда, ки худ ба Сурияи таърихӣ ва Фаластини таърихӣ ҷудо мешавад. Қаламравҳои имрӯзаи [[Кипр]]<ref>Аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ҷазираи Кипр пурра дар Осиё ҷойгир аст, аммо бар асоси меъёрҳои таърихӣ-фарҳангӣ ва сиёсӣ метавонад ба давлатҳои аврупоӣ мансуб дониста шавад.</ref>, [[Лубнон]], [[Исроил]], [[Сурия]], [[Ироқ]], ҷанубу шарқи [[Туркия]], ҷанубу ғарби [[Эрон]] ва [[Урдун]]ро дар бар мегирад. Ҳилоли ҳосилхез яке аз аввалин марказҳое ба шумор меравад, ки дар ҷараёни инқилоби неолитӣ дар он [[кишоварзӣ]] ва [[чорводорӣ]], ки дар [[асри санг]] пайдо шудаанд, ба вуҷуд омаданд. Ҳамчунин он макони қадимтарин фарҳангҳои шаҳрии маълуми ҷаҳон ([[Мурайвет]], [[Нагар]]) мебошад. Дар ҳазорсолаҳои IV—I то милод дар ин ҷо зиёда аз 10 %-и аҳолии Замин зиндагӣ мекарданд. Ҳилоли ҳосилхез дар якҷоягӣ бо водии [[Нил]] ([[Мисри Қадим]]) гаҳвораи тамаддуни муосирро ташкил медиҳад. [[акс:Распространение земледелия в Европе.png|мини|400x400пкс|Паҳншавии кишоварзӣ аз Ҳилоли ҳосилхез ба қаламрави Аврупо бо нишон додани санаҳо]] Мувофиқи таҳқиқоти олимони амрикоӣ, ду омили асосие, ки раванди мустамликашавии ибтидоии Ҳилоли ҳосилхезро идора мекарданд, хушксолӣ ва қобилияти инсонҳо барои мубориза бо он буданд<ref name=autogenerated1>[https://rusplt.ru/society/education/world/ee-velichestvo-zasuha-11961.html Учёные из США провели параллель между климатом и переселением человечества] // Русская планета. {{Wayback|url=https://rusplt.ru/society/education/world/ee-velichestvo-zasuha-11961.html |date=20210227101912 }}</ref>. Кофтуковҳо дар кӯҳҳои Загроси Эрон, ки соли 2013 аз ҷониби антропологҳои олмонӣ таҳти роҳбарии Симона Рил<ref>{{Cite web |lang=en |url=https://uni-tuebingen.de/en/fakultaeten/mathematisch-naturwissenschaftliche-fakultaet/fachbereiche/geowissenschaften/arbeitsgruppen/prehistory-archaeology-science/research-department/early-prehistory-and-quaternary-ecology/staff/professors-and-postdocs/adjunct-professor-dr-simone-riehl/ |title=Adjunct professor Dr. Simone Riehl |website=University of Tübingen |access-date=2020-10-11 |archive-date=2020-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022015723/https://uni-tuebingen.de/en/fakultaeten/mathematisch-naturwissenschaftliche-fakultaet/fachbereiche/geowissenschaften/arbeitsgruppen/prehistory-archaeology-science/research-department/early-prehistory-and-quaternary-ecology/staff/professors-and-postdocs/adjunct-professor-dr-simone-riehl/ |url-status=live }}</ref> аз донишгоҳи Тюбинген гузаронида шуданд, нишон доданд, ки панҷ гурӯҳи аввалини мустамликадорони Шарқи Наздик мустақилона тақрибан 9800 сол пеш усули парвариши ғалладонаро кашф кардаанд<ref name=autogenerated1 />. == Ҷуғрофия == Аз ҷануб минтақа бо [[Биёбони Сурия|биёбони Сурия]] ва биёбонҳои шимолии Арабистони [[Арабистони Саудӣ]], аз ҷанубу ғарб — бо [[Нимҷазираи Сино]], аз ғарб — бо [[Баҳри Миёназамин]], аз шимол — бо қаторкӯҳи Тавр ва Баландкӯҳи Арманистон, ва аз шарқ — бо кӯҳҳои Загрос маҳдуд мешавад, ки таърихан, монанди делтаи Нил, ба Ҳилоли ҳосилхез мансуб дониста мешаванд. Ба ғайр аз Сурия, Курдистони Туркия, вилоятҳои курднишини Эрон ва шимоли курднишини Ироқро низ дар бар мегирад. Хокҳои аллювиалии наздиктарини обёришаванда низ ба минтақаи таърихӣ-иқтисодӣ дохил мешаванд (делтаи Нил, ботлоқзорҳои печутоби Даҷла ва Фурот, Карун дар Эрон). Бешубҳа, дарёҳо ва ботлоқзорҳо дар пайдоиши тамаддун дар Ҳилоли ҳосилхез нақши муҳим бозидаанд, аммо онҳо ягона сабаби шукуфоии минтақаи дорои ҳосилхезии баланд набуданд. Ин минтақа ҳамчун «пул» байни дигар минтақаҳои [[Африқо]] ва [[Авруосиё]] хизмат мекард. Ин нақши пайванддиҳанда ба Ҳилоли ҳосилхез имкон дод, ки нисбат ба [[Аврупо]] ё [[Африқои Шимолӣ]] [[гуногунии биологӣ]]и бештареро нигоҳ дорад, зеро тағйироти иқлимӣ дар давраи яхбандӣ дар он минтақаҳо боиси нобудшавии пайваста аз сабаби коҳиши ҳаҷми низомҳои экологӣ гардиданд, дар ҳоле ки дар бораи обҳои Баҳри Миёназамин чунин гуфтан мумкин нест. Дар якҷоягӣ бо муҳоҷирати аҳолии Саҳро аз тариқи Миср, ин «пули заминӣ»-и [[Шарқи Миёна]] барои паҳншавии босуръати олами наботот ва ҳайвоноти Ҷаҳони Қадим, аз ҷумла маскуншавии инсон пас аз муҳоҷирати эҳтимолии аҷдодони аврупоиён аз Ҳиндустон (ки илми муосир онро рад мекунад ва имрӯз назарияи шубҳанок мешуморад), аҳамияти бузург дошт. Далели он ки ин минтақа қисми асосии ҷудошавии тектоникӣ байни плитаҳои литосферӣи африқоӣ ва арабӣ ва инчунин бархӯрди плитаҳои арабӣ ва авруосиёиро дар бар мегирад, ин минтақаро ба як минтақаи бисёргуногуни платоҳои биёбонӣ, кӯҳҳои баланди барфпӯш ва ҳавзаҳои ҳосилхези аллювиалии дарёҳо табдил додааст, ки ин боз ҳам гуногунии биологиро афзоиш дода, ба рушди намудҳое дар давраи пеш аз таърих мусоидат намуд, ки дар дигар ҷойҳо вуҷуд надоштанд. == Иқлим ва наботот == [[акс:Epica-vostok-grip-40kyr.png|мини|484x484пкс|Ҳарорат дар Антарктида ва Гренландия дар [[:en:Δ18O|δ¹⁸O]]·10 дар тӯли 40 ҳазор соли охир, ки ба таври ғайримустақим нишондиҳандаи ҷаҳонӣ мебошад]] Мавҷудияти иқлими гуногун дар Ҳилоли ҳосилхез, инчунин тағйироти асосии иқлимӣ, [[такомул]]и бисёр растаниҳои яксолаи навъи [[Назарияи r/K-интихоб|«K»]]-ро ҳавасманд кард, ки нисбат ба растаниҳои бисёрсолаи навъи [[Назарияи r/K-интихоб|«r»]] тухмҳои серғизотар истеҳсол мекунанд. Гуногунии фавқулодаи баландиву пастиҳои минтақа намудҳои зиёди растаниҳои хӯрданиро ба вуҷуд овард, ки ҳангоми кӯшишҳои аввалини кишоварзӣ бомуваффақият парвариш карда шуданд. Омили муҳими дигар он аст, ки дар давраи пайдоиши кишоварзӣ дар Ҳилоли ҳосилхез аҷдодони ваҳшии ҳашт навъи асосии зироатҳои [[неолит]]ӣ (яъне аҷдодони ваҳшии гандуми дуғалладона, гандуми якғалладона, [[Ҷав]], Зағир, [[нахӯд]], [[Наск]] ва викаи талх) мерӯиданд ва аҷдодони чор навъ аз панҷ навъи муҳимтарини ҳайвоноти хонагӣ: говҳо<ref>{{Cite web |lang=en |url=https://academic.oup.com/mbe/article/29/9/2101/1077727 |title=Источник |date=2012-03-14 |access-date=2021-02-17 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025302/https://academic.oup.com/mbe/article/29/9/2101/1077727 |url-status=live }}</ref>, бузҳо, гӯсфандон ва хукҳо барои зинда мондан мубориза мебурданд, дар ҳоле ки аспро кӯчманчиёни даштҳо тавассути Баландкӯҳи Эрон овардаанд{{sfn|Даймонд|2010|с=}}. Ин минтақа ҳамчун макони кашфи боқимондаҳо ва осори фарҳангии сершумори инсонҳои қадим ва аввали муосир (масалан, ғори Кебара дар Исроил), шикорчиёну ҷамъоваркунандагони охири плейстотсен ва шикорчиёну ҷамъоваркунандагони ниммуқими эпипалеолит низ машҳур аст, вале бештар бо кофтуковҳои бостоншиносӣ, ки ба пайдоиши кишоварзӣ вобастаанд, шинохта мешавад<ref>[http://archaeology.huji.ac.il/GBY/english.htm Долина Гешер Бенот Яаков в Израиле (''Gesher Benot Ya’aqov'')] — машҳуртарин бошишгоҳи давраи палеолити барвақт. {{Wayback|url=http://archaeology.huji.ac.il/GBY/english.htm |date=20090720112257 }}</ref>. Дар қаламравҳои ғарбии [[Урдун]] ва маҷрои болоии [[Фурот]] аввалин маҳалҳои аҳолинишини неолитии кишоварзӣ (ба истилоҳ неолити пеш аз сафол (PPN)) ҷойгир буданд, ки тақрибан ба соли 9000 то милод тааллуқ доранд, аз ҷумла чунин маҳалҳои пеш аз таърихӣ чун Ериҳӯ. Ин минтақа дар баробари [[Байнаннаҳрайн]] (ки дар шарқи Ҳилоли ҳосилхез, байни дарёҳои [[Даҷла]] ва [[Фурот]] ҷойгир аст), инчунин шоҳиди пайдоиши ҷомеаҳои мураккаби ибтидоии инсонӣ дар ҷараёни [[Асри биринҷӣ|асри биринҷӣ]] гардид. Дар ҳамин минтақа аввалин далелҳои пайдоиши хатт ва ташаккули давлатҳои аввалин ошкор шудаанд. Маҳз барои ҳамин онро «гаҳвораи тамаддун» меноманд. Сарчашмаҳои ҳар ду дарёи Даҷла ва Фурот (дар ҷануби кӯли Ван ҳавзаи обҷудокунии маҷроҳои болоии дарёҳои [[Даҷла]] ва [[Фурот]] ташаккул меёбад) дар Баландкӯҳи Арманистон, дар қаламрави Туркияи имрӯза ҷойгир шудаанд. Ҳар сол кишоварзони ҷануби Байнаннаҳрайн маҷбур буданд киштзорҳои худро аз обхезиҳо муҳофизат кунанд ва барои наҷот аз онҳо саддҳо месохтанд<ref>{{книга |заглавие=World History: Patterns of Interaction |издательство={{Нп3|Holt McDougal|McDougal Littell|en|Holt McDougal}} |год=1999 |место=[[Эванстон (Иллинойс)|Evanston, IL]] |isbn=0-395-87274-X |ref=Beck |язык=en |автор=Beck, Roger B.; Linda Black, Larry S. Krieger, Phillip C. Naylor, Dahia Ibo Shabaka}}</ref>, дар ҳоле ки дар шимоли Байнаннаҳрайн кишоварзӣ аз ҳисоби боронҳои нисбатан мӯътадил таъмин мешуд. Ҳанӯз дар [[Асри биринҷӣ|асри биринҷӣ]] фаровонии табиии минтақа тавассути корҳои обёрӣ боз ҳам васеъ карда шуд ва қисми зиёди истеҳсоли кишоварзӣ то имрӯз аз онҳо вобаста мебошад. Дар давоми ду ҳазор соли охир низоми обёрии минтақа борҳо таназзул ва эҳёро аз сар гузаронидааст. Бо иваз шудани халқҳо ва давлатҳо корҳои пешина хароб мешуданд ё аз ҷониби наслҳои баъдӣ тағйир дода мешуданд. Яке аз муҳимтарин мушкилоти кишоварзӣ дар минтақа шӯршавии хок мебошад — дар хокҳое, ки таърихи тӯлонии обёрӣ доранд, афзоиши доимии консентратсияи намак ва дигар минералҳо мушоҳида мешавад. Дар давраи муосир обҳои ширини дарёҳо ҳамоно манбаи эҳтимолии низоъҳо дар ин минтақа боқӣ мемонанд. Дарёи Урдун дар сарҳади Исроил ва Урдун ҷойгир аст ва тақрибан чоряки дарёи Фурот, ки кишоварзии Ироқи поёноб аз он вобастагии зиёд дорад, аз ҷониби Туркия ва Сурия назорат карда мешавад. == Ҳамчунин нигаред == *[[Машриқ]] *[[Левант]] *[[Байнаннаҳрайн|Байнаннаҳрайни Қадим]] *[[Инқилоби неолитӣ]] *[[Таърихи кишоварзӣ]] *[[Марказҳои пайдоиши рустаниҳои кишоварзӣ]] == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} == Адабиёт == *{{Книга|автор=[[Даймонд, Джаред|Даймонд Ҷ. М.]]|заглавие=«[[Ружья, микробы и сталь: Судьбы человеческих обществ]]»|оригинал=Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies|ссылка=|ответственный=Тарҷума аз англисӣ [[Колопотин, Максим Владиславович|М. В. Колопотин]]|издание=|место=М.|издательство=[[АСТ (издательство)|АСТ Москва]]: [[Corpus]]|год=2010|страниц=720|isbn=978-5-17-061456-1|isbn2=978-5-403-01950-7|тираж=3000|ref=Даймонд}} *{{БРЭ |статья=Ҳилоли ҳосилхез|автор=Корниенко Т. В.|том=26 |страницы=436—437 |ref=Корниенко|ссылка=https://old.bigenc.ru/archeology/text/3145894|архив=https://web.archive.org/web/20230103221056/https://bigenc.ru/archeology/text/3145894|архив дата=2023-01-03}} {{ВС}} [[гурӯҳ:Шарқи Наздик]] [[гурӯҳ:Шарқи Наздики Қадим]] [[гурӯҳ:Таърихи Баҳри Миёназамин]] lbyyczsvjjq3826z4ncsnccjeqrt0oz 0 331557 1473246 2026-05-20T07:08:05Z Navruzov Abdulmalik 57291 Navruzov Abdulmalik moved page [[Наргис Муҳаммадӣ]] to [[Наргис Муҳаммадӣ (ҳунарпеша)]] 1473246 wikitext text/x-wiki #равона [[Наргис Муҳаммадӣ (ҳунарпеша)]] 6o9hm3ak62fpheddh3yieos66bbielh 0 331558 1473251 2026-05-20T08:15:57Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Забон |ном=Забони эломӣ |самоназвание=𒀭𒆠 (эҳтимол) |кишвар=[[Элам]] |минтақа=[[Эрон]]-и ҷанубу ғарбӣ |забони расмӣ=[[Элам]] |регулирующая организация= |шумора=нобуд |рейтинг= |мақом=[[забони мурда|мурда]] |замон=охири асри IV то милод |гурӯҳ=Забонҳои Авруосиё |гурӯҳб... 1473251 wikitext text/x-wiki {{Забон |ном=Забони эломӣ |самоназвание=𒀭𒆠 (эҳтимол) |кишвар=[[Элам]] |минтақа=[[Эрон]]-и ҷанубу ғарбӣ |забони расмӣ=[[Элам]] |регулирующая организация= |шумора=нобуд |рейтинг= |мақом=[[забони мурда|мурда]] |замон=охири асри IV то милод |гурӯҳ=Забонҳои Авруосиё |гурӯҳбандӣ= [[забони мунзавӣ]] |хат=[[хатти мехӣ]] ([[хатти мехии эломӣ]]) |ГОСТ 7.75–97=эла 834 |ISO2=elx |ISO3=elx }} '''Забони эломӣ''' — забони эломиён, ки дар ҳудуди [[Элом]] ҳадди ақал дар ҳазораҳои III—I то м. паҳн гардида буд. Он [[забони мунзавӣ]] ба шумор мерафт, аммо фарзияҳое дар бораи хешии он бо забонҳои дравидӣ ё забонҳои афросиёӣ вуҷуд доранд. Дар ибтидо бо хатти аслии худ навишта мешуд ва баъдтар бо [[Хати мехӣ|хатти мехӣ]]. Гумон меравад, ки ин забон то асри IV то м. аз байн рафтааст, вале эҳтимол дорад, ки он то фатҳи арабии Эрон (асрҳои миёнаи аввал) боқӣ монда бошад. Аз ҷиҳати сохтори дастурӣ забони эломӣ агглютинативӣ ва эргативӣ буд. Тартиби маъмулии калимаҳо — SOV (мубтадо — мафъул — хабар). == Дар бораи ном == Худи эломиён Эломро ''Ḫa-tam₅-ti'' ё ''Ḫal-tam₅-ti'' меномиданд, ки эҳтимолан аз калимаи ''hal'' ба маънои «замин» сарчашма мегирад. Дар матнҳои бобулӣ ин ном ба шакли ''ᴷᵁᴿe-lam-mat'' оварда мешуд. [[Форсҳо|Форсҳои]] бостон Эломро ''(h)ūja'', ''(h)ūvja'' меномиданд, ки номи [[Хӯзистон|Хузистон]] аз он пайдо шудааст<ref name="Vavroušek125"/>. Номи «забони эломӣ» ба истифодаи илмӣ аз матнҳои шумерӣ ва аккадӣ (шум. ''eme Elama'') ворид шудааст. Пештар инчунин номҳои «сузӣ», «анзанӣ», «забони навъи дуюми аҳоманишӣ», «туронӣ», «модӣ», «скифӣ» истифода мешуданд<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=95|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref><ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/60 60]|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>. == Масъалаҳои таснифот == [[акс:Alliance Naram-Sin Awan Louvre Sb8833.jpg|thumb|250px|right|Қадимтарин матн ба забони эломӣ: шартнома байни [[Нарам-Суэн|Нарам-Син]] ва [[Хита (царь Элама)|Хита]]]] Забони эломӣ ҳамчун забони мунзавӣ дониста мешавад; фарзияҳое дар бораи хешии он бо забонҳои дравидӣ (пешниҳодшуда соли 1856 аз ҷониби Р. Колдуэлл) ё забонҳои афросиёӣ (пешниҳодшуда соли 1992 аз ҷониби В. Блажек) вуҷуд доранд<ref name="Vavroušek125">{{книга|автор=Vavroušek P.|часть=Elamština|заглавие=Jazyky starého Orientu|ссылка=|место=Praha|издательство=Univerzita Karlova v Praze|год=2010|страницы=125|isbn=978-80-7308-312-0}}</ref><ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=95—96|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Г. С. Старостин дар асоси ҳисобҳои лексикостатистикӣ пешниҳод кардааст, ки забони эломӣ «пул» байни забонҳои ностратӣ ва афросиёӣ мебошад ва дар баробари забони пранустратӣ ва праафросиёӣ аз забони праавруосиёӣ сарчашма гирифтааст<ref>{{статья|автор=Starostin G.|заглавие= On the Genetic Relation of the Elamite Language|издание= Mother Tongue|год=2002|том=VII|pages=147—170}}</ref>. Як қатор муҳаққиқон мансубияти забони эломиро ба «гурӯҳи қафқозӣ» ҷонибдорӣ мекарданд: аз ҷумла Вайсбах, Шейл, Хюзинг, Борк, инчунин Н. Я. Марр, ки назарияи «забонҳои яфетӣ»-ро пешниҳод кард ва ба он забони эломӣ, гурҷӣ ва «забони Арманистони пешоориёӣ»-ро дохил намуд. Ба ақидаи ӯ, ин гурӯҳ бо [[Забонҳои ҳомӣ-сомӣ|оилаи забонҳои сомӣ]] хешӣ дошт, «''шояд тақрибан ба ҳамон дараҷае, ки охирин бо ҳамитӣ''»<ref>{{книга |автор= Тураев Б. А.|заглавие= История Древнего Востока|ответственный= под ред. В. В. Струве и И. Л. Снегирёва|место= Л.|издательство= ОГИЗ-Соцэкгиз|год= 1936|том= 1|страниц= |страницы= 68}}</ref>. Ҳамчунин кӯшишҳои гуногуни муқоисаи забони эломӣ бо забонҳои уралӣ, олтойӣ, ҳуррӣ, касситӣ, модӣ ва қафқозӣ анҷом дода шудаанд, аммо онҳо ё ғайриилмӣ буданд ё боварибахш набуданд<ref>{{книга|автор=Дьяконов И. М.|заглавие=Языки древней Передней Азии|место=М.|издательство=Наука|год=1967|страницы=107—108}}</ref>. == Ҷуғрофиёи забоншиносӣ == === Минтақаи паҳншавӣ === [[акс:Elamite lg ru.png|thumb|right|400px|Минтақаи паҳншавии забони эломӣ]] [[Ақвоми эронӣ|Эломиён]] ҷануб ва ҷанубу ғарби [[Эрони Бузург|Эрони]] муосирро ([[Хӯзистон|Хузистон]] ва [[Форсҳо|Форс]]) маскун буданд<ref name="Хачикян96">{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=96|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. === Лаҳҷаҳо === Аз сабаби камии маводи боқимонда муайян кардани тақсимоти диалектии забони эломӣ ғайриимкон аст. Бо вуҷуди ин, асосҳое мавҷуданд, ки нишон медиҳанд дар заминаи забони эломии давраи аҳоманишӣ лаҳҷае қарор дошт, ки аз лаҳҷаи давраи миёнаэломӣ фарқ мекард<ref name="Хачикян96" />. == Хат == [[акс:Brick Shilhak-Inshushinak Louvre Sb11945.jpg|thumb|250px|Намунаи хатти мехии эломӣ]] Дар ҳудуди паҳншавии забони эломӣ се навъи хат тасдиқ шудааст<ref name="Хачикян97"><ref>{{статья|автор=Hinz W.|заглавие=Problems of Linear Elamite|ссылка=|издание=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|тип=|год=1975|том=|номер=2|pages=106}}</ref><ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/65 65]|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>: хатти протоэломӣ — тақрибан 1600 матн, ки ба давраи солҳои 3100—2900 то м. тааллуқ доранд, боқӣ мондааст; хусусияти пиктографӣ дошт, рамзкушоӣ нашудааст, бинобар ин маълум нест, ки забони ин навиштаҳо эломӣ буд ё не; [[хатти эломӣ]] — эҳтимол аз хатти протоэломӣ дар асри XXIII то м. инкишоф ёфтааст; дар шакли 19 навишта сабт шудааст (10-то рӯйи санг кандакорӣ шудаанд, 7-то рӯйи гил фишурда шудаанд, 1-то рӯйи андова харошида шудааст, 1-то рӯйи нуқра ҳаккокӣ шудааст); хусусияти ҳиҷоӣ дошт ва логограммаҳо низ истифода мешуданд; рамзкушоӣ нашудааст, аммо соли 2020 [[Франсуа Дессе]] дар бораи рамзкушоии он хабар дод<ref name="FD2020">{{cite web |last=Desset |first=François (CNRS Archéorient of Lyon) |title=Breaking The Code. The decipherment of linear Elamite, a forgotten writing system of Ancient Iran (3rd millenium BC). |url=https://www.canal-u.tv/video/archeorient/breaking_the_code_the_decipherment_of_linear_elamite_a_forgotten_writing_system_of_ancient_iran_3rd_millenium_bc.58549 |website=www.canal-u.tv |language=en |date=2020 |access-date=2021-10-07 |archive-date=2021-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008021653/https://www.canal-u.tv/video/archeorient/breaking_the_code_the_decipherment_of_linear_elamite_a_forgotten_writing_system_of_ancient_iran_3rd_millenium_bc.58549 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |title=Un Français "craque" une écriture non déchiffrée de plus de 4000 ans, remettant en cause la seule invention de l'écriture en Mésopotamie |journal=Sciences et Avenir |date=2020 |url=https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/breaking-the-code-en-craquant-une-ecriture-non-dechiffree-vieille-de-plus-de-4000-ans-un-francais-remet-en-cause-la-seule-invention-de-l-ecriture-en-mesopotamie_149795 |language=fr |access-date=2021-10-07 |archive-date=2020-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207160332/https://www.sciencesetavenir.fr/archeo-paleo/archeologie/breaking-the-code-en-craquant-une-ecriture-non-dechiffree-vieille-de-plus-de-4000-ans-un-francais-remet-en-cause-la-seule-invention-de-l-ecriture-en-mesopotamie_149795 |url-status=live }}</ref>. [[Хати мехӣ|хатти мехӣ]] — аз тақрибан соли 2200 то м. хатти хаттии эломиро пурра иваз кард. Хатти мехии эломӣ тақрибан соли 140 аломатро истифода мебурд<ref name="Vavroušek53">{{книга|автор=Vavroušek P.|часть=Elamština|заглавие=Jazyky starého Orientu|ссылка=|место=Praha|издательство=Univerzita Karlova v Praze|год=2010|страницы=53|isbn=978-80-7308-312-0}}</ref>. Дар давраи аҳоманишӣ шумораи аломатҳо то 113 кам шуд (аз онҳо 25-то логограмма буданд)<ref>{{книга|автор=Vavroušek P.|часть=Elamština|заглавие=Jazyky starého Orientu|ссылка=|место=Praha|издательство=Univerzita Karlova v Praze|год=2010|страницы=126|isbn=978-80-7308-312-0}}</ref>. Хатти мехии эломӣ ҳам аломатҳои фонетикӣ, ки овозҳои нутқро ифода мекарданд, ва ҳам детерминативҳо ва логограммаҳоро, ки танҳо маънои решаро ифода мекарданд ва аз забони шумерӣ (шумерограммаҳо) гирифта шуда буданд, дар бар мегирифт; инчунин рақамҳо истифода мешуданд. Аккадограммаҳо вуҷуд надоштанд, гарчанде ки иқтибосҳо аз аккадӣ дар забони эломӣ мавҷуд буданд. Аломатҳои фонетикӣ силлабограммаҳои сохтори V, CV, VC ва CVC буданд (ки дар он C — [[ҳамсадо]], V — [[Садонокҳо|садонок]] аст). Бо хатти мехӣ аз чап ба рост ва аз боло ба поён менавиштанд. Ҷудокунии калимаҳо вуҷуд надошт<ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/66 66]—67|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>. Дар транслитератсияи лотинӣ логограммаҳо бо ҳарфҳои калон, детерминативҳо болои сатр ва аломатҳои фонетикӣ бо ҳарфҳои хурд навишта мешаванд, дар ҳоле ки ҳиҷоҳо бо дефис аз ҳам ҷудо карда мешаванд<ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/69 69]|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>. == Таърихи забон == Таърихи забони эломӣ ба чор давра ҷудо мешавад<ref name="Хачикян97">{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=97|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref><ref>{{книга|автор=Vavroušek P.|часть=Elamština|заглавие=Jazyky starого Orientu|ссылка=|место=Praha|издательство=Univerzita Karlova v Praze|год=2010|страницы=228|isbn=978-80-7308-312-0}}</ref>: эломии қадим (2600—1500 то м.); эломии миёна (1500—1000 то м.); эломии нав (1000—550 то м.); аҳоманишӣ (550—330 то м.). Аз сарҳади ҳазораҳои II ва I то м. сар карда, гӯяндагони забонҳои эронӣ эломиёнро танг мекарданд<ref>{{книга|автор=Дьяконов И. М.|заглавие=Языки древней Передней Азии|место=М.|издательство=Наука|год=1967|страницы=90}}</ref>. Баъд аз забти Элом аз ҷониби [[Ҳахоманишиён|Империяи Ҳахоманишиён]] дар асри VI то м. забони форсии бостон забони эломиро танг кард, вале он ҳадди ақал боз ду аср ва шояд бештар дар истифода боқӣ монд. Масалан, ҷуғрофидони араб Истахри дар «Китоби роҳҳо ва мамлакатҳо» (асри X м.) қайд мекунад, ки дар вилояти [[Хӯзистон|Хузистон]] аҳолӣ ғайр аз арабӣ ва форсӣ инчунин ба забони хузӣ сухан мегуфт: Дар мавриди забони онҳо (сокинони Хузистон), мардуми одӣ ба форсӣ ва арабӣ сухан мегӯянд, аммо онҳо забони дигаре доранд — хузӣ, ки на ба ибронӣ, на ба сурёнӣ ва на ба форсӣ монанд аст. — Истахри, «Китоби роҳҳо ва мамлакатҳо»<ref> {{книга | автор = Abu Ishak al-Istakhri | год = 1870 | pages = 91 }} </ref> Маълум нест, ки зери ин ном забони эломӣ дар назар буд ё яке аз забонҳои эронӣ<ref name="Хачикян96"/>. Ҳаҷми корпус — 20 000 лавҳа ва пораҳои онҳо мебошад; аксари онҳо ба давраи аҳоманишӣ тааллуқ дошта, асосан сабтҳои хоҷагӣ мебошанд<ref name="Vavroušek53"/>. == Тавсифи забоншиносӣ == === Фонетика ва фонология === ==== Садонокҳо ==== Шубҳае нест, ки дар забони эломӣ садонокҳои ''a'', ''i'' ва ''u'', эҳтимолан инчунин ''e'' ва ''o'' мавҷуд буданд. Дифтонгҳо ва муқобилгузорӣ аз рӯйи дарозӣ ва кӯтоҳӣ вуҷуд надоштанд<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=98—99|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref><ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/72 72]|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>. ==== Ҳамсадоҳо ==== Ҳамсадоҳо аз рӯйи аломати беовозӣ ва овоздорӣ муқобил гузошта намешуданд. Инро тарзи интиқоли иқтибосҳо ва истифодаи аломатҳои хатти мехӣ барои овозҳои беовоз ва овоздор бидуни фарқияти махсус нишон медиҳад. Ҳамзамон, котибони эломӣ чунин усулро чун дучандкунии ҳамсадоҳои байнисадонокӣ истифода мебурданд, ки ба андешаи Э. Райнер, муқобилгузории ҳамсадоҳои пуршиддат ва камшиддатро инъикос мекард<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=99|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Ҳамсадоҳои эломӣ<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=100|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>: {| class="standard" style="text-align: center;" ! colspan=2 rowspan=2 | Аз рӯйи тарзи<br>ташаккул || colspan=6 | Аз рӯйи ҷойи ташаккул |--- ! [[Губно-губные согласные|Лабӣ-лабӣ]] || [[Губно-зубные|Лабӣ-дандонӣ]] || [[Зубные согласные|Дандонӣ]] || [[Палатальные|Палаталӣ]] || [[Велярные|Велярӣ]] || [[Глоттальные согласные|Ҳалқӣ]] |--- | rowspan=4 | Садонокдор || rowspan=2 | [[Смычные|Инфиҷорӣ]] || b/p || || d/t || || g/k || |--- | pp || || tt || || kk || |--- | [[Аффрикаты|Аффрикатҳо]] || || || ʒ/c || || || |--- | [[Фрикативные|Фрикативҳо]] || || v/f || z/s zz || (ž/š šš) || || h |--- | rowspan=4 | [[Сонорные|Сонорӣ]] || [[Носовые согласные|Бинӣ]] || m mm || || n nn || || || |--- | [[Боковые согласные|Паҳлуӣ]] || || || l ll || || || |--- | [[Дрожащие согласные|Ларзон]] || || || r rr || || || |--- | [[Глайд]]ҳо || || || || j || || |} ==== Просодия ==== Маълумоти ғайримустақим имкон медиҳад тахмин карда шавад, ки зада дар забони эломӣ эҳтимолан ибтидоӣ буд (ба ҳиҷои аввали калима меафтод)<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=101|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref><ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/93 93]|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>. === Морфология === ==== Ном ==== [[Исм|Исм]] категорияҳои шумора (танҳо ва ҷамъ) ва синфи исмӣ (ҷондор, ё фаъол, ва беҷон, ё ғайрифаъол)-ро фарқ мекард. Нишондиҳандаи ҷондор дар шакли танҳо ''-r'' (''sunkir'' «шоҳ»), дар шакли ҷамъ — ''-p'' (''sunkip'' «шоҳон»), ва барои синфи беҷон — ''-me'' (''sunkime'' «подшоҳӣ») буд<ref>{{книга|автор=Vavroušek P.|часть=Elamština|заглавие=Jazyky starého Orientu|ссылка=|место=Praha|издательство=Univerzita Karlova v Praze|год=2010|страницы=55|isbn=978-80-7308-312-0}}</ref><ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=102|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Исмҳо бо [[феъл]] аз рӯи [[Шахс (забоншиносӣ)|шахс]] мувофиқат мекарданд<ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/73 73]|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref>: {| class="standard" |- ! Шахс ! Пасванд ! Намуна ! Тарҷума |- | шахси 1 (локутӣ) | — | — | — |- | шахси 2 (аллокутӣ) | — | — | — |- | шахси 3 танҳо (делокутӣ) | — | — | — |- | шахси 3 ҷамъ (делокутӣ) | — | — | — |} [[Ҳол (забоншиносӣ)|Системаи ҳолҳо]] дар оғоз вуҷуд надошт, вале дар эламии аҳоманишӣ исмҳо бо энклитикаҳое пурра мешуданд, ки маънои ҳолӣ доштанд<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=102—103|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. ==== Шумораҳо ==== Азбаски [[Шумора (ҳиссаи нутқ)|шумораҳо]] ҳамеша бо рақам навишта мешуданд, талаффузи онҳо маълум нест. Танҳо ''ki(r)'' «як», ''mar'' «ду», ''ziti'' «се» истисно мебошанд. Шумораҳои тартибӣ аз шумораҳои миқдорӣ тавассути пасвандҳои ''-ummemana'' ва ''-edana'' сохта мешуданд<ref>{{книга|автор=Дьяконов И. М.|заглавие=Языки древней Передней Азии|место=М.|издательство=Наука|год=1967|страницы=100}}</ref><ref name="Хачикян107">{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=107|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. ==== Ҷонишинҳо ==== Дар миёни [[Ҷонишин|ҷонишинҳо]] [[Ҷонишинҳои шахсӣ|шахсӣ]], [[Ҷонишинҳои соҳибӣ|соҳибӣ]], [[Ҷонишинҳои ишоратӣ|ишоратӣ]], [[Анафора (забоншиносӣ)|анафорӣ]], [[Ҷонишини саволӣ|саволӣ]], [[Ҷонишини номуайян|номуайян]], [[Ҷонишини нисбӣ|нисбӣ]], [[Ҷонишинҳои бозгаштӣ|бозгаштӣ]], ҷамъбастӣ-таъйинӣ, ҷудокунанда ва эмфатикӣ фарқ карда мешуданд<ref name="Хачикян107"/>. Ҷонишинҳои шахсӣ<ref name="Хачикян105">{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=105|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>: {| class="standard" |- ! ! эламии бостонӣ ! эламии миёна ! эламии аҳоманишӣ |- ! «ман» | ''u'' | ''u'' | ''u'' |- ! «ту» | ''ni'' | ''ni'' / ''nu'' | ''nu'' |- ! «мо» | ''nika'' | ''nika'' | ''nuku'' |- ! «шумо» | ''num(i)'' | ''num(i)'' | ''num(i)'' |} Ба сифати ҷонишини шахси сеюм ҷонишинҳои ишоратӣ истифода мешуданд<ref name="Хачикян105"/>. Ҷонишинҳои ишоратӣ ду дараҷаи дуриро фарқ мекарданд: ''hu''/''hi''/''i'' «ин», ''ap''/''api'' «инҳо», ''hupe'' «он, онҳо»<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=106|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. ==== Феъл ==== Категорияи замон дар феъл тавассути муқобилгузории замони гузашта ва ғайригузашта ифода мешуд<ref name="Хачикян103">{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=103|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Се тасриф ҷудо карда мешавад: тасрифи феълҳои гузаранда дар замони гузашта (тасрифи I), феълҳои ногузаранда дар замони гузашта (тасрифи II) ва тасрифи замони ҳозира (тасрифи III)<ref name="Хачикян103"/>. [[Сиға|Сиғаҳо]] чорто буданд: [[Сиғаи хабарӣ|хабарӣ]], [[Сиғаи амрӣ|амрӣ]], [[Сиғаи орзӯӣ|орзӯӣ]] ва [[Сиғаи манъкунанда|манъкунанда]]. Дар маънои сиғаи амрӣ шаклҳои шахси 2 танҳо аз сиғаи хабарӣ истифода мешуданд (''hapti'' «мешунавӣ», «бишнавед»). Дар давраи аҳоманишӣ амр тавассути асоси феъл бо иловаи ихтиёрии пасванди ''-š'' (''mida'' «бирав», ''halpiš'' «зарба зан») ифода мешуд. Сиғаи манъкунанда бо омезиши шаклҳои тасрифи III бо ҳиссачаи ''ani''/''anu'', баъзан тасрифи I бо ҳиссачаи ''ni'' ифода мешуд. Сиғаи орзӯӣ тавассути шаклҳои тасрифҳои I ё II бо ҳиссачаҳои ''-en''/''-ni''/''-na'' (''huttahši-ni'' «бигзор онҳо анҷом диҳанд») сохта мешуд<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=104—105|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Аз шаклҳои ғайришахсӣ феъл шаклҳои [[масдар]] (бо нишондиҳандаи ''-n(a)'' сохта мешуд), сифати феълии фаъолу гузаранда (бо асоси холиси феъл яксон буд) ва сифати феълии гузаштаи ғайрифаъолу ногузаранда (бо нишондиҳандаи ''-k'' сохта мешуд)-ро дошт<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=109|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Пасвандҳо дар шакли феълӣ бо тартиби муайян ҷойгир мешуданд<ref>{{книга|автор=Дьяконов И. М.|заглавие=Языки древней Передней Азии|место=М.|издательство=Наука|год=1967|страницы=101}}</ref>: {| class="standard" |- style="background-color:#C0C0C0;" ! Мавқеъ ! Морфема |- | 1 | — |- | 2 | — |- | 3 | — |- | 4 | — |- | 5 | — |- | 6 | — |} [[акс:Behistuntexte.png|thumb|right|400px|Муқоисаи [[Мехнавис]]и эламии [[Катибаи Беҳистун]] бо форсии бостонӣ ва бобулӣ («Ин Гаумата, муғ буд. Ӯ дурӯғ гуфт ва мегуфт: «Ман Смердис, писари Куруш, подшоҳ ҳастам.»»)]] === Синтаксис === Эламӣ забоне бо эргативияти ҷудошуда буд<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=114|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Тартиби маъмулии калимаҳо — [[Типологияи тартиби калимаҳо|SOV]] ([[мубтадо]] — [[пуркунанда]] — [[хабар]])<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=115|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Калимаи муайянкунанда баъд аз муайяншаванда меомад (''ruhur rišarra'' «марди бузург», таҳтуллафзӣ: «мард бузург»)<ref>{{книга|автор=Дьяконов И. М.|заглавие=Языки древней Передней Азии|место=М.|издательство=Наука|год=1967|страницы=98}}</ref>. === Луғат === Дар [[Луғат|таркиби луғавӣ]]и забони эламӣ бисёр [[Забони аккадӣ|аккадӣ]] вомвожаҳо (аз ҷумла шумеризмҳо, ки тавассути аккадӣ гузаштаанд) ошкор мешаванд: масалан, ''zubar'' «мис» < акк. ''siparru'' < шум. ''zabar''. Дар давраи аҳоманишӣ ба забони эламӣ бисёр вомвожаҳо аз форсии бостонӣ ворид шуданд: масалан, ''baziš'' «андоз, хироҷ» < ''bāziš''<ref>{{книга|автор=Stolper M. W.|заглавие=The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages|ссылка=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9|часть=Elamite|место=|издательство=Cambridge University Press|год=2004|pages=[https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000unse_t8o9/page/90 90]—91|isbn=978-0-52156-256-0}}</ref><ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=117|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. == Таърихи омӯзиш == Оғози омӯзиши забони эламӣ бо рамзкушоии Катибаи Беҳистун дар асри XIX гузошта шуд. Пешоҳангони таҳқиқи забони эламӣ Ф. Вайсбах, Ф. Борк ва Г. Хюзинг буданд; дар замони баъдӣ бо эламӣ В. фон Бранденштейн, И. Фридрих, В. Хинц ва Р. Лабат машғул шуданд. Маҷмӯаҳои матнҳоро Ф. В. Кёниг, М.-Ж. Стев, Ф. Мальбран-Лабан, Ҷ. Камерон ва Д. Ҳэллок тартиб доданд. Луғати забони эламиро В. Хинц ва Х. Кох таҳия карданд. Тавсифҳои дастуриро Р. Дабат, Х. Х. Пейпер, Э. Райнер, И. М. Дяконов, Ф. Грийо-Сусини, М. Л. Хачикян ва {{не переведено 3|Столпер, Мэтью|М. Столпер|en|Matthew Stolper|}} анҷом доданд<ref>{{книга|автор=Хачикян М. Л.|заглавие=Языки мира. Древние реликтовые языки Передней Азии|часть=Эламский язык|ссылка=|место=М.|издательство=Academia|год=2010|страницы=96—97|isbn=978-5-87444-346-7}}</ref>. Дар ИҶШС бо забони эламӣ инчунин Ю. Б. Юсифов машғул буд<ref>{{БСЭ3|статья=Ассириология}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} == Адабиёт == *''[[Дьяконов, Игорь Михайлович|Дьяконов И. М.]]'' Эламский язык // Языки древней Передней Азии. — {{М.}}: Наука, 1967. — С. 85—106. *''Дьяконов И. М.'' [http://www.philology.ru/linguistics4/dyakonov-79.htm Эламский язык] // Языки Азии и Африки. Т. III. — {{М.}}: Наука, 1979. — С. 37—49. *''Хачикян М. Л.'' Эламский язык // Языки мира: Древние реликтовые языки Передней Азии / РАН. Институт языкознания. Под ред. Н. Н. Казанского, А. А. Кибрика, Ю. Б. Корякова. — {{М.}}: Academia, 2010. — С. 95—117. — ISBN 978-5-87444-346-7. *''Blažek V.'' The new Dravidian-Afroasiatic parallels. Preliminary report // Nostratic, Dene-Caucasian, Austric and Amerind / Ed. by V. Shevoroshkin. — Bochum: Brockmeyer, 1992. — P. 150—165. *''Grillot-Susini F.'', ''Roche C.'' Éléments de grammaire élamite. — Paris: Edition Recherche sur les Civilizations, 1987. — 79 p. — ISBN 2-86538-183-8. *''Hallock R.'' On the Middle Elamite Verb // ''Journal of Near Eastern Studies'', 1973, Vol. 32, No. 1/2. — P. 148—151. *''Khačikjan M.'' [https://ia601207.us.archive.org/26/items/TheElamiteLanguage1998/Khaikjan1998TheElamiteLanguagedocumentaAsianaIv_text.pdf The Elamite language]. — Roma: Pubblicazioni dell’Istituto per gli studi micenei ed egeo-anatolici, 1998. — 100 p. — (Documenta Asiana IV). *''Labat R.'' Structure de la langue élamite (état présent de la question) // Conférences de l’Institut de Linguistique de Paris. 9. — Paris, 1951. — P. 23—42. *''McAlpin D.'' Elamite and Dravidian: Further Evidence of Relationship // ''Current Anthropology'', 1975, Vol. 16. — P. 105—115. *''McAlpin D.'' Proto-Elamo-Dravidian: The Evidence and its Implications. — Philadelphia: American Philosophical Society, 1981. — 155 p. — (Transactions of the American Philosophical Society. Vol. 71, Pt. 3). — ISBN 978-0871697134. *''Paper H. H.'' The Phonology and Morphology of Royal Achaemenid Elamite. — Ann Arbor: The University of Michigan Press, 1955. — xi + 119 p. *''Reiner E.'' The Elamite Language // Handbuch der Orientalistik. Bd. 2, Tl. 2. — Leiden/Köln, E. J. Brill, 1969. — 123 S. *''Starostin G.'' [http://starling.rinet.ru/Texts/elam.pdf On the genetic affiliation of the elamite language] // ''[[Mother Tongue]]'', Vol. VII, 2002. — P. 147—170. *''Stolper M. W.'' [https://web.archive.org/web/20150315060914/http://www.academia.edu/1152189/The_Elamite_Language Elamite] // The Cambridge Encyclopedia of the World’s Ancient Languages. — Cambridge University Press, 2004. — P. 60—94. ;Луғатҳо, маҷмӯаҳои ономастикӣ, феҳристҳои аломатҳо: *''Hinz W.'', ''Koch H.'' Elamisches Wörterbuch (in 2 Teilen). — Berlin: Dietrich Reimer, 1987. — 1392 S. — (Archäologische Mitteilungen aus Iran. Ergänzungsband 17). — ISBN 3-496-00923-3. *''Steve M. J.'' Syllabaire élamite: histoire et paléographie. — Paris/Neuchâtel: Recherches et Publications, 1992. — 172 p. — (Civilizations du Proche-Orient, Série II, Philologie, 1). — ISBN 2-940032-00-9. *''Zadok R.'' [https://archive.org/details/TheElamiteOnomasticon1984 The Elamite Onomasticon]. — Napoli: Istituto Universitario Orientale, 1984. — i + 84 p. — (Annali: Rivista del Dipartimento di Studi Asiatici e del Dipartimento di Studi su Africa e Paesi Arabi. Vol. 44, fasc. 3. Supplemento n. 40). ;Нашрҳои матнҳо: *''Cameron G. G.'' [https://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/oip65.pdf Persepolis Treasury Tablets]. — Chicago: University of Chicago Press, 1948. — xviii + 214 p. — (Oriental Institute Publications. Vol. 65). *''Hallock R. T.'' [http://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/oip92.pdf Persepolis Fortification Tablets]. — Chicago: University of Chicago Press, 1969. — x + 776 p. — (Oriental Institute Publications. Vol. 92). *''König F. W.'' Die elamischen Königsinschriften. — Graz: Weidner, 1965. — vi + 228 S. — (Archiv für Orientforschung. Beih. 16). *''Grillot-Susini F.'', ''Herrenschmidt C.'', ''Malbran-Labat F.'' La version élamite de la trilingue de Behistun: une nouvelle lecture // ''Journal Asiatique'', 1993, Vol. 281. — P. 19—59. *''Malbran-Labat F.'' Les Inscriptions Royales de Suse. Briques de l'époque paléoélamite à l'Empire néo-élamite. — Paris: Editions de la Réunion des Musées Nationaux, 1995. — 272 p. — ISBN 2-7118-2868-9. *''Steve M.-J.'' Tchoga Zanbil (Dur-Untash). Vol. 3. Textes élamites et accadiens de Tchoga-Zanbil. — Paris: Paul Geuthner, 1967. — 146 p. — (Mémoires de la Délégation Archéologique en Iran. Vol. 41). *''Steve M.-J.'' Ville Royale de Suse. Vol. 7. Nouveaux mélanges épigraphiques, inscriptions royales de Suse et de la Susiane. — Nice: Editions Serré, 1987. — 111 p. — (Mémoires de la Délégation Archéologique en Iran. Vol. 53). — ISBN 2-86410-098-3. *''Weissbach F. H.'' Die keilinschriften der Achämeniden. — Leipzig: J. C. Hinrichs, 1911. — lxxxiv + 160 S. — (Vorderasiatische Bibliothek. Bd. 3). == Пайвандҳо == *[http://www.iranicaonline.org/articles/iran-vii3-elamite Забони эламӣ] дар Энсиклопедияи [[Encyclopædia Iranica|Ираника]] *[https://rg.ru/2022/09/07/tajna-mertvogo-iazyka.html Забоншиносон сирри чандинасраи «забони мурда»-ро ошкор карданд] // [[Российская газета|РГ]], 7 сентябри 2022 == Нигаред ҳам == * [[Элам]] * [[Байнаннаҳрайн]] * [[Забонҳои Авруосиёӣ]] {{пайвандҳои беруна}} {{^|1em}}{{Good article|Лингвистика}} [[гурӯҳ: Забонҳои қадимии Шарқи Наздик]] [[гурӯҳ: Забонҳои ҷудогона ва ғайритаснифшуда| ]] 6t24bq4wipjidiqzgq6echnm265h9e7 0 331559 1473252 2026-05-20T08:47:28Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Шоҳмотбоз | акс = Alireza Firouzja in 2024 (cropped).jpg | навиштаҷоти акс = соли 2024 | Рутба = {{шахматные звания| гм = 2018 | мм = 2016}} | рейтинг = 2804 <small>(декабрь 2021)</small> | Рақам ФИДЕ = 12573981 }} '''Алиреза Фирузҷо''' (варианти маъмул — '''Фирудҷо'''<ref>{{Cite web|url=https://ruchess.ru/persons_of_day/alireza_firudja_pd/|title=АЛИ... 1473252 wikitext text/x-wiki {{Шоҳмотбоз | акс = Alireza Firouzja in 2024 (cropped).jpg | навиштаҷоти акс = соли 2024 | Рутба = {{шахматные звания| гм = 2018 | мм = 2016}} | рейтинг = 2804 <small>(декабрь 2021)</small> | Рақам ФИДЕ = 12573981 }} '''Алиреза Фирузҷо''' (варианти маъмул — '''Фирудҷо'''<ref>{{Cite web|url=https://ruchess.ru/persons_of_day/alireza_firudja_pd/|title=АЛИРЕЗА ФИРУДЖА|lang=ru|website=ruchess.ru|access-date=2024-08-07|url-status=live|archive-date=2024-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240807143510/https://ruchess.ru/persons_of_day/alireza_firudja_pd/}}</ref>; {{lang-fa|علیرضا فیروزجاه}}, {{Lang-en|Alireza Firouzja}}) — [[Фаронса|франсавӣ]] (қаблан — [[Эрон|эронӣ]]) [[шоҳмот]]боз, [[гроссмейстер]] (2018). Ду карат [[чемпионати Эрон оид ба шоҳмот|чемпиони Эрон]] (2016, 2019). Барандаи чандинкаратаи мусобиқаҳои байналмилалӣ: [[Grand Chess Tour 2022]], [[Большая швейцарка ФИДЕ 2021|Чемпионати Гранд-Швейтсарии ФИДЕ 2021]], [[Сент-Луис 2022 (шоҳмот)|Ҷоми Синкфилд 2022]], ҷойи 2-юм дар Чемпионати ҷаҳон оид ба рапид 2019, ҷойи 3-юм дар чемпионати ҷаҳон оид ба блитс 2021. Иштирокчии мусобиқаҳои номзадҳо: 2022, 2024. Дар ҳайати тими Эрон — иштирокчии ду олимпиада ([[Шахматная олимпиада 2016|2016]], [[Шахматная олимпиада 2018|2018]]), чемпионати ҷаҳон байни дастаҳо 2019, [[Чемпионати даставии Осиё оид ба шоҳмот|чемпионати даставии Осиё]] (2016, 2018, ғолиби ҳисоби даставӣ<ref>[http://chess-results.com/tnr366602.aspx?lan=1&art=1&flag=30 Asian Nations Cup 2018 — Open Standard] {{Wayback|url=http://chess-results.com/tnr366602.aspx?lan=1&art=1&flag=30 |date=20211104123912 }} // chess-results.com</ref>). Соли 2018 инчунин дар чемпионатҳои даставии Осиё оид ба рапид ва блиц ғолиб шуд. Дар ноябри 2021 бо рейтинги 2804 дувумин шоҳмотбози ҷаҳон шуд<ref>{{Cite web|url=https://chessforsharks.co/alireza-firouzja-breaks-2800/|title=Alireza Firouzja Breaks 2800, Becomes World No 2|lang=en-us|website=chessforsharks.co|date=2021-11-21|access-date=2024-06-28|url-status=live|archive-date=2024-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628061825/https://chessforsharks.co/alireza-firouzja-breaks-2800/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.chess.com/news/view/alireza-firouzja-youngest-chess-player-ever-to-break-2800|title=Alireza Firouzja Youngest Chess Player Ever To Break 2800|lang=en-us|author=Anthony Levin|website=chess.com|date=2021-11-21|access-date=2024-06-28|url-status=live|archive-date=2021-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211121225612/https://www.chess.com/news/view/alireza-firouzja-youngest-chess-player-ever-to-break-2800}}</ref>. Ҷавонтарин дар таърих, ки рейтинги 2800-ро убур кардааст<ref>{{Cite web|url=https://www.fide.com/news/1457|title=Alireza Firouzja surpasses 2800-mark in December rating list|lang=en|website=fide.com|date=2021-12-01|access-date=2024-06-28|url-status=live}}</ref>. Дар мусобиқаи [[Бухарест 2023 (шоҳмот)|Бухарест 2023]] аввалин пирӯзии худро бар қаҳрамони ҷаҳон [[Дин Лижэн]] ба даст овард. == Тарҷумаи ҳол == [[акс:Alireza Firouzja - Tasnimnews 01.jpg|мини|слева|Дар соли 2018]] Дар Бабол таваллуд шудааст<ref>{{cite web|url =https://de.chessbase.com/post/im-fokus-alireza-firouzja|title =Im Fokus: Alireza Firouzja|publisher =ChessBase|first =Thorsten|last =Cmiel|date=2018-06-12|language =de|access-date =2018-12-28|archive-date =2020-01-31|archive-url =https://web.archive.org/web/20200131214426/https://de.chessbase.com/post/im-fokus-alireza-firouzja|url-status =live}}</ref>, шоҳмотро дар 9-солагӣ оғоз кардааст<ref>{{Cite web|url=https://chessforsharks.co/alireza-firouzja/|title=A Biography Of Alireza Firouzja|lang=en-us|website=chessforsharks.co|date=2021-12-16|access-date=2024-06-28|url-status=live}}</ref>. Соли 2016 қаҳрамони Эрон шуд<ref>{{cite web|url =https://en.chessbase.com/post/12-year-old-alireza-firouzja-is-iranian-champion|title =12-year-old Alireza Firouzja is Iranian Champion|first =Albert|last =Silver|publisher =ChessBase|date=2016-01-28|access-date =2018-12-28|archive-date =2017-01-03|archive-url =https://web.archive.org/web/20170103003526/https://en.chessbase.com/post/12-year-old-alireza-firouzja-is-iranian-champion|url-status =live}}</ref> ва унвони устоди байналмилалӣ-ро гирифт<ref>[https://ratings.fide.com/title_applications.phtml?details=1&id=12573981&title=IM&pb=46 FIDE Congress 2016, 1–14 September, Baku, Azerbaijan] {{Wayback|url=https://ratings.fide.com/title_applications.phtml?details=1&id=12573981&title=IM&pb=46 |date=20190328043512 }} FIDE</ref>. Соли 2018 дар Аэрофлот Опен иштирок кард<ref>{{cite web|url =http://www.chess-results.com/tnr322070.aspx?lan=1&art=1&rd=9|title =Aeroflot Open 2018 A|author =Staff writer(s)|publisher =Chess Results|date=2018-02-28|access-date =2018-12-28|archive-date =2019-03-28|archive-url =https://web.archive.org/web/20190328043248/http://chess-results.com/tnr322070.aspx?lan=1&art=1&rd=9|url-status =live}}</ref>, меъёри гроссмейстериро иҷро кард<ref>{{cite web|url =https://www.bostonglobe.com/metro/2018/03/04/chess-notes/mNRmClOI8vnmge2tccQVoK/story.html|title =Chess notes|first =Chris|last =Chase|website =The Boston Globe|date=2018-03-04|access-date =2018-12-28|archive-date =2018-03-23|archive-url =https://web.archive.org/web/20180323155235/https://www.bostonglobe.com/metro/2018/03/04/chess-notes/mNRmClOI8vnmge2tccQVoK/story.html|url-status =live}}</ref><ref>[https://ratings.fide.com/title_applications.phtml?details=1&id=12573981&title=GM&pb=51 FIDE] {{Wayback|url=https://ratings.fide.com/title_applications.phtml?details=1&id=12573981&title=GM&pb=51 |date=20190328065458 }}</ref>. Дар сентябри 2019 дар ҷойи 1-уми рейтинги ФИДЕ байни шоҳмотбозони Эрон қарор дошт<ref>{{cite web|url=https://ratings.fide.com/topfed.phtml?ina=1&country=IRI|title=Federations Ranking – Iran|lang=en|date=2019-09|access-date=2018-12-28|url-status=live}}</ref>. Дар декабри 2019 аз баромад кардан зери парчами Эрон даст кашид. Эрон ба шоҳмотбозони худ иштирок дар чемпионати ҷаҳон оид ба рапид ва блиц 2019-ро манъ кард<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/dec/27/chess-iran-alireza-firouzja-ban-israel|title=Chess: Iran’s Alireza Firouzja, 16, bypasses ban on playing Israelis|lang=en|author=Leonard Barden|website=theguardian.com/|date=27 декабри 2019|url-status=live|access-date=2024-06-28|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228203940/https://www.theguardian.com/sport/2019/dec/27/chess-iran-alireza-firouzja-ban-israel}}</ref>. То июли 2021 зери парчами ФИДЕ баромад мекард, ҳоло бошад зери парчами Фаронса<ref>{{Cite web|url=http://www.echecs.asso.fr/Actu.aspx?Ref=13464|title=Alireza Firouzja est désormais français !|lang=fr|website=echecs.asso.fr|date=2021-07-08|access-date=2024-06-28|url-status=live|archive-date=2021-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708095841/http://www.echecs.asso.fr/Actu.aspx?Ref=13464}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://chess24.com/en/read/news/alireza-firouzja-is-now-the-french-no-1|title=Alireza Firouzja is now the French no. 1 {{!}}|lang=en|website=chess24.com|date=2021-07-10|access-date=2024-06-28|url-status=bot: unknown|archive-date=2024-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104223135/https://chess24.com/en/read/news/alireza-firouzja-is-now-the-french-no-1}}</ref>. Соли 2020 дар Прага мусобиқаи «Мастерс»-ро бурд<ref>{{Cite web|url=https://archive.chess-results.com/tnr515248.aspx?lan=1&art=4&turdet=YES&flag=30&transfer=J|title=Prague International Chess Festival - Masters|lang=en|website=archive.chess-results.com/|date=2020-02-21|access-date=2020-02-21|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ruchess.ru/news/all/alireza_firudzha_vyigral_masterskiy_turnir_na_festivale_v_prage/|title=Алиреза Фируджа выиграл мастерский турнир на фестивале в Праге|website=ruchess.ru|date=2020-02-21|access-date=2020-02-21|url-status=live}}</ref>. Дар ноябри 2021 ба [[Мусобиқаи номзадҳо оид ба шоҳмот 2022|мусобиқаи номзадҳо 2022]] роҳ ёфт. Дар ноябри 2021 пас аз анҷоми [[Чемпионати даставии Аврупо оид ба шоҳмот]], дар синни 18 солу 5 моҳ, аз 2800 рейтинги Эло гузашт ва ҷавонтарин шахсе шуд, ки ба ин дастовард расидааст<ref>{{Cite web |url=https://www.chess.com/news/view/alireza-firouzja-youngest-chess-player-ever-to-break-2800 |title=Alireza Firouzja Youngest Chess Player Ever To Break 2800 - Chess.com |access-date=2021-11-23 |archive-date=2021-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121225612/https://www.chess.com/news/view/alireza-firouzja-youngest-chess-player-ever-to-break-2800 |url-status=live }}</ref>. Ӯ бародари худ Моҳаммадреза дорад (тав. 1998), ки рейтинги зиёда аз 2100 дорад<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/profile/12573990/chart|title=Firouzja, Mohammadreza|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2024-06-28|url-status=live|archive-date=2024-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628061824/https://ratings.fide.com/profile/12573990/chart}}</ref>. == Натиҷаҳои варзишӣ == === Шоҳмоти классикӣ === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Сол ||Шаҳр ||Мусобиқа ||+ || − ||= ||Натиҷа ||Ҷой !Манбаъ |- |2013 |[[Эл-Айн]] | Чемпионати ҷаҳон то 10 сол |8 |3 |0 |8 аз 11 |8 |<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/report.phtml?event=90861&t=0|title=World Youth Chess Championship 2013. Open U10 January|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2021-05-31}}</ref> |- |2015 |[[Ҳалкидики]] | Чемпионати ҷаҳон то 12 сол |6 |1 |4 |8 аз 11 |6–9 |<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/report.phtml?event=122980&t=0|title=FIDE World Youth - Cadets Chess Championships - open U12|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2021-05-31}}</ref> |- |2015 |[[Сувон]] | Чемпионати Осиё то 12 сол |7 |0 |2 |8 аз 9 |1 |<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/report.phtml?event=118907&t=0|title=2015 Asian Youth Chess Championships U12 September|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2021-05-31}}</ref> |- |2015 |[[Решт]] | Чемпионати Эрон то 12 сол |8 |1 |0 |8 аз 9 |1 |<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/report.phtml?event=109904&t=0|title=Iran U-12 Boys Championship 2015|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2021-05-31}}</ref> |- |2016 |[[Теҳрон]] | 51-ум чемпионати Эрон || 5 || 0 || 6 || 8 аз 11 || 1 |<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/report.phtml?event=129733&t=0|title=Iran Men Final Chess Championship 2015|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2021-05-31}}</ref> |- |2017 |[[Гуҷарот]] | Чемпионати ҷаҳон то 16 сол |8 |1 |0 |8 аз 9 |3 | |- |2017 |[[Шероз]] | Чемпионати Осиё то 20 сол |6 |1 |2 |7 аз 9 |2 |<ref>{{Cite web|url=https://ratings.fide.com/report.phtml?event=161580&t=0|title=Asian Juniors U20 Championships 2017|lang=en|website=ratings.fide.com|access-date=2021-05-31}}</ref> |} === Шоҳмоти рапид ва блиц === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Сол ||Шаҳр ||Мусобиқа ||+ || − ||= ||Натиҷа ||Ҷой !Манбаъ |- |2018 || [[Санкт-Петербург]] || Чемпионати ҷаҳон оид ба рапид || 8 || 3 || 4 || 10 аз 15 || 6–17 |<ref>{{Cite web|url=https://archive.chess-results.com/tnr399595.aspx?lan=1&art=9&fed=IRI&flag=30&snr=169|title=King Salman World Rapid Championship 2018|lang=en|website=archive.chess-results.com|date=2018-12-28|access-date=2024-06-28|url-status=live}}</ref> |- |2019 || [[Москва]] || Чемпионати ҷаҳон оид ба рапид ва блиц || 8 || 2 || 5 || 10 аз 15 || 2–4 |<ref>{{Cite web|url=https://archive.chess-results.com/tnr499127.aspx?lan=11&art=4&flag=30&transfer=J|title=2019 King Salman World Rapid & Blitz Championship|lang=en|website=archive.chess-results.com|date=2019-12-28|access-date=2024-06-28|url-status=live}}</ref> |} == Ёддоштҳо == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://ratings.fide.com/profile/12573981 Профили ФИДЕ — Алиреза Фирузджа] * [https://www.chess.com/players/alireza-firouzja Chess.com profile] {{ВС}} [[гурӯҳ:Шоҳмотбозони Фаронса]] [[гурӯҳ:Иштирокчиёни чемпионатҳои даставии ҷаҳон оид ба шоҳмот]] 16qhmat05mpf0cjynw7jarok4nb71xn 0 331560 1473256 2026-05-20T09:29:39Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{илм}} '''Илми маонӣ'''({{lang-ar|}}علم معانی ёфтани маъно) — як рукни фанни балоғат ва ёвари он. Илми маонӣ, баён ва бадеъ арзиши баробар доранд ва дар маҷмӯъ ороиши сухан, расоӣ, балоғат ва фасоҳатро таъмин мекунанд. И. м. бо илмҳои дигари адабӣ: арӯз, наҳв, луғат ва ғ. а... 1473256 wikitext text/x-wiki {{илм}} '''Илми маонӣ'''({{lang-ar|}}علم معانی ёфтани маъно) — як рукни фанни балоғат ва ёвари он. Илми маонӣ, баён ва бадеъ арзиши баробар доранд ва дар маҷмӯъ ороиши сухан, расоӣ, балоғат ва фасоҳатро таъмин мекунанд. И. м. бо илмҳои дигари адабӣ: арӯз, наҳв, луғат ва ғ. алоқаи наздик дорад. Донистани илми маонӣ барои адибон, дабирон, муншиҳо, воизон зарур аст. Маонӣ дар луғат ҷамъи шикастаи маъно ва дар балоғат малака аст. Сухани пурмазмунро танҳо аз ҷиҳати мутобиқати он бо тақозои ҳол бо дарки ҷузъӣ метавон фаҳмид. Ҳадаф аз илми маонӣ шиносоии усули балоғату шевоӣ, устувории калом ва равобит миёни ҷузъҳои калом ва алоқаи кулли онҳо бо маъно ва мазмунҳост. Мақсади асосии мавзӯи он дарк ва фаҳми лафзҳоест, ки аз суханвар ба шунаванда расонда мешавад. Мавзӯи асосии ин фан: 1. Асноди хабарӣ (хабар, муснид, муснидилайҳ); 2. Қаср; 3. Иншо; 4. Васлу фасл; 5. Эъҷозу итнобу мусовот. Дар илми маонӣ маънои дуввуми калимаҳову таъбирҳо низ ба назар гирифта мешавад; мас., дар ҷумлаи «Шере ба майдон омад», калимаҳои «шер» ва «майдон» маъноҳои дуввумӣ доранд, ки маҷозан ба ҷои маонии аввалия ба кор мераванд ва истифода аз маонии дуввум сабаб мешавад, ки сухан муассиртар ояд. Илми маонӣ-ро Арасту дар «Риторика» муаррифӣ кардааст. Дар кулли Эронзамин низ матраҳ шуд ва ғолибан касоне, ки пешоҳанги ин илм буданд, асоси кори хешро ба баррасии каломи Қуръон мебахшиданд. Баъзе баҳсҳои илми маонӣ дар китобҳои наҳвӣ, аз ҷумла дар куҳантарин китоби наҳви арабӣ – «ал-Китобу-с-Сибуйя»-и Умар ибни Усмони Форсӣ (фавт 796) ва дар осори Кисоӣ, Руъосӣ, Мубаррад ва Абуубайдаи Маъмар ибни Мусаннои Тайимӣ низ омадааст. Роҷеъ ба илми маонӣ китобҳои зиёд таълиф шудаанд: «Адабу-л-котиб»-и Ибни Қутайбаи Динаварӣ ва «ал-Баён ва ат-табайин»-и Абуусмони Ҷоҳиз, «Нақду-ш-шеър»-и Қудома ибни Ҷаъфар, «ас-Синоъатайн»-и Абуҳилоли Аскарӣ, «ал-Бадеъ»-и Ибни Муътаз (1026). То замони Абдулқодири Ҷурҷонӣ (фавт 1081), фанҳои бадеъ, баён ва маонӣ ба ҳам даромехта буданд ва нахустин касе, ки онҳоро аз ҳам ҷудо кард, Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ буд, ки поягузори илми маонӣ низ дониста мешавад. Бад-ин тартиб дар илми маонӣ ҳашт боб пайдо шудааст: 1. Асноди хабарӣ; 2. Аҳволи муснидилайҳ (мубтадо); 3. Аҳволи муснид (хабар); 4. Аҳволи мутааллиқоти муснид (дар ҷумла аъзои тобеъ ба хабар); 5. Аҳволи қаср; 6. Аҳволи иншо; 7. Аҳволи фасл ва васл; 8. Аҳволи эъҷоз ва итнобу мусовот. Дар адабиётшиносии форс-тоҷик мавзӯъҳои илми маонӣро Ибни Қутайбаи Динаварӣ, Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ, Рашидуддини Ватвот, Шамси Қайси Розӣ, Низомии Арӯзии Самарқандӣ, Забеҳуллоҳи Сафо, Ғуломҳусайн Ризозодаи Нӯшин, Ҷалоли Ҳумоӣ, Сируси Шамисо, Мирҷалолуддини Каззозӣ, Т. Зеҳнӣ, Р. Мусулмониён, А. Сатторзода ва дигарон мавриди таҳлил қарор додаанд. Дар «Ҳанҷори гуфтор»-и Сайиднасруллоҳи Нақавӣ, «Дурру-л-адаб»-и Ҳусомулуламо Абдулҳусайни Оқивлӣ, «Маолиму-л-балоға»-и Халили Раҷоӣ, «Маонии баён»-и Ғуломҳусайни Оҳанӣ, «Мифтоҳу-л-улум»-и Саккокӣ, «ал-Эзоҳ»-и Хатиби Қазвинӣ, «Шарҳу-л-мутаал» ва «Шарҳу-л-мухтасар»-и Тафтозонӣ роҷеъ ба илми маонӣ баррасиҳои мустақил дарҷ ёфтаанд. Баъзе аз ин донишмандон маъноҳои форсиро бо диди арабӣ нигариста, дар таснифоти арабии худ мисолҳои форсиро ҷо додаанд. Гурӯҳи донишмандон илми маонӣро ағрозу-н-наҳв, асрору-н-наҳв ва илалу-н-наҳв гуфтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илми маонӣ |8|муаллиф= }} pwuspimngbtyy09ey0q9ejbeuvsxkek 1473257 1473256 2026-05-20T09:33:56Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473257 wikitext text/x-wiki {{илм}} '''Илми маонӣ'''({{lang-ar|}}علم معانی ёфтани маъно) — як рукни фанни балоғат ва ёвари он. Илми маонӣ, баён ва бадеъ арзиши баробар доранд ва дар маҷмӯъ ороиши сухан, расоӣ, балоғат ва фасоҳатро таъмин мекунанд. Илми маонӣ бо илмҳои дигари адабӣ: арӯз, наҳв, луғат ва ғ. алоқаи наздик дорад. Донистани илми маонӣ барои адибон, дабирон, муншиҳо, воизон зарур аст. Маонӣ дар луғат ҷамъи шикастаи маъно ва дар балоғат малака аст. Сухани пурмазмунро танҳо аз ҷиҳати мутобиқати он бо тақозои ҳол бо дарки ҷузъӣ метавон фаҳмид. Ҳадаф аз илми маонӣ шиносоии усули балоғату шевоӣ, устувории калом ва равобит миёни ҷузъҳои калом ва алоқаи кулли онҳо бо маъно ва мазмунҳост. Мақсади асосии мавзӯи он дарк ва фаҳми лафзҳоест, ки аз суханвар ба шунаванда расонда мешавад. Мавзӯи асосии ин фан: 1. Асноди хабарӣ (хабар, муснид, муснидилайҳ); 2. Қаср; 3. Иншо; 4. Васлу фасл; 5. Эъҷозу итнобу мусовот. Дар илми маонӣ маънои дуввуми калимаҳову таъбирҳо низ ба назар гирифта мешавад; мас., дар ҷумлаи «Шере ба майдон омад», калимаҳои «шер» ва «майдон» маъноҳои дуввумӣ доранд, ки маҷозан ба ҷои маонии аввалия ба кор мераванд ва истифода аз маонии дуввум сабаб мешавад, ки сухан муассиртар ояд. Илми маонӣ-ро Арасту дар «Риторика» муаррифӣ кардааст. Дар кулли Эронзамин низ матраҳ шуд ва ғолибан касоне, ки пешоҳанги ин илм буданд, асоси кори хешро ба баррасии каломи Қуръон мебахшиданд. Баъзе баҳсҳои илми маонӣ дар китобҳои наҳвӣ, аз ҷумла дар куҳантарин китоби наҳви арабӣ – «ал-Китобу-с-Сибуйя»-и Умар ибни Усмони Форсӣ (фавт 796) ва дар осори Кисоӣ, Руъосӣ, Мубаррад ва Абуубайдаи Маъмар ибни Мусаннои Тайимӣ низ омадааст. Роҷеъ ба илми маонӣ китобҳои зиёд таълиф шудаанд: «Адабу-л-котиб»-и Ибни Қутайбаи Динаварӣ ва «ал-Баён ва ат-табайин»-и Абуусмони Ҷоҳиз, «Нақду-ш-шеър»-и Қудома ибни Ҷаъфар, «ас-Синоъатайн»-и Абуҳилоли Аскарӣ, «ал-Бадеъ»-и Ибни Муътаз (1026). То замони Абдулқодири Ҷурҷонӣ (фавт 1081), фанҳои бадеъ, баён ва маонӣ ба ҳам даромехта буданд ва нахустин касе, ки онҳоро аз ҳам ҷудо кард, Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ буд, ки поягузори илми маонӣ низ дониста мешавад. Бад-ин тартиб дар илми маонӣ ҳашт боб пайдо шудааст: 1. Асноди хабарӣ; 2. Аҳволи муснидилайҳ (мубтадо); 3. Аҳволи муснид (хабар); 4. Аҳволи мутааллиқоти муснид (дар ҷумла аъзои тобеъ ба хабар); 5. Аҳволи қаср; 6. Аҳволи иншо; 7. Аҳволи фасл ва васл; 8. Аҳволи эъҷоз ва итнобу мусовот. Дар адабиётшиносии форс-тоҷик мавзӯъҳои илми маонӣро Ибни Қутайбаи Динаварӣ, Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ, Рашидуддини Ватвот, Шамси Қайси Розӣ, Низомии Арӯзии Самарқандӣ, Забеҳуллоҳи Сафо, Ғуломҳусайн Ризозодаи Нӯшин, Ҷалоли Ҳумоӣ, Сируси Шамисо, Мирҷалолуддини Каззозӣ, Т. Зеҳнӣ, Р. Мусулмониён, А. Сатторзода ва дигарон мавриди таҳлил қарор додаанд. Дар «Ҳанҷори гуфтор»-и Сайиднасруллоҳи Нақавӣ, «Дурру-л-адаб»-и Ҳусомулуламо Абдулҳусайни Оқивлӣ, «Маолиму-л-балоға»-и Халили Раҷоӣ, «Маонии баён»-и Ғуломҳусайни Оҳанӣ, «Мифтоҳу-л-улум»-и Саккокӣ, «ал-Эзоҳ»-и Хатиби Қазвинӣ, «Шарҳу-л-мутаал» ва «Шарҳу-л-мухтасар»-и Тафтозонӣ роҷеъ ба илми маонӣ баррасиҳои мустақил дарҷ ёфтаанд. Баъзе аз ин донишмандон маъноҳои форсиро бо диди арабӣ нигариста, дар таснифоти арабии худ мисолҳои форсиро ҷо додаанд. Гурӯҳи донишмандон илми маонӣро ағрозу-н-наҳв, асрору-н-наҳв ва илалу-н-наҳв гуфтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илми маонӣ |8|муаллиф= }} canmntqa0uqskwxe8iahgsimpmddrbr 1473284 1473257 2026-05-20T11:43:33Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473284 wikitext text/x-wiki '''Илми маонӣ''' ({{lang-ar|علم معانی}} — ёфтани маъно) — як рукни фанни [[Балоғат (суханварӣ)|балоғат]] ва ёвари он. Илми маонӣ, баён ва бадеъ арзиши баробар доранд ва дар маҷмӯъ ороиши сухан, расоӣ, балоғат ва фасоҳатро таъмин мекунанд. Илми маонӣ бо илмҳои дигари адабӣ: арӯз, наҳв, луғат ва ғ. алоқаи наздик дорад. Донистани илми маонӣ барои адибон, дабирон, муншиҳо, воизон зарур аст. Маонӣ дар луғат ҷамъи шикастаи маъно ва дар балоғат малака аст. Сухани пурмазмунро танҳо аз ҷиҳати мутобиқати он бо тақозои ҳол бо дарки ҷузъӣ метавон фаҳмид. Ҳадаф аз илми маонӣ шиносоии усули балоғату шевоӣ, устувории калом ва равобит миёни ҷузъҳои калом ва алоқаи кулли онҳо бо маъно ва мазмунҳост. Мақсади асосии мавзӯи он дарк ва фаҳми лафзҳоест, ки аз суханвар ба шунаванда расонда мешавад. Мавзӯи асосии ин фан: 1. Асноди хабарӣ (хабар, муснид, муснидилайҳ); 2. Қаср; 3. Иншо; 4. Васлу фасл; 5. Эъҷозу итнобу мусовот. Дар илми маонӣ маънои дуввуми калимаҳову таъбирҳо низ ба назар гирифта мешавад; мас., дар ҷумлаи «Шере ба майдон омад», калимаҳои «шер» ва «майдон» маъноҳои дуввумӣ доранд, ки маҷозан ба ҷои маонии аввалия ба кор мераванд ва истифода аз маонии дуввум сабаб мешавад, ки сухан муассиртар ояд. Илми маонӣ-ро Арасту дар «Риторика» муаррифӣ кардааст. Дар кулли Эронзамин низ матраҳ шуд ва ғолибан касоне, ки пешоҳанги ин илм буданд, асоси кори хешро ба баррасии каломи Қуръон мебахшиданд. Баъзе баҳсҳои илми маонӣ дар китобҳои наҳвӣ, аз ҷумла дар куҳантарин китоби наҳви арабӣ – «ал-Китобу-с-Сибуйя»-и Умар ибни Усмони Форсӣ (фавт 796) ва дар осори Кисоӣ, Руъосӣ, Мубаррад ва Абуубайдаи Маъмар ибни Мусаннои Тайимӣ низ омадааст. Роҷеъ ба илми маонӣ китобҳои зиёд таълиф шудаанд: «Адабу-л-котиб»-и Ибни Қутайбаи Динаварӣ ва «ал-Баён ва ат-табайин»-и Абуусмони Ҷоҳиз, «Нақду-ш-шеър»-и Қудома ибни Ҷаъфар, «ас-Синоъатайн»-и Абуҳилоли Аскарӣ, «ал-Бадеъ»-и Ибни Муътаз (1026). То замони Абдулқодири Ҷурҷонӣ (фавт 1081), фанҳои бадеъ, баён ва маонӣ ба ҳам даромехта буданд ва нахустин касе, ки онҳоро аз ҳам ҷудо кард, Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ буд, ки поягузори илми маонӣ низ дониста мешавад. Бад-ин тартиб дар илми маонӣ ҳашт боб пайдо шудааст: 1. Асноди хабарӣ; 2. Аҳволи муснидилайҳ (мубтадо); 3. Аҳволи муснид (хабар); 4. Аҳволи мутааллиқоти муснид (дар ҷумла аъзои тобеъ ба хабар); 5. Аҳволи қаср; 6. Аҳволи иншо; 7. Аҳволи фасл ва васл; 8. Аҳволи эъҷоз ва итнобу мусовот. Дар адабиётшиносии форс-тоҷик мавзӯъҳои илми маонӣро Ибни Қутайбаи Динаварӣ, Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ, Рашидуддини Ватвот, Шамси Қайси Розӣ, Низомии Арӯзии Самарқандӣ, Забеҳуллоҳи Сафо, Ғуломҳусайн Ризозодаи Нӯшин, Ҷалоли Ҳумоӣ, Сируси Шамисо, Мирҷалолуддини Каззозӣ, Т. Зеҳнӣ, Р. Мусулмониён, А. Сатторзода ва дигарон мавриди таҳлил қарор додаанд. Дар «Ҳанҷори гуфтор»-и Сайиднасруллоҳи Нақавӣ, «Дурру-л-адаб»-и Ҳусомулуламо Абдулҳусайни Оқивлӣ, «Маолиму-л-балоға»-и Халили Раҷоӣ, «Маонии баён»-и Ғуломҳусайни Оҳанӣ, «Мифтоҳу-л-улум»-и Саккокӣ, «ал-Эзоҳ»-и Хатиби Қазвинӣ, «Шарҳу-л-мутаал» ва «Шарҳу-л-мухтасар»-и Тафтозонӣ роҷеъ ба илми маонӣ баррасиҳои мустақил дарҷ ёфтаанд. Баъзе аз ин донишмандон маъноҳои форсиро бо диди арабӣ нигариста, дар таснифоти арабии худ мисолҳои форсиро ҷо додаанд. Гурӯҳи донишмандон илми маонӣро ағрозу-н-наҳв, асрору-н-наҳв ва илалу-н-наҳв гуфтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илми маонӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Илм]] kv4voxinnde8cf41douzc6oifsc2rmz 1473285 1473284 2026-05-20T11:45:07Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473285 wikitext text/x-wiki '''Илми маонӣ''' ({{lang-ar|علم معانی}} — ёфтани маъно) — як рукни фанни [[Балоғат (суханварӣ)|балоғат]] ва ёвари он. Илми маонӣ, баён ва бадеъ арзиши баробар доранд ва дар маҷмӯъ ороиши сухан, расоӣ, балоғат ва фасоҳатро таъмин мекунанд. Илми маонӣ бо илмҳои дигари адабӣ: арӯз, наҳв, луғат ва ғ. алоқаи наздик дорад. Донистани илми маонӣ барои адибон, дабирон, муншиҳо, воизон зарур аст. Маонӣ дар луғат ҷамъи шикастаи маъно ва дар балоғат малака аст. Сухани пурмазмунро танҳо аз ҷиҳати мутобиқати он бо тақозои ҳол бо дарки ҷузъӣ метавон фаҳмид. Ҳадаф аз илми маонӣ шиносоии усули балоғату шевоӣ, устувории калом ва равобит миёни ҷузъҳои калом ва алоқаи кулли онҳо бо маъно ва мазмунҳост. Мақсади асосии мавзӯи он дарк ва фаҳми лафзҳоест, ки аз суханвар ба шунаванда расонда мешавад. == Мавзӯи асосии ин фан == 1. Асноди хабарӣ (хабар, муснид, муснидилайҳ); 2. Қаср; 3. Иншо; 4. Васлу фасл; 5. Эъҷозу итнобу мусовот. Дар илми маонӣ маънои дуввуми калимаҳову таъбирҳо низ ба назар гирифта мешавад; масалан, дар ҷумлаи «Шере ба майдон омад», калимаҳои «шер» ва «майдон» маъноҳои дуввумӣ доранд, ки маҷозан ба ҷои маонии аввалия ба кор мераванд ва истифода аз маонии дуввум сабаб мешавад, ки сухан муассиртар ояд. Илми маонӣ-ро Арасту дар «Риторика» муаррифӣ кардааст. Дар кулли Эронзамин низ матраҳ шуд ва ғолибан касоне, ки пешоҳанги ин илм буданд, асоси кори хешро ба баррасии каломи Қуръон мебахшиданд. Баъзе баҳсҳои илми маонӣ дар китобҳои наҳвӣ, аз ҷумла дар куҳантарин китоби наҳви арабӣ – «ал-Китобу-с-Сибуйя»-и Умар ибни Усмони Форсӣ (фавт 796) ва дар осори Кисоӣ, Руъосӣ, Мубаррад ва Абуубайдаи Маъмар ибни Мусаннои Тайимӣ низ омадааст. Роҷеъ ба илми маонӣ китобҳои зиёд таълиф шудаанд: «Адабу-л-котиб»-и Ибни Қутайбаи Динаварӣ ва «ал-Баён ва ат-табайин»-и Абуусмони Ҷоҳиз, «Нақду-ш-шеър»-и Қудома ибни Ҷаъфар, «ас-Синоъатайн»-и Абуҳилоли Аскарӣ, «ал-Бадеъ»-и Ибни Муътаз (1026). То замони Абдулқодири Ҷурҷонӣ (фавт 1081), фанҳои бадеъ, баён ва маонӣ ба ҳам даромехта буданд ва нахустин касе, ки онҳоро аз ҳам ҷудо кард, Абдулқоҳири Ҷурҷонӣ буд, ки поягузори илми маонӣ низ дониста мешавад. Бад-ин тартиб дар илми маонӣ ҳашт боб пайдо шудааст: 1. Асноди хабарӣ; 2. Аҳволи муснидилайҳ (мубтадо); 3. Аҳволи муснид (хабар); 4. Аҳволи мутааллиқоти муснид (дар ҷумла аъзои тобеъ ба хабар); 5. Аҳволи қаср; 6. Аҳволи иншо; 7. Аҳволи фасл ва васл; 8. Аҳволи эъҷоз ва итнобу мусовот. Дар адабиётшиносии форс-тоҷик мавзӯъҳои илми маонӣро Ибни Қутайбаи Динаварӣ, Муҳаммад ибни Умари Родуёнӣ, Рашидуддини Ватвот, Шамси Қайси Розӣ, Низомии Арӯзии Самарқандӣ, Забеҳуллоҳи Сафо, Ғуломҳусайн Ризозодаи Нӯшин, Ҷалоли Ҳумоӣ, Сируси Шамисо, Мирҷалолуддини Каззозӣ, Т. Зеҳнӣ, Р. Мусулмониён, А. Сатторзода ва дигарон мавриди таҳлил қарор додаанд. Дар «Ҳанҷори гуфтор»-и Сайиднасруллоҳи Нақавӣ, «Дурру-л-адаб»-и Ҳусомулуламо Абдулҳусайни Оқивлӣ, «Маолиму-л-балоға»-и Халили Раҷоӣ, «Маонии баён»-и Ғуломҳусайни Оҳанӣ, «Мифтоҳу-л-улум»-и Саккокӣ, «ал-Эзоҳ»-и Хатиби Қазвинӣ, «Шарҳу-л-мутаал» ва «Шарҳу-л-мухтасар»-и Тафтозонӣ роҷеъ ба илми маонӣ баррасиҳои мустақил дарҷ ёфтаанд. Баъзе аз ин донишмандон маъноҳои форсиро бо диди арабӣ нигариста, дар таснифоти арабии худ мисолҳои форсиро ҷо додаанд. Гурӯҳи донишмандон илми маонӣро ағрозу-н-наҳв, асрору-н-наҳв ва илалу-н-наҳв гуфтаанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илми маонӣ |8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Илм]] 24cv1p0y5zm74hfb62waeb762yealdo 0 331561 1473259 2026-05-20T09:47:20Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: {{илм}} '''Илмом''' ({{lang-ar|}} المام − қасд кардан, наздик шудан ба чизе), нақл, интиқол, дар илми бадеъ чунон бошад, ки шоир маънии бегонаеро фаро гирад ва ба ибораи дигару ваҷҳи дигар дар шеъри худ ба кор барад. Чунонки Азрақии Ҳиравӣ гуфта: Садаф зи бими ялон даршава... 1473259 wikitext text/x-wiki {{илм}} '''Илмом''' ({{lang-ar|}} المام − қасд кардан, наздик шудан ба чизе), нақл, интиқол, дар илми бадеъ чунон бошад, ки шоир маънии бегонаеро фаро гирад ва ба ибораи дигару ваҷҳи дигар дар шеъри худ ба кор барад. Чунонки Азрақии Ҳиравӣ гуфта: Садаф зи бими ялон даршавад ба коми наҳанг, Зи хун ба шакли явоқит ранг карда лаол. Анварӣ аз ӯ некутар гуфтааст: Қаҳри ту гар талоя ба дарё барад, шавад Дур(р) дар самими ҳалқи садаф донаи анор. Шеършиносон фармудаанд, ки чу шоиреро маънӣ даст диҳад ва онро кисвате аз ибороти нохуш бипӯшонад ва ба лафзи ракик адо кунад ва дигаре ҳамон маъниро фаро гирад ва ба лафзи писандида ва ибороти хуш адо кунад, он маънӣ милки ӯ гардад ва шоири аввалро фазли пешдастӣ беш набошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмом |8|муаллиф= А. Сатторзода }} snobswiiphejy5uz32szikzyel1kci9 1473260 1473259 2026-05-20T09:49:06Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473260 wikitext text/x-wiki {{илм}} '''Илмом''' ({{lang-ar|}} المام − қасд кардан, наздик шудан ба чизе), нақл, интиқол, дар илми бадеъ чунон бошад, ки шоир маънии бегонаеро фаро гирад ва ба ибораи дигару ваҷҳи дигар дар шеъри худ ба кор барад. Чунонки [[Азҳарии Ҳиравӣ|Азрақии Ҳиравӣ]] гуфта: Садаф зи бими ялон даршавад ба коми наҳанг, Зи хун ба шакли явоқит ранг карда лаол. [[Анварӣ]] аз ӯ некутар гуфтааст: Қаҳри ту гар талоя ба дарё барад, шавад Дур дар самими ҳалқи садаф донаи анор. Шеършиносон фармудаанд, ки чу шоиреро маънӣ даст диҳад ва онро кисвате аз ибороти нохуш бипӯшонад ва ба лафзи ракик адо кунад ва дигаре ҳамон маъниро фаро гирад ва ба лафзи писандида ва ибороти хуш адо кунад, он маънӣ милки ӯ гардад ва шоири аввалро фазли пешдастӣ беш набошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмом |8|муаллиф= А. Сатторзода }} 03nsjjs9dcxtb6mfgx52qqxwclcsf3s 1473283 1473260 2026-05-20T11:31:34Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473283 wikitext text/x-wiki {{илм}} '''Илмом''' ({{lang-ar|}} المام − қасд кардан, наздик шудан ба чизе), нақл, интиқол, дар илми бадеъ чунон бошад, ки шоир маънии бегонаеро фаро гирад ва ба ибораи дигару ваҷҳи дигар дар шеъри худ ба кор барад. Чунонки [[Азҳарии Ҳиравӣ|Азрақии Ҳиравӣ]] гуфта: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Садаф зи бими ялон даршавад ба коми наҳанг Зи хун ба шакли явоқит ранг карда лаол. Садаф зи бими ялон даршавад ба коми наҳанг Зи хун ба шакли явоқит ранг карда лаол. </poem>|сарчашма=}} [[Анварӣ]] аз ӯ некутар гуфтааст: {{иқтибоси академикӣ|<poem> Қаҳри ту гар талоя ба дарё барад, шавад Дур дар самими ҳалқи садаф донаи анор. </poem>|сарчашма=}} Шеършиносон фармудаанд, ки чу шоиреро маънӣ даст диҳад ва онро кисвате аз ибороти нохуш бипӯшонад ва ба лафзи ракик адо кунад ва дигаре ҳамон маъниро фаро гирад ва ба лафзи писандида ва ибороти хуш адо кунад, он маънӣ милки ӯ гардад ва шоири аввалро фазли пешдастӣ беш набошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмом |8|муаллиф= А. Сатторзода }} rwt0ob8veksov00e9dbupdmukibice8 0 331562 1473261 2026-05-20T09:53:23Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Нависанда | имя = Мирзо Фаталӣ Ахундов | оригинал имени = {{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Axundov}} | изображение = Axundzadə M. F.S.Mumtazin AzFAN-a hədiyyəsi.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов | псевдонимы = Сабуҳӣ (Насими субҳ) | д... 1473261 wikitext text/x-wiki {{Нависанда | имя = Мирзо Фаталӣ Ахундов | оригинал имени = {{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Axundov}} | изображение = Axundzadə M. F.S.Mumtazin AzFAN-a hədiyyəsi.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов | псевдонимы = Сабуҳӣ (Насими субҳ) | дата рождения = 12.7.1812 (30.6) | место рождения = {{МестоРождения|Шеки}}, [[Хонигарии Шекин|Шекинское ханство]], [[Империяи Русия]] | дата смерти = 10.3.1878 (26.2) | место смерти = {{МестоСмерти|Тифлис|в Тбилиси}}, [[Империяи Русия]] | гражданство = {{Флагификация|Империяи Русия}} | род деятельности = Нависанда, шоир, тарҷумон, маорифпарвар ва файласуф | годы активности = | направление = [[Реализм (литература)|реализм]] | жанр = Шеърҳо, достонҳо, пйесаҳо | язык произведений = [[забони озарбойҷонӣ|озарбойҷонӣ]]<br>[[забони форсӣ|форсӣ]] | награды = {{Ряд-л | {{Орден Святой Анны 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 2 степени}} | {{Медаль В память войны 1853—1856 гг.|тип=из светлой бронзы на Георгиевской ленте}} }} {{Ряд-л | {{Крест За службу на Кавказе}} }} {{Ряд-л | {{Орден Льва и Солнца 2 степени}} | {{Орден Льва и Солнца 3 степени}} | {{Орден Меджидие 4 степени}} }} | викитека = Мирза Фатали Ахундов }} '''Мирзо Фаталӣ Ахундов (Ахундзода)''' ({{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Məhəmmədtəqi oğlu Axundov (Axundzadə)}}; номи пурра — '''Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов'''; {{OldStyleDate2|12|июл|1812|30|июн}}, Шеки, [[Империяи Русия]] — {{OldStyleDate2|10|март|1878|26|феврал}}, [[Тифлис]]) — нависандаи озарбойҷонӣ<ref>''Russian Azerbaijan (1905—1920): the shaping of a national identity in a Muslim community''. Cambridge University Press, Boston, 1985. «For example, Mirza Fath Ali Akhundov, the Azerbaijani best known in the West, will be referred to as Akhundzada, the form of his name that has been used for a century in publications outside of Russia.»</ref>{{sfn|Algar|1984|с=735—740}} нависанда-маорифпарвар, шоир, файласуф{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}{{sfn|Густерин|2012}}<ref name="НФЭ"> Ахундов // Новая философская энциклопедия. — В. Ф. Пустарнаков. https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH7c52301e2a86a59d24187c </ref> ва шахсияти ҷамъиятӣ, узви Ҷамъияти географии императории Русия; асосгузори драматургияи озарбойҷонӣ ва поягузори танқиди адабӣ дар адабиёти озарбойҷонӣ, ки ӯро «Мольери мусулмон» меноманд<ref> {{книга | автор = [[Крымский, Агафангел Ефимович|Крымский А. Е.]] | часть = Тюркские литературы | заглавие = [[Энциклопедический словарь Гранат]] | место = М. | год = 1927 | том = 41, Ч. X | страницы = 365 }} </ref>. Ахундов инчунин яке аз пешгузаштагони романтизми миллӣ ва миллигароии эронии муосир буд<ref name=AshrafIdentity>{{cite encyclopedia |last=Ashraf |first=AHMAD |title=IRANIAN IDENTITY iv. 19TH-20TH CENTURIES |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |access-date=2011-09-18 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=live }} {{Cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |title=Источник |access-date=2012-02-24 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=unfit }} {{oq|en|The intellectual forerunners of romantic nationalism included Mirzā Fatḥ-ʿAli Āḵundzāda, Jalāl-al-Din Mirzā Qājār, and Mirzā Āqā Khan Kermāni (qq.v.). They introduced the basic ideals of the autonomy, the unity, and the prosperity of the Iranian nation with patriotic devotion.''}}</ref> ва яке аз аввалин атеистҳои ошкоро дар ҷаҳони ислом{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}. == Зиндагинома == === Солҳои кӯдакӣ === [[акс:House Akhundov in Sheki.JPG |thumb|left|250px|Хона дар Шеки, ки дар он Ахундов таваллуд шудааст. Имрӯз. Ҳоло дар ин ҷо [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|хонаи-музейи Ахундов]] ҷойгир аст]] Мирзо Фаталӣ Ахундов соли [[1812]] дар Нуха (Шеки) таваллуд шудааст. Падараш Мирзо Мамед Тақи аз маҳалли Хаменэ дар Озарбойҷони Эронӣ буд, ки он ҷо ҳамчун сардори деҳа хизмат мекард{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Пас аз он ки ӯ се сарбози [[сарбоз|сарбозон]]ро барои дуздии буғҳо ҷазо дод, фармондеҳ ба валиаҳд Аббос-Мирзо шикоят бурд ва ӯ Мирзо Мамед Тақиро аз мансаб барканор карда, тамоми молу мулкашро мусодира намуд<ref>[[Рафили, Микаэль Гасан оглы|М. Рафили.]] М. Ф. Ахундов. — Боку, 1957, с. 13</ref>. Падараш пас аз тарки Хаменэ ба Нуха омад ва ба тиҷорат машғул шуд. Соли 1811 ӯ бо зани дуюмаш Нане-хонум издивоҷ кард, ки ҷияни ахунди маъруф Ҳоҷӣ Алескер буд. Аз ин издивоҷ нависандаи оянда ба дунё омад. Оила баъдан ба Хаменэ баргашт. Дар он ҷо Мирзо Фаталӣ таҳсили ибтидоиро дар мактаби динӣ (моллахона) гирифт. Баъдтар онҳо ба Ганҷа ва сипас ба Шеки кӯчиданд{{sfn|Мирахмедов|1953|с=6}}. Ҳоҷӣ Алескер, ки барои ӯ «падари дуюм» буд, ба ӯ Қуръон, забонҳои арабӣ ва форсиро таълим медод. Соли 1832 Ҳоҷӣ Алескер ҳангоми сафари Макка Мирзо Фаталиро муваққатан ба Ганҷа бурд ва ба назди мулло Ҳусейн Пишнамаз-зода супурд{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Дар ин давра ӯ бо шоири озарбойҷонӣ Мирзо Шафӣ Вазеҳ шинос шуд, ки аз ӯ хаттотӣ меомӯхт. Ин шиносоӣ ба ҳаёти ояндаи ӯ таъсири бузург гузошт. Дар зери таъсири Мирзо Шафӣ Вазеҳ ӯ аз таҳсили схоластикӣ даст кашида, роҳи равшанфикрони замони худро интихоб кард{{sfn|Мирахмедов|1953|с=8—9}}. === Хидмати давлатӣ === Соли 1834 Ахундов ба [[Тифлис]] кӯчид. Бо кӯмаки Ҳоҷӣ Алескер ба идораи генерал-губернатори Қафқоз ба ҳайси тарҷумони забонҳои шарқӣ ба кор қабул шуд{{sfn|Джафаров|1962|с=19}}. Ӯ забонҳои арабӣ, форсӣ, туркӣ ва каме русиро медонист. Соли 1836 дар гимназияи Тифлис ба омӯзонидани забони озарбойҷонӣ шурӯъ кард. Дар ҳамин давра ба адабиёти рус ва аврупоӣ ошно шуд. Дар миёнаи асри XIX Тифлис ба маркази фарҳангии Қафқоз табдил ёфт ва Ахундов бо бисёр зиёиён робита дошт. === Хидмати давлатӣ === Соли 1837 Ахундов дар ҳайати экспедитсияи Абхазия иштирок кард ва дар фуруд овардани десант дар назди [[Адабиёти низомии Русия|десанти низомӣ]] дар мыс Адлер ширкат варзид. Соли 1840 бо фармони ҳукумати Қафқоз ба Гурия фиристода шуд, то дар муайян кардани марзи Русия ва Империяи Усмонӣ иштирок кунад. Дар ҳамин сол ба вазифаи тарҷумони штатӣ таъйин гардид. Соли 1842 дар ҳайати миссияи низомӣ ба Астрабод рафт, то ба қатъи ҳуҷумҳои қабилаҳои туркман ба Эрон мусоидат намояд. Барои хизмати хубаш рутбаи прапоршик гирифт. Дар солҳои баъдӣ пайдарпай ба рутбаҳои низомию маъмурӣ пешбарӣ шуда, дар канцелярияи намоёнтарини маъмурияти Қафқоз хизмат мекард. Ӯ инчунин чанд маротиба ба Эрон ва Константинопол сафарҳои дипломатӣ анҷом дод. Ахундов дар масъалаи ислоҳи алифбои арабӣ яке аз аввалин ислоҳталабон буд. Соли 1857 лоиҳаи ислоҳоти алифборо пешниҳод кард ва баъдан соли 1863 дар Константинопол кӯшиш кард онро дифоъ намояд, аммо рад гардид. Пас аз ин ӯ идеяи иваз кардани хатти арабиро бо системаи аврупоӣ пешниҳод кард ва ҳатто алифбои нав бо 42 ҳарф таҳия намуд. Соли 1864 узви Комиссияи археографии Қафқоз гардид. Дар ҳамин давра бо омӯзиши таърих, забоншиносӣ ва фарҳанги Шарқ машғул буд. Соли 1873 лоиҳаи нави алифбои фонетикиро, ки ба асоси алифбои лотинӣ такя дошт, таҳия намуд, ки яке аз қадамҳои аввалин ба сӯи ислоҳоти хат дар минтақа ба ҳисоб меравад. Соли 1875 аз вазифаҳои асосӣ дур шуд, аммо то охири ҳаёт ҳамчун тарҷумон дар идораҳои Қафқоз боқӣ монд. === Ҷаҳонбинӣ === ==== Атеизм ва танқиди дин ==== Мирзо Фаталӣ Ахундов яке аз аввалин мутафаккирони ошкоро атеист дар ҷаҳони ислом ба ҳисоб меравад. Ӯ тамоми динҳоро ҳамчун падидаҳои таърихӣ ва иҷтимоӣ танқид мекард ва онҳоро монеаи рушди илм ва маърифат медонист. Дар асарҳои фалсафии худ ӯ бар зидди хурофот ва догмаҳои динӣ баромад карда, таъкид мекард, ки пешрафти ҷомеа танҳо ба воситаи илм ва ақл имконпазир аст. Дар асари маъруфи худ «Се нома» ӯ шадидан сохтори динӣ ва институтҳои мазҳабиро танқид намуда, онҳоро сабаби ақибмондагии ҷомеа мешуморид. === Эҷодиёти адабӣ === Фаъолияти адабии Ахундов аз солҳои 1830 оғоз ёфт. Ӯ шеърҳо ва асарҳои лирикӣ ба забонҳои озарбойҷонӣ ва форсӣ менавишт. Асари машҳури аввалини ӯ қасидаи «Ба марги Пушкин» (1837) буд, ки зери таъсири адабиёти рус эҷод шудааст. Баъдтар ӯ ба драматургия рӯ овард ва дар солҳои 1850–1857 шаш комедия ва як повест навишт, ки ҳаёти иҷтимоии Озарбойҷони асри XIX-ро инъикос мекунанд. ==== Асарҳои асосии драмавӣ ==== «[[Молла Иброҳим-Халил, алхимик]]» «[[Қиссаи Мусье Жордан]]» «[[Саргузашти вазири хонигарии Ленкоран]]» «[[Ҳоҷӣ Қара]]» («Саргузашти хасис») «Обманутые звёзды» Ин асарҳо асоси театри миллии Озарбойҷонро гузоштанд ва ӯро ба унвони асосгузори драматургияи миллӣ машҳур карданд. === Оила ва фарзандон === Мирзо Фаталӣ бо Тубу-хонум издивоҷ дошт. Онҳо чор фарзанд доштанд: Сейра-хонум Рашидбек Ниса-хонум Адилбек [[Акс:Akhundov House - Museum of Azerbaijani Culture in Tbilisi.jpg|thumb|250px|Хона дар Тифлис, ки дар он Ахундов зиндагӣ мекард. Имрӯз дар ин ҷо [[Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|осорхонаи Ахундов ва Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи М. Ф. Ахундов]] ҷойгир аст.]] === Ёдбуд === Пас аз вафоташ шахсияти Ахундов ба яке аз рамзҳои муҳими фарҳангии Озарбойҷон ва Қафқоз табдил ёфт. Ба номи ӯ: миллии Озарбойҷон [[Театри опера ва балети Озарбойҷон]] чандин мактабҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ Соли 1930 дар Боку муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Инчунин дар Шеки хонаи-музейи ӯ таъсис ёфт. === Хотимаи ҳаёт === Мирзо Фаталӣ Ахундов 26 феврали 1878 дар Тифлис даргузашт ва дар қабристони мусалмонони кӯҳна ба хок супурда шуд. Имрӯз қабри ӯ дар ҳудуди [[Пантеони адибони озарбойҷонӣ дар Тифлис]] ҷойгир аст. === Ёдбуд === Дар соли 1911 ҷамъияти маърифатпарвари «Ниҷот» маросими махсуси садсолагии зодрӯзи Мирзо Фаталӣ Ахундовро ташкил намуд<ref>{{книга | заглавие = История Азербайджана | место = Б. | издательство = Издательство Академии наук Азербайджанской ССР | год = 1962 | том = VIII | страницы = 104 }}</ref>. Соли 1930 дар Боку [[Памятник Мирзе Фатали Ахундову (Баку)|муҷассамаи Ахундов]] гузошта шуд (ҳайкалтарош — [[Пинхос Сабсай]]). Соли 1940 дар зодгоҳаш Шеки [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|музейи ёдгорӣ]] таъсис дода шуд. Соли 1985 дар Тифлис [[Музейи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|музейи ӯ]] кушода шуд. Соли 2012 дар Москва дар ҳудуди [[Китобхонаи адабиёти хориҷӣ]] муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Соли 2021 дар Харкови Украина «[[Сквери мутафаккирон]]» ифтитоҳ гардид, ки дар он ҳайкали Ахундов дар қатори Григорий Сковорода ва Абай Қунанбаев ҷой дода шудааст. === Ҷоизаҳо === [[Акс:Axundzadə M. F. 2.jpg|thumb|left|Мирзо Фаталӣ Ахундов бо ҷоизаҳо (аз ҷумла бо ордени «Лев ва Офтоб» дараҷаҳои 2 ва 3 ва ордени «Меджидие» дараҷаи 4)]] Империяи Руссия: *Ордени Святой Станислав (III ва II дараҷа) *Ордени Святой Анна (III дараҷа) *Медали хотиравии Ҷанги Қрим *Крест «Барои хизмат дар Қафқоз» Эрон: *Ордени Шер ва Офтоб (II ва III дараҷа) Империяи Усмонӣ: *Ордени Меджидие (IV дараҷа) === Эҷодиёти интихобӣ === «М. Ф. Ахундов. Асарҳои мунтахаб» (1987) === Адабиёт === *Гусейнов Г. — «Аз таърихи афкори иҷтимоӣ ва фалсафии *Озарбойҷон дар асри XIX» *Джафаров Д. — «М.-Ф. Ахундов (очерки критикӣ-биографӣ)» *Мамедов Ш. — «Ҷаҳонбинии М. Ф. Ахундов» *Караев Я. — «Мирзо Фаталӣ Ахундов» === Пайвандҳо === *Энсиклопедияи фалсафии нав — Ахундов Осори ӯ дар azeribook.com ryexzvawsa5udxtzr5mabvci70aybtl 1473262 1473261 2026-05-20T09:56:53Z Navruzov Abdulmalik 57291 1473262 wikitext text/x-wiki {{Нависанда | имя = Мирзо Фаталӣ Ахундов | оригинал имени = {{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Axundov}} | изображение = Axundzadə M. F.S.Mumtazin AzFAN-a hədiyyəsi.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов | псевдонимы = Сабуҳӣ (Насими субҳ) | дата рождения = 12.7.1812 (30.6) | место рождения = {{МестоРождения|Шеки}}, [[Хонигарии Шекин|Шекинское ханство]], [[Империяи Русия]] | дата смерти = 10.3.1878 (26.2) | место смерти = {{МестоСмерти|Тифлис|в Тбилиси}}, [[Империяи Русия]] | гражданство = {{Флагификация|Империяи Русия}} | род деятельности = Нависанда, шоир, тарҷумон, маорифпарвар ва файласуф | годы активности = | направление = [[Реализм (литература)|реализм]] | жанр = Шеърҳо, достонҳо, пйесаҳо | язык произведений = [[забони озарбойҷонӣ|озарбойҷонӣ]]<br>[[забони форсӣ|форсӣ]] | награды = {{Ряд-л | {{Орден Святой Анны 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 2 степени}} | {{Медаль В память войны 1853—1856 гг.|тип=из светлой бронзы на Георгиевской ленте}} }} {{Ряд-л | {{Крест За службу на Кавказе}} }} {{Ряд-л | {{Орден Льва и Солнца 2 степени}} | {{Орден Льва и Солнца 3 степени}} | {{Орден Меджидие 4 степени}} }} | викитека = Мирза Фатали Ахундов }} '''Мирзо Фаталӣ Ахундов (Ахундзода)''' ({{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Məhəmmədtəqi oğlu Axundov (Axundzadə)}}; номи пурра — '''Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов'''; {{OldStyleDate2|12|июл|1812|30|июн}}, Шеки, [[Империяи Русия]] — {{OldStyleDate2|10|март|1878|26|феврал}}, [[Тифлис]]) — нависандаи озарбойҷонӣ<ref>''Russian Azerbaijan (1905—1920): the shaping of a national identity in a Muslim community''. Cambridge University Press, Boston, 1985. «For example, Mirza Fath Ali Akhundov, the Azerbaijani best known in the West, will be referred to as Akhundzada, the form of his name that has been used for a century in publications outside of Russia.»</ref>{{sfn|Algar|1984|с=735—740}} нависанда-маорифпарвар, шоир, файласуф{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}{{sfn|Густерин|2012}}<ref name="НФЭ"> Ахундов // Новая философская энциклопедия. — В. Ф. Пустарнаков. https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH7c52301e2a86a59d24187c </ref> ва шахсияти ҷамъиятӣ, узви Ҷамъияти географии императории Русия; асосгузори драматургияи озарбойҷонӣ ва поягузори танқиди адабӣ дар адабиёти озарбойҷонӣ, ки ӯро «Мольери мусулмон» меноманд<ref> {{книга | автор = [[Крымский, Агафангел Ефимович|Крымский А. Е.]] | часть = Тюркские литературы | заглавие = [[Энциклопедический словарь Гранат]] | место = М. | год = 1927 | том = 41, Ч. X | страницы = 365 }} </ref>. Ахундов инчунин яке аз пешгузаштагони романтизми миллӣ ва миллигароии эронии муосир буд<ref name=AshrafIdentity>{{cite encyclopedia |last=Ashraf |first=AHMAD |title=IRANIAN IDENTITY iv. 19TH-20TH CENTURIES |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |access-date=2011-09-18 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=live }} {{Cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |title=Источник |access-date=2012-02-24 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=unfit }} {{oq|en|The intellectual forerunners of romantic nationalism included Mirzā Fatḥ-ʿAli Āḵundzāda, Jalāl-al-Din Mirzā Qājār, and Mirzā Āqā Khan Kermāni (qq.v.). They introduced the basic ideals of the autonomy, the unity, and the prosperity of the Iranian nation with patriotic devotion.''}}</ref> ва яке аз аввалин атеистҳои ошкоро дар ҷаҳони ислом{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}. == Зиндагинома == === Солҳои кӯдакӣ === [[акс:House Akhundov in Sheki.JPG |thumb|left|250px|Хона дар Шеки, ки дар он Ахундов таваллуд шудааст. Имрӯз. Ҳоло дар ин ҷо [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|хонаи-музейи Ахундов]] ҷойгир аст]] Мирзо Фаталӣ Ахундов соли [[1812]] дар Нуха (Шеки) таваллуд шудааст. Падараш Мирзо Мамед Тақи аз маҳалли Хаменэ дар Озарбойҷони Эронӣ буд, ки он ҷо ҳамчун сардори деҳа хизмат мекард{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Пас аз он ки ӯ се сарбози [[сарбоз|сарбозон]]ро барои дуздии буғҳо ҷазо дод, фармондеҳ ба валиаҳд Аббос-Мирзо шикоят бурд ва ӯ Мирзо Мамед Тақиро аз мансаб барканор карда, тамоми молу мулкашро мусодира намуд<ref>[[Рафили, Микаэль Гасан оглы|М. Рафили.]] М. Ф. Ахундов. — Боку, 1957, с. 13</ref>. Падараш пас аз тарки Хаменэ ба Нуха омад ва ба тиҷорат машғул шуд. Соли 1811 ӯ бо зани дуюмаш Нане-хонум издивоҷ кард, ки ҷияни ахунди маъруф Ҳоҷӣ Алескер буд. Аз ин издивоҷ нависандаи оянда ба дунё омад. Оила баъдан ба Хаменэ баргашт. Дар он ҷо Мирзо Фаталӣ таҳсили ибтидоиро дар мактаби динӣ (моллахона) гирифт. Баъдтар онҳо ба Ганҷа ва сипас ба Шеки кӯчиданд{{sfn|Мирахмедов|1953|с=6}}. Ҳоҷӣ Алескер, ки барои ӯ «падари дуюм» буд, ба ӯ Қуръон, забонҳои арабӣ ва форсиро таълим медод. Соли 1832 Ҳоҷӣ Алескер ҳангоми сафари Макка Мирзо Фаталиро муваққатан ба Ганҷа бурд ва ба назди мулло Ҳусейн Пишнамаз-зода супурд{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Дар ин давра ӯ бо шоири озарбойҷонӣ Мирзо Шафӣ Вазеҳ шинос шуд, ки аз ӯ хаттотӣ меомӯхт. Ин шиносоӣ ба ҳаёти ояндаи ӯ таъсири бузург гузошт. Дар зери таъсири Мирзо Шафӣ Вазеҳ ӯ аз таҳсили схоластикӣ даст кашида, роҳи равшанфикрони замони худро интихоб кард{{sfn|Мирахмедов|1953|с=8—9}}. === Хидмати давлатӣ === Соли 1834 Ахундов ба [[Тифлис]] кӯчид. Бо кӯмаки Ҳоҷӣ Алескер ба идораи генерал-губернатори Қафқоз ба ҳайси тарҷумони забонҳои шарқӣ ба кор қабул шуд{{sfn|Джафаров|1962|с=19}}. Ӯ забонҳои арабӣ, форсӣ, туркӣ ва каме русиро медонист. Соли 1836 дар гимназияи Тифлис ба омӯзонидани забони озарбойҷонӣ шурӯъ кард. Дар ҳамин давра ба адабиёти рус ва аврупоӣ ошно шуд. Дар миёнаи асри XIX Тифлис ба маркази фарҳангии Қафқоз табдил ёфт ва Ахундов бо бисёр зиёиён робита дошт. === Хидмати давлатӣ === Соли 1837 Ахундов дар ҳайати экспедитсияи Абхазия иштирок кард ва дар фуруд овардани десант дар назди [[Адабиёти низомии Русия|десанти низомӣ]] дар мыс Адлер ширкат варзид. Соли 1840 бо фармони ҳукумати Қафқоз ба Гурия фиристода шуд, то дар муайян кардани марзи Русия ва Империяи Усмонӣ иштирок кунад. Дар ҳамин сол ба вазифаи тарҷумони штатӣ таъйин гардид. Соли 1842 дар ҳайати миссияи низомӣ ба Астрабод рафт, то ба қатъи ҳуҷумҳои қабилаҳои туркман ба Эрон мусоидат намояд. Барои хизмати хубаш рутбаи прапоршик гирифт. Дар солҳои баъдӣ пайдарпай ба рутбаҳои низомию маъмурӣ пешбарӣ шуда, дар канцелярияи намоёнтарини маъмурияти Қафқоз хизмат мекард. Ӯ инчунин чанд маротиба ба Эрон ва Константинопол сафарҳои дипломатӣ анҷом дод. Ахундов дар масъалаи ислоҳи алифбои арабӣ яке аз аввалин ислоҳталабон буд. Соли 1857 лоиҳаи ислоҳоти алифборо пешниҳод кард ва баъдан соли 1863 дар Константинопол кӯшиш кард онро дифоъ намояд, аммо рад гардид. Пас аз ин ӯ идеяи иваз кардани хатти арабиро бо системаи аврупоӣ пешниҳод кард ва ҳатто алифбои нав бо 42 ҳарф таҳия намуд. Соли 1864 узви Комиссияи археографии Қафқоз гардид. Дар ҳамин давра бо омӯзиши таърих, забоншиносӣ ва фарҳанги Шарқ машғул буд. Соли 1873 лоиҳаи нави алифбои фонетикиро, ки ба асоси алифбои лотинӣ такя дошт, таҳия намуд, ки яке аз қадамҳои аввалин ба сӯи ислоҳоти хат дар минтақа ба ҳисоб меравад. Соли 1875 аз вазифаҳои асосӣ дур шуд, аммо то охири ҳаёт ҳамчун тарҷумон дар идораҳои Қафқоз боқӣ монд. === Ҷаҳонбинӣ === ==== Атеизм ва танқиди дин ==== Мирзо Фаталӣ Ахундов яке аз аввалин мутафаккирони ошкоро атеист дар ҷаҳони ислом ба ҳисоб меравад. Ӯ тамоми динҳоро ҳамчун падидаҳои таърихӣ ва иҷтимоӣ танқид мекард ва онҳоро монеаи рушди илм ва маърифат медонист. Дар асарҳои фалсафии худ ӯ бар зидди хурофот ва догмаҳои динӣ баромад карда, таъкид мекард, ки пешрафти ҷомеа танҳо ба воситаи илм ва ақл имконпазир аст. Дар асари маъруфи худ «Се нома» ӯ шадидан сохтори динӣ ва институтҳои мазҳабиро танқид намуда, онҳоро сабаби ақибмондагии ҷомеа мешуморид. === Эҷодиёти адабӣ === Фаъолияти адабии Ахундов аз солҳои 1830 оғоз ёфт. Ӯ шеърҳо ва асарҳои лирикӣ ба забонҳои озарбойҷонӣ ва форсӣ менавишт. Асари машҳури аввалини ӯ қасидаи «Ба марги Пушкин» (1837) буд, ки зери таъсири адабиёти рус эҷод шудааст. Баъдтар ӯ ба драматургия рӯ овард ва дар солҳои 1850–1857 шаш комедия ва як повест навишт, ки ҳаёти иҷтимоии Озарбойҷони асри XIX-ро инъикос мекунанд. ==== Асарҳои асосии драмавӣ ==== «[[Молла Иброҳим-Халил, алхимик]]» «[[Қиссаи Мусье Жордан]]» «[[Саргузашти вазири хонигарии Ленкоран]]» «[[Ҳоҷӣ Қара]]» («Саргузашти хасис») «Обманутые звёзды» Ин асарҳо асоси театри миллии Озарбойҷонро гузоштанд ва ӯро ба унвони асосгузори драматургияи миллӣ машҳур карданд. === Оила ва фарзандон === Мирзо Фаталӣ бо Тубу-хонум издивоҷ дошт. Онҳо чор фарзанд доштанд: Сейра-хонум Рашидбек Ниса-хонум Адилбек [[Акс:Akhundov House - Museum of Azerbaijani Culture in Tbilisi.jpg|thumb|250px|Хона дар Тифлис, ки дар он Ахундов зиндагӣ мекард. Имрӯз дар ин ҷо [[Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|осорхонаи Ахундов ва Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи М. Ф. Ахундов]] ҷойгир аст.]] === Ёдбуд === Пас аз вафоташ шахсияти Ахундов ба яке аз рамзҳои муҳими фарҳангии Озарбойҷон ва Қафқоз табдил ёфт. Ба номи ӯ: Китобхонаи миллии Озарбойҷон [[Театри опера ва балети Озарбойҷон]] чандин мактабҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ Соли 1930 дар Боку муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Инчунин дар Шеки хонаи-музейи ӯ таъсис ёфт. === Хотимаи ҳаёт === Мирзо Фаталӣ Ахундов 26 феврали 1878 дар Тифлис даргузашт ва дар қабристони мусалмонони кӯҳна ба хок супурда шуд. Имрӯз қабри ӯ дар ҳудуди [[Пантеони адибони озарбойҷонӣ дар Тифлис]] ҷойгир аст. === Ёдбуд === Дар соли 1911 ҷамъияти маърифатпарвари «Ниҷот» маросими махсуси садсолагии зодрӯзи Мирзо Фаталӣ Ахундовро ташкил намуд<ref>{{книга | заглавие = История Азербайджана | место = Б. | издательство = Издательство Академии наук Азербайджанской ССР | год = 1962 | том = VIII | страницы = 104 }}</ref>. Соли 1930 дар Боку [[Памятник Мирзе Фатали Ахундову (Баку)|муҷассамаи Ахундов]] гузошта шуд (ҳайкалтарош — [[Пинхос Сабсай]]). Соли 1940 дар зодгоҳаш Шеки [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|музейи ёдгорӣ]] таъсис дода шуд. Соли 1985 дар Тифлис [[Музейи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|музейи ӯ]] кушода шуд. Соли 2012 дар Москва дар ҳудуди [[Китобхонаи адабиёти хориҷӣ]] муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Соли 2021 дар Харкови Украина «[[Сквери мутафаккирон]]» ифтитоҳ гардид, ки дар он ҳайкали Ахундов дар қатори Григорий Сковорода ва Абай Қунанбаев ҷой дода шудааст. === Ҷоизаҳо === [[Акс:Axundzadə M. F. 2.jpg|thumb|left|Мирзо Фаталӣ Ахундов бо ҷоизаҳо (аз ҷумла бо ордени «Лев ва Офтоб» дараҷаҳои 2 ва 3 ва ордени «Меджидие» дараҷаи 4)]] Империяи Руссия: *Ордени Святой Станислав (III ва II дараҷа) *Ордени Святой Анна (III дараҷа) *Медали хотиравии Ҷанги Қрим *Крест «Барои хизмат дар Қафқоз» Эрон: *Ордени Шер ва Офтоб (II ва III дараҷа) Империяи Усмонӣ: *Ордени Меджидие (IV дараҷа) === Эҷодиёти интихобӣ === «М. Ф. Ахундов. Асарҳои мунтахаб» (1987) === Адабиёт === *Гусейнов Г. — «Аз таърихи афкори иҷтимоӣ ва фалсафии *Озарбойҷон дар асри XIX» *Джафаров Д. — «М.-Ф. Ахундов (очерки критикӣ-биографӣ)» *Мамедов Ш. — «Ҷаҳонбинии М. Ф. Ахундов» *Караев Я. — «Мирзо Фаталӣ Ахундов» === Пайвандҳо === *Энсиклопедияи фалсафии нав — Ахундов Осори ӯ дар azeribook.com <references /> [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1812]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1878]] 5ggnoxzy90au79di8koygdq8i76i3pa 1473263 1473262 2026-05-20T09:57:55Z Navruzov Abdulmalik 57291 гурӯҳбандӣ, ороиш 1473263 wikitext text/x-wiki {{Шахсият | имя = Мирзо Фаталӣ Ахундов | оригинал имени = {{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Axundov}} | изображение = Axundzadə M. F.S.Mumtazin AzFAN-a hədiyyəsi.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов | псевдонимы = Сабуҳӣ (Насими субҳ) | дата рождения = 12.7.1812 (30.6) | место рождения = {{МестоРождения|Шеки}}, [[Хонигарии Шекин|Шекинское ханство]], [[Империяи Русия]] | дата смерти = 10.3.1878 (26.2) | место смерти = {{МестоСмерти|Тифлис|в Тбилиси}}, [[Империяи Русия]] | гражданство = {{Флагификация|Империяи Русия}} | род деятельности = Нависанда, шоир, тарҷумон, маорифпарвар ва файласуф | годы активности = | направление = [[Реализм (литература)|реализм]] | жанр = Шеърҳо, достонҳо, пйесаҳо | язык произведений = [[забони озарбойҷонӣ|озарбойҷонӣ]]<br>[[забони форсӣ|форсӣ]] | награды = {{Ряд-л | {{Орден Святой Анны 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 2 степени}} | {{Медаль В память войны 1853—1856 гг.|тип=из светлой бронзы на Георгиевской ленте}} }} {{Ряд-л | {{Крест За службу на Кавказе}} }} {{Ряд-л | {{Орден Льва и Солнца 2 степени}} | {{Орден Льва и Солнца 3 степени}} | {{Орден Меджидие 4 степени}} }} | викитека = Мирза Фатали Ахундов }} '''Мирзо Фаталӣ Ахундов (Ахундзода)''' ({{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Məhəmmədtəqi oğlu Axundov (Axundzadə)}}; номи пурра — '''Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов'''; {{OldStyleDate2|12|июл|1812|30|июн}}, Шеки, [[Империяи Русия]] — {{OldStyleDate2|10|март|1878|26|феврал}}, [[Тифлис]]) — нависандаи озарбойҷонӣ<ref>''Russian Azerbaijan (1905—1920): the shaping of a national identity in a Muslim community''. Cambridge University Press, Boston, 1985. «For example, Mirza Fath Ali Akhundov, the Azerbaijani best known in the West, will be referred to as Akhundzada, the form of his name that has been used for a century in publications outside of Russia.»</ref>{{sfn|Algar|1984|с=735—740}} нависанда-маорифпарвар, шоир, файласуф{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}{{sfn|Густерин|2012}}<ref name="НФЭ"> Ахундов // Новая философская энциклопедия. — В. Ф. Пустарнаков. https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH7c52301e2a86a59d24187c </ref> ва шахсияти ҷамъиятӣ, узви Ҷамъияти географии императории Русия; асосгузори драматургияи озарбойҷонӣ ва поягузори танқиди адабӣ дар адабиёти озарбойҷонӣ, ки ӯро «Мольери мусулмон» меноманд<ref> {{книга | автор = [[Крымский, Агафангел Ефимович|Крымский А. Е.]] | часть = Тюркские литературы | заглавие = [[Энциклопедический словарь Гранат]] | место = М. | год = 1927 | том = 41, Ч. X | страницы = 365 }} </ref>. Ахундов инчунин яке аз пешгузаштагони романтизми миллӣ ва миллигароии эронии муосир буд<ref name=AshrafIdentity>{{cite encyclopedia |last=Ashraf |first=AHMAD |title=IRANIAN IDENTITY iv. 19TH-20TH CENTURIES |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |access-date=2011-09-18 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=live }} {{Cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |title=Источник |access-date=2012-02-24 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=unfit }} {{oq|en|The intellectual forerunners of romantic nationalism included Mirzā Fatḥ-ʿAli Āḵundzāda, Jalāl-al-Din Mirzā Qājār, and Mirzā Āqā Khan Kermāni (qq.v.). They introduced the basic ideals of the autonomy, the unity, and the prosperity of the Iranian nation with patriotic devotion.''}}</ref> ва яке аз аввалин атеистҳои ошкоро дар ҷаҳони ислом{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}. == Зиндагинома == === Солҳои кӯдакӣ === [[акс:House Akhundov in Sheki.JPG |thumb|left|250px|Хона дар Шеки, ки дар он Ахундов таваллуд шудааст. Имрӯз. Ҳоло дар ин ҷо [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|хонаи-музейи Ахундов]] ҷойгир аст]] Мирзо Фаталӣ Ахундов соли [[1812]] дар Нуха (Шеки) таваллуд шудааст. Падараш Мирзо Мамед Тақи аз маҳалли Хаменэ дар Озарбойҷони Эронӣ буд, ки он ҷо ҳамчун сардори деҳа хизмат мекард{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Пас аз он ки ӯ се сарбози [[сарбоз|сарбозон]]ро барои дуздии буғҳо ҷазо дод, фармондеҳ ба валиаҳд Аббос-Мирзо шикоят бурд ва ӯ Мирзо Мамед Тақиро аз мансаб барканор карда, тамоми молу мулкашро мусодира намуд<ref>[[Рафили, Микаэль Гасан оглы|М. Рафили.]] М. Ф. Ахундов. — Боку, 1957, с. 13</ref>. Падараш пас аз тарки Хаменэ ба Нуха омад ва ба тиҷорат машғул шуд. Соли 1811 ӯ бо зани дуюмаш Нане-хонум издивоҷ кард, ки ҷияни ахунди маъруф Ҳоҷӣ Алескер буд. Аз ин издивоҷ нависандаи оянда ба дунё омад. Оила баъдан ба Хаменэ баргашт. Дар он ҷо Мирзо Фаталӣ таҳсили ибтидоиро дар мактаби динӣ (моллахона) гирифт. Баъдтар онҳо ба Ганҷа ва сипас ба Шеки кӯчиданд{{sfn|Мирахмедов|1953|с=6}}. Ҳоҷӣ Алескер, ки барои ӯ «падари дуюм» буд, ба ӯ Қуръон, забонҳои арабӣ ва форсиро таълим медод. Соли 1832 Ҳоҷӣ Алескер ҳангоми сафари Макка Мирзо Фаталиро муваққатан ба Ганҷа бурд ва ба назди мулло Ҳусейн Пишнамаз-зода супурд{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Дар ин давра ӯ бо шоири озарбойҷонӣ Мирзо Шафӣ Вазеҳ шинос шуд, ки аз ӯ хаттотӣ меомӯхт. Ин шиносоӣ ба ҳаёти ояндаи ӯ таъсири бузург гузошт. Дар зери таъсири Мирзо Шафӣ Вазеҳ ӯ аз таҳсили схоластикӣ даст кашида, роҳи равшанфикрони замони худро интихоб кард{{sfn|Мирахмедов|1953|с=8—9}}. === Хидмати давлатӣ === Соли 1834 Ахундов ба [[Тифлис]] кӯчид. Бо кӯмаки Ҳоҷӣ Алескер ба идораи генерал-губернатори Қафқоз ба ҳайси тарҷумони забонҳои шарқӣ ба кор қабул шуд{{sfn|Джафаров|1962|с=19}}. Ӯ забонҳои арабӣ, форсӣ, туркӣ ва каме русиро медонист. Соли 1836 дар гимназияи Тифлис ба омӯзонидани забони озарбойҷонӣ шурӯъ кард. Дар ҳамин давра ба адабиёти рус ва аврупоӣ ошно шуд. Дар миёнаи асри XIX Тифлис ба маркази фарҳангии Қафқоз табдил ёфт ва Ахундов бо бисёр зиёиён робита дошт. === Хидмати давлатӣ === Соли 1837 Ахундов дар ҳайати экспедитсияи Абхазия иштирок кард ва дар фуруд овардани десант дар назди [[Адабиёти низомии Русия|десанти низомӣ]] дар мыс Адлер ширкат варзид. Соли 1840 бо фармони ҳукумати Қафқоз ба Гурия фиристода шуд, то дар муайян кардани марзи Русия ва Империяи Усмонӣ иштирок кунад. Дар ҳамин сол ба вазифаи тарҷумони штатӣ таъйин гардид. Соли 1842 дар ҳайати миссияи низомӣ ба Астрабод рафт, то ба қатъи ҳуҷумҳои қабилаҳои туркман ба Эрон мусоидат намояд. Барои хизмати хубаш рутбаи прапоршик гирифт. Дар солҳои баъдӣ пайдарпай ба рутбаҳои низомию маъмурӣ пешбарӣ шуда, дар канцелярияи намоёнтарини маъмурияти Қафқоз хизмат мекард. Ӯ инчунин чанд маротиба ба Эрон ва Константинопол сафарҳои дипломатӣ анҷом дод. Ахундов дар масъалаи ислоҳи алифбои арабӣ яке аз аввалин ислоҳталабон буд. Соли 1857 лоиҳаи ислоҳоти алифборо пешниҳод кард ва баъдан соли 1863 дар Константинопол кӯшиш кард онро дифоъ намояд, аммо рад гардид. Пас аз ин ӯ идеяи иваз кардани хатти арабиро бо системаи аврупоӣ пешниҳод кард ва ҳатто алифбои нав бо 42 ҳарф таҳия намуд. Соли 1864 узви Комиссияи археографии Қафқоз гардид. Дар ҳамин давра бо омӯзиши таърих, забоншиносӣ ва фарҳанги Шарқ машғул буд. Соли 1873 лоиҳаи нави алифбои фонетикиро, ки ба асоси алифбои лотинӣ такя дошт, таҳия намуд, ки яке аз қадамҳои аввалин ба сӯи ислоҳоти хат дар минтақа ба ҳисоб меравад. Соли 1875 аз вазифаҳои асосӣ дур шуд, аммо то охири ҳаёт ҳамчун тарҷумон дар идораҳои Қафқоз боқӣ монд. === Ҷаҳонбинӣ === ==== Атеизм ва танқиди дин ==== Мирзо Фаталӣ Ахундов яке аз аввалин мутафаккирони ошкоро атеист дар ҷаҳони ислом ба ҳисоб меравад. Ӯ тамоми динҳоро ҳамчун падидаҳои таърихӣ ва иҷтимоӣ танқид мекард ва онҳоро монеаи рушди илм ва маърифат медонист. Дар асарҳои фалсафии худ ӯ бар зидди хурофот ва догмаҳои динӣ баромад карда, таъкид мекард, ки пешрафти ҷомеа танҳо ба воситаи илм ва ақл имконпазир аст. Дар асари маъруфи худ «Се нома» ӯ шадидан сохтори динӣ ва институтҳои мазҳабиро танқид намуда, онҳоро сабаби ақибмондагии ҷомеа мешуморид. === Эҷодиёти адабӣ === Фаъолияти адабии Ахундов аз солҳои 1830 оғоз ёфт. Ӯ шеърҳо ва асарҳои лирикӣ ба забонҳои озарбойҷонӣ ва форсӣ менавишт. Асари машҳури аввалини ӯ қасидаи «Ба марги Пушкин» (1837) буд, ки зери таъсири адабиёти рус эҷод шудааст. Баъдтар ӯ ба драматургия рӯ овард ва дар солҳои 1850–1857 шаш комедия ва як повест навишт, ки ҳаёти иҷтимоии Озарбойҷони асри XIX-ро инъикос мекунанд. ==== Асарҳои асосии драмавӣ ==== «[[Молла Иброҳим-Халил, алхимик]]» «[[Қиссаи Мусье Жордан]]» «[[Саргузашти вазири хонигарии Ленкоран]]» «[[Ҳоҷӣ Қара]]» («Саргузашти хасис») «Обманутые звёзды» Ин асарҳо асоси театри миллии Озарбойҷонро гузоштанд ва ӯро ба унвони асосгузори драматургияи миллӣ машҳур карданд. === Оила ва фарзандон === Мирзо Фаталӣ бо Тубу-хонум издивоҷ дошт. Онҳо чор фарзанд доштанд: Сейра-хонум Рашидбек Ниса-хонум Адилбек [[Акс:Akhundov House - Museum of Azerbaijani Culture in Tbilisi.jpg|thumb|250px|Хона дар Тифлис, ки дар он Ахундов зиндагӣ мекард. Имрӯз дар ин ҷо [[Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|осорхонаи Ахундов ва Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи М. Ф. Ахундов]] ҷойгир аст.]] === Ёдбуд === Пас аз вафоташ шахсияти Ахундов ба яке аз рамзҳои муҳими фарҳангии Озарбойҷон ва Қафқоз табдил ёфт. Ба номи ӯ: Китобхонаи миллии Озарбойҷон [[Театри опера ва балети Озарбойҷон]] чандин мактабҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ Соли 1930 дар Боку муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Инчунин дар Шеки хонаи-музейи ӯ таъсис ёфт. === Хотимаи ҳаёт === Мирзо Фаталӣ Ахундов 26 феврали 1878 дар Тифлис даргузашт ва дар қабристони мусалмонони кӯҳна ба хок супурда шуд. Имрӯз қабри ӯ дар ҳудуди [[Пантеони адибони озарбойҷонӣ дар Тифлис]] ҷойгир аст. === Ёдбуд === Дар соли 1911 ҷамъияти маърифатпарвари «Ниҷот» маросими махсуси садсолагии зодрӯзи Мирзо Фаталӣ Ахундовро ташкил намуд<ref>{{книга | заглавие = История Азербайджана | место = Б. | издательство = Издательство Академии наук Азербайджанской ССР | год = 1962 | том = VIII | страницы = 104 }}</ref>. Соли 1930 дар Боку [[Памятник Мирзе Фатали Ахундову (Баку)|муҷассамаи Ахундов]] гузошта шуд (ҳайкалтарош — [[Пинхос Сабсай]]). Соли 1940 дар зодгоҳаш Шеки [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|музейи ёдгорӣ]] таъсис дода шуд. Соли 1985 дар Тифлис [[Музейи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|музейи ӯ]] кушода шуд. Соли 2012 дар Москва дар ҳудуди [[Китобхонаи адабиёти хориҷӣ]] муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Соли 2021 дар Харкови Украина «[[Сквери мутафаккирон]]» ифтитоҳ гардид, ки дар он ҳайкали Ахундов дар қатори Григорий Сковорода ва Абай Қунанбаев ҷой дода шудааст. === Ҷоизаҳо === [[Акс:Axundzadə M. F. 2.jpg|thumb|left|Мирзо Фаталӣ Ахундов бо ҷоизаҳо (аз ҷумла бо ордени «Лев ва Офтоб» дараҷаҳои 2 ва 3 ва ордени «Меджидие» дараҷаи 4)]] Империяи Руссия: *Ордени Святой Станислав (III ва II дараҷа) *Ордени Святой Анна (III дараҷа) *Медали хотиравии Ҷанги Қрим *Крест «Барои хизмат дар Қафқоз» Эрон: *Ордени Шер ва Офтоб (II ва III дараҷа) Империяи Усмонӣ: *Ордени Меджидие (IV дараҷа) === Эҷодиёти интихобӣ === «М. Ф. Ахундов. Асарҳои мунтахаб» (1987) === Адабиёт === *Гусейнов Г. — «Аз таърихи афкори иҷтимоӣ ва фалсафии *Озарбойҷон дар асри XIX» *Джафаров Д. — «М.-Ф. Ахундов (очерки критикӣ-биографӣ)» *Мамедов Ш. — «Ҷаҳонбинии М. Ф. Ахундов» *Караев Я. — «Мирзо Фаталӣ Ахундов» === Пайвандҳо === *Энсиклопедияи фалсафии нав — Ахундов Осори ӯ дар azeribook.com <references /> [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1812]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1878]] kiu3zm13l55dw00k8zqlv0s3rss54s3 1473264 1473263 2026-05-20T10:01:46Z Navruzov Abdulmalik 57291 1473264 wikitext text/x-wiki {{Шахсият | имя = Мирзо Фаталӣ Ахундов | оригинал имени = {{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Axundov}} | изображение = Axundzadə M. F.S.Mumtazin AzFAN-a hədiyyəsi.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов | псевдонимы = Сабуҳӣ (Насими субҳ) | дата рождения = 12.7.1812 (30.6) | место рождения = {{МестоРождения|Шеки}}, [[Хонигарии Шекин|Шекинское ханство]], [[Империяи Русия]] | дата смерти = 10.3.1878 (26.2) | место смерти = {{МестоСмерти|Тифлис|в Тбилиси}}, [[Империяи Русия]] | гражданство = {{Флагификация|Империяи Русия}} | род деятельности = Нависанда, шоир, тарҷумон, маорифпарвар ва файласуф | годы активности = | направление = [[Реализм (литература)|реализм]] | жанр = Шеърҳо, достонҳо, пйесаҳо | язык произведений = [[забони озарбойҷонӣ|озарбойҷонӣ]]<br>[[забони форсӣ|форсӣ]] | награды = {{Ряд-л | {{Орден Святой Анны 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 2 степени}} | {{Медаль В память войны 1853—1856 гг.|тип=из светлой бронзы на Георгиевской ленте}} }} {{Ряд-л | {{Крест За службу на Кавказе}} }} {{Ряд-л | {{Орден Льва и Солнца 2 степени}} | {{Орден Льва и Солнца 3 степени}} | {{Орден Меджидие 4 степени}} }} | викитека = Мирза Фатали Ахундов }} '''Мирзо Фаталӣ Ахундов (Ахундзода)''' ({{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Məhəmmədtəqi oğlu Axundov (Axundzadə)}}; номи пурра — '''Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов'''; {{OldStyleDate2|12|июл|1812|30|июн}}, Шеки, [[Империяи Русия]] — {{OldStyleDate2|10|март|1878|26|феврал}}, [[Тифлис]]) — нависандаи озарбойҷонӣ<ref>''Russian Azerbaijan (1905—1920): the shaping of a national identity in a Muslim community''. Cambridge University Press, Boston, 1985. «For example, Mirza Fath Ali Akhundov, the Azerbaijani best known in the West, will be referred to as Akhundzada, the form of his name that has been used for a century in publications outside of Russia.»</ref>{{sfn|Algar|1984|с=735—740}} нависанда-маорифпарвар, шоир, файласуф{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}{{sfn|Густерин|2012}}<ref name="НФЭ"> Ахундов // Новая философская энциклопедия. — В. Ф. Пустарнаков. https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH7c52301e2a86a59d24187c </ref> ва шахсияти ҷамъиятӣ, узви Ҷамъияти географии императории Русия; асосгузори драматургияи озарбойҷонӣ ва поягузори танқиди адабӣ дар адабиёти озарбойҷонӣ, ки ӯро «Мольери мусулмон» меноманд<ref> {{книга | автор = [[Крымский, Агафангел Ефимович|Крымский А. Е.]] | часть = Тюркские литературы | заглавие = [[Энциклопедический словарь Гранат]] | место = М. | год = 1927 | том = 41, Ч. X | страницы = 365 }} </ref>. Ахундов инчунин яке аз пешгузаштагони романтизми миллӣ ва миллигароии эронии муосир буд<ref name=AshrafIdentity>{{cite encyclopedia |last=Ashraf |first=AHMAD |title=IRANIAN IDENTITY iv. 19TH-20TH CENTURIES |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |access-date=2011-09-18 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=live }} {{Cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |title=Источник |access-date=2012-02-24 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=unfit }} {{oq|en|The intellectual forerunners of romantic nationalism included Mirzā Fatḥ-ʿAli Āḵundzāda, Jalāl-al-Din Mirzā Qājār, and Mirzā Āqā Khan Kermāni (qq.v.). They introduced the basic ideals of the autonomy, the unity, and the prosperity of the Iranian nation with patriotic devotion.''}}</ref> ва яке аз аввалин атеистҳои ошкоро дар ҷаҳони ислом{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}. == Зиндагинома == === Солҳои кӯдакӣ === [[акс:House Akhundov in Sheki.JPG |thumb|left|250px|Хона дар Шеки, ки дар он Ахундов таваллуд шудааст. Имрӯз. Ҳоло дар ин ҷо [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|хонаи-музейи Ахундов]] ҷойгир аст]] Мирзо Фаталӣ Ахундов соли [[1812]] дар Нуха (Шеки) таваллуд шудааст. Падараш Мирзо Мамед Тақи аз маҳалли Хаменэ дар Озарбойҷони Эронӣ буд, ки он ҷо ҳамчун сардори деҳа хизмат мекард{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Пас аз он ки ӯ се сарбози [[сарбоз|сарбозон]]ро барои дуздии буғҳо ҷазо дод, фармондеҳ ба валиаҳд Аббос-Мирзо шикоят бурд ва ӯ Мирзо Мамед Тақиро аз мансаб барканор карда, тамоми молу мулкашро мусодира намуд<ref>[[Рафили, Микаэль Гасан оглы|М. Рафили.]] М. Ф. Ахундов. — Боку, 1957, с. 13</ref>. Падараш пас аз тарки Хаменэ ба Нуха омад ва ба тиҷорат машғул шуд. Соли 1811 ӯ бо зани дуюмаш Нане-хонум издивоҷ кард, ки ҷияни ахунди маъруф Ҳоҷӣ Алескер буд. Аз ин издивоҷ нависандаи оянда ба дунё омад. Оила баъдан ба Хаменэ баргашт. Дар он ҷо Мирзо Фаталӣ таҳсили ибтидоиро дар мактаби динӣ (моллахона) гирифт. Баъдтар онҳо ба Ганҷа ва сипас ба Шеки кӯчиданд{{sfn|Мирахмедов|1953|с=6}}. Ҳоҷӣ Алескер, ки барои ӯ «падари дуюм» буд, ба ӯ Қуръон, забонҳои арабӣ ва форсиро таълим медод. Соли 1832 Ҳоҷӣ Алескер ҳангоми сафари Макка Мирзо Фаталиро муваққатан ба Ганҷа бурд ва ба назди мулло Ҳусейн Пишнамаз-зода супурд{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Дар ин давра ӯ бо шоири озарбойҷонӣ Мирзо Шафӣ Вазеҳ шинос шуд, ки аз ӯ хаттотӣ меомӯхт. Ин шиносоӣ ба ҳаёти ояндаи ӯ таъсири бузург гузошт. Дар зери таъсири Мирзо Шафӣ Вазеҳ ӯ аз таҳсили схоластикӣ даст кашида, роҳи равшанфикрони замони худро интихоб кард{{sfn|Мирахмедов|1953|с=8—9}}. == Хидмати давлатӣ == Соли 1834 Ахундов ба [[Тифлис]] кӯчид. Бо кӯмаки Ҳоҷӣ Алескер ба идораи генерал-губернатори Қафқоз ба ҳайси тарҷумони забонҳои шарқӣ ба кор қабул шуд{{sfn|Джафаров|1962|с=19}}. Ӯ забонҳои арабӣ, форсӣ, туркӣ ва каме русиро медонист. Соли 1836 дар гимназияи Тифлис ба омӯзонидани забони озарбойҷонӣ шурӯъ кард. Дар ҳамин давра ба адабиёти рус ва аврупоӣ ошно шуд. Дар миёнаи асри XIX Тифлис ба маркази фарҳангии Қафқоз табдил ёфт ва Ахундов бо бисёр зиёиён робита дошт. == Хидмати давлатӣ == Соли 1837 Ахундов дар ҳайати экспедитсияи Абхазия иштирок кард ва дар фуруд овардани десант дар назди [[Адабиёти низомии Русия|десанти низомӣ]] дар мыс Адлер ширкат варзид. Соли 1840 бо фармони ҳукумати Қафқоз ба Гурия фиристода шуд, то дар муайян кардани марзи Русия ва Империяи Усмонӣ иштирок кунад. Дар ҳамин сол ба вазифаи тарҷумони штатӣ таъйин гардид. Соли 1842 дар ҳайати миссияи низомӣ ба Астрабод рафт, то ба қатъи ҳуҷумҳои қабилаҳои туркман ба Эрон мусоидат намояд. Барои хизмати хубаш рутбаи прапоршик гирифт. Дар солҳои баъдӣ пайдарпай ба рутбаҳои низомию маъмурӣ пешбарӣ шуда, дар канцелярияи намоёнтарини маъмурияти Қафқоз хизмат мекард. Ӯ инчунин чанд маротиба ба Эрон ва Константинопол сафарҳои дипломатӣ анҷом дод. Ахундов дар масъалаи ислоҳи алифбои арабӣ яке аз аввалин ислоҳталабон буд. Соли 1857 лоиҳаи ислоҳоти алифборо пешниҳод кард ва баъдан соли 1863 дар Константинопол кӯшиш кард онро дифоъ намояд, аммо рад гардид. Пас аз ин ӯ идеяи иваз кардани хатти арабиро бо системаи аврупоӣ пешниҳод кард ва ҳатто алифбои нав бо 42 ҳарф таҳия намуд. Соли 1864 узви Комиссияи археографии Қафқоз гардид. Дар ҳамин давра бо омӯзиши таърих, забоншиносӣ ва фарҳанги Шарқ машғул буд. Соли 1873 лоиҳаи нави алифбои фонетикиро, ки ба асоси алифбои лотинӣ такя дошт, таҳия намуд, ки яке аз қадамҳои аввалин ба сӯи ислоҳоти хат дар минтақа ба ҳисоб меравад. Соли 1875 аз вазифаҳои асосӣ дур шуд, аммо то охири ҳаёт ҳамчун тарҷумон дар идораҳои Қафқоз боқӣ монд. == Ҷаҳонбинӣ == === Атеизм ва танқиди дин === Мирзо Фаталӣ Ахундов яке аз аввалин мутафаккирони ошкоро атеист дар ҷаҳони ислом ба ҳисоб меравад. Ӯ тамоми динҳоро ҳамчун падидаҳои таърихӣ ва иҷтимоӣ танқид мекард ва онҳоро монеаи рушди илм ва маърифат медонист. Дар асарҳои фалсафии худ ӯ бар зидди хурофот ва догмаҳои динӣ баромад карда, таъкид мекард, ки пешрафти ҷомеа танҳо ба воситаи илм ва ақл имконпазир аст. Дар асари маъруфи худ «Се нома» ӯ шадидан сохтори динӣ ва институтҳои мазҳабиро танқид намуда, онҳоро сабаби ақибмондагии ҷомеа мешуморид. == Эҷодиёти адабӣ == Фаъолияти адабии Ахундов аз солҳои 1830 оғоз ёфт. Ӯ шеърҳо ва асарҳои лирикӣ ба забонҳои озарбойҷонӣ ва форсӣ менавишт. Асари машҳури аввалини ӯ қасидаи «Ба марги Пушкин» (1837) буд, ки зери таъсири адабиёти рус эҷод шудааст. Баъдтар ӯ ба драматургия рӯ овард ва дар солҳои 1850–1857 шаш комедия ва як повест навишт, ки ҳаёти иҷтимоии Озарбойҷони асри XIX-ро инъикос мекунанд. == Асарҳои асосии драмавӣ == «[[Молла Иброҳим-Халил, алхимик]]» «[[Қиссаи Мусье Жордан]]» «[[Саргузашти вазири хонигарии Ленкоран]]» «[[Ҳоҷӣ Қара]]» («Саргузашти хасис») «Обманутые звёзды» Ин асарҳо асоси театри миллии Озарбойҷонро гузоштанд ва ӯро ба унвони асосгузори драматургияи миллӣ машҳур карданд. == Оила ва фарзандон == Мирзо Фаталӣ бо Тубу-хонум издивоҷ дошт. Онҳо чор фарзанд доштанд: Сейра-хонум Рашидбек Ниса-хонум Адилбек [[Акс:Akhundov House - Museum of Azerbaijani Culture in Tbilisi.jpg|thumb|250px|Хона дар Тифлис, ки дар он Ахундов зиндагӣ мекард. Имрӯз дар ин ҷо [[Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|осорхонаи Ахундов ва Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи М. Ф. Ахундов]] ҷойгир аст.]] == Ёдбуд == Пас аз вафоташ шахсияти Ахундов ба яке аз рамзҳои муҳими фарҳангии Озарбойҷон ва Қафқоз табдил ёфт. Ба номи ӯ: Китобхонаи миллии Озарбойҷон [[Театри опера ва балети Озарбойҷон]] чандин мактабҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ Соли 1930 дар Боку муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Инчунин дар Шеки хонаи-музейи ӯ таъсис ёфт. == Хотимаи ҳаёт == Мирзо Фаталӣ Ахундов 26 феврали 1878 дар Тифлис даргузашт ва дар қабристони мусалмонони кӯҳна ба хок супурда шуд. Имрӯз қабри ӯ дар ҳудуди [[Пантеони адибони озарбойҷонӣ дар Тифлис]] ҷойгир аст. == Ёдбуд == Дар соли 1911 ҷамъияти маърифатпарвари «Ниҷот» маросими махсуси садсолагии зодрӯзи Мирзо Фаталӣ Ахундовро ташкил намуд<ref>{{книга | заглавие = История Азербайджана | место = Б. | издательство = Издательство Академии наук Азербайджанской ССР | год = 1962 | том = VIII | страницы = 104 }}</ref>. Соли 1930 дар Боку [[Памятник Мирзе Фатали Ахундову (Баку)|муҷассамаи Ахундов]] гузошта шуд (ҳайкалтарош — [[Пинхос Сабсай]]). Соли 1940 дар зодгоҳаш Шеки [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|музейи ёдгорӣ]] таъсис дода шуд. Соли 1985 дар Тифлис [[Музейи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|музейи ӯ]] кушода шуд. Соли 2012 дар Москва дар ҳудуди [[Китобхонаи адабиёти хориҷӣ]] муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Соли 2021 дар Харкови Украина «[[Сквери мутафаккирон]]» ифтитоҳ гардид, ки дар он ҳайкали Ахундов дар қатори Григорий Сковорода ва Абай Қунанбаев ҷой дода шудааст. == Ҷоизаҳо == [[Акс:Axundzadə M. F. 2.jpg|thumb|left|Мирзо Фаталӣ Ахундов бо ҷоизаҳо (аз ҷумла бо ордени «Лев ва Офтоб» дараҷаҳои 2 ва 3 ва ордени «Меджидие» дараҷаи 4)]] Империяи Руссия: *Ордени Святой Станислав (III ва II дараҷа) *Ордени Святой Анна (III дараҷа) *Медали хотиравии Ҷанги Қрим *Крест «Барои хизмат дар Қафқоз» Эрон: *Ордени Шер ва Офтоб (II ва III дараҷа) Империяи Усмонӣ: *Ордени Меджидие (IV дараҷа) == Эҷодиёти интихобӣ == «М. Ф. Ахундов. Асарҳои мунтахаб» (1987) == Адабиёт == *Гусейнов Г. — «Аз таърихи афкори иҷтимоӣ ва фалсафии *Озарбойҷон дар асри XIX» *Джафаров Д. — «М.-Ф. Ахундов (очерки критикӣ-биографӣ)» *Мамедов Ш. — «Ҷаҳонбинии М. Ф. Ахундов» *Караев Я. — «Мирзо Фаталӣ Ахундов» {{ПБ}} == Пайвандҳо == *Энсиклопедияи фалсафии нав — Ахундов Осори ӯ дар azeribook.com <references /> [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1812]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1878]] qzfqx6lri673bmtah0s5xs20akgqooe 1473267 1473264 2026-05-20T10:15:05Z Navruzov Abdulmalik 57291 1473267 wikitext text/x-wiki {{Шахсият | имя = Мирзо Фаталӣ Ахундов | оригинал имени = {{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Axundov}} | изображение = Axundzadə M. F.S.Mumtazin AzFAN-a hədiyyəsi.jpg | описание изображения = | имя при рождении = Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов | псевдонимы = Сабуҳӣ (Насими субҳ) | дата рождения = 12.7.1812 (30.6) | место рождения = {{МестоРождения|Шеки}}, [[Хонигарии Шекин|Шекинское ханство]], [[Империяи Русия]] | дата смерти = 10.3.1878 (26.2) | место смерти = {{МестоСмерти|Тифлис|в Тбилиси}}, [[Империяи Русия]] | гражданство = {{Флагификация|Империяи Русия}} | род деятельности = Нависанда, шоир, тарҷумон, маорифпарвар ва файласуф | годы активности = | направление = [[Реализм (литература)|реализм]] | жанр = Шеърҳо, достонҳо, пйесаҳо | язык произведений = [[забони озарбойҷонӣ|озарбойҷонӣ]]<br>[[забони форсӣ|форсӣ]] | награды = {{Ряд-л | {{Орден Святой Анны 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 3 степени}} | {{Орден Святого Станислава 2 степени}} | {{Медаль В память войны 1853—1856 гг.|тип=из светлой бронзы на Георгиевской ленте}} }} {{Ряд-л | {{Крест За службу на Кавказе}} }} {{Ряд-л | {{Орден Льва и Солнца 2 степени}} | {{Орден Льва и Солнца 3 степени}} | {{Орден Меджидие 4 степени}} }} | викитека = Мирза Фатали Ахундов }} '''Мирзо Фаталӣ Ахундов (Ахундзода)''' ({{lang-az|میرزا فتحعلی آخوندوف / Mirzə Fətəli Məhəmmədtəqi oğlu Axundov (Axundzadə)}}; номи пурра — '''Мирзо Фет Алӣ Мамед Тақи оғлы Ахундов'''; {{OldStyleDate2|12|июл|1812|30|июн}}, Шеки, [[Империяи Русия]] — {{OldStyleDate2|10|март|1878|26|феврал}}, [[Тифлис]]) — нависандаи озарбойҷонӣ<ref>''Russian Azerbaijan (1905—1920): the shaping of a national identity in a Muslim community''. Cambridge University Press, Boston, 1985. «For example, Mirza Fath Ali Akhundov, the Azerbaijani best known in the West, will be referred to as Akhundzada, the form of his name that has been used for a century in publications outside of Russia.»</ref>{{sfn|Algar|1984|с=735—740}} нависанда-маорифпарвар, шоир, файласуф{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}{{sfn|Густерин|2012}}<ref name="НФЭ"> Ахундов // Новая философская энциклопедия. — В. Ф. Пустарнаков. https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH7c52301e2a86a59d24187c </ref> ва шахсияти ҷамъиятӣ, узви Ҷамъияти географии императории Русия; асосгузори драматургияи озарбойҷонӣ ва поягузори танқиди адабӣ дар адабиёти озарбойҷонӣ, ки ӯро «Мольери мусулмон» меноманд<ref> {{книга | автор = [[Крымский, Агафангел Ефимович|Крымский А. Е.]] | часть = Тюркские литературы | заглавие = [[Энциклопедический словарь Гранат]] | место = М. | год = 1927 | том = 41, Ч. X | страницы = 365 }} </ref>. Ахундов инчунин яке аз пешгузаштагони романтизми миллӣ ва миллигароии эронии муосир буд<ref name=AshrafIdentity>{{cite encyclopedia |last=Ashraf |first=AHMAD |title=IRANIAN IDENTITY iv. 19TH-20TH CENTURIES |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |access-date=2011-09-18 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=live }} {{Cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |title=Источник |access-date=2012-02-24 |archive-date=2020-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200604225039/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iv-19th-20th-centuries |url-status=unfit }} {{oq|en|The intellectual forerunners of romantic nationalism included Mirzā Fatḥ-ʿAli Āḵundzāda, Jalāl-al-Din Mirzā Qājār, and Mirzā Āqā Khan Kermāni (qq.v.). They introduced the basic ideals of the autonomy, the unity, and the prosperity of the Iranian nation with patriotic devotion.''}}</ref> ва яке аз аввалин атеистҳои ошкоро дар ҷаҳони ислом{{sfn|Algar|1984|с=735—740}}. == Зиндагинома == === Солҳои кӯдакӣ === [[акс:House Akhundov in Sheki.JPG |thumb|left|250px|Хона дар Шеки, ки дар он Ахундов таваллуд шудааст. Имрӯз. Ҳоло дар ин ҷо [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|хонаи-музейи Ахундов]] ҷойгир аст]] Мирзо Фаталӣ Ахундов соли [[1812]] дар Нуха (Шеки) таваллуд шудааст. Падараш Мирзо Мамед Тақи аз маҳалли Хаменэ дар Озарбойҷони Эронӣ буд, ки он ҷо ҳамчун сардори деҳа хизмат мекард{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Пас аз он ки ӯ се сарбози [[сарбоз|сарбозон]]ро барои дуздии буғҳо ҷазо дод, фармондеҳ ба валиаҳд Аббос-Мирзо шикоят бурд ва ӯ Мирзо Мамед Тақиро аз мансаб барканор карда, тамоми молу мулкашро мусодира намуд<ref>[[Рафили, Микаэль Гасан оглы|М. Рафили.]] М. Ф. Ахундов. — Боку, 1957, с. 13</ref>. Падараш пас аз тарки Хаменэ ба Нуха омад ва ба тиҷорат машғул шуд. Соли 1811 ӯ бо зани дуюмаш Нане-хонум издивоҷ кард, ки ҷияни ахунди маъруф Ҳоҷӣ Алескер буд. Аз ин издивоҷ нависандаи оянда ба дунё омад. Оила баъдан ба Хаменэ баргашт. Дар он ҷо Мирзо Фаталӣ таҳсили ибтидоиро дар мактаби динӣ (моллахона) гирифт. Баъдтар онҳо ба Ганҷа ва сипас ба Шеки кӯчиданд{{sfn|Мирахмедов|1953|с=6}}. Ҳоҷӣ Алескер, ки барои ӯ «падари дуюм» буд, ба ӯ Қуръон, забонҳои арабӣ ва форсиро таълим медод. Соли 1832 Ҳоҷӣ Алескер ҳангоми сафари Макка Мирзо Фаталиро муваққатан ба Ганҷа бурд ва ба назди мулло Ҳусейн Пишнамаз-зода супурд{{sfn|Джафаров|1962|с=16—17}}. Дар ин давра ӯ бо шоири озарбойҷонӣ Мирзо Шафӣ Вазеҳ шинос шуд, ки аз ӯ хаттотӣ меомӯхт. Ин шиносоӣ ба ҳаёти ояндаи ӯ таъсири бузург гузошт. Дар зери таъсири Мирзо Шафӣ Вазеҳ ӯ аз таҳсили схоластикӣ даст кашида, роҳи равшанфикрони замони худро интихоб кард{{sfn|Мирахмедов|1953|с=8—9}}. == Хидмати давлатӣ == Соли 1834 Ахундов ба [[Тифлис]] кӯчид. Бо кӯмаки Ҳоҷӣ Алескер ба идораи генерал-губернатори Қафқоз ба ҳайси тарҷумони забонҳои шарқӣ ба кор қабул шуд{{sfn|Джафаров|1962|с=19}}. Ӯ забонҳои арабӣ, форсӣ, туркӣ ва каме русиро медонист. Соли 1836 дар гимназияи Тифлис ба омӯзонидани забони озарбойҷонӣ шурӯъ кард. Дар ҳамин давра ба адабиёти рус ва аврупоӣ ошно шуд. Дар миёнаи асри XIX Тифлис ба маркази фарҳангии Қафқоз табдил ёфт ва Ахундов бо бисёр зиёиён робита дошт. == Хидмати давлатӣ == Соли 1837 Ахундов дар ҳайати экспедитсияи Абхазия иштирок кард ва дар фуруд овардани десант дар назди [[Адабиёти низомии Русия|десанти низомӣ]] дар мыс Адлер ширкат варзид. Соли 1840 бо фармони ҳукумати Қафқоз ба Гурия фиристода шуд, то дар муайян кардани марзи Русия ва Империяи Усмонӣ иштирок кунад. Дар ҳамин сол ба вазифаи тарҷумони штатӣ таъйин гардид. Соли 1842 дар ҳайати миссияи низомӣ ба Астрабод рафт, то ба қатъи ҳуҷумҳои қабилаҳои туркман ба Эрон мусоидат намояд. Барои хизмати хубаш рутбаи прапоршик гирифт. Дар солҳои баъдӣ пайдарпай ба рутбаҳои низомию маъмурӣ пешбарӣ шуда, дар канцелярияи намоёнтарини маъмурияти Қафқоз хизмат мекард. Ӯ инчунин чанд маротиба ба Эрон ва Константинопол сафарҳои дипломатӣ анҷом дод. Ахундов дар масъалаи ислоҳи алифбои арабӣ яке аз аввалин ислоҳталабон буд. Соли 1857 лоиҳаи ислоҳоти алифборо пешниҳод кард ва баъдан соли 1863 дар Константинопол кӯшиш кард онро дифоъ намояд, аммо рад гардид. Пас аз ин ӯ идеяи иваз кардани хатти арабиро бо системаи аврупоӣ пешниҳод кард ва ҳатто алифбои нав бо 42 ҳарф таҳия намуд. Соли 1864 узви Комиссияи археографии Қафқоз гардид. Дар ҳамин давра бо омӯзиши таърих, забоншиносӣ ва фарҳанги Шарқ машғул буд. Соли 1873 лоиҳаи нави алифбои фонетикиро, ки ба асоси алифбои лотинӣ такя дошт, таҳия намуд, ки яке аз қадамҳои аввалин ба сӯи ислоҳоти хат дар минтақа ба ҳисоб меравад. Соли 1875 аз вазифаҳои асосӣ дур шуд, аммо то охири ҳаёт ҳамчун тарҷумон дар идораҳои Қафқоз боқӣ монд. == Ҷаҳонбинӣ == === Атеизм ва танқиди дин === Мирзо Фаталӣ Ахундов яке аз аввалин мутафаккирони ошкоро атеист дар ҷаҳони ислом ба ҳисоб меравад. Ӯ тамоми динҳоро ҳамчун падидаҳои таърихӣ ва иҷтимоӣ танқид мекард ва онҳоро монеаи рушди илм ва маърифат медонист. Дар асарҳои фалсафии худ ӯ бар зидди хурофот ва догмаҳои динӣ баромад карда, таъкид мекард, ки пешрафти ҷомеа танҳо ба воситаи илм ва ақл имконпазир аст. Дар асари маъруфи худ «Се нома» ӯ шадидан сохтори динӣ ва институтҳои мазҳабиро танқид намуда, онҳоро сабаби ақибмондагии ҷомеа мешуморид. == Эҷодиёти адабӣ == Фаъолияти адабии Ахундов аз солҳои 1830 оғоз ёфт. Ӯ шеърҳо ва асарҳои лирикӣ ба забонҳои озарбойҷонӣ ва форсӣ менавишт. Асари машҳури аввалини ӯ қасидаи «Ба марги Пушкин» (1837) буд, ки зери таъсири адабиёти рус эҷод шудааст. Баъдтар ӯ ба драматургия рӯ овард ва дар солҳои 1850–1857 шаш комедия ва як повест навишт, ки ҳаёти иҷтимоии Озарбойҷони асри XIX-ро инъикос мекунанд. == Асарҳои асосии драмавӣ == «[[Молла Иброҳим-Халил, алхимик]]» «[[Қиссаи Мусье Жордан]]» «[[Саргузашти вазири хонигарии Ленкоран]]» «[[Ҳоҷӣ Қара]]» («Саргузашти хасис») «Обманутые звёзды» Ин асарҳо асоси театри миллии Озарбойҷонро гузоштанд ва ӯро ба унвони асосгузори драматургияи миллӣ машҳур карданд. == Оила ва фарзандон == Мирзо Фаталӣ бо Тубу-хонум издивоҷ дошт. Онҳо чор фарзанд доштанд: Сейра-хонум Рашидбек Ниса-хонум Адилбек [[Акс:Akhundov House - Museum of Azerbaijani Culture in Tbilisi.jpg|thumb|250px|Хона дар Тифлис, ки дар он Ахундов зиндагӣ мекард. Имрӯз дар ин ҷо [[Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|осорхонаи Ахундов ва Осорхонаи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи М. Ф. Ахундов]] ҷойгир аст.]] == Ёдбуд == Пас аз вафоташ шахсияти Ахундов ба яке аз рамзҳои муҳими фарҳангии Озарбойҷон ва Қафқоз табдил ёфт. Ба номи ӯ: Китобхонаи миллии Озарбойҷон [[Театри опера ва балети Озарбойҷон]] чандин мактабҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ Соли 1930 дар Боку муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Инчунин дар Шеки хонаи-музейи ӯ таъсис ёфт. == Хотимаи ҳаёт == Мирзо Фаталӣ Ахундов 26 феврали 1878 дар Тифлис даргузашт ва дар қабристони мусалмонони кӯҳна ба хок супурда шуд. Имрӯз қабри ӯ дар ҳудуди [[Пантеони адибони озарбойҷонӣ дар Тифлис]] ҷойгир аст. == Ёдбуд == Дар соли 1911 ҷамъияти маърифатпарвари «Ниҷот» маросими махсуси садсолагии зодрӯзи Мирзо Фаталӣ Ахундовро ташкил намуд<ref>{{книга | заглавие = История Азербайджана | место = Б. | издательство = Издательство Академии наук Азербайджанской ССР | год = 1962 | том = VIII | страницы = 104 }}</ref>. Соли 1930 дар Боку [[Памятник Мирзе Фатали Ахундову (Баку)|муҷассамаи Ахундов]] гузошта шуд (ҳайкалтарош — [[Пинхос Сабсай]]). Соли 1940 дар зодгоҳаш Шеки [[Хонаи-музейи Мирзо Фаталӣ Ахундов (Шеки)|музейи ёдгорӣ]] таъсис дода шуд. Соли 1985 дар Тифлис [[Музейи фарҳанги озарбойҷонӣ ба номи Мирзо Фаталӣ Ахундов|музейи ӯ]] кушода шуд. Соли 2012 дар Москва дар ҳудуди [[Китобхонаи адабиёти хориҷӣ]] муҷассамаи ӯ гузошта шуд. Соли 2021 дар Харкови Украина «[[Сквери мутафаккирон]]» ифтитоҳ гардид, ки дар он ҳайкали Ахундов дар қатори Григорий Сковорода ва Абай Қунанбаев ҷой дода шудааст. == Ҷоизаҳо == [[Акс:Axundzadə M. F. 2.jpg|thumb|left|Мирзо Фаталӣ Ахундов бо ҷоизаҳо (аз ҷумла бо ордени «Лев ва Офтоб» дараҷаҳои 2 ва 3 ва ордени «Меджидие» дараҷаи 4)]] Империяи Руссия: *Ордени Святой Станислав (III ва II дараҷа) *Ордени Святой Анна (III дараҷа) *Медали хотиравии Ҷанги Қрим *Крест «Барои хизмат дар Қафқоз» Эрон: *Ордени Шер ва Офтоб (II ва III дараҷа) Империяи Усмонӣ: *Ордени Меджидие (IV дараҷа) == Эҷодиёти интихобӣ == «М. Ф. Ахундов. Асарҳои мунтахаб» (1987) == Адабиёт == *Гусейнов Г. — «Аз таърихи афкори иҷтимоӣ ва фалсафии *Озарбойҷон дар асри XIX» *Джафаров Д. — «М.-Ф. Ахундов (очерки критикӣ-биографӣ)» *Мамедов Ш. — «Ҷаҳонбинии М. Ф. Ахундов» *Караев Я. — «Мирзо Фаталӣ Ахундов» == Пайвандҳо == *Энсиклопедияи фалсафии нав — Ахундов Осори ӯ дар azeribook.com <references /> {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1812]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1878]] hbl630ajl5p94vi1vry4fdpo8wj3gwx 0 331563 1473265 2026-05-20T10:05:51Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Илмшиносӣ'''— мутолиоти [[илм]], соҳаи тадқиқоте, ки қонунмандиҳои амал ва рушди илм, сохт ва ҷараёни инкишофи фаъолияти илмӣ, таъсири мутақобилаи илм бо дигар ниҳодҳои иҷтимоиро меомӯзад. Дар нимаи аввали асри XXI илм, инқилоби илмӣ-техникӣ вусъат гирифт ва т... 1473265 wikitext text/x-wiki '''Илмшиносӣ'''— мутолиоти [[илм]], соҳаи тадқиқоте, ки қонунмандиҳои амал ва рушди илм, сохт ва ҷараёни инкишофи фаъолияти илмӣ, таъсири мутақобилаи илм бо дигар ниҳодҳои иҷтимоиро меомӯзад. Дар нимаи аввали асри XXI илм, инқилоби илмӣ-техникӣ вусъат гирифт ва талабот ба шинохти илм ҳамчун падида шурӯъ шуд. Солҳои 20–30-юми ҳамин аср барои мураттаб сохтани барномаи илмшиносӣ ҳамчун соҳаи махсуси таҳқиқот кӯшишҳои бисёре ба харҷ дода шуданд. Солҳои 40 дар якчанд кишвар таҳқиқи фаъолияти илмӣ ба таври таҷрибӣ (эмпирикӣ) оғоз гардид, аммо ҳамчун соҳаи махсуси фаъолияти илмӣ илмшиносӣ танҳо дар солҳои 60 асри XXI зуҳур кард. Маҳз дар ҳамин давра тасаввуроти имрӯза дар бораи мавзӯъ ва вазифаҳоиилмшиносӣ ба вуҷуд омаданд. Дар натиҷа ҷамъиятҳои илмӣ ташаккул ёфтанд ва масъалаҳои илмшиносӣро мавриди баррасӣ қарор доданд. Бо таъсири илмшиносӣ соҳаҳои махсуси он, ба мисли фалсафаи илм, ҷомеашиносии илм, равоншиносии илм, иқтисодиёти илм ва ғ. ташкил шуданд. Мас., фалсафаи илм дар навбати худ дорои бахшҳои зерин аст: асоси ҳастишиносии илм, асоси маърифатшиносии илм, асоси методологии илм, асоси мантиқии илм, асоси ҷомеашиносии илм ва ғ. Аммо илмшиносӣ соф маҷмӯи фанҳои алоҳида ва ҳатто ҷамъбасти донишҳо на дар бораи тамоюлҳои мантиқию маърифатӣ, иҷтимою иқтисодӣ ва равоншиносии рушди илм, балки илмест, ки таъсири мутақобилаи унсурҳои гуногуни илмро меомӯзад ва рушди илмро ҳамчун як ҷузъи томи таърихан тағйирёбанда баррасӣ мекунад. Илмшиносӣ ба ду равиши таҳқиқот ҷудо мешавад: меъёрӣ ва таҳлилӣ. Ҳадафи равияи таҳлилӣ ошкор кардани конуниятҳо, амал ва инкишофи илм ҳамчун ниҳоди иҷтимоӣ ва шакли махсуси фаъолияти маънавист. Ҳангоми баррасии мақоми илм дар ҷомеа, робитаи он бо дигар ниҳодҳои иҷтимоӣ, усулҳо ва мафҳумҳои илми [[таърих]], [[ҷомеашиносӣ]], [[Назарияи иқтисодиёт|назарияи иқтисод]] ва ғ. истифода мешаванд. Масоили эҷодиёти илмӣ тавассути усулҳои равоншиносӣ ва иҷтимоӣ-равоншиносӣ омӯхта мешаванд. Дар замони муосир соҳаи илме ташаккул ёфтааст, ки сохт ва самти инкишофи иттилооти азими илмиро меомӯзад ва «илмченкунӣ» ном дорад. Омӯзиши шаклҳои муташаккили фаъолияти илмӣ тақозо мекунад, ки мутахассисони соҳаҳои [[равоншиносӣ]], [[ҷомеашиносӣ]], [[иқтисод]], [[Риёзӣ|риёзӣ]] ва ғ. бо ҳам муттаҳид шаванд. Таҳқиқоти меъёрии илмшиносӣ ба дастовардҳои омӯзиши таҳлилии илм асос меёбад. Ҳадафи асосии намояндагони илмшиносӣ-ро метавон чунин баён кард: коркарди асосҳои назарии сиёсати илмӣ ва танзими давлатии илм (барои баланд бардоштани самаранокии фаъолияти илмӣ пешниҳодоти мушаххас тайёр кардан), меъёрҳои дурусти баҳодиҳӣ ба илм, принсипҳои ташкилӣ ва ба нақшагирию идораи таҳқиқоти илмӣ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмшиносӣ |8|муаллиф= Н. Сайфуллоев }} aai8nysqveto4fjrvwmtrtkalfk6x4h 1473278 1473265 2026-05-20T11:12:59Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473278 wikitext text/x-wiki '''Илмшиносӣ''', '''мутолиоти илм''' — соҳаи тадқиқоте, ки қонунмандиҳои амал ва рушди [[илм]], сохт ва ҷараёни инкишофи фаъолияти илмӣ, таъсири мутақобилаи илм бо дигар ниҳодҳои иҷтимоиро меомӯзад. == Таърих == Дар нимаи аввали асри XXI илм, инқилоби илмӣ-техникӣ вусъат гирифт ва талабот ба шинохти илм ҳамчун падида шурӯъ шуд. Солҳои 20–30-юми ҳамин аср барои мураттаб сохтани барномаи илмшиносӣ ҳамчун соҳаи махсуси таҳқиқот кӯшишҳои бисёре ба харҷ дода шуданд. Солҳои 40 дар якчанд кишвар таҳқиқи фаъолияти илмӣ ба таври таҷрибӣ (эмпирикӣ) оғоз гардид, аммо ҳамчун соҳаи махсуси фаъолияти илмӣ илмшиносӣ танҳо дар солҳои 60 асри XXI зуҳур кард. Маҳз дар ҳамин давра тасаввуроти имрӯза дар бораи мавзӯъ ва вазифаҳоиилмшиносӣ ба вуҷуд омаданд. Дар натиҷа ҷамъиятҳои илмӣ ташаккул ёфтанд ва масъалаҳои илмшиносӣро мавриди баррасӣ қарор доданд. Бо таъсири илмшиносӣ соҳаҳои махсуси он, ба мисли фалсафаи илм, ҷомеашиносии илм, равоншиносии илм, иқтисодиёти илм ва ғ. ташкил шуданд. Мас., фалсафаи илм дар навбати худ дорои бахшҳои зерин аст: асоси ҳастишиносии илм, асоси маърифатшиносии илм, асоси методологии илм, асоси мантиқии илм, асоси ҷомеашиносии илм ва ғ. Аммо илмшиносӣ соф маҷмӯи фанҳои алоҳида ва ҳатто ҷамъбасти донишҳо на дар бораи тамоюлҳои мантиқию маърифатӣ, иҷтимою иқтисодӣ ва равоншиносии рушди илм, балки илмест, ки таъсири мутақобилаи унсурҳои гуногуни илмро меомӯзад ва рушди илмро ҳамчун як ҷузъи томи таърихан тағйирёбанда баррасӣ мекунад. Илмшиносӣ ба ду равиши таҳқиқот ҷудо мешавад: меъёрӣ ва таҳлилӣ. Ҳадафи равияи таҳлилӣ ошкор кардани конуниятҳо, амал ва инкишофи илм ҳамчун ниҳоди иҷтимоӣ ва шакли махсуси фаъолияти маънавист. Ҳангоми баррасии мақоми илм дар ҷомеа, робитаи он бо дигар ниҳодҳои иҷтимоӣ, усулҳо ва мафҳумҳои илми [[таърих]], [[ҷомеашиносӣ]], [[Назарияи иқтисодиёт|назарияи иқтисод]] ва ғ. истифода мешаванд. Масоили эҷодиёти илмӣ тавассути усулҳои равоншиносӣ ва иҷтимоӣ-равоншиносӣ омӯхта мешаванд. Дар замони муосир соҳаи илме ташаккул ёфтааст, ки сохт ва самти инкишофи иттилооти азими илмиро меомӯзад ва «илмченкунӣ» ном дорад. Омӯзиши шаклҳои муташаккили фаъолияти илмӣ тақозо мекунад, ки мутахассисони соҳаҳои [[равоншиносӣ]], [[ҷомеашиносӣ]], [[иқтисод]], [[риёзӣ]] ва ғ. бо ҳам муттаҳид шаванд. Таҳқиқоти меъёрии илмшиносӣ ба дастовардҳои омӯзиши таҳлилии илм асос меёбад. Ҳадафи асосии намояндагони илмшиносӣ-ро метавон чунин баён кард: коркарди асосҳои назарии сиёсати илмӣ ва танзими давлатии илм (барои баланд бардоштани самаранокии фаъолияти илмӣ пешниҳодоти мушаххас тайёр кардан), меъёрҳои дурусти баҳодиҳӣ ба илм, принсипҳои ташкилӣ ва ба нақшагирию идораи таҳқиқоти илмӣ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмшиносӣ |8|муаллиф= Н. Сайфуллоев }} 0jpsogvthq2jbbdvlcx2u01v6ifly25 1473280 1473278 2026-05-20T11:14:46Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473280 wikitext text/x-wiki '''Илмшиносӣ''', '''мутолиоти илм''' — соҳаи тадқиқоте, ки қонунмандиҳои амал ва рушди [[илм]], сохт ва ҷараёни инкишофи фаъолияти илмӣ, таъсири мутақобилаи илм бо дигар ниҳодҳои иҷтимоиро меомӯзад. == Таърих == Дар нимаи аввали асри XXI илм, инқилоби илмӣ-техникӣ вусъат гирифт ва талабот ба шинохти илм ҳамчун падида шурӯъ шуд. Солҳои 20–30-юми ҳамин аср барои мураттаб сохтани барномаи илмшиносӣ ҳамчун соҳаи махсуси таҳқиқот кӯшишҳои бисёре ба харҷ дода шуданд. Солҳои 40 дар якчанд кишвар таҳқиқи фаъолияти илмӣ ба таври таҷрибӣ (эмпирикӣ) оғоз гардид, аммо ҳамчун соҳаи махсуси фаъолияти илмӣ илмшиносӣ танҳо дар солҳои 60 асри XXI зуҳур кард. Маҳз дар ҳамин давра тасаввуроти имрӯза дар бораи мавзӯъ ва вазифаҳоиилмшиносӣ ба вуҷуд омаданд. Дар натиҷа ҷамъиятҳои илмӣ ташаккул ёфтанд ва масъалаҳои илмшиносӣро мавриди баррасӣ қарор доданд. Бо таъсири илмшиносӣ соҳаҳои махсуси он, ба мисли фалсафаи илм, ҷомеашиносии илм, равоншиносии илм, иқтисодиёти илм ва ғ. ташкил шуданд. Мас., фалсафаи илм дар навбати худ дорои бахшҳои зерин аст: асоси ҳастишиносии илм, асоси маърифатшиносии илм, асоси методологии илм, асоси мантиқии илм, асоси ҷомеашиносии илм ва ғ. Аммо илмшиносӣ соф маҷмӯи фанҳои алоҳида ва ҳатто ҷамъбасти донишҳо на дар бораи тамоюлҳои мантиқию маърифатӣ, иҷтимою иқтисодӣ ва равоншиносии рушди илм, балки илмест, ки таъсири мутақобилаи унсурҳои гуногуни илмро меомӯзад ва рушди илмро ҳамчун як ҷузъи томи таърихан тағйирёбанда баррасӣ мекунад. Илмшиносӣ ба ду равиши таҳқиқот ҷудо мешавад: меъёрӣ ва таҳлилӣ. Ҳадафи равияи таҳлилӣ ошкор кардани конуниятҳо, амал ва инкишофи илм ҳамчун ниҳоди иҷтимоӣ ва шакли махсуси фаъолияти маънавист. Ҳангоми баррасии мақоми илм дар ҷомеа, робитаи он бо дигар ниҳодҳои иҷтимоӣ, усулҳо ва мафҳумҳои илми [[таърих]], [[ҷомеашиносӣ]], [[Назарияи иқтисодиёт|назарияи иқтисод]] ва ғ. истифода мешаванд. Масоили эҷодиёти илмӣ тавассути усулҳои равоншиносӣ ва иҷтимоӣ-равоншиносӣ омӯхта мешаванд. Дар замони муосир соҳаи илме ташаккул ёфтааст, ки сохт ва самти инкишофи иттилооти азими илмиро меомӯзад ва «илмченкунӣ» ном дорад. Омӯзиши шаклҳои муташаккили фаъолияти илмӣ тақозо мекунад, ки мутахассисони соҳаҳои [[равоншиносӣ]], [[ҷомеашиносӣ]], [[иқтисод]], [[риёзӣ]] ва ғ. бо ҳам муттаҳид шаванд. Таҳқиқоти меъёрии илмшиносӣ ба дастовардҳои омӯзиши таҳлилии илм асос меёбад. Ҳадафи асосии намояндагони илмшиносӣ-ро метавон чунин баён кард: коркарди асосҳои назарии сиёсати илмӣ ва танзими давлатии илм (барои баланд бардоштани самаранокии фаъолияти илмӣ пешниҳодоти мушаххас тайёр кардан), меъёрҳои дурусти баҳодиҳӣ ба илм, принсипҳои ташкилӣ ва ба нақшагирию идораи таҳқиқоти илмӣ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмшиносӣ |8|муаллиф= Н. Сайфуллоев }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Илмшиносӣ| ]] ahp4pgetazcalvndhwfen1moi24pv0s 1473281 1473280 2026-05-20T11:15:44Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473281 wikitext text/x-wiki '''Илмшиносӣ''', '''мутолиоти илм''' — соҳаи тадқиқоте, ки қонунмандиҳои амал ва рушди [[илм]], сохт ва ҷараёни инкишофи фаъолияти илмӣ, таъсири мутақобилаи илм бо дигар ниҳодҳои иҷтимоиро меомӯзад. == Таърих == Дар нимаи аввали асри XXI илм, инқилоби илмӣ-техникӣ вусъат гирифт ва талабот ба шинохти илм ҳамчун падида шурӯъ шуд. Солҳои 20–30-юми ҳамин аср барои мураттаб сохтани барномаи илмшиносӣ ҳамчун соҳаи махсуси таҳқиқот кӯшишҳои бисёре ба харҷ дода шуданд. Солҳои 40 дар якчанд кишвар таҳқиқи фаъолияти илмӣ ба таври таҷрибӣ (эмпирикӣ) оғоз гардид, аммо ҳамчун соҳаи махсуси фаъолияти илмӣ илмшиносӣ танҳо дар солҳои 60 асри XXI зуҳур кард. Маҳз дар ҳамин давра тасаввуроти имрӯза дар бораи мавзӯъ ва вазифаҳоиилмшиносӣ ба вуҷуд омаданд. Дар натиҷа ҷамъиятҳои илмӣ ташаккул ёфтанд ва масъалаҳои илмшиносӣро мавриди баррасӣ қарор доданд. Бо таъсири илмшиносӣ соҳаҳои махсуси он, ба мисли фалсафаи илм, ҷомеашиносии илм, равоншиносии илм, иқтисодиёти илм ва ғ. ташкил шуданд. Масалан, фалсафаи илм дар навбати худ дорои бахшҳои зерин аст: асоси ҳастишиносии илм, асоси маърифатшиносии илм, асоси методологии илм, асоси мантиқии илм, асоси ҷомеашиносии илм ва ғайра. Аммо илмшиносӣ соф маҷмӯи фанҳои алоҳида ва ҳатто ҷамъбасти донишҳо на дар бораи тамоюлҳои мантиқию маърифатӣ, иҷтимою иқтисодӣ ва равоншиносии рушди илм, балки илмест, ки таъсири мутақобилаи унсурҳои гуногуни илмро меомӯзад ва рушди илмро ҳамчун як ҷузъи томи таърихан тағйирёбанда баррасӣ мекунад. Илмшиносӣ ба ду равиши таҳқиқот ҷудо мешавад: меъёрӣ ва таҳлилӣ. Ҳадафи равияи таҳлилӣ ошкор кардани конуниятҳо, амал ва инкишофи илм ҳамчун ниҳоди иҷтимоӣ ва шакли махсуси фаъолияти маънавист. Ҳангоми баррасии мақоми илм дар ҷомеа, робитаи он бо дигар ниҳодҳои иҷтимоӣ, усулҳо ва мафҳумҳои илми [[таърих]], [[ҷомеашиносӣ]], [[Назарияи иқтисодиёт|назарияи иқтисод]] ва ғайра истифода мешаванд. Масоили эҷодиёти илмӣ тавассути усулҳои равоншиносӣ ва иҷтимоӣ-равоншиносӣ омӯхта мешаванд. Дар замони муосир соҳаи илме ташаккул ёфтааст, ки сохт ва самти инкишофи иттилооти азими илмиро меомӯзад ва «илмченкунӣ» ном дорад. Омӯзиши шаклҳои муташаккили фаъолияти илмӣ тақозо мекунад, ки мутахассисони соҳаҳои [[равоншиносӣ]], [[ҷомеашиносӣ]], [[иқтисод]], [[риёзӣ]] ва ғайра бо ҳам муттаҳид шаванд. Таҳқиқоти меъёрии илмшиносӣ ба дастовардҳои омӯзиши таҳлилии илм асос меёбад. Ҳадафи асосии намояндагони илмшиносӣ-ро метавон чунин баён кард: коркарди асосҳои назарии сиёсати илмӣ ва танзими давлатии илм (барои баланд бардоштани самаранокии фаъолияти илмӣ пешниҳодоти мушаххас тайёр кардан), меъёрҳои дурусти баҳодиҳӣ ба илм, принсипҳои ташкилӣ ва ба нақшагирию идораи таҳқиқоти илмӣ. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илмшиносӣ |8|муаллиф= Н. Сайфуллоев }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Илмшиносӣ| ]] t7604zohepe9d9rmxx7gzj1dzy19nzy 0 331564 1473266 2026-05-20T10:14:06Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Ило''' ({{lang-ar|}}ايلاء – савганд) — дар [[фиқҳ]] ба номи [[Аллоҳ]] ва ё сифате аз сифатҳои Аллоҳ савганд ёд кардани шавҳар бар тарки наздикӣ бо зани худ муддати чор моҳ ё бештар аз он, ё наздикӣ бо ҳамсарашро ба амре вобаста кардани шавҳар, ки дар он барояш машаққат... 1473266 wikitext text/x-wiki '''Ило''' ({{lang-ar|}}ايلاء – савганд) — дар [[фиқҳ]] ба номи [[Аллоҳ]] ва ё сифате аз сифатҳои Аллоҳ савганд ёд кардани шавҳар бар тарки наздикӣ бо зани худ муддати чор моҳ ё бештар аз он, ё наздикӣ бо ҳамсарашро ба амре вобаста кардани шавҳар, ки дар он барояш машаққат аст. Чунонки, шавҳар ба занаш бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту чор моҳ (ё шаш моҳ, ё абадан, ё муддати ҳаётам) наздикӣ накунам», ё бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту наздикӣ накунам» ва муддатеро зикр накунад. Сурати вобаста кардан ин аст, ки бигӯяд: «Агар бо ту наздикӣ кардам, пас бар ман як моҳ рӯза доштан (ё ҳаҷ, ё таом додани бист мискин) аст», ё чизе аз ин қабил, ки дар он бар нафс машаққат аст. Агар шавҳар чизе аз инро гуфт, қавли ӯ Ило ба шумор меравад. Мардеро, ки бар ҳамхоба нашудан бо ҳамсари худ қасам хӯрдааст, «мӯлӣ» гӯянд. Тибқи таърифи Ҷурҷонӣ («ат-Таърифот»), мӯлӣ мардеро гӯянд, ки наздикӣ бо занаш барои ӯ мумкин нест, магар ин ки чизе барояш лозим дошта бошад. Дар аҳди ҷоҳилият (қабл аз ислом) марди араб агар аз зани худ дар ғазаб мешуд, савганд ёд мекард, ки бо ӯ соле ё ду сол, ё ҳаргиз ҳамхоба намешавад. Он гоҳ зан умрашро чун муаллақа мегузаронд, ки на метавонист аз ҳуқуқи худ ҳамчун ҳамсар баҳравар шавад ва на метавонист шавҳари дигар кунад. Шариати исломӣ ин одатро комилан ботил насохт, балки дар асл машрӯъ боқӣ гузошта, бо мақсади коҳиш додани зарарҳои он, барои мӯлӣ муҳлат – 4 моҳ муайян кард ва ӯро уҳдадор сохт, ки дар ин муддат ё ба муошират бо завҷааш баргардад, ё ӯро талоқ диҳад ва муаллақ нагузорад. Ҳукми Ило ин аст, ки мӯлӣ агар дар зарфи 4 моҳ савгандашро нақз карда (шикаста), ба занаш бозгашту бо вай ҳамхоба шуд ва каффораи гуноҳи нақзи қасамашро адо кард, никоҳаш боқӣ аст. Азбаски мӯлӣ ба риояи ҳуқуқи зан иқдом кардааст, Худованд ба ӯ раҳмат менамояд ва гуноҳи шикастани чунин савгандро ба василаи адои каффора мебахшад (Қуръон, 2:226). Каффораи Ило ҳамон каффораи шикастани савганд аст. Агар мӯлӣ бар раҳо кардани зан тасмими қатъӣ гирифта бошад ва дар зарфи чор моҳ савгандро нашикаста, руҷӯъ накунад ва ҳамчунон бар қасамаш барқарор бимонад, зан ҳақ дорад, ки бозгашти шавҳарашро ба муошират бо вай талаб кунад. Агар шавҳар ба муошират бо зани худ бознагардад, ба муҷарради гузаштани чор моҳ, тибқи мазҳаби ҳанафӣ, ҳамсараш як талоқи боин шавад ва ӯ бидуни таҷдиди никоҳ наметавонад ба зани худ руҷӯъ намояд. Аммо тибқи мазоҳиби моликӣ, шофеӣ ва ҳанбалӣ талоқ воқеъ нагашта, балки бояд зан доир ба ин амр ба қозӣ (ҳоким) муроҷиат намояд. Қозӣ (ҳоким) шавҳарро ба файъ (руҷӯъ) амр мекунад. Агар шавҳар файъро рад кард, қозӣ (ҳоким) ба ӯ амр медиҳад, ки занашро талоқ диҳад. Агар талоқ накард, қозӣ (ҳоким) барои рафъи зарар аз зан ҳукми талоқро содир мекунад. Агар мард бидуни савганде аз занаш дурӣ ҷӯяд, ин Ило набошад, агарчи муддати он ба чор моҳ ва беш аз он расад. Агар шавҳар ба ғайри Аллоҳ (мас., ба набӣ ва валӣ) савганд хӯрад, ки бо занаш наздикӣ накунад, ин Ило набошад, чунки Ило савганд аст ва савганд ба ғайри Аллоҳ шаръан савганд нест. Ҳамчунин агар мард наздикӣ бо занашро ба амре вобаста кунад, ки дар он машаққат бар нафс набошад, аз қабили адои ду ракъат намоз ё таом додани мискине, ин Ило набошад. Муддати муътабар дар Ило 4 моҳ буда, савганд бар муддати камтар Ило набошад, балки ямин бошад. Ба ривояте, ҷӯи Мӯлиён дар Бухоро аз ҷониби мӯлиён ҷиҳати адои каффораи гуноҳи шикастани Ило канда шудааст. Бӯи ҷӯи Мӯлиён ояд ҳаме, Ёди ёри меҳрубон ояд ҳаме. Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Ило|8|муаллиф= }} m9bzrx9nqd8cr9gp2cl7egblf9qxxvp 1473274 1473266 2026-05-20T11:08:02Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473274 wikitext text/x-wiki '''Ило''' ({{lang-ar|}}ايلاء – савганд) — дар [[фиқҳ]] ба номи [[Аллоҳ]] ва ё сифате аз сифатҳои Аллоҳ савганд ёд кардани шавҳар бар тарки наздикӣ бо зани худ муддати чор моҳ ё бештар аз он, ё наздикӣ бо ҳамсарашро ба амре вобаста кардани шавҳар, ки дар он барояш машаққат аст. Чунонки, шавҳар ба занаш бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту чор моҳ (ё шаш моҳ, ё абадан, ё муддати ҳаётам) наздикӣ накунам», ё бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту наздикӣ накунам» ва муддатеро зикр накунад. Сурати вобаста кардан ин аст, ки бигӯяд: «Агар бо ту наздикӣ кардам, пас бар ман як моҳ рӯза доштан (ё ҳаҷ, ё таом додани бист мискин) аст», ё чизе аз ин қабил, ки дар он бар нафс машаққат аст. Агар шавҳар чизе аз инро гуфт, қавли ӯ ило ба шумор меравад. Мардеро, ки бар ҳамхоба нашудан бо ҳамсари худ қасам хӯрдааст, «мӯлӣ» гӯянд. Тибқи таърифи Ҷурҷонӣ («ат-Таърифот»), мӯлӣ мардеро гӯянд, ки наздикӣ бо занаш барои ӯ мумкин нест, магар ин ки чизе барояш лозим дошта бошад. Дар аҳди ҷоҳилият (қабл аз ислом) марди араб агар аз зани худ дар ғазаб мешуд, савганд ёд мекард, ки бо ӯ соле ё ду сол, ё ҳаргиз ҳамхоба намешавад. Он гоҳ зан умрашро чун муаллақа мегузаронд, ки на метавонист аз ҳуқуқи худ ҳамчун ҳамсар баҳравар шавад ва на метавонист шавҳари дигар кунад. Шариати исломӣ ин одатро комилан ботил насохт, балки дар асл машрӯъ боқӣ гузошта, бо мақсади коҳиш додани зарарҳои он, барои мӯлӣ муҳлат – 4 моҳ муайян кард ва ӯро уҳдадор сохт, ки дар ин муддат ё ба муошират бо завҷааш баргардад, ё ӯро талоқ диҳад ва муаллақ нагузорад. Ҳукми ило ин аст, ки мӯлӣ агар дар зарфи 4 моҳ савгандашро нақз карда (шикаста), ба занаш бозгашту бо вай ҳамхоба шуд ва каффораи гуноҳи нақзи қасамашро адо кард, никоҳаш боқӣ аст. Азбаски мӯлӣ ба риояи ҳуқуқи зан иқдом кардааст, Худованд ба ӯ раҳмат менамояд ва гуноҳи шикастани чунин савгандро ба василаи адои каффора мебахшад (Қуръон, 2:226). Каффораи ило ҳамон каффораи шикастани савганд аст. Агар мӯлӣ бар раҳо кардани зан тасмими қатъӣ гирифта бошад ва дар зарфи чор моҳ савгандро нашикаста, руҷӯъ накунад ва ҳамчунон бар қасамаш барқарор бимонад, зан ҳақ дорад, ки бозгашти шавҳарашро ба муошират бо вай талаб кунад. Агар шавҳар ба муошират бо зани худ бознагардад, ба муҷарради гузаштани чор моҳ, тибқи мазҳаби ҳанафӣ, ҳамсараш як талоқи боин шавад ва ӯ бидуни таҷдиди никоҳ наметавонад ба зани худ руҷӯъ намояд. Аммо тибқи мазоҳиби моликӣ, шофеӣ ва ҳанбалӣ талоқ воқеъ нагашта, балки бояд зан доир ба ин амр ба қозӣ (ҳоким) муроҷиат намояд. Қозӣ (ҳоким) шавҳарро ба файъ (руҷӯъ) амр мекунад. Агар шавҳар файъро рад кард, қозӣ (ҳоким) ба ӯ амр медиҳад, ки занашро талоқ диҳад. Агар талоқ накард, қозӣ (ҳоким) барои рафъи зарар аз зан ҳукми талоқро содир мекунад. Агар мард бидуни савганде аз занаш дурӣ ҷӯяд, ин ило набошад, агарчи муддати он ба чор моҳ ва беш аз он расад. Агар шавҳар ба ғайри Аллоҳ (мас., ба набӣ ва валӣ) савганд хӯрад, ки бо занаш наздикӣ накунад, ин ило набошад, чунки ило савганд аст ва савганд ба ғайри Аллоҳ шаръан савганд нест. Ҳамчунин агар мард наздикӣ бо занашро ба амре вобаста кунад, ки дар он машаққат бар нафс набошад, аз қабили адои ду ракъат намоз ё таом додани мискине, ин ило набошад. Муддати муътабар дар ило 4 моҳ буда, савганд бар муддати камтар ило набошад, балки ямин бошад. Ба ривояте, ҷӯи Мӯлиён дар Бухоро аз ҷониби мӯлиён ҷиҳати адои каффораи гуноҳи шикастани ило канда шудааст. Бӯи ҷӯи Мӯлиён ояд ҳаме, Ёди ёри меҳрубон ояд ҳаме. Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Ило|8|муаллиф= }} 0leyh0vsef02p0o2r6edf4mmylxr3rb 1473275 1473274 2026-05-20T11:09:21Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473275 wikitext text/x-wiki '''Ило''' ({{lang-ar|}}ايلاء – савганд) — дар [[фиқҳ]] ба номи [[Аллоҳ]] ва ё сифате аз сифатҳои Аллоҳ савганд ёд кардани шавҳар бар тарки наздикӣ бо зани худ муддати чор моҳ ё бештар аз он, ё наздикӣ бо ҳамсарашро ба амре вобаста кардани шавҳар, ки дар он барояш машаққат аст. Чунонки, шавҳар ба занаш бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту чор моҳ (ё шаш моҳ, ё абадан, ё муддати ҳаётам) наздикӣ накунам», ё бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту наздикӣ накунам» ва муддатеро зикр накунад. Сурати вобаста кардан ин аст, ки бигӯяд: «Агар бо ту наздикӣ кардам, пас бар ман як моҳ рӯза доштан (ё ҳаҷ, ё таом додани бист мискин) аст», ё чизе аз ин қабил, ки дар он бар нафс машаққат аст. Агар шавҳар чизе аз инро гуфт, қавли ӯ ило ба шумор меравад. Мардеро, ки бар ҳамхоба нашудан бо ҳамсари худ қасам хӯрдааст, «мӯлӣ» гӯянд. Тибқи таърифи Ҷурҷонӣ («ат-Таърифот»), мӯлӣ мардеро гӯянд, ки наздикӣ бо занаш барои ӯ мумкин нест, магар ин ки чизе барояш лозим дошта бошад. Дар аҳди ҷоҳилият (қабл аз ислом) марди араб агар аз зани худ дар ғазаб мешуд, савганд ёд мекард, ки бо ӯ соле ё ду сол, ё ҳаргиз ҳамхоба намешавад. Он гоҳ зан умрашро чун муаллақа мегузаронд, ки на метавонист аз ҳуқуқи худ ҳамчун ҳамсар баҳравар шавад ва на метавонист шавҳари дигар кунад. Шариати исломӣ ин одатро комилан ботил насохт, балки дар асл машрӯъ боқӣ гузошта, бо мақсади коҳиш додани зарарҳои он, барои мӯлӣ муҳлат – 4 моҳ муайян кард ва ӯро уҳдадор сохт, ки дар ин муддат ё ба муошират бо завҷааш баргардад, ё ӯро талоқ диҳад ва муаллақ нагузорад. Ҳукми ило ин аст, ки мӯлӣ агар дар зарфи 4 моҳ савгандашро нақз карда (шикаста), ба занаш бозгашту бо вай ҳамхоба шуд ва каффораи гуноҳи нақзи қасамашро адо кард, никоҳаш боқӣ аст. Азбаски мӯлӣ ба риояи ҳуқуқи зан иқдом кардааст, Худованд ба ӯ раҳмат менамояд ва гуноҳи шикастани чунин савгандро ба василаи адои каффора мебахшад (Қуръон, 2:226). Каффораи ило ҳамон каффораи шикастани савганд аст. Агар мӯлӣ бар раҳо кардани зан тасмими қатъӣ гирифта бошад ва дар зарфи чор моҳ савгандро нашикаста, руҷӯъ накунад ва ҳамчунон бар қасамаш барқарор бимонад, зан ҳақ дорад, ки бозгашти шавҳарашро ба муошират бо вай талаб кунад. Агар шавҳар ба муошират бо зани худ бознагардад, ба муҷарради гузаштани чор моҳ, тибқи мазҳаби ҳанафӣ, ҳамсараш як талоқи боин шавад ва ӯ бидуни таҷдиди никоҳ наметавонад ба зани худ руҷӯъ намояд. Аммо тибқи мазоҳиби моликӣ, шофеӣ ва ҳанбалӣ талоқ воқеъ нагашта, балки бояд зан доир ба ин амр ба қозӣ (ҳоким) муроҷиат намояд. Қозӣ (ҳоким) шавҳарро ба файъ (руҷӯъ) амр мекунад. Агар шавҳар файъро рад кард, қозӣ (ҳоким) ба ӯ амр медиҳад, ки занашро талоқ диҳад. Агар талоқ накард, қозӣ (ҳоким) барои рафъи зарар аз зан ҳукми талоқро содир мекунад. Агар мард бидуни савганде аз занаш дурӣ ҷӯяд, ин ило набошад, агарчи муддати он ба чор моҳ ва беш аз он расад. Агар шавҳар ба ғайри Аллоҳ (мас., ба набӣ ва валӣ) савганд хӯрад, ки бо занаш наздикӣ накунад, ин ило набошад, чунки ило савганд аст ва савганд ба ғайри Аллоҳ шаръан савганд нест. Ҳамчунин агар мард наздикӣ бо занашро ба амре вобаста кунад, ки дар он машаққат бар нафс набошад, аз қабили адои ду ракъат намоз ё таом додани мискине, ин ило набошад. Муддати муътабар дар ило 4 моҳ буда, савганд бар муддати камтар ило набошад, балки ямин бошад. Ба ривояте, ҷӯи Мӯлиён дар Бухоро аз ҷониби мӯлиён ҷиҳати адои каффораи гуноҳи шикастани ило канда шудааст. {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бӯи ҷӯи Мӯлиён ояд ҳаме, Ёди ёри меҳрубон ояд ҳаме. </poem>|сарчашма=Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Ило|8|муаллиф= }} egei584w5mpywpwxcprhurklvnn7b55 1473276 1473275 2026-05-20T11:10:07Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473276 wikitext text/x-wiki '''Ило''' ({{lang-ar|ايلاء}} – савганд) — дар [[фиқҳ]] ба номи [[Аллоҳ]] ва ё сифате аз сифатҳои Аллоҳ савганд ёд кардани шавҳар бар тарки наздикӣ бо зани худ муддати чор моҳ ё бештар аз он, ё наздикӣ бо ҳамсарашро ба амре вобаста кардани шавҳар, ки дар он барояш машаққат аст. Чунонки, шавҳар ба занаш бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту чор моҳ (ё шаш моҳ, ё абадан, ё муддати ҳаётам) наздикӣ накунам», ё бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту наздикӣ накунам» ва муддатеро зикр накунад. Сурати вобаста кардан ин аст, ки бигӯяд: «Агар бо ту наздикӣ кардам, пас бар ман як моҳ рӯза доштан (ё ҳаҷ, ё таом додани бист мискин) аст», ё чизе аз ин қабил, ки дар он бар нафс машаққат аст. Агар шавҳар чизе аз инро гуфт, қавли ӯ ило ба шумор меравад. Мардеро, ки бар ҳамхоба нашудан бо ҳамсари худ қасам хӯрдааст, «мӯлӣ» гӯянд. Тибқи таърифи Ҷурҷонӣ («ат-Таърифот»), мӯлӣ мардеро гӯянд, ки наздикӣ бо занаш барои ӯ мумкин нест, магар ин ки чизе барояш лозим дошта бошад. Дар аҳди ҷоҳилият (қабл аз ислом) марди араб агар аз зани худ дар ғазаб мешуд, савганд ёд мекард, ки бо ӯ соле ё ду сол, ё ҳаргиз ҳамхоба намешавад. Он гоҳ зан умрашро чун муаллақа мегузаронд, ки на метавонист аз ҳуқуқи худ ҳамчун ҳамсар баҳравар шавад ва на метавонист шавҳари дигар кунад. Шариати исломӣ ин одатро комилан ботил насохт, балки дар асл машрӯъ боқӣ гузошта, бо мақсади коҳиш додани зарарҳои он, барои мӯлӣ муҳлат – 4 моҳ муайян кард ва ӯро уҳдадор сохт, ки дар ин муддат ё ба муошират бо завҷааш баргардад, ё ӯро талоқ диҳад ва муаллақ нагузорад. Ҳукми ило ин аст, ки мӯлӣ агар дар зарфи 4 моҳ савгандашро нақз карда (шикаста), ба занаш бозгашту бо вай ҳамхоба шуд ва каффораи гуноҳи нақзи қасамашро адо кард, никоҳаш боқӣ аст. Азбаски мӯлӣ ба риояи ҳуқуқи зан иқдом кардааст, Худованд ба ӯ раҳмат менамояд ва гуноҳи шикастани чунин савгандро ба василаи адои каффора мебахшад (Қуръон, 2:226). Каффораи ило ҳамон каффораи шикастани савганд аст. Агар мӯлӣ бар раҳо кардани зан тасмими қатъӣ гирифта бошад ва дар зарфи чор моҳ савгандро нашикаста, руҷӯъ накунад ва ҳамчунон бар қасамаш барқарор бимонад, зан ҳақ дорад, ки бозгашти шавҳарашро ба муошират бо вай талаб кунад. Агар шавҳар ба муошират бо зани худ бознагардад, ба муҷарради гузаштани чор моҳ, тибқи мазҳаби ҳанафӣ, ҳамсараш як талоқи боин шавад ва ӯ бидуни таҷдиди никоҳ наметавонад ба зани худ руҷӯъ намояд. Аммо тибқи мазоҳиби моликӣ, шофеӣ ва ҳанбалӣ талоқ воқеъ нагашта, балки бояд зан доир ба ин амр ба қозӣ (ҳоким) муроҷиат намояд. Қозӣ (ҳоким) шавҳарро ба файъ (руҷӯъ) амр мекунад. Агар шавҳар файъро рад кард, қозӣ (ҳоким) ба ӯ амр медиҳад, ки занашро талоқ диҳад. Агар талоқ накард, қозӣ (ҳоким) барои рафъи зарар аз зан ҳукми талоқро содир мекунад. Агар мард бидуни савганде аз занаш дурӣ ҷӯяд, ин ило набошад, агарчи муддати он ба чор моҳ ва беш аз он расад. Агар шавҳар ба ғайри Аллоҳ (мас., ба набӣ ва валӣ) савганд хӯрад, ки бо занаш наздикӣ накунад, ин ило набошад, чунки ило савганд аст ва савганд ба ғайри Аллоҳ шаръан савганд нест. Ҳамчунин агар мард наздикӣ бо занашро ба амре вобаста кунад, ки дар он машаққат бар нафс набошад, аз қабили адои ду ракъат намоз ё таом додани мискине, ин ило набошад. Муддати муътабар дар ило 4 моҳ буда, савганд бар муддати камтар ило набошад, балки ямин бошад. Ба ривояте, ҷӯи Мӯлиён дар Бухоро аз ҷониби мӯлиён ҷиҳати адои каффораи гуноҳи шикастани ило канда шудааст. {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бӯи ҷӯи Мӯлиён ояд ҳаме, Ёди ёри меҳрубон ояд ҳаме. </poem>|сарчашма=Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Ило|8|муаллиф= }} s08a96fdhpe7gx1uexz6d3lgaie1fpm 1473277 1473276 2026-05-20T11:11:27Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473277 wikitext text/x-wiki '''Ило''' ({{lang-ar|ايلاء}} – савганд) — дар [[фиқҳ]] ба номи [[Аллоҳ]] ва ё сифате аз сифатҳои Аллоҳ савганд ёд кардани шавҳар бар тарки наздикӣ бо зани худ муддати чор моҳ ё бештар аз он, ё наздикӣ бо ҳамсарашро ба амре вобаста кардани шавҳар, ки дар он барояш машаққат аст. Чунонки, шавҳар ба занаш бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту чор моҳ (ё шаш моҳ, ё абадан, ё муддати ҳаётам) наздикӣ накунам», ё бигӯяд: «Валлоҳи, бо ту наздикӣ накунам» ва муддатеро зикр накунад. Сурати вобаста кардан ин аст, ки бигӯяд: «Агар бо ту наздикӣ кардам, пас бар ман як моҳ рӯза доштан (ё ҳаҷ, ё таом додани бист мискин) аст», ё чизе аз ин қабил, ки дар он бар нафс машаққат аст. Агар шавҳар чизе аз инро гуфт, қавли ӯ ило ба шумор меравад. Мардеро, ки бар ҳамхоба нашудан бо ҳамсари худ қасам хӯрдааст, «мӯлӣ» гӯянд. Тибқи таърифи Ҷурҷонӣ («ат-Таърифот»), мӯлӣ мардеро гӯянд, ки наздикӣ бо занаш барои ӯ мумкин нест, магар ин ки чизе барояш лозим дошта бошад. Дар аҳди ҷоҳилият (қабл аз ислом) марди араб агар аз зани худ дар ғазаб мешуд, савганд ёд мекард, ки бо ӯ соле ё ду сол, ё ҳаргиз ҳамхоба намешавад. Он гоҳ зан умрашро чун муаллақа мегузаронд, ки на метавонист аз ҳуқуқи худ ҳамчун ҳамсар баҳравар шавад ва на метавонист шавҳари дигар кунад. Шариати исломӣ ин одатро комилан ботил насохт, балки дар асл машрӯъ боқӣ гузошта, бо мақсади коҳиш додани зарарҳои он, барои мӯлӣ муҳлат – 4 моҳ муайян кард ва ӯро уҳдадор сохт, ки дар ин муддат ё ба муошират бо завҷааш баргардад, ё ӯро талоқ диҳад ва муаллақ нагузорад. Ҳукми ило ин аст, ки мӯлӣ агар дар зарфи 4 моҳ савгандашро нақз карда (шикаста), ба занаш бозгашту бо вай ҳамхоба шуд ва каффораи гуноҳи нақзи қасамашро адо кард, никоҳаш боқӣ аст. Азбаски мӯлӣ ба риояи ҳуқуқи зан иқдом кардааст, Худованд ба ӯ раҳмат менамояд ва гуноҳи шикастани чунин савгандро ба василаи адои каффора мебахшад (Қуръон, 2:226). Каффораи ило ҳамон каффораи шикастани савганд аст. Агар мӯлӣ бар раҳо кардани зан тасмими қатъӣ гирифта бошад ва дар зарфи чор моҳ савгандро нашикаста, руҷӯъ накунад ва ҳамчунон бар қасамаш барқарор бимонад, зан ҳақ дорад, ки бозгашти шавҳарашро ба муошират бо вай талаб кунад. Агар шавҳар ба муошират бо зани худ бознагардад, ба муҷарради гузаштани чор моҳ, тибқи мазҳаби ҳанафӣ, ҳамсараш як талоқи боин шавад ва ӯ бидуни таҷдиди никоҳ наметавонад ба зани худ руҷӯъ намояд. Аммо тибқи мазоҳиби моликӣ, шофеӣ ва ҳанбалӣ талоқ воқеъ нагашта, балки бояд зан доир ба ин амр ба қозӣ (ҳоким) муроҷиат намояд. Қозӣ (ҳоким) шавҳарро ба файъ (руҷӯъ) амр мекунад. Агар шавҳар файъро рад кард, қозӣ (ҳоким) ба ӯ амр медиҳад, ки занашро талоқ диҳад. Агар талоқ накард, қозӣ (ҳоким) барои рафъи зарар аз зан ҳукми талоқро содир мекунад. Агар мард бидуни савганде аз занаш дурӣ ҷӯяд, ин ило набошад, агарчи муддати он ба чор моҳ ва беш аз он расад. Агар шавҳар ба ғайри Аллоҳ (мас., ба набӣ ва валӣ) савганд хӯрад, ки бо занаш наздикӣ накунад, ин ило набошад, чунки ило савганд аст ва савганд ба ғайри Аллоҳ шаръан савганд нест. Ҳамчунин агар мард наздикӣ бо занашро ба амре вобаста кунад, ки дар он машаққат бар нафс набошад, аз қабили адои ду ракъат намоз ё таом додани мискине, ин ило набошад. Муддати муътабар дар ило 4 моҳ буда, савганд бар муддати камтар ило набошад, балки ямин бошад. Ба ривояте, ҷӯи Мӯлиён дар Бухоро аз ҷониби мӯлиён ҷиҳати адои каффораи гуноҳи шикастани ило канда шудааст. {{иқтибоси академикӣ|<poem> Бӯи ҷӯи Мӯлиён ояд ҳаме, Ёди ёри меҳрубон ояд ҳаме. </poem>|сарчашма=Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Ило|8|муаллиф= }} [[Гурӯҳ:Фиқҳ]] eg2zk8vc7krtoeps4xfjqr2jlu9lpio 0 331565 1473268 2026-05-20T10:19:29Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Илоқ''', нигар [[Элок|Элоқ]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоқ |8|муаллиф= }} 1473268 wikitext text/x-wiki '''Илоқ''', нигар [[Элок|Элоқ]]. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоқ |8|муаллиф= }} atzenpun97ebwsy0jnoda1kt6t6yxen 1473273 1473268 2026-05-20T11:05:35Z Rabboni Hakimzoda 123692 Тағйири масир ба [[Элоқ]] 1473273 wikitext text/x-wiki #равона [[Элоқ]] 1dtbwzfsp2nv376j9zbvuf7y8rwnuf0 0 331566 1473269 2026-05-20T10:30:24Z Rabboni Hakimzoda 123692 Саҳифаи нав: '''Илоқӣ''' ({{lang-ar|}}ايلاقى фавт 1068), [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ]], мулаққаб ба Шарафуззамон (Шарафуддин), табиб, яке аз шогирдони [[Ибни Сино]]. Дар [[Бухоро]] таҳсили илм кардааст. Илоқӣ вобаста ба тиб ва таърихи он асарҳо эҷод намудааст, ки аз онҳо «Кулли... 1473269 wikitext text/x-wiki '''Илоқӣ''' ({{lang-ar|}}ايلاقى фавт 1068), [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ]], мулаққаб ба Шарафуззамон (Шарафуддин), табиб, яке аз шогирдони [[Ибни Сино]]. Дар [[Бухоро]] таҳсили илм кардааст. Илоқӣ вобаста ба тиб ва таърихи он асарҳо эҷод намудааст, ки аз онҳо «Куллиёту-т-тибби Илоқӣ», «Фусулу Илоқӣ фӣ куллиёти тиб», Бобҳои Илоқӣ дар «Мухтасари Илоқӣ» ё «Мухтасару-л-Қонун», «Китобу-л-асбоб ва-л-аломот», «Муолиҷоти Илоқӣ» маълум ва дастрасанд. Илоқӣ дар асарҳояш оид ба сабаб, аломат, ташхис ва усулҳои пешгириву муолиҷаи бемориҳои гуногун маълумоти бисёр гирд овардааст. Ду нусхаи дастхатти «Китобу-л-асбоб ва-л-аломот» дар китобхонаҳои [[Байрут|Бейрут]] ([[Лубнон]]) ва [[Искандария]] ([[Миср]]), ду нусхаи дастхатти «Куллиёти тибби Илоқӣ» ва «Фусулу Илоқӣ фӣ куллиёти тиб» дар китобхонаҳои [[Порис]] ва [[Санкт-Петербург]] маҳфузанд. Илоқӣ дар ҷанги Қатавон дар [[ Самарқанд|панҷфарсангии Самарқанд]] кушта шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоқӣ |8|муаллиф= С. Шаҳобуддинов }} hft6b3mhpqc888iz0v1o8wzihxnhcny 1473270 1473269 2026-05-20T10:33:08Z Rabboni Hakimzoda 123692 1473270 wikitext text/x-wiki {{олим}} '''Илоқӣ''' ({{lang-ar|}}ايلاقى фавт 1068), [[Абуабдуллоҳ Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ]], мулаққаб ба Шарафуззамон (Шарафуддин), табиб, яке аз шогирдони [[Ибни Сино]]. Дар [[Бухоро]] таҳсили илм кардааст. Илоқӣ вобаста ба тиб ва таърихи он асарҳо эҷод намудааст, ки аз онҳо «Куллиёту-т-тибби Илоқӣ», «Фусулу Илоқӣ фӣ куллиёти тиб», Бобҳои Илоқӣ дар «Мухтасари Илоқӣ» ё «Мухтасару-л-Қонун», «Китобу-л-асбоб ва-л-аломот», «Муолиҷоти Илоқӣ» маълум ва дастрасанд. Илоқӣ дар асарҳояш оид ба сабаб, аломат, ташхис ва усулҳои пешгириву муолиҷаи бемориҳои гуногун маълумоти бисёр гирд овардааст. Ду нусхаи дастхатти «Китобу-л-асбоб ва-л-аломот» дар китобхонаҳои [[Байрут|Бейрут]] ([[Лубнон]]) ва [[Искандария]] ([[Миср]]), ду нусхаи дастхатти «Куллиёти тибби Илоқӣ» ва «Фусулу Илоқӣ фӣ куллиёти тиб» дар китобхонаҳои [[Порис]] ва [[Санкт-Петербург]] маҳфузанд. Илоқӣ дар ҷанги Қатавон дар [[ Самарқанд|панҷфарсангии Самарқанд]] кушта шудааст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Илоқӣ |8|муаллиф= С. Шаҳобуддинов }} 1jmgaf4ajbj6gmbfo14byhn0as9magd 1473272 1473270 2026-05-20T11:04:46Z Rabboni Hakimzoda 123692 Тағйири масир ба [[Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ]] 1473272 wikitext text/x-wiki #равона [[Муҳаммад ибни Юсуфи Илоқӣ]] gkwgx8zu1r13nc86re1jncofhdo9uhd 0 331567 1473271 2026-05-20T10:35:06Z Navruzov Abdulmalik 57291 Саҳифаи нав: {{Short description|олими эронӣ (1908–1997)}} {{use dmy dates|date=February 2025}} {{шахсият | name = Mohammad Ali Mojtahedi | native_name = محمد علی مجتهدی | image = Mohammad Ali Mojtahedi.jpg | image_size = 220px | caption = | birth_date = {{Birth date|1908|9|23|df=y}} | birth_place = [[Lahijan]], [[Qajar Iran|Давлати олии Эрон]] | death_date = {{death date and age|1997|7|1|1908|9|23|df=y}} | death_place = [[Nice]], Fra... 1473271 wikitext text/x-wiki {{Short description|олими эронӣ (1908–1997)}} {{use dmy dates|date=February 2025}} {{шахсият | name = Mohammad Ali Mojtahedi | native_name = محمد علی مجتهدی | image = Mohammad Ali Mojtahedi.jpg | image_size = 220px | caption = | birth_date = {{Birth date|1908|9|23|df=y}} | birth_place = [[Lahijan]], [[Qajar Iran|Давлати олии Эрон]] | death_date = {{death date and age|1997|7|1|1908|9|23|df=y}} | death_place = [[Nice]], France | ethnicity = | spouse = Suzanne Van Den Ostende | field = профессор | work_institutions = [[Alborz High School]]<br />[[Sharif University of Technology]] | alma_mater = [[Lille University of Science and Technology|Донишгоҳи Лилл]]<br />[[University of Paris]] | doctoral_advisor = | doctoral_students = | known_for = [[Mathematics|Риёзӣ]]<br />[[Mechanical engineering|Мошинсозӣ]] | influences = | influenced = | prizes = | religion = | footnotes = }} '''Муҳаммад Муҷтаҳиди Гилонӣ''' ({{lang|fa|محمدعلی مجتهدی گیلانی}}; 23 сентябри 1908 – 1 июли 1997) донишманди эронӣ ва мудири якумраи литсеи бонуфузи Албурз дар [[Теҳрон]], Эрон буд. Ӯ бунёдгузори Донишгоҳи саноатии Шариф (дар ибтидо Донишгоҳи техникии Ариамеҳр) ва декани Донишгоҳи Теҳрон политехник (ҳоло бо номи Донишгоҳи Амиркабир) буд. Хотираҳои Муҳаммад-Алии Муҷтаҳидӣ (форсӣ) соли 2000 ҳамчун қисми Лоиҳаи таърихи шифоҳии Эрон дар Донишгоҳи Ҳарвард бо таҳрири Ҳабиб Ладжеварди нашр шудаанд. {{ISBN|964-7359-10-1}} ==Зиндагинома== Ӯ дар Лоҳиҷон, вилояти Гилон, шимоли Эрон таваллуд шудааст. Дар синни ҳафтсолагӣ таҳсили ибтидоиро дар мактаби Ҳақиқат оғоз кард, баъд ба Теҳрон кӯчид ва таҳсилро дар Дор-ул-муаллимин-е Марказӣ соли 1925 идома дод. Мактаби миёнаро дар Мадрасаи Мутавассета дар шарқи Теҳрон хатм намуда, соли 1931 дипломи мактаби миёнаро гирифт. Соли 1932 дар байни 100 донишҷӯи барҷаста барои таҳсилоти олӣ ба Фаронса фиристода шуд. Таҳсили бакалаврии худро дар Université Lille Nord de France соли 1935 ва докторантураро дар Донишгоҳи Париж-Сорбонна дар риштаи мошинсозӣ соли 1938 ба анҷом расонд.<ref>[http://ibexpub.com/index.php?main_page=product_bookx_info&products_id=90 Memoirs of M.A. Modjtahedi]</ref> ==Манбаъҳо== {{Reflist}} {{s-start}} {{succession box | title = Директори [[литсеи Албурз|литсеи Албурз]] | years = 1944–1979 | before =Лотфали Суратгар | after = Ҳусейн Хушневисон }} {{succession box | title = Ректори [[Донишгоҳи техникии Ариамеҳр|Донишгоҳи техникии Ариамеҳр]] | years = 1965–1968 | before = Ҳеҷ кас | after = [[Фазлуллоҳ Ризо]] }} {{succession box | title = Ректори [[Донишгоҳи политехникии Теҳрон|Донишгоҳи политехникии Теҳрон ]] | years = ? | before = [[Ҳабиб Нафисӣ]] | after = [[Кайвон Наҷмабодӣ]] }} {{s-end}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Modjtahedi, Mohammad Ali}} [[гурӯҳ: Зодагони соли 1908]] [[гурӯҳ: Даргузаштагони соли 1997]] [[гурӯҳ: Мардуми Лоҳиҷон]] [[гурӯҳ: Мардуми вилояти Гилон]] 3aac9pafv8c4hudvuhzmacr74zox13k