Ҳотифӣ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ҳотифӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7122</id>
    <revision>
      <id>1473823</id>
      <parentid>1397824</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T02:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zosya95</username>
        <id>54344</id>
      </contributor>
      <origin>1473823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1368" sha1="j22g8xzpnidow9jfq78vs1an8idxhmq" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Мавлоно Абдуллоҳ Ҳотифӣ Харҷирдии Хуросонӣ''' ({{lang-fa|مولانا عَبدُالله هاتِفی خَرجـِردی خُراسانی}}; {{ВД-Дебоча}}) — {{шоир}}, [[ориф]] ва {{нависанда}}&lt;nowiki/&gt;и тоҷик, хоҳарзодаи [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%87%D8%A7%D8%AA%D9%81%DB%8C_%D8%AC%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_(_%D9%80_%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%DB%B9%DB%B2%DB%B7%D9%82)|title=هاتفی جامی، عبدالله ( ـ خراسان ۹۲۷ق) - ویکیجو {{!}} دانشنامه آزاد پارسی|website=wikijoo.ir|accessdate=2024-04-30}}&lt;/ref&gt;.

== Зиндагинома ==
Абдуллоҳи Ҳотифӣ тақрибан соли 858/1453 дар ноҳияи Харҷирди вилояти [[Ҷом]] таваллуд ёфта, аз овони ҷавонӣ ба форогигирфтани илмҳои замонааш кӯшиш менамояд. Ӯ бо сарпарстии тағои худ [[Абдурраҳмони Ҷомӣ]] илмҳои мухталифи давраашро аз худ намуда, аз хурдсоли ба шеъру шоирӣ мароқ зоҳир менамояд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>j22g8xzpnidow9jfq78vs1an8idxhmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айвон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149540</id>
    <revision>
      <id>1473818</id>
      <parentid>885701</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/43576515|ایوان]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1473818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10774" sha1="eztcupg1rjkfb2sk2hef8tdwkutkoo0" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;پودمان:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Дигар мазмунҳо|Айвон}}
[[Акс:ArchOfCtesiphon.jpg|мини|«Айвони Мадаин» ё « [[Тоқи Кисро]] », машҳуртарин намунаи айвон дар меъмории Эрон]]
[[Акс:Santuario_de_Fátima_bint_Musa,_Qom,_Irán,_2016-09-19,_DD_14.jpg|мини|Айвони зиёрати Фотима Маъсума дар [[Қум]] .]]
[[Акс:Khane_Amerian_iwan.jpg|мини|Айвони хонаи Амири дар Кошон]]
[[Акс:Details_of_the_arch_on_the_exterior_of_Humayun's_Tomb,_Delhi.jpg|мини|Айвони қабри Ҳумоюн дар [[Деҳлӣ]] .]]
Айвон аз давраҳои [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ|Порт]] ва Парф дар меъмории Эрон истифода мешуд ва бо роҳҳои гуногун сохта шудааст. Айвонҳо одатан аз як арк иборатанд, аз се тараф пӯшидаанд ва ба мезонин кушодаанд. Айвонҳо ҳамчун ҷойҳои вуруд ва баромад сохта мешаванд, дар ҳоле ки барои ҷараёни [[ҳаво]] кушодаанд, онҳо аз [[нур]]&lt;nowiki/&gt;и [[офтоб]] пешгирӣ мекунанд ва ҳамчун яке аз унсурҳои таркибӣ, он аҳамияти калон дорад ва ба бино барҷастагӣ ва шукӯҳ мебахшад. Айвон нуқтаи марказии ороиши гуногуни [[бино]], ба монанди сохтани [[Муқарнас|муқарнасҳо]] бо хиштчинӣ, [[Гачбурӣ|гаҷбурӣ]] ва сафолпӯшӣ мебошад. 

Айвонҳои зеботарин ва бошукӯҳтарин дар [[Масҷид|масҷидҳо]] ва биноҳои исломии Эрон ҷойгиранд ва айвонҳои эронӣ аксар вақт баланд ва мутаносиб бо бино буда, бо [[арк]]&lt;nowiki/&gt;ҳои хеле ҷолиб ва гуногунранг сохта шудаанд. 

Тибқи Энсиклопедияи Ироника, &quot;Айвон&quot;  «ایوان» [[истилоҳ]]&lt;nowiki/&gt;и [[Забони форсӣ|форсӣ]] аст, ки дар [[Забони арабӣ|забонҳои арабӣ]] ва [[Забони туркӣ|туркӣ]] низ истифода мешавад.

[[Эрон|Эрони]] Шарқӣ, бахусус [[Хуросони Бузург|Хуросон,]] ватани айвонҳост; ва айвонҳои калон аз [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ]] дар [[Эрон]] боқӣ мондаанд. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=لاله|first=هایده|date=2015-02-20|title=بررسی و تحلیل انتقادی فرضیه‌های خاستگاه ایوان|url=https://jarcs.ut.ac.ir/article_54173.html|journal=مطالعات باستان شناسی|volume=6|issue=2|pages=59–71|doi=10.22059/jarcs.2015.54173|issn=2251-9297}}&lt;/ref&gt;

Айвон яке аз [[Фазо|фазоҳои]] муҳимтарин дар меъмории Эрон буда, бештар дар [[Хона|хонаҳои]] [[Анъана|анъанавӣ]] дида мешавад. Он аз ҷиҳати шакл, макон ва андоза гуногун буда, вазифаҳои зиёде дорад. Масалан, шакли [[Сақф|сақфро]] баъзан Баҳорҳоб ва дар баъзе шаҳрҳо Маҳтоб меноманд. Навъи дигари онро бо [[Сутун|сутунҳои]] гуногун дар пеш ва баландии баробар ба [[Сақф|шифт]] ва паҳнои хурд равок меноманд. Айвон инчунин аз се тараф пӯшида ва аз як тараф кушода аст.

== Айвон дар хонаҳои анъанавӣ ==
Аз дарун ба берун, айвон кушодагии [[Фазо|фазои]] пӯшида ва чашми [[хона]] аст. Он ба боғи хурде рӯ ба рӯ мешавад, ки худ як шаҳраке аст ва бо чор гӯша ва [[об]] дар марказаш, он рамзи камолот аст. 

Айвон имконоти муайян ва маҳдуд кардани [[фазо]] ва дар ҳақиқат &quot;роҳ&quot; ё фазои гузариш байни ҷаҳони заминӣ ва замонӣ мебошад. Аз нигоҳи фавқуттабиӣ, худи айвон макони рӯҳ ҳисобида мешавад ва он байни ҳавлӣ ҳамчун рӯҳ ва ҳуҷра ҳамчун бадан сафар мекунад. [ Калимаҳо Гурехтанӣ ]

Айвон миёнарав аст ва ин миёнаравӣ пурра дар шакли дугонаи худ (аз се тараф пӯшида ва аз як тараф кушода ва ғайра) зоҳир мешавад. Ҳангоми аз берун ба дарун дидан, айвонро метавон ҳамчун муаррифӣ ва пеши фасад дид, зеро он одатан аз дигар нуқтаҳои фасад баландтар аст ва аввал намоён аст.

Одатан, даромадгоҳи ин хонаҳо бо айвон анҷом меёфт. Дар ҳарду тарафи айвон меҳмонхонаҳо мавҷуд буданд. Айвон ҳамчун меҳмонхона истифода мешуд, айвон асосан дар дохили хона сохта мешуд ва баъзан боми айвон аз се гунбаз иборат буд ва дар ҳарду тарафи даромадгоҳи айвон тирезаҳо низ буданд. Ин [[фазо]] одатан ба ҳавлии бино кушода мешуд. Бинои Имом-ал-Халил намунаи хуби ин аст. &lt;ref name=&quot;Khoueiry&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.architectureweek.com/2002/0306/culture_1-2.html|title=Lebanese Domestic Vernacular|author=Victor A. Khoueiry|date=6 March 2002|accessdate=2007-12-14}}&lt;/ref&gt;

== Айвон дар хонаҳои арабӣ ==
Ливон ( ''līwān'' ) истилоҳест, ки аз замонҳои қадим дар [[забони арабӣ]] барои ишора ба фазои дароз ва танг дар пеши толори асосии хона истифода мешавад, ки одатан ба беруни хона ва бино кушода аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.architectureweek.com/2002/0306/culture_1-2.html|title=Lebanese Domestic Vernacular|author=Victor A. Khoueiry|date=6 March 2002|accessdate=2007-12-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.smi.uib.no/eurames/gral.html|title=Research Group on the Architecture of the Levant|author=Groupe de recherche sur l'architecture au Levant (GRAL)|date=1998-09-19|publisher=European Association for Middle Eastern Studies (EURAMES)|accessdate=2007-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930153031/http://www.smi.uib.no/eurames/gral.html|archivedate=۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.molg.gov.ps/ecb/studies/architecture/arch.pdf|title=Establishing, Adoption, and Implementation of Energy Codes for Building: Architectural Styles Survey in Palestinian Territories|author=Mouhannad Hadid, Architect|date=August 2002|accessdate=2007-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060509043538/http://www.molg.gov.ps/ecb/studies/architecture/arch.pdf|archivedate=۹ مه ۲۰۰۶}}&lt;/ref&gt;

=== Мавқеият ===
Айвон одатан дар тарафи ҷанубии хонаҳои арабҳо дар минтақаи [[баҳри Миёназамин]] ҷойгир аст. Айвон фазои маҳдудест, ки бо се девор иҳота шудааст ва боми он се сутун бо расмҳо оро дода шудааст. Азбаски айвон ба самти шимол кушода аст, он барои истиқбол ва фароғати меҳмонон дар тобистон истифода мешавад. Айвон одатан дар нуқтаи баландтар аз хона, тақрибан аз 24 то 40 сантиметр аз фарш ҷойгир аст. Девори асосии айвон дорои меҳробест, ки бо гулҳо ва ҳайкалҳо ва дигар шаклҳои ороишӣ, ба монанди қолин ва гилемча, ки одатан дар рӯи айвон қолин мепӯшанд, пӯшонида шудааст. Дар баробари деворҳои айвон гулҳо ва сабзаҳои дигар низ буданд. Дар ҳарду тарафи айвон одатан ду ҳуҷраи монанд, симметрӣ ва мувофиқ мавҷуданд. Таърихи сохтани айвонҳо дар байни арабҳо 2000 сол пеш меравад. 

Одатан, даромадгоҳи ин хонаҳо бо айвон анҷом меёфт. Дар ҳарду тарафи айвон меҳмонхонаҳо мавҷуд буданд. Айвон ҳамчун меҳмонхона истифода мешуд, айвон асосан дар дохили хона сохта мешуд ва баъзан боми айвон аз се гунбаз иборат буд ва дар ҳарду тарафи даромадгоҳи айвон тирезаҳо низ буданд. Ин фазо одатан ба ҳавлии бино кушода мешуд. Бинои Имом-ал-Халил намунаи хуби ин аст. &lt;ref name=&quot;Khoueiry&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.architectureweek.com/2002/0306/culture_1-2.html|title=Lebanese Domestic Vernacular|author=Victor A. Khoueiry|date=6 March 2002|accessdate=2007-12-14}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFVictor_A._Khoueiry2002&quot;&gt;Victor A. Khoueiry (6 March 2002). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== Ҷусторҳои марбут ==

* Торма

== Пайванди беруна ==

* [http://www.iranicaonline.org/articles/ayvan-palace «Айван» дар Энсиклопедияи Эроника]

== Манобеъ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Викианбор-гурӯҳ|Iwans (architecture)}}&lt;templatestyles src=&quot;پانویس/styles.css&quot; /&gt;{{Эзоҳ|۲}}{{معماری ایرانی}}{{فضای ورودی در معماری سنتی ایران}}{{معماری اسلامی}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории асримиёнагӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Ашкониён]]</text>
      <sha1>eztcupg1rjkfb2sk2hef8tdwkutkoo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473819</id>
      <parentid>1473818</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1473819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10441" sha1="2vj6n7mcv04zrtfizjjb9jxz8xlg2ut" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Айвон}}
[[Акс:ArchOfCtesiphon.jpg|мини|«Айвони Мадаин» ё «[[Тоқи Кисро]]», машҳуртарин намунаи айвон дар меъмории Эрон]]
[[Акс:Santuario_de_Fátima_bint_Musa,_Qom,_Irán,_2016-09-19,_DD_14.jpg|мини|Айвони зиёрати Фотима Маъсума дар [[Қум]].]]
[[Акс:Khane_Amerian_iwan.jpg|мини|Айвони хонаи Амири дар Кошон]]
[[Акс:Details_of_the_arch_on_the_exterior_of_Humayun's_Tomb,_Delhi.jpg|мини|Айвони қабри Ҳумоюн дар [[Деҳлӣ]] .]]
Айвон аз давраҳои [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ]] ва Парф дар меъмории Эрон истифода мешуд ва бо роҳҳои гуногун сохта шудааст. Айвонҳо одатан аз як [[арк]] иборатанд, аз се тараф пӯшидаанд ва ба мезонин кушодаанд. Айвонҳо ҳамчун ҷойҳои вуруд ва баромад сохта мешаванд, дар ҳоле ки барои ҷараёни [[ҳаво]] кушодаанд, онҳо аз [[нур]]&lt;nowiki/&gt;и [[офтоб]] пешгирӣ мекунанд ва ҳамчун яке аз унсурҳои таркибӣ, он аҳамияти калон дорад ва ба бино барҷастагӣ ва шукӯҳ мебахшад. Айвон нуқтаи марказии ороиши гуногуни [[бино]], ба монанди сохтани [[Муқарнас|муқарнасҳо]] бо хиштчинӣ, [[Гачбурӣ|гаҷбурӣ]] ва сафолпӯшӣ мебошад. 

Айвонҳои зеботарин ва бошукӯҳтарин дар [[Масҷид|масҷидҳо]] ва биноҳои исломии Эрон ҷойгиранд ва айвонҳои эронӣ аксар вақт баланд ва мутаносиб бо бино буда, бо [[арк]]&lt;nowiki/&gt;ҳои хеле ҷолиб ва гуногунранг сохта шудаанд. 

Тибқи Энсиклопедияи Ироника, &quot;Айвон&quot;  «ایوان» [[истилоҳ]]&lt;nowiki/&gt;и [[Забони форсӣ|форсӣ]] аст, ки дар [[Забони арабӣ|забонҳои арабӣ]] ва [[Забони туркӣ|туркӣ]] низ истифода мешавад.

[[Эрон|Эрони]] Шарқӣ, бахусус [[Хуросони Бузург|Хуросон,]] ватани айвонҳост; ва айвонҳои калон аз [[Шоҳаншоҳии Ашконӣ]] дар [[Эрон]] боқӣ мондаанд. &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=لاله|first=هایده|date=2015-02-20|title=بررسی و تحلیل انتقادی فرضیه‌های خاستگاه ایوان|url=https://jarcs.ut.ac.ir/article_54173.html|journal=مطالعات باستان شناسی|volume=6|issue=2|pages=59–71|doi=10.22059/jarcs.2015.54173|issn=2251-9297}}&lt;/ref&gt;

Айвон яке аз [[Фазо|фазоҳои]] муҳимтарин дар меъмории Эрон буда, бештар дар [[Хона|хонаҳои]] [[Анъана|анъанавӣ]] дида мешавад. Он аз ҷиҳати шакл, макон ва андоза гуногун буда, вазифаҳои зиёде дорад. Масалан, шакли [[Сақф|сақфро]] баъзан Баҳорҳоб ва дар баъзе шаҳрҳо Маҳтоб меноманд. Навъи дигари онро бо [[Сутун|сутунҳои]] гуногун дар пеш ва баландии баробар ба [[Сақф|шифт]] ва паҳнои хурд равок меноманд. Айвон инчунин аз се тараф пӯшида ва аз як тараф кушода аст.

== Айвон дар хонаҳои анъанавӣ ==
Аз дарун ба берун, айвон кушодагии [[Фазо|фазои]] пӯшида ва чашми [[хона]] аст. Он ба боғи хурде рӯ ба рӯ мешавад, ки худ як шаҳраке аст ва бо чор гӯша ва [[об]] дар марказаш, он рамзи камолот аст. 

Айвон имконоти муайян ва маҳдуд кардани [[фазо]] ва дар ҳақиқат &quot;роҳ&quot; ё фазои гузариш байни ҷаҳони заминӣ ва замонӣ мебошад. Аз нигоҳи фавқуттабиӣ, худи айвон макони рӯҳ ҳисобида мешавад ва он байни ҳавлӣ ҳамчун рӯҳ ва ҳуҷра ҳамчун бадан сафар мекунад. 

Айвон миёнарав аст ва ин миёнаравӣ пурра дар шакли дугонаи худ (аз се тараф пӯшида ва аз як тараф кушода ва ғайра) зоҳир мешавад. Ҳангоми аз берун ба дарун дидан, айвонро метавон ҳамчун муаррифӣ ва пеши фасад дид, зеро он одатан аз дигар нуқтаҳои фасад баландтар аст ва аввал намоён аст.

Одатан, даромадгоҳи ин хонаҳо бо айвон анҷом меёфт. Дар ҳарду тарафи айвон меҳмонхонаҳо мавҷуд буданд. Айвон ҳамчун меҳмонхона истифода мешуд, айвон асосан дар дохили хона сохта мешуд ва баъзан боми айвон аз се гунбаз иборат буд ва дар ҳарду тарафи даромадгоҳи айвон тирезаҳо низ буданд. Ин [[фазо]] одатан ба ҳавлии бино кушода мешуд. Бинои Имом-ал-Халил намунаи хуби ин аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.architectureweek.com/2002/0306/culture_1-2.html|title=Lebanese Domestic Vernacular|author=Victor A. Khoueiry|date=6 March 2002|accessdate=2007-12-14}}&lt;/ref&gt;

== Айвон дар хонаҳои арабӣ ==
Ливон ( ''līwān'' ) истилоҳест, ки аз замонҳои қадим дар [[забони арабӣ]] барои ишора ба фазои дароз ва танг дар пеши толори асосии хона истифода мешавад, ки одатан ба беруни хона ва бино кушода аст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.architectureweek.com/2002/0306/culture_1-2.html|title=Lebanese Domestic Vernacular|author=Victor A. Khoueiry|date=6 March 2002|accessdate=2007-12-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.smi.uib.no/eurames/gral.html|title=Research Group on the Architecture of the Levant|author=Groupe de recherche sur l'architecture au Levant (GRAL)|date=1998-09-19|publisher=European Association for Middle Eastern Studies (EURAMES)|accessdate=2007-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930153031/http://www.smi.uib.no/eurames/gral.html|archivedate=۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.molg.gov.ps/ecb/studies/architecture/arch.pdf|title=Establishing, Adoption, and Implementation of Energy Codes for Building: Architectural Styles Survey in Palestinian Territories|author=Mouhannad Hadid, Architect|date=August 2002|accessdate=2007-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060509043538/http://www.molg.gov.ps/ecb/studies/architecture/arch.pdf|archivedate=۹ مه ۲۰۰۶}}&lt;/ref&gt;

=== Мавқеият ===
Айвон одатан дар тарафи ҷанубии хонаҳои [[арабҳо]] дар минтақаи [[баҳри Миёназамин]] ҷойгир аст. Айвон фазои маҳдудест, ки бо се девор иҳота шудааст ва боми он се сутун бо расмҳо оро дода шудааст. Азбаски айвон ба самти шимол кушода аст, он барои истиқбол ва фароғати меҳмонон дар тобистон истифода мешавад. Айвон одатан дар нуқтаи баландтар аз хона, тақрибан аз 24 то 40 сантиметр аз фарш ҷойгир аст. Девори асосии айвон дорои [[меҳроб|меҳробест]], ки бо гулҳо ва ҳайкалҳо ва дигар шаклҳои ороишӣ, ба монанди қолин ва гилемча, ки одатан дар рӯи айвон қолин мепӯшанд, пӯшонида шудааст. Дар баробари деворҳои айвон гулҳо ва сабзаҳои дигар низ буданд. Дар ҳарду тарафи айвон одатан ду ҳуҷраи монанд, симметрӣ ва мувофиқ мавҷуданд. Таърихи сохтани айвонҳо дар байни арабҳо 2000 сол пеш меравад. 

Одатан, даромадгоҳи ин хонаҳо бо айвон анҷом меёфт. Дар ҳарду тарафи айвон меҳмонхонаҳо мавҷуд буданд. Айвон ҳамчун меҳмонхона истифода мешуд, айвон асосан дар дохили хона сохта мешуд ва баъзан боми айвон аз се гунбаз иборат буд ва дар ҳарду тарафи даромадгоҳи айвон тирезаҳо низ буданд. Ин фазо одатан ба ҳавлии бино кушода мешуд. Бинои Имом-ал-Халил намунаи хуби ин аст. &lt;ref name=&quot;Khoueiry&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.architectureweek.com/2002/0306/culture_1-2.html|title=Lebanese Domestic Vernacular|author=Victor A. Khoueiry|date=6 March 2002|accessdate=2007-12-14}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFVictor_A._Khoueiry2002&quot;&gt;Victor A. Khoueiry (6 March 2002). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== Ҷусторҳои марбут ==

* Торма

== Пайванди беруна ==

* [http://www.iranicaonline.org/articles/ayvan-palace «Айван» дар Энсиклопедияи Эроника]

== Манобеъ ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Iwans (architecture)}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории асримиёнагӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Ашкониён]]</text>
      <sha1>2vj6n7mcv04zrtfizjjb9jxz8xlg2ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эливелто</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172916</id>
    <revision>
      <id>1473870</id>
      <parentid>1471891</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T09:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>https://toplyga.lt/zaidejas/elivelto-ribeiro-dantas</comment>
      <origin>1473870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4286" sha1="2sg932o1xy9bl8do2yn026567mr9j2z" xml:space="preserve">{{Варақаи футболбоз
 |embed = no
 |ном = Эливелто
 |акс = 
 |андозаи_акс = 200
 |alt = 
 |шарҳи_акс = 
 |номи_пурра = Эливелтон Рибейро&lt;br&gt;(Elivelton Ribeiro)
 |ном_ҳангоми_таваллуд = 
 |санаи_таваллуд = {{таърихи таваллуд ва син|1992|01|02|df=yes}}
 |макони_таваллуд = [[Оламбра]], [[Cан Пауло Cтате]], [[Бразилия]]&lt;ref group=қайд&gt;[[:en:Brazil|Brazil]], [[:en:São Paulo state|São Paulo state]], [[:en:Holambra|Holambra]]&lt;/ref&gt;
 |санаи_вафот = 
 |макони_вафот = 
 |қад = 170 cm
 |мавқеъ = {{afp|SR}}
 |бошгоҳи_кунунӣ = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]]
 |рақам = 

 |солҳо1 = 2011-2012
 |бошгоҳҳо1 = C.R. Flamengo[[:en:C.R. Flamengo|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо1 = ?
 |голҳо1 = ?
 |солҳо2 = 2012-2014
 |бошгоҳҳо2 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Империал Футебол Клубе|Империал]][[:en:Imperial Futebol Clube|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо2 = ?
 |голҳо2 = ?
 |солҳо3 = 2013
 |бошгоҳҳо3 = {{расми парчам|Бразилия}} [[Асосиасан Деспортива Кабофриенсе|Кабофриенсе]][[:en:Associação Desportiva Cabofriense|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо3 = ?
 |голҳо3 = ?
 |солҳо4 = 2014-2015
 |бошгоҳҳо4 = {{расми парчам|Литва}} [[Экранас (бошгоҳи футбол)|Экранас]][[:en:FK Ekranas|&lt;sup&gt;en&lt;/sup&gt;]]
 |баромадҳо4 = 34
 |голҳо4 = 13
 |солҳо5 = 2015 -
 |бошгоҳҳо5 = {{расми парчам|Литва}} [[Жалгирис (бошгоҳи футбол)|Жалгирис]]
 |баромадҳо5 = 56
 |голҳо5 = 20

 |солҳо6 = 20 -
 |бошгоҳҳо6 = [[]]
 |баромадҳо6 = 
 |голҳо6 = 

 |солҳо7 = 20 -
 |бошгоҳҳо7 = [[]]
 |баромадҳо7 = 
 |голҳо7 = 

 |солҳо8 = 20 -
 |бошгоҳҳо8 = [[]]
 |баромадҳо8 = 
 |голҳо8 = 

 |солҳо9 = 2020 - 2022
 |бошгоҳҳо9 = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]]
 |баромадҳо9 = 69
 |голҳо9 = 13

 |солҳо10 = 20 -
 |бошгоҳҳо10 = [[]]
 |баромадҳо10 = 
 |голҳо10 = 

 |солҳо11 = 20 -
 |бошгоҳҳо11 = [[]]
 |баромадҳо11 = 
 |голҳо11 = 

 |солҳо12 = 2025 -
 |бошгоҳҳо12 = {{расми парчам|Литва}} [[Паневежис (бошгоҳи футбол)|Паневежис]]
 |баромадҳо12 = 39
 |голҳо12 = 6

 |солҳои_умумӣ = 
 |баромадҳои_умумӣ = 
 |голҳои_умумӣ =

 |шаблонҳои_медал-title = 
 |шаблонҳои_медал = 
 |шаблонҳои_медал-expand = 
 |module = 
 |азнавсозии_бошгоҳ = 
 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = 
 }}
'''Эливелтон Рибейро''' ({{lang-pt|''Elivelton Ribeiro''}}; [[2 январ]]и [[1992]], [[Оламбра]], [[Cан Пауло Cтате]], [[Бразилия]]) —  футболбози [[Бразилия|бразилӣ]], {{afp|sr}}.&lt;ref&gt;[[:en:Elivelto|Elivelto]]&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|group=қайд|liststyle=lower-alpha}}
== Пайвандҳо ==
{{эзоҳ}}

__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 2 январ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1992]]
[[Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Flamengo]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Империал Футебол Клубе]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Деспортива Кабофриенсе]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Экранас]]
[[Гурӯҳ:Бозингарони БФ Žalgiris]]


{{Brazil-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>2sg932o1xy9bl8do2yn026567mr9j2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Диёрбоқир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238890</id>
    <revision>
      <id>1473869</id>
      <parentid>1380515</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T09:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31322-18</username>
        <id>130467</id>
      </contributor>
      <comment>اشتباهات اصلاح شد</comment>
      <origin>1473869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9111" sha1="1b5smnbx0ydkfcc5jfell52hosye0km" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом            = Шаҳр
 |тасвир           = City of Diyarbakır.jpg
 |кишвар           = Туркия
}}

'''Диёрбакр''' ({{Lang-tr|Diyarbakır}} аз {{lang-ar|ديار بكر}}) — [[шаҳр]] ва ноҳияи воқеъ дар ҷанубу шарқи [[Туркия]], дар дарёи [[Тигрис (дарё)|Тигр]]. Маркази маъмурии [[вилояти Диёрбакр]]. Пойтахти ғайрирасмии Курдистони Туркия.

== Ном ==
Пас аз футӯҳоти мусулмонон дар қарни ҳафтум, ин шаҳр ба номи Диёрбакр (маҳалли зиндагии [қабилаи] Бакр), бо ишора ба қаламрави [[Бану Бакр]] маъруф шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Suwaed|first=Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=P8yhCgAAQBAJ&amp;dq=diyarbakir+banu+bakr&amp;pg=PA45|title=Historical Dictionary of the Bedouins|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2015|isbn=978-1-4422-5451-0|pages=45|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|last=|first=|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=M. Bloom|editor-first=Jonathan|volume=2|location=|pages=|language=en|chapter=Diyarbakır|editor-last2=S. Blair|editor-first2=Sheila}}&lt;/ref&gt;. Қабилаи Бакр қаблан дар даврони ҷоҳилият дар шимоли Байнаннаҳрайн сокин шуда буданд. Дар қарни ҳафтум, дар замони хилофати Усмон ва таҳти ҳокимияти минтақаии Муъовия, ба бахше аз қабила дастур дода шуд то дар шимолтар дар сарзаминҳои наздики шаҳр сокин шаванд. Ин шаҳр баъдҳо ба далели деворҳои бозолти сиёҳаш ба номи туркии Kara-Amid (&quot;Омиди сиёҳ&quot;) низ шинохта шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lipiński|first=Edward|url=https://books.google.com/books?id=rrMKKtiBBI4C&amp;dq=kara+amid+black+amid+diyarbakir&amp;pg=PA136|title=The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion|date=2000|publisher=Peeters Publishers|isbn=978-90-429-0859-8|pages=136|language=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар ноябри 1937, Отатурк, раисиҷумҳури Туркия аз ин шаҳр боздид кард ва пас аз изҳори ибҳом дар решашиносии дақиқи номи Диёрбакр, дар декабри ҳамон сол дастур дод, ки номи онро ба Диёрбакир, ки ба маънои «сарзамини мис» аст тағйир диҳанд&lt;ref&gt;See [[Uğur Ümit Üngör|Üngör, Uğur]] (2011), ''The Making of Modern Turkey: Nation and State in Eastern Anatolia, 1913–1950''. Oxford: Oxford University Press, p. 244. {{ISBN|0-19-960360-X}}.&lt;/ref&gt;. Ва ин яке аз намунаҳои аввалияи раванди туркисозии ҷойномҳои ғайритуркӣ буд, ки дар он номҳои ҷуғрофиёи ғайритуркӣ (курдӣ, арманӣ, арабӣ, форсӣ ва ғайра) ба ҷойгузинҳои туркӣ тағйир ёфтанд&lt;ref&gt;{{cite book|last=Nişanyan|first=Sevan|url=https://www.worldcat.org/oclc/670108399|title=Adını unutan ülke : Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü|date=2010|publisher=Everest Yayınları|isbn=978-975-289-730-4|edition=1. basım|location=İstanbul|oclc=670108399}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/808419956|title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915|date=2012|others=Joost Jongerden, Jelle Verheij|isbn=978-90-04-23227-3|location=Leiden|oclc=808419956}}&lt;/ref&gt;.

Номи армании имрӯзии шаҳр {{Lang|hy|Տիգրանակերտ}} (Тигранакерт) аст&lt;ref name=&quot;Armenian Tigranakert&quot;&gt;[[Western Armenian]] pronunciation: ''Dikranagerd''; {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=Armenian Tigranakert/Diarbekir and Edessa/Urfa|publisher=Mazda Publishers|year=2006|isbn=978-1-56859-153-7|location=Costa Mesa, California|page=2|quote=The city that later generations of Armenians would call Dikranagerd was actually ancient Amid or Amida (now Diyarbekir or Diyarbakır), a great walled city with seventy-two towers...|author-link=Richard G. Hovannisian}}&lt;/ref&gt;. Дар забони курдӣ ба Омид&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Adem Avcıkıran|url=|title=Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî|date=2009|page=55|language=tr, ku|access-date=}}&lt;/ref&gt; ва дар суриёнӣ ба ܐܡܝܕ (Омед) маъруф аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sedra.bethmardutho.org/lexeme/get/16400|title=ܐܡܝܕ|first=J. Payne Smith (Mrs|last=Margoliouth)|publisher=Oxford: The Clarendon Press, 1903}}&lt;/ref&gt;.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии феълии шаҳр тахминан 920,366 нафар, асосан [[курдҳо]] (2013) мебошанд. Ба ғайр аз курдҳо, туркҳо, [[арабҳо]], арманиҳо, ассуриён дар ин шаҳр зиндагӣ мекунанд.
Аҳолии шаҳр хеле афзудааст ва ҳоло {{Шумора|1,732,396}} нафар (2018) аст.

== Иқлим ==
Диёрбакрдорои иқлими гарми баҳри Миёназамин аст ва дар тобистон ҳароратҳои хеле гарм ва хушк ва зимистонҳои сард ва нам дорад. Сардии моҳи январ 1,7&amp;nbsp;°C, гармтарин июл 31,1&amp;nbsp;°C мебошад. Ба ҳисоби миёна ҳар сол ба ҳисоби миёна 406 миллиметр бориш мешавад, ки танҳо 2 % он дар тобистон рост меояд. Бояд қайд кард, ки бо сабаби ҳавои хушктар, гармии тобистон назар ба минтақаҳои дорои ҳавои намноктар ба осонӣ таҳаммул карда мешавад.

Ёдгориҳои маъмултарини таърихӣ дар ДиёрбакрУлу Ҷомӣ (Масҷиди Бузург): дар асри VII. онро арабҳои ҳукумрон аз калисои куҳна барқарор карданд. Пас, дар асоси он, ки равияи [[суннӣ]] дини [[ислом]] аз 4 мазҳаби бузург иборат аст — [[Ҳанафӣ]], Ҳанбалӣ, Моликӣ ва Шофеъи, барои гузориши [[намоз]] (с) ба ҳар як мазҳаб як ҳуҷраи махсус ҷудо карда шуд, ки боиси ташаккули сохтори омехтаи бино, синтези гуногуни услубҳои меъморӣ мебошад. Илова ба ин иншоот дар асри XII Мадрасаи Зинҷирлӣ дар ин ҷобиноафрохтааст; дар он ҷо инчунин масҷидҳои садаи XV, Пайғамбар Ҷомӣ (Масҷиди Паёмбар), инчунин масҷидҳои Пошо-Хона ва Баҳром-Пошо мавҷуданд.

== Дин ==
Аксарияти аҳолии шаҳр пайравони мазҳаби [[суннӣ]] мебошанд. Мусалмонони алавиёӣ (Курдҳои-Заза), курдҳои язидӣ ва масеҳиён низ зиндагӣ мекунанд. Пеш аз куштори арманиҳо дар водии Тигранакерт, 11 калисои фаъоли арманӣ вуҷуд дошт, ки имрӯз танҳо як бинои маъбад боқӣ мондааст: Калисои Сурб Киракос&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fotex.biz/news/479/ |title=В Диярбакыре восстановлена армянская церковь |accessdate=2019-12-22 |archivedate=2015-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614185953/http://www.fotex.biz/news/479/ }}&lt;/ref&gt;. Дар ҷаласаи тантанавӣ 30 ноябри соли 2012 Католикоси Хонаи Бузург Киликии Арам I ҳузур доштанд. Католикҳо мӯъминонро ба сулҳу таҳаммулоти байни динҳо даъват мекарданд.

== Пайвандҳо ==
* [http://za7gorami.ru/f/diyarbakyr Дар бораи пайдоиш ва зиндагии Диёрбакир]
* [https://web.archive.org/web/20100410195459/http://www.diyarbakirspor.org/ Диёрбакир]
* [http://www.fotex.biz/countries/turkey/diyarbakir/ Хабарҳо ва суратҳо дар бораи] Диёрбакр{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191222075948/https://www.fotex.biz/countries/turkey/diyarbakir/ |date=2019-12-22 }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}
{{Шаҳрҳои Туркия}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои миллионери Туркия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Диёрбакр]]</text>
      <sha1>1b5smnbx0ydkfcc5jfell52hosye0km</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473873</id>
      <parentid>1473869</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T10:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31322-18</username>
        <id>130467</id>
      </contributor>
      <comment>دستور زبان اصلاح شد</comment>
      <origin>1473873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9109" sha1="299rx062b075fmsm5wet04vw8820cyh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом            = Шаҳр
 |тасвир           = City of Diyarbakır.jpg
 |кишвар           = Туркия
}}

'''Диёрбакр''' ({{Lang-tr|Diyarbakır}} аз {{lang-ar|ديار بكر}}) — [[шаҳр]] ва ноҳияи воқеъ дар ҷанубу шарқи [[Туркия]], дар рӯди [[Даҷла (дарё)|Даҷла]]. Маркази маъмурии [[вилояти Диёрбакр]]. Пойтахти ғайрирасмии Курдистони Туркия.

== Ном ==
Пас аз футӯҳоти мусулмонон дар қарни ҳафтум, ин шаҳр ба номи Диёрбакр (маҳалли зиндагии [қабилаи] Бакр), бо ишора ба қаламрави [[Бану Бакр]] маъруф шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Suwaed|first=Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=P8yhCgAAQBAJ&amp;dq=diyarbakir+banu+bakr&amp;pg=PA45|title=Historical Dictionary of the Bedouins|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2015|isbn=978-1-4422-5451-0|pages=45|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|last=|first=|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=M. Bloom|editor-first=Jonathan|volume=2|location=|pages=|language=en|chapter=Diyarbakır|editor-last2=S. Blair|editor-first2=Sheila}}&lt;/ref&gt;. Қабилаи Бакр қаблан дар даврони ҷоҳилият дар шимоли Байнаннаҳрайн сокин шуда буданд. Дар қарни ҳафтум, дар замони хилофати Усмон ва таҳти ҳокимияти минтақаии Муъовия, ба бахше аз қабила дастур дода шуд то дар шимолтар дар сарзаминҳои наздики шаҳр сокин шаванд. Ин шаҳр баъдҳо ба далели деворҳои бозолти сиёҳаш ба номи туркии Kara-Amid (&quot;Омиди сиёҳ&quot;) низ шинохта шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lipiński|first=Edward|url=https://books.google.com/books?id=rrMKKtiBBI4C&amp;dq=kara+amid+black+amid+diyarbakir&amp;pg=PA136|title=The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion|date=2000|publisher=Peeters Publishers|isbn=978-90-429-0859-8|pages=136|language=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар ноябри 1937, Отатурк, раисиҷумҳури Туркия аз ин шаҳр боздид кард ва пас аз изҳори ибҳом дар решашиносии дақиқи номи Диёрбакр, дар декабри ҳамон сол дастур дод, ки номи онро ба Диёрбакир, ки ба маънои «сарзамини мис» аст тағйир диҳанд&lt;ref&gt;See [[Uğur Ümit Üngör|Üngör, Uğur]] (2011), ''The Making of Modern Turkey: Nation and State in Eastern Anatolia, 1913–1950''. Oxford: Oxford University Press, p. 244. {{ISBN|0-19-960360-X}}.&lt;/ref&gt;. Ва ин яке аз намунаҳои аввалияи раванди туркисозии ҷойномҳои ғайритуркӣ буд, ки дар он номҳои ҷуғрофиёи ғайритуркӣ (курдӣ, арманӣ, арабӣ, форсӣ ва ғайра) ба ҷойгузинҳои туркӣ тағйир ёфтанд&lt;ref&gt;{{cite book|last=Nişanyan|first=Sevan|url=https://www.worldcat.org/oclc/670108399|title=Adını unutan ülke : Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü|date=2010|publisher=Everest Yayınları|isbn=978-975-289-730-4|edition=1. basım|location=İstanbul|oclc=670108399}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/808419956|title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915|date=2012|others=Joost Jongerden, Jelle Verheij|isbn=978-90-04-23227-3|location=Leiden|oclc=808419956}}&lt;/ref&gt;.

Номи армании имрӯзии шаҳр {{Lang|hy|Տիգրանակերտ}} (Тигранакерт) аст&lt;ref name=&quot;Armenian Tigranakert&quot;&gt;[[Western Armenian]] pronunciation: ''Dikranagerd''; {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=Armenian Tigranakert/Diarbekir and Edessa/Urfa|publisher=Mazda Publishers|year=2006|isbn=978-1-56859-153-7|location=Costa Mesa, California|page=2|quote=The city that later generations of Armenians would call Dikranagerd was actually ancient Amid or Amida (now Diyarbekir or Diyarbakır), a great walled city with seventy-two towers...|author-link=Richard G. Hovannisian}}&lt;/ref&gt;. Дар забони курдӣ ба Омид&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Adem Avcıkıran|url=|title=Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî|date=2009|page=55|language=tr, ku|access-date=}}&lt;/ref&gt; ва дар суриёнӣ ба ܐܡܝܕ (Омед) маъруф аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sedra.bethmardutho.org/lexeme/get/16400|title=ܐܡܝܕ|first=J. Payne Smith (Mrs|last=Margoliouth)|publisher=Oxford: The Clarendon Press, 1903}}&lt;/ref&gt;.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии феълии шаҳр тахминан 920,366 нафар, асосан [[курдҳо]] (2013) мебошанд. Ба ғайр аз курдҳо, туркҳо, [[арабҳо]], арманиҳо, ассуриён дар ин шаҳр зиндагӣ мекунанд.
Аҳолии шаҳр хеле афзудааст ва ҳоло {{Шумора|1,732,396}} нафар (2018) аст.

== Иқлим ==
Диёрбакрдорои иқлими гарми баҳри Миёназамин аст ва дар тобистон ҳароратҳои хеле гарм ва хушк ва зимистонҳои сард ва нам дорад. Сардии моҳи январ 1,7&amp;nbsp;°C, гармтарин июл 31,1&amp;nbsp;°C мебошад. Ба ҳисоби миёна ҳар сол ба ҳисоби миёна 406 миллиметр бориш мешавад, ки танҳо 2 % он дар тобистон рост меояд. Бояд қайд кард, ки бо сабаби ҳавои хушктар, гармии тобистон назар ба минтақаҳои дорои ҳавои намноктар ба осонӣ таҳаммул карда мешавад.

Ёдгориҳои маъмултарини таърихӣ дар ДиёрбакрУлу Ҷомӣ (Масҷиди Бузург): дар асри VII. онро арабҳои ҳукумрон аз калисои куҳна барқарор карданд. Пас, дар асоси он, ки равияи [[суннӣ]] дини [[ислом]] аз 4 мазҳаби бузург иборат аст — [[Ҳанафӣ]], Ҳанбалӣ, Моликӣ ва Шофеъи, барои гузориши [[намоз]] (с) ба ҳар як мазҳаб як ҳуҷраи махсус ҷудо карда шуд, ки боиси ташаккули сохтори омехтаи бино, синтези гуногуни услубҳои меъморӣ мебошад. Илова ба ин иншоот дар асри XII Мадрасаи Зинҷирлӣ дар ин ҷобиноафрохтааст; дар он ҷо инчунин масҷидҳои садаи XV, Пайғамбар Ҷомӣ (Масҷиди Паёмбар), инчунин масҷидҳои Пошо-Хона ва Баҳром-Пошо мавҷуданд.

== Дин ==
Аксарияти аҳолии шаҳр пайравони мазҳаби [[суннӣ]] мебошанд. Мусалмонони алавиёӣ (Курдҳои-Заза), курдҳои язидӣ ва масеҳиён низ зиндагӣ мекунанд. Пеш аз куштори арманиҳо дар водии Тигранакерт, 11 калисои фаъоли арманӣ вуҷуд дошт, ки имрӯз танҳо як бинои маъбад боқӣ мондааст: Калисои Сурб Киракос&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fotex.biz/news/479/ |title=В Диярбакыре восстановлена армянская церковь |accessdate=2019-12-22 |archivedate=2015-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614185953/http://www.fotex.biz/news/479/ }}&lt;/ref&gt;. Дар ҷаласаи тантанавӣ 30 ноябри соли 2012 Католикоси Хонаи Бузург Киликии Арам I ҳузур доштанд. Католикҳо мӯъминонро ба сулҳу таҳаммулоти байни динҳо даъват мекарданд.

== Пайвандҳо ==
* [http://za7gorami.ru/f/diyarbakyr Дар бораи пайдоиш ва зиндагии Диёрбакир]
* [https://web.archive.org/web/20100410195459/http://www.diyarbakirspor.org/ Диёрбакир]
* [http://www.fotex.biz/countries/turkey/diyarbakir/ Хабарҳо ва суратҳо дар бораи] Диёрбакр{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191222075948/https://www.fotex.biz/countries/turkey/diyarbakir/ |date=2019-12-22 }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}
{{Шаҳрҳои Туркия}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои миллионери Туркия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Диёрбакр]]</text>
      <sha1>299rx062b075fmsm5wet04vw8820cyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473874</id>
      <parentid>1473873</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T10:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31322-18</username>
        <id>130467</id>
      </contributor>
      <comment>پیوندهایی افزوده‌شد</comment>
      <origin>1473874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9098" sha1="o9mlgvlzxka5o75ytrwgixmi9gkolqe" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом            = Шаҳр
 |тасвир           = City of Diyarbakır.jpg
 |кишвар           = Туркия
}}

'''Диёрбакр''' ({{Lang-tr|Diyarbakır}} аз {{lang-ar|ديار بكر}}) — [[шаҳр]] ва ноҳияи воқеъ дар ҷанубу шарқи [[Туркия]], дар рӯди [[Даҷла|Даҷла]]. Маркази маъмурии [[вилояти Диёрбакр]]. Пойтахти ғайрирасмии Курдистони Туркия.

== Ном ==
Пас аз футӯҳоти мусулмонон дар қарни ҳафтум, ин шаҳр ба номи Диёрбакр (маҳалли зиндагии [қабилаи] Бакр), бо ишора ба қаламрави [[Бану Бакр]] маъруф шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Suwaed|first=Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=P8yhCgAAQBAJ&amp;dq=diyarbakir+banu+bakr&amp;pg=PA45|title=Historical Dictionary of the Bedouins|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2015|isbn=978-1-4422-5451-0|pages=45|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite book|last=|first=|title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=9780195309911|editor-last=M. Bloom|editor-first=Jonathan|volume=2|location=|pages=|language=en|chapter=Diyarbakır|editor-last2=S. Blair|editor-first2=Sheila}}&lt;/ref&gt;. Қабилаи Бакр қаблан дар даврони ҷоҳилият дар шимоли Байнаннаҳрайн сокин шуда буданд. Дар қарни ҳафтум, дар замони хилофати Усмон ва таҳти ҳокимияти минтақаии Муъовия, ба бахше аз қабила дастур дода шуд то дар шимолтар дар сарзаминҳои наздики шаҳр сокин шаванд. Ин шаҳр баъдҳо ба далели деворҳои бозолти сиёҳаш ба номи туркии Kara-Amid (&quot;Омиди сиёҳ&quot;) низ шинохта шуд&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lipiński|first=Edward|url=https://books.google.com/books?id=rrMKKtiBBI4C&amp;dq=kara+amid+black+amid+diyarbakir&amp;pg=PA136|title=The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion|date=2000|publisher=Peeters Publishers|isbn=978-90-429-0859-8|pages=136|language=en}}&lt;/ref&gt;.

Дар ноябри 1937, Отатурк, раисиҷумҳури Туркия аз ин шаҳр боздид кард ва пас аз изҳори ибҳом дар решашиносии дақиқи номи Диёрбакр, дар декабри ҳамон сол дастур дод, ки номи онро ба Диёрбакир, ки ба маънои «сарзамини мис» аст тағйир диҳанд&lt;ref&gt;See [[Uğur Ümit Üngör|Üngör, Uğur]] (2011), ''The Making of Modern Turkey: Nation and State in Eastern Anatolia, 1913–1950''. Oxford: Oxford University Press, p. 244. {{ISBN|0-19-960360-X}}.&lt;/ref&gt;. Ва ин яке аз намунаҳои аввалияи раванди туркисозии ҷойномҳои ғайритуркӣ буд, ки дар он номҳои ҷуғрофиёи ғайритуркӣ (курдӣ, арманӣ, арабӣ, форсӣ ва ғайра) ба ҷойгузинҳои туркӣ тағйир ёфтанд&lt;ref&gt;{{cite book|last=Nişanyan|first=Sevan|url=https://www.worldcat.org/oclc/670108399|title=Adını unutan ülke : Türkiye'de adı değiştirilen yerler sözlüğü|date=2010|publisher=Everest Yayınları|isbn=978-975-289-730-4|edition=1. basım|location=İstanbul|oclc=670108399}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/808419956|title=Social relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915|date=2012|others=Joost Jongerden, Jelle Verheij|isbn=978-90-04-23227-3|location=Leiden|oclc=808419956}}&lt;/ref&gt;.

Номи армании имрӯзии шаҳр {{Lang|hy|Տիգրանակերտ}} (Тигранакерт) аст&lt;ref name=&quot;Armenian Tigranakert&quot;&gt;[[Western Armenian]] pronunciation: ''Dikranagerd''; {{cite book|last=Hovannisian|first=Richard G.|title=Armenian Tigranakert/Diarbekir and Edessa/Urfa|publisher=Mazda Publishers|year=2006|isbn=978-1-56859-153-7|location=Costa Mesa, California|page=2|quote=The city that later generations of Armenians would call Dikranagerd was actually ancient Amid or Amida (now Diyarbekir or Diyarbakır), a great walled city with seventy-two towers...|author-link=Richard G. Hovannisian}}&lt;/ref&gt;. Дар забони курдӣ ба Омид&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Adem Avcıkıran|url=|title=Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî|date=2009|page=55|language=tr, ku|access-date=}}&lt;/ref&gt; ва дар суриёнӣ ба ܐܡܝܕ (Омед) маъруф аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sedra.bethmardutho.org/lexeme/get/16400|title=ܐܡܝܕ|first=J. Payne Smith (Mrs|last=Margoliouth)|publisher=Oxford: The Clarendon Press, 1903}}&lt;/ref&gt;.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии феълии шаҳр тахминан 920,366 нафар, асосан [[курдҳо]] (2013) мебошанд. Ба ғайр аз курдҳо, туркҳо, [[арабҳо]], арманиҳо, ассуриён дар ин шаҳр зиндагӣ мекунанд.
Аҳолии шаҳр хеле афзудааст ва ҳоло {{Шумора|1,732,396}} нафар (2018) аст.

== Иқлим ==
Диёрбакрдорои иқлими гарми баҳри Миёназамин аст ва дар тобистон ҳароратҳои хеле гарм ва хушк ва зимистонҳои сард ва нам дорад. Сардии моҳи январ 1,7&amp;nbsp;°C, гармтарин июл 31,1&amp;nbsp;°C мебошад. Ба ҳисоби миёна ҳар сол ба ҳисоби миёна 406 миллиметр бориш мешавад, ки танҳо 2 % он дар тобистон рост меояд. Бояд қайд кард, ки бо сабаби ҳавои хушктар, гармии тобистон назар ба минтақаҳои дорои ҳавои намноктар ба осонӣ таҳаммул карда мешавад.

Ёдгориҳои маъмултарини таърихӣ дар ДиёрбакрУлу Ҷомӣ (Масҷиди Бузург): дар асри VII. онро арабҳои ҳукумрон аз калисои куҳна барқарор карданд. Пас, дар асоси он, ки равияи [[суннӣ]] дини [[ислом]] аз 4 мазҳаби бузург иборат аст — [[Ҳанафӣ]], Ҳанбалӣ, Моликӣ ва Шофеъи, барои гузориши [[намоз]] (с) ба ҳар як мазҳаб як ҳуҷраи махсус ҷудо карда шуд, ки боиси ташаккули сохтори омехтаи бино, синтези гуногуни услубҳои меъморӣ мебошад. Илова ба ин иншоот дар асри XII Мадрасаи Зинҷирлӣ дар ин ҷобиноафрохтааст; дар он ҷо инчунин масҷидҳои садаи XV, Пайғамбар Ҷомӣ (Масҷиди Паёмбар), инчунин масҷидҳои Пошо-Хона ва Баҳром-Пошо мавҷуданд.

== Дин ==
Аксарияти аҳолии шаҳр пайравони мазҳаби [[суннӣ]] мебошанд. Мусалмонони алавиёӣ (Курдҳои-Заза), курдҳои язидӣ ва масеҳиён низ зиндагӣ мекунанд. Пеш аз куштори арманиҳо дар водии Тигранакерт, 11 калисои фаъоли арманӣ вуҷуд дошт, ки имрӯз танҳо як бинои маъбад боқӣ мондааст: Калисои Сурб Киракос&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fotex.biz/news/479/ |title=В Диярбакыре восстановлена армянская церковь |accessdate=2019-12-22 |archivedate=2015-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614185953/http://www.fotex.biz/news/479/ }}&lt;/ref&gt;. Дар ҷаласаи тантанавӣ 30 ноябри соли 2012 Католикоси Хонаи Бузург Киликии Арам I ҳузур доштанд. Католикҳо мӯъминонро ба сулҳу таҳаммулоти байни динҳо даъват мекарданд.

== Пайвандҳо ==
* [http://za7gorami.ru/f/diyarbakyr Дар бораи пайдоиш ва зиндагии Диёрбакир]
* [https://web.archive.org/web/20100410195459/http://www.diyarbakirspor.org/ Диёрбакир]
* [http://www.fotex.biz/countries/turkey/diyarbakir/ Хабарҳо ва суратҳо дар бораи] Диёрбакр{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20191222075948/https://www.fotex.biz/countries/turkey/diyarbakir/ |date=2019-12-22 }}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{Authority control}}
{{Шаҳрҳои Туркия}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои миллионери Туркия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Диёрбакр]]</text>
      <sha1>o9mlgvlzxka5o75ytrwgixmi9gkolqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лутфия Иматова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274802</id>
    <revision>
      <id>1473861</id>
      <parentid>1377567</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6992" sha1="egw4rnxfpc009rec2bygfqlou8f1qkr" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Лутфия Иматова
 |номи аслӣ        = Иматова Лутфия Маҳмадуллоевна
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд   = 8.10.1966
 |зодгоҳ           = {{Зодгоҳ|Душанбе|шаҳри Душанбе}}, [[ҶШС Тоҷикистон]]
 |таърихи даргузашт       = 
 |шаҳрвандӣ        = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}}
 |маҳалли даргузашт     = 
 |фазои илмӣ       = [[педагогика]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои педагогика}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер       = [[Институти давлатии педагогии Душанбе]]
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |ҷоизаҳо          = [[Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Лутфия Иматова''' (Иматова Лутфия Маҳмадуллоевна; [[8 октябр]]и [[1966]], [[Душанбе]], [[ҶШС Тоҷикистон]]) — [[омӯзгор]], доктори илмҳои педагогӣ, профессор.

== Зиндагинома ==
Иматова Лутфия Маҳмадуллоевна 8 октябри соли 1966 дар шаҳри Душанбе ба дунё омада, соли 1983 мактаби миёнаи № 11-и шаҳри Душанберо хатм намудааст. Соли 1987 факултети педагогикаи Институти давлатии педагогии ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм кардааст.

== Фаъолияти корӣ ==
Дар солҳои 1987—1993 ба ҳайси ассистенти кафедраи психологияи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин фаъолият намудааст. Солҳои 1993—2012 ба ҳайси ходими илмӣ, мудири шуъбаи омӯзиши таълиму тарбия дар муассисаҳои томактабӣ ва синфҳои ибтидоии Пажӯҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон адои вазифа намудааст. Баъдан солҳои 2012—2014 ба вазифаи муовини директор оид ба илми муассисаи мазкур таъйин гардидааст. Соли 2014 ба ҳайси мушовири Фонди шарикии глобалӣ дар соҳаи маорифи Вазорати маорифи ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул шуда, аз моҳи апрели соли 2015 ба вазифаи сармутахассиси раёсати таҳсилоти томактабӣ ва миёнаи умумии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз феврали соли 2017 то январи 2020 ҳамчун мудири кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистонба номи С. Айнӣ кор кардаст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=716&amp;Itemid=283&amp;lang=ru|title=Мудири  кафедраи педагогикаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон|author=|website=www.tgpu.tj|date=|publisher=|accessdate=2020-02-03|archivedate=2020-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200922041217/https://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=716&amp;Itemid=283&amp;lang=ru}}&lt;/ref&gt;.

Лутфия Иматова 31 январи 2020 ба ҳайси директори Пажӯҳишгоҳи рушди маориф ба номи Абдураҳмони Ҷомии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон таъйин гардидааст.

== Фаъолияти илмӣ ==
Лутфия Иматова соли 2000 аспирантураи Академияи таҳсилоти Тоҷикистонро хатм намуда, рисолаи номзадиро роҷеъ ба «Инкишофи нутқи мураттаби кӯдакони синни калони томактабӣ мавриди шиносоӣ бо адабиёти бадеӣ» дифоъ намудааст. Пас аз хатми докторантура, соли 2013 рисолаи докториро дар мавзӯи «Асосҳои назариявии бароҳмонии раванди муттасилӣ дар таҳсилоти кӯдакони синни калони томактабӣ ва ибтидоӣ дар ҷанбаи инкишофи нутқ» бомуваффакият дифоъ намуда, сазовори унвони доктори илмҳои педагогӣ гардидааст. Соли 2014 ба Иматова Лутфия унвони илмии дотсент дода шудааст.

Зери роҳбарии Иматова Лутфия аспирантон ва магистрҳо рисолаҳои номзадӣ ҳимоя намудаанд.

Иматова Лутфия узви шурои диссертатсионии Академияи таҳсилоти Тоҷикистон, узви гурӯҳи ҳамоҳангсозии барнома ва китобҳои дарсии таълими ибтидоӣ ва тарбияи томактабии Шӯрои миллии таҳсилоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Муаллифи 5 барномаи таълимию тарбиявӣ ва 8 дастури методӣ буда, беш аз 50 мақолаҳои илмию методиро дар рӯзномаю маҷалла ва маҷмӯи конференсияҳои сатҳи ҷумҳурӣ ва берун аз ҷумҳурӣ чоп намудааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо нишони Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2012) ва ифтихорномаҳои Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон, Академияи таҳсилоти Тоҷикистон ва Пажӯҳишгоҳи рушди маориф қадр шудааст.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Иматова |8|муаллиф= А. Нуров }}


[[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>egw4rnxfpc009rec2bygfqlou8f1qkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имбеф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288722</id>
    <revision>
      <id>1473862</id>
      <parentid>1301272</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4327" sha1="21jhm4um07y9y48v81kfjf5ukyu3xri" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Имбеф
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Вилояти Суғд
 |минтақа дар ҷадвал      = Вилояти Суғд {{!}} Суғд 
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Кӯҳистони Масчо
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Кӯҳистони Масчо{{!}} Кӯҳистони Масчо
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Иван-Тоҷик
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 301
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = +5
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3479
 |нишонаи почта           = 735520
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ02
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Имбеф''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Иван-Тоҷик]]и [[ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]. Аз Имбеф то маркази ҷамоат 30 км, то маркази ноҳия 38 км. Аҳолиаш 313 нафар ([[2018]]).

== Таърих ==
Аҳолии деҳа солҳои 50 асри 20 бо мақсади обод кардани дашти [[Дилварзин]] ба н. Мастчоҳ муҳоҷир карда шуданд ва деҳа камодам монда буд. Солҳои 1960–70 як қисми аҳолӣ бо мақсади рушди чорводорӣ ба деҳа баргаштанд. 

== Иқтисод ==
Деҳа масҷиди панҷвақта, нуқтаи савдои хусусӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Ронҷ идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва картошкапарварӣ. Дар ҳудуди деҳа 19 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Заминҳо аз чашмасорони доманкӯҳҳо ва дарёчаи Исхайрӯд обёрӣ мешаванд. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{ЭМТ|Имбеф|8|муаллиф=}}&lt;/ref&gt;

== Шахсиятҳои шинохта ==
Номзади илмҳои филологӣ [[Шодӣ Шокирзода]] дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

{{Тоҷикистон-нопурра}}
{{ноҳияи Кӯҳистони Масчо}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Иван-Тоҷик]]</text>
      <sha1>21jhm4um07y9y48v81kfjf5ukyu3xri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473863</id>
      <parentid>1473862</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4329" sha1="gd35sxbm6kmyo2a20oncz2gmm3ztoiw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Имбеф
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Вилояти Суғд
 |минтақа дар ҷадвал      = Вилояти Суғд {{!}} Суғд 
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Кӯҳистони Масчо
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Кӯҳистони Масчо{{!}} Кӯҳистони Масчо
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Иван-Тоҷик
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 301
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2017
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = +5
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 3479
 |нишонаи почта           = 735520
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ02
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Имбеф''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Иван-Тоҷик]]и [[ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]. Аз Имбеф то маркази ҷамоат 30 км, то маркази ноҳия 38 км. Аҳолиаш 313 нафар ([[2018]]).

== Таърих ==
Аҳолии деҳа солҳои 50 асри 20 бо мақсади обод кардани дашти [[Дилварзин]] ба н. Мастчоҳ муҳоҷир карда шуданд ва деҳа камодам монда буд. Солҳои 1960–70 як қисми аҳолӣ бо мақсади рушди чорводорӣ ба деҳа баргаштанд. 

== Иқтисод ==
Деҳа масҷиди панҷвақта, нуқтаи савдои хусусӣ ва муассисаи таҳсилоти умумии асосӣ дорад. Талабагон таҳсилро дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии деҳаи Ронҷ идома медиҳанд. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: чорводорӣ ва картошкапарварӣ. Дар ҳудуди деҳа 19 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Заминҳо аз чашмасорони доманкӯҳҳо ва дарёчаи Исхайрӯд обёрӣ мешаванд. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{ЭМТ|Имбеф|8|муаллиф=}}&lt;/ref&gt;

== Шахсиятҳои шинохта ==
Номзади илмҳои филологӣ [[Шодӣ Шокирзода]] дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Имбеф |8|муаллиф= }}
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2

{{ноҳияи Кӯҳистони Масчо}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Иван-Тоҷик]]</text>
      <sha1>gd35sxbm6kmyo2a20oncz2gmm3ztoiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илҳомия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303214</id>
    <revision>
      <id>1473855</id>
      <parentid>1324959</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T07:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="846" sha1="glv7zvp81ee8hzacnuhn5wm9qszq24u" xml:space="preserve">'''Илҳомия''' ({{lang-ar|الهامیه}}) — равияи диние, ки пайравонаш зоҳири динро ҳиҷоб ва ботини онро асл шумурда, ба ҷои омӯхтани қуръону шариат мунтазири ҷазбаву илҳом аз олами ғайбанд. Азбаски тибқи таълимоти илҳомия омӯхтани [[қуръон]]у илмҳои [[дин]]ӣ ва амал кардан аз рӯи қонунҳои шаръӣ нолозим аст, уламои дин онро аз ислом надонистаанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Илҳомия |8|муаллиф= ш. Холисов }}

[[Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Мазоҳиби исломӣ аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>glv7zvp81ee8hzacnuhn5wm9qszq24u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фараҳноз Шарафова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319671</id>
    <revision>
      <id>1473882</id>
      <parentid>1473717</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T11:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Farida Fari</username>
        <id>126406</id>
      </contributor>
      <comment>Якчанд манбаъ илова карда шуданд.</comment>
      <origin>1473882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5869" sha1="g4hf1h55z8s9l8rkj3sgb5zke8jw6fp" xml:space="preserve">{{hangon|Мақола бо манбаъҳои муътамад (Pressa.tj, Телевизиони Душанбе) комилан такмил дода шуд. Лутфан ҳазф накунед.}}

{{Ҳазф|1=Оё танҳо як мусоҳиба аҳамиятнокиро нишон медиҳад? [[Корбар:Bikar|Bikar]] ([[Баҳси корбар:Bikar|баҳс]]) 13:04, 12 май 2026 (UTC)}}
{{Мусиқидон
 |ном     = Фараҳноз Шарафова
 |номи аслӣ            = Фараҳноз Шарафова 
 |тасвир         = Фараҳноз Шарафова.jpg
 |бар            = 
 |тавсифи тасвир = 
 |таърихи таваллуд = 01.01.2003
 |зодгоҳ         = {{зодгоҳ|ноҳияи Восеъ}}, [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]
 |маҳалли марг =
 |мамлакат       = {{Парчам|Тоҷикистон}}
 |касб           = [[овозхон]]
 |сабк           = 
 |номи мустаъор  = 
}}

'''Фараҳноз Шарафова''' (тав. [[1 январ]]и [[2003]]; [[ноҳияи Восеъ]], [[Хатлон]], [[Тоҷикистон]]) — [[овозхон]]и [[Тоҷикистон|тоҷик]].&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=FHn_jLQEfNM Фарахноз ( МЕДОНИ Ё НЕ ) - ДУРУГГУЙИ ФАРАХНОЗ ОШКОР ШУД]. Youtube. (ҷ. тоҷикӣ). — 2026.&lt;/ref&gt;

== Зиндагинома ==
'''Фараҳноз''' 1 январи соли 2003 дар оилаи соҳибкор таваллуд шудааст. Ӯ дар оила ягона духтар буда, се бародар дорад.

Хешовандони модарии Фараҳноз санъаткор мебошанд ва ин сабаби ба ҳунар рӯ овардани
ӯ шудааст. Фараҳноз баъди хатми синфи 9 ба коллеҷи санъати ба номи [[Акашариф Ҷураев]] дохил шуд, аммо пас аз як соли таҳсил онро тарк кард. Фараҳноз соҳаи тиббро дӯст медорад ва пас аз тарки таҳсил ҳуҷҷатҳояшро ба коллеҷи тиббӣ супурда онҷоро хатм кардааст. &lt;ref&gt;{{Cite web |title= Фараҳноз Шарафова: «Дар мактаб фақат ҷӯра доштам…» |url= https://pressa.tj/fara%D2%B3noz-sharafova-dar-maktab-fa%D2%9Bat-%D2%B7%D3%AFra-doshtam/ |website= Pressa.tj |access-date= 2026-05-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=H5UtGyOyuFw Ногуфтахо Фарахноз Шарафова]. ORZU ISO Youtube. (ҷ. тоҷикӣ). — 2026.&lt;/ref&gt;

Сабаби ба саҳна ворид шудани ӯ ин дӯсти ӯ Парвиз, ки ҳоло продюсераш мебошад аст.
Бародаронаш ба касби интихобнамудаи хоҳарашон розӣ набуданд аммо дар охир пас аз иштирок дар барномаи телевизионии «'''Парвин'''», дигар зид набаромаданд. Баъдтар ӯ маълумоти мусиқӣ низ гирифт.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=g8ERIybxPXk&amp;t=2878s Навори видеоӣ: Шоми Дидор бо Фараҳноз Шарафова]. Телевизиони Душанбе. (ҷ. тоҷикӣ). — 2026.&lt;/ref&gt;

Ҳоло Фараҳноз яке аз беҳтарин овозхонҳои [[Тоҷикистон]] ба ҳисоб меравад. Бо вуҷуди ҷавонии худ, ӯ ҳам дар шоу-бизнеси тоҷик ва ҳам дар шабакаҳои иҷтимоӣ машҳур ва таъсиргузор шудааст.

Шӯҳрат ва овози Фараҳноз берун аз марзҳои кишвар паҳн шуда, ӯро на танҳо дар [[Осиёи Марказӣ]], балки дар якчанд кишварҳои [[Қафқоз]] низ маҳбуб гардонидааст. Илова бар кишвари худаш, консертҳои ӯ дар [[Русия]] ва [[Австралия]] низ баргузор шудаанд.
&lt;ref&gt;{{Cite web |title= Фараҳноз Шарафова дар Австралия консерт медиҳад |url= https://pressa.tj/fara%D2%B3noz-sharafova-dar-avstraliya-konsert-medi%D2%B3ad/ |website= Pressa.tj |access-date= 2026-05-22}}&lt;/ref&gt;

== Ҳаёти шахсӣ ==
'''Фараҳноз Шарафова''' соли 2024 оиладор шудааст ва соҳиби як духтар аст.

== Сурудҳо ==
* Куҷоӣ
* Дӯстат дорам
* То кай
* Кӯлобибача
* Биё
* Қаҳрӣ накун
* Адреста намедонам
* Меравам
* Ёвонибача
* Нест ошиқ
* Ишқи ту
* Чорбоғи боло
* Азизтарин
* Нашавед мунтазирам
* Ту ҳамонӣ
* Рақами 2
* Саршӯён
* Анор анор
* Нозам
* Нало кун булбул
* Хабибӣ
* Хоҳарум
* Камар борик
* Худо бувад
* Каҷкуло
* Нагӯ нагӯ
* Нашнохтӣ маро
* Ҷонам
* Оча
* Рамадар
* Ишқи рафта
* Хирманак

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳои беруна ==
* Саҳифаi [https://open.spotify.com/artist/3xy2j8LYfZbiKyjf5xT3Dx Фараҳноз Шарафова] дар Spotify
* Саҳифаи расмии [https://www.instagram.com/farahnozmusic_official Фараҳноз Шарафова] дар Instagram
* Канали расмии [https://www.youtube.com/@farahnozofficialmusic Фараҳноз Шарафова] дар YouTube
* Профили [https://www.shazam.com/en-gb/artist/farahnoz-sharafova/1582343932/releases Фараҳноз Шарафова] дар Shazam</text>
      <sha1>g4hf1h55z8s9l8rkj3sgb5zke8jw6fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nintendo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321198</id>
    <revision>
      <id>1473820</id>
      <parentid>1417044</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cicihwahyuni6</username>
        <id>39214</id>
      </contributor>
      <origin>1473820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="p2gycppft7rd9awygcsdpq0ec9j1t3o" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}

'''Nintendo''' ({{Lang-ja|任天堂}}) як ширкати фаромиллии бозиҳои видеоии [[Ҷопон]] аст, ки қароргоҳаш дар [[Кёто|Киото]] ҷойгир аст.
Он ҳам бозиҳои видеоӣ ва ҳам консолҳои бозии видеоиро таҳия, нашр ва нашр мекунад.

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Ҷопон| ]]</text>
      <sha1>p2gycppft7rd9awygcsdpq0ec9j1t3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>МРТ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321771</id>
    <redirect title="Томографияи магнитию резонансӣ" />
    <revision>
      <id>1473822</id>
      <parentid>1419325</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Томографияи магнитию резонансӣ]]</comment>
      <origin>1473822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="d42c4sxspoodp7p7llywzj372305y5k" xml:space="preserve">#равона [[Томографияи магнитию резонансӣ]]</text>
      <sha1>d42c4sxspoodp7p7llywzj372305y5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳси корбар:XAVIERJIMENEZ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>326902</id>
    <redirect title="Баҳси корбар:Thundercross93" />
    <revision>
      <id>1473821</id>
      <parentid>1443801</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>1543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ислоҳи масири дукарата ба [[Баҳси корбар:Thundercross93]]</comment>
      <origin>1473821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="icqckwhnq1qpeodc0h56hwbvioztbgb" xml:space="preserve">#равона [[Баҳси корбар:Thundercross93]]</text>
      <sha1>icqckwhnq1qpeodc0h56hwbvioztbgb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зоеа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>330038</id>
    <revision>
      <id>1473824</id>
      <parentid>1471140</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T04:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="5tc03s5vqh7eqfhw3l0fovq84l5i637" xml:space="preserve">[[Акс: Homarus gammarus zoea.jpg|thumb|Зоеа ''[[Европейский омар|Homarus gammarus]]''.]]
'''Зоеа''' кирминае, ки дар қабати об ба сар мебарад —  яке аз марҳилаҳои рушди харчангшаклҳои даҳпо. 

== Тавсиф ==
Тани зоеа аз сар­сина ва шиками сербанд иборат аст. Аз пойҳои сар­синаӣ тан­ҳо пойҳои пеш ‒ пойҷоғҳо, аз пойҳои шикамӣ танҳо пой­ҳои қафо ‒ уроподаҳо (дар зоеаи харчанги баҳрӣ нест) инкишоф ёфтаанд; пойҳои дигар берушд буда, дар ҳолати ҷанинӣ қарор доранд. Чашмони зоеа нишаста мебошанд. Ба воситаи пойҷоғҳо шино мекунад. Зоеаи харчанги баҳрӣ сарсинаи курашакл (бо сихҳои дарози пешу тахтапушт ва ду сихи паҳлуӣ муҷаҳҳаз аст) ва шикамчаи борик дорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Зоеа|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Ҷонварон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Ҷонваршиносӣ]]</text>
      <sha1>5tc03s5vqh7eqfhw3l0fovq84l5i637</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Изтироб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331377</id>
    <revision>
      <id>1473825</id>
      <parentid>1473500</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T04:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7412" sha1="ds15s06fh5m36umzsqky802chkjopsj" xml:space="preserve">'''Изтироб''' ({{lang-ar|اضطراب}}) —  [[Ошуфтагӣ|ошуфтагӣ,]] бетобӣ, ташвиш, дар равоншиносӣ парешонии зеҳнӣ аз таъсири тарси мубҳам, ҳарос ва нигаронӣ аз хатари номушаххас, ки боиси адами эътимод, дармондагӣ ва барангехтагии [[Физиология|физиологӣ]] мегардад; ҳолати нороҳати беқарорӣ ва таҳрикпазир, нигаронии беш аз ҳад.

== Омилҳои ба вуҷудоварандаи изтироб ==
Изтиробро бисёр [[Муҳаққиқ|муҳаққиқон]] ба эҳсоси тарс монанд медонанд, бо ин тафовут, ки тарс вокуниш ба хатар ва таҳдидҳои маълум буда, изтироб эҳсоси нохушоянд аз ташвиш ва нороҳатиҳоест, ки дар заминаи тарс ё хатарҳои мавҳуму хаёлӣ ва ношинохта ба вуҷуд меояд. Изтироб дар шароити пуртаниш вокуниши табиӣ аст. Омилҳои асосии ба вуҷуд омадани изтироб: 1) биологӣ ва ҷисмонӣ (мизони ғайримуқаррарии баъзе аз ҳормонҳои мавҷуд дар хун ё ихтилол дар системаи [[Ҳормон|ҳормонӣ]], камҳаракатӣ, поин будани мизони қанди хун ва ғ.; 2) экологӣ ва иҷтимоӣ (мушкилоти хонаводагӣ, тағйироти ногаҳонӣ ва ғайримунтазир, масалан, зилзила, беморӣ ё марги яке аз наздикон); 3) [[Генетика|генетикӣ]] ва [[Ирс|ирсӣ]] (бахусус, дар баъзе намудҳои изтироби ихтилолоти ҳарос ва тарс аз маконҳои боз ё тарси марзӣ). Изтироби ҳарос тарси бидуни иллат буда, аз хусусиятҳои ихтилоли ҳарос аст. Изтироби шадиду музмин баъзан боиси сар задани бемориҳои афсурдарӯҳӣ ё ангезаҳои ҷисмонию эҳсосотӣ мегардад. Аломатҳои равоншинохтии изтироб: хулқу хӯ, таҳрикпазирӣ, эҳсосотӣ будан; тафаккур: нигаронӣ, мушкил дар тамаркуз, эҳсоси холӣ будани зеҳн, осебпазир донистани худ, беш аз ҳад ба таҳдид аҳаммият додан; ангезиш: худдорӣ аз мавқеиятҳо, вобастагии зиёд, майл ба фирор; рафтор, беқарорӣ, вокуниш. Изтироб дар дараҷаҳои физиологӣ (афзоиши тапиши дил, нафаскашӣ, тезшавии гардиши хун, баландшавии фишори шарёнӣ, ҳаяҷоннокӣ ва ғ.), эмотсионалӣ-когнитивӣ (оҷизӣ, умедворию ноумедӣ, бечорагӣ, беҳолшавӣ, ҳисси нобоварӣ дар қабули қарор) ва рафторӣ (гаштугузори бемақсад, хоидани нохунҳо, дар даст [[алвонҷ]] додани ашёи гуногун) ифода меёбад. Дар равонпизишкӣ изтироб як навъи равонранҷурӣ (невроз) буда, бидуни иллат эҷод мешавад ё шиддати он бо омили эҷодкунандааш таносуб надорад. Дар мавриди иллати изтироб назарияҳои муҳимро се мактаби умдаи равоншиносӣ (психоанализ, рафторӣ, вуҷудӣ) баён кардаанд. 

== Наъвҳои изтироб ==
Аз назари З. Фрейд (асосгузори психоанализ, мафҳуми изтиробро дар [[равоншиносӣ]] ҷорӣ кардааст) кӯшишҳои ғаризии номатлуб сабаби изтироб мегардад. Шакли ибтидоии изтироб аз таваллуди фард сарчашма мегирад. З. Фрейд вобаста ба сарчашмаи таҳдид 3 навъи изтиробро муайян кардааст: Изтироби воқеӣ (вақте фард бо хатар ё таҳдиди берунӣ дучор гардад); изтироби равонранҷурӣ (невротикӣ), ки дар натиҷаи он рафторҳои ночизи иҷтимоӣ падид меоянд; Изтироби ахлоқӣ (вақте фард бархилофи виҷдон ё арзишҳои ахлоқии худ амале анҷом медиҳад). Ба назари З. Фрейд изтироби ҳушдордиҳанда фардро аз хатарҳои номаълум огоҳ сохта, водор мекунад, ки аз он худро дифоъ намояд. Изтироби аввалия дар сурати барҳам хӯрдани мувозинати «эго» эҷод мешавад. Ҳолати дуввум дар мавриди осебдидагӣ падид меояд. Назарияи рафторӣ изтиробро дар муқобили муҳити хос вокуниши шартӣ маънидод мекунад. Мувофиқи назарияи вуҷудӣ манбаи изтироб огоҳӣ ва таваҷҷуҳи инсон аз ду ҷанбаи асосӣ ва дар айни замон зид – ҳастӣ ва нестӣ, эҳсоси бегонагӣ ва бемаънигии ҳаёт аст. Мувофиқи таҳқиқот изтироб бештар миёни занон, табақаи камбизоати аҳолӣ, афроди миёнсолу куҳансол мушоҳида мешавад. Изтироб ҳолати манфӣ буда, таъсири он ба рафтор ва фаъолияти одам гуногун аст. Изтиробнокӣ ҳолати яклаҳзаина ё хислати устувори инсон буда метавонад. Изтиробнокии кӯдакон (синни томактабӣ, мактабӣ) дар натиҷаи вайрон шудани муносибаташон бо волидайн ва калонсолон ба вуҷуд меояд. Изтиробнокӣ хислати инфиродии равонист, ки дар зинаи пасти зуҳурёбии аксуламал ба изтироб ҳамчун ҳолати равонӣ зоҳир мешавад. Дар равоншиносии муосир ду намуди изтироб: ҳаракатдиҳанда ва беҳолкунанда маълум аст. Изтироб тавассути механизмҳои ҳимоявӣ, аз байн бурдан, иваз кардан, самарабахш кардан ва ғ. заиф карда мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Изтироб|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Равоншиносӣ]]</text>
      <sha1>ds15s06fh5m36umzsqky802chkjopsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтидори истеҳсолӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331389</id>
    <revision>
      <id>1473826</id>
      <parentid>1472407</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T04:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="7ky3lg6q8uxjq8bj1yz5t1wzfmu7ysx" xml:space="preserve">'''Иқтидори истеҳсолӣ''' —  қобилияти баландтарини истеҳсолии соҳа, [[корхона]], коргоҳ (сех), [[агрегат]], мошинҳо, хатҳои технологӣ дар давраи муайян.

Иқтидори истеҳсолӣ бо нишондиҳандаҳои аслӣ ё шартӣ чен карда мешавад. Масалан, иқтидори истеҳсолии [[Нерӯгоҳҳои барқии обии Вахш|неругоҳҳои барқӣ]] бо миқдори киловатт, корхонаҳои металлургияи сиёҳ бо ҳаҷми печҳои домнагӣ, саноати бофандагӣ бо шумораи [[Дастгоҳ|дастгоҳҳо]], коргоҳи дӯзандагӣ аз рӯи миқдори либосҳои тайёри ба фурӯш пешниҳодшаванда чен карда мешавад. Ба таркиби иқтидори истеҳсолии корхона бахшҳои истеҳсолот, биноҳову иншоот, таҷҳизоту дастгоҳҳо дохил мешаванд. Иқтидори истеҳсолӣ зери таъсири равнақи илму техника, омӯхтани усулҳои наву камхарҷи истеҳсол ва коркарди маҳсулот, истифодаи техникаву технологияи нав, такмили ихтисоси кормандон ва ғ. вусъат меёбад. Иқтидори истеҳсолии корхонаҳои муосир нисбат ба солҳои пеш чанд баробар афзудааст, ки ин натиҷаи инқилоби илмӣ-техникӣ мебошад. Ҳоло дар корхонаҳо ба ҷои дастгоҳҳову мошинҳои пешина таҷҳизоти муосири худкор (автоматӣ) ва хатҳои технологии пуриқтидор насб карда шудаанд. Аксари равандҳои технологӣ тавассути компютер анҷом дода мешаванд, ки ин дар навбати худ иқтидори истеҳсолиро афзун мегардонад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтидори истеҳсолӣ|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Истеҳсолот]]</text>
      <sha1>7ky3lg6q8uxjq8bj1yz5t1wzfmu7ysx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтидори электрӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331393</id>
    <revision>
      <id>1473827</id>
      <parentid>1473502</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T04:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="4tkn3va44ibpyea5wmjxvjsm2ioaepk" xml:space="preserve">'''Иқтидори электрӣ''', корест, ки ҷараёни электрӣ дар воҳиди вақт анҷом медиҳад.  

Иқтидори электрӣ дар занҷири ҷараёни электрии доимӣ ба ҳосили зарби шиддати электрӣ U (бо волтҳо) ба қувваи ҷараён I (бо [[Ампер|амперҳо]]) баробар мебошад. Дар занҷири ҷараёни тағйирёбанда иқтидори лаҳзаӣ, фаъол, реактивӣ ва пурраро фарқ мекунанд. Иқтидори электрии лаҳзаӣ ба ҳосили зарби қиматҳои лаҳзаии U ва I баробар аст. Иқтидори электрии фаъол қимати дар як давраи муайяни вақт миёнаи иқтидори лаҳзаии ҷараёни тағйирёбанда мебошад; суръати табдили энергияи электриро ба намуди дигари [[энергия]] (масалан, ба энергияи ҳароратӣ, рӯшноӣ, механикӣ) тавсиф медиҳад. Дар занҷирҳои ҷараёни якфазаӣ (синусоидӣ) Иқтидори электрии фаъол P = UIcosφ, барои ҷараёни сефазаӣ P = 3 – √ UIcosφ мебошад. Дар ин ҷо U ва I – қиматҳои ҷории (миёнаи квадратӣ дар як давра)-и шиддат ва қувваи ҷараён, φ – кунҷи ғеҷиши фазаҳои байни I ва U. Иқтидори электрии фаъолро тавассути I ё U ва муқовимати фаъоли [[занҷири электрӣ]] r ё ноқилият G бо формулаи P = I2r = U2G ҳисоб кардан мумкин аст. Дар занҷири электрии дилхоҳ иқтидори электрии фаъол ба ҳосили ҷамъи иқтидорҳои қитъаҳои алоҳидаи занҷир баробар аст. Воҳиди иқтидори электрии фаъол – ватт. Иқтидори электрии реактивӣ суръати ҷамъшавии энергияро дар [[Конденсатор|конденсаторҳо]] ва ғалтакҳои индуктивият, инчунин мубодилаи энергияро дар байни қитъаҳои занҷири электрӣ (аз ҷумла, байни [[Генератори барқ|генератор]] ва қабулкунак) тавсиф медиҳад. Дар занҷирҳои ҷараёни синусоидӣ иқтидори электрии реактивӣ Q = UIsinφ аст. Воҳиди иқтидори реактивӣ – вар. Иқтидори электрии пурра иқтидореро тавсиф медиҳад, ки ба занҷир манбаи ҷараёни тағйирёбанда медиҳад. Барои занҷирҳои ҷараёни тағйирёбанда (синусоидӣ) иқтидори пурра бо Иқтидори электрии фаъол ва реактивӣ бо таносуби S = √P2 + Q2 = UI алоқаманд мебошад. Воҳиди иқтидори электрии пурра – волт-ампер (В•А). Барои занҷирҳои ғайрисинусоидӣ иқтидори электрӣ ба ҳосили ҷамъи миёнаи иқтидорҳои ҳармоникҳои алоҳида баробар аст. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтидори электрӣ|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Физика]]</text>
      <sha1>4tkn3va44ibpyea5wmjxvjsm2ioaepk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти савдо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331399</id>
    <revision>
      <id>1473828</id>
      <parentid>1472447</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4139" sha1="9jxq65ed6tn5wehgyqm83xm3v78i99s" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти савдо''' —  соҳаи [[илми иқтисод]], ки қонунмандиҳои рушди савдои молҳои мавриди ниёзи мардумро ҳамчун яке аз шаклҳои муносибатҳои молӣ таҳқиқ мекунад.

Иқтисодиёти савдо таъсири савдо ба истеҳсолот, талаботу пешниҳод ба мол, таносуби байни афзоиши ҳаҷми гардиши мол ва рушди замина (база)-и моддӣ-техникии савдо, робитаи мутақобилаи байни ҳаҷми захираҳои молӣ, суръати гардиши мол ва ҳаҷми он, инчунин сохтори навъии гардиши молро меомӯзад. Иқтисодиёти савдо барои иҷрои вазифаҳои баланд бардоштани самарнокии истеҳсолоти ҷамъиятӣ, ворид намудани усулҳои илмии хоҷагидорӣ ва беҳтар кардани хидматрасонӣ ба аҳолӣ масъалаҳои идоракунию банақшагирӣ ва ҳавасмандгардонии иқтисодӣ дар савдоро таҳқиқ мекунад. Иқтисодиёти савдо дар шароити сотсиализм масъалаҳои такмили банақшагирии ҷорӣ ва оянда, ҳавасмандгардонии иқтисодӣ дар ҳама зинаҳои соҳаи савдо, муайян кардани ҳаҷм ва сохтори истеъмолоти аҳолӣ, усулҳои баҳодиҳии талаботи қобили пардохт будани аҳолиро, ки дар асоси маълумоти даромади гурӯҳҳои алоҳидаи аҳолӣ ба даст меомад, омӯхта, методологияи илмии банақшагирии гардиши мол, такмил ва ҷобаҷогузории захираҳои молиро таҳия мекард, инчунин роҳҳои сарфаи меҳнати зинда ва меҳнати ба мол табдилёфтаро дар соҳаи мубодила, захира ва имкониятҳои баланд бардоштани самарнокии истифодаи фондҳои асосӣ ва гардони савдоро пайдо менамуд.

Иқтисодиёти савдо бо якчанд илми дигар, аз ҷумла банақшагирии [[кишоварзӣ]], баҳисобгирии муҳосиботӣ, таҳлил, [[маркетинг]], [[менеҷмент]], молия, ҷуғрофияи иқтисодӣ, [[омор]], иқтисодиёти саноат, [[иқтисодиёти нақлиёт]], ташкили савдо, асосҳои идоракунии савдо ва ғ. робитаи зич дорад.

Ҳоло давлатҳои [[ИДМ]] ба иқтисоди бозорӣ рӯ овардаанд ва фаъолияти бозор озод эълон шудааст. Дар Тоҷикистон танзиму идораи соҳаи тиҷорат ба зиммаи [[Вазорати рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон]] вогузор карда шудааст. Усули таҳлил, мавқеи тиҷорат дар низоми умумии хоҷагии халқ, банақшагирӣ ва идораи нишондиҳандаҳои асосии миқдорӣ ва сифатии фаъолияти хоҷагидории савдо ва муассисаҳои он: муомилот, захираҳои мол, даромад, хароҷот, фоида, захираҳои меҳнатӣ, моддӣ ва молиявӣ масъалаҳои муҳимми Иқтисодиёти савдо ба ҳисоб мераванд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти савдо|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>9jxq65ed6tn5wehgyqm83xm3v78i99s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти саноат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331400</id>
    <revision>
      <id>1473829</id>
      <parentid>1472450</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4907" sha1="c69lxl5hue0tvudp6bhvmuuvemcjd3s" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти саноат''', соҳаи [[илми иқтисод]], ки [[Саноат (иқтисод)|саноатро]] ҳамчун низоми томи соҳаҳо, [[Корхона|корхонаҳо]] ва ташкилотҳо (иттиҳодияҳо)-и ба ҳам алоқаманд меомӯзад.

Иқтисодиёти саноат шаклҳои зоҳиршавии объективии қонунҳои иқтисодиро дар саноат омӯхта, низом ва усулҳои хоҷагидориро бо мақсади баланд бардоштани самаранокӣ, сифат, нишондиҳандаҳои кори ҳама соҳаҳо ва бандҳои истеҳсолоти саноатӣ таҳия мекунад. Иқтисодиёти саноат иқтисодиёти соҳаҳои гуногун (коркарди ангиштсанг, [[нафт]], истихроҷи [[газ]], [[Саноати сабук ва коркарди пиллаи ҶТ|саноати сабук]], [[кимиё]], хӯрокворӣ, [[барқ]], [[Металлургияи ранга|металлургия]], [[мошинсозӣ]] ва ғ.)-ро дар бар мегирад, ки ҳар кадоми онҳо хусусиятҳои иқтисодии таъйиноти маҳсулот, асос (база)-и моддӣ-техникӣ, ҳайати коргарон, робитаҳои байнисоҳавӣ ва тафовутҳои соҳавӣ дар сохтори фондҳои асосӣ ва гардон, хароҷоти истеҳсолот, навъи корхона (вобаста ба ҳаҷм, дараҷаи тахассуснокӣ ва ғ., ҷойгиршавӣ дар ҳудуди кишвар, вобаста ба хусусияти ташкили меҳнат ва истеҳсолот)-ро таҳқиқ мекунанд. Вобаста ба мушкил будани фаъолияти истеҳсолӣ-хоҷагидорӣ дар ташкилотҳои саноатии муосир иқтисодиёти ташкилот ҳамчун фанни илмии алоҳида ба ҳисоб гирифта шудааст (бо унвони «Ташкил, банақшагирӣ ва роҳбарии муассиса»), ки маҷмӯи масъалаҳои фаъолияти иқтисодии ташкилот (иттиҳодия) ва роҳбарии қисми хоҷагидории он аз тарафи давлат, усулҳои мувофиқ омадани ҳама қисматҳои раванди истеҳсолотро бо мақсади истифодаи самараноки онҳо баррасӣ мекунад.

Иқтисодиёти саноат бо як қатор соҳаҳои донишҳои ба ҳам наздик – банақшагирии хоҷагии халқ, баҳисобгирӣ, фаъолияти иқтисодӣ, ҷуғрофиёи иқтисодӣ, молия ва қарз, нархгузорӣ, ҳамчунин бо илмҳои техникӣ ва риёзӣ алоқаманд аст.

Оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти саноат дар муассисаҳои соҳавии академию илмӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олии кишвар таҳқиқот бурда мешавад. Дар Институти иқтисодиёт ва демографияи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, факултаҳои иқтисодии мактабҳои олии ҷумҳурӣ оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти саноат корҳои илмӣ анҷом дода мешаванд. Дар як қатор муассисаҳои таҳсилоти олии техникӣ кафедраҳои Иқтисодиёти саноати умумӣ ва иқтисодиёти соҳаҳои ҷудогонаи саноат фаъолият мекунанд, ки доир ба масъалаҳои иқтисодиёт, банақшагирӣ, ташкил ва роҳбарии истеҳсолоти саноатӣ таҳқиқоти илмӣ мебаранд. Самтҳои асосии таҳқиқоти илмӣ: масъалаҳои самаранокии чорабиниҳои истеҳсолӣ-хоҷагидорӣ, истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ ҳамчун манбаи ашёи хоми саноат, масъалаҳои самаранокии қарорҳои хоҷагӣ ва нақшавӣ ва усулҳои такмили роҳбарии истеҳсолоти саноатӣ, шохаҳои он, иттиҳодия ва муассисаҳо.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти саноат|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>c69lxl5hue0tvudp6bhvmuuvemcjd3s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473831</id>
      <parentid>1473829</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4911" sha1="ajhtkhreb7j31b3aixlelyp7s2xsyns" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти саноат''' —  соҳаи [[илми иқтисод]], ки [[Саноат (иқтисод)|саноатро]] ҳамчун низоми томи соҳаҳо, [[Корхона|корхонаҳо]] ва ташкилотҳо (иттиҳодияҳо)-и ба ҳам алоқаманд меомӯзад.

Иқтисодиёти саноат шаклҳои зоҳиршавии объективии қонунҳои иқтисодиро дар саноат омӯхта, низом ва усулҳои хоҷагидориро бо мақсади баланд бардоштани самаранокӣ, сифат, нишондиҳандаҳои кори ҳама соҳаҳо ва бандҳои истеҳсолоти саноатӣ таҳия мекунад. Иқтисодиёти саноат иқтисодиёти соҳаҳои гуногун (коркарди ангиштсанг, [[нафт]], истихроҷи [[газ]], [[Саноати сабук ва коркарди пиллаи ҶТ|саноати сабук]], [[кимиё]], хӯрокворӣ, [[барқ]], [[Металлургияи ранга|металлургия]], [[мошинсозӣ]] ва ғ.)-ро дар бар мегирад, ки ҳар кадоми онҳо хусусиятҳои иқтисодии таъйиноти маҳсулот, асос (база)-и моддӣ-техникӣ, ҳайати коргарон, робитаҳои байнисоҳавӣ ва тафовутҳои соҳавӣ дар сохтори фондҳои асосӣ ва гардон, хароҷоти истеҳсолот, навъи корхона (вобаста ба ҳаҷм, дараҷаи тахассуснокӣ ва ғ., ҷойгиршавӣ дар ҳудуди кишвар, вобаста ба хусусияти ташкили меҳнат ва истеҳсолот)-ро таҳқиқ мекунанд. Вобаста ба мушкил будани фаъолияти истеҳсолӣ-хоҷагидорӣ дар ташкилотҳои саноатии муосир иқтисодиёти ташкилот ҳамчун фанни илмии алоҳида ба ҳисоб гирифта шудааст (бо унвони «Ташкил, банақшагирӣ ва роҳбарии муассиса»), ки маҷмӯи масъалаҳои фаъолияти иқтисодии ташкилот (иттиҳодия) ва роҳбарии қисми хоҷагидории он аз тарафи давлат, усулҳои мувофиқ омадани ҳама қисматҳои раванди истеҳсолотро бо мақсади истифодаи самараноки онҳо баррасӣ мекунад.

Иқтисодиёти саноат бо як қатор соҳаҳои донишҳои ба ҳам наздик – банақшагирии хоҷагии халқ, баҳисобгирӣ, фаъолияти иқтисодӣ, ҷуғрофиёи иқтисодӣ, молия ва қарз, нархгузорӣ, ҳамчунин бо илмҳои техникӣ ва риёзӣ алоқаманд аст.

Оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти саноат дар муассисаҳои соҳавии академию илмӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олии кишвар таҳқиқот бурда мешавад. Дар Институти иқтисодиёт ва демографияи АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, факултаҳои иқтисодии мактабҳои олии ҷумҳурӣ оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти саноат корҳои илмӣ анҷом дода мешаванд. Дар як қатор муассисаҳои таҳсилоти олии техникӣ кафедраҳои Иқтисодиёти саноати умумӣ ва иқтисодиёти соҳаҳои ҷудогонаи саноат фаъолият мекунанд, ки доир ба масъалаҳои иқтисодиёт, банақшагирӣ, ташкил ва роҳбарии истеҳсолоти саноатӣ таҳқиқоти илмӣ мебаранд. Самтҳои асосии таҳқиқоти илмӣ: масъалаҳои самаранокии чорабиниҳои истеҳсолӣ-хоҷагидорӣ, истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ ҳамчун манбаи ашёи хоми саноат, масъалаҳои самаранокии қарорҳои хоҷагӣ ва нақшавӣ ва усулҳои такмили роҳбарии истеҳсолоти саноатӣ, шохаҳои он, иттиҳодия ва муассисаҳо.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти саноат|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>ajhtkhreb7j31b3aixlelyp7s2xsyns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти сохтмон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331401</id>
    <revision>
      <id>1473830</id>
      <parentid>1472452</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6441" sha1="p5l68qxvj6cmiffguiv25v1zoxi6ldj" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти сохтмон''' —  соҳаи илми иқтисод, ки қонунмандиҳои инкишоф ва самаранокии сохтмони асосиро меомӯзад. 

Иқтисодиёти сохтмон масъалаҳои ташкили шаклҳои роҳбарӣ – махсусгардонӣ, муттаҳидкунӣ ([[кооператсия]]), консентратсия, якҷоякунӣ, ташкили иттиҳодияҳои истеҳсолиро баррасӣ намуда, банақшагирии маблағгузории асосиро ба сохтмон, аз ҷумла пешгӯӣ, банақшагирии дурнамо, дарозмуддат, солона, фаврӣ, ҳамчунин сохтор, ҷойгиршавӣ, иқтисод ва ба ноҳияҳо ҷудокуниро меомӯзад. Вазифаи асосии Иқтисодиёти сохтмон асосноккунии гузариш ба банақшагирӣ ва баҳодиҳии фаъолияти ташкилотҳои сохтмонӣ аз рӯи объектҳои сохтмонии анҷомёфта ва ба фармоишгар супоридашуда мебошад. Иқтисодиёти сохтмон иқтисод, самаранокии маблағгузориҳои асосӣ ва пешравии илмӣ-техникиро дар сохтмон (омилҳо, меъёрҳо, нишондодҳо, маҳакҳо) ҳамчун шартҳои ҳалкунандаи пешрафти маҳсулнокии меҳнат, афзоиши фондҳо, беҳтаркунии истифодаи [[Захираҳои молӣ|захираҳои моддӣ]], суръат бахшидан ба афзоиши иқтидорҳои истеҳсолӣ (дар навбати аввал аз ҳисоби таҷдиди воситаҳои техникӣ ва азнавсозии [[корхона]]), фаъолгардонии корхона ва ноил шудан ба нишондиҳандаҳои техникӣ-иқтисодиро таҳқиқ мекунад. Иқтисодиёти сохтмон бо таҳияи асосҳои иқтисодии банақшагирии сохтмон, муайянкунии намуди сохтмон, саноатикунонии он бо дар назар доштани омилҳои вақт, экология, шаҳрсозӣ, шароити сохтмон, таъсири иҷтимоӣ-иқтисодӣ, инчунин паст кардани нархи сметавӣ ва маблағгузории асосии нисбӣ сари кор дорад.

Соҳаи муҳимми Иқтисодиёти сохтмон таъсиси асос (база)-и меъёрӣ – системаи меъёрҳои арзишӣ ва табиии ба ҳам алоқаманд (нақшавӣ, истеҳсолӣ, сметавӣ, ҳисобӣ, оморӣ ва ғ.) бо мақсади танзими техникӣ-иқтисодии истеҳсолоти сохтмон дар ҳама зинаҳои раванди маблағгузорӣ ва назорати он аст. Иқтисодиёти сохтмон захираҳои асосии сохтмон ва самаранокии истифодаи онҳоро бо дар назар доштани масъалаҳои пешрафти асоси моддӣ-техникӣ, фондҳои истеҳсолии асосӣ, фондҳо, такрористеҳсоли онҳо, ташаккул ва банизомдарории воситаҳои гардони сохтмон, [[Саноат (иқтисод)|саноат]], тайёркунӣ ва истифодаи [[Мутахассис|мутахассисон]], ташкил ва баландбардории маҳсулнокии меҳнат, такмили низоми музди маош, инчунин ташкили таъминоти моддӣ-техникӣ ва маҷмӯъгардониро меомӯзад. Иқтисодиёти сохтмон усули иқтисодии хоҷагидорӣ ва ҳавасмандкуниро дар сохтмони асосӣ; ҳисоби хоҷагидорӣ, [[маблағгузорӣ]] ва қарздиҳии сохтмон, низоми ҳисобкунӣ байни иштирокдорони раванди сохтмонро бо дар назар доштани вазифаҳои мустаҳкамкунии нақши омили иқтисодӣ, ҳавасмандиро дар пешравии дастовардҳои илму техника асоснок мекунад. Иқтисодиёти сохтмон бо банақшагирии хоҷагии халқ ва як қатор фанҳои махсуси иқтисодӣ (молия ва қарз, омор, баҳисобгирӣ, ҳисоби муҳосибӣ, таҳлили фаъолияти хоҷагидорӣ ва ғ.), инчунин бо илмҳое, ки самти истеҳсолӣ-техникии сохтмонро меомӯзанд, алоқаманд аст. Он ҳамчун заминаи методологӣ барои муайянсозии самаранокии қарорҳои техникӣ дар раванди лоиҳазосии объектҳои сохтмон ва анҷом додани корҳои сохтмонӣ-васлкунӣ хидмат мекунад.

Масъалаҳои Иқтисодиёти сохтмон дар ҷумҳурии мо дар факултаи сохтмон ва меъмории [[Донишгоҳи техникии Тоҷикистон|ДТТ ба номи акад. М. С. Осимӣ]] ва дигар мактабҳои олии ҷумҳурӣ ҳамчун фанни таълимӣ омӯхта шуда, мавриди пажӯҳишу таҳқиқот қарор мегиранд. Ниҳодҳои пажӯҳишии иқтисодӣ (озмоишгоҳҳо, шуъбаҳо) қариб дар ҳамаи институтҳои лоиҳакашӣ ва илмӣ-таҳқиқотӣ, ки дар соҳаҳои гуногуни сохтмони асосӣ кор мекунанд, низ мавҷуданд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==	
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти сохтмон|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>p5l68qxvj6cmiffguiv25v1zoxi6ldj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти рақамӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331414</id>
    <revision>
      <id>1473832</id>
      <parentid>1472625</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4931" sha1="i5mavbvs9ti2gpya3e3gun1pibsrw5j" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти рақамӣ''', '''иқтисодиёти электронӣ''', бахши иқтисодиёт —  фаъолияти иқтисодии бар технологияҳои рақамӣ асосёфта.  

Иқтисодиёти рақамӣ раванди ҷаҳонӣ буда, аз низоми муносибатҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангие, ки технологияҳои рақамиро истифода мекунад, иборат мебошад. Ба Иқтисодиёти рақамӣ на танҳо таҳия ва фурӯши таъминоти барномавӣ, балки фурӯши молҳои электронӣ ва хидматрасониҳое низ дохил мешаванд, ки бо [[тиҷорати электронӣ]] анҷом мепазиранд. Ҳоло дар аксар давлатҳо савдои электронӣ (харидуфурӯши мол ва хидматрасонӣ тавассути [[Интернет-мағоза|интернет-мағозаҳо]], масалан, [[Alibaba Group]] ) маъмул аст. Дар ҳисобу пардохти маблағи хидматрасонӣ ва молҳои электронӣ аксар вақт пулҳои электрониро истифода мебаранд. Соли 1995 олими амрикоӣ Николас Негропонте бори аввал гузариш аз коркарди атомҳо ба коркарди битҳоро истифода ва мафҳуми «Иқтисодиёти рақамӣ»-ро дар илм ворид кард. Ӯ норасоиҳои молҳои классикӣ (вазн, ашё, нақлиёт) ва афзалияти иқтисодиёти нав (мавҷуд набудани вазни мол, маҷозӣ будан, интиқоли лаҳзавии ҷаҳонӣ ва ғ.)-ро қайд намуд. Унсурҳои асосии Иқтисодиёти рақамиро тиҷорати электронӣ, банкинги электронӣ, пардохтҳои электронӣ, тарғиботи интернетӣ, интернет-бозиҳо ташкил медиҳанд. Яке аз коршиносони маъруф дар соҳаи Иқтисодиёти рақамӣ ширкати «The Boston Consulting Group (BCG)» мебошад, ки тибқи арзёбии он соли 2010 ҳаҷми «интернет-иқтисодиёт»-и 20 давлати пешрафтаи ҷаҳон тақрибан 2,3 триллион доллар, яъне 4,1 дарсади [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]]-и ин давлатҳоро ташкил додааст. Соли 2013 ҳаҷми умумии Иқтисодиёти рақамӣ 20,4 млрд доллар буда, 13,8 дарсади савдои ҷаҳониро ташкил кардааст. Иқтисодиёти рақамӣ соҳаҳои тандурустӣ, маориф, интернет-банкинг (пардохти маблағҳои коммуналӣ ва дигар хидматрасониҳо)-ро дар бар мегирад. Ҳоло аксари ҳуҷҷатҳо ва алоқа (коммуникатсия)-ҳо ба ҳомилони рақамӣ гузаронида шудаанд. Дар Иқтисодиёти рақамӣ табодули додаҳо (иттилоот) дар замони воқеӣ ба амал омада, ин ҳолат боиси кам шудани хароҷот, рушди иқтисодӣ, ташкил кардани ҷойҳои кории иловагӣ, баланд шудани сатҳи хидматрасониҳо (аз ҷумла хидматрасониҳои давлатӣ) мегарданд. Масалан, ҷорӣ кардани интиқоли рақамии маблағҳо барои 90 дарсад паст шудани арзиши интиқоли пул тавассути бонкҳо имкон дод. Барои рушди Иқтисодиёти рақамӣ [[инноватсия]] (маҳсулоти инноватсионӣ), хадамот, равандҳои ҳамгироӣ ёрӣ мерасонанд. 

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои табодули санадҳо стандартҳои имзои электронӣ қабул карда шуда, барои тамос бо давлат заминаи электронӣ ташкил дода мешавад (нигар [[Ҳукумати электронӣ]]), ки барои ин шаҳрвандон бояд бо алоқаи баландсуръати рақамии арзон пурра таъмин карда шаванд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти рақамӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>i5mavbvs9ti2gpya3e3gun1pibsrw5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илишаъ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331425</id>
    <revision>
      <id>1473833</id>
      <parentid>1472727</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3435" sha1="0jknuv8nlbl12udh4cv7670moyu8tjk" xml:space="preserve">'''Илишаъ''' (({{lang-he|אֱלִישַׁע}},– Элиша – «Худо наҷот аст») —  Илисаъ, Элишоъ ибни Шофот, Элиша пури Сафат, Елисей, яке аз паёмбарони банӣ Исроил. Тибқи ривояти [[Библия]], тақрибан соли 900 то м. дар аҳди шоҳ Аҳава пас аз Илёс ба паёмбарӣ расид. Илишаъ ягона шоҳиди сууди Илёс ба осмонҳо буд ва ҷомаи ӯро ба нишони виросати рӯҳи паёмбарӣ ба мерос бурд. Илишаъ қариб сад сол умр дида, беш аз 65 сол паёмбарӣ кард ва дар аҳди шоҳ Иоас тақрибан соли 835 то м. фавтид (Аҳди Атиқ, 19:19). Зикри номи Илишаъ дар Аҳди Ҷадид (Кит. Луқо, 4:27) низ рафтааст.

Назири Илишаъро дар ислом паёмбар Ялясаъ гуфтаанд, ки номаш ду бор дар [[Қуръон]] (38:48 ва 6:86) ёд шудааст. Ба қавли Табарӣ, «Илёс ба хонаи зане аз банӣ Исроил паноҳ бурд, ки писари бемор дошт, ба номи Алясаъ ибни Ахтуб. Ва зан ӯро паноҳ дод ва кори вайро пинҳон дошт ва Илёс дуо кард, то писари вай аз беморӣ шифо ёфт ва пайрави Илёс шуд ва бад-ӯ имон овард ва ҳама ҷо ҳамроҳи вай мерафт» («Таъриху-р-русули ва-л-мулук», китоби 1, саҳ. 356). Байни достони Илишаъ дар Аҳди Атиқ ва достони Алясаъ дар ривоятҳои исломӣ шабоҳатҳои зиёде ба назар мерасанд. Силсилаи хавориқ (муъҷизаҳо)-и Илишаъ, ки [[Мирхонд]] нақл кардааст, аз ҷумла, ширин гаштани оби шӯр, баракат дар зарфи равғани бевазан, фарзанд тавлид кардани зани оқира (нозо) ва баъди фавтидани он фарзанд дубора зинда шудани ӯ бо дуои Илишаъ, мулуки банӣ Исроилро аз қасди душманон огоҳ кардани Илишаъ («[[Равзату-с-сафо]]», китоби 2, саҳ. 674–678) бо ривоёти яҳудӣ айнияти том дошта, метавон гуфт, бевосита баргирифта аз Китоби чоруми Подшоҳон аст. Тибқи ривоёти исломӣ, Илишаъ қабл аз вафоташ [[Зулкифл|Зулкифлро]] вориси худ дар паёмбарӣ таъйин кард. 

Бузургдошти Илишаъ дар [[Калисои православӣ]] 14 июн аз рӯи тақвими калисоии православӣ (мутобиқ ба 27 июни тақвими григорӣ) ва дар [[Калисои католикӣ]] 14 июн баргузор мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Илишаъ|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Китоби Муқаддас]]
[[Гурӯҳ:Дин аз рӯи давраҳо]]</text>
      <sha1>0jknuv8nlbl12udh4cv7670moyu8tjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти меҳнат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331426</id>
    <revision>
      <id>1473834</id>
      <parentid>1472729</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3263" sha1="o3ulx1f8dxvwcyvka3kmzc037ovzkv1" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти меҳнат''' —  соҳаи [[илми иқтисод]], ки равандҳои такрористеҳсоли қувваи корӣ ва таъсири мутақобилаи коргарон, воситаҳо ва ашёи меҳнатро меомӯзад. 

Иқтисодиёти меҳнат [[бозори меҳнат]], [[захираҳои меҳнатӣ]], иштиғол ва муносибатҳои меҳнатиро таҳлил намуда, даромади коргарон ва музди меҳнатро таҳқиқ мекунад. Инчунин масъалаҳои истеҳсолӣ ва самаранокии меҳнатро омӯхта, шумораи коргарон ва мафҳуми сармояи инсониро муайян мекунад. Асосгузори Иқтисодиёти меҳнати муосир иқтисоддони амрикоии лаҳистонитабор Ҷ. Минсер мебошад. Баҳогузории даромадҳо аз маблағгузорӣ ба сармояи инсонӣ муодилаи Минсер номгузорӣ шудааст. Олимони дигар мавзӯи Иқтисодиёти меҳнатро васеътар нишон дода, масъалаҳои танзими меҳнат, усулҳои идоракунии ҳайати кормандонро ба он дохил мекунанд. Иқтисодиёти меҳнат меҳнатро дар баробари омилҳое чун табиат, сармоя ва фаъолияти [[Соҳибкор|соҳибкорӣ]], ки дар ташаккули нархи маҳсулот ва хадамот иштирок мекунанд, яке аз омилҳои истеҳсолот мешуморад. Ашёи Иқтисодиёти меҳнат – меҳнат, мудрак (объект)-и он инсон ҳамчун манбаи меҳнат мебошад. Хусусиятҳои асосии меҳнат мувофиқи мақсад будан, ҷараёни бошууронаи он барои ба вуҷуд овардани неъматҳо ва хадамот, самаранокӣ ва сарфакорӣ мебошад. Иқтисодиёти меҳнат нақши меҳнат дар ҷомеа, ташкили муносибатҳои меҳнатӣ ва бозори меҳнат, сохтори аҳолӣ дар алоқамандӣ бо муносибатҳои меҳнатӣ (аҳолии аз ҷиҳати иқтисодӣ фаъол ва ғайрифаъол), машғул будан ба кор ё [[бекорӣ]], омилҳои меҳнат ва захираҳои иқтисодии рушдро меомӯзад. Натиҷаи корҳои олимон доир ба Иқтисодиёти меҳнат дар шакли тавсия ба роҳбарон, пешниҳод ба сиёсати иқтисодии давлат ва чорабиниҳо доир ба танзими комплексии бозори меҳнат истифода мешаванд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти меҳнат|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>o3ulx1f8dxvwcyvka3kmzc037ovzkv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331427</id>
    <revision>
      <id>1473835</id>
      <parentid>1472732</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="pi2nuyb6livuu7fgdw0nsq2yryan5ae" xml:space="preserve">И'''қтисоди сиёсии майдабуржуазӣ''' —  ҷараён (тамоюл)-и иқтисоди сиёсии буржуазӣ, ки идеологияи синфи миёнаи ҷамъияти капиталистӣ – буржуазияи майдаро инъикос мекунад. 

== Таърих ==
Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ дар ибтидои асри 19 ба вуҷуд омадааст. Асосгузорони ин ҷараён иқтисоддони швейсарӣ С. Сисмонди ва иқтисоддони фаронсавӣ П. Ж. Прудон буданд. Хусусияти Иқтисоди сиёсии майдабуржуазиро табиати иҷтимоӣ-иқтисодии буржуазияи майда муайян мекард. Аз як тараф он зуҳуроти [[Капитализм|капитализмро]], ки зидди манфиатҳои буржуазияи майда буд, танқид ва аз тарафи дигар асосҳои капитализмро ҷонибдорӣ мекунад. Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ бо вуҷуди ошкор кардани ихтилофоти капитализм, моҳияти иҷтимоӣ-иқтисодии онҳоро нишон намедиҳад ва роҳҳои амалии ҳалли онҳоро низ пешниҳод намекунад. Пайравони ин ҷараён асоси раванди таърихиро на дар инкишофи тарзи истеҳсолоти ҷамъиятӣ, балки дар мақсадҳои олии ахлоқӣ медиданд. Ба Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ на усули таҳлили илмии қонуниятҳои воқеии инкишофи ҷомеа, балки арзёбии ахлоқии он хос аст. Таҳлили амиқи илмӣ-интиқодии Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ дар асарҳои [[Карл Маркс|К. Маркс,]] [[Фридрих Энгелс|Ф. Энгелс]] ва [[Владимир Ленин|В. И. Ленин]] ҷой дода шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисод]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>pi2nuyb6livuu7fgdw0nsq2yryan5ae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473836</id>
      <parentid>1473835</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="cdfx7g108o40nlzncvqwd5s8jg2t94a" xml:space="preserve">'''Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ''' —  ҷараён (тамоюл)-и иқтисоди сиёсии буржуазӣ, ки идеологияи синфи миёнаи ҷамъияти капиталистӣ – буржуазияи майдаро инъикос мекунад. 

== Таърих ==
Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ дар ибтидои асри 19 ба вуҷуд омадааст. Асосгузорони ин ҷараён иқтисоддони швейсарӣ С. Сисмонди ва иқтисоддони фаронсавӣ П. Ж. Прудон буданд. Хусусияти Иқтисоди сиёсии майдабуржуазиро табиати иҷтимоӣ-иқтисодии буржуазияи майда муайян мекард. Аз як тараф он зуҳуроти [[Капитализм|капитализмро]], ки зидди манфиатҳои буржуазияи майда буд, танқид ва аз тарафи дигар асосҳои капитализмро ҷонибдорӣ мекунад. Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ бо вуҷуди ошкор кардани ихтилофоти капитализм, моҳияти иҷтимоӣ-иқтисодии онҳоро нишон намедиҳад ва роҳҳои амалии ҳалли онҳоро низ пешниҳод намекунад. Пайравони ин ҷараён асоси раванди таърихиро на дар инкишофи тарзи истеҳсолоти ҷамъиятӣ, балки дар мақсадҳои олии ахлоқӣ медиданд. Ба Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ на усули таҳлили илмии қонуниятҳои воқеии инкишофи ҷомеа, балки арзёбии ахлоқии он хос аст. Таҳлили амиқи илмӣ-интиқодии Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ дар асарҳои [[Карл Маркс|К. Маркс,]] [[Фридрих Энгелс|Ф. Энгелс]] ва [[Владимир Ленин|В. И. Ленин]] ҷой дода шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисоди сиёсии майдабуржуазӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисод]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>cdfx7g108o40nlzncvqwd5s8jg2t94a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти иттилоотӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331447</id>
    <revision>
      <id>1473837</id>
      <parentid>1472820</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5521" sha1="214z07bpgq7o9s6zbomw54dpifg3kj2" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти иттилоотӣ''' —  марҳалаи рушди [[иқтисодиёт]] ва ҷомеа, ки дар он нақши баланди [[иттилоот]] ҳамчун омили истеҳсолот ва натиҷаи фаъолияти истеҳсолӣ тавсиф мешавад.

Дар қиёс бо марҳалаи аграрии инкишофи [[иқтисодиёти ҷаҳон]], ки дар он омилҳои асосии истеҳсолот имконияти ҷисмонии инсон, олоти дастии меҳнат ва омили табиӣ буданд, инчунин аз марҳалаи саноатӣ, ки ба ин омилҳо мошинҳо ва қувваи энергетикӣ илова шуданд. Дар Иқтисодиёти иттилоотӣ дар тамоми зинаҳои истеҳсолот ва идоракунӣ иттилоот ва технологияҳои иттилоотӣ нақши асосиро мебозанд. Ҳангоми инкишофи мувофиқи қувваҳои истеҳсолкунанда иттилоот, бахусус шакли олии он – дониш, яъне иттилои ҷамъбастшуда, марказонидашуда, даркшуда ва дар ҷомеа санҷидашуда аз омили ғайриасосӣ ба натиҷаи асосии истеҳсолот табдил меёбад, ҳатто агар сухан дар бораи истеҳсоли арзишҳои моддӣ равад.

Бархилофи мубодилаи моддӣ (дар иқтисоди кишоварзӣ) ва энергетикӣ (дар [[Иқтисодиёти саноат|иқтисодиёти саноатӣ]]) байни вакилон (агентҳо) мубодилаи иттилоотӣ бо мусодираи пурраи неъматҳои иттилоотӣ аз соҳиби аввала ба итмом намерасад, агарчи арзиши ин неъматҳо барои соҳиби пештара метавонад пасттар гардад. Чунки истеҳсоли ҳар як воҳиди нави иттилоотӣ иттилооти навро ба вуҷуд меорад, вале иттилооти мавҷударо зиёд намекунад ва «беназирии» намуди моли муайян бо афзоиши истеҳсоли он паст намегардад. Мавҷудияти захираи иттилоотӣ дар муассисаҳо омили асосии ташаккули афзалияти рақобатӣ ва рақобатпазирии онҳо мебошад.

Иттилоот сарчашмаи асосии на танҳо фаъолияти истеҳсолӣ, балки фаъолияти содиротӣ низ мегардад, чунки ҷустуҷӯи шарикон, бастани созишномаҳо ва назорати риояи шартҳои иҷроиши онҳо миқдори зиёди иттилоотро талаб мекунад. Ин ба созишномаҳо ҳам дар соҳаи неъматҳои моддӣ ва ҳам дар соҳаи мубодилаи иттилоотӣ тааллуқ дорад. Иттилоъ, бахусус дониш, на танҳо бо мақсади истифодабарии бевоситаи баъдӣ, балки бо мақсади тезавратсия (захира кардани арзишҳо) ба мудрак (объект)-и маблағгузорӣ табдил меёбад. Дар [[ҷомеаи иттилоотӣ]] иттилоот дар таҳкими ҷомеа, ҳифз, тадовим ва беҳбуди ниҳодҳои ҷамъиятӣ нақши муҳим мебозад.

Дар баробари дигаргуншавии муносибат ба иттилоот дар марҳалаи иттилоотии рушди иқтисодиёт муносибат ба корманд ва кормандон ҳамчун ҳомилони потенсиалӣ ё воқеии иттилооти беназир тағйир меёбад, чунки ба коргар ё кормандони дигар додани иттилооти лозима барои фаъолияти муваффақонаи корхона дар муҳити рақобатӣ ғайри имкон аст. Ин ҳолат корхонаро водор месозад, ки низоми интихоб, ҷобаҷогузорӣ ва озод кардани кормандонро дигар карда, маблағгузориро дар сармояи инсонӣ (ҷамъи дониш, маҳорат, малакаи андӯхтаи инсон, ки барои қонеъ гардондани талаботи худ ва ҷомеа истифода мебарад) амалӣ кунад.

Иқтисодиёти иттилоотӣ 6 қисми ҷаҳонро фаро гирифтааст: соли 2016 дар ҷаҳон 3,5 млрд нафар ба Интернет дастрасӣ доштанд. Қисми асосии корбарони Интернет ба мамлакатҳои рӯ ба рушд (2,5 млрд нафар) ва мамлакатҳои рушдёфта (1 млрд нафар) рост меояд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти иттилоотӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>214z07bpgq7o9s6zbomw54dpifg3kj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти кишоварзӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331448</id>
    <revision>
      <id>1473838</id>
      <parentid>1472830</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8848" sha1="2jortoeo981rzekfbekicckzgafvkae" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти кишоварзӣ''' —  соҳаи илми иқтисод, ки кишоварзиро ҳамчун соҳаи комплексии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ меомӯзад.

Мувофиқи нақшаи кооперативии [[В. И. Ленин]] дар давраи тайёрӣ ва ба коллективҳои калони истеҳсолии сотсиалистӣ табдил додани хоҷагиҳои хурди деҳқонӣ ба вуҷуд омадааст. Иқтисодиёти кишоварзӣ хусусиятҳои хосси истеҳсолот, такрористеҳсол ва андухт дар кишоварзӣ, интенсивонии кишоварзӣ ва низоми сотсиалистии кишоварзиро меомӯхт. Мавзӯъ (объект)-и омӯзиши Иқтисодиёти кишоварзӣ замин – воситаи асосии истеҳсолот дар соҳаи кишоварзӣ ва роҳҳои истифодаи самараноки он, аз ҷумла фондҳои замини [[ИҶШС]], сохтор ва таснифоти онҳо, пойгоҳи моддӣ-техникӣ ва рушди техникӣ дар кишоварзӣ, фондҳои асосӣ ва гардон, меҳнат ва маҳсулнокии он, ҷобаҷогузорӣ ва махсусгардонии истеҳсолот дар кишоварзӣ, арзиши аслӣ, нарх ва нархгузорӣ дар кишоварзӣ, фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ ва нақши муносибатҳои молию пулӣ, ҳисоби хоҷагӣ ва ғ. буданд. Соҳаи махсуси Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои саноатикунонии кишоварзӣ ва ба асосҳои саноатӣ гузаронидани он буд. Ташкили муассисаҳои кишоварзӣ ([[Колхоз|колхозҳо]] ва [[Совхоз|совхозҳо]], истеҳсолоти байниколхозӣ, комплексҳои агросаноатӣ ва ғ.) қисмҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ ҳисоб мешуданд.

Асоси иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳоло ба ҷои низоми куҳнаи маъмурии фармондиҳӣ низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди соҳаҳои кишоварзӣ – иқтисодиёти миллии «нав»-и бозаргонӣ ташкил медиҳад. Таъсиси хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), соҳибкорӣ дар деҳот, инкишофи соҳаҳои анъанавии иқтисодиёти деҳот, шаклҳои фаъолияти оилавӣ, шахсӣ, гурӯҳӣ ва муҳайё кардани шароити мусоид барои [[тухмипарварӣ]] омилҳои рушди устувори иқтисодиёти миллӣ мебошанд. Вазифаҳо ва ҳадафҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ: 

– гузариши воқеӣ ба хоҷагии кишоварзии нав, ки рушди шаклҳои гуногуни ташкили меҳнат ва истеҳсолот, бунёди иқтисодиёти самарабахши серсоҳа, таҳияи тамсилаи нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди кишоварзиро тақозо мекунад;

– ташкил ва тараққӣ додани шаклҳои нави заминистифодабарии «кӯҳӣ», «лалмӣ», «наздикӯҳӣ», «водигӣ» мутобиқ бо манфиатҳои ҷумҳурӣ ва минтақаҳои он;

– комилан беҳтар кардани вазъи тухмипарварии ватанӣ, селексияи рустаниҳо, рӯёндани зотҳои нави чорво ва паранда, ки ба хусусиятҳои ҷумҳурӣ ва таҷрибаи аҳолии деҳот мутобиқат мекунад;

– ҷорӣ кардани сиёсати нави «микроиндустрикунонӣ» ва «микробарқикунонӣ»-и Иқтисодиёти кишоварзӣ (иқтисодиёти деҳот ва ҳудудҳои он);

– мустаҳкам кардан ва инкишоф додани пойгоҳи моддию техникии хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) ва тамоми Иқтисодиёти кишоварзӣ;

– бунёди корхонаҳои хурд, миёна ва муштарак, ки маҳсулоти хоҷагии кишоварзиро дар маҳалҳо коркард мекунанд;
– инкишоф додани соҳаҳои зерсохтории иҷтимоии деҳа;

– истифодаи оқилонаи ёрии сармоягузорони хориҷӣ;

– дастгирӣ ва ёрии мақсадноку самарбахши давлатӣ бо мақсади рушди устувор ва фаъолияти шаклҳои гуногуни моликият, шаклҳои хоҷагидорӣ дар сохтори иқтисодиёти миллӣ;

– фароҳам кардани муҳити рақобатпазир дар истеҳсолот, коркард, бандубаст ва таҳвили маҳсулоти кишоварзии ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ дар байни хоҷагиҳои деҳқонӣ, соҳибкорони кишоварзӣ, хоҷагиҳои даромаднок бо мақсади дастгирии аҳолии қобили меҳнат ва давомнокии он;

– ташкили табақаҳои «нав»-и қувваҳои миллии истеҳсолӣ, шаклу усул ва роҳҳои тараққиёти устувори онҳо, аз ҷумла иқтисодиёти миллӣ, фарҳанг, илм ва дигар муаммоҳои ҷомеа;

– дарёфти роҳу усулҳои берун кашидани ҷумҳурӣ аз минтақаи ёрии башардӯстона ва таъмини амнияти озуқаворӣ дар тамоми минтақаҳои он.

Низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асоснокшудаи рушди соҳаи кишоварзӣ мисли пештара зироаткорӣ ва [[чорводорӣ]] мебошад, ки ҳар яке аз он қисмҳои асосии худ – [[техника]], [[технология]] ва масъалаҳои ташкилию иқтисодии худро доранд. Қисми асосӣ ва муайянкунандаи ин низом тарзи истеҳсолот ба ҳисоб меравад: хоҷагиҳои давлатӣ, хусусӣ, оилавӣ, оилавию гурӯҳӣ, деҳотию наздиҳавлигӣ, деҳқонӣ, кооперативию омехта, [[Соҳибкор|соҳибкорӣ]], тиҷорати аграрӣ, сайёҳии аграрӣ, шаклҳои гуногуни фаъолияти соҳибкорӣ, соҳаҳои анъанавию иқтисодӣ, ки барои маҳалҳо хос аст (бузпарварӣ, қутоспарварӣ, асппарварӣ, занбӯрпарварӣ, намудҳои гуногуни ҳунармандӣ ва ғ.).

Ҳоло масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ дар алоқамандӣ бо илмҳои агрономӣ – талаботи агротехника, хокшиносӣ, мелиоратсия, кимиёикунонӣ, агробиологӣ, генетика ва зоотехникӣ омӯхта мешаванд. Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои баҳодиҳии иқтисодии замин ва тафриқаи низоми нархҳо ба маҳсулоти кишоварзӣ, баробаркунонии шароити фаъолияти ташкилотҳои кишоварзиро, ки дар минтақаҳои гуногуни иқтисодӣ ва табиӣ ҷойгиранд, таҳқиқ мекунад. Оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ Институти иқтисодии кишоварзии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон таҳқиқот анҷом медиҳад, ки дар маҷ. «Иқтисод, ташкил ва идоракунӣ дар комплекси агросаноатии Тоҷикистон» ба табъ мерасанд.</text>
      <sha1>2jortoeo981rzekfbekicckzgafvkae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473839</id>
      <parentid>1473838</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9017" sha1="oqq6geronudykp0p6ctgnctrzwy6nym" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти кишоварзӣ''' —  соҳаи илми иқтисод, ки кишоварзиро ҳамчун соҳаи комплексии истеҳсолкунандаи маҳсулоти кишоварзӣ меомӯзад.

Мувофиқи нақшаи кооперативии [[В. И. Ленин]] дар давраи тайёрӣ ва ба коллективҳои калони истеҳсолии сотсиалистӣ табдил додани хоҷагиҳои хурди деҳқонӣ ба вуҷуд омадааст. Иқтисодиёти кишоварзӣ хусусиятҳои хосси истеҳсолот, такрористеҳсол ва андухт дар кишоварзӣ, интенсивонии кишоварзӣ ва низоми сотсиалистии кишоварзиро меомӯхт. Мавзӯъ (объект)-и омӯзиши Иқтисодиёти кишоварзӣ замин – воситаи асосии истеҳсолот дар соҳаи кишоварзӣ ва роҳҳои истифодаи самараноки он, аз ҷумла фондҳои замини [[ИҶШС]], сохтор ва таснифоти онҳо, пойгоҳи моддӣ-техникӣ ва рушди техникӣ дар кишоварзӣ, фондҳои асосӣ ва гардон, меҳнат ва маҳсулнокии он, ҷобаҷогузорӣ ва махсусгардонии истеҳсолот дар кишоварзӣ, арзиши аслӣ, нарх ва нархгузорӣ дар кишоварзӣ, фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ ва нақши муносибатҳои молию пулӣ, ҳисоби хоҷагӣ ва ғ. буданд. Соҳаи махсуси Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои саноатикунонии кишоварзӣ ва ба асосҳои саноатӣ гузаронидани он буд. Ташкили муассисаҳои кишоварзӣ ([[Колхоз|колхозҳо]] ва [[Совхоз|совхозҳо]], истеҳсолоти байниколхозӣ, комплексҳои агросаноатӣ ва ғ.) қисмҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ ҳисоб мешуданд.

Асоси иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳоло ба ҷои низоми куҳнаи маъмурии фармондиҳӣ низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди соҳаҳои кишоварзӣ – иқтисодиёти миллии «нав»-и бозаргонӣ ташкил медиҳад. Таъсиси хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ), соҳибкорӣ дар деҳот, инкишофи соҳаҳои анъанавии иқтисодиёти деҳот, шаклҳои фаъолияти оилавӣ, шахсӣ, гурӯҳӣ ва муҳайё кардани шароити мусоид барои [[тухмипарварӣ]] омилҳои рушди устувори иқтисодиёти миллӣ мебошанд. Вазифаҳо ва ҳадафҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ: 

– гузариши воқеӣ ба хоҷагии кишоварзии нав, ки рушди шаклҳои гуногуни ташкили меҳнат ва истеҳсолот, бунёди иқтисодиёти самарабахши серсоҳа, таҳияи тамсилаи нави аз ҷиҳати илмӣ асосноки рушди кишоварзиро тақозо мекунад;

– ташкил ва тараққӣ додани шаклҳои нави заминистифодабарии «кӯҳӣ», «лалмӣ», «наздикӯҳӣ», «водигӣ» мутобиқ бо манфиатҳои ҷумҳурӣ ва минтақаҳои он;

– комилан беҳтар кардани вазъи тухмипарварии ватанӣ, селексияи рустаниҳо, рӯёндани зотҳои нави чорво ва паранда, ки ба хусусиятҳои ҷумҳурӣ ва таҷрибаи аҳолии деҳот мутобиқат мекунад;

– ҷорӣ кардани сиёсати нави «микроиндустрикунонӣ» ва «микробарқикунонӣ»-и Иқтисодиёти кишоварзӣ (иқтисодиёти деҳот ва ҳудудҳои он);

– мустаҳкам кардан ва инкишоф додани пойгоҳи моддию техникии хоҷагиҳои деҳқонӣ (фермерӣ) ва тамоми Иқтисодиёти кишоварзӣ;

– бунёди корхонаҳои хурд, миёна ва муштарак, ки маҳсулоти хоҷагии кишоварзиро дар маҳалҳо коркард мекунанд;
– инкишоф додани соҳаҳои зерсохтории иҷтимоии деҳа;

– истифодаи оқилонаи ёрии сармоягузорони хориҷӣ;

– дастгирӣ ва ёрии мақсадноку самарбахши давлатӣ бо мақсади рушди устувор ва фаъолияти шаклҳои гуногуни моликият, шаклҳои хоҷагидорӣ дар сохтори иқтисодиёти миллӣ;

– фароҳам кардани муҳити рақобатпазир дар истеҳсолот, коркард, бандубаст ва таҳвили маҳсулоти кишоварзии ба стандартҳои ҷаҳонӣ ҷавобгӯ дар байни хоҷагиҳои деҳқонӣ, соҳибкорони кишоварзӣ, хоҷагиҳои даромаднок бо мақсади дастгирии аҳолии қобили меҳнат ва давомнокии он;

– ташкили табақаҳои «нав»-и қувваҳои миллии истеҳсолӣ, шаклу усул ва роҳҳои тараққиёти устувори онҳо, аз ҷумла иқтисодиёти миллӣ, фарҳанг, илм ва дигар муаммоҳои ҷомеа;

– дарёфти роҳу усулҳои берун кашидани ҷумҳурӣ аз минтақаи ёрии башардӯстона ва таъмини амнияти озуқаворӣ дар тамоми минтақаҳои он.

Низоми нави аз ҷиҳати илмӣ асоснокшудаи рушди соҳаи кишоварзӣ мисли пештара зироаткорӣ ва [[чорводорӣ]] мебошад, ки ҳар яке аз он қисмҳои асосии худ – [[техника]], [[технология]] ва масъалаҳои ташкилию иқтисодии худро доранд. Қисми асосӣ ва муайянкунандаи ин низом тарзи истеҳсолот ба ҳисоб меравад: хоҷагиҳои давлатӣ, хусусӣ, оилавӣ, оилавию гурӯҳӣ, деҳотию наздиҳавлигӣ, деҳқонӣ, кооперативию омехта, [[Соҳибкор|соҳибкорӣ]], тиҷорати аграрӣ, сайёҳии аграрӣ, шаклҳои гуногуни фаъолияти соҳибкорӣ, соҳаҳои анъанавию иқтисодӣ, ки барои маҳалҳо хос аст (бузпарварӣ, қутоспарварӣ, асппарварӣ, занбӯрпарварӣ, намудҳои гуногуни ҳунармандӣ ва ғ.).

Ҳоло масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ дар алоқамандӣ бо илмҳои агрономӣ – талаботи агротехника, хокшиносӣ, мелиоратсия, кимиёикунонӣ, агробиологӣ, генетика ва зоотехникӣ омӯхта мешаванд. Иқтисодиёти кишоварзӣ масъалаҳои баҳодиҳии иқтисодии замин ва тафриқаи низоми нархҳо ба маҳсулоти кишоварзӣ, баробаркунонии шароити фаъолияти ташкилотҳои кишоварзиро, ки дар минтақаҳои гуногуни иқтисодӣ ва табиӣ ҷойгиранд, таҳқиқ мекунад. Оид ба масъалаҳои Иқтисодиёти кишоварзӣ Институти иқтисодии кишоварзии Академияи илмҳои кишоварзии Тоҷикистон таҳқиқот анҷом медиҳад, ки дар маҷ. «Иқтисод, ташкил ва идоракунӣ дар комплекси агросаноатии Тоҷикистон» ба табъ мерасанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти кишоварзӣ|8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>oqq6geronudykp0p6ctgnctrzwy6nym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисоди соягӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331452</id>
    <revision>
      <id>1473840</id>
      <parentid>1472835</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4678" sha1="jyzyy4yuc17e0sqa39ghju2jmtacio9" xml:space="preserve">'''Иқтисоди соягӣ''', иқтисодиёти ғайрирасмӣ ва ё пинҳонӣ —  фаъолияти иқтисодии ғайриқонунӣ, ки дур аз назари [[давлат]] ва [[Ҷомеъа|ҷомеа]] қарор дорад; бахши ғайриқобили мушоҳида, ғайрирасмӣ ва ғайриқонунии иқтисодиёт. Баъзан онро иқтисодиёти ҷиноӣ ҳам меноманд. Иқтисоди соягӣ ду қисмро дар бар мегирад: 1) иқтисодиёти аз ҷониби давлат шинохтанашуда; 2) иқтисодиёти ҷиноӣ. Қисми аввали Иқтисоди соягӣ аз сабти давлатӣ нагузашта, ба таври мустақил фаъолият мекунад. Фаъолияти ин қисм мураттабу бонизом буда наметавонад ва хислати муваққатию мавсимӣ дорад. Ҷомеа ва давлат метавонанд бо пажӯҳишу таҳқиқот онро ба низом дароварда, роҳи ба иқтисодиёти ҷомеа ворид намуданашро дарёбанд. Намуди дуввуми Иқтисоди соягӣ бештар хислати ҷиноӣ дошта, бо кочоқи маводди мухаддир, аслиҳа ва дигар фаъолияти ғайриқонунӣ сари кор дорад. Низоми хоҷагидории сотсиалистӣ дар иқтисодиёт қоидаҳои ниҳоят шадидро ҷорӣ карда буд, ки аз зуҳур кардани Иқтисоди соягӣ дар кишвар ҷилавгирӣ мекард.  

Таҳқиқотҳо муайян кардаанд, ки Иқтисоди соягӣ пурқувват гардида, дар натиҷа ҷабру зулм, тазйиқу ситами мардуми одӣ боз ҳам пурзӯртар шудааст. Иқтисоди соягӣ дар раванди беҳтар кардани сатҳи некуаҳволии мардум, демократикунонии ҷомеаҳо ва давлатҳо садду монеаҳои зиёде эҷод мекунад. 

Иқтисоди соягӣ натиҷаи норасоиву зиддиятҳо дар низоми нодурусти хоҷагидорӣ ва камбудиҳо дар қонунгузории мавҷуда мебошад. Пажӯҳишгоҳи илмии меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар як таҳқиқоти худ муайян кардааст, ки дар Тоҷикистон агар даромад аз шуғли расмӣ ба ҳисоби миёна 1559 сомониро ташкил карда бошад, даромади солона аз фаъолияти ғайрирасмӣ 4170 сомониро ташкил додааст, ки ин назар ба даромади расмӣ 2,67 баробар зиёд мебошад. 

Азбаски Иқтисоди соягӣ бо сатҳу дараҷа ва хусусиятҳои ба худ хос дар мамлакатҳои ҷаҳон доман паҳн кардааст (аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводди мухаддир), [[СММ]] ва дигар ташкилотҳои байналмилалӣ барои пешгирии ин зуҳуроти номатлуб якҷо мубориза мебаранд.  

Мувофиқи маълумоти расмии соли 2011 дар Иқтисоди соягии мамлакатҳои [[Иттиҳоди Аврупо]] 2,2 млрд доллар гардиш мекард. Иқтисоди соягӣ дар мамлакатҳои [[Аврупои Шарқӣ]] ва Ҷанубӣ бештар инкишоф ёфта, саҳми он дар ММД аз 20 то 40 %-ро ташкил мекунад. 

Иқтисоди соягӣ ҷиҳати мусбат ҳам дорад, аз ҷумла ҳангоми пастравии истеҳсолот ва буҳронҳои молиявӣ, ки боиси зиёд шудани шумораи бекорон ва таркиши иҷтимоӣ дар ҷомеа мегардад, мардуми бекормонда наҷоти муваққатиро аз гуруснагӣ дар иқтисоди ғайрирасмӣ меҷӯянд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисоди соягӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>jyzyy4yuc17e0sqa39ghju2jmtacio9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473841</id>
      <parentid>1473840</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4687" sha1="0halstvac5begvn5t5uhzdwe33jo7jk" xml:space="preserve">'''Иқтисоди соягӣ''', иқтисодиёти ғайрирасмӣ ва ё пинҳонӣ —  фаъолияти иқтисодии ғайриқонунӣ, ки дур аз назари [[давлат]] ва [[Ҷомеъа|ҷомеа]] қарор дорад; бахши ғайриқобили мушоҳида, ғайрирасмӣ ва ғайриқонунии иқтисодиёт. Баъзан онро иқтисодиёти ҷиноӣ ҳам меноманд. Иқтисоди соягӣ ду қисмро дар бар мегирад: 1) иқтисодиёти аз ҷониби давлат шинохтанашуда; 2) иқтисодиёти ҷиноӣ. Қисми аввали Иқтисоди соягӣ аз сабти давлатӣ нагузашта, ба таври мустақил фаъолият мекунад. Фаъолияти ин қисм мураттабу бонизом буда наметавонад ва хислати муваққатию мавсимӣ дорад. Ҷомеа ва давлат метавонанд бо пажӯҳишу таҳқиқот онро ба низом дароварда, роҳи ба иқтисодиёти ҷомеа ворид намуданашро дарёбанд. Намуди дуввуми Иқтисоди соягӣ бештар хислати ҷиноӣ дошта, бо кочоқи маводди мухаддир, аслиҳа ва дигар фаъолияти ғайриқонунӣ сари кор дорад. Низоми хоҷагидории сотсиалистӣ дар иқтисодиёт қоидаҳои ниҳоят шадидро ҷорӣ карда буд, ки аз зуҳур кардани Иқтисоди соягӣ дар кишвар ҷилавгирӣ мекард.  

Таҳқиқотҳо муайян кардаанд, ки Иқтисоди соягӣ пурқувват гардида, дар натиҷа ҷабру зулм, тазйиқу ситами мардуми одӣ боз ҳам пурзӯртар шудааст. Иқтисоди соягӣ дар раванди беҳтар кардани сатҳи некуаҳволии мардум, демократикунонии ҷомеаҳо ва давлатҳо садду монеаҳои зиёде эҷод мекунад. 

Иқтисоди соягӣ натиҷаи норасоиву зиддиятҳо дар низоми нодурусти хоҷагидорӣ ва камбудиҳо дар қонунгузории мавҷуда мебошад. Пажӯҳишгоҳи илмии меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар як таҳқиқоти худ муайян кардааст, ки дар Тоҷикистон агар даромад аз шуғли расмӣ ба ҳисоби миёна 1559 сомониро ташкил карда бошад, даромади солона аз фаъолияти ғайрирасмӣ 4170 сомониро ташкил додааст, ки ин назар ба даромади расмӣ 2,67 баробар зиёд мебошад. 

Азбаски Иқтисоди соягӣ бо сатҳу дараҷа ва хусусиятҳои ба худ хос дар мамлакатҳои ҷаҳон доман паҳн кардааст (аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводди мухаддир), [[СММ]] ва дигар ташкилотҳои байналмилалӣ барои пешгирии ин зуҳуроти номатлуб якҷо мубориза мебаранд.  

Мувофиқи маълумоти расмии соли 2011 дар Иқтисоди соягии мамлакатҳои [[Иттиҳоди Аврупо]] 2,2 млрд доллар гардиш мекард. Иқтисоди соягӣ дар мамлакатҳои [[Аврупои Шарқӣ]] ва Ҷанубӣ бештар инкишоф ёфта, саҳми он дар ММД аз 20 то 40 %-ро ташкил мекунад. 

Иқтисоди соягӣ ҷиҳати мусбат ҳам дорад, аз ҷумла ҳангоми пастравии истеҳсолот ва буҳронҳои молиявӣ, ки боиси зиёд шудани шумораи бекорон ва таркиши иҷтимоӣ дар ҷомеа мегардад, мардуми бекормонда наҷоти муваққатиро аз гуруснагӣ дар иқтисоди ғайрирасмӣ меҷӯянд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисоди соягӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>0halstvac5begvn5t5uhzdwe33jo7jk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисоди сиёсии вулгарӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331455</id>
    <revision>
      <id>1473842</id>
      <parentid>1472838</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="6akyv1of1k89qpyxc79zfakmq4sua1w" xml:space="preserve">'''Иқтисоди сиёсии вулгарӣ''' —  маҷмӯи назарияҳои ғайриилмии иқтисоди сиёсии буржуазӣ. 

== Таърих ==
Иқтисоди сиёсии вулгарӣ асосан дар асрҳои 18–19 пайдо шуда, баъди аз тарафи буржуазия ба даст овардани [[ҳокимияти сиёсӣ]] дар мамлакатҳои мутараққии [[Аврупои Ғарбӣ]] ҷои иқтисоди сиёсии классикиро гирифт. Намояндагони барҷастаи он Т. Р. Малтус, Ж. Б. Сей, Ҷ. Милл, Ҷ. Р. Мак-Куллох, Н. У. Сениор, Ф. Бастиа, В. Рошер, Б. Ҳилдебранд, А. Маршалл. К. Бюхер, [[Вомбарг|В. Зомбарт]], К. Менгер ва дигарон буданд. Иқтисоди сиёсии вулгарӣ ба муқобили ақидаҳои пешқадами замона мубориза мебурд. Дар нимаи дуввуми асри 19 мактабҳое (масалан, мактаби иқтисоди сиёсии Австрия, мактаби таърихии иқтисоди сиёсӣ, назарияи иқтисодии А. Маршалл, Ҷ. Б. Кларк ва ғ.) ба вуҷуд омаданд, ки зидди ақидаҳои иқтисодии [[Карл Маркс|К. Маркс]] буданд. Иқтисоди сиёсии буржуазии муосир анъанаҳои Иқтисоди сиёсии вулгариро давом дода, барои ҳимояи сармояи инҳисорӣ мувофиқ шудааст ва ҷараёнҳои зиёде ба монанди «сармоядории созмонёфта», «иқтисоди омехта», «тиҷорати бузург», «давлати рифоҳ», «капитализми мардумӣ» таъсис додааст. Ҳамаи ин аз он шаҳодат медиҳад, ки Иқтисоди сиёсии вулгарӣ назарияи ягонаи худро надорад. Ҷонибдорони Иқтисоди сиёсии вулгарӣ хусусияти воқеии раванди ҷамъиятӣ-таърихӣ ва қонуниятҳои онро рад карда, нақши асосиро ба фаъолияти шахси (субъективи)-и одамон ва шаклҳои ташкилии сохторҳои ҷамъиятӣ ва ғ. мансуб медонанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисоди сиёсии вулгарӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>6akyv1of1k89qpyxc79zfakmq4sua1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473843</id>
      <parentid>1473842</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="16h3gnfk85njtu3tpvsxhe352hkri79" xml:space="preserve">'''Иқтисоди сиёсии вулгарӣ''' —  маҷмӯи назарияҳои ғайриилмии иқтисоди сиёсии буржуазӣ. 

== Таърих ==
Иқтисоди сиёсии вулгарӣ асосан дар асрҳои 18–19 пайдо шуда, баъди аз тарафи буржуазия ба даст овардани [[ҳокимияти сиёсӣ]] дар мамлакатҳои мутараққии [[Аврупои Ғарбӣ]] ҷои иқтисоди сиёсии классикиро гирифт. Намояндагони барҷастаи он Т. Р. Малтус, Ж. Б. Сей, Ҷ. Милл, Ҷ. Р. Мак-Куллох, Н. У. Сениор, Ф. Бастиа, В. Рошер, Б. Ҳилдебранд, А. Маршалл. К. Бюхер, [[Вомбарг|В. Зомбарт]], К. Менгер ва дигарон буданд. Иқтисоди сиёсии вулгарӣ ба муқобили ақидаҳои пешқадами замона мубориза мебурд. Дар нимаи дуввуми асри 19 мактабҳое (масалан, мактаби иқтисоди сиёсии Австрия, мактаби таърихии иқтисоди сиёсӣ, назарияи иқтисодии А. Маршалл, Ҷ. Б. Кларк ва ғ.) ба вуҷуд омаданд, ки зидди ақидаҳои иқтисодии [[Карл Маркс|К. Маркс]] буданд. Иқтисоди сиёсии буржуазии муосир анъанаҳои Иқтисоди сиёсии вулгариро давом дода, барои ҳимояи сармояи инҳисорӣ мувофиқ шудааст ва ҷараёнҳои зиёде ба монанди «сармоядории созмонёфта», «иқтисоди омехта», «тиҷорати бузург», «давлати рифоҳ», «капитализми мардумӣ» таъсис додааст. Ҳамаи ин аз он шаҳодат медиҳад, ки Иқтисоди сиёсии вулгарӣ назарияи ягонаи худро надорад. Ҷонибдорони Иқтисоди сиёсии вулгарӣ хусусияти воқеии раванди ҷамъиятӣ-таърихӣ ва қонуниятҳои онро рад карда, нақши асосиро ба фаъолияти шахси (субъективи)-и одамон ва шаклҳои ташкилии сохторҳои ҷамъиятӣ ва ғ. мансуб медонанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисоди сиёсии вулгарӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>16h3gnfk85njtu3tpvsxhe352hkri79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқлимшифоӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331458</id>
    <revision>
      <id>1473844</id>
      <parentid>1472849</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5755" sha1="dkmg3sqzf5bapizzxikueioh07qj4vf" xml:space="preserve">'''Иқлимшифоӣ''' —  истифодаи омилҳои иқлим бо мақсади муолиҷа ва беҳдошти саломатӣ.  

Барои Иқлимшифоӣ иқлимро муваққатан иваз (ҳангоми дар курорт ё осоишгоҳ табобат кардан) ё беморро дар иқлими барои ӯ муқаррарӣ (дар маҳалли сукунат) табобат мекунанд. Иқлимшифоӣ дар алоҳидагӣ ё якҷо бо дигар усулҳои табобат анҷом дода мешавад. Воситаҳои табобати иқлимӣ: муолиҷа бо нурҳои ҳавои тоза – аэротерапия, муолиҷа бо офтоб – [[гелиотерапия]], оббозӣ дар баҳр, дарё, кӯл. Барои Иқлимшифоӣ иншооти махсус – аэросолярҳо (айвончаҳои махсус барои қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ), шипангҳо, [[Пляж|пляжҳо]], ҳавзҳо ва ғ-ро истифода мебаранд. Якбора иваз кардани иқлим (хусусан дар фасли гарми сол) ба андомгон таъсири ногувор мерасонад. Ба кӯдакони хурдсол, пирсолон ва касоне, ки гирифтори иллати узвҳои нафас ва дилу раг мебошанд, инчунин ба одамони асабашон заиф тағйир додани иқлим таъсири манфӣ мерасонад.  

Вокуниши мутобиқатии онҳо суст буда, дар давраи ба шароити иқлими нав муътод (акклиматизатсия) шудан бемориҳои куҳна хуруҷ мекунанд. Маъмулан, табиб хусусиятҳои фардии бемор, синну сол, дараҷа ва ҷараёни беморӣ, фасли сол ва ғ-ро ба назар гирифта, меъёри муолиҷаро таъйин мекунад. Дар аснои муолиҷа дар осоишгогоҳҳои иқлимашон мувофиқ фаъолияти силсилаи асаб ва мутобиқати андомгон ба омилҳои номусоид беҳтар мешавад. Дуруст интихоб кардан ва оқилона амалӣ гардонидани Иқлимшифоӣ ба фаъолияти узвҳои усораи дохилӣ таъсири мусоид расонида, хастагиро рафъ мекунад. Иқлимшифоӣ муҷиби аксуламали махсуси андомгон низ мегардад. Масалан, ҳангоми қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ андомгон обутоб ёфта, зимни таъсири нури офтоб дар ҷисм [[витамини D]] ва моддаҳои дигари фаъоли биологӣ ҳосил мешаванд. Иқлимшифоӣ бештар дар осоишгоҳҳо сурат мегирад. Дар шароити иқлими наздибаҳрӣ (масалан, соҳилҳои ҷануби Қрим), ки обу ҳаво муътадил ва радиатсияи Офтоб зиёд аст, одамони гирифтори баъзе намудҳои бемории сил, инчунин амрози шуш, роҳи болои нафас, силсилаи дилу раг, мубодилаи моддаҳо, невроз ва ғ. муолиҷа меёбанд. Дар шароити иқлими минтақаҳои субтропикии сернам (Сочи-Масеста, Гагра ва ғ.) [[бемориҳои асаб]], узвҳои такяю ҳаракат ва дилу рагҳо табобат карда мешаванд. Осоишгоҳҳои [[Иқлими биёбонӣ|иқлими биёбон]] ва нимбиёбон ([[Байрамалӣ]], [[Ситора]] ва [[Моҳи Хоса|Моҳи Хосса]]), ки тобистони гарму хушк ва рӯзҳои офтобии зиёд доранд, ба одамони гирифтори амрози гурда мувофиқ мебошанд. 

Дар Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ фароғатгоҳҳои [[Хоҷа Оби Гарм|Хоҷаобигарм]], [[Зумрад (осоишгоҳ)|Зумрад]], [[Гармчашма (табобатгоҳ)|Гармчашма]], Шоҳамбарӣ, [[Обигарм]], [[Ҳавотоғ]] ва ғ. созгоранд. Шароити иқлим ва обу ҳавои Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ хеле мусоид аст. Бисёр будани рӯзҳои офтобӣ (дар Душанбе соле то 2731 соат), шиддати радиатсияи Офтоб, кам будани миқдори боришоти солона (аз 70 то 1270 мм) ва намнокии нисбии ҳаво (аз 43 то 64%) ҷиҳатҳои хосси иқлими ҷумҳурӣ мебошанд. Дар шароити иқлими Тоҷикистон бо роҳи Иқлимшифоӣ бемориҳои дилу раг (гипертония, ишемияи дил), мубодилаи моддаҳо ([[Артрит|артрит,]] полиартрит), амрози шуш ([[пневмония]], бронхит) ва ихтилоли фаъолияти силсилаи асаб муолиҷа карда мешаванд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқлимшифоӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқлим]]</text>
      <sha1>dkmg3sqzf5bapizzxikueioh07qj4vf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473845</id>
      <parentid>1473844</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5764" sha1="rp4qux01od9zjizp7ee1r2b34bb5zb0" xml:space="preserve">'''Иқлимшифоӣ''' —  истифодаи омилҳои иқлим бо мақсади муолиҷа ва беҳдошти саломатӣ.  

Барои Иқлимшифоӣ иқлимро муваққатан иваз (ҳангоми дар курорт ё осоишгоҳ табобат кардан) ё беморро дар иқлими барои ӯ муқаррарӣ (дар маҳалли сукунат) табобат мекунанд. Иқлимшифоӣ дар алоҳидагӣ ё якҷо бо дигар усулҳои табобат анҷом дода мешавад. Воситаҳои табобати иқлимӣ: муолиҷа бо нурҳои ҳавои тоза – аэротерапия, муолиҷа бо офтоб – [[гелиотерапия]], оббозӣ дар баҳр, дарё, кӯл. Барои Иқлимшифоӣ иншооти махсус – аэросолярҳо (айвончаҳои махсус барои қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ), шипангҳо, [[Пляж|пляжҳо]], ҳавзҳо ва ғ-ро истифода мебаранд. Якбора иваз кардани иқлим (хусусан дар фасли гарми сол) ба андомгон таъсири ногувор мерасонад. Ба кӯдакони хурдсол, пирсолон ва касоне, ки гирифтори иллати узвҳои нафас ва дилу раг мебошанд, инчунин ба одамони асабашон заиф тағйир додани иқлим таъсири манфӣ мерасонад.  

Вокуниши мутобиқатии онҳо суст буда, дар давраи ба шароити иқлими нав муътод (акклиматизатсия) шудан бемориҳои куҳна хуруҷ мекунанд. Маъмулан, табиб хусусиятҳои фардии бемор, синну сол, дараҷа ва ҷараёни беморӣ, фасли сол ва ғ-ро ба назар гирифта, меъёри муолиҷаро таъйин мекунад. Дар аснои муолиҷа дар осоишгогоҳҳои иқлимашон мувофиқ фаъолияти силсилаи асаб ва мутобиқати андомгон ба омилҳои номусоид беҳтар мешавад. Дуруст интихоб кардан ва оқилона амалӣ гардонидани Иқлимшифоӣ ба фаъолияти узвҳои усораи дохилӣ таъсири мусоид расонида, хастагиро рафъ мекунад. Иқлимшифоӣ муҷиби аксуламали махсуси андомгон низ мегардад. Масалан, ҳангоми қабули ваннаҳои ҳавоӣ ва офтобӣ андомгон обутоб ёфта, зимни таъсири нури офтоб дар ҷисм [[витамини D]] ва моддаҳои дигари фаъоли биологӣ ҳосил мешаванд. Иқлимшифоӣ бештар дар осоишгоҳҳо сурат мегирад. Дар шароити иқлими наздибаҳрӣ (масалан, соҳилҳои ҷануби Қрим), ки обу ҳаво муътадил ва радиатсияи Офтоб зиёд аст, одамони гирифтори баъзе намудҳои бемории сил, инчунин амрози шуш, роҳи болои нафас, силсилаи дилу раг, мубодилаи моддаҳо, невроз ва ғ. муолиҷа меёбанд. Дар шароити иқлими минтақаҳои субтропикии сернам (Сочи-Масеста, Гагра ва ғ.) [[бемориҳои асаб]], узвҳои такяю ҳаракат ва дилу рагҳо табобат карда мешаванд. Осоишгоҳҳои [[Иқлими биёбонӣ|иқлими биёбон]] ва нимбиёбон ([[Байрамалӣ]], [[Ситора]] ва [[Моҳи Хоса|Моҳи Хосса]]), ки тобистони гарму хушк ва рӯзҳои офтобии зиёд доранд, ба одамони гирифтори амрози гурда мувофиқ мебошанд. 

Дар Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ фароғатгоҳҳои [[Хоҷа Оби Гарм|Хоҷаобигарм]], [[Зумрад (осоишгоҳ)|Зумрад]], [[Гармчашма (табобатгоҳ)|Гармчашма]], Шоҳамбарӣ, [[Обигарм]], [[Ҳавотоғ]] ва ғ. созгоранд. Шароити иқлим ва обу ҳавои Тоҷикистон барои Иқлимшифоӣ хеле мусоид аст. Бисёр будани рӯзҳои офтобӣ (дар Душанбе соле то 2731 соат), шиддати радиатсияи Офтоб, кам будани миқдори боришоти солона (аз 70 то 1270 мм) ва намнокии нисбии ҳаво (аз 43 то 64%) ҷиҳатҳои хосси иқлими ҷумҳурӣ мебошанд. Дар шароити иқлими Тоҷикистон бо роҳи Иқлимшифоӣ бемориҳои дилу раг (гипертония, ишемияи дил), мубодилаи моддаҳо ([[Артрит|артрит,]] полиартрит), амрози шуш ([[пневмония]], бронхит) ва ихтилоли фаъолияти силсилаи асаб муолиҷа карда мешаванд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқлимшифоӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқлим]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>rp4qux01od9zjizp7ee1r2b34bb5zb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инверсияи релеф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331473</id>
    <revision>
      <id>1473846</id>
      <parentid>1472904</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1681" sha1="bomwdsv2dov6fwlw6lr1fm8f6abxp1w" xml:space="preserve">'''Инверсияи релеф''' (аз {{lang-la|nversia}} – ҷойивазкунӣ, ҷойгузинӣ, самтивазкунӣ) —  раванди ташаккули релефи фарсудашуда, ки шаклҳои нисбат ба сохтори геологӣ баръакс (воруна) дорад: сохторҳои мусбати [[Геология|геологӣ]] релефи манфӣ ва баръакс сохторҳои манфии геологӣ релефи мусбатро ба вуҷуд меоваранд.	

Инверсияи релеф дар натиҷаи денудатсия (маҷмӯи равандҳои харобкунандаи [[Ҷинсҳои кӯҳии метаморфӣ|ҷинсҳои кӯҳӣ]] дар рӯи замин) ба амал омада, боиси тахриби ҷинсҳои кӯҳӣ мегардад, инчунин сатҳи хушкиро паст карда, релефи кӯҳиро ба сатҳи ҳамвор табдил медиҳад. Масалан, аз ҷинсҳои кӯҳии сахт (синклиналӣ) қ-кӯҳҳо ва баландиҳо ташаккул ёфта, дар байни ҷинсҳои кӯҳии ковок (ёзанда, мулоим)-и зуд шусташаванда ([[Антиклинал|антиклиналӣ]]) водиҳои муваққатии маҷрои об (ҷариҳо) пайдо шуда, инверсияи релефро ба вуҷуд меоваранд.	

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Инверсияи релеф |8|муаллиф= А. Ниёзов }}
[[Гурӯҳ:Релеф аз рӯи қитъаҳо]]</text>
      <sha1>bomwdsv2dov6fwlw6lr1fm8f6abxp1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Инверсияи майдони геомагнитӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331474</id>
    <revision>
      <id>1473847</id>
      <parentid>1472907</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="q4v9r52veoo309l7enlrb9uy7sisfdp" xml:space="preserve">'''Инверсияи майдони геомагнитӣ''' —  ба самти баръакс тағйир ёфтани майдони Замин (қутбҳои магнитии сайёра ҷой иваз мекунанд).

Инверсияи майдони геомагнитӣ дар натиҷаи мавҷудияти ҷинсҳои кӯҳии баръакс магнитнокшуда (яъне ҷинсҳое, ки магнитнокии боқимондаашон ба самти майдони магнитии муосир, яъне ҳозира муқобил аст) ошкор гардид. Дар натиҷаи таҳқиқи магнитнокшавии ҷинсҳои кӯҳии синнашон гуногун дар минтақаҳои гуногуни Замин таҳаввули майдони магнитиро ошкор намудан мумкин аст (нигар Палеомагнитизм). Масалан, барои селҳои гудозавии навпайдо дар [[Исландия]] ва [[Эфиопия]] фосилаҳои қутбият (қутбнокӣ)-и мустақим ва баръакси майдони геомагнитӣ муайян карда шуданд. Инверсияи майдони геомагнитӣ ҳодисаи нисбатан кам ва номунтазам рухдиҳанда мебошад. Тахмин мекунанд, ки Инверсияи майдони геомагнитӣ дар фосилаи аз даҳҳо ҳазор то даҳҳо млн сол ба амал меояд. Инверсияи майдони геомагнитии охирин тақрибан 800 ҳазор сол пеш ба вуҷуд омадааст. Табиати Инверсияи майдони [[Геомагнетизм|геомагнитӣ]] то ҳол омӯхта нашудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Инверсияи майдони геомагнитӣ |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Электромагнетизм]]</text>
      <sha1>q4v9r52veoo309l7enlrb9uy7sisfdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473848</id>
      <parentid>1473847</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="eaj33hr67ufu03b1pvdtruabo27skv8" xml:space="preserve">'''Инверсияи майдони геомагнитӣ''' —  ба самти баръакс тағйир ёфтани майдони Замин (қутбҳои магнитии сайёра ҷой иваз мекунанд).

Инверсияи майдони геомагнитӣ дар натиҷаи мавҷудияти ҷинсҳои кӯҳии баръакс магнитнокшуда (яъне ҷинсҳое, ки магнитнокии боқимондаашон ба самти майдони магнитии муосир, яъне ҳозира муқобил аст) ошкор гардид. Дар натиҷаи таҳқиқи магнитнокшавии ҷинсҳои кӯҳии синнашон гуногун дар минтақаҳои гуногуни Замин таҳаввули майдони магнитиро ошкор намудан мумкин аст (нигар Палеомагнитизм). Масалан, барои селҳои гудозавии навпайдо дар [[Исландия]] ва [[Эфиопия]] фосилаҳои қутбият (қутбнокӣ)-и мустақим ва баръакси майдони геомагнитӣ муайян карда шуданд. Инверсияи майдони геомагнитӣ ҳодисаи нисбатан кам ва номунтазам рухдиҳанда мебошад. Тахмин мекунанд, ки инверсияи майдони геомагнитӣ дар фосилаи аз даҳҳо ҳазор то даҳҳо млн сол ба амал меояд. Инверсияи майдони геомагнитии охирин тақрибан 800 ҳазор сол пеш ба вуҷуд омадааст. Табиати Инверсияи майдони [[Геомагнетизм|геомагнитӣ]] то ҳол омӯхта нашудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Инверсияи майдони геомагнитӣ |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Электромагнетизм]]</text>
      <sha1>eaj33hr67ufu03b1pvdtruabo27skv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473849</id>
      <parentid>1473848</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="605f0sft8cmooq2wnju5nqx2s11qrui" xml:space="preserve">'''Инверсияи майдони геомагнитӣ''' —  ба самти баръакс тағйир ёфтани майдони Замин (қутбҳои магнитии сайёра ҷой иваз мекунанд).

Инверсияи майдони геомагнитӣ дар натиҷаи мавҷудияти ҷинсҳои кӯҳии баръакс магнитнокшуда (яъне ҷинсҳое, ки магнитнокии боқимондаашон ба самти майдони магнитии муосир, яъне ҳозира муқобил аст) ошкор гардид. Дар натиҷаи таҳқиқи магнитнокшавии ҷинсҳои кӯҳии синнашон гуногун дар минтақаҳои гуногуни Замин таҳаввули майдони магнитиро ошкор намудан мумкин аст (нигар Палеомагнитизм). Масалан, барои селҳои гудозавии навпайдо дар [[Исландия]] ва [[Эфиопия]] фосилаҳои қутбият (қутбнокӣ)-и мустақим ва баръакси майдони геомагнитӣ муайян карда шуданд. Инверсияи майдони геомагнитӣ ҳодисаи нисбатан кам ва номунтазам рухдиҳанда мебошад. Тахмин мекунанд, ки инверсияи майдони геомагнитӣ дар фосилаи аз даҳҳо ҳазор то даҳҳо млн сол ба амал меояд. Инверсияи майдони геомагнитии охирин тақрибан 800 ҳазор сол пеш ба вуҷуд омадааст. Табиати инверсияи майдони [[Геомагнетизм|геомагнитӣ]] то ҳол омӯхта нашудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Инверсияи майдони геомагнитӣ |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Электромагнетизм]]</text>
      <sha1>605f0sft8cmooq2wnju5nqx2s11qrui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иловапулӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331510</id>
    <revision>
      <id>1473851</id>
      <parentid>1473057</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="gnt3wlgqek61vr9kozxuxm11v3a9hid" xml:space="preserve">'''Иловапулӣ''', иловапулӣ ба [[Музди меҳнати асосӣ|музди меҳнат]] —  дар [[ҳуқуқи меҳнатӣ]] ҷубронпулие, ки ба кормандони шароиту хусусияти корашон вазнину зараровар дода мешавад. 

Тибқи қонун [[иловапулӣ]] ба музди кори кормандоне, ки дар шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ қарор доранд, дода мешавад. Иловапулӣ дар чунин ҳолатҳо дода мешавад: ба кормандоне, ки дар баробари кори асосии бо [[шартномаи меҳнатӣ]] тасдиқшуда ва дар муддати муайяни давомнокии рӯзи корӣ (басти корӣ) бе озодшавӣ аз кори асосӣ корҳои иловагиро аз рӯи дигар ихтисос иҷро мекунанд; барои кормандоне, ки ба сохтмон, истеҳсоли барқ, коркард ва истеҳсоли нафту газ, алоқа, хоҷагии ҷангалу об, нақлиёти автомобилӣ ва роҳи оҳан, корҳои кофтуковӣ, иктишофи геологӣ, топографию геодезӣ, экспедитсияҳои илмӣ, инчунин ҳамлу нақли нафту газ, корҳои доимӣ дар роҳ, кори берун аз ҷои иқомати доимӣ ва дигар корҳои дорои хусусияти сайёр ва вахтавӣ машғуланд; ҳангоми якҷоякунии касбҳо (вазифаҳо); васеъ шудани доираи хидматрасонӣ (зиёд шудани ҳаҷми корҳои иҷрошаванда) ё иҷрои уҳдадории кормандоне, ки муваққатан ба кор ҳозир нестанд. Корфармо метавонад иловапулиро ба кормандони ба синни 18 норасида пардохт намояд. Андозаи иловапулӣ аз тарафи корфармо бо розигии корманд ва барои ташкилотҳое, ки аз [[буҷети давлатӣ]] маблағгузорӣ мешаванд, аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мегардад. Иловапулӣ ба тариқи бемуҳлат, мавсимӣ ва якдафъа дода мешавад.

Корфармо ҳуқуқ дорад ҳангоми пешниҳоди рухсатии меҳнатии асосии ҳарсола тибқи санадҳои меъёрии дохилӣ ва [[шартномаи коллективӣ]] ба корманд ва дар мувофиқа бо намояндагони кормандон низоми гуногуни мукофот додан, ҳавасмандгардонии музднок ва иловапулиро муайян намояд. Дар ноҳияҳо ва маҳалҳое, ки шароити номусоиди табиию иқлимӣ ва маишӣ доранд, ба музди кор коэффисиент ва иловапулиҳо муқаррар мешаванд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Иловапулӣ |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор]]</text>
      <sha1>gnt3wlgqek61vr9kozxuxm11v3a9hid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иловус</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331511</id>
    <revision>
      <id>1473852</id>
      <parentid>1473058</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1473852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3028" sha1="o9gpb9jdau71yfhzlvx09tzbetmcuwn" xml:space="preserve">'''Иловус''' —  фалаҷи рӯдаи борик, ки дар натиҷаи он манфаз (даромадгоҳ)-и рӯда баста мегардад. Иловус модарзодӣ ва иктисобӣ, вобаста ба ҷараён шадиду музмин ва аз рӯи бастагии манфаз куллӣ ва ҷузъӣ мешавад. 

Сабабҳои иловус гуногун мебошанд. Иловуси ташаннуҷӣ дар натиҷаи бошиддат қабз кардани девораи рӯда бино бар дард ё таъсироти василавие ба амал меояд (масалан, ҳангоми лат хӯрдани шикам, бисёр афзоиш ёфтани киҷҷаҳо дар рӯда, шикастани устухони рон, панкреатити шадид, халаи гурда ва ғ.). Чунин шакли Иловус имкон дорад дар натиҷаи ноҷӯрии фаъолияти силсилаи асаб (масалан, сактаи камхунизод ё осеби ҷумҷумаву [[мағзи сар]]) низ сар занад. Дар кӯдакон чунин иловусро, маъмулан, киҷҷаҳо меангезанд. Иловуси фалаҷзоди рӯда бештар дар натиҷаи заҳролудӣ аз ғизо ё морфин ва филиззот ба амал меояд. Сабаби Иловуси василавӣ сӯрохи рӯдаро бастани омос, киҷҷаҳо, [[Ҷисмҳои бегона|ҷисми бегона]], санги наҷосат ва ғ. аст. Иловуси тазйиқӣ дар натиҷаи фишор ёфтани чурра ва печидани рӯдаҳо падид меояд. Ба инкишофи беморӣ пайдоиши кафшеракҳо дар сӯрохи рӯда, суддабанди (тромбоз)-и шараёнҳо, осеби ҷиддии [[сутунмуҳра]], ҷарроҳии ҷавфи шикам, перитонит, камбуди [[калий]] дар [[хун]] низ мусоидат мекунанд. Иловус бо дарди шадиди шикам, қабзияти бардавом, дилбеҳузурию қай, банд шудани газҳо пайдо мешавад. Ранги рӯи бемор канда, ӯ арақи сард мекунад, тахикардия ва ҳипотония ба мушоҳида мерасанд. То омадани табиб ([[Гастроэнтерология|гастроэнтеролог]] ё проктолог) бемор бояд дароз кашида, ба шикамаш ягон чизи сарде гузорад. Истеъмоли хӯрок, доруҳои рафъи дард ва дарунрон, гузоштани гармкунак мамнӯъ аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Иловус |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Бемориҳо]]</text>
      <sha1>o9gpb9jdau71yfhzlvx09tzbetmcuwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Кушкҳо</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331662</id>
    <revision>
      <id>1473814</id>
      <timestamp>2026-05-24T17:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1473814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="bh8fxf1xbpt2rm4u552xarujly7pmdh" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот аз рӯи намуд]]
[[Гурӯҳ: Сохторҳои беруна]]</text>
      <sha1>bh8fxf1xbpt2rm4u552xarujly7pmdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Сохторҳои беруна</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331663</id>
    <revision>
      <id>1473815</id>
      <timestamp>2026-05-24T17:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1473815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="4p4824crwa6jxv9n2c264bafsvy8cfk" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот аз рӯи намуд]]
[[Гурӯҳ:Тарраҳи шаҳрӣ]]</text>
      <sha1>4p4824crwa6jxv9n2c264bafsvy8cfk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473816</id>
      <parentid>1473815</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1473816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="cbmlm64h8i9uwf1q277hgj53intqzmt" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот аз рӯи намуд]]
[[Гурӯҳ:Тарроҳии меъморӣ]]</text>
      <sha1>cbmlm64h8i9uwf1q277hgj53intqzmt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473817</id>
      <parentid>1473816</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1473817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="mhft8nzmcxh0uktsebrpzig51oqz2y9" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоот аз рӯи намуд]]
[[Гурӯҳ:Тарҳрезии меъморӣ]]</text>
      <sha1>mhft8nzmcxh0uktsebrpzig51oqz2y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илтиҳоби шуш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331664</id>
    <revision>
      <id>1473850</id>
      <timestamp>2026-05-25T05:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{беморӣ}} '''Илтиҳоби шуш'''— пневмония, газаки шуш, бемории сироятзоде, ки чун иллати мустақил ё ҳамчун оризаи бемориҳои дигар ба вуҷуд меояд. илтиҳоби шуш аз одам ба одам намегузарад. Вирус ва бактерияҳои гуногун (пневмококкҳо, стрептококкҳо, стафилококкҳо) а...</comment>
      <origin>1473850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10198" sha1="3mqqqgcx0wll2gdnigymuae8pjv9kb0" xml:space="preserve">{{беморӣ}}
'''Илтиҳоби шуш'''— пневмония, газаки шуш, бемории сироятзоде, ки чун иллати мустақил ё ҳамчун оризаи бемориҳои дигар ба вуҷуд меояд. илтиҳоби шуш аз одам ба одам намегузарад. Вирус ва бактерияҳои гуногун (пневмококкҳо, стрептококкҳо, стафилококкҳо) ангезандаҳои Илтиҳоби шуш, пневмония, газаки шуш, бемории сироятзоде, ки чун иллати мустақил ё ҳамчун оризаи бемориҳои дигар ба вуҷуд меояд. Илтиҳоби шуш аз одам ба одам намегузарад. Вирус ва бактерияҳои гуногун (пневмококкҳо, стрептококкҳо, стафилококкҳо) ангезандаҳои илтиҳоби шуш мебошанд. Шароити номусоид – хунук хӯрдан, кори сангини ҷисмонӣ, фаъолияти шадиди асабию рӯҳӣ, заҳролудӣ ва омилҳои дигаре, ки муқовимати андомгонро пешорӯи амрози мухталиф заиф месозанд, боиси дар роҳҳои болои нафас фаъол гаштани микробҳои беморизо ва пайдоиши илтиҳоби шуш мешаванд. Илтиҳоби шуш вобаста ба хусусияти ҷараён шадид ва музмин, аз ҷиҳати густариш ҳиссагӣ ё паллавӣ (иллати ҳиссаи томи шуш) ва манбаӣ ё бронхӣ (нигар Бронхопневмония) мешавад.
Илтиҳоби шуш-и шадид ногаҳон рух дода, аз чанд рӯз то чанд ҳафта давом мекунад (дар аксари ҳолатҳо бемор комилан шифо меёбад). Ба илтиҳоби шуштабу тасф (то 38–40 ºС), табларза, нахуст сурфаи хушк, баъдан сурфаи балғамнок (аз сабаби хунолудӣ балғам қаҳваранг метобад) хос аст. Баъзан ҳангоми нафасгирӣ ва сурфа (бештар дар сурати илтиҳоби ҳиссаи шуш) дар паҳлу дард пайдо мешавад. Бемор кӯтоҳ-кӯтоҳ ва тез-тез (хусусан дар мавриди иллати вазнин) нафас гирифта, бино бар нарасидани ҳаво ба танг меояд. Маъмулан, баъди чанд рӯз аҳволи вай беҳтар мешавад.
Илтиҳоби шуши музмин оқибати газаки шадиди шуш ё оризаи бронхити музмин аст. Он ҳангоми дар ҷавфи иловагии бинӣ ва роҳҳои болои нафас вуҷуд доштани микробҳо низ сар мезанад. Инчунин омилҳое, ки боиси заифшавии андомгон ва тағйироти гармбодии он мешаванд (сирояти музмин ва заҳролудӣ, аз ҷумла дар аснои майзадагӣ, тағйироти ногаҳонии ҳарорат, серчангу ғубории ҳаво ва ғайра), мавқеи ҷиддӣ доранд. Беморӣ гоҳ суст шуда, гоҳ авҷ мегирад. Ҳангоми хуруҷи беморӣ нишонаҳои илтиҳоби шуши музмин ба илтиҳоби шуши шадид монанд мешаванд (масалан, сурфаи балғамовар, нафастангӣ, дарди сари сина, ҳарорати баланди бадан ва ғайра). Фарқ дар ҳамин аст, ки ҳангоми илтиҳоби шуши музмин аломати беморӣ тадриҷан нопадид гашта, бемор комилан шифо меёбад. Хуруҷи илтиҳоби шуш ба хусусиятҳои андомгони бемор ва шароити муҳит вобаста аст. Зуд-зуд шиддат ёфтан ва тӯл кашидани беморӣ сабаби пайдоиши пневмосклероз ва бронхоэктазҳо мегардад. Чунин оризаҳо ҷараёни илтиҳоби шуши музминро вазнин карда, сабаби тӯл кашидани беморӣ мешаванд. Дар натиҷа тасфия (ҳаводиҳӣ)-и шуш ва мубодилаи газҳо номураттаб гашта, норасоии фаъолияти шуш рушд меёбад, фаъолияти дилу рагҳо низ дигаргун мешавад.
илтиҳоби шушро бо тавсияву таъйинот ва таҳти назорати табиб муолиҷа мекунанд. Тӯл кашидани илтиҳоби шуши шадид ва ҷараёни музмин гирифтани он бештар дар натиҷаи табобати худсарона рух медиҳад. Тадбирҳои гуногуне, ки ҳамзамон бо муолиҷаи зиддибактериявӣ (истифодаи банкаҳои тиббӣ, хардалкоғаз, пластири қаламфурӣ, барқшифоӣ, варзиши нафас) амалӣ мегарданд, барои пурра барҳам додани беморӣ ва барқарор намудани бофтаҳои шуш мусоидат мекунанд. Обутоби бадан, тадбирҳои оқилонаи беҳдоштӣ ва хӯроки серғизо ба шифо ёфтани бемор ёрӣ мерасонанд.
Муолиҷаи илтиҳоби шуши музмин тӯлонӣ буда, ба марҳалаи беморӣ вобаста аст. Дар сурати авҷ гирифтани он, табобатро дар беморхона анҷом медиҳанд. Барои самарабахшии муолиҷа интихоби дурусти антибиотикҳо, вояи кофии дору ва дар вақти муайян истеъмол кардани онҳо зарур аст. Истеъмоли худсаронаи антибиотикҳо ва доруҳои табшикан ҳароратро муваққатан паст карда, ба ҷараёни воқеии илтиҳоб таъсир намерасонад.
Ҳавои хона бояд ҳамеша тоза бошад; либоси тагу ҷойпӯшро (хусусан ҳангоми серарақӣ) зуд-зуд иваз ва баданро бо дастмоли тар тозаву хушк кардан зарур аст. Дар вақти нафастангӣ сару қафаси синаи беморро андаке боло бардошта мехобонанд. Дар давраи сабук шудани беморӣ сайру гашт дар ҳавои тоза ва варзиши шифоӣ муфид аст.
Пешгирӣ: обутоби бадан, варзиш, худдорӣ аз истеъмоли нӯшокиҳои спиртдор ва тамокукашӣ, барҳам додани манбаи сироят, муолиҷаи бронхит, беҳдошти шароити кору маишат.
Илтиҳоби шуш дар кӯдакони то яксола, хусусан дар кӯдакони заиф, норасид, гирифтори рахит, камхунӣ ва ҳипотрофия вазнин гузашта, гоҳе фоҷианок анҷом мепазирад. Рушди илтиҳоби шуш дар кӯдакон бештар ба грипп ва назла вобаста аст. Беҳолии умумӣ нишонаи аввалини он мебошад; кӯдак бетоқат ва гоҳ-гоҳ беҳолу бехобу беиштиҳо мешавад. Баъзе кӯдакон қай карда, дарунрав мешаванд, ранги кӯдак парида, атрофи даҳону бинӣ (хусусан, ҳангоми синамакӣ ва гиря) кабудча мешавад, нафас танг мегардад. Беморро зуком ва хуруҷи пайдарпайи сурфа азият медиҳад. Ҳарорати бадани кӯдакони то 1-сола шояд баланд нашавад. Дар аснои 37,1–37,3 ºС будани ҳарорат (гоҳе ҳатто дар сурати муътадил будани он) вазнин шудани ҳолати тифл аз эҳтимол дур нест. Ҳарорати хона бояд 20–22 ºС бошад. Ба кӯдак куртачаи пешкушодаи пахтагӣ ё бумазӣ (танг набошад), эзорҷӯроб ва ҷӯроби пашмин пӯшонда, ӯро зуд-зуд паҳлу мегардонанд, ба даст мегиранд. Пеш аз хоб кӯдакро аз нав парпеч карда, нӯшокии гарм медиҳанд; рӯзона дар хонаи бодхони тирезааш кушода ва тобистон дар хонаи тирезааш боз мехобонанд. Кӯдаки беморро танҳо бо иҷозати табиб ба сайру гашт баровардан мумкин аст. Пеш аз синамаконӣ даҳону бинии ӯро аз луоб тоза (биниро бо пилтачӯб, даҳонро бо докае, ки ба дастаи қошуқча печонда шудааст) кардан лозим. Ба кӯдак бисёртар нӯшокӣ додан зарур аст. Беморӣ 2–8 ҳафта давом мекунад. Отит ва плеврит оризаҳои илтиҳоби шуш мебошанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Илтиҳоби шуш |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>3mqqqgcx0wll2gdnigymuae8pjv9kb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илтутмиш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331665</id>
    <revision>
      <id>1473853</id>
      <timestamp>2026-05-25T05:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{шахсият}} '''Илтутмиш التتمیش Шамсуддин''' — (фавт 29.4.1236, [[Деҳлӣ]]), султони севуми салтанати Деҳлӣ (1211–36) аз хонадони ғуломони туркии Ғуриён, ки аз номи онҳо ҳукумат мекарданд. Дар кӯдакӣ ба ғуломӣ фурӯхта шуд. Ӯро асосгузори салтанати Деҳлӣ – Қутбуддин Ойбек,...</comment>
      <origin>1473853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2674" sha1="mhltrj9pw2jlvqfsy8wx2eeue1njxmn" xml:space="preserve">{{шахсият}}
'''Илтутмиш التتمیش Шамсуддин''' — (фавт 29.4.1236, [[Деҳлӣ]]), султони севуми салтанати Деҳлӣ (1211–36) аз хонадони ғуломони туркии Ғуриён, ки аз номи онҳо ҳукумат мекарданд. Дар кӯдакӣ ба ғуломӣ фурӯхта шуд. Ӯро асосгузори салтанати Деҳлӣ – Қутбуддин Ойбек, ки аз ғуломони соҳибмансаби [[Ғуриён]] буд, харид. Илтутмиш ба Қутбуддин содиқона хидмат кард ва ба вазифаи фармондеҳи муҳофизони шоҳ расид. Илтутмиш назди Қутбуддин чандон маҳбубият дошт, ки яке аз духтаронашро ба ӯ ба занӣ дод. Илтутмиш волии якчанд вилоят гардид. Баъди марги султон Қутбуддин (1211) Илтутмиш ба тахти шоҳии Деҳлӣ нишаст. Дар ҷанг бо ҳокимони саркаши ҳиндӣ муваффақ шуда, Панҷоб ва Синдро ба мулкҳои худ ҳамроҳ кард. Пеши роҳи муғулро гирифт ва нагузошт, ки вориди Ҳиндустон шаванд. Дар низоми идоракунии давлат ислоҳот анҷом дод. Илтутмиш ҳудуди салтанати Деҳлиро густариш дода, бунёди лашкарӣ ва девонии онро устувор кард. Дар аҳди Илтутмиш намояндагони илму адаби Мовароуннаҳр зери фишори тохтутози муғул ба Ҳинд рафтанд ва доираи илмӣ-адабии Деҳлӣ ташаккул ёфт. Соли 1229 халифаи аббосии Бағдод барои Илтутмиш хилъати султонии Ҳиндустонро фиристод. Илтутмиш барҷастатарин фармонравои дудмони мамлукон ё ғуломони турки Деҳлӣ буд ва бисёре аз таърихнигорон ӯро бунёдгузори воқеии ин дудмон медонанд. Мақбараи Илтутмиш дар Деҳлӣ яке аз ёдгориҳои меъмории Ҳиндустон мебошад, ки дар аҳди ҳукумати духтараш Разия (1236–40) сохта шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Илтутмиш |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>mhltrj9pw2jlvqfsy8wx2eeue1njxmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илҳом</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331666</id>
    <revision>
      <id>1473854</id>
      <timestamp>2026-05-25T06:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Илҳом''' ({{lang-ar|الهام}}  – ангеза, талқин кардан, дар дил афкандан), афзоиши ногаҳонии неруи рӯҳию маънавии инсон, ки дар раванди кори эҷодӣ мушоҳида шуда, боиси пайдоиши ғояи асосии осори илмӣ, ҳунарӣ ва техникӣ мегардад; ҳолат ва ҳаяҷони хосси эҷодӣ, тамаркуз...</comment>
      <origin>1473854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12019" sha1="i969b8hflf3gm6qjzwq7xi6ajwbp4d8" xml:space="preserve">'''Илҳом''' ({{lang-ar|الهام}}  – ангеза, талқин кардан, дар дил афкандан), афзоиши ногаҳонии неруи рӯҳию маънавии инсон, ки дар раванди кори эҷодӣ мушоҳида шуда, боиси пайдоиши ғояи асосии осори илмӣ, ҳунарӣ ва техникӣ мегардад; ҳолат ва ҳаяҷони хосси эҷодӣ, тамаркузи неру ва диққати устувор ба мавзӯи кор, фаъолшавии қобилият ва донишу маҳорат, фаъолнокии баланди ҷараёни шинохт, тасвирҳои дурахшон дар хотира ва тасаввурот; истилоҳи ирфонӣ, вориде ғайбӣ ё илқои маънӣ ва маърифатӣ, ки ба тариқи файз, бидуни иктисоб, фикру истифоза ба дил мерасад ва ҳеч нишона, далелу ҳуҷҷате бо он ҳамроҳ нест, ҷуз он ки бар асари он инсон ба амале барангехта мешавад ё тарки чизе мекунад.
Илҳом, маъмулан, ба пайдоиши андеша ва ғояи нави эҷодӣ, дарёфти роҳи ҳалли масъалаи мураккаб, офаридани нақшҳои асосии асари бадеӣ вобаста аст. Ба андешаи В. Г. Белинский «Илҳом фақат ба рассом мансуб нест: бе он олим ҳам дур намеравад, бе он ҳунарманд низ бисёр кор карда наметавонад, зеро он дар ҳама ҷо, дар ҳама кор, дар ҳар гуна меҳнат вуҷуд дорад». Фалсафаи идеалистӣ (Афлотун, Ф. В. Шеллинг, Абулҳасани Ашъарӣ, М. Ғаззолӣ) илҳомро хосси шахсони ҷудогона, «дурахш»-и фавқуттабиӣ ва атои Худо медонад. Ба ақидаи моддигароён илҳом натиҷаи меҳнати фаъолонаи инсон буда, ба инкишофи малакаҳои эҷодӣ мусоидат мекунад ва неруи маънавии инсонро меафзояд. Меҳнат, истеъдод ва маҳорат қувваи маънавии эҷодкорро такмил медиҳанд. Таҷрибаи ҳаёт, дониши мукаммал, меҳнати доимӣ низ сарчашмаи илҳом мебошанд. Инсон дар ҳолати илҳоми эҷодӣ гӯё дар «селоб»-и неруи офариниш ё ишроқ (дурахши дониш) қарор дошта, гоҳе гузашти вақт (соат, рӯз, шабонарӯз)-ро эҳсос намекунад. Инсони дорои илҳоми баланди эҷодӣ метавонад ба одамони атрофи худ таъсири бузург расонад, онҳоро ба ғояву андешаҳои худ моил карда, аз паси худ барад. Илҳом ҳолати муваққативу зудгузар аст, ки на ҳамеша ва на ба ҳар кас рух медиҳад. Дар ин ҳолат эҷодкорон (шоирон, муҳаққиқон, рассомон ва дигарон) зуд аз паси иҷрои кори эҷодии худ мешаванд, то аз ин ҳолат самарнок истифода баранд. Дар ҳолати илҳом шахси эҷодкор рӯҳи болидаву масрур дошта, андешаву тахайюлоти бою рангин, амиқу равшан, таассуроти лаззатбахш ӯро фарогир мешаванд ва раванди шинохту дарки масъалаҳо пурмаҳсул мегузарад. 
Дар ирфон илҳомро «илқои хайр», «ваҳйи қалб», «ламмаи малак» ва «илқои қалб» номидаанд. Илҳом бар рӯҳу ҷон дамида мешавад. Бархе аз орифон байни ламма ва илҳом фарқ гузоштаанд: ламмаро илқои малак ва илҳомро илқои Ҳақ донистаанд. Тибқи таълимоти ирфонӣ маншаи илҳом Қуръон аст: «сипас шинохти гуноҳи ӯву парҳезгории ӯро дар дилаш андохт» (91:8). илҳом дар ин оят ба маънии ифҳом (фаҳмидан), иъқол (хирадманд ёфтани касеро) ва эълом (эълон ва огоҳ кардан) омадааст, аммо орифон онро ба маънии «хотир» низ тасреҳ мекунанд: «хотир» чи хайр бошад, чи шар(р) аз сӯйи Худованд аст, ки «хотирангез»-и Ӯст. Ба сабаби мақбулият ва матлубияти илҳом баъзе аз орифон онро ба сурати «хотири Ҳақ» ва «хотири аввал» таъбир мекунанд. Ғайр аз ин, орифон ба илҳом ҳамчун яке аз мақулаи асосӣ дар назарияи маърифати хеш (ба ҷуз ояти мазкур ба ояти 51-и сураи Шӯро) низ истинод мекунанд. Бархе илҳом ва ваҳйро қарибу-л-маънӣ донистаанд (барои анбиё ва авлиё чи ба воситаи малак ва чи бе воситаи он), вале баъзе миёни ҳар ду тафовут гузошта, бар онанд, ки ориф бояд дар тай кардани манзилҳои сулук миёни илҳом ва ваҳй фарқ гузорад. Тибқи таълимоти тасаввуф илҳом порае аз каромот буда, бисёре аз таълимот ва мафҳумҳои ирфонӣ ба орифон тавассути илҳом аз сӯи Ҳақ муяссар гардидаанд. илҳоми ғаризӣ ё фитрӣ инъомест, ки ба ҳамаи мавҷудот мерасад. илҳоми ғайрифитрии хосси инсон ду гуна аст: яке илҳоми хосси авлиё ва дигаре илҳоми ом(м), ки ба муъмину муслим ва ҳам ба ғайри он тааллуқ мегирад. Орифон илҳомро яке аз роҳҳои муносиб барои расидан ба илми фаросат медонанд. Бархе аз суфия, монанди «илҳомия», пояи аслии маърифати илоҳиро илҳом медонанд. Тибқи ақидаи онҳо, инсон аз ду тариқ: таълим ва илҳом ба маърифат даст меёбад ва дили инсон ду дар дорад: яке ба сӯи малакут ва дигаре ба сӯи олами мулк; агар дари дил ба сӯи ҳавос кушода шавад, инсон ба маърифати иктисобӣ мерасад ва агар дари дил ба сӯи олами малакут кушода шавад, он чи фариштагон медонанд ва ё дар лавҳ маҳфуз аст, бар қадри истеъдоди дил бар дили ориф мерасад. 
Илҳом дар адабиётшиносӣ лаҳзаи авҷ гирифтан ва муттаҳид шудани неруҳои ақлонӣ ва ҳиссии адиб, ҳолати махсус ва унсури муҳимми эҷодӣ аст. Дар лаҳзаи Илҳом адиб аз «сел»-и андешаҳои аз ғайб илқошуда мутаассир гардида, ихтиёри худро аз даст медиҳад, ҳатто аз доираи замону макон берун мешавад. Баъзан ин ҳолат боиси кашф шудани маънию мазмун, ташбеҳу истиора ва тимсолҳои комилан тоза мегардад. Маҳсули эҷодии лаҳзаи илҳом ба хонанда таъсири зиёд мерасонад. Илҳом ба адибоне илқо мегардад, ки ба эҷодкорӣ шавқу рағбат ва дилбастагии зиёд доранд. П. И. Чайковский илҳомро меҳмоне медонад, ки асло дари дили танбалҳоро намекӯбад. Муҳаққиқони каломи бадеъ илҳомро атои Худованд дониста, аз ғайб дар дили адиб илқо шудани онро таъкид кардаанд. Баъзе илҳомро ба ваҳй наздик шуморида, бархе сарчашмаҳои дигар доштани илҳомро зикр кардаанд. Муҳаққиқон ба омилҳои гуногуни зуҳури илҳоми адиб – хондани шеъри воло, тамошои манзараи зебо, шунидани суруди ҷолиб, ғаму шодии аз ҳад зиёд ишора кардаанд. Баъзе аз адибони суфия таҳти таъсири маҷлиси вазъу самоъ ба ҳолати ваҷд расида, илҳом ёфтаанд ва дар ин ҳолат ашъори пуршӯр ва асарҳои ҷовидона навиштаанд. Эҷодиёти Ҷалолуддини Балхӣ намунаи барҷаста ва самари ин гуна илҳом дониста мешавад. Сарчашмаи илҳомро бо мафҳуми «илҳомбахш» ва қабулкунандаи онро бо истилоҳи «илҳомпазир» ифода мекунанд. Яке аз нишонаҳои асосии илҳом муваққатӣ будани он мебошад. илҳом метавонад якчанд сонияву дақиқа ё чанд соат зуҳур кунад. Муҳаққиқон андеша доранд, ки ҷисми инсон қудрати пайваста таҳти таъсири илҳом қарор гирифтанро надорад. илҳоми бардавомро боиси аз ақл бегона шудан ё фавти бармаҳали инсон медонанд. Адиб метавонад илҳомро «занҷирбанд» кунад ва аз он дар лаҳзаи дилхоҳ истифода барад. Дар лаҳзаи илҳом андеша сабуктар ва баландтар парвоз намуда, дарёфти образҳо осон мегардад, онҳо равшану комилтар ва дақиқ тасаввур мешаванд. Дар матни илҳом тамоми равандҳои маърифатӣ ва эҷодӣ босамар ҷараён мегиранд. Дар лаҳзаи илҳом мушкилоти эҷодӣ ба зудӣ ва осонӣ ҳал мешаванд. Масалан, адиб образ, ташбеҳу истиорот, вазну қофияи муносиб ва услуби баёни мувофиқро ғайриихтиёр, вале дурусту муносиб интихоб мекунад.
илҳоми адиб дар вақтҳои муайян, мас. баҳор, саҳаргоҳ ва сукути шабона аз худ дарак медиҳад. Дар назди рахти хоби худ қаламу дафтар нигоҳ доштани адибон аз ҳамин ақида сарчашма мегирад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ Илҳом ||8|муаллиф= У. Камолов }}</text>
      <sha1>i969b8hflf3gm6qjzwq7xi6ajwbp4d8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имажизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331667</id>
    <revision>
      <id>1473856</id>
      <timestamp>2026-05-25T07:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{мактаб}} '''Имажизм''' (англ. imagе, аз фаронс. imagiste, аз лот. imago – сувар, образ, намуд, зоҳир), мактаби навҷӯӣ – модернистӣ (нигар Модернизм) дар шеъри англисӣ ва амрикоии солҳои 1910–20. Истилоҳи «имажист» (пайрави И.)-ро соли 1912 шоири амрикоӣ Э. Паунд (1885–1972), ки солҳои...</comment>
      <origin>1473856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="5xdcdw7jgt1xalzzwn69zqpbdp5i6x3" xml:space="preserve">{{мактаб}}
'''Имажизм''' (англ. imagе, аз фаронс. imagiste, аз лот. imago – сувар, образ, намуд, зоҳир), мактаби навҷӯӣ – модернистӣ (нигар Модернизм) дар шеъри англисӣ ва амрикоии солҳои 1910–20. Истилоҳи «имажист» (пайрави И.)-ро соли 1912 шоири амрикоӣ Э. Паунд (1885–1972), ки солҳои 1908–20 дар Лондон зиндагӣ мекард, барои тавсифи назариёти шоир ва зебоишиноси англис Т. Э. Ҳюм оид ба класситсизми нав (нигар Класситсизм, Неокласситсизм) истифода бурдааст. Т. Э. Ҳюм дар пайравӣ аз шоири фаронсавӣ С. Малларме (1842–98) шеър, равишҳои фарҳангӣ, тақлидгароӣ, зебоишиносии дурӯғини романтизмро ба сабаби ҳиссиётӣ буданаш, сувари хаёли хира доштанаш, норасоиҳои услубиаш рад мекард. Паунд назариёти И.-ро дар баённома (манифест)-и «Якчанд раддия» (пайрави И.; 1913) иброз доштааст. Мутобиқ ба талаботи ҷараёни И. шоирҳои амрикоӣ Э. Лоуэлл, Х. Дулитл, шоирон У. К. Уилямс, Ҷ. Г. Флетчер ва шоирони англис Ф. М. Форд, Д. Г. Лоуренс, Р. Олдингтон асарҳо меофариданд. Ашъори пайравони И. – Ф. С. Флинт, Ф. М. Форд, Р. Олдингтон, Х. Дулитл, Ҷ. Г. Флетчер ва дигаронро якҷо бо шеърҳои худ ва тарҷумаҳояш аз забони хитойии бостон Паунд ба маҷмӯаи (антология)-и «Пайравони имажизм» (1914) дохил кард. Дар маҷмӯаи «Баъзе шоирони пайрави имажизм» (мураттиб Лоуэлл, 1915, 1916, 1917) инқирози ҷараёни имажизм ва ба буҳрон дучор шуданаш ба назар мерасанд. Ҳатто Паунд ашъори дар ин маҷмӯа ҷойдодаро танқид кардааст. Хусусиятҳои умдаи назми пайравони И. ифодаи хеле маҳдуди ҳиссиёт дар ашъори ғиноӣ (лирикӣ), муҷазбаёнии дар умқ пурмаъно, истифода аз шаклҳои шеъри гузашта (вилланел, хайку ва ғ.) буданд. Дар Руссия назариёти ба имажизм монандро дар акмеизм ва имажинизм метавон дид. Дар адабиёти форс-тоҷик (даврони нав) вижагии И. дар «шеъри сафед» («шеъри озод») зоҳир мешавад.
Нашр.: Антология имажизма. М., 2001.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имажизм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>5xdcdw7jgt1xalzzwn69zqpbdp5i6x3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473857</id>
      <parentid>1473856</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T07:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="o1180rjzb70axq7gjhz1wfxy2k6n38j" xml:space="preserve">{{мактаб}}
'''Имажизм''' (англ. imagе, аз фаронс. imagiste, аз лот. imago – сувар, образ, намуд, зоҳир), мактаби навҷӯӣ – модернистӣ (нигар Модернизм) дар шеъри англисӣ ва амрикоии солҳои 1910–20. Истилоҳи «имажист» (пайрави имажизм)-ро соли 1912 шоири амрикоӣ Э. Паунд (1885–1972), ки солҳои 1908–20 дар Лондон зиндагӣ мекард, барои тавсифи назариёти шоир ва зебоишиноси англис Т. Э. Ҳюм оид ба класситсизми нав (нигар Класситсизм, Неокласситсизм) истифода бурдааст. Т. Э. Ҳюм дар пайравӣ аз шоири фаронсавӣ С. Малларме (1842–98) шеър, равишҳои фарҳангӣ, тақлидгароӣ, зебоишиносии дурӯғини романтизмро ба сабаби ҳиссиётӣ буданаш, сувари хаёли хира доштанаш, норасоиҳои услубиаш рад мекард. Паунд назариёти имажизмро дар баённома (манифест)-и «Якчанд раддия» (пайрави имажизм; 1913) иброз доштааст. Мутобиқ ба талаботи ҷараёни имажизм шоирҳои амрикоӣ Э. Лоуэлл, Х. Дулитл, шоирон У. К. Уилямс, Ҷ. Г. Флетчер ва шоирони англис Ф. М. Форд, Д. Г. Лоуренс, Р. Олдингтон асарҳо меофариданд. Ашъори пайравони имажизм – Ф. С. Флинт, Ф. М. Форд, Р. Олдингтон, Х. Дулитл, Ҷ. Г. Флетчер ва дигаронро якҷо бо шеърҳои худ ва тарҷумаҳояш аз забони хитойии бостон Паунд ба маҷмӯаи (антология)-и «Пайравони имажизм» (1914) дохил кард. Дар маҷмӯаи «Баъзе шоирони пайрави имажизм» (мураттиб Лоуэлл, 1915, 1916, 1917) инқирози ҷараёни имажизм ва ба буҳрон дучор шуданаш ба назар мерасанд. Ҳатто Паунд ашъори дар ин маҷмӯа ҷойдодаро танқид кардааст. Хусусиятҳои умдаи назми пайравони имажизм ифодаи хеле маҳдуди ҳиссиёт дар ашъори ғиноӣ (лирикӣ), муҷазбаёнии дар умқ пурмаъно, истифода аз шаклҳои шеъри гузашта (вилланел, хайку ва ғ.) буданд. Дар Руссия назариёти ба имажизм монандро дар акмеизм ва имажинизм метавон дид. Дар адабиёти форс-тоҷик (даврони нав) вижагии имажизм дар «шеъри сафед» («шеъри озод») зоҳир мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имажизм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>o1180rjzb70axq7gjhz1wfxy2k6n38j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473858</id>
      <parentid>1473857</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T07:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3278" sha1="5yp81ms5hvwfjhvoky43ggsqhmhqnc1" xml:space="preserve">{{мактаб}}
'''Имажизм''' (англ. imagе, аз фаронс. imagiste, аз лот. imago – сувар, образ, намуд, зоҳир), мактаби навҷӯӣ – модернистӣ (нигар [[Модернизм]]) дар шеъри англисӣ ва амрикоии солҳои 1910–20. Истилоҳи «имажист» (пайрави имажизм)-ро соли 1912 шоири амрикоӣ Э. Паунд (1885–1972), ки солҳои 1908–20 дар Лондон зиндагӣ мекард, барои тавсифи назариёти шоир ва зебоишиноси англис Т. Э. Ҳюм оид ба класситсизми нав (нигар Класситсизм, Неокласситсизм) истифода бурдааст. Т. Э. Ҳюм дар пайравӣ аз шоири фаронсавӣ С. Малларме (1842–98) шеър, равишҳои фарҳангӣ, тақлидгароӣ, зебоишиносии дурӯғини романтизмро ба сабаби ҳиссиётӣ буданаш, сувари хаёли хира доштанаш, норасоиҳои услубиаш рад мекард. Паунд назариёти имажизмро дар баённома (манифест)-и «Якчанд раддия» (пайрави имажизм; 1913) иброз доштааст. Мутобиқ ба талаботи ҷараёни имажизм шоирҳои амрикоӣ Э. Лоуэлл, Х. Дулитл, шоирон У. К. Уилямс, Ҷ. Г. Флетчер ва шоирони англис Ф. М. Форд, Д. Г. Лоуренс, Р. Олдингтон асарҳо меофариданд. Ашъори пайравони имажизм – Ф. С. Флинт, Ф. М. Форд, Р. Олдингтон, Х. Дулитл, Ҷ. Г. Флетчер ва дигаронро якҷо бо шеърҳои худ ва тарҷумаҳояш аз забони хитойии бостон Паунд ба маҷмӯаи (антология)-и «Пайравони имажизм» (1914) дохил кард. Дар маҷмӯаи «Баъзе шоирони пайрави имажизм» (мураттиб Лоуэлл, 1915, 1916, 1917) инқирози ҷараёни имажизм ва ба буҳрон дучор шуданаш ба назар мерасанд. Ҳатто Паунд ашъори дар ин маҷмӯа ҷойдодаро танқид кардааст. Хусусиятҳои умдаи назми пайравони имажизм ифодаи хеле маҳдуди ҳиссиёт дар ашъори ғиноӣ (лирикӣ), муҷазбаёнии дар умқ пурмаъно, истифода аз шаклҳои шеъри гузашта (вилланел, хайку ва ғ.) буданд. Дар Руссия назариёти ба имажизм монандро дар акмеизм ва имажинизм метавон дид. Дар адабиёти форс-тоҷик (даврони нав) вижагии имажизм дар «шеъри сафед» («шеъри озод») зоҳир мешавад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имажизм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>5yp81ms5hvwfjhvoky43ggsqhmhqnc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имажинизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331668</id>
    <revision>
      <id>1473859</id>
      <timestamp>2026-05-25T07:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Имажинизм'''— (аз фаронс. image ва лот. imago – сувар – образ, зоҳир, намуд), яке аз ҷараёнҳои адабӣ ва авангардистӣ дар шеъри солҳои 20 асри 20-и Руссия. Дар Маскав дар охири соли 1918 – ибтидои соли 1919 чун як шохаи декаданси рус ба вуҷуд омада, ба имажиназми англисӣ ва...</comment>
      <origin>1473859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="0w84bzuy84pbnx26eq87l2q5721fjji" xml:space="preserve">'''Имажинизм'''— (аз фаронс. image ва лот. imago – сувар – образ, зоҳир, намуд), яке аз ҷараёнҳои адабӣ ва авангардистӣ дар шеъри солҳои 20 асри 20-и Руссия. Дар Маскав дар охири соли 1918 – ибтидои соли 1919 чун як шохаи декаданси рус ба вуҷуд омада, ба имажиназми англисӣ ва амрикоӣ вобастагӣ дошт. Намояндаи бузурги И. С. Есенин буд; пайравони дигари И.– шоирон В. Г. Шершеневич, А. Б. Мариенгоф, Р. Ивлев, А. Б. Кусиков, И. В. Грузинов, рассомон Г. Б. Якулов, Б. Р. Эрдман ва дигарон. «Изҳороти пайравони имажинизм» (1917) баённома (манифест)-и он буд. Ақидаҳои назарии пайравони имажинизм инчунин, дар китобҳои «Калидҳои Мария»-и С. Есенин (1919; дар варақаи унвон 1920), «2х2=5»-и Шершеневич (1920), «Ҷазираи Буян»-и Мариенгоф (1920), «Асосҳои имажинизм»-и Грузинов (1921) ифода ёфтаанд. Пайравони имажиназм «пирӯзии сувар (образ) бар маънӣ»-ро эълом дошта, ба «шикаст»-и дастури забон (грамматика), офариниши шеърҳо чун «феҳристҳо»-и ба ҳамдигар рабтнадошта, додани маҷозҳои «шаддакардашуда»-и мураккаб ва тасодуфан ба ҳам наздиккунандаи зуҳуроти аз ҳам дури ғайриодӣ, ҳодисаву воқеаҳои тааҷҷубовар ва баъзан образнокии қабеҳ даъват мекарданд. Баръакси пайравони футуризм аз сиёсат дур будани худро таъкид мекарданд; зиндагии бесарусомонро ташвиқ менамуданд. Бо номи «Анҷумани озодандешон» (соли 1919 ташкил ёфт) созмоне доштанд, ки соли 1920 С. Есенин сарвари он интихоб шуд; қаҳвахонаи адабие бо номи «Саисхонаи Пегас», ду мағозаи китобфурӯшӣ, муассисаҳои нашриётии «Имажинистҳо» ва «Чихи–Пихи» доштанд. Бо номи «Меҳмонхонаи зоирони олами зебоӣ» маҷаллае таъсис дода буданд (1922–24). Байни С. Есенин, ки тарафдори забоншиносӣ ва сувароти эҷодиёти халқ буд ва Шершеневич, ки ҷонибдори футуризм ва озмоишгарони ифротӣ буд, дар фаҳмиши табиати образи бадеӣ ихтилофи назар ба вуҷуд омад. Соли 1924 имажинизм ба инқироз дучор шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имажинизм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>0w84bzuy84pbnx26eq87l2q5721fjji</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473860</id>
      <parentid>1473859</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3368" sha1="i85ppvou8ooi9f9rn6qihhcv0ysxxmc" xml:space="preserve">
'''Имажинизм'''— (аз фаронс. image ва лот. imago – сувар – образ, зоҳир, намуд), яке аз ҷараёнҳои адабӣ ва авангардистӣ дар шеъри солҳои 20 асри XX-и Руссия. Дар Маскав дар охири соли 1918 – ибтидои соли 1919 чун як шохаи декаданси рус ба вуҷуд омада, ба имажиназми англисӣ ва амрикоӣ вобастагӣ дошт. Намояндаи бузурги И. С. Есенин буд; пайравони дигари имажинизм шоирон В. Г. Шершеневич, А. Б. Мариенгоф, Р. Ивлев, А. Б. Кусиков, И. В. Грузинов, рассомон Г. Б. Якулов, Б. Р. Эрдман ва дигарон. «Изҳороти пайравони имажинизм» (1917) баённома (манифест)-и он буд. Ақидаҳои назарии пайравони имажинизм инчунин, дар китобҳои «Калидҳои Мария»-и С. Есенин (1919; дар варақаи унвон 1920), «2х2=5»-и Шершеневич (1920), «Ҷазираи Буян»-и Мариенгоф (1920), «Асосҳои имажинизм»-и Грузинов (1921) ифода ёфтаанд. Пайравони имажиназм «пирӯзии сувар (образ) бар маънӣ»-ро эълом дошта, ба «шикаст»-и дастури забон (грамматика), офариниши шеърҳо чун «феҳристҳо»-и ба ҳамдигар рабтнадошта, додани маҷозҳои «шаддакардашуда»-и мураккаб ва тасодуфан ба ҳам наздиккунандаи зуҳуроти аз ҳам дури ғайриодӣ, ҳодисаву воқеаҳои тааҷҷубовар ва баъзан образнокии қабеҳ даъват мекарданд. Баръакси пайравони футуризм аз сиёсат дур будани худро таъкид мекарданд; зиндагии бесарусомонро ташвиқ менамуданд. Бо номи «Анҷумани озодандешон» (соли 1919 ташкил ёфт) созмоне доштанд, ки соли 1920 С. Есенин сарвари он интихоб шуд; қаҳвахонаи адабие бо номи «Саисхонаи Пегас», ду мағозаи китобфурӯшӣ, муассисаҳои нашриётии «Имажинистҳо» ва «Чихи–Пихи» доштанд. Бо номи «Меҳмонхонаи зоирони олами зебоӣ» маҷаллае таъсис дода буданд (1922–24). Байни С. Есенин, ки тарафдори забоншиносӣ ва сувароти эҷодиёти халқ буд ва Шершеневич, ки ҷонибдори футуризм ва озмоишгарони ифротӣ буд, дар фаҳмиши табиати образи бадеӣ ихтилофи назар ба вуҷуд омад. Соли 1924 имажинизм ба инқироз дучор шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имажинизм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>i85ppvou8ooi9f9rn6qihhcv0ysxxmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имбеф (деҳа)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331669</id>
    <revision>
      <id>1473864</id>
      <timestamp>2026-05-25T08:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{МА  |мақом                   = Деҳа  |номи тоҷикӣ             = Имбеф  |номи аслӣ               =   |тасвир                  =   |тавсифи тасвир          =   |тобеият                 =   |кишвар                  = Тоҷикистон   |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =    |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =    |CoordAddon             =    |CoordScale             =   |шакли ми...</comment>
      <origin>1473864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3749" sha1="mf4xnxvcqzzyo19iip3r43x5ym50dnm" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом                   = Деҳа
 |номи тоҷикӣ             = Имбеф
 |номи аслӣ               = 
 |тасвир                  = 
 |тавсифи тасвир          = 
 |тобеият                 = 
 |кишвар                  = Тоҷикистон
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шакли минтақа           = Вилоят
 |минтақа                 = Вилояти Суғд
 |минтақа дар ҷадвал      = Вилояти Суғд {{!}} Суғд 
 |шакли ноҳия             = Ноҳия
 |ноҳия                   = ноҳияи Масчо
 |ноҳия дар ҷадвал        = ноҳияи Масчо{{!}} Масчо
 |шакли ҷомеа             = Ҷамоат
 |ҷомеа                   = Деҳоти Палдорак
 |ҷомеа дар ҷадвал        = 
 |тақсимоти дохилӣ        = 
 |шакли роҳбарӣ           = Раиси маҳалла
 |роҳбар                  = 
 |замони таъсис           = 
 |аввалин номбарӣ         = 
 |номҳои пешина           = 
 |мақом аз                = 
 |забони расмӣ            = тоҷикӣ
  |аҳолӣ                  = 576
  |соли барӯйхатгирӣ      = 2018
  |зичӣ                   = 
  |агломератсия           = 
  |ҳайати миллӣ           = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
  |ҳайати динӣ            = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
  |этнохороним            = 
 |вақти минтақавӣ         = +5
 |DST                     = 
 |коди телефон            = +992 
 |нишонаи почта           = 
 |нишонаҳои почта         = 
 |коди мошинҳо            = TJ02
 |шакли шиноса            = 
 |шиносаи ададӣ           = 
 |гурӯҳ дар Commons       = 
 |сайт                    = 
}}
'''Имбеф''' — [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Палдорак]]и [[ноҳияи Масчо]]. Аз Имбеф то маркази ҷамоати деҳот 500 м, то маркази ноҳия (шаҳраки Бӯстон) 5 км; роҳ – асфалтпӯш. Аҳолиаш 576 нафар (январи 2018).

== Таърих ==
Солҳои 50 асри 20 (бо оғози муҳоҷират аз ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ) бунёд шудааст. 

== Иқтисод ==
Деҳа муассисаи таҳсилоти миёнаи умумӣ, беморхона, маркази саломатӣ, дорухона ва 2 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: пахтакорӣ ва чорводорӣ. Дар ҳудуди деҳа 52 хоҷагии деҳқонии инфиродӣ фаъолият доранд. Заминҳо аз рӯди Сир тавассути канали «Тоҷикистони Советӣ» обёрӣ мешаванд. 

== Шахсиятҳои шинохта ==
Генерал-майор (комиссари ҳарбии вилояти Суғд) [[Назарзода Назар Бадал]] дар ҳамин деҳа таваллуд шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Имбеф |8|муаллиф= }}

{{ноҳияи Масчо}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Масчо]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Палдорак]]</text>
      <sha1>mf4xnxvcqzzyo19iip3r43x5ym50dnm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имбибитсия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331670</id>
    <revision>
      <id>1473865</id>
      <timestamp>2026-05-25T08:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Имбибитсия''' (аз лот. imbibere ‒ ҷаббидан), ҳемоглобин ё пигменти талхаро ҷаббидани бофтаҳо. Дар натиҷаи баъди фавт табоҳ гардидани эритроситҳо ҳемоглобин ба плазма, сипас ҳамроҳи он тавассути девораи рагҳо ба бофтаҳои атроф мегузарад. Бофтаҳо сурхи сиёҳтоб м...</comment>
      <origin>1473865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1534" sha1="bdsr8pttqydqfqikatjh7kgsd696qla" xml:space="preserve">'''Имбибитсия''' (аз лот. imbibere ‒ ҷаббидан), ҳемоглобин ё пигменти талхаро ҷаббидани бофтаҳо. Дар натиҷаи баъди фавт табоҳ гардидани эритроситҳо ҳемоглобин ба плазма, сипас ҳамроҳи он тавассути девораи рагҳо ба бофтаҳои атроф мегузарад. Бофтаҳо сурхи сиёҳтоб мешаванд. Имбибитсия, маъмулан, дар ҷойҳои баъди фавт гирд омадани хун, яъне дар бахши поини ҷасад, ба амал меояд. Бар хилофи ҳипостазаҳои ҷасад, ҳангоми зер кардани пӯсте, ки имбибитсия пайдо шудааст, доғи сурхи сиёҳтоб нест ва беранг намешавад. Имбибитсия дар давоми 2‒4 шаборӯзи баъди фавт падид меояд. Дар мавриди баъзе бемориҳо ва дар ҷои гарм гузоштани ҷасад имбибитсия хуруҷ мекунад. Ҳангоми барҳаёт будани шахс дар мавриди зардпарвин имбибитсияи пӯст ва узвҳои дохилӣ мушоҳида мешавад, ки сабаби он пигменти талха аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имбибитсия |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>bdsr8pttqydqfqikatjh7kgsd696qla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имеретия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331671</id>
    <revision>
      <id>1473866</id>
      <timestamp>2026-05-25T08:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Имеретия''' (гурҷӣ ), вилояти таърихӣ дар ғарби Гурҷистон, дар соҳили миёнаи д. Рион. Дар асрҳои IX-X сулолаи Багратиёниҳо сарзамини гурҷиҳоро дар атрофи Имеретия муттаҳид карданд, ки маркази он шаҳри Кутаиси буд. Имеретия дар асрҳои XII-XIV ба ҳайати шоҳии Гурҷис...</comment>
      <origin>1473866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="4y5oybu9a6n0f7vbu60wbcxtqjk0xur" xml:space="preserve">'''Имеретия''' (гурҷӣ ), вилояти таърихӣ дар ғарби Гурҷистон, дар соҳили миёнаи д. Рион. Дар асрҳои IX-X сулолаи Багратиёниҳо сарзамини гурҷиҳоро дар атрофи Имеретия муттаҳид карданд, ки маркази он шаҳри Кутаиси буд. Имеретия дар асрҳои XII-XIV ба ҳайати шоҳии Гурҷистон дохил шуда, мақоми мухтор дошт. Пас аз тохтутози Темур ба Гурҷистон (1386–1403) ва шиддат ёфтани муборизаҳои дохилӣ ҳокими имеретия – Баграти III худро мустақил эълон кард. Аз соли 1491 ҳукумати шоҳии имеретия таъсис ёфт, ки ба ҳайати он Мегрелия, Абхозистон, Гурия ва Сванети дохил мешуданд. Аз ибтидои асри XVI имеретия мавриди ҳуҷуми сипоҳи Усмониён қарор гирифт. Соли 1540 ҳокимони Мегрелия ва баъдан Гурия аз итоат ба ҳукумати шоҳи имеретия сарпечӣ карданд. Соли 1555 шоҳони имеретия. расман зери нуфузи Империяи Усмонӣ қарор гирифта, аз ибтидои асри XVII ба туркҳо боҷ месупориданд. Дар асрҳои XVII-XVIII қудрати ҳукумати шоҳии имеретия бо сабаби шиддати муноқишаҳои ҳарбӣ ва муборизаҳои дохилӣ заиф шуд. Ҳукумати марказии имеретия дар аҳди ҳукумати Сулаймони I (1752–1784) дубора устувор гардид. Баъди шикаст хӯрдани сипоҳиёни турк дар набарди майдони Хресили (1757) шоҳони имеретия аз тобеияти Империяи Усмонӣ озод шуданд. Ҳамзамон, дар байни имеретия ва ҳукумати шоҳии Картли-Кахети созишнома дар бораи иттиҳод ба имзо расид. Имеретия дар ҷанги байни Руссия ва Туркия (1768–74) аз русҳо пуштибонӣ кард. Кӯшишҳои Сулаймони II (ҳукмронӣ 1789–1810) барои тобеъ кардани қисми ғарбии Гурҷистон ба ҳайати ҳудуди имеретия бе натиҷа анҷом ёфтанд. Соли 1804 имеретия ҳокимияти императори Руссияро эътироф кард. Ҳукумати шоҳии имеретия соли 1810. барҳам хӯрда, ин минтақаи таърихӣ ба 6 округ тақсим ва соли 1846 ба ҳайати губ. Кутаиси дохил шуд. Аз соли 1991 воҳиди мустақили маъмурӣ-ҳудудии Гурҷистон аст. Аҳолиаш 532 ҳазору 900 нафар (2016), масоҳаташ 6552.3 км². Марказаш ш. Кутаиси. Имеретиҳо гурӯҳи махсуси этникии гурҷиҳо мебошанд, ки ба шеваи имеретинии забони гурҷӣ гуфтугӯ мекунанд ва фарҳанги хосси худро доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имеретия |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>4y5oybu9a6n0f7vbu60wbcxtqjk0xur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473867</id>
      <parentid>1473866</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3655" sha1="e1enwybzio2404gpacwss3mgwi0l4ia" xml:space="preserve">'''Имеретия''' (гурҷӣ ), вилояти таърихӣ дар ғарби Гурҷистон, дар соҳили миёнаи дарёи Рион.

== Таърих ==
Дар асрҳои IX-X сулолаи Багратиёниҳо сарзамини гурҷиҳоро дар атрофи Имеретия муттаҳид карданд, ки маркази он шаҳри Кутаиси буд. Имеретия дар асрҳои XII-XIV ба ҳайати шоҳии Гурҷистон дохил шуда, мақоми мухтор дошт. Пас аз тохтутози Темур ба Гурҷистон (1386–1403) ва шиддат ёфтани муборизаҳои дохилӣ ҳокими имеретия – Баграти III худро мустақил эълон кард. Аз соли 1491 ҳукумати шоҳии имеретия таъсис ёфт, ки ба ҳайати он Мегрелия, Абхозистон, Гурия ва Сванети дохил мешуданд. Аз ибтидои асри XVI имеретия мавриди ҳуҷуми сипоҳи Усмониён қарор гирифт. Соли 1540 ҳокимони Мегрелия ва баъдан Гурия аз итоат ба ҳукумати шоҳи имеретия сарпечӣ карданд. Соли 1555 шоҳони имеретия. расман зери нуфузи Империяи Усмонӣ қарор гирифта, аз ибтидои асри XVII ба туркҳо боҷ месупориданд. Дар асрҳои XVII-XVIII қудрати ҳукумати шоҳии имеретия бо сабаби шиддати муноқишаҳои ҳарбӣ ва муборизаҳои дохилӣ заиф шуд. Ҳукумати марказии имеретия дар аҳди ҳукумати Сулаймони I (1752–1784) дубора устувор гардид. Баъди шикаст хӯрдани сипоҳиёни турк дар набарди майдони Хресили (1757) шоҳони имеретия аз тобеияти Империяи Усмонӣ озод шуданд. Ҳамзамон, дар байни имеретия ва ҳукумати шоҳии Картли-Кахети созишнома дар бораи иттиҳод ба имзо расид. Имеретия дар ҷанги байни Руссия ва Туркия (1768–74) аз русҳо пуштибонӣ кард. Кӯшишҳои Сулаймони II (ҳукмронӣ 1789–1810) барои тобеъ кардани қисми ғарбии Гурҷистон ба ҳайати ҳудуди имеретия бе натиҷа анҷом ёфтанд. Соли 1804 имеретия ҳокимияти императори Руссияро эътироф кард. Ҳукумати шоҳии имеретия соли 1810. барҳам хӯрда, ин минтақаи таърихӣ ба 6 округ тақсим ва соли 1846 ба ҳайати губ. Кутаиси дохил шуд. Аз соли 1991 воҳиди мустақили маъмурӣ-ҳудудии Гурҷистон аст. Аҳолиаш 532 ҳазору 900 нафар (2016), масоҳаташ 6552.3 км². Марказаш ш. Кутаиси. Имеретиҳо гурӯҳи махсуси этникии гурҷиҳо мебошанд, ки ба шеваи имеретинии забони гурҷӣ гуфтугӯ мекунанд ва фарҳанги хосси худро доранд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имеретия |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>e1enwybzio2404gpacwss3mgwi0l4ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имерҳевҳо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331672</id>
    <revision>
      <id>1473868</id>
      <timestamp>2026-05-25T08:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Имерҳевҳо''' (туркӣ İmerhev), гурӯҳи этникии гурҷитабор, ки аксарият дар вилояти таърихии Тао-Кларҷети, дар шимолу шарқии Туркия (шимолу шарқии музофоти Артвин, 14 деҳа дар соҳили дарёи Имерҳев бо марказаш Мейденҷик, то 1925 Диобан) ва боқимонда дар шаҳрҳои Бурса, И...</comment>
      <origin>1473868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1915" sha1="7e8f9m6r4sgc2yjik87cqxr3t15a6n4" xml:space="preserve">'''Имерҳевҳо''' (туркӣ İmerhev), гурӯҳи этникии гурҷитабор, ки аксарият дар вилояти таърихии Тао-Кларҷети, дар шимолу шарқии Туркия (шимолу шарқии музофоти Артвин, 14 деҳа дар соҳили дарёи Имерҳев бо марказаш Мейденҷик, то 1925 Диобан) ва боқимонда дар шаҳрҳои Бурса, Истанбул, Анқара ва Измир зиндагӣ мекунанд. Имерҳевҳо бо сокинони дигари музофоти Артвин – кларҷийҳо (соҳили дарёи Чорух ва шохоби он Мургул, марказаш дар Борчка) ва мачаҳелҳо (дарёи Мачаҳилсскали: 6 деҳа дар Туркия, марказаш дар Ҷамили, то 1925 Хертви) шумораашон ба чандин ҳазор нафар мерасад. Бо забони туркӣ ва шеваи имерҳевии забони гурҷӣ гуфтугӯ мекунанд. Аксарият мусулмонанд. Имерҳевҳо аз ҷиҳати фарҳанг бо мардуми ғарбу ҷануби Гурҷистон наздиканд. Расму оини гурҷиҳо, аз қабили анъанаҳои арӯсӣ, сурудхонӣ (суруди тӯёнаи «Макрули», сурудҳои «Мгзаврули», «Театри мамало», «Озургети»), рақсӣ («Хоруми», «Ҷакданана», «Хелгашла») ва эҷодиёти шифоҳии онҳо дар байни И. боқӣ мондааст. Маҷ. «Чвенебуреби»-ро бо забони гурҷӣ нашр мекунанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ Имерҳевҳо ||8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>7e8f9m6r4sgc2yjik87cqxr3t15a6n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имрон мустафо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331673</id>
    <revision>
      <id>1473871</id>
      <timestamp>2026-05-25T09:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Имзои мустаор''' имзои пӯшида, имзои ориятие, ки муаллиф ба ҷои ном ё насаби воқеии худ ба кор мебарад. Интихоби имзои мустаор мақсади муайян дорад. Сабаби асосии истифода аз имзои мустаор пешгирӣ аз суиқасдҳост. Дар арафаи инқилоб ва солҳои аввали Ҳокимияти...</comment>
      <origin>1473871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2280" sha1="a9w8qplxwtbsc6x7ga3w13dmhg8ut2n" xml:space="preserve">'''Имзои мустаор''' имзои пӯшида, имзои ориятие, ки муаллиф ба ҷои ном ё насаби воқеии худ ба кор мебарад. Интихоби имзои мустаор мақсади муайян дорад. Сабаби асосии истифода аз имзои мустаор пешгирӣ аз суиқасдҳост. Дар арафаи инқилоб ва солҳои аввали Ҳокимияти Шӯравӣ, ки муборизаи синфӣ шиддатнок буд, ба муқобили мухбирону шоирон ва нависандагон суиқасдҳои хунин ба амал меомаданд. Аз ин рӯ, зери аксари навиштаҷоти он давра ба ҷои ном ва насаби аслии муаллифон имзои мустаор гузошта мешуд. Дар ин давраҳо қариб ҳамаи нависандагон ва рӯзноманигорон имзои мустаор доштанд. Яке аз рӯзноманигорони машҳури он замон Ҳоҷӣ Муин Шукруллоҳзода дар маҷ. «Машраб», ки дар китобхонаи Донишгоҳи давлатии Самарқанд маҳфуз аст, Феҳрасти имзоҳои мустаори даҳ нафар нависандаро овардааст. Дар байни онҳо худи Ҳоҷӣ Муин, С. Айнӣ, Шокир Сулаймон, С. Ализода ва дигарон низ ҳастанд. Аз ҷумла, Ҳоҷӣ Муин навиштаҳояшро бо имзои мустаори «Дамдузд», «Шумшуқ», «Аърофӣ», «Ботурбек», С. Айнӣ бо имзоҳои пӯшидаи «Син Мим», «Айн», «Қоф Алиф», «Гунаҳкор», Сайидаҳмад Аҷзӣ бо имзоҳои «Гумном», «Тир», «Шарора», «Алмос» ва ғ. чоп мекарданд. Дар адабиёти ибтидои асри XXI низ имзои мустаор истифода мешавад. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имзои Мустаор |8|муаллиф=Ф. Маҳмадуллоев.  }}</text>
      <sha1>a9w8qplxwtbsc6x7ga3w13dmhg8ut2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473872</id>
      <parentid>1473871</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T09:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="bko8q9e1kmrklc5pqj8aakj3sylsj3m" xml:space="preserve">'''Имзои мустаор''' имзои пӯшида, имзои ориятие, ки муаллиф ба ҷои ном ё насаби воқеии худ ба кор мебарад. Интихоби имзои мустаор мақсади муайян дорад. Сабаби асосии истифода аз имзои мустаор пешгирӣ аз суиқасдҳост. Дар арафаи инқилоб ва солҳои аввали Ҳокимияти Шӯравӣ, ки муборизаи синфӣ шиддатнок буд, ба муқобили мухбирону шоирон ва нависандагон суиқасдҳои хунин ба амал меомаданд. Аз ин рӯ, зери аксари навиштаҷоти он давра ба ҷои ном ва насаби аслии муаллифон имзои мустаор гузошта мешуд. Дар ин давраҳо қариб ҳамаи нависандагон ва рӯзноманигорон имзои мустаор доштанд. Яке аз рӯзноманигорони машҳури он замон Ҳоҷӣ Муин Шукруллоҳзода дар маҷ. «Машраб», ки дар китобхонаи Донишгоҳи давлатии Самарқанд маҳфуз аст, Феҳрасти имзоҳои мустаори даҳ нафар нависандаро овардааст. Дар байни онҳо худи Ҳоҷӣ Муин, [[Садриддин Айнӣ|С. Айнӣ]], Шокир Сулаймон, С. Ализода ва дигарон низ ҳастанд. Аз ҷумла, Ҳоҷӣ Муин навиштаҳояшро бо имзои мустаори «Дамдузд», «Шумшуқ», «Аърофӣ», «Ботурбек», С. Айнӣ бо имзоҳои пӯшидаи «Син Мим», «Айн», «Қоф Алиф», «Гунаҳкор», Сайидаҳмад Аҷзӣ бо имзоҳои «Гумном», «Тир», «Шарора», «Алмос» ва ғ. чоп мекарданд. Дар адабиёти ибтидои асри XXI низ имзои мустаор истифода мешавад. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имзои Мустаор |8|муаллиф=Ф. Маҳмадуллоев.  }}</text>
      <sha1>bko8q9e1kmrklc5pqj8aakj3sylsj3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илтифоти байналмилалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331674</id>
    <revision>
      <id>1473875</id>
      <timestamp>2026-05-25T10:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Илтифоти байналмилалӣ''' — қоидаҳое, ки аз лиҳози ҳуқуқӣ ҳатмӣ набуда, дар амалияи байналмилалӣ бо дар назар доштани мувофиқати амалии онҳо дар асоси ризояти тарафайн истифода мешаванд. Қонунҳо дар бораи имтиёз ва масуниятҳои дипломатӣ дар баъзе кишварҳо...</comment>
      <origin>1473875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="2nzhy9gaoockj8iuuhen7u70vs73sfw" xml:space="preserve">'''Илтифоти байналмилалӣ''' — қоидаҳое, ки аз лиҳози ҳуқуқӣ ҳатмӣ набуда, дар амалияи байналмилалӣ бо дар назар доштани мувофиқати амалии онҳо дар асоси ризояти тарафайн истифода мешаванд. Қонунҳо дар бораи имтиёз ва масуниятҳои дипломатӣ дар баъзе кишварҳо (масалан Мексика) намунаи илтиҳоби байналмилалӣ мебошанд. Риоя накардани қоидаҳои илтиҳоби байналмилалӣ метавонад амали ғайриинсондӯстона бошад, вале вайрон кардани уҳдадориҳои байналмилалӣ ба шумор намеравад ва ҷавобгарии байналмилалӣ-ҳуқуқиро тақозо намекунад. Он наметавонад барои татбиқи ҷазо ё эътироз асос шавад. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Илтифоти байналмилалӣ |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>2nzhy9gaoockj8iuuhen7u70vs73sfw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473876</id>
      <parentid>1473875</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T10:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rabboni Hakimzoda moved page [[Илтиҳоби байналмилалӣ]] to [[Илтифоти байналмилалӣ]]</comment>
      <origin>1473875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="2nzhy9gaoockj8iuuhen7u70vs73sfw" xml:space="preserve">'''Илтифоти байналмилалӣ''' — қоидаҳое, ки аз лиҳози ҳуқуқӣ ҳатмӣ набуда, дар амалияи байналмилалӣ бо дар назар доштани мувофиқати амалии онҳо дар асоси ризояти тарафайн истифода мешаванд. Қонунҳо дар бораи имтиёз ва масуниятҳои дипломатӣ дар баъзе кишварҳо (масалан Мексика) намунаи илтиҳоби байналмилалӣ мебошанд. Риоя накардани қоидаҳои илтиҳоби байналмилалӣ метавонад амали ғайриинсондӯстона бошад, вале вайрон кардани уҳдадориҳои байналмилалӣ ба шумор намеравад ва ҷавобгарии байналмилалӣ-ҳуқуқиро тақозо намекунад. Он наметавонад барои татбиқи ҷазо ё эътироз асос шавад. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Илтифоти байналмилалӣ |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>2nzhy9gaoockj8iuuhen7u70vs73sfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илтиҳоби байналмилалӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331675</id>
    <redirect title="Илтифоти байналмилалӣ" />
    <revision>
      <id>1473877</id>
      <timestamp>2026-05-25T10:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Rabboni Hakimzoda moved page [[Илтиҳоби байналмилалӣ]] to [[Илтифоти байналмилалӣ]]</comment>
      <origin>1473877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="103cnhseso5n6x5dttthcroflizspqy" xml:space="preserve">#равона [[Илтифоти байналмилалӣ]]</text>
      <sha1>103cnhseso5n6x5dttthcroflizspqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имронов Саъдоншоҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331676</id>
    <revision>
      <id>1473878</id>
      <timestamp>2026-05-25T10:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{шахсият}} '''Имронов Саъдоншоҳ''' (1.9.1930, деҳаи Шоди н. Роштқалъа – 18.1.2006, Душанбе), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1967), дотсент (1969), Ходими хизматнишондодаи маорифи халқи РСС Тоҷикистон (1991). Хатмкардаи УДТ ба номи В. И. Ленин (дар ҳоли ҳозир ДМТ; 1955). Имроно...</comment>
      <origin>1473878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3280" sha1="6jd0tofx5w6rky509rgmxxmga4245jj" xml:space="preserve">{{шахсият}}
'''Имронов Саъдоншоҳ''' (1.9.1930, деҳаи Шоди н. Роштқалъа – 18.1.2006, Душанбе), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1967), дотсент (1969), Ходими хизматнишондодаи маорифи халқи РСС Тоҷикистон (1991). Хатмкардаи УДТ ба номи В. И. Ленин (дар ҳоли ҳозир ДМТ; 1955). Имронов Саъдоншоҳ то охири умр дар факултаи филологияи ДМТ ба фаъолияти педагогӣ машғул буд. Ассистент (1955–58), аспиранти кафедраи адабиёти классикии тоҷик (1958–61), муаллими калон (1962–68), дотсенти кафедраи таърихи адабиёти тоҷик (1969–96), ходими калони илмии кафедраи таърихи адабиёти тоҷик ва мудири Маркази фарҳангии ба номи проф. Шарифҷон Ҳусейнзода (1996–2005). Соли 1967 дар мавзӯи «Ибни Ямини Фарюмадӣ ва проблемаи атрибутсияи асарҳои ба ӯ нисбатдодашуда» рисолаи номзадӣ дифоъ кард. Муаллифи зиёда аз 300 китобу мақолаи илмӣ-методӣ. Мақолаҳои И: «Сипандӣ ва қасидаи ӯ дар тазмини шеъри «Бӯи ҷӯи Мӯлиён»-и Рӯдакӣ», «Як ҳуҷҷати тоза оид ба миқдори ашъори Рӯдакӣ», «Фарҳанги «Сиҳоҳу-л-фурс» ва арзиши он дар омӯзиши осори Рӯдакӣ ва муосирони ӯ», «Мулоҳизаҳо роҷеъ ба як шеъри Рӯдакӣ», «Ашъори тозаи Рӯдакӣ дар тазкираи «Хайру-л-баён», «Аз таърихи интисоби ашъори Қатрони Табрезӣ ба устод Рӯдакӣ дар Тоҷикистон», «Муаррифии як мақолаи фаромӯшшудаи Абдуррауфи Фитрат дар бораи «Луғати Ҳофизи Убаҳӣ», «Таҷдиди назар ба масъалаи миқдори шеъри Рӯдакӣ»; «Кашфи манбаъ ва муаллифи ҳақиқии як байти мансуб ба Рӯдакӣ», «Доир ба нусхаи як ғазали Ибни Сино дар «Бадоеъу-л-вақоеъ»-и Восифӣ», ки дар китоби «Ёдномаи устод Рӯдакӣ» (2001) ҷой дода шудаанд. Хидматҳои И. дар ҳифзу ҳимояти дастхатҳо ва осори нодири Маркази фарҳангии ба номи проф. Шарифҷон Ҳусейнзода ниҳоят бузург аст. Дар факултаи филологияи ДМТ утоқе ва дар деҳаи Шоди ноҳияи Роштқалъа муассисаи таълимие ба номи ӯ гузошта шудааст. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имронов |8|муаллиф= А. Абдусаттор }}</text>
      <sha1>6jd0tofx5w6rky509rgmxxmga4245jj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473879</id>
      <parentid>1473878</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T10:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="br66jqrog1msjf07ideszj9t45fmigc" xml:space="preserve">{{шахсият}}
'''Имронов Саъдоншоҳ''' (1.9.1930, деҳаи Шоди н. Роштқалъа – 18.1.2006, Душанбе), адабиётшинос, номзади илмҳои филологӣ (1967), дотсент (1969), Ходими хизматнишондодаи маорифи халқи РСС Тоҷикистон (1991). Хатмкардаи УДТ ба номи В. И. Ленин (дар ҳоли ҳозир ДМТ; 1955). Имронов Саъдоншоҳ то охири умр дар факултаи филологияи ДМТ ба фаъолияти педагогӣ машғул буд. Ассистент (1955–58), аспиранти кафедраи адабиёти классикии тоҷик (1958–61), муаллими калон (1962–68), дотсенти кафедраи таърихи адабиёти тоҷик (1969–96), ходими калони илмии кафедраи таърихи адабиёти тоҷик ва мудири Маркази фарҳангии ба номи проф. Шарифҷон Ҳусейнзода (1996–2005). Соли 1967 дар мавзӯи «Ибни Ямини Фарюмадӣ ва проблемаи атрибутсияи асарҳои ба ӯ нисбатдодашуда» рисолаи номзадӣ дифоъ кард. Муаллифи зиёда аз 300 китобу мақолаи илмӣ-методӣ. Мақолаҳои Имронов  «Сипандӣ ва қасидаи ӯ дар тазмини шеъри «Бӯи ҷӯи Мӯлиён»-и Рӯдакӣ», «Як ҳуҷҷати тоза оид ба миқдори ашъори Рӯдакӣ», «Фарҳанги «Сиҳоҳу-л-фурс» ва арзиши он дар омӯзиши осори Рӯдакӣ ва муосирони ӯ», «Мулоҳизаҳо роҷеъ ба як шеъри Рӯдакӣ», «Ашъори тозаи Рӯдакӣ дар тазкираи «Хайру-л-баён», «Аз таърихи интисоби ашъори Қатрони Табрезӣ ба устод Рӯдакӣ дар Тоҷикистон», «Муаррифии як мақолаи фаромӯшшудаи Абдуррауфи Фитрат дар бораи «Луғати Ҳофизи Убаҳӣ», «Таҷдиди назар ба масъалаи миқдори шеъри Рӯдакӣ»; «Кашфи манбаъ ва муаллифи ҳақиқии як байти мансуб ба Рӯдакӣ», «Доир ба нусхаи як ғазали Ибни Сино дар «Бадоеъу-л-вақоеъ»-и Восифӣ», ки дар китоби «Ёдномаи устод Рӯдакӣ» (2001) ҷой дода шудаанд. Хидматҳои И. дар ҳифзу ҳимояти дастхатҳо ва осори нодири Маркази фарҳангии ба номи проф. Шарифҷон Ҳусейнзода ниҳоят бузург аст. Дар факултаи филологияи ДМТ утоқе ва дар деҳаи Шоди ноҳияи Роштқалъа муассисаи таълимие ба номи ӯ гузошта шудааст. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имронов |8|муаллиф= А. Абдусаттор }}</text>
      <sha1>br66jqrog1msjf07ideszj9t45fmigc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имруулқайс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331677</id>
    <revision>
      <id>1473880</id>
      <timestamp>2026-05-25T10:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{шахсият}} '''Имруулқайс''' امْرُؤُ الْقَيْسِ номи аслиаш Имру ал-Қайс ибн ал-Ҳуҷр ибн ал-Ҳорис ал-Киндӣ (500, Наҷд – 560, Анқара), шоири аҳди ҷоҳилии араб, яке аз поягузорони шеъри муаллақоти араб; асли ӯ аз Яман буд. Шоирони ҳамасраш ба ӯ «Зулқуруҳ» (пӯшидаи захмҳо)...</comment>
      <origin>1473880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6120" sha1="4pmv71sbt1t5snc20835jr39iy6s9v5" xml:space="preserve">{{шахсият}}
'''Имруулқайс''' امْرُؤُ الْقَيْسِ номи аслиаш Имру ал-Қайс ибн ал-Ҳуҷр ибн ал-Ҳорис ал-Киндӣ (500, Наҷд – 560, Анқара), шоири аҳди ҷоҳилии араб, яке аз поягузорони шеъри муаллақоти араб; асли ӯ аз Яман буд. Шоирони ҳамасраш ба ӯ «Зулқуруҳ» (пӯшидаи захмҳо) лақаб гузоштанд. Гузаштагонаш аз ашрофи араб ба шумор мерафтанд, аз ҷумла падараш Ҳуҷри Киндӣ шоҳи қабилаи Наҷд буд. Даврони кӯдакиашро миёни хешу табор ҳамчун шоҳзода гузаронидааст. Дар маъхазҳои адабӣ Имруулқайс марди шоирпеша, аҳли айшу ишрат ва дӯстдори мусоҳабат бо занон ёд шудааст. Ба сурудани шеър хеле барвақт шурӯъ карда, дар таснифоташ айшу ишрат ва лаззатҷӯиҳои худро тасвир мекард ва ҳатто ба гуфтани калимоти қабеҳ дар шеъраш роҳ медод. Падараш ӯро аз шеър гуфтан манъ кард, зеро шеър суруданро дур аз шаъни шоҳон ва шоҳзодагон медонист, вале ӯ напазируфт. Аз ин рӯ, падар Имруулқайсро ба Даммун, ноҳияе дар Ҳазармавт табъид кард. Замоне, ки қабилаи банӣ Асад бар зидди Ҳуҷри Киндӣ шӯриш бардошта, ӯро ба қатл расонданд, Имруулқайс бо гурӯҳе аз лоуболон (айшу ишраткунандагону беҳудагардон) бодагусорӣ мекард ва ин хабари ногуворро шунида гуфт: «Падар дар хурдӣ маро фурӯ гузошт ва дар бузургӣ гирифтани хунашро ба ман во гузошт». Ба қасди гирифтани кин аз қотилони падар аз ҳаваси шароб даст кашид ва ба ҷанг бо душманони падар камар баст. Ӯ дар боби хунхоҳии падараш ашъори бисёре суруд. Қасоси падарро гирифт, вале ҳокимияти аздастрафтаро бозпас гардонда натавонист. Шоири ишратдида азоби зиёд кашид ва ҳатто гадоӣ мекард. Ба шоҳи Ғассон дар Шом Ҳорис Абушамр нома навишт, то барои сафараш ба Константинобул (пойтахти империяи Рум ё Византия, Истанбули ҳозира, Туркия), барои ёрӣ талабидан аз Қайсари Рум мусоидат намояд. Дар Константинобул И.-ро император Юстиниан хуб пазируфт, вале барои ёрӣ ба Имруулқайс кӯшише накард. Имруулқайс ночор Константинобулро тарк карда, сӯи Анқара роҳ пеш гирифт, аммо дар роҳ чизе дар тани ӯ мисли обила баромад ва ба сабаби ин беморӣ вафот кард. 
Бештари ашъори Имруулқайс аз байн рафтааст ва аз ӯ тақр. 25–27 қасида, чанд қитъа боқӣ мондааст, ки онҳоро нахустин бор соли 1837 Де Салони дар Порис ба табъ расонд. Сипас Батлиус соли 1865 дар Миср ба шарҳ ва нашри онҳо пардохт. Соли 1890 девони Имруулқайс аз ҷониби Абубакр ибни Осим ва соли 1930 бо ҳошияву таълиқоти Ҳасан ас-Сандобӣ дар Қоҳира ба табъ расид. Аз қасидаҳои Имруулқайс се муаллақаи ӯ шуҳрати бештар доранд, ки аз онҳо ду қасида «ломия» ва «боия» мебошанд. Хусусияти аз ҳама муҳимми ашъораш ҷиҳати таърихии онҳост, зеро ба воситаи шеърҳои Имруулқайс дар бораи таърихи аҳди ҷоҳилӣ, тарзи зиндагӣ, мавзеъҳои ҷуғрофиёӣ, расму русум, рафтору кирдори бузургони аҳди ҷоҳилӣ ва дигар масъалаҳои марбут ба Ҷазирату-л-араби пеш аз ислом маълумот ба даст оварда метавонем. Хушнудӣ ва озодии инсон аз ормонҳои Имруулқайс будааст, аз ин рӯ Мазҳару-с-Сомарроӣ (адиби ироқӣ) ӯро «шоири озодӣ» номидааст. Имруулқайс аввалин шоири аҳди ҷоҳилияи араб мебошад, ки ба шеъри араб авзони тоза ворид намуд (аввалин бор дар баҳри тавил эҷод намуд, пеш аз ӯ танҳо дар баҳри раҷаз шеър эҷод мешуд). Ӯ ҳамчунин, нахустин поягузори санъатҳои бадеии шеъри араб мебошад. Девони Имруулқайс чанд бор ба забонҳои олмонӣ, англисӣ, лотинӣ, русӣ ва форсӣ тарҷумаву чоп шудаанд. Аз Имруулқайс дар дафтари шашуми «Маснавии маънавӣ»-и Ҷалолиддини Балхӣ ёд шудааст. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имруулқайс |8|муаллиф= А. Абдусаттор }}</text>
      <sha1>4pmv71sbt1t5snc20835jr39iy6s9v5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1473881</id>
      <parentid>1473880</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T10:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1473881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6155" sha1="1de275xs74d356f09c5fjika0uutqsy" xml:space="preserve">{{шахсият}}
'''Имруулқайс''' امْرُؤُ الْقَيْسِ номи аслиаш Имру ал-Қайс ибн ал-Ҳуҷр ибн ал-Ҳорис ал-Киндӣ (500, Наҷд – 560, Анқара), шоири аҳди ҷоҳилии араб, яке аз поягузорони шеъри муаллақоти араб; асли ӯ аз Яман буд. Шоирони ҳамасраш ба ӯ «Зулқуруҳ» (пӯшидаи захмҳо) лақаб гузоштанд. Гузаштагонаш аз ашрофи араб ба шумор мерафтанд, аз ҷумла падараш Ҳуҷри Киндӣ шоҳи қабилаи Наҷд буд. Даврони кӯдакиашро миёни хешу табор ҳамчун шоҳзода гузаронидааст. Дар маъхазҳои адабӣ Имруулқайс марди шоирпеша, аҳли айшу ишрат ва дӯстдори мусоҳабат бо занон ёд шудааст. Ба сурудани шеър хеле барвақт шурӯъ карда, дар таснифоташ айшу ишрат ва лаззатҷӯиҳои худро тасвир мекард ва ҳатто ба гуфтани калимоти қабеҳ дар шеъраш роҳ медод. Падараш ӯро аз шеър гуфтан манъ кард, зеро шеър суруданро дур аз шаъни шоҳон ва шоҳзодагон медонист, вале ӯ напазируфт. Аз ин рӯ, падар Имруулқайсро ба Даммун, ноҳияе дар Ҳазармавт табъид кард. Замоне, ки қабилаи банӣ Асад бар зидди Ҳуҷри Киндӣ шӯриш бардошта, ӯро ба қатл расонданд, Имруулқайс бо гурӯҳе аз лоуболон (айшу ишраткунандагону беҳудагардон) бодагусорӣ мекард ва ин хабари ногуворро шунида гуфт: «Падар дар хурдӣ маро фурӯ гузошт ва дар бузургӣ гирифтани хунашро ба ман во гузошт». Ба қасди гирифтани кин аз қотилони падар аз ҳаваси шароб даст кашид ва ба ҷанг бо душманони падар камар баст. Ӯ дар боби хунхоҳии падараш ашъори бисёре суруд. Қасоси падарро гирифт, вале ҳокимияти аздастрафтаро бозпас гардонда натавонист. Шоири ишратдида азоби зиёд кашид ва ҳатто гадоӣ мекард. Ба шоҳи Ғассон дар Шом Ҳорис Абушамр нома навишт, то барои сафараш ба Константинобул (пойтахти империяи Рум ё Византия, Истанбули ҳозира, Туркия), барои ёрӣ талабидан аз Қайсари Рум мусоидат намояд. Дар Константинобул Имруулқайсро император Юстиниан хуб пазируфт, вале барои ёрӣ ба Имруулқайс кӯшише накард. Имруулқайс ночор Константинобулро тарк карда, сӯи Анқара роҳ пеш гирифт, аммо дар роҳ чизе дар тани ӯ мисли обила баромад ва ба сабаби ин беморӣ вафот кард.  

== Ашъор ==
Бештари ашъори Имруулқайс аз байн рафтааст ва аз ӯ тақр. 25–27 қасида, чанд қитъа боқӣ мондааст, ки онҳоро нахустин бор соли 1837 Де Салони дар Порис ба табъ расонд. Сипас Батлиус соли 1865 дар Миср ба шарҳ ва нашри онҳо пардохт. Соли 1890 девони Имруулқайс аз ҷониби Абубакр ибни Осим ва соли 1930 бо ҳошияву таълиқоти Ҳасан ас-Сандобӣ дар Қоҳира ба табъ расид. Аз қасидаҳои Имруулқайс се муаллақаи ӯ шуҳрати бештар доранд, ки аз онҳо ду қасида «ломия» ва «боия» мебошанд. Хусусияти аз ҳама муҳимми ашъораш ҷиҳати таърихии онҳост, зеро ба воситаи шеърҳои Имруулқайс дар бораи таърихи аҳди ҷоҳилӣ, тарзи зиндагӣ, мавзеъҳои ҷуғрофиёӣ, расму русум, рафтору кирдори бузургони аҳди ҷоҳилӣ ва дигар масъалаҳои марбут ба Ҷазирату-л-араби пеш аз ислом маълумот ба даст оварда метавонем. Хушнудӣ ва озодии инсон аз ормонҳои Имруулқайс будааст, аз ин рӯ Мазҳару-с-Сомарроӣ (адиби ироқӣ) ӯро «шоири озодӣ» номидааст. Имруулқайс аввалин шоири аҳди ҷоҳилияи араб мебошад, ки ба шеъри араб авзони тоза ворид намуд (аввалин бор дар баҳри тавил эҷод намуд, пеш аз ӯ танҳо дар баҳри раҷаз шеър эҷод мешуд). Ӯ ҳамчунин, нахустин поягузори санъатҳои бадеии шеъри араб мебошад. Девони Имруулқайс чанд бор ба забонҳои олмонӣ, англисӣ, лотинӣ, русӣ ва форсӣ тарҷумаву чоп шудаанд. Аз Имруулқайс дар дафтари шашуми «Маснавии маънавӣ»-и Ҷалолиддини Балхӣ ёд шудааст. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Имруулқайс |8|муаллиф= А. Абдусаттор }}</text>
      <sha1>1de275xs74d356f09c5fjika0uutqsy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>