Император

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Император</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12981</id>
    <revision>
      <id>1474528</id>
      <parentid>1322845</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4792" sha1="96qc2lq3hwiryc3lygzyopig8scng5z" xml:space="preserve">'''Император''' (лот. imperator аз impero – фармонравоӣ кардан, идора кардан), яке аз унвонҳои роҳбарони ҳукумати монархӣ (дар баробари шоҳ), унвони роҳбари империя. Дар ибтидо дар Руми Қадим калимаи imperium ҳокимияти оли (ҳарбӣ, судӣ, маъмурӣ)-ро ифода мекард, ки ба магистратҳои олӣ – консулҳо, преторон, ҳокимон (диктаторҳо) ва дигарон дода мешуд. Аз замони ҳукмронии Август (27 то м. – 14 м.) ва ворисони ӯ Император дар Империяи Рум ҳокимияти мутлақ дошт. Пас аз заволи Империяи Руми Ғарбӣ (476) унвони императори Византия нигоҳ дошта шуд. Дар Ғарб онро Карли I Бузург (800) ва шоҳи Олмон Оттони I Бузург (аз соли 962 императори Империяи Руми Муқаддас) барқарор карданд. Баъдан ин унвонро ҳокимони давлатҳои дигар (масалан Австрия аз соли 1804) қабул намуданд. Мафҳуми «Император» ба унвони ҳокимони давлатҳои ғайриаврупоӣ (масалан, Ван дар Хитой то соли 1911, Ҷопон то соли 1947 ва Эфиопия то соли 1975) айният дорад.
То ибтидои асри 18 дар Аврупо танҳо Империяи Руми Муқаддас мавҷуд буд, ки Императори он миёни ҳокимони аврупоӣ эътибори хосса дошт. Баъди ғалаба дар Ҷанги Шимолӣ (1721) шоҳи Рус Пётри I барои мустаҳкам кардани нуфузи мамлакаташ худро И. эълон кард. Унвони Императори Руссияро тадриҷан Пруссия, Нидерландия ва Шветсия (1722), Империяи Усмонӣ (1739), Британияи Кабир ва Империяи Руми Муқаддас (1742), Фаронса, Испания (1745) ва Реч Посполита (1764) эътироф карданд. Роҳбарони Империяи Усмонӣ ба тарзи шарқӣ «султон» номида мешуданд.
Шумораи зиёди императорҳо дар Аврупо дар асри 19 пайдо шуданд: соли 1804 ба Наполеон Бонапарт унвони императори фаронсавиён дода шуд; ҳамон сол императори Империяи Руми Муқаддас Франси II худро императори Австрия эълон кард (соли 1806 аз унвони императори Империяи Руми Муқаддас даст кашид ва мавҷудияти он ба охир расид); соли 1871 Империяи Олмон таъсис ёфт.
Ҳокимони баъзе давлатҳои Амрикои Лотинӣ, ки дар асри 19 мустақил шуданд, тибқи анъанаи аврупоӣ худро И. эълон карданд. Соли 1804 пас аз ҷудо шудани Гаити аз Фаронса ҳокими он бо тақлид аз Наполеон император эълон гардид. Пас аз мустақил шудани Бразилия роҳбари он ва Мексика (1822–23 ва 1863–67) муваққатан унвони император доштанд.
Дар натиҷаи Ҷанги якуми ҷаҳонӣ империяҳои бузурги аврупоӣ, аз ҷумла, Империяи Руссия (1917) ва империяҳои Олмон ва Австро-Венгрия (1918) сарнагун шуданд. Баъд аз Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ раванди таназзули Империяи Британия оғоз шуда, солҳои 1980 империя ба якчанд давлати мустақил ва ниммустақил тақсим шуд.
Мутобиқи Конститутсияи нави Ҷопон (1947) номи Империяи бузурги Ҷопон бо номи расмии «Давлати Ҷопон» иваз шуд, вале номи рамзии И. боқӣ монд. Ҳоло ягона император императори имрӯзаи Ҷопон Акиҳито мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ Император ||8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>96qc2lq3hwiryc3lygzyopig8scng5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474533</id>
      <parentid>1474528</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5076" sha1="t319b0jbgd0q8kvqwq1mlukhr2lkk9l" xml:space="preserve">'''Император''' (лот. imperator аз impero – фармонравоӣ кардан, идора кардан), яке аз унвонҳои роҳбарони ҳукумати монархӣ (дар баробари шоҳ), унвони роҳбари империя. Дар ибтидо дар [[Руми Қадим]] калимаи imperium ҳокимияти оли (ҳарбӣ, судӣ, маъмурӣ)-ро ифода мекард, ки ба магистратҳои олӣ – консулҳо, преторон, ҳокимон (диктаторҳо) ва дигарон дода мешуд. Аз замони ҳукмронии Август (27 то м. – 14 м.) ва ворисони ӯ император дар империяи Рум ҳокимияти мутлақ дошт. Пас аз заволи империяи Руми Ғарбӣ (476) унвони императори Византия нигоҳ дошта шуд. Дар Ғарб онро Карли I Бузург (800) ва шоҳи Олмон Оттони I Бузург (аз соли 962 императори империяи Руми Муқаддас) барқарор карданд. Баъдан ин унвонро ҳокимони давлатҳои дигар (масалан Австрия аз соли 1804) қабул намуданд. Мафҳуми «Император» ба унвони ҳокимони давлатҳои ғайриаврупоӣ (масалан, Ван дар Хитой то соли 1911, [[Ҷопон]] то соли 1947 ва [[Эфиопия]] то соли 1975) айният дорад.

То ибтидои асри 18 дар [[Аврупо]] танҳо империяи Руми Муқаддас мавҷуд буд, ки Императори он миёни ҳокимони аврупоӣ эътибори хосса дошт. Баъди ғалаба дар Ҷанги Шимолӣ (1721) шоҳи Рус Пётри I барои мустаҳкам кардани нуфузи мамлакаташ худро император эълон кард. Унвони императори Руссияро тадриҷан Пруссия, [[Нидерландия]] ва [[Шветсия]] (1722), Империяи Усмонӣ (1739), [[Британияи Кабир]] ва империяи Руми Муқаддас (1742), [[Фаронса|Фаронса,]] [[Испониё|Испания]] (1745) ва Реч Посполита (1764) эътироф карданд. Роҳбарони империяи Усмонӣ ба тарзи шарқӣ «султон» номида мешуданд.

Шумораи зиёди императорҳо дар Аврупо дар асри XIX пайдо шуданд: соли 1804 ба Наполеон Бонапарт унвони императори фаронсавиён дода шуд; ҳамон сол императори Империяи Руми Муқаддас Франси II худро императори Австрия эълон кард (соли 1806 аз унвони императори Империяи Руми Муқаддас даст кашид ва мавҷудияти он ба охир расид); соли 1871 империяи Олмон таъсис ёфт.

Ҳокимони баъзе давлатҳои [[Амрикои Лотинӣ]], ки дар асри XIX мустақил шуданд, тибқи анъанаи аврупоӣ худро император эълон карданд. Соли 1804 пас аз ҷудо шудани [[Гаити]] аз [[Фаронса]] ҳокими он бо тақлид аз Наполеон император эълон гардид. Пас аз мустақил шудани [[Бразилия]] роҳбари он ва Мексика (1822–23 ва 1863–67) муваққатан унвони император доштанд.

Дар натиҷаи [[Ҷанги ҷаҳонии якум|Ҷанги якуми ҷаҳонӣ]] империяҳои бузурги аврупоӣ, аз ҷумла, [[Империяи Русия|Империяи Руссия]] (1917) ва империяҳои Олмон ва Австро-Венгрия (1918) сарнагун шуданд. Баъд аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] раванди таназзули [[Империяи Бритониё|Империяи Британия]] оғоз шуда, солҳои 1980 империя ба якчанд давлати мустақил ва ниммустақил тақсим шуд.

Мутобиқи Конститутсияи нави Ҷопон (1947) номи империяи бузурги Ҷопон бо номи расмии «Давлати Ҷопон» иваз шуд, вале номи рамзии император боқӣ монд. Ҳоло ягона император императори имрӯзаи Ҷопон Акиҳито мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ Император ||8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>t319b0jbgd0q8kvqwq1mlukhr2lkk9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алӣ ибни Абутолиб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16784</id>
    <revision>
      <id>1474526</id>
      <parentid>1439448</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Адабиёт */  илова</comment>
      <origin>1474526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19386" sha1="qrr16139n2rk4625euch4zcxncp7siw" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом
 |навъ   = шахсияти таърихӣ
 |тасвир = Alī.png
 |арабӣ           = علي بن أبي طالب
 |навъи фаъолият  = Халифаи рошид
 |аввалдавр   = 656
 |охирдавр    = 661
 |пешгузашта  = [[Усмон ибни Аффон]]
 |ҷонишин     = [[Ҳасан ибни Алӣ]]
 |ном тав  = Абулҳасан Алӣ ибни Абитолиб ал-Қурайшӣ
 |лақаб    = Муртазо, Абутуроб, Ҳайдари Каррор, Асадуллоҳ, ва Шери Худо
 |таърихи таваллуд   = 17.03.599}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]].

== Таърих ==
Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ»

Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст.

Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «хавориҷ» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт.

Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам.

Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони (хутба)-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд.

Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти А. и. А, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. 

Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд.


=== Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абитолиб ===
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абитолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абитолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба Муъовия афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.

== Нигаред низ ==
* [[Муъовия ибни Абусуфиён )]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]


== Адабиёт ==
* ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين،
* علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛
* Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1
* Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8.
* Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3.
* Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40.

== Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа ==
{{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}}

== Сарчашма ==
* [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али]

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]]
[[Гурӯҳ:Саҳоба]]</text>
      <sha1>qrr16139n2rk4625euch4zcxncp7siw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474529</id>
      <parentid>1474526</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */</comment>
      <origin>1474529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19383" sha1="b2o7xvfhkxpnc7jbag8c4924gw2ene1" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом
 |навъ   = шахсияти таърихӣ
 |тасвир = Alī.png
 |арабӣ           = علي بن أبي طالب
 |навъи фаъолият  = Халифаи рошид
 |аввалдавр   = 656
 |охирдавр    = 661
 |пешгузашта  = [[Усмон ибни Аффон]]
 |ҷонишин     = [[Ҳасан ибни Алӣ]]
 |ном тав  = Абулҳасан Алӣ ибни Абитолиб ал-Қурайшӣ
 |лақаб    = Муртазо, Абутуроб, Ҳайдари Каррор, Асадуллоҳ, ва Шери Худо
 |таърихи таваллуд   = 17.03.599}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]].

== Таърих ==
Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ»

Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст.

Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «хавориҷ» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт.

Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам.

Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони (хутба)-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд.

Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти А. и. А, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. 

Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд.


=== Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абитолиб ===
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абитолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абитолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба Муъовия афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.

== Нигаред низ ==
* [[Муъовия ибни Абусуфиён]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]

== Адабиёт ==
* ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين،
* علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛
* Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1
* Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8.
* Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3.
* Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40.

== Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа ==
{{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}}

== Сарчашма ==
* [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али]

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]]
[[Гурӯҳ:Саҳоба]]</text>
      <sha1>b2o7xvfhkxpnc7jbag8c4924gw2ene1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474551</id>
      <parentid>1474529</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20536" sha1="pjyh8ktzpp00bjhjyhxpx41s9j2b0vh" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом
 |навъ   = шахсияти таърихӣ
 |тасвир = Alī.png
 |арабӣ           = علي بن أبي طالب
 |навъи фаъолият  = Халифаи рошид
 |аввалдавр   = 656
 |охирдавр    = 661
 |пешгузашта  = [[Усмон ибни Аффон]]
 |ҷонишин     = [[Ҳасан ибни Алӣ]]
 |ном тав  = Абулҳасан Алӣ ибни Абитолиб ал-Қурайшӣ
 |лақаб    = Муртазо, Абутуроб, Ҳайдари Каррор, Асадуллоҳ, ва Шери Худо
 |таърихи таваллуд   = 17.03.599}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]].

== Таърих ==
Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ»

Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст.

Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «[[хавориҷ]]» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт.

Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: «Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам».

Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони ([[хутба]])-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд.

Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти Алӣ ибни Абутолиб, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд».

Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. 

Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: «Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд».

=== Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ===
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абутолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба [[Муъовия]] афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.

Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб дар ҳидояти [[хавориҷ]] натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани Алӣ]] , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ ибни Абутолиб комёб шуданд. ([[Соли 661]])
== Нигаред низ ==
* [[Муъовия ибни Абусуфиён]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]

== Адабиёт ==
* ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين،
* علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛
* Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1
* Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8.
* Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3.
* Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40.

== Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа ==
{{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}}

== Сарчашма ==
* [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али]

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]]
[[Гурӯҳ:Саҳоба]]</text>
      <sha1>pjyh8ktzpp00bjhjyhxpx41s9j2b0vh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474552</id>
      <parentid>1474551</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Интиқоми Муъовия алайҳи Алӣ ибни Абутолиб */ илова</comment>
      <origin>1474552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20522" sha1="ani5gveevr7zhxvxfw7aqv2k0utbuy5" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом
 |навъ   = шахсияти таърихӣ
 |тасвир = Alī.png
 |арабӣ           = علي بن أبي طالب
 |навъи фаъолият  = Халифаи рошид
 |аввалдавр   = 656
 |охирдавр    = 661
 |пешгузашта  = [[Усмон ибни Аффон]]
 |ҷонишин     = [[Ҳасан ибни Алӣ]]
 |ном тав  = Абулҳасан Алӣ ибни Абитолиб ал-Қурайшӣ
 |лақаб    = Муртазо, Абутуроб, Ҳайдари Каррор, Асадуллоҳ, ва Шери Худо
 |таърихи таваллуд   = 17.03.599}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]].

== Таърих ==
Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ»

Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст.

Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «[[хавориҷ]]» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт.

Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: «Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам».

Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони ([[хутба]])-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд.

Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти Алӣ ибни Абутолиб, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд».

Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. 

Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: «Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд».

=== Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ===
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абутолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба [[Муъовия]] афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.
== Даргузашт ==
Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб дар ҳидояти [[хавориҷ]] натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, Алӣ ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани Алӣ , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ ибни Абутолиб комёб шуданд. ([[Соли 661]])

== Нигаред низ ==
* [[Муъовия ибни Абусуфиён]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]

== Адабиёт ==
* ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين،
* علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛
* Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1
* Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8.
* Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3.
* Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40.

== Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа ==
{{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}}

== Сарчашма ==
* [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али]

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]]
[[Гурӯҳ:Саҳоба]]</text>
      <sha1>ani5gveevr7zhxvxfw7aqv2k0utbuy5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474553</id>
      <parentid>1474552</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Даргузашт */ илова</comment>
      <origin>1474553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20559" sha1="pwlxapm2nrmvwiqswninegedpn4ptz0" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом
 |навъ   = шахсияти таърихӣ
 |тасвир = Alī.png
 |арабӣ           = علي بن أبي طالب
 |навъи фаъолият  = Халифаи рошид
 |аввалдавр   = 656
 |охирдавр    = 661
 |пешгузашта  = [[Усмон ибни Аффон]]
 |ҷонишин     = [[Ҳасан ибни Алӣ]]
 |ном тав  = Абулҳасан Алӣ ибни Абитолиб ал-Қурайшӣ
 |лақаб    = Муртазо, Абутуроб, Ҳайдари Каррор, Асадуллоҳ, ва Шери Худо
 |таърихи таваллуд   = 17.03.599}}'''Алӣ ибни Абутолиб ибни Абдулмутталиби Ҳошимии Қурайшӣ''' ({{lang-ar|علي بن أبي طالب}}) — [[Амирулмуъминин|амири муъминон]], чаҳорум халифаи рошид, домоди [[Муҳаммад|расули акрам]] (с), падари Ҳасанайн ва яке аз [[даҳ ёри биҳиштӣ]].

== Таърих ==
Алӣ ибни Абутолиб аз собиқини нахустин дар [[ислом]], яке аз диловарон ва донотарин шахс ба аҳком ва аркони дин буд. Вай дар хонаи паёмбар (с) парвариш ёфт ва ба қавли роҷеҳ дар даҳсолагияш имон овард (Сираи Ибни Ҳишом. – Ҷ. 1. – С. 246) ва баъд аз паёмбари акрам (с) ва Хадиҷа (р) севумин нафаре буд, ки намоз хонд. Ба гуфтаи Ибни Исҳоқ баъзе уламо овардаанд, ки ҳангоме вақти намоз фаро мерасид, паёмбари акрам (с) ба дарраҳои атрофи [[Макка]] мерафт ва Алӣ ибни Абутолиб пинҳон аз падар, амакон ва дигар афроди хонаводааш бо ӯ мерафт ва ҳар ду дар он ҷо намоз мехонданд ва чун бегоҳ мешуд, ба хонаи пок, ороста ба имон, саршор аз садоқату вафодорӣ ва сарчашмаи хубиҳо бармегаштанд. (ас-Сирату-н-набавия аз Абушаҳиба. – Ҷ. 1. – С, 284; Уйуну-л-асар аз Ибни Саййидуннос. – Ҷ. 1. – С. 115). Вақте расули Худо (с) дар миёни сҳоба паймони бародарӣ эълон кард, ба Алӣ ибни Абутолиб гуфт: «Ту бародари манӣ»

Алӣ ибни Абутолиб дар тамоми ғазавот, ба ҷуз ғазваи Табук, ҳамроҳи паёмбар (с) ширкат намуд, дар ғазваи Хайбар парчами расули Худо (с) ба дасти вай буд ва чанд қалъаи яҳудиёни Хайбарро фатҳ кард ва ба ин ҷиҳат мулаққаб ба фотеҳи Хайбар шуд. Вай дар аҳди хулафои қабл аз худ яке аз асҳоби ҳаллу ақд ва узви шӯрои шашнафарае буд, ки [[Умар ибни Хаттоб|Умар]] (р) пеш аз вафоташ амри хилофатро ба онҳо вогузошт. Алӣ ибни Абутолиб соли 35 ҳ./656 м. пас аз кушта шудани халифаи севум [[Усмон ибни Аффон|Усмон]] (р) ба хилофат расид ва ба соли 40 ҳ./661 м. дар шаҳри Куфа ба дасти яке аз хавориҷ бо номи Абдурраҳмон ибни Мулҷами Муродӣ дар намози бомдод зарба хӯрд ва пас аз се рӯз ба шаҳодат расид. Муаррихони исломӣ ва сиранигон дар макони дафни вай ихтилофи назар доранд, ки ривоёти саҳеҳтар ба номаълум будани ҷои дафни вай далолат мекунанд, вале он марқад ва зиёратгоҳе, ки дар Наҷаф бо номи марқади Алӣ ибни Абутолиб маъруф аст, ба ақидаи муҳаққиқон дар замони оли Бӯя ба вуҷуд оварда шуда, Алӣ ибни Абутолиб дар он мадфун нест ва ба гуфтаи баъзе муаррихон дар он Муғира ибни Шуъба мадфун аст.

Дар замони хилофати Алӣ ибни Абутолиб миёни баъзе саҳобагон нофаҳмиҳо ва мушоҷароти сиёсие рӯй дод ва ҷаҳони исломро нооромиҳо фаро гирифт. Бузургони саҳоба ба мисли Талҳаву Зубайр ва дар раъсашон [[Оиша бинти Абубакр|Оиша]] (р) дар талаби хуни Усмон (р) ва дасгир кардани кушандагони вай баромаданд ва ба сӯи Басра ҳаракат карданд. Алӣ ибни Абутолиб барои пешгирии онҳо пойтахти хилофатро аз Мадина ба Куфа дар Ироқ интиқол дод ва соли 36 ҳ миёни вай ва тарафдорони Оиша (р), ки дар Басра лашкар зада буданд, даргирие бо номи ҷанги «Ҷамал» иттифоқ афтод. Пас аз хотимаи ҷанг ва баргаштани Оиша (р) ба [[Мадина]] Алӣ ибни Абутолиб соли 37 ҳ. бо лашкари амир Муовия дар минтақаи Сиффин ба ҷанг пардохт ва дар рӯзҳои ахири ҷанг ду тараф ба гуфтушунид пардохтанд, ки он ба воқеаи «таҳким» ва ё «ҳакамият» маъруф гашт. Ин гуфтушунидҳо сабаби норизоятии гурӯҳе аз лашкари Алӣ ибни Абутолиб ба номи «[[хавориҷ]]» гардид, онҳо Алӣ ибни Абутолиб-ро ба сабаби он кофир эълон карданд ва аз вай ҷудо гаштанд, ба куштори мусулмонон, фасодкорӣ ва ноамн сохтани сарзамини Ироқ ва бахшҳое аз Эрон пардохтанд ва дар мавзеъе бо номи Наҳравон гирд омаданд ва барои ҷанг бо Алӣ ибни Абутолиб омода шуданд. Алӣ ибни Абутолиб соли 38 ҳ. ба сӯи онҳо лашкар кашид ва ба ҷуз чанд нафаре ҳамаи онҳоро нобуд сохт. Ибни Мулҷами Муродӣ аз он хавориҷи зиндамонда буд, ки бо куштани Алӣ ибни Абутолиб интиқоми ҳавориҷро аз вай гирифт.

Аз байни авомиле, ки боиси мушоҷароти саҳоба ва ноамниҳои ахири давраи хилофати рошида гаштанд, ду омил муҳим ба назар мерасанд. Яке суитафоҳумҳои сиёсие, ки миёни бузургони саҳоба иттифоқ афтод ва мӯҷиби ин даргириҳо гашт, дигаре камии маърифати динии ақвом ва мардуми тоза ба ислом гаравида, ки дар байни онҳо одамони муғриз ва бадбини ислом низ вуҷуд доштан ва ба ин даргириҳо бештар доман мезаданд. Марде аз Алӣ (р) пурсид: Чаро дар замони Абубакру Умар ихтилофе вуҷуд надошт ва дар замони ту ин ҳама ихтилоф рӯй дод?! Алӣ (р) гуфт: «Барои он ки онҳо бар одамоне амсоли ман роҳбарӣ мекарданд ва ман бар одамоне ба мисли ту роҳбарӣ мекунам».

Алӣ ибни Абутолиб аз муҷтаҳидони саҳоба ва шахсиятҳои донишманди садри ислом дар улуми динӣ, ба хусус фиқҳ, тафсир, фароиз ва ғ. ба шумор мерафт ва аз вай назароти иҷтиҳодӣ, масоили фатово, ақволи тафсирӣ ва суханоне дар матнҳои фиқҳӣ, ҷавомеъи тафсирӣ ва дигар осори динӣ бар ҷой мондааст, ки барои фуқаҳо ва донишмандони ин риштаҳо дар ҷаҳони ислом ва аз сӯи тамоми мазоҳиби исломӣ мавриди истифода ва калиди масоил қарор гирифтаанд.

Алӣ ибни Абутолиб 586 ҳадис аз паёмбар (с) ривоят кардааст. Суханрони ([[хутба]])-ҳо, ақвол ва рисолаҳои вай дар авоили асри чаҳоруми ҳиҷрӣ дар китобе бо номи «Наҳҷулбалоға» гирдоварӣ шудаанд, ки назди муҳаққиқон дар нисбати аксари онҳо ба Алӣ ибни Абутолиб шак аст. Аммо он чи қиссапардозон бо номи ашъори Алӣ ибни Абутолиб ривоят ва дар китобе бо номи «Девони Алӣ ибни Абутолиб» гирдоварӣ кардаанд, тақрибан ҳамааш бофта ва ҳеҷ сиҳҳате надоранд.

Баъзе ҷуҳало дар замони ҳаёти Алӣ ибни Абутолиб, ба ғулӯ роҳ дода, ӯро худо донистанд. Вай онҳоро аз ин корашон боздошт, вале дар ақидаи худ бештар исрор варзиданд. Пас бисёре аз онҳоро нобуд ва баъзеро ба Соботи Мадоин ва атрофи он бадарға кард. Вай мефармояд: «Дар бораи ман ду кас ё ду гурӯҳи одамон ҳалок гаштаанд: бадбинони сахт ва дӯстдорони сахт», зеро ҳар ду ба ғулӯ ва ифрот рафта, аз шеваи эътидол берун шудаанд».

Алӣ ибни Абутолиб 28 фарзанд: 11 писар ва 17 духтар дошт ва соли 1343 ҳ. дар шаҳри Ҳамадон барои вай ҳайкале сохтанд. 

Гузидае аз суханони ӯ: «Бидон, ки фақеҳ (-и комил) касест, ки мардумро аз раҳмати Худо навмед ва аз азоби Ӯ эмин (бепарво) насозад, барояшон дар маъсиятҳои Худо ва гуноҳон рухсат надиҳад ва Қуръонро бо пардохтан ба чизе ғайри он тарк накунад. Дар се чиз хайре вуҷуд надорад: Дар ибодати беилм, дар илми бефаҳм ва дар қироати бетадаббур»; «Дилҳо зарфҳое ҳастанд, ки беҳтарини онҳо нигаҳдорандаи илм аст. Мардум се гурӯҳанд: Олими раббонӣ, омӯзгор (мутааллим)-и роҳи наҷот ва дунболаравони гӯли ҳар овозгаре, ки бо ҳар боде майл мекунанд ва ба нури илм рӯшан нагаштаанд»; «Илм аз мол беҳтар аст, зеро имл туро ҳифз мекунад ва молро ту нигаҳбонӣ мекунӣ, илм бо амал меафзояд ва мол бо инқоф кам мегардад, илм барои соҳибаш дар замони ҳаёт обрӯву итоат ва пас аз марг ёди некро бор меоварад, моландӯзон ҳанӯз дар зиндагияшон мурдаанд ва олимон то бақои даҳр зиндаанд»; «Ба яқин, асҳоби расули Худо (с)-ро дидаам ва имрӯз чизе ба монанди онҳо намебинам. Онҳо бо мӯйҳои жулида, ранги зард ва чашмоне ғуборолуд, шабро бо саҷдаву қиём барои Худо субҳ мекарданд, дар ҳоле ки китоби Худоро тиловат ва гоҳе ба пешонӣ (дар саҷда) ва гоҳе сари қадам (дар қиёму қироат) буданд ва чун ба рӯз мерасиданд ва Худоро ёд мекарданд, ба мисли дарахт дар рӯзи бод меларзиданд ва аз чашмонашон ба қадре ашк мерехт, ки либосҳояшон тар мешуданд». Ибни Аббос мегӯяд: Дар миёни мардум истода будам, Умар (пас аз вафот) бар сарираш ниҳода шуда ва мардум барояш дуо мекарданд, ки ногоҳ марде аз пушт оринҷашро бар китфам гузошт, дар ҳоле ки мегуфт: Худо раҳматат кунад, воқеан ҳам умед доштам, ки Худо туро бо ду ёрат (расули Худо (с) ва Абубакр) якҷо гардонад, зеро бисёр вақтҳо аз расули Худо (с) мешунидам, ки мегуфт: '''''«Будам ман ва Абубакру Умар, кардам ман ва Абубакру Умар, рафтам ман ва Абубакру Умар»''''' ва дар ривояти Муслим: '''''«Омадам ман ва Абубакру Умар, даромадам ман ва Абубакру Умар, хориҷ шудам ман ва Абубакру Умар»'''''. Умед доштам, ки Худо туро (дар қабргоҳ низ) ба онҳо ҳамроҳ гардонад. (Ибни Аббос) мегӯяд: Нигоҳ кардам, ки Алӣ ибни Абутолиб аст (Саҳеҳи Бухорӣ, 3677, 3685; Саҳеҳи Муслим, 6137, 6138 (2389)-14). Муҳибби Табарӣ дар «ар-Риёзу-н-назира» аз Анас (р) бе иснод овардааст: Марде назди Алӣ (р) омад ва гуфт: «Эй Амири муъминон, ҳамин ҳоло туро шунидам, ки бар минбар мегуфтӣ: Худоё, маро ба ислоҳ биёвар ба он чи хулафои рошидини маҳдийинро ба ислоҳ овардӣ. Он хулафо киянд?! Гуфт: Чашмони Алӣ пур аз ашк шуданд, он гоҳ фармуд: Абубакру Умар (р.р) ду имоми роҳи рост, ду шайхулислом, ду марди Қурайш ва ду муқтадо пас аз расули Худо (с). Касе ба онҳо иқтидо кунад, нигаҳ дошта шавад ва касе аз осори онҳо пайравӣ намояд, ба роҳи рост ҳидоят шудааст ва касе ба онҳо тамассук ҷӯяд, аз ҷамоаи Худо аст ва ҷамоаи Худо ҳатман растагоранд».

=== Интиқоми [[Муъовия]] алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ===
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], Алӣ ибни Абутолиб ба хилофат расид. Алӣ пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои [[Муъовия]] напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо Алӣ шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи Алӣ ибни Абутолиб ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба [[Муъовия]] афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи Алӣ ибни Абитолиб ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.
== Даргузашт дар натиҷаи суиқасд ==
Вақте талошҳои халифаи чаҳорум Алӣ ибни Абутолиб дар ҳидояти [[хавориҷ]] натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, Алӣ ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани Алӣ , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани Алӣ ибни Абутолиб комёб шуданд. ([[Соли 661]])

== Нигаред низ ==
* [[Муъовия ибни Абусуфиён]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]

== Адабиёт ==
* ابن حجر. الاصابة في تمييز الصحابة. الجزء الثاني – بيروت، 2010؛ عز الدين،
* علي بن محمد المعروف بابن الاثير. أسد الغابة في معرفة الصحابة. الجزء الثاني. – بيروت، 2012؛ خير الدين الزريكلي. الاعلام. الجزء الرابع. – بيروت، 2005؛
* Боқизода Абдушариф. Алӣ ибни Абитолиб. ЭМТ. Ҷ. 1
* Али-заде, А. А. Али ибн Абу Талиб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8.
* Прозоров С.М. Али б. Аби Талиб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 18—19. — 315 с. : ил. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
* Али бен-Аби-Талеб // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1989. — Т. 1.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1993. — Т. 2.
* Большаков О. Г. История Халифата. — «Восточная литература» РАН, 1998. — Т. 3.
* Петрушевский И. П. Ислам в Иране в VII—XV веках (курс лекций). — Изд-во Ленинградского университета, 1966. — С. 40.

== Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа ==
{{Солшумор имомати имомони давоздаҳгонаи шиъа}}

== Сарчашма ==
* [http://www.islamnews.ru/news-136676.html В Йемене найден древнейший Коран и меч имама Али]

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Хулафои рошидин]]
[[Гурӯҳ:Саҳоба]]</text>
      <sha1>pwlxapm2nrmvwiqswninegedpn4ptz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муъовия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20517</id>
    <revision>
      <id>1474514</id>
      <parentid>1288703</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Муъовия дар замони хилофати Алӣ */</comment>
      <origin>1474514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20223" sha1="4wolcyf1o0ny8rajj9jfxb4nwy530ru" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
| ном        = Муъовияи I
| номи аслӣ   = معاوية 
| изображение            = 
| описание изображения   = 
| ширина    = 
| должность          = [[Амир аль-муминин]] и [[халиф]] [[Омейядский халифат|Омейядского халифата]]
| периодначало   =  [[661]] 
| периодконец   = [[6 мая]] [[680]]
| предшественник  = [[Хасан ибн Али]]
| преемник  = [[Язид I]]
| дата рождения  = 603
| место рождения =  [[Мекка]] 
| дата смерти    = 6.05.680
| место смерти   = [[Медина]]
| вероисповедание  = [[Ислам]]
| похоронен  = 
| род  = [[Омейяды]]
| отец                 = [[Абу Суфьян]]
| мать               = 
| супруг             =
| супруга            = 1) Маймуна аль-Кальбийа &lt;br&gt;2) Фахта &lt;br&gt;3) Наиля бинт Аммара &lt;br&gt;4) Касвад бинт Курз
| дети               = '''сыновья:''' [[Язид I]], Абдуррахман и Абдулла  &lt;br&gt;'''дочери:''' Умма Раба аль-Машарих, Хинд, Рамля и София
}}

'''Муъовия ибни Абусуфиён''' ({{lang-ar|معاوية بن أبي سفيان}}; {{СанаиТаваллуд|||603}}, [[Макка]] — {{СанаиМарг|6|5|680}}, [[Димишқ]]) — асосгузор ва аввалин [[халифа]]и сулолаи [[Уммавиён]] аз [[соли 661]]&lt;ref name=&quot;ЭСБЕ 1&quot;&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Моавия}}&lt;/ref&gt; исари [[Абусуфён]], пойтахти хилофатро ба Димишқ кӯчонид. п.

== Муъовия пеш аз Ислом ==
Муъовия дар биступанҷуми муҳаррами соли сию ҳафтуми омулфил баробар бо шашсади мелодӣ — се сол қабл аз биъсати [[Муҳаммад|Пайғамбари Ислом (ﷺ)]] (с) ва понздаҳ сол қабл аз ҳиҷрат, дар [[Макка]] таваллуд шуд. Падараш [[Абусуфён]] аз саршининони [[Қурайш]] буд. Модараш Ҳинд духтари Атба буд. Насаби Муъовия ба Ҳарб бини Умийя бини Абдушшамс бинни Абдуманнови Қаршӣ мерасид. Муъовия ҳамроҳи падараш Абусуфиён дар Бадр, Хандақ ва чанд ҷанги дигар бо [[Муҳаммад]] (с) ҷангиданд. Атба бинни Рабиъа гурӯҳе аз Қурайш дар ҷангҳои фуҷҷор буд.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;&gt;[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86 Муовия писари Абусуфиён]&lt;/ref&gt;

== Муъовия аз Ислом то марги Муҳаммад бинни Абдуллоҳ ==
Муъовия пас аз фатҳи [[Макка]], дар бисту се солагӣ, ба ҳамроҳи падараш Абусуфиён ва бародараш Язид бинни Абусуфиён, дини исломро пазируфт. Гурӯҳе гуфтаанд Муъовия ба мақоми китобати ваҳй расид, вале Муовия дар [[Макка]] сокин буд ва Муҳаммад баъд аз фатҳи [[Макка]] ба [[Мадина]] бозгашт ва то охири умр дар Мадина зиндагӣ кард.

== Муъовия дар замони хулафо ==
Пас аз вафоти Паёмбари Ислом дар соли шашсаду сивудуи мелодӣ, Муъовия ба пайравии падараш аз байъат бо [[Абубакри Сиддиқ]] сар боз зад. Баҳонаи Муъовия ва Абусуфиён ин буд, ки [[Абубакри Сиддиқ|Абубакр]] аз қабилаи Бани тайим аст ва хилофат бояд аз они бани Ҳошим ё бани Умайя бошад. Саранҷом бо исрори Ҳишом бинни Умру, Абусуфиён ва писараш розӣ ба байъат бо [[Абубакри Сиддиқ|Абубакр]] шуданд. [[Абубакри Сиддиқ|Абубакр]], Язид бинни Абусуфиён ва Муъовияро ба Шом гусел кард. Язид дар он ҷо муваффақият ба даст овард ва [[Димишқ]] фатҳ шуд. Язид низ ба ҳукмронӣ ва вилояти [[Димишқ]] баргузида шуд. [[Умар бинни Хаттоб]], Язидро дар ҳукмронии Димишқ ибқо кард ва Фаластин ва навоҳии атрофи онро қаламрави вай афзуд. Дар соли 18-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] Язид даргузашт ва бародараш Муъовия ҷойи ӯро гирифт. Бо марги [[Умар бинни Хаттоб|Умар]], [[Усмон]] низ Муъовияро дар қойи худ ибқо кард. Бад-ин тартиб Муъовия дар замони хилофати се халифаи нахуст, ба тадриҷ дар Шом қудрат ва маҳбубият касб кард. Дар ҷараёни муҳосираи Усмон бо ин ки аз тарафи Усмон аз Муъовия хоста шуда буд, ки кумакаш биёяд ва фурсати чунин коре ҳам барои Муъовия вуҷуд дошт дар айни ҳол тааллул варзид.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;/&gt;

== Муъовия дар замони хилофати Алӣ ==
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], [[Алӣ ибни Абитолиб]] ба хилофат расид. [[Алӣ ибни Абитолиб|Алӣ]] пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои Муъовия напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо [[Алӣ ибни Абитолиб|Алӣ]] шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи [[Алӣ ибни Абитолиб]] ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба Муъовия афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи [[Алӣ ибни Абитолиб]] ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.

== Ташкили ҳукумати [[Уммавиён]] ==
Муъовия аз замони хилофати Алӣ ба хилофат чашм духта буд ва баъд аз марги [[Алӣ ибни Абитолиб|Алӣ]], мавқеиятро муносиб дид. Мардум дар [[Ироқ]] бо [[Ҳасан бинни Алӣ]] байъат карданд. Вале шомиён Муъовияро [[халифа]] донистанд. Муъовия ба Ироқ лашкар кашид ва Ҳасан бо дувоздаҳ ҳазор нафар ба муқобила бархост ва Қайс бинни Ибода, фармондеҳи лашкар буд ва Убайдуллоҳ бинни Аббос ҳам аз фармондеҳони сипоҳ. Пас аз муддате [[Ҳасан]] дарёфт, ки бо чунин лашкаре дигар ниёз ба душман нест. Ва идома додани ин ҷанг, муслиминро ба муслах бурдан аст. Сипоҳе, ки бо шоеъа мутафарриқ шаванд ва фармондеҳон ба чанд киса зар худро бифурушанд, барои шикаст хурдан ниёз ба душман надорад. Нақл аст, ки вақте сипоҳи Куфа ба Мадоин расид. Шоеъа шуд, ки Қайс бинни Ибода кушта шуд. Балвое дар лашкар бапо шуд ва мардум ба хаймаи Ҳасан рехтанд ва амволи ӯро ғорат карданд ва ҳатто гилеми зери пойи ӯро кашиданд. Ва пойи ӯро маҷрӯҳ карданд.
Барои Ҳасан мусаҷҷал шуд, ки ҷанг бо Муъовия, ҷуз шикаст ва рехтани хуни муслимин натиҷае дар нахоҳад дошт. Бинобар ин бо Муъовия сулҳ кард ва хилофати ӯро ба чунин шарт ба Муъовия супурд. Ин аввалин санги бинои силсилаи подшоҳии Уммавиён дар торих буд. Силсилае, ки соли 91-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] ва 89 мелодӣ дар тамоми мамолики исломӣ идома ёфт ва аз он пас беш аз 7 қарн дар Андалус ҷараён дошт.&lt;ref&gt;[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86 Муъовия писари Абусуфиён]&lt;/ref&gt;

== Хилофати Муъовия ([[Уммавиён]]) ==
Кушта шудани [[Алӣ]] бинни Абитолиб ба дасти Ибни Мулҷами Муродӣ, хилофати Муъовияро таҳким кард. Хилофати Ҳасан бинни Алӣ, ки Куфиён бо ӯ байъат карданд, сар нагирифт ва Муовия Ҳасанро ба осонӣ канор зад. Ҳасан бинни Алӣ аҳдномаи сулҳ бо Муъовия баст ва хилофати ӯро бо шароите пазируфт. Муъовия ҳангоме ки авзоъ барои ӯ мустақар шуд дар миёни мардуми Куфа хутбае эрод кард ва гуфт:{{аввали иқтибос}} «Эй мардуми Кӯфа ман барои намоз ва закот ва ҳаҷ, бо шумо наҷангидам, ки медонам худатон намоз мехонед ва закот медиҳед ва ба ҳаҷ меравед, вале бо шумо ҷангидам то бар шумо ҳукумат кунам то он ҷо ки гуфт: ҳар шароите ки бастам ва ҳар чизеро, ки ба Ҳасан бинни Алӣ қавл додаам зери ин ду поям мебошад, ки ба он вафо нахоҳам кард»{{охири иқтибос|сарчашма=}}.
Дар хилофати Муъовия даҳҳоти араб чун Абру ибни Ос, Муғайра бинни Шаъаба ва Зиёд ибни Абия нуфузи бисёре ёфтанд. Муъовия ҳукумати Ироқро ба Муғайра, Мисрро ба Абру Ос ва Басра ва Куфаро ба зиёд дод. Ҳиҷоз ҳам ба Марвони Ҳакам дода шуд.

== Интисоби ҳоким аз тарафи Муъовия ==
Муъовия пас аз ба даст гирифтани хилофат аз машҳуртарин сиёсатмадорон ва сардорони араб барои насабияти хилофат истифода кард. Ӯ ҳамчунин қабоили қудратманди яманиро пуштибони худ қарор дод. Албатта ӯ саъй мекард муносиби муҳими ҳукуматиро дар инҳисори қурайш ва бахусус Бани Умайя нигаҳ дорад.
Муъовия мардоне ҳамчун Амру Ос, Зиёд бинни Абия, Муғайра бинни Шаъаба, Буср бинни Арииртот, Марвон бинни Ҳакамро бо тамтиъ даври худаш ҷамъ кард.
Маврихин, Муъовия, Амру Ос, Зиёд бинни Абия ва Муғайра бинни Шаъабаро аз риҷоли боҳуши араб медонистанд. Ва яке аз таърихнависон дар бораи ин чаҳор тан мегӯяд:
{{аввали иқтибос}}«Бурдбортар ва сабуртар аз Муъовия ва чобуктар ва сахитар аз Амру Ос ва якдил ва як забонтар аз Зиёд касеро надидам. Дарун ва беруни ин мард ахир аз ҳар ҷиҳат яксон буд. Аммо Муғайра агар шаҳри ҳашт дарвозае бошад ва аз ҳеч дарвозаи он бидуни фиреб ва фусун касе берун омадан натавонад, Муғайра аз тамоми он ҳашт дарвоза берун меҷаҳад»{{охири иқтибос|сарчашма=}}.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;/&gt;

== Иқдомоти давраи хилофат ==
Дар аҳди зилофати Муъовия футуҳоти хориҷӣ идома ёфт. Мусалмонон Қибрисро фатҳ карданд ва то наздики Қастантания (Константинопол) пеш рафтанд. Муовия барои ихлофи худ лашкаре падид овард. Вай дар одоб ва тартиботи лашкарӣ аз таҷрибаҳои русиҳои Шом ҳам истифода кард. Ин лашкарро вай ба василаҳои ҷангҳои ҳарсола ва муҳоҷамотӣ, ки доим ба билоди муҷовир ва безонс мекард, ҳамеша тоза нафс нигоҳ медошт. Ин муҳоҷамоти мустамир боис мешуд, ки душман натавонад ба қаламрави муслимин таҷовуз кунад.
Як бор иддае аз тавоифи шимоли Сурия, ки ба Ҷароҷма шуҳрат доштанд, ба таҳрики румиҳо ба Шом ҳуҷум оваранд ва аз Лубнон то Фаластин ба дасти Ҷароҷма афтод. Иддае аз Маволӣ ва исрои ин навоҳӣ, ки аз Муъовия норозӣ буданд, ба Ҷароҷма пайвастанд. Муъовия бо императори Безонс қароре баст, ки вай аз ҳимояти моҷароҷӯён дастбардорад ва дар иваз Исрои румиро бигирад. Муовия ҳамчунин тааҳуд кард, ки ҳар сола ба Безонс зироҷ бипардозад. Пас аз он Муовия, Ҷароҷмаро сари ҷои худ нишонд. Муъовия чун ба лашкари Шом ҳамеша эҳтиёҷ дошт дар танзими кори лашкар диққати бисёре кард. Вай ҷайраи лашкариёнро ду баробар кард ва дар пардохти мавоҷиби онҳо кӯтоҳӣ накард. Ин бахшишҳо боис шуд, ки лашкариён аз Муъовия итоат мекарданд ва дар ҷангҳо бо ӯ ҳамроҳ мешуданд.
Вай дар тӯли хилофаташ бо румиҳои Шом дарҳоли ситез ва ҷанг буд, аммо пешрафте дар он ҷо надошт. Нисбат ба масеҳиёни Шом равиши мулоимтаре пеш гирифт, зеро онҳо метавонистанд дар идораи корҳо ва сомон бахшидан ба молиётҳо вайро ёрӣ диҳанд. Муъовия аз русуми девони Безонс тақлид кард ва созмони муросалот ва иттилооти пешрафтае ба вуҷуд овард. Муъовия дар танзими кори байтулмол аз як масеҳӣ ба номи Сарҷун бинни Мансур истифода кард. Муъовия бо истифода аз амволи мусулмонон бахшишҳои беҳисобе ба руасои араб кард.
Муъовия ҳамвора бо ду гурӯҳ [[Хавориҷ]] ва [[Шиъа]] дар душманӣ буд. У [[Шиъа|шиаёни]] Алиро мавриди озор ва азият қарор медод ва ҳатто баъзе [[Шиъа|шиаёни]] мӯътариз монанди Ҳаҷр бинни Адиро ба қатл расонид. Баъзе гуфтаанд Абузари Ғафорӣ ҳам ба ишорати ӯ кушта шуд.

Боризтарин иқдоми Муъовия барои тағйири хилофат ба салтанат, меросӣ кардани хилофат буд. Яке аз нукоти муҳими муоҳада сохташуда байни Ҳасан ва Муъовия, ин буд, ки Муъовия ҳақ надорад касеро ба унвони ҷонишини худ баъд аз марг таъйин кунад ва тасмимгирӣ дар ин замина ба уммат вогузор шавад. Аммо пас аз марги Ҳасан ӯ ба иллати ин, ки ҳеч кас ҷуръати мухолифат ба вайро надошт, писараш Язидро ба унвони ҷонишини худ дар соли 680-и мелодӣ таъйин намуд ва ба маънои воқеии калима, паймоншиканӣ кард. Ҳарчанд ба навиштаи Лоровисё Вуглерӣ таъйини Ҳасан ба унвони ҷонишини Муъовия дар аҳдномаи сулҳ бо Муъовия эҳтимолан тавассути нависандагони мутахири [[шиъа]] барои костани интиқодоте, ки ба Ҳасан бинни Алӣ мешуд матраҳ шудааст. Зеро аввалан таъйини валиаҳд дар ҷомеаи исломии он замон амре бидуни собиқа буд ва худи Муовия низ ҳанӯз дар он замон дар вазъияти пойдоре барои таъйини ҷонишин қарор надошт.

Масъалаи хилофати Язид ([[Уммавиён]]) эътирозоти бисёреро ба дунбол дошт. [[Асҳоб]]и [[Муҳаммад|Пайғамбари Ислом (ﷺ)]], [[ансорҳо]] ва [[муҳоҷирин]] онро написандиданд ва ба мухолифат бархостанд. [[Хавориҷ]] ва [[Шиъа|шиаёни]] [[Ироқ]] ҳам хилофати меъросиро рад мекарданд.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;/&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Мец А., Мусульманский реннесанс, М., 1977;
* Большаков О. Г., Муавийасри // Ислам. Энциклопедический словарь, М., 1991;
* Таърихи ислом. Пажӯҳиши Донишгоҳи Кембриҷ, (тарҷумаи Аҳмади Ором), Т., 1377;
* Босворт К. Э. Силсилаи исломии ҷадид. Роҳнамои гоҳшуморӣ ва таборшиносӣ, (тарҷумаи Фаридуни Бадраӣ), Т., 1381.
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Сулолаи Уммавиён]]</text>
      <sha1>4wolcyf1o0ny8rajj9jfxb4nwy530ru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474515</id>
      <parentid>1474514</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ташкили ҳукумати Уммавиён */</comment>
      <origin>1474515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20328" sha1="4i88wwmtwa0zi9ckk8x3jt51hbr1s0g" xml:space="preserve">{{Ходими давлатӣ
| ном        = Муъовияи I
| номи аслӣ   = معاوية 
| изображение            = 
| описание изображения   = 
| ширина    = 
| должность          = [[Амир аль-муминин]] и [[халиф]] [[Омейядский халифат|Омейядского халифата]]
| периодначало   =  [[661]] 
| периодконец   = [[6 мая]] [[680]]
| предшественник  = [[Хасан ибн Али]]
| преемник  = [[Язид I]]
| дата рождения  = 603
| место рождения =  [[Мекка]] 
| дата смерти    = 6.05.680
| место смерти   = [[Медина]]
| вероисповедание  = [[Ислам]]
| похоронен  = 
| род  = [[Омейяды]]
| отец                 = [[Абу Суфьян]]
| мать               = 
| супруг             =
| супруга            = 1) Маймуна аль-Кальбийа &lt;br&gt;2) Фахта &lt;br&gt;3) Наиля бинт Аммара &lt;br&gt;4) Касвад бинт Курз
| дети               = '''сыновья:''' [[Язид I]], Абдуррахман и Абдулла  &lt;br&gt;'''дочери:''' Умма Раба аль-Машарих, Хинд, Рамля и София
}}

'''Муъовия ибни Абусуфиён''' ({{lang-ar|معاوية بن أبي سفيان}}; {{СанаиТаваллуд|||603}}, [[Макка]] — {{СанаиМарг|6|5|680}}, [[Димишқ]]) — асосгузор ва аввалин [[халифа]]и сулолаи [[Уммавиён]] аз [[соли 661]]&lt;ref name=&quot;ЭСБЕ 1&quot;&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Моавия}}&lt;/ref&gt; исари [[Абусуфён]], пойтахти хилофатро ба Димишқ кӯчонид. п.

== Муъовия пеш аз Ислом ==
Муъовия дар биступанҷуми муҳаррами соли сию ҳафтуми омулфил баробар бо шашсади мелодӣ — се сол қабл аз биъсати [[Муҳаммад|Пайғамбари Ислом (ﷺ)]] (с) ва понздаҳ сол қабл аз ҳиҷрат, дар [[Макка]] таваллуд шуд. Падараш [[Абусуфён]] аз саршининони [[Қурайш]] буд. Модараш Ҳинд духтари Атба буд. Насаби Муъовия ба Ҳарб бини Умийя бини Абдушшамс бинни Абдуманнови Қаршӣ мерасид. Муъовия ҳамроҳи падараш Абусуфиён дар Бадр, Хандақ ва чанд ҷанги дигар бо [[Муҳаммад]] (с) ҷангиданд. Атба бинни Рабиъа гурӯҳе аз Қурайш дар ҷангҳои фуҷҷор буд.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;&gt;[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86 Муовия писари Абусуфиён]&lt;/ref&gt;

== Муъовия аз Ислом то марги Муҳаммад бинни Абдуллоҳ ==
Муъовия пас аз фатҳи [[Макка]], дар бисту се солагӣ, ба ҳамроҳи падараш Абусуфиён ва бародараш Язид бинни Абусуфиён, дини исломро пазируфт. Гурӯҳе гуфтаанд Муъовия ба мақоми китобати ваҳй расид, вале Муовия дар [[Макка]] сокин буд ва Муҳаммад баъд аз фатҳи [[Макка]] ба [[Мадина]] бозгашт ва то охири умр дар Мадина зиндагӣ кард.

== Муъовия дар замони хулафо ==
Пас аз вафоти Паёмбари Ислом дар соли шашсаду сивудуи мелодӣ, Муъовия ба пайравии падараш аз байъат бо [[Абубакри Сиддиқ]] сар боз зад. Баҳонаи Муъовия ва Абусуфиён ин буд, ки [[Абубакри Сиддиқ|Абубакр]] аз қабилаи Бани тайим аст ва хилофат бояд аз они бани Ҳошим ё бани Умайя бошад. Саранҷом бо исрори Ҳишом бинни Умру, Абусуфиён ва писараш розӣ ба байъат бо [[Абубакри Сиддиқ|Абубакр]] шуданд. [[Абубакри Сиддиқ|Абубакр]], Язид бинни Абусуфиён ва Муъовияро ба Шом гусел кард. Язид дар он ҷо муваффақият ба даст овард ва [[Димишқ]] фатҳ шуд. Язид низ ба ҳукмронӣ ва вилояти [[Димишқ]] баргузида шуд. [[Умар бинни Хаттоб]], Язидро дар ҳукмронии Димишқ ибқо кард ва Фаластин ва навоҳии атрофи онро қаламрави вай афзуд. Дар соли 18-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] Язид даргузашт ва бародараш Муъовия ҷойи ӯро гирифт. Бо марги [[Умар бинни Хаттоб|Умар]], [[Усмон]] низ Муъовияро дар қойи худ ибқо кард. Бад-ин тартиб Муъовия дар замони хилофати се халифаи нахуст, ба тадриҷ дар Шом қудрат ва маҳбубият касб кард. Дар ҷараёни муҳосираи Усмон бо ин ки аз тарафи Усмон аз Муъовия хоста шуда буд, ки кумакаш биёяд ва фурсати чунин коре ҳам барои Муъовия вуҷуд дошт дар айни ҳол тааллул варзид.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;/&gt;

== Муъовия дар замони хилофати Алӣ ==
Пас аз марги [[Усмон ибни Аффон]], [[Алӣ ибни Абитолиб]] ба хилофат расид. [[Алӣ ибни Абитолиб|Алӣ]] пешниҳоди атрофиёнашро барои ибқои Муъовия напазируфт ва ӯро аз уммат ва ҳукумати Шом азл кард. Муъовия ба баҳонаи кушта шудани [[Усмон ибни Аффон]] ва интиқоми хуни ӯ, вориди ҷанг бо [[Алӣ ибни Абитолиб|Алӣ]] шуд. Мардуми Шом бо ӯ байъат карданд ва бар алайҳи [[Алӣ ибни Абитолиб]] ҳамдастон шуданд. Саранҷом ҷанги Сиффин даргирифт. Дар ин ҷанг шикасти нахуст ба Муъовия афтод. Аммо ба савобдиди Амру Ос [[Қуръон]] бар найза карданд ва ҳакамият матраҳ гашт. Натиҷаи ҳакамият халъи [[Алӣ ибни Абитолиб]] ва таҳкими ҳукумати Муъовия дар Шом буд.

== Ташкили ҳукумати [[Уммавиён]] ==
Муъовия аз замони хилофати Алӣ ба хилофат чашм духта буд ва баъд аз марги [[Алӣ ибни Абитолиб]], мавқеиятро муносиб дид. Мардум дар [[Ироқ]] бо [[Ҳасан ибни Алӣ]] байъат карданд. Вале шомиён Муъовияро [[халифа]] донистанд. Муъовия ба [[Ироқ]] лашкар кашид ва  [[Ҳасан ибни Алӣ|Ҳасан]]  бо дувоздаҳ ҳазор нафар ба муқобила бархост ва Қайс бинни Ибода, фармондеҳи лашкар буд ва Убайдуллоҳ бинни Аббос ҳам аз фармондеҳони сипоҳ. Пас аз муддате [[Ҳасан ибни Алӣ|Ҳасан]] дарёфт, ки бо чунин лашкаре дигар ниёз ба душман нест. Ва идома додани ин ҷанг, муслиминро ба муслах бурдан аст. Сипоҳе, ки бо шоеъа мутафарриқ шаванд ва фармондеҳон ба чанд киса зар худро бифурушанд, барои шикаст хурдан ниёз ба душман надорад. Нақл аст, ки вақте сипоҳи Куфа ба Мадоин расид. Шоеъа шуд, ки Қайс бинни Ибода кушта шуд. Балвое дар лашкар бапо шуд ва мардум ба хаймаи [[Ҳасан ибни Алӣ]] рехтанд ва амволи ӯро ғорат карданд ва ҳатто гилеми зери пойи ӯро кашиданд. Ва пойи ӯро маҷрӯҳ карданд.
Барои [[Ҳасан ибни Алӣ]] мусаҷҷал шуд, ки ҷанг бо [[Муъовия]], ҷуз шикаст ва рехтани хуни муслимин натиҷае дар нахоҳад дошт. Бинобар ин бо Муъовия сулҳ кард ва хилофати ӯро ба чунин шарт ба Муъовия супурд. Ин аввалин санги бинои силсилаи подшоҳии [[Уммавиён]] дар таърих буд. Силсилае, ки соли 91-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] ва 89 мелодӣ дар тамоми мамолики исломӣ идома ёфт ва аз он пас беш аз 7 қарн дар Андалус ҷараён дошт.&lt;ref&gt;[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86 Муъовия писари Абусуфиён]&lt;/ref&gt;

== Хилофати Муъовия ([[Уммавиён]]) ==
Кушта шудани [[Алӣ]] бинни Абитолиб ба дасти Ибни Мулҷами Муродӣ, хилофати Муъовияро таҳким кард. Хилофати Ҳасан бинни Алӣ, ки Куфиён бо ӯ байъат карданд, сар нагирифт ва Муовия Ҳасанро ба осонӣ канор зад. Ҳасан бинни Алӣ аҳдномаи сулҳ бо Муъовия баст ва хилофати ӯро бо шароите пазируфт. Муъовия ҳангоме ки авзоъ барои ӯ мустақар шуд дар миёни мардуми Куфа хутбае эрод кард ва гуфт:{{аввали иқтибос}} «Эй мардуми Кӯфа ман барои намоз ва закот ва ҳаҷ, бо шумо наҷангидам, ки медонам худатон намоз мехонед ва закот медиҳед ва ба ҳаҷ меравед, вале бо шумо ҷангидам то бар шумо ҳукумат кунам то он ҷо ки гуфт: ҳар шароите ки бастам ва ҳар чизеро, ки ба Ҳасан бинни Алӣ қавл додаам зери ин ду поям мебошад, ки ба он вафо нахоҳам кард»{{охири иқтибос|сарчашма=}}.
Дар хилофати Муъовия даҳҳоти араб чун Абру ибни Ос, Муғайра бинни Шаъаба ва Зиёд ибни Абия нуфузи бисёре ёфтанд. Муъовия ҳукумати Ироқро ба Муғайра, Мисрро ба Абру Ос ва Басра ва Куфаро ба зиёд дод. Ҳиҷоз ҳам ба Марвони Ҳакам дода шуд.

== Интисоби ҳоким аз тарафи Муъовия ==
Муъовия пас аз ба даст гирифтани хилофат аз машҳуртарин сиёсатмадорон ва сардорони араб барои насабияти хилофат истифода кард. Ӯ ҳамчунин қабоили қудратманди яманиро пуштибони худ қарор дод. Албатта ӯ саъй мекард муносиби муҳими ҳукуматиро дар инҳисори қурайш ва бахусус Бани Умайя нигаҳ дорад.
Муъовия мардоне ҳамчун Амру Ос, Зиёд бинни Абия, Муғайра бинни Шаъаба, Буср бинни Арииртот, Марвон бинни Ҳакамро бо тамтиъ даври худаш ҷамъ кард.
Маврихин, Муъовия, Амру Ос, Зиёд бинни Абия ва Муғайра бинни Шаъабаро аз риҷоли боҳуши араб медонистанд. Ва яке аз таърихнависон дар бораи ин чаҳор тан мегӯяд:
{{аввали иқтибос}}«Бурдбортар ва сабуртар аз Муъовия ва чобуктар ва сахитар аз Амру Ос ва якдил ва як забонтар аз Зиёд касеро надидам. Дарун ва беруни ин мард ахир аз ҳар ҷиҳат яксон буд. Аммо Муғайра агар шаҳри ҳашт дарвозае бошад ва аз ҳеч дарвозаи он бидуни фиреб ва фусун касе берун омадан натавонад, Муғайра аз тамоми он ҳашт дарвоза берун меҷаҳад»{{охири иқтибос|сарчашма=}}.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;/&gt;

== Иқдомоти давраи хилофат ==
Дар аҳди зилофати Муъовия футуҳоти хориҷӣ идома ёфт. Мусалмонон Қибрисро фатҳ карданд ва то наздики Қастантания (Константинопол) пеш рафтанд. Муовия барои ихлофи худ лашкаре падид овард. Вай дар одоб ва тартиботи лашкарӣ аз таҷрибаҳои русиҳои Шом ҳам истифода кард. Ин лашкарро вай ба василаҳои ҷангҳои ҳарсола ва муҳоҷамотӣ, ки доим ба билоди муҷовир ва безонс мекард, ҳамеша тоза нафс нигоҳ медошт. Ин муҳоҷамоти мустамир боис мешуд, ки душман натавонад ба қаламрави муслимин таҷовуз кунад.
Як бор иддае аз тавоифи шимоли Сурия, ки ба Ҷароҷма шуҳрат доштанд, ба таҳрики румиҳо ба Шом ҳуҷум оваранд ва аз Лубнон то Фаластин ба дасти Ҷароҷма афтод. Иддае аз Маволӣ ва исрои ин навоҳӣ, ки аз Муъовия норозӣ буданд, ба Ҷароҷма пайвастанд. Муъовия бо императори Безонс қароре баст, ки вай аз ҳимояти моҷароҷӯён дастбардорад ва дар иваз Исрои румиро бигирад. Муовия ҳамчунин тааҳуд кард, ки ҳар сола ба Безонс зироҷ бипардозад. Пас аз он Муовия, Ҷароҷмаро сари ҷои худ нишонд. Муъовия чун ба лашкари Шом ҳамеша эҳтиёҷ дошт дар танзими кори лашкар диққати бисёре кард. Вай ҷайраи лашкариёнро ду баробар кард ва дар пардохти мавоҷиби онҳо кӯтоҳӣ накард. Ин бахшишҳо боис шуд, ки лашкариён аз Муъовия итоат мекарданд ва дар ҷангҳо бо ӯ ҳамроҳ мешуданд.
Вай дар тӯли хилофаташ бо румиҳои Шом дарҳоли ситез ва ҷанг буд, аммо пешрафте дар он ҷо надошт. Нисбат ба масеҳиёни Шом равиши мулоимтаре пеш гирифт, зеро онҳо метавонистанд дар идораи корҳо ва сомон бахшидан ба молиётҳо вайро ёрӣ диҳанд. Муъовия аз русуми девони Безонс тақлид кард ва созмони муросалот ва иттилооти пешрафтае ба вуҷуд овард. Муъовия дар танзими кори байтулмол аз як масеҳӣ ба номи Сарҷун бинни Мансур истифода кард. Муъовия бо истифода аз амволи мусулмонон бахшишҳои беҳисобе ба руасои араб кард.
Муъовия ҳамвора бо ду гурӯҳ [[Хавориҷ]] ва [[Шиъа]] дар душманӣ буд. У [[Шиъа|шиаёни]] Алиро мавриди озор ва азият қарор медод ва ҳатто баъзе [[Шиъа|шиаёни]] мӯътариз монанди Ҳаҷр бинни Адиро ба қатл расонид. Баъзе гуфтаанд Абузари Ғафорӣ ҳам ба ишорати ӯ кушта шуд.

Боризтарин иқдоми Муъовия барои тағйири хилофат ба салтанат, меросӣ кардани хилофат буд. Яке аз нукоти муҳими муоҳада сохташуда байни Ҳасан ва Муъовия, ин буд, ки Муъовия ҳақ надорад касеро ба унвони ҷонишини худ баъд аз марг таъйин кунад ва тасмимгирӣ дар ин замина ба уммат вогузор шавад. Аммо пас аз марги Ҳасан ӯ ба иллати ин, ки ҳеч кас ҷуръати мухолифат ба вайро надошт, писараш Язидро ба унвони ҷонишини худ дар соли 680-и мелодӣ таъйин намуд ва ба маънои воқеии калима, паймоншиканӣ кард. Ҳарчанд ба навиштаи Лоровисё Вуглерӣ таъйини Ҳасан ба унвони ҷонишини Муъовия дар аҳдномаи сулҳ бо Муъовия эҳтимолан тавассути нависандагони мутахири [[шиъа]] барои костани интиқодоте, ки ба Ҳасан бинни Алӣ мешуд матраҳ шудааст. Зеро аввалан таъйини валиаҳд дар ҷомеаи исломии он замон амре бидуни собиқа буд ва худи Муовия низ ҳанӯз дар он замон дар вазъияти пойдоре барои таъйини ҷонишин қарор надошт.

Масъалаи хилофати Язид ([[Уммавиён]]) эътирозоти бисёреро ба дунбол дошт. [[Асҳоб]]и [[Муҳаммад|Пайғамбари Ислом (ﷺ)]], [[ансорҳо]] ва [[муҳоҷирин]] онро написандиданд ва ба мухолифат бархостанд. [[Хавориҷ]] ва [[Шиъа|шиаёни]] [[Ироқ]] ҳам хилофати меъросиро рад мекарданд.&lt;ref name=&quot;Муовия писари Абусуфиён&quot;/&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Мец А., Мусульманский реннесанс, М., 1977;
* Большаков О. Г., Муавийасри // Ислам. Энциклопедический словарь, М., 1991;
* Таърихи ислом. Пажӯҳиши Донишгоҳи Кембриҷ, (тарҷумаи Аҳмади Ором), Т., 1377;
* Босворт К. Э. Силсилаи исломии ҷадид. Роҳнамои гоҳшуморӣ ва таборшиносӣ, (тарҷумаи Фаридуни Бадраӣ), Т., 1381.
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]
[[Гурӯҳ:Сулолаи Уммавиён]]</text>
      <sha1>4i88wwmtwa0zi9ckk8x3jt51hbr1s0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карим Сангинов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43943</id>
    <revision>
      <id>1474518</id>
      <parentid>1292189</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="1fhjnb3djv7fjecdwzlna7qf031d01b" xml:space="preserve">{{ятим}}
{{Олим
| ном     = Карим Сангинов 
| номи аслӣ     = Карим Сангинович Сангинов
| тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 18.12.1923 
| зодгоҳ     =  
| таърихи даргузашт     = 14.09.1989  
| навъи фаъолият     = [[омӯзгор]],  
}}
'''Карим Сангинович Сангинов''' (18 декабри 1923 — 14 сентябри 1989) — номзади илмҳои иқтисодӣ (1950), дотсент (1952), иштирокдои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945).

== Зинадгинома ==
Карим Сангинов Донишгоҳи омӯзгории Тошкандро (1941) хатм намудааст. Дар Донишкадаи омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко (ҳоло ДДОТ ба номи С.Айнӣ) (1946—1949) таҳсил намудааст. Дар вазифаҳои муаллими калони Донишкадаи омӯзгории шаҳри Душанбе (1950—1952), роҳбарии факултети иқтисод ва идораи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (1958—1959), дотсенти кафедра (1952—1984), проректори [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] кор кардааст.

Муаллифи бештар аз 40 асари илмӣ мебошад. Бо ордену медалҳои ҷангӣ ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон» мукофотонида шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B8_%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4_%D0%B2%D0%B0_%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B0 факултаи иқтисод ва идора]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>1fhjnb3djv7fjecdwzlna7qf031d01b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474519</id>
      <parentid>1474518</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2201" sha1="jq8bfe53lt48t4x0hkmamb83cg913uf" xml:space="preserve">{{Олим
| ном     = Карим Сангинов 
| номи аслӣ     = Карим Сангинович Сангинов
| тасвир     = 
| таърихи таваллуд     = 18.12.1923 
| зодгоҳ     =  
| таърихи даргузашт     = 14.09.1989  
| навъи фаъолият     = [[омӯзгор]],  
}}
'''Карим Сангинович Сангинов''' (18 декабри 1923 — 14 сентябри 1989) — номзади илмҳои иқтисодӣ (1950), дотсент (1952), иштирокдои Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—1945).

== Зинадгинома ==
Карим Сангинов Донишгоҳи омӯзгории Тошкандро (1941) хатм намудааст. Дар Донишкадаи омӯзгории ба номи Т. Г. Шевченко (ҳоло ДДОТ ба номи С.Айнӣ) (1946—1949) таҳсил намудааст. Дар вазифаҳои муаллими калони Донишкадаи омӯзгории шаҳри Душанбе (1950—1952), роҳбарии факултети иқтисод ва идораи [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (1958—1959), дотсенти кафедра (1952—1984), проректори [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин]] кор кардааст.

Муаллифи бештар аз 40 асари илмӣ мебошад. Бо ордену медалҳои ҷангӣ ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон» мукофотонида шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B8_%D0%B8%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%B4_%D0%B2%D0%B0_%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B0 факултаи иқтисод ва идора]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>jq8bfe53lt48t4x0hkmamb83cg913uf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Масҷидҳо</title>
    <ns>14</ns>
    <id>53264</id>
    <revision>
      <id>1474486</id>
      <parentid>1352390</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="5okzw2o0mvrsx54ypjrzrjnnlfqey0n" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Асосӣ|Масҷид}}
[[Гурӯҳ:Меъмории исломӣ|Масҷидҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҷойҳои муқаддаси исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ|Масҷидҳо]]
[[Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарӣ|Масҷидҳо]]</text>
      <sha1>5okzw2o0mvrsx54ypjrzrjnnlfqey0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империализм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60248</id>
    <revision>
      <id>1474536</id>
      <parentid>1213620</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5356" sha1="hy3zpihj6hxbfrgdl28ae5r5r6ul85b" xml:space="preserve">'''Империализм''' (фаронс. impérialisme, англ. imperialism, олм. imperialismus, аз лот. imperium – ҳокимият, ҳукмфармоӣ), мафҳуми ибтидоии империализм низоми идориеро ифода мекунад, ки ғолибан бар неруи низомӣ, сиёсати истилогарона ва ғасби сарзаминҳо асос ёфта, сиёсат ё иқтисодиёти давлатҳо, миллатҳо ва минтақаҳои дигар таҳти назорати он қарор мегиранд. Аз солҳои 1870 дар шароити густариши сиёсати забткоронаи кишварҳои аврупоӣ ва ИМА мафҳуми «Империализм» ҳамчун муродифи «мустамликасозӣ» истифода мешуд. Ин мафҳум нахустин бор дар асари Ҷ. А. Гобсон «Империализм» (1902) ба маънии «марҳалаи нави рушди ҷомеаи сармоядорӣ» тафсир ёфта, баъдан назарияпардозони марксист Р. Люксембург, Р. Гилфердинг, В. И. Ленин ва дигарон онро такмил доданд. Солҳои 1920 қувваҳои чапгаро империализмро ҳамчун методология барои таҳлили рушди капитализм ва асоснок кардани назария ва амалияи муборизаи синфӣ, ҳамчунин, инқилоби сотсиалистӣ истифода мебурданд. Ленин вижагиҳои асосии империализмро чунин шарҳ дода буд: 1) сатҳи андӯхти истеҳсолоту сармоя ба ҳадде рушд мекунад, ки боиси пайдоиши монополия шуда, он дар иқтисодиёт нақши ҳаётӣ мебозад; 2) омезиш ёфтани сармояҳои бонкӣ ва саноатӣ, ки дар заминаи он «сармояи молиявӣ», «олигархияи молиявӣ» зуҳур мекунанд; 3) бартарӣ пайдо кардани содироти сармоя нисбат ба содироти маҳсулот; 4) ташкили иттиҳодияҳои байналмилалии монополистии сармоядорон, ки ҷаҳонро тақсим мекунанд; 5) анҷом ёфтани тақсими ҷаҳон дар байни давлатҳои бузурги капиталистӣ. Назарияи марксистии империализм, ки дар байни либералҳо низ машҳур буд, тамоюлу раванди рушди ҷомеаи сармоядориро беҳтар тасвир мекунад, аммо таҳаввулоти ҷаҳони муосирро фаро намегирад. Дар адабиёти илмӣ тафсири мафҳуми ибтидоии империализм низ васеъ истифода мешавад, ки он дар сиёсати забткорӣ, тақсими ҷаҳон, ҳукмрон шудани як давлат, вобастагии давлату миллатҳои дигар дар тамоми марҳалаҳои инкишофи таърих ба сиёсати империявии давлатҳои абарқудрат хос аст. Агар ин мафҳумро ба тамаддуни капиталистӣ нисбат диҳем, пас бояд ба мафҳуми империализм ҳамаи зуҳуроти инкишофдиҳандаи он, аз ҷумла мутаҳаррикӣ, вусъати номаҳдуди (ғасбкунӣ, истифодаи усулҳои низомӣ) шиканандаи марзҳои миллӣ, давлатӣ, минтақавӣ ва фарогирандаи иқтисодиёту сиёсат, фарҳанг, маишат, идеология пӯшиш дода шавад, ки барои глобализатсия замина фароҳам меоранд. Ҳоло кишварҳои империалистӣ кӯшиш доранд, ки тавассути шароит, усул ва тамоюлҳои глобализм нуфузи иқтисодӣ, сиёсӣ, фарҳангӣ, идеологӣ ва иттилоотии худро таъмин намоянд. Ин воқеияти таърихиро метавон империализми нави ҷаҳонӣ номид. Империализми анъанавӣ ба давлатҳои алоҳида хос буд, ки онҳо давлату мардуми дигарро аз ҷиҳати сиёсиву иқтисодӣ ба худ вобаста мекарданд. империализми муосир тавассути гурӯҳи давлатҳои пешрафтаи саноатӣ бо роҳу усулҳои ғайримустақим, мустақим ва фаромиллӣ нисбат ба кишварҳои боқимонда татбиқ карда мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империал Групп |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]]</text>
      <sha1>hy3zpihj6hxbfrgdl28ae5r5r6ul85b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63030</id>
    <revision>
      <id>1474540</id>
      <parentid>1016711</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="n057wenwik66f1308rbxi6dh6df602y" xml:space="preserve">'''Империя''' (лот. imperium – ҳокимият, салтанат), 1) ба маънии васеъ – давлати паҳновару муқтадир, ки дар ҳайати он чанд кишвар ва халқиятҳои гуногун муттаҳид шудаанд. 2) унвони расмии давлати бузурги монархӣ, ки роҳбари он император аст. Дар Руми Қадим империя ҳокимияти олии давлатии халқ буд, ки онро ҳангоми қонунгузорӣ, суди олӣ, баррасии масъалаи ҷанг ё сулҳ татбиқ мекарданд. Баъдан мафҳуми И. ҳудуди паҳншавии ҳукми императорро ифода мекард. Аз охири асри I то м. дар Руми Қадим ҳокимияти мутлақи император Август барпо шуда, номи давлат ба империяи Рум (Imperium Romanum) иваз гардид. Соли 395 Империяи Рум ба ду бахш – Империяи Руми Ғарбӣ ва Византия тақсим шуд. Аз асри 13 дар ҳудуди Византия Империяи Лотинӣ, Империяи Никей ва Империяи Трапезунд вуҷуд доштанд. Дар Аврупо чандин Империяи дигар, аз қабили Шоҳии Франкҳо (соли 800 Карли I император шуд), Империяи Руми Муқаддас (962–1806), Империяи Руссия, Империяи Австрия (аз 1867 Австро-Венгрия), Империяи Олмон 1871–1945 (соли 1918 Вилҳелми II сарнагун шуд, вале давлат чун қаблан расман Империяи Олмон ва аз 1943 Империяи Олмони бузург ном дошт). Фаронса дар аҳди Наполеони I солҳои 1804–15 (фосилавӣ) ва Наполеони III солҳои 1852–70 Империя эълон гардид. Дар Амрикои Лотинӣ ва Вест-Индия – Ҳоити (1804–06, 1849–59), Мексика (1822–23, 1864–67), Бразилия (1822–89), дар Африқо – Ҷумҳурии Африқои Марказӣ (1976–79) расман Империя номида мешуданд. 3) Тибқи анъана аврупоиҳо давлатҳои бузурги монархии Осиё ва Африқоро, ки унвони роҳбаронашон (султон, шоҳаншоҳ, ван, негус ва ғ.) ба император айният дошт, бо номи Империя ёд мекунанд: Империяи Вйетнам (1802–1945), Урдуи Тилоӣ (1224 – миёнаи асри 15), Империяи Конго (асрҳои 13–19), Империяи Мали (тақр. 1300 – нимаи дуввуми асри 15), Империяи Чин (221 то м. – 1912), Темуриёни Ҳинд, Империяи Усмонӣ, Империяи Эфиопия (1268–1975) ва ғайра 4) Унвони шартии давлатҳои бузурги гуногунқавм (полиэтникӣ)-и аҳди қадим ва асримиёнагӣ, ки бо номи «давлат» ёд мешаванд: ҳукумати шоҳии Аккад, Бобил, шоҳаншоҳии Ҳахоманишиён, Кушониён, давлати Искандари Мақдунӣ, Селевкиён, Сосониён, Сомониён, Ғазнавиён, Темуриён, Хилофати Умавиён, Аббосиён, давлати Инкҳо ва ғайра 5) Аз оғози давраи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ истилоҳи «Империя» нисбат ба давлатҳое истифода мешуд, ки ҳудуди бузурги мустамликавӣ доранд: Империяи Британия, Империяи мустамликавии Олмон, Империяи мустамликавии Испания, Империяи мустамликавии Нидерландия, Империяи мустамликавии Португалия, Империяи мустамликавии Фаронса ва ғайра 6) Дар сиёсатшиносӣ Империя ғолибан ба давлатҳои пешрафта (новобаста ба сохтори сиёсӣ, ҳудуди вобаста, хусусияти полиэтникӣ) нисбат дода мешавад, ки барои ҷорӣ кардани гегемония (ҳукмронӣ)-и ҳарбӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ дар минтақа ё ҷаҳон қодиранд. Ҳоло танҳо дар Ҷопон унвони император боқӣ монда, кишвар расман мақоми Империя надорад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империя |8|муаллиф= }}


[[Гурӯҳ:Таърих]] 
[[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]]</text>
      <sha1>n057wenwik66f1308rbxi6dh6df602y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474543</id>
      <parentid>1474540</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5370" sha1="pld2fhh9yciw7ckjriz6v1h0r2g4efy" xml:space="preserve">'''Империя''' (лот. imperium – ҳокимият, салтанат), 1) ба маънии васеъ – давлати паҳновару муқтадир, ки дар ҳайати он чанд кишвар ва халқиятҳои гуногун муттаҳид шудаанд. 2) унвони расмии давлати бузурги монархӣ, ки роҳбари он император аст. Дар Руми Қадим империя ҳокимияти олии давлатии халқ буд, ки онро ҳангоми қонунгузорӣ, суди олӣ, баррасии масъалаи ҷанг ё сулҳ татбиқ мекарданд. Баъдан мафҳуми империя ҳудуди паҳншавии ҳукми императорро ифода мекард. Аз охири асри I то мелод дар [[Руми Қадим]] ҳокимияти мутлақи император Август барпо шуда, номи давлат ба империяи Рум (Imperium Romanum) иваз гардид. Соли 395 Империяи Рум ба ду бахш – Империяи Руми Ғарбӣ ва Византия тақсим шуд. Аз асри XIII дар ҳудуди Византия Империяи Лотинӣ, Империяи Никей ва Империяи Трапезунд вуҷуд доштанд. Дар Аврупо чандин империяи дигар, аз қабили Шоҳии Франкҳо (соли 800 Карли I император шуд), империяи Руми Муқаддас (962–1806), империяи Руссия, империяи Австрия (аз 1867 Австро-Венгрия), империяи Олмон 1871–1945 (соли 1918 Вилҳелми II сарнагун шуд, вале давлат чун қаблан расман империяи Олмон ва аз 1943 империяи Олмони бузург ном дошт). Фаронса дар аҳди Наполеони I солҳои 1804–15 (фосилавӣ) ва Наполеони III солҳои 1852–70 империя эълон гардид. Дар [[Амрикои Лотинӣ]] ва [[Вест-Индия]] – [[Ҳоитӣ|Ҳоити]] (1804–06, 1849–59), Мексика (1822–23, 1864–67), Бразилия (1822–89), дар Африқо – Ҷумҳурии Африқои Марказӣ (1976–79) расман Империя номида мешуданд. 3) Тибқи анъана аврупоиҳо давлатҳои бузурги монархии Осиё ва Африқоро, ки унвони роҳбаронашон (султон, шоҳаншоҳ, ван, негус ва ғ.) ба император айният дошт, бо номи империя ёд мекунанд: Империяи Вйетнам (1802–1945), [[Урдуи Тилоӣ]] (1224 – миёнаи асри 15), Империяи Конго (асрҳои 13–19), Империяи Мали (тақр. 1300 – нимаи дуввуми асри 15), Империяи Чин (221 то м. – 1912), Темуриёни Ҳинд, Империяи Усмонӣ, Империяи Эфиопия (1268–1975) ва ғайра 4) Унвони шартии давлатҳои бузурги гуногунқавм (полиэтникӣ)-и аҳди қадим ва асримиёнагӣ, ки бо номи «давлат» ёд мешаванд: ҳукумати шоҳии Аккад, Бобил, шоҳаншоҳии [[Ҳахоманишиён]], [[Шоҳаншоҳии Кушонӣ|Кушониён]], давлати [[Искандари Мақдунӣ]], [[Селевкиён]], [[Сосониён]], [[Сомониён]], [[Ғазнавиён]], [[Темуриён]], [[Хилофати Уммавиён|Хилофати Умавиён]], [[Аббосиён]], давлати Инкҳо ва ғайра 5) Аз оғози давраи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ истилоҳи «Империя» нисбат ба давлатҳое истифода мешуд, ки ҳудуди бузурги мустамликавӣ доранд: [[Империяи Бритониё|Империяи Британия]], Империяи мустамликавии Олмон, Империяи мустамликавии Испания, Империяи мустамликавии Нидерландия, Империяи мустамликавии Португалия, Империяи мустамликавии Фаронса ва ғайра 6) Дар сиёсатшиносӣ Империя ғолибан ба давлатҳои пешрафта (новобаста ба сохтори сиёсӣ, ҳудуди вобаста, хусусияти полиэтникӣ) нисбат дода мешавад, ки барои ҷорӣ кардани гегемония (ҳукмронӣ)-и ҳарбӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ дар минтақа ё ҷаҳон қодиранд. Ҳоло танҳо дар [[Ҷопон]] унвони император боқӣ монда, кишвар расман мақоми Империя надорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империя |8|муаллиф= }}


[[Гурӯҳ:Таърих]] 
[[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]]</text>
      <sha1>pld2fhh9yciw7ckjriz6v1h0r2g4efy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474561</id>
      <parentid>1474543</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5599" sha1="a3n030zbxficxebzxoui35oh2nasosg" xml:space="preserve">'''Империя''' (лот. imperium – ҳокимият, салтанат), 

1) ба маънии васеъ – давлати паҳновару муқтадир, ки дар ҳайати он чанд кишвар ва халқиятҳои гуногун муттаҳид шудаанд. 

2) унвони расмии давлати бузурги монархӣ, ки роҳбари он император аст. Дар [[Руми Қадим]] имперотури — ҳокимияти олии давлатии халқ буд, ки онро ҳангоми қонунгузорӣ, суди олӣ, баррасии масъалаи ҷанг ё сулҳ татбиқ мекарданд. Баъдан мафҳуми имперотури ҳудуди паҳншавии ҳукми Имперотуриро ифода мекард. Аз охири асри I то мелод дар [[Руми Қадим]] ҳокимияти мутлақи имперотур Август барпо шуда, номи давлат ба [[Имперотурии Рум]] (Imperium Romanum) иваз гардид. Соли 395 [[Имперотурии Рум]] ба ду бахш – Империяи Руми Ғарбӣ ва Византия тақсим шуд. Аз асри XIII дар ҳудуди Византия Империяи Лотинӣ, Империяи Никей ва Имперотурии Трапезунд вуҷуд доштанд. Дар Аврупо чандин имперотурии дигар, аз қабили Шоҳии Франкҳо (соли 800 Карли I император шуд), Имперотурии Руми Муқаддас (962–1806), Имперотурии Руссия, Имперотурии Австрия (аз 1867 Австро-Венгрия), Имперотурии Олмон 1871–1945 (соли 1918 Вилҳелми II сарнагун шуд, вале давлат чун қаблан расман империяи Олмон ва аз 1943 Имперотурии Олмони бузург ном дошт). [[Фаронса]] дар аҳди Наполеони I солҳои 1804–15 (фосилавӣ) ва Наполеони III солҳои 1852–70 империя эълон гардид. Дар [[Амрикои Лотинӣ]] ва [[Вест-Индия]] – [[Ҳоитӣ]] (1804–06, 1849–59), [[Мексика]] (1822–23, 1864–67), Бразилия (1822–89), дар Африқо – Ҷумҳурии Африқои Марказӣ (1976–79) расман Имперотури  номида мешуданд. 

3) Тибқи анъана аврупоиҳо давлатҳои бузурги монархии Осиё ва Африқоро, ки унвони роҳбаронашон ([[султон]], [[шоҳаншоҳ]], ван, негус ва ғ.) ба имперотур айният дошт, бо номи империя ёд мекунанд: Имперотурии Вйетнам (1802–1945), [[Урдуи Тилоӣ]] (1224 – миёнаи асри 15), Имперотурии Конго (асрҳои 13–19), Имперотурии Мали (тақр. 1300 – нимаи дуввуми асри 15), Имперотурии Чин (221 то м. – 1912), Имперотурии Темуриёни Ҳинд, [[Имперотурии Усмонӣ]], Имперотурии Эфиопия (1268–1975) ва ғайра 

4) Унвони шартии давлатҳои бузурги гуногунқавм (полиэтникӣ)-и аҳди қадим ва асримиёнагӣ, ки бо номи «давлат» ёд мешаванд: ҳукумати шоҳии Аккад, Бобил, [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ]], [[Шоҳаншоҳии Кушонӣ|Кушониён]], давлати [[Искандари Мақдунӣ]], [[Селевкиён]], [[Сосониён]], [[Сомониён]], [[Ғазнавиён]], [[Темуриён]], [[Хилофати Уммавиён|Хилофати Умавиён]], [[Аббосиён]], давлати Инкҳо ва ғайра 

5) Аз оғози давраи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ истилоҳи «Империя» нисбат ба давлатҳое истифода мешуд, ки ҳудуди бузурги мустамликавӣ доранд: [[Империяи Бритониё]], Имперотурии мустамликавии Олмон, Имперотурии мустамликавии Испания, Имперотурии мустамликавии Нидерландия, Имперотурии мустамликавии Португалия, Имперотурии мустамликавии Фаронса ва ғайра 

6) Дар илми [[сиёсатшиносӣ]] [[мафҳум|мафҳуми]] ''Имперотури'' ғолибан ба давлатҳои пешрафта (новобаста ба сохтори сиёсӣ, ҳудуди вобаста, хусусияти полиэтникӣ) нисбат дода мешавад, ки барои ҷорӣ кардани гегемония (ҳукмронӣ)-и ҳарбӣ, сиёсӣ ва иқтисодӣ дар минтақа ё ҷаҳон қодиранд. Ҳоло танҳо дар [[Ҷопон]] унвони император боқӣ монда, кишвар расман мақоми  ''Имперотури'' надорад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империя |8|муаллиф= }}


[[Гурӯҳ:Таърих]] 
[[Гурӯҳ:Луғати таърихӣ]]</text>
      <sha1>a3n030zbxficxebzxoui35oh2nasosg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Толиби Сангинзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139855</id>
    <revision>
      <id>1474520</id>
      <parentid>1279193</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8373" sha1="triavau5oek0wclsfi38z0fhxbgl25g" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Толиби Сангинзода
|номи аслӣ            = Ориёфар Толиби Сангинзода
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 25.03.1965
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 15.08.2016
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = нависанда,рӯзноманигор
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = 
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|ҷоизаҳои адабӣ       = 
|сайт                 = 
|викитека             = 
|викигуфтовард        = 
|викианбор            = 
|имзо                 = 
}}
'''Ориёфар Толиби Сангинзода''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[рӯзноманигор]], [[рӯзноманигор]], [[нависанда]], яке аз муассисони [[нашриёти “Авасто”]]. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

== Зиндагинома ==
Ориёфар Толиби Сангинзода 25 марти соли 1965 ба дунё омадааст. Соҳиби ду маълумоти олӣ аст. Аввал факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси журналист хатм кардааст. Баъдан дар бахши ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон таҳсил кардаву магистри ҳуқуқ шудааст.
Фаъолияти кории худро моҳи октябри соли 1988 дар маҷаллаи «Чашма-Родник», ки бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ҳам алифбои форсӣ нашр мешуд, оғоз кардааст.
Аз моҳи марти соли 1989 то сентябри соли 1991 муҳаррири калони саридораи барномаҳои адабии телевизиони Тоҷикистон будааст.
Аз моҳи сентябри соли 1991 то моҳи феврали соли 1993 раиси бахши минтақавии Бунёди байналмилалии забони тоҷикӣ дар минтақаи Истаравшан кор кардааст.
Аз муассисони нашриёти «Авасто» мебошад, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нахустин нашриёти хусусист ва он моҳи июли соли 1992 дар шаҳри Истаравшани вилояти Суғд таъсис гардидааст. Мақоми марказии он аз соли 1994 (баъди дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайди давлатӣ гирифта шудани оиннома) ба шаҳри Душанбе кӯчид.
«Авасто» баъди ба истиқлоли давлатӣ расидани Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифаи пуриқтидортарин нашриёти Иттиҳоди Шӯравӣ «Политиздат»-ро иҷро мекунад ва дар инъикоси мукаммал ва воқеии ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Тоҷикистони соҳибистиқлол собитқадам буда, аз пайи таблиғи сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. «Авасто» бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ўзбекӣ адабиёти сиёсӣ, ҳуқуқӣ, бадеӣ, таълимӣ ва илмӣ-оммавиро нашр мекунад. Аз моҳи феврали 1993 то декабри 2003 директори нашриёти «Авасто» буд.
Аз декабри соли 2003 то июли соли 2005 дар вазифаҳои сармушовири директор оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, молиявӣ ва кадрҳо ва сармуҳаррири бахши тоҷикии Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» кор кардааст. Аз моҳи июли соли 2005 то июли 2006 дар вазифаи раиси Бунёди ҷамъиятии хайрияи маърифати ҳуқуқ «Фаришта» фаъолият мекард.
Аз моҳи июли соли 2006 боз ба нашриёти Авасто баргашта, то феврали соли 2009 директори он буд.
Аз январи соли 2008 то феврали соли 2011 дотсент, мудири кафедраи журналистикаи ТВ ва радиои Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода буд, муддати як сол чун сармутахассис, муҳаррири маҷаллаи «Қонунгузорӣ»-«Законодательство»-и Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз моҳи феврали соли 2012 то ҳол сардори Раёсати ҳуқуқи БҶХМҲ «Фаришта» ва адвокати Коллегияи адвокатҳои мустақили кишвар аст. Ба сифати мушовир оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, ҳимоятгари ҳуқуқ ва адвокат манфиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқиро дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва дигар мақомот ҳимоя мекард.
Бо забони русӣ озодона ҳарф мезад ва менавишт, бо инглисиву ҳиндӣ бо луғат.
Дар кишварҳое чун Русия, Олмон, Ҳинд, Ӯзбекистон ва Қазоқистон сафарҳои кориву хидматӣ доштааст.

== Эҷодиёт ==
Дар матбуоти кишвар ва хориҷ аз он аз соли 1983 ҳузури густарда дорад. Мақолаҳояш дар маҷмуъаҳои дастаҷамъии «Эмомалӣ Раҳмон: Ҷиноятро бояд решакан кунем!»; «Чил қалам»; «Марди худо» чоп шудаанд.
Муаллифи китобҳои «Сиёсати хориҷии Туркманистон дар давраи эҳё» (бо забони русӣ «Внешняя политика Туркменистана в эпоху великого Возрождения»), романҳои «Маскарад», «Одинаи муосир» ва кинороманҳои «Таърихи ишқи абадӣ… бо фироқ дар муддати 16 сол» (бо забони русӣ «История вечной любви …с разлукой на 16 лет»), «Тақдири дигар» (бо забони русӣ «Другая судьба») ва «Ғараз» (бо забони русӣ «Корысть») мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Мушовири хидмати давлатии дараҷаи 1 ва Узви Конфедератсияи байналмилалии журналистон аст.&lt;ref&gt;[ http://www.pitfi.tj/node/124 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160819012054/http://pitfi.tj/node/124 |date=2016-08-19 }} Толиби Сангин-рӯзноманигори маъруф ва бунёдгузори нашриёти «Авесто» аз олам даргузашт]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>triavau5oek0wclsfi38z0fhxbgl25g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474521</id>
      <parentid>1474520</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8382" sha1="mgn7oemg9x5307p7pnaztseadyhf005" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Толиби Сангинзода
|номи аслӣ            = Ориёфар Толиби Сангинзода
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 25.03.1965
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 15.08.2016
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{нависанда}}, {{рӯзноманигор}}
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = 
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|ҷоизаҳои адабӣ       = 
|сайт                 = 
|викитека             = 
|викигуфтовард        = 
|викианбор            = 
|имзо                 = 
}}
'''Ориёфар Толиби Сангинзода''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[рӯзноманигор]], [[рӯзноманигор]], [[нависанда]], яке аз муассисони [[нашриёти “Авасто”]]. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

== Зиндагинома ==
Ориёфар Толиби Сангинзода 25 марти соли 1965 ба дунё омадааст. Соҳиби ду маълумоти олӣ аст. Аввал факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси журналист хатм кардааст. Баъдан дар бахши ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон таҳсил кардаву магистри ҳуқуқ шудааст.
Фаъолияти кории худро моҳи октябри соли 1988 дар маҷаллаи «Чашма-Родник», ки бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ҳам алифбои форсӣ нашр мешуд, оғоз кардааст.
Аз моҳи марти соли 1989 то сентябри соли 1991 муҳаррири калони саридораи барномаҳои адабии телевизиони Тоҷикистон будааст.
Аз моҳи сентябри соли 1991 то моҳи феврали соли 1993 раиси бахши минтақавии Бунёди байналмилалии забони тоҷикӣ дар минтақаи Истаравшан кор кардааст.
Аз муассисони нашриёти «Авасто» мебошад, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нахустин нашриёти хусусист ва он моҳи июли соли 1992 дар шаҳри Истаравшани вилояти Суғд таъсис гардидааст. Мақоми марказии он аз соли 1994 (баъди дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайди давлатӣ гирифта шудани оиннома) ба шаҳри Душанбе кӯчид.
«Авасто» баъди ба истиқлоли давлатӣ расидани Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифаи пуриқтидортарин нашриёти Иттиҳоди Шӯравӣ «Политиздат»-ро иҷро мекунад ва дар инъикоси мукаммал ва воқеии ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Тоҷикистони соҳибистиқлол собитқадам буда, аз пайи таблиғи сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. «Авасто» бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ўзбекӣ адабиёти сиёсӣ, ҳуқуқӣ, бадеӣ, таълимӣ ва илмӣ-оммавиро нашр мекунад. Аз моҳи феврали 1993 то декабри 2003 директори нашриёти «Авасто» буд.
Аз декабри соли 2003 то июли соли 2005 дар вазифаҳои сармушовири директор оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, молиявӣ ва кадрҳо ва сармуҳаррири бахши тоҷикии Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» кор кардааст. Аз моҳи июли соли 2005 то июли 2006 дар вазифаи раиси Бунёди ҷамъиятии хайрияи маърифати ҳуқуқ «Фаришта» фаъолият мекард.
Аз моҳи июли соли 2006 боз ба нашриёти Авасто баргашта, то феврали соли 2009 директори он буд.
Аз январи соли 2008 то феврали соли 2011 дотсент, мудири кафедраи журналистикаи ТВ ва радиои Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода буд, муддати як сол чун сармутахассис, муҳаррири маҷаллаи «Қонунгузорӣ»-«Законодательство»-и Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.
Аз моҳи феврали соли 2012 то ҳол сардори Раёсати ҳуқуқи БҶХМҲ «Фаришта» ва адвокати Коллегияи адвокатҳои мустақили кишвар аст. Ба сифати мушовир оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, ҳимоятгари ҳуқуқ ва адвокат манфиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқиро дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва дигар мақомот ҳимоя мекард.
Бо забони русӣ озодона ҳарф мезад ва менавишт, бо инглисиву ҳиндӣ бо луғат.
Дар кишварҳое чун Русия, Олмон, Ҳинд, Ӯзбекистон ва Қазоқистон сафарҳои кориву хидматӣ доштааст.

== Эҷодиёт ==
Дар матбуоти кишвар ва хориҷ аз он аз соли 1983 ҳузури густарда дорад. Мақолаҳояш дар маҷмуъаҳои дастаҷамъии «Эмомалӣ Раҳмон: Ҷиноятро бояд решакан кунем!»; «Чил қалам»; «Марди худо» чоп шудаанд.
Муаллифи китобҳои «Сиёсати хориҷии Туркманистон дар давраи эҳё» (бо забони русӣ «Внешняя политика Туркменистана в эпоху великого Возрождения»), романҳои «Маскарад», «Одинаи муосир» ва кинороманҳои «Таърихи ишқи абадӣ… бо фироқ дар муддати 16 сол» (бо забони русӣ «История вечной любви …с разлукой на 16 лет»), «Тақдири дигар» (бо забони русӣ «Другая судьба») ва «Ғараз» (бо забони русӣ «Корысть») мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Мушовири хидмати давлатии дараҷаи 1 ва Узви Конфедератсияи байналмилалии журналистон аст.&lt;ref&gt;[ http://www.pitfi.tj/node/124 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160819012054/http://pitfi.tj/node/124 |date=2016-08-19 }} Толиби Сангин-рӯзноманигори маъруф ва бунёдгузори нашриёти «Авесто» аз олам даргузашт]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>mgn7oemg9x5307p7pnaztseadyhf005</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474522</id>
      <parentid>1474521</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8339" sha1="ozb8cvl8z9zgxgm8gmfoi7g4tgyu88j" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Толиби Сангинзода
|номи аслӣ            = Ориёфар Толиби Сангинзода
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 25.03.1965
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 15.08.2016
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{нависанда}}, {{рӯзноманигор}}
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 = 
|забони осор          = 
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|ҷоизаҳои адабӣ       = 
|сайт                 = 
|викитека             = 
|викигуфтовард        = 
|викианбор            = 
|имзо                 = 
}}
'''Ориёфар Толиби Сангинзода''' ({{ВД-Дебоча}}) — [[рӯзноманигор]], [[рӯзноманигор]], [[нависанда]], яке аз муассисони [[нашриёти “Авасто”]]. Аълочии фарҳанги Тоҷикистон

== Зиндагинома ==
Ориёфар Толиби Сангинзода 25 марти соли 1965 ба дунё омадааст. Аввал факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо ихтисоси журналист хатм кардааст. Баъдан дар бахши ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон таҳсил кардаву магистри ҳуқуқ шудааст.

Фаъолияти кории худро моҳи октябри соли 1988 дар маҷаллаи «Чашма-Родник», ки бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ҳам алифбои форсӣ нашр мешуд, оғоз кардааст.

Аз моҳи марти соли 1989 то сентябри соли 1991 муҳаррири калони саридораи барномаҳои адабии телевизиони Тоҷикистон будааст.

Аз моҳи сентябри соли 1991 то моҳи феврали соли 1993 раиси бахши минтақавии Бунёди байналмилалии забони тоҷикӣ дар минтақаи Истаравшан кор кардааст.

Аз муассисони нашриёти «Авасто» мебошад, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон нахустин нашриёти хусусист ва он моҳи июли соли 1992 дар шаҳри Истаравшани вилояти Суғд таъсис гардидааст. Мақоми марказии он аз соли 1994 (баъди дар Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайди давлатӣ гирифта шудани оиннома) ба шаҳри Душанбе кӯчид.

«Авасто» баъди ба истиқлоли давлатӣ расидани Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифаи пуриқтидортарин нашриёти Иттиҳоди Шӯравӣ «Политиздат»-ро иҷро мекунад ва дар инъикоси мукаммал ва воқеии ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Тоҷикистони соҳибистиқлол собитқадам буда, аз пайи таблиғи сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. «Авасто» бо забонҳои тоҷикӣ, русӣ ва ўзбекӣ адабиёти сиёсӣ, ҳуқуқӣ, бадеӣ, таълимӣ ва илмӣ-оммавиро нашр мекунад. Аз моҳи феврали 1993 то декабри 2003 директори нашриёти «Авасто» буд.

Аз декабри соли 2003 то июли соли 2005 дар вазифаҳои сармушовири директор оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, молиявӣ ва кадрҳо ва сармуҳаррири бахши тоҷикии Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар» кор кардааст. Аз моҳи июли соли 2005 то июли 2006 дар вазифаи раиси Бунёди ҷамъиятии хайрияи маърифати ҳуқуқ «Фаришта» фаъолият мекард.

Аз моҳи июли соли 2006 боз ба нашриёти Авасто баргашта, то феврали соли 2009 директори он буд.

Аз январи соли 2008 то феврали соли 2011 дотсент, мудири кафедраи журналистикаи ТВ ва радиои Донишкадаи давлатии фарҳанг ва санъати Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода буд, муддати як сол чун сармутахассис, муҳаррири маҷаллаи «Қонунгузорӣ»-«Законодательство»-и Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст.

Аз моҳи феврали соли 2012 то ҳол сардори Раёсати ҳуқуқи БҶХМҲ «Фаришта» ва адвокати Коллегияи адвокатҳои мустақили кишвар аст. Ба сифати мушовир оид ба масъалаҳои ҳуқуқӣ, ҳимоятгари ҳуқуқ ва адвокат манфиатҳои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқиро дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва дигар мақомот ҳимоя мекард.
Бо забони русӣ озодона ҳарф мезад ва менавишт, бо инглисиву ҳиндӣ бо луғат.
Дар кишварҳое чун Русия, Олмон, Ҳинд, Ӯзбекистон ва Қазоқистон сафарҳои кориву хидматӣ доштааст.

== Эҷодиёт ==
Дар матбуоти кишвар ва хориҷ аз он аз соли 1983 ҳузури густарда дорад. Мақолаҳояш дар маҷмуъаҳои дастаҷамъии «Эмомалӣ Раҳмон: Ҷиноятро бояд решакан кунем!»; «Чил қалам»; «Марди худо» чоп шудаанд.
Муаллифи китобҳои «Сиёсати хориҷии Туркманистон дар давраи эҳё» (бо забони русӣ «Внешняя политика Туркменистана в эпоху великого Возрождения»), романҳои «Маскарад», «Одинаи муосир» ва кинороманҳои «Таърихи ишқи абадӣ… бо фироқ дар муддати 16 сол» (бо забони русӣ «История вечной любви …с разлукой на 16 лет»), «Тақдири дигар» (бо забони русӣ «Другая судьба») ва «Ғараз» (бо забони русӣ «Корысть») мебошад.

== Ҷоизаҳо ==
Аълочии фарҳанги Тоҷикистон, Мушовири хидмати давлатии дараҷаи 1 ва Узви Конфедератсияи байналмилалии журналистон аст.&lt;ref&gt;[ http://www.pitfi.tj/node/124 {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160819012054/http://pitfi.tj/node/124 |date=2016-08-19 }} Толиби Сангин-рӯзноманигори маъруф ва бунёдгузори нашриёти «Авесто» аз олам даргузашт]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>ozb8cvl8z9zgxgm8gmfoi7g4tgyu88j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нашриёти “Авасто”</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139856</id>
    <redirect title="Авесто (нашриёт)" />
    <revision>
      <id>1474524</id>
      <parentid>1237478</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Авесто (нашриёт)]]</comment>
      <origin>1474524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="pv8osdrpfc0iwrr2f9yndocrm9bjpyz" xml:space="preserve">#равона [[Авесто (нашриёт)]]</text>
      <sha1>pv8osdrpfc0iwrr2f9yndocrm9bjpyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143970</id>
    <revision>
      <id>1474464</id>
      <parentid>1471733</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:PRESENTACION_CLINIC_AZERBAIJAN_1PC5436_(cropped).jpg|PRESENTACION_CLINIC_AZERBAIJAN_1PC5436_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://www.instagra</comment>
      <origin>1474464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204746" sha1="30w6ens6om69w19kynxf6t89fqdapx4" xml:space="preserve">{{Дигар мазмунҳо|Реал Мадрид}}
{{Ҷаъбаи БФ
 |замина         = #FFFFF0
 |матн           = #000000
 |ном            = {{Парчами Испания}} Реал Мадрид
 |мавсими ҷорӣ   = [[Чемпионати футболи Испониё 2025/2026|Мавсими ҷорӣ]]
 |логотип        = 
 |номи пурра     = Real Madrid Club de Fútbol&lt;ref&gt;{{cite web| title = Real Madrid Club de Fútbol | url = https://www.laliga.es/laliga-santander/real-madrid |lang = es |publisher = Саҳифаи расмии Ла Лига |accessdate = 2023-06-19}}&lt;/ref&gt;
 |лақаб          = ''Los Blancos (Сафедҳо)&lt;br&gt;Los Galácticos (Каҳкашониҳо)&lt;br&gt;Los Merengues (Хомаиҳо)&lt;br&gt;Los Vikingos (Викингҳо)&lt;br&gt;La Casa Blanca (Кохи сафед)''
 |таъсис         = 06.03.1902
 |барҳам         = 
 |майдон         = {{Парчами Испания}} «[[Сантияго Бернабеу (варзишгоҳ)|Сантияго Бернабеу]]», [[Мадрид]]
 |ғунҷоиш        = 81 044&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/santiago-bernabeu-stadium |title=Santiago Bernabéu Stadium |lang=es |publisher=Саҳифаи расмии бошгоҳи «Реал Мадрид» |accessdate=2019-06-19}}&lt;/ref&gt;
 |молик          = 
 |президент      = {{Парчами Испания}} [[Флорентино Перес]]
 |мудир          = 
 |мудири кул     = 
 |мураббӣ        = {{Парчами Испания}} [[Алваро Арбелоа]]
 |капитан        = {{Парчами Испания}} [[Дани Карвахал]]
 |рейтинг        = ҷойи 2-юм дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2026|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-04-16}}&lt;/ref&gt;
 |буҷет          = 
 |сарпараст      = {{Парчами Имороти Муттаҳидаи Арабӣ}} Fly Emirates
 |мусобиқа       = [[Ла Лига]]
 |мавсим         = [[Чемпионати футболи Испониё 2025/2026|2025/26]]
 |мавқеъ         = [[Акс:Silver star.png|20px|Медали нуқра]] ҷойи '''2-юм'''
 |сайт           = https://www.realmadrid.com/
| pattern_la1    = _realmadrid2526h
| pattern_b1     = _realmadrid2526h
| pattern_ra1    = _realmadrid2526h
| pattern_sh1    = _realmadrid2526h
| pattern_so1    = _adidasonwhitel
| leftarm1       = FFFFFF
| body1          = FFFFFF
| rightarm1      = FFFFFF
| shorts1        = FFFFFF
| socks1         = 433E3A
| pattern_la2    = _realmadrid2526a
| pattern_b2     = _realmadrid2526a
| pattern_ra2    = _realmadrid2526a
| pattern_sh2    = _realmadrid2526a
| pattern_so2    = _realmadrid2526al
| leftarm2       = 262a45
| body2          = 262a45
| rightarm2      = 262a45
| shorts2        = 262a45
| socks2         = 262a45
| pattern_la3    = _realmadrid2526t
| pattern_b3     = _realmadrid2526t
| pattern_ra3    = _realmadrid2526t
| pattern_sh3    = _adidaswhite
| pattern_so3    = _adidaswhitel
| leftarm3       = 007CE4
| body3          = 007CE4
| rightarm3      = 007CE4
| shorts3        = 007CE4
| socks3         = 007CE4
}}
'''«Реал Мадрид»''' ({{lang-es|Real Madrid Club de Fútbol}}, {{IPA-es|reˈal maˈðɾið ˈkluβ ðe ˈfuðβol|-|Real Madrid.ogg}}) — яке аз дурахшонтарин бошгоҳи футболи [[Испания|испониёӣ]], ки дар шаҳри [[Мадрид]] – пойтахти Испониё қарор дорад. Аз ҷониби [[ФИФА]] [[Беҳтарин бошгоҳҳои асри XX аз ҷониби ФИФА|беҳтарин бошгоҳи футболи асри XX]] эътироф шудааст.

«Реал Мадрид» яке аз се дастаест, ки дар қатори тимҳои «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ва «[[Атлетик Билбао (бошгоҳи футбол)|Атлетик Билбао]]» ҳеч гоҳ дивизиони олии Испониёро тарк накардааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.worldfootball.net/alltime_table/esp-primera-division/|title= Spain » Primera División » All-time league table|author=|website=worldfootball.net|date=2026-01-14|publisher=|lang=en|accessdate=2026-01-14}}&lt;/ref&gt;. Яке аз бошгоҳҳои серҷомтарин дар футболи Испониё ба ҳисоб меравад. Дар тӯли фаъолият бошгоҳи «Реал Мадрид» 71 ҷоизаи миллиро соҳиб шудааст: 36 – қаҳрамони [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]], 20 – Ҷоми Испониё, 13 – Суперҷоми Испониё ва 1 – Ҷоми Ла Лига&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/honours/football|title=Real Madrid Honours: Trophies, Titles, Cups, and Championships|lang=en |publisher=Саҳифаи расмии бошгоҳи «Реал Мадрид»|accessdate=2018-08-11}}&lt;/ref&gt;. Аз рӯи шумораи ҷом ва гол дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Лигаи қаҳрамонҳои Урупо]] натиҷаи рекордӣ (15 – ҷом, 5 маротиба пайиҳам) дорад.

«Реал Мадрид» яке аз арзишмандтарин бошгоҳҳои варзишии ҷаҳон аст. Тибқи маълумоти «Deloitte», дар мавсими 2024/25, бошгоҳ бо даромади солонаи 1,045.5 млрд евро дар ҷои якум аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deloitte.com/uk/en/services/financial-advisory/analysis/deloitte-football-money-league.html|title=Deloitte Football Money League|author=|website=|date=2025-01-23|publisher=Deloitte United Kingdom|lang=en|accessdate=2025-01-23}}&lt;/ref&gt;. Дар [[соли 2025]] бо арзиши умумии 6,6 миллиард доллар арзишмандтарин бошгоҳи футбол эътироф гардид&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/soccer-valuations|title=World’s Most Valuable Soccer Teams|author=|website=|date=2025-07-28|publisher=Forbes|lang=en|accessdate=2025-07-28}}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==

=== Бунёд ===
[[Соли 1897]] дастаи «Sky Football» таъсис дода шуд, ки нахустин нишона аз бошгоҳи мадридӣ аст. Вале расман санаи [[6 март]]и [[соли 1902]] ҳамчун рӯзи таъсисёбии бошгоҳи ''Madrid Football Club'' аз тарафи [[Хулиан Паласиос]] ва бародарон Падросҳо ба ҳисоб меравад. [[29 июн]]и [[соли 1920]], шоҳи Испониё [[Алфонсо XIII]] ба даста унвони ''Шоҳона'' ({{lang-es|Real}})-ро гузошт. Аз ин рӯ номи муосири бошгоҳ ''Real Madrid'' аст.
[[Акс:Madrid C.F. 1905-06.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;«Madrid FC», ғолибони Ҷоми Испониё дар соли 1906&lt;/div&gt;]]
[[Акс:Madrid FC 1908.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt; «Madrid FC», мавсими 1907/08.
Росто (аз чап ба рост): Аспиунтса, Нейра, Парахес, Линдси (д), Ревулто ва Праст. Нишаста: Яртса, Новоа, Норманд, Берраондо ва Прада.&lt;/div&gt;]]

Аз ҳамон лаҳзаи таъсис, бошгоҳ шурӯъ ба иддаои раҳбарӣ дар футболи Испониё кард: аллакай дар [[соли 1903]] ба финали Ҷоми Испониё роҳ ёфт ва дар он аз «[[Атлетик Билбао (бошгоҳи футбол)|Атлетик Билбао]]» мағлуб шуд. Чанд сол баъд ин Ҷоми ифтихорӣ, муддати тӯлонӣ ба пойтахт кӯчид: футболбозони «Реал Мадрид» чор бор пайиҳам ғолиби Ҷоми Испониё шуданд. [[Чемпионати футболи Испониё|Чемпионати Испониё]] шурӯъ аз фасли 1928/29 баргузор мешавад, то он дам тимҳои қавитаринро бар асоси минтақа муайян мекарданд. «Мадрид» (аз соли 1920 — «Реал Мадрид») дар ин муддат 16 бор дар минтақаи пойтахт музаффар шудааст.
[[Акс:1926-02-22, La Nación, Equipo del Madrid F. C., que ayer quedó proclamado campeón del Centro, Pío.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;«Реал Мадрид», ғолибони минтақаи пойтахт (феврали [[соли 1926]])&lt;/div&gt;]]

=== Даврони авҷи бошгоҳ ===
Дар миёнаи солҳои 50-уми қарни гузашта, замоне ки тасмим ба таъсиси як созмони футболи қораӣ гирифта шуд, то мусобиқаҳои мунтазамро барои бошгоҳҳо ва тимҳои миллӣ фароҳам орад, «Реал Мадрид» дар Испониё садрнишини асосӣ набуд. Бо вуҷуди ин, маҳз «Реал Мадрид» дар мавсими 1954/55 қаҳрамони [[Чемпионати футболи Испониё|Лигбартари Испониё]] шуд ва аввалин роҳхатро миёни бошгоҳҳои испонӣ барои ширкат дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Ҷоми Қаҳрамонони Урупо]] мушарраф гашт. Аз он лаҳза, «Реал Мадрид» тӯли 5 сол рӯйиҳам ин [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|ҷом]]ро ба номи худ мӯҳр зад. Дастовардҳои тим дар арсаи байналмилалро пирӯзиҳо дар [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]] ҳамқадам буданд, онҳо аз [[соли 1954]] то [[соли 1969|1969]] тавонистанд 12 маротиба қаҳрамони [[Чемпионати футболи Испониё|Лигбартар]] шаванд. Давоми зиёда аз даҳ сол тавре шуда буд, ки агар мадридиҳо имкони қаҳрамонӣ дар [[Чемпионати футболи Испониё|чемпионати дохили]]ро аз даст медоданд, ҳатман соҳиби [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Ҷоми қаҳрамонҳо]] мешуданд. Ҳамин тариқ, 15 сол пайиҳам дар бонуфузтарин мусобиқаи Урупо иштирок карданд ва бори аввал [[соли 1970]] бинобар ишғоли ҷои 6-ум дар [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]] аз он бенасиб шуданд. Дар он даврони тиллоии «Реал Мадрид», [[Алфредо Ди Стефано]]и аргентинӣ (беҳтарин футболбози Урупо дар солҳои 1957 ва 1959), [[Раймон Копа]]и фаронсавӣ (ҷоизадори «Тӯби тиллоӣ» дар [[соли 1958]]), [[Ферентс Пушкаш]]и маҷорӣ (футболбози рақами дуи Урупо дар [[соли 1960]]), [[Франсиско Хенто]] - барандаи шашкаратаи [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Ҷоми қаҳрамонҳо]] бозигарони калидӣ буданд. Дар миёнаи солҳои 60-ум [[Франсиско Хенто|Хенто]]и бузургро [[Хосе Сантамария]], [[Амансио Амаро|Амансио]], [[Пирри|Пиррӣ]], [[Мигел Ангел Гонсалес Суарес|Мигел Анхел]] ҳамроҳӣ мекарданд.

Ба рафтани футболбозони кӯҳантаҷриба, анъанаҳои фотеҳонаи бошгоҳи «Шоҳона» дар Урупо тадриҷан аз байн рафт. Ҳаводорони мадридӣ рушди навбатии тимро қариби бист сол мунтазир шуданд, замоне ки насли ҷадид бо раҳбарии [[Эмилио Бутрагенйо]] ва наздиктарин ҳамдастаҳояш [[Мишел (футболбоз)|Мишел]], Ҳуго Санчез, [[Мануэл Санчис|«Маноло» Санчис]], [[Рафаэл Мартин Васкес|Мартин Васкес]] ва [[Мигел Пардеса]] омаданд. Онҳо ду маротиба қаҳрамони [[Ҷоми УЕФА]] ва панҷ маротиба дар [[Чемпионати футболи Испониё|чемпионати Испониё]] пайдарпай ғолиб шуданд.

=== Солҳои 1970-1990 ===
Дар нимаи солҳои 70-ум «Реал Мадрид» дар мавсими 1973/1974 дар бозии финалӣ рақиби сарсахташ бошгоҳи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»-ро бо ҳисоби (4:0) мағлуб намуда, соҳиби Ҷоми Испониё шуд. [[Соли 1978]] дастаи «Реал Мадрид» [[Ули Штилике]] ва [[Хуанито]]ро харидорӣ кард. Бархилофи тафовут дар сабки бозӣ, онҳо барои солҳои тулонӣ қаҳрамони ҳаводорони мадридӣ хоҳанд монд. [[4 июн]]и [[соли 1980]] мадридиҳо дар бозии ниҳоии Ҷоми мамлакат бар «[[Реал Мадрид Кастийя]]» бо ҳисоби 6:1 ғолиб шуданд. Соли баъд «Реал Мадрид» дубора бо расидан ба финали [[Лигаи Қаҳрамонҳо|Ҷоми қаҳрамонҳо]] аз худ дар [[Аврупо|Урупо]] дарак дод. Дар ин набарди шадид бошгоҳи «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» таҳти раҳбарии [[Боб Пейсли]] бар дастаи мадридӣ ва сармураббӣ [[Вуядин Бошков]] бо ҳисоби минималии 1:0 зафар ёфт. Голи ягонаи бозиро дар дақиқаи 82-юм ҳимоягари хатти чапи мерсисайдиҳо [[Алан Кеннеди]] зад. [[Алфредо Ди Стефано]] моҳи декабри [[соли 1983]] ба вазифаи сармураббии «Реал Мадрид» таъйин шуда, бозигарон [[Рафаэл Мартин Васкес|Мартин Васкес]], [[Мишел (футболбоз)|Мишел]], [[Мануэл Санчис Онтиюело|«Маноло» Санчис]] ва [[Эмилио Бутрагенйо]]ро аз ҳайати ҷавонон ба дастаи асосӣ шомил намуд. [[Эмилио Бутрагенйо]]и ҷавон дар бозии якуми худ бо пироҳани бошгоҳи «Шоҳона» дар муқобили «[[Кадис (бошгоҳи футбол)|Кадис]]», ба задани ду гол даст ёфт ва ба мадридиҳо ғалаба овард. Дар пайи чунин талошҳо, ҳаводорон ӯро хеле зуд ҳамчун яке аз рамзҳои даста пазируфтанд.

[[24 май]]и [[соли 1985]] [[Рамон Мендоса]] курсии президентии бошгоҳи «Реал Мадрид»-ро ишғол намуда ба беҳтар шудани натиҷаҳои даста саҳм гузошт. Дар солҳои 1985 ва 1986 бо мағлуб намудани бошгоҳҳои «[[Видеотон (бошгоҳи футбол)|Видеотон]]» ва «[[Кёлн (бошгоҳи футбол)|Кёлн]]» дар бозиҳои финалӣ, мадридиҳо ҷоизадори 2 [[Ҷоми УЕФА]] шуданд. Он солҳо футболбозони «Реал Мадрид» дар варзишгоҳи худ бо илҳоми хос майдондорӣ мекарданд: ба назар чунин менамуд, ки баъди бохт бо ҳар ҳисобе, онҳо натиҷаи лозимияшонро метавонанд бозпас гиранд. Боре барояшон муяссар шуд, ки кори куллан боварнакарданиро анҷом диҳанд: бозии аввалро дар шаҳри [[Дӯсселдорф]] бар «[[Боруссия Мӯнхенгладбах|Боруссия М]]» бо ҳисоби 1:5 бохта, дар бозии ҷавобӣ дар «[[Сантияго Бернабеу (варзишгоҳ)|Сантияго Бернабеу]]» чор туби беҷавоб зада, ба даври дигар баромаданд.
 
Баъди чанд мавсими нисбатан номуваффақ вазифаи сармураббии «Реал Мадрид»-ро [[Хорхе Валдано]], ки то он лаҳза дар бошгоҳи «[[Тенерифе (бошгоҳи футбол)|Тенерифе]]» кори пурсамаре анҷом дода буд, ба ӯҳда гирифт. Ӯ ба [[Фернандо Редондо|Редондо]], [[Микаел Лаудруп|Лаудруп]], [[Хосе Эмилио Амависка|Амависка]] ва [[Кике Санчес Флорес|Кике Флорес]] мавқеи доимӣ дар ҳайати асосиро бовар намуд.

[[8 январ]]и [[соли 1995]] шогирдони Валдано рақибони асосии худ «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»-ро бо ҳисоби бузурги 5:0 мағлуб карда, дар охир мақоми аввали Ла Лигаро соҳиб шуданд. Аммо, мавсими оянда нокомии бошгоҳи «Реал Мадрид» дар [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]] ва [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] сабаби барканор шудани Валдано ва моҳи июли [[соли 1996]] таъйин шудани мураббии машҳури [[Итолиё|итолиёвӣ]] [[Фабио Капелло]] гашт. Ӯ таркиби тимро ба таври назаррас навсозӣ намуда, ба он [[Кларенс Зеедорф]], [[Предраг Миятович]] ва [[Роберто Карлос]]ро шомил кард. Барои дастаи Капелло як мавсим кофӣ буд, то қаҳрамон шавад. Моҳи майи [[соли 1998]] «Реал Мадрид» таҳти идораи сармураббӣ [[Юпп Ҳайнкес]] дар бозии ҳалкунанда бар [[Ювентус (бошгоҳи футбол)|Ювентус]] (1:0) ғолиб омада, бори ҳафтум [[Лигаи Қаҳрамонҳо]]ро ба даст овард. «Реал» бо мураббии дигар [[Гуус Ҳиддинк]] пас аз чанд моҳ, бошгоҳи «[[Васко да Гама (бошгоҳи футбол)|Васко да Гама]]»-ро дар бозии ниҳоӣ шикаст дода, Ҷоми байниқораиро низ ба [[Мадрид]] интиқол дод.

Пас аз бебарории мавсими 1998/99, роҳбарияти «Реал Мадрид» тасмим гирифт вазифаи сармураббиро ба [[Висенте Дел Боске]] супорад ва хато накард: даста дар бозии финалӣ бар «[[Валенсия (бошгоҳи футбол)|Валенсия]]» (3:0) пирӯз шуда, бори ҳаштум [[Лигаи Қаҳрамонҳо]]ро ба даст овард. [[Раул Гонсалес|Раул]] голи сеюми бозиро зада, дар қатори [[Ривалдо]] ва [[Марио Жардел]] бо 10 гол дар қатори голзанҳои беҳтарини [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] номи худро сабт кард. [[Соли 2001]], «Реал Мадрид» 28-ум унвони қаҳрамонии Испониёро ноил шуд.

=== Президентии Флорентино Перес ===
[[Акс:Florentino perez.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Флорентино Перес]]&lt;/div&gt;]]
 
Бо интихоб шудан ба мансаби президентӣ [[Флорентино Перес]]и ҳадафманд тасмим гирифт, ки ҳама футболбозони беҳтарини сайёраро дар «Реал Мадрид» ҷамъ оварад. Перес фаъолияти худро бо хариди [[Луиш Фигу]]и портуғолӣ аз бошгоҳи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ба маблағи рекордии 71 миллион евро оғоз кард&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=Figo's the Real deal|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/848836.stm|publisher=BBC Sport|date=2000-07-24|accessdate=2008-07-12}}&lt;/ref&gt;. Як сол баъд [[Зайниддин Зидон]] ба сафи «Реал Мадрид» пайваст, ки барои ӯ ба «[[Ювентус (бошгоҳи футбол)|Ювентус]]» боз ҳам зиёдтар - 75 миллион евро пардохт кард. Пас аз як сол, [[Роналдо]]ро аз бошгоҳи «[[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]», тобистони [[соли 2003]] - [[Дэвид Бекҳэм]]ро аз «[[Манчестер Юнайтед]]», ва [[соли 2004]] ҳамлагари бошгоҳи [[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]] [[Майкл Овен]]ро ба даста овард. Ҳамин тариқ, дар мавсими 2004/05 чаҳор бозигар, ки ҷоизаи «[[Тӯби тило (France Football)|Тӯби тиллоӣ]]» доштанд: [[Роналдо]] (беҳтарин футболбози ҷаҳон дар солҳои 1997 ва 2002), [[Зайниддин Зидон|Зидон]] (1998), [[Луиш Фигу|Фигу]] (2000), Овен (2001) якҷоя дар ҳайати тими «Шоҳона» бозӣ карданд. Ин ҷамъи ситораҳои футбол ба номи «Галактикос» маъруф шуд. Дар тӯли зиёда аз панҷ соли ҳукмронии Перес (моҳи феврали соли 2006 истеъфо дод) «Реал Мадрид» ду маротиба қаҳрамони [[Чемпионати футболи Испониё|Испониё]] ва як маротиба ғолиби [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] (дар мавсими 2001/02) шуд.

=== Президентии Рамон Калдерон ===
[[Акс:Real Madrid vs Bayern Munich.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;Бозигарони «Реал Мадрид» дар ҳоли ҷашнгирии гол ба дарвозаи бошгоҳи «[[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария]]», [[соли 2007]]&lt;/div&gt;]]
Пас аз [[Флорентино Перес]], [[Рамон Калдерон]] президенти «Реал Мадрид» интихоб шуд, ки сабки роҳбарии ӯ аз Перес хеле фарқ мекард. Калдерон ҳадафи харидани беҳтарин футболбозонро надошт. Пеш аз ҳама, президенти нав ба тозакунӣ ва ҷавонсозии таркиби даста, ки он замон рӯзҳои сахтеро аз сар мегузаронд, пардохт. Дар давраи ҳукмронии Калдерон, [[Дэвид Бекҳэм|Бекҳэм]], [[Роберто Карлос]], [[Робиню]] ва [[Роналдо]] яъне тамоми «мерос»-и Перес фурӯхта шуданд. Дар ивази ин Калдерон бозигарони машҳур [[Руд ван Нистелрой|Ван Нистелрой]], [[Фабио Каннаваро|Каннаваро]], [[Гонсало Игуаин|Игуаин]], [[Весли Снейдер|Снейдер]] ва [[Пепе]]ро ба тими «Шоҳона» овард. Вале тағйироти асосӣ иваз намудани сармураббӣ буд. [[Фабио Капелло]], мутахассиси қавӣ ва мустақил, дубора ба даста баргардонда шуд. Мавсими аввал «Каҳкашониҳо» дар [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]] қаҳрамон шуданд, аммо дар даври 1/8-ниҳоии [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] аз дастаи олмонии «[[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария]]» дар маҷмӯъ (ҳисоби умумӣ 4:4) шикаст хӯрданд. Дар поёни фасли нахуст сарфи назар аз унвони қаҳрамони Испониё, ки аввалин бор дар тӯли чор соли охир буд, роҳбарияти «Реал Мадрид» мураббии итолиёвиро ба сабаби ҷорӣ кардани &quot;бозии дилгиркунандаи даставӣ&quot; аз кор озод кард. Курсии сармураббӣ ба мутахассиси олмонӣ ва мураббии «[[Хетафе (бошгоҳи футбол)|Хетафе]]» [[Бернд Шустер]] вогузошта шуд. Бо мураббии олмонӣ, «сафедпӯшҳо» Суперҷом ва қаҳрамонии [[Чемпионати футболи Испониё|Испониё]]ро пеш аз мӯҳлат ба даст оварданд. Аз ин рӯ, дар Эл-Класико (ҳисоб – 4:1), ки дар варзишгоҳи «Сантияго Бернабеу» баргузор шуд, футболбозони «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» тибқи анъанаи испониёӣ “роҳрави қаҳрамонӣ” ташкил карда, мадридиҳоро бо кафкӯбӣ истиқбол намуданд. Бо вуҷуди ин, дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] пешравӣ ба чашм намерасид. Дар даври 1/8-ниҳоӣ «Реал Мадрид»-ро бошгоҳи «[[Рум (бошгоҳи футбол)|Рум]]»-и итолиёвӣ (ҳисоби умумӣ – 2:4) аз мусобиқот берун кард. Новобаста аз усули хос доштанаш [[Рамон Калдерон]] дар барномаи пешазинтихоботии дуюм қавл дод, ки [[Криштиану Роналду]], [[Кака]] ва [[Сеск Фабрегас|Фабрегас]]ро барои даста харидорӣ хоҳад кард. Соли 2009 Рамон Калдерон ба далели моҷарои тақаллуб дар интихоботи [[соли 2006]] истеъфо дод. Дар тӯли дуюним соли президентии Калдерон «Реал Мадрид» ду маротиба пайиҳам қаҳрамони Испониё ва як маротиба Суперҷоми Испониёро соҳиб шуд.

=== Бозгашти дубораи Перес ===
Қабл аз интихобот ҳама рақибон номзадии худро пас гирифтанд ва [[Флорентино Перес]] [[1 июн|1-уми июн]]и [[соли 2009]], бидуни овоздиҳӣ боз президенти «Реал Мадрид» шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=//http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8076515.stm|title=Perez to return as Real president|website=uefa.com|accessdate=2009-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160114075411/https://http/|archivedate=2016-01-14}}&lt;/ref&gt;. Пас аз бозгашт Перес ба ташкил кардани “галактикос”-и комилан нав шурӯъ кард. Ибтидо, дар даста тағйироти раҳбарӣ сурат гирифт: [[Зайниддин Зидон]] бозикуни собиқи «Реал Мадрид» мушовири президент таъйин шуд. Рӯзи [[9 июн|9-уми июн]] пас аз музокироти тӯлонӣ ва сару садоҳои мухталиф миёнмайдони дастаи «[[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]»-и Итолиё ва тими миллии Брозил [[Кака]] ба маблағи 68 миллион [[евро]] ба «Реал Мадрид» гузашт. Ӯ бо даста қарордоди шашсола имзо кард ва пас аз бозгашти Перес ситораи аввалин шуд. Пас аз он бо беҳтарин бозигари ҷаҳон дар [[соли 2008]] [[Криштиану Роналду]], ки дер боз орзуи пӯшидани пироҳани “бланкос”-ро дошт, шартнома ба имзо расид. Перес барои ситораи портуғолӣ 80 миллион [[Фунт Стерлинг|фунт стерлинг]] (93,4 миллион евро) пардохт кард. Рӯзҳои 25-уми июн ва 1-уми июл, [[Раул Албиол]] аз «[[Валенсия (бошгоҳи футбол)|Валенсия]]» ва [[Карим Бензема]] аз «[[Олимпик Лион (бошгоҳи футбол)|Олимпик Лион]]» ба арзиши 15 миллион ва 35 миллион евро ба «Реал Мадрид» гузариш намуданд. Миёнмайдон [[Эстебан Гранеро]] аз бошгоҳи «Хетафе», муҳофиз [[Алваро Арбелоа]] ва миёнмайдони такягоҳӣ [[Хаби Алонсо]] ҳарду аз бошгоҳи «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» ба ҳайати тими «Реал Мадрид» ҳамроҳ шуданд. Мадридиҳо барои интиқоли Арбелоа 4 миллион евро ва барои Алонсо 30 миллион [[Фунт Стерлинг|фунт стерлинг]] харҷ намуданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8184444.stm|title=Alonso completes £30m Real move|lang=en|publisher=BBC Sport|accessdate=2009-08-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090805100933/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8184444.stm|archivedate=2009-08-05}}&lt;/ref&gt;.

Сарфи назар аз харидҳои муҳим, даста он мавсим натавонист ҳадди ақалл ҷомеро соҳиб шавад. Дар [[Чемпионати футболи Испониё|чемпионати Испониё]] «Реал» баъд аз тими «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» дар ҷои дуюм қарор гирифт. Бошгоҳ дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] низ шаҳди нокомӣ чашид ва шашумин бор пайиҳам дар марҳилаи 1/8-ниҳоӣ аз мусобиқот берун шуд. Дар Ҷоми Испониё бошад, даста дар марҳилаи аввал аз дастаи дивизиони сеюми Испониё «[[Алкоркон бошгоҳи футбол)|Алкоркон]]» шикаст хӯрда аз мубориза хориҷ шуд. Дар поёни мавсим сармураббӣ [[Мануел Пеллегрини]] барои натиҷаҳои ғайриқаноатбахш аз мақомаш барканор шуд. [[Ҷозе Моуринё]] ки бо бошгоҳи итолиёвии «[[Интер (бошгоҳи футбол)|Интер]]» «ҳет-трики тиллоӣ» анҷом дода буд, пас аз гуфтушунидҳои кӯтоҳ сармураббии «Реал Мадрид» таъйин карда шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal|website=independent.co.uk|publisher=The Independent|accessdate=2010-05-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8708315.stm|title=Real Madrid unveil José Mourinho as their new coach|website=news.bbc.co.uk|publisher=BBC Sport|accessdate=2010-05-31}}&lt;/ref&gt;.

Гузариши тобистона дар ҳадди соли пеш пуровоза набуд, ҳарчанд бидуни одатҳои маъмулӣ нагузашт. Барои харидорӣ беш аз 70 миллион евро харҷ шуд ва дастаро ботаҷрибатарин муҳофизатгари портуғолӣ [[Рикарду Карвалё]], миёнмайдонҳои ҷавони испонӣ - [[Педро Леон]] ва [[Серхио Каналес]], намояндагони насли нави футболи олмонӣ - [[Сами Хедира]] ва [[Масъуд Озил]], инчунин ҳуҷумкори аргентинӣ [[Анхел Ди Мария]] пурра карданд.

«Реал Мадрид» мавсими 2010/11-ро хеле бомуваффақият оғоз кард ва нишон дод, ки омодаи мубориза барои унвони қаҳрамонӣ аст, вале дар ниҳоят дар ҷои дуюм қарор гирифт. Дар Ҷоми Испониё корҳо хеле бобарор буданд. Даста дилпурона ба финал баромад ва он ҷо онҳоро рақиби азалӣ «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» интизор буд. «Реал Мадрид» дар бозии барои ҳарду даста душвор тавонист пирӯз шавад: Голи [[Криштиану Роналду]], ки дар вақти изофӣ зада шуд, ҷоми деринтизорро барои даста ба армуғон овард. Дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] «Реал Мадрид» ба даври ниманиҳоӣ роҳ ёфт, ки дар як бозии пуртаниш ва баҳсбарангези доварон дар ҷамъи ду бозӣ аз «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» шикаст хӯрд.

Тобистони [[соли 2011]], бошгоҳ барои таҳкими ҳайат ҳимоятгарон [[Рафаел Варан]], [[Фабио Коентрао]], миёнмайдонҳо [[Нури Шоҳин]], [[Ҳамид Алтинтоп]] ва ҳамлагар [[Хосе Калехон]]ро ба даста овард. Илова бар ин, бошгоҳ 22-юми июн расман аз васеъ кардани салоҳиятҳои сармураббии даста ва вогузор кардани вазифаи мудири варзишӣ ба [[Ҷозе Моуринё]] хабар дод&lt;ref&gt;[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330063139382/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-23.htm Official Announcement] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110725011416/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330063139382/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2011-07-23.htm |date=2011-07-25 }} // Realmadrid.com&lt;/ref&gt;. Ба ин тартиб «Реал Мадрид» ба модели инглисии идоракунии даста гузашт.

Шогирдони Моуринё дар мавсими 2011/12 дастоварди «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»-ро, ки дар мавсими 2009/10 – 99 хол дар як фасл буд, бо касби 100 имтиёз шикаста, рекорди наве дар [[Чемпионати футболи Испониё|Ла Лига]] сабт карданд. Илова бар ин, «Реал Мадрид» аввалин тиме гардид, ки дар 32 бозии як мавсим пирӯз шуда, аз рӯи шумораи голҳо (121 гол) дар як фасл рекорд гузошт.

Тобистони [[соли 2012]] миёнмайдонҳои «[[Челси (бошгоҳи футбол)|Челси]]» [[Майкл Эссиен]] ва «[[Тоттенҳем Ҳотспур (бошгоҳи футбол)|Тоттенҳем]]» [[Лука Модрич]] ба Мадрид пайвастанд. Аввалӣ ба тарзи иҷора ва дуввумӣ харидорӣ шуд. Аммо як қатор бозикунҳо дастаро тарк карданд: [[Фернандо Гаго]] ва [[Серхио Каналес]] ба «[[Валенсия (бошгоҳи футбол)|Валенсия]]», [[Ҳамид Алтинтоп]] ба «[[Галатасарой (бошгоҳи футбол)|Галатасарой]]», [[Эстебан Гранеро]] ба «[[Квинз Парк Рейнҷерс (бошгоҳи футбол)|Квинз Парк Рейнҷерс]]», [[Лассана Диарра]] ба «[[Анжи (бошгоҳи футбол)|Анжи]]», [[Ройстон Дренте]] ба «[[Алания (бошгоҳи футбол)|Алания]]» инчунин ба тарзи иҷоравӣ бошад [[Дани Карвахал]] ба «[[Байер 04 (бошгоҳи футбол)|Байер 04]]» ва [[Нури Шоҳин]] нахуст ба «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» ва зимистони соли 2012 ба «[[Боруссия Дортмунд]]». Зимистон дарвозабон [[Диего Лопес (дарвозабон)|Диего Лопес]], ки қаблан дар бошгоҳҳои «[[Вийярреал (бошгоҳи футбол)|Вийярреал]]» ва «[[Севийя (бошгоҳи футбол)|Севийя]]» ҳунарнамоӣ мекард, ба даста баргашт.

«Каҳкашониҳо» мавсими 2012/13-ро бо шикаст додани дастаи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» (ҳисоби умумӣ 4:4) дар Суперҷоми Испониё оғоз карданд. [[Чемпионати футболи Испониё|Лигбартари Испониё]]ро бошад, дар зинаи дуюм ҷамъбаст карданд. Дар Ҷоми Испониё «Реал Мадрид» ба финал расид ва «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]»-ро дар ин масир аз мусобиқа берун кард, вале бозии финалиро бар «[[Атлетико Мадрид (бошгоҳи футбол)|Атлетико Мадрид]]» (1:2) бохт. Дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] «мадридиҳо» ҳунарнамоиро дар даври нимниҳоии мусобиқа бо шикаст хӯрдан аз тими «[[Боруссия Дортмунд]]» (дар маҷмӯъ 3:4) ба поён расонд.

[[20 май|20–уми май]] мушаххас шуд, ки [[Ҷозе Моуринё]] дастаро тарк мекунад&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22583729|title=Jose Mourinho: Real Madrid boss to leave next month|publisher=BBC|date=2013-05-20|accessdate=2013-12-04|archivedate=2013-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810231148/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22583729}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Jose Mourinho: Real Madrid season worst of my career|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22578880|accessdate=2013-05-17|newspaper=BBC|date=2013-05-17|archivedate=2013-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130612004204/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22578880}}&lt;/ref&gt;. Рӯзи [[2 июн|2–юми июн]] [[Флорентино Перес]] бори дигар президенти «Реал Мадрид» интихоб шуд. [[27 июн|27–уми июн]] [[Карло Анчелотти]] ҳамчун сармураббии бошгоҳ муаррифӣ шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330152799545/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti,_new_Real_Madrid_coach.htm|title=Carlo Ancelotti, new Real Madrid coach|date=2013-06-25|accessdate=2013-06-25|publisher=Real Madrid C.F.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130628231323/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330152799545/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti,_new_Real_Madrid_coach.htm#|archivedate=2013-06-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330153439722/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti_has_signed_his_contract_with_Real_Madrid.htm|title=Official: Real Madrid confirm Ancelotti signing|date=2013-06-26|accessdate=2013-06-26|publisher=Real Madrid C.F.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012022320/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330153439722/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti_has_signed_his_contract_with_Real_Madrid.htm#|archivedate=2013-10-12}}&lt;/ref&gt;. Ёварони сармураббӣ [[Зайниддин Зидон]]и фаронсавӣ ва Пол Клементи инглис таъйин шуданд.

=== «Десима» ва требли урупоӣ ===
Тобистони [[соли 2013]] як қатор миёнмайдонҳо харидорӣ шуданд: ситораи «[[Тоттенҳем Ҳотспур (бошгоҳи футбол)|Тоттенҳем]]» [[Гарет Бейл]], [[Карлос Каземиро|Каземиро]] аз «[[Сан-Паулу (бошгоҳи футбол)|Сан-Паулу]]», [[Асиер Ийярраменди]] аз «[[Реал Сосиедад (бошгоҳи футбол)|Реал Сосиедад]]» ва [[Иско]] аз «[[Малага (бошгоҳи футбол)|Малага]]». Инчунин, [[Дани Карвахал]] пас аз гузаронидани мавсими иҷоравӣ дар «[[Байер 04 (бошгоҳи футбол)|Байер 04]]» ба даста баргашт. Футболбози [[Русҳо|рус]] [[Денис Черишев]] ва ҳамлагари испониёӣ [[Хесе]] аз дастаи ҷавонони «[[Реал Мадрид Кастийя]]» ба ҳайати дастаи асосӣ интиқол ёфтанд. Бо вуҷуди ин, як қатор бозигарон дастаро тарк карданд: ҳимоятгар [[Раул Албиол]], ҳамлагарон [[Гонсало Игуаин]] ва [[Хосе Калехон]] ба «[[Наполи (бошгоҳи футбол)|Наполи]]», миёнмайдонҳо [[Масъуд Озил]] ба «[[Арсенал (бошгоҳи футбол)|Арсенал]]», [[Кака]] ба «[[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]» ва [[Педро Леон]] ба дастаи «[[Хетафе (бошгоҳи футбол)|Хетафе]]». Ҳамчун бозигарони озод, [[Рикарду Карвалё]] ба «[[Монако (бошгоҳи футбол)|Монако]]» ва [[Антонио Адан]] ба «[[Каляри (бошгоҳи футбол)|Каляри]]» гузаштанд. [[Майкл Эссиен]] баъди анҷоми мавсим ба «[[Челси (бошгоҳи футбол)|Челси]]» баргашт ва дар авоили сентябр [[Денис Черишев]] ба тими «[[Вийярреал (бошгоҳи футбол)|Вийярреал]]» ба иҷора дода шуд.

[[16 апрел|16-уми апрел]]и [[соли 2014]], «сафедпӯшҳо» бо шикаст додани «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» дар финал бо ҳисоби 2:1, Ҷоми Испониёро ба даст оварданд. Голи ҳалкунандаро [[Гарет Бейл]] ба самар расонд.

Баъд аз 12 соли интизорӣ, [[24 май|24–уми май]]и [[соли 2014]], дар варзишгоҳи «[[Варзишгоҳи Эштадиу да Луш|Эштадиу да Луш]]»-и [[Лиссабон]] «мадридиҳо» бо ҳарифи азалӣ «[[Атлетико Мадрид (бошгоҳи футбол)|Атлетико Мадрид]]» дар финали [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] қарор гирифтанд. Вақти асосии бозӣ мусовӣ (1:1) анҷом ёфт. Голи мадридиҳоро дар дақиқаи изофии қисми дуюм [[Серхио Рамос]]и дастон ба ҳадаф расонид ва пирӯзиро аз чанголи шогирдони [[Диего Симеоне]] рабуд. Дар қисматҳои иловагии бозӣ хати ҳимояи «Атлетико Мадрид» куллан рахна гардид ва 3 голи дигар ба дарвоза сар доданд. Ин рақобат бо ҳисоби 4:1 ба фоидаи шогирдони Анчелотти хотима ёфта, «Каҳкашониҳо» даҳумин ҷоми [[Лигаи Қаҳрамонҳо]]ро аз худ намуданд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Real Madrid make history with La Decima|url=http://www.euronews.com/2014/05/26/real-madrid-make-history-with-la-decima/|publisher=euronews.com|accessdate=2014-05-26|archive-date=2021-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125021920/https://www.euronews.com/2014/05/26/real-madrid-make-history-with-la-decima|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

Пас аз пирӯзӣ дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] дар [[соли 2014]], «Реал Мадрид» бо [[Кейлор Навас]], [[Тони Кроос]] ва [[Хамес Родригес]] шартнома баст&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.firstpost.com/sports/real-madrid-unleash-new-signings-rodriguez-kroos-super-cup-final-1660463.html|title=Real Madrid to unleash new signings Rodriguez and Kroos in Super Cup|magazine=First Post|accessdate=14 августа 2014|archive-date=2020-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200915053350/https://www.firstpost.com/sports/real-madrid-unleash-new-signings-rodriguez-kroos-super-cup-final-1660463.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Бошгоҳ [[соли 2014]] дар бозии Суперҷоми УЕФА бар «[[Севийя (бошгоҳи футбол)|Севийя]]» пирӯз шуд. Ин 79-умин ҷоиза дар таърихи даста гардид&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.marca.com/2014/08/13/futbol/equipos/real_madrid/1407909398.html?cdi=WID33801&amp;s_kw=Noticias_Medio_Tiempo_MX_Noticia5|title=Real Madrid ties with Barcelona in trophies|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|accessdate=2014-08-14|archivedate=2014-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814102105/http://www.marca.com/2014/08/13/futbol/equipos/real_madrid/1407909398.html?cdi=WID33801&amp;s_kw=Noticias_Medio_Tiempo_MX_Noticia5}}&lt;/ref&gt;. Дар охирин ҳафтаи равзанаи интиқоли тобистонаи соли 2014 «Реал Мадрид» бозигарони калидӣ [[Хаби Алонсо]]ро ба «[[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария]]» ва [[Анхел Ди Мария]]ро ба «[[Манчестер Юнайтед (бошгоҳи футбол)|Манчестер Юнайтед]]» фурӯхт. Ин тасмими бошгоҳ ба баҳсу мунозираҳои зиёд печид. [[Криштиану Роналду]] изҳор дошт: ''«Агар ман масъул мебудам, шояд корҳоро ба таври дигар анҷом медодам»'' ва [[Карло Анчелотти]] иқрор шуд, ки ''«Мо корҳоро бояд дубора аз сифр шурӯъ кунем&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sg.sports.yahoo.com/news/ancelotti-madrid-must-start-again-scratch-135000249.html |title=Ancelotti: Madrid must start again from scratch |work=Yahoo! Sports |accessdate=2014-09-05|archivedate=2014-09-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905062158/https://sg.sports.yahoo.com/news/ancelotti-madrid-must-start-again-scratch-135000249.html}}&lt;/ref&gt;».''

Пас аз оғози нобарори мавсими 2014/15, «Реал Мадрид» силсилаи 22 пирӯзии пайиҳамро ба қайд гирифт, ки зафарият бар «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ва «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» шомили он рекорд буд. Ин натиҷаи назаррас, рекорди пешинаи Испониё - 18 ғалабаи пайдарпайи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» таҳти роҳбарии [[Франк Райкаард]] дар мавсими 2005/06-ро барҳам зад&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30406666 «Real Madrid stretch winning run as Ronaldo and Gareth Bale score»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160106052028/https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30406666 |date=2016-01-06 }}. BBC. 20 декабри 2014&lt;/ref&gt;. Силсилаи рекордӣ дар аввалин бозии [[соли 2015]] бо мағлубият аз тими «[[Валенсия (бошгоҳи футбол)|Валенсия]]» ба итмом расид. Барои такрор кардани рекорди ҷаҳонӣ (24 ғалабаи пайдарпай) ба даста ду ғалаба нарасид&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30673410 «Valencia 2 — 1 Real Madrid»] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160106075551/https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30673410 |date=2016-01-06 }}. BBC. Сана: 4 январи 2015&lt;/ref&gt;. Рӯзи [[20 декабр|20-уми декабр]] «Реал Мадрид» дар финал бар дастаи «[[Сан-Лоренсо (бошгоҳи футбол)|Сан-Лоренсо]]»-и аргентинӣ ғолиб омада, [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]]ро соҳиб шуд. «Каҳкашониҳо» дар даври ниманиҳоии [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] аз «[[Ювентус (бошгоҳи футбол)|Ювентус]]» мағлуб шуда, муваффақияти соли гузаштаро такрор карда натавонистанд. Дар Ҷоми Испониё низ мувоҷеҳи шикаст шуданд, инчунин дар [[Ла Лига]] бо касби ду имтиёз кам аз «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» мақоми дуюмро аз худ карданд. [[25 май|25-уми май]]и [[соли 2015]] [[Карло Анчелотти]] аз вазифаи сармураббӣ бекор карда шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2015/05/florentino-perez-holds-a-press-conference|title=Florentino Pérez holds a press conference|date=2015-05-25|website=Realmadrid.com|access-date=2020-07-31|archive-date=2020-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116212359/https://www.realmadrid.com/en/news/2015/05/florentino-perez-holds-a-press-conference|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

[[3 июн|3-юми июн]]и [[соли 2015]] [[Рафаэл Бенитес]] сармураббии ҷадиди «Реал Мадрид» эълон шуд ва ӯ бо даста қарордоди дусола имзо намуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11835/9873743/rafa-benitez-named-new-coach-of-real-madrid|title=Rafa Benitez named new coach of Real Madrid |work=Sky Sports|date=2015-06-03 |accessdate=2015-06-03|archivedate=2018-12-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181213125935/https://www.skysports.com/football/news/11835/9873743/rafa-benitez-named-new-coach-of-real-madrid}}&lt;/ref&gt;. «Реал»-и [[Мадрид]] бидуни мағлубият ба пеш мерафт, то дар бозии даври 11-уми чемпионати Испониё аз бошгоҳи «[[Севийя (бошгоҳи футбол)|Севийя]]» бо ҳисоби 2:3 шикаст хӯрд. Ба дунболи он бохти хонагии 0:4 аз «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» дар «Эл-Класико»-и фасли якум рух дод. Дар дидори аввали 1/16-ниҳоии Ҷоми Испониё «Реал Мадрид» дар сафар дастаи «[[Кадис (бошгоҳи футбол)|Кадис]]»-ро бо ҳисоби 1:3 мағлуб намуд. Бинобар сабаби ба майдон баромадани [[Денис Черишев]]и масдудшуда дар ҳайати мадридиҳо, бозии баргашт лағв шуд ва «Реал Мадрид» аз идомаи мусобиқа маҳрум гашт&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/real-madrid-disqualified-from-copa-del-rey-over-fielding-denis-cheryshev-despite-being-suspended-a6760666.html|title=Real Madrid disqualified from Copa del Rey over fielding Denis Cheryshev despite being suspended|date=2015-12-04|work=Independent|accessdate=2017-06-22|archive-date=2017-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827124704/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/real-madrid-disqualified-from-copa-del-rey-over-fielding-denis-cheryshev-despite-being-suspended-a6760666.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. [[Рафаэл Бенитес|Бенитес]] [[4 январ|4-уми январ]]и [[соли 2016]] бо иттиҳоми надоштани маҳбубият миёни ҳаводорон, норизоятии бозикунон ва нотавонӣ дар касби натиҷаҳои арзанда зидди тимҳои қавӣ аз вазифааш барканор карда шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/01/zidane-a-club-legend-in-the-real-madrid-dugout|title=Zidane: a club legend in the Real Madrid dugout|publisher=realmadrid.com|date=2016-01-04|accessdate=2016-01-04|archivedate=2020-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201120220536/https://www.realmadrid.com/en/news/2016/01/zidane-a-club-legend-in-the-real-madrid-dugout}}&lt;/ref&gt;.

[[4 январ|4-уми январ]]и [[соли 2016]] дар баробари барканории Бенитес, хабари ба ҳайси сармураббӣ таъйин шудани [[Зайниддин Зидон]] эълон шуд&lt;ref name=&quot;Coach Zidane&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2322281.html|title=Zidane replaces Benítez at Real Madrid|website=UEFA.com|accessdate=2016-01-05|archive-date=2016-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106214146/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2322281.html|deadlink=no }}&lt;/ref&gt;. Зери роҳбарии [[Зайниддин Зидон|Зидон]], «Реал Мадрид» мавсими 2015/16-ро дар [[Ла Лига]] бо як хол камтар аз «Барселона» дар ҷои дуюм ба анҷом расонд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skysports.com/la-liga-table/2015|work=Sky Sports|title=2015–16 La Liga Table|date=2016-06-08|accessdate=2017-06-15|archive-date=2017-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170607012146/http://www.skysports.com/la-liga-table/2015|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Рӯзи [[28 май|28-уми май]] дар шаҳри [[Милан]], «Реал Мадрид» дар финал боз ҳам бо «[[Атлетико Мадрид (бошгоҳи футбол)|Атлетико Мадрид]]» андари майдон шуд. Қисмати асосии бозӣ бо ҳисоби 1:1 ба анҷом расид ва дар силсилазарбаҳои пеналтӣ (5:3) бахт боз ҳам ба рӯи тими «Шоҳона» хандид. Бо ба даст овардани 11-умин унвони қаҳрамонӣ дар [[Лигаи Қаҳрамонҳо]], мадридиҳо рекорди худро барои бештарин пирӯзӣ дар ин мусобиқот афзоиш доданд. Ин дастовард дар таърихи бошгоҳ номи “Ундесима”-ро гирифт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|date=2016-05-28|website=UEFA.com|access-date=2020-07-31|archive-date=2018-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Real Madrid, campeón de la Champions (27309388821).jpg||thumb|center|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;Шодии мухлисони «Реал Мадрид» дар майдони Пуэрта-дел-Соли шаҳри [[Мадрид]]&lt;/div&gt;]]

[[Зайниддин Зидон|Зидон]] ба ҳайси сармураббии «Реал Мадрид» аввалин мавсими пурраи худро бо пирӯзии [[Суперҷоми УЕФА 2016|Суперҷоми УЕФА]] дар соли 2016 оғоз кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefasupercup/season=2016/matches/round=2000778/match=2019261/postmatch/report/index.html|title=Carvajal wonder goal wins Super Cup for Madrid|date=2016-08-09|website=UEFA.com|accessdate=2017-06-15|publisher=UEFA|archive-date=2017-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170726034128/http://www.uefa.com/uefasupercup/season=2016/matches/round=2000778/match=2019261/postmatch/report/index.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. То 10-уми декабри соли 2016 мадридиҳо 35 бозиро пайиҳам бидуни бохт паси сар карда, рекорди нави бошгоҳро гузоштанд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Real Madrid 3–2 Deportivo de La Coruña|url=https://www.bbc.com/sport/football/38203086|website=bbc.com|accessdate=2016-12-10|archive-date=2019-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831091313/https://www.bbc.com/sport/football/38203086|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Санаи [[18 декабр|18-уми декабр]]и [[соли 2016]] дар бозии финалӣ, «Реал Мадрид» бар дастаи «[[Кашима Антлерс (бошгоҳи футбол)|Кашима Антлерс]]»-и [[Ҷопон]] бо ҳисоби 4:2 ғолиб омада, [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]]ро ба даст овард&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=276112/match=300364984/match-report.html|title=Madrid see off spirited Kashima in electric extra time final|date=2016-12-18|accessdate=2016-12-18|publisher=FIFA|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220125922/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=276112/match=300364984/match-report.html|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220125922/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=276112/match=300364984/match-report.html|archivedate=2016-12-20}}&lt;/ref&gt;. Пас аз мусовӣ бо «[[Севийя (бошгоҳи футбол)|Севийя]]» (3:3) дар Ҷоми Испониё, [[12 январ|12-уми январ]]и [[соли 2017]], силсилаи шикастнопазирии мадридиҳо ба 40 бозӣ тӯл кашид ва рекорди бошгоҳи «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» бо 39 бозӣ бидуни мағлубият дар тамоми рақобатҳои фасли қабл шикаста шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espnfc.com/real-madrid/story/3037193/real-madrid-break-barcelonas-spanish-record-as-unbeaten-run-reaches-40|title=Real Madrid break Barcelona's Spanish record as unbeaten run reaches 40|date=2017-01-12|accessdate=2017-05-27|publisher=ESPN|archive-date=2017-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801052008/http://www.espnfc.com/real-madrid/story/3037193/real-madrid-break-barcelonas-spanish-record-as-unbeaten-run-reaches-40|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Се рӯз пас дар майдони худ бошгоҳи «[[Севийя (бошгоҳи футбол)|Севийя]]» бо ҳисоби (2:1) тими «Шоҳона»-ро мағлуб намуда, ба силсилаи шикастнопазирии онҳо нуқта гузошт&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.foxsports.com/soccer/story/sevilla-just-snapped-real-madrids-unbeaten-streak-one-match-new-record-011517|title=Sevilla just snapped Real Madrid's unbeaten streak one match after they set the record|date=2017-01-15|accessdate=2017-05-27|publisher=Fox Sports|archive-date=2017-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170513143527/http://www.foxsports.com/soccer/story/sevilla-just-snapped-real-madrids-unbeaten-streak-one-match-new-record-011517|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Моҳи майи соли 2017, «Реал Мадрид» 33-юмин маротиба дар таърих (бори аввал дар панҷ соли охир) ғолиби [[Ла Лига]] шуд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/39926301|title=Real Madrid won their first La Liga title since 2012 thanks to a final-day victory at Malaga.|publisher=BBC.com|date=2017-05-21|access-date=2020-07-31|archive-date=2019-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211030150/https://www.bbc.com/sport/football/39926301|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:El dulce recibimiento del Ayuntamiento al Real Madrid (01).jpg|thumb|center|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Флорентино Перес|Перес]], [[Зайниддин Зидон|Зидон]] ва бозигарони «Реал» дар канори шаҳрдори Мадрид [[Мануела Кармена]] баъди пирӯзии 33-юм дар [[Ла Лига]], моҳи майи соли 2017&lt;/div&gt;]]

[[3 июн|3-юми июн]]и [[соли 2017]], бошгоҳ бо шикаст додани «[[Ювентус (бошгоҳи футбол)|Ювентус]]»-и туринӣ (4:1) дар финал унвони [[Лигаи Қаҳрамонҳо]]ро ҳифз карда дар таърихи муосир нахустин дастае гардид, ки дар ин мусобиқа пайиҳам ду маротиба пирӯз шуд&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jun/03/juventus-real-madrid-champions-league-final-match-report|title=Real Madrid win Champions League as Cristiano Ronaldo double defeats Juve|author=Daniel Taylor|work=The Guardian|date=2017-06-03|accessdate=2017-06-03|archivedate=2017-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170603205009/https://www.theguardian.com/football/2017/jun/03/juventus-real-madrid-champions-league-final-match-report}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000787/match=2019641/postmatch/report/index.html#majestic+real+madrid+champions+league+cardiff|title=Majestic Real Madrid win Champions League in Cardiff|author=Andrew Haslam|website=UEFA.com|date=2017-06-03|accessdate=2017-06-03|archive-date=2019-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926004946/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000787/match=2019641/postmatch/report/index.html#majestic+real+madrid+champions+league+cardiff|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Ин сеюмин ҷом дар чор соли охир ва дар умум 12-ум ҷоми «Реал Мадрид» буд, ки ҳамчун рекорд дар таърихи мусобиқа ба қайд гирифта шуд. Ин дастовард бо номи “Дуодесима” низ маълум аст&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/06/03/sports/champions-league-final-score.html?_r=0|title=Champions League Final: Real Madrid Confirms Its Spot as World's Best|newspaper=nytimes.com|date=2017-06-03|accessdate=2017-06-03|archivedate=2020-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230230428/https://www.nytimes.com/2017/06/03/sports/champions-league-final-score.html?_r=0}}&lt;/ref&gt;. Дар мавсими 2016/17, «Реал Мадрид» дар таърихи худ шумораи бештари ҷомҳоро дар як мавсим касб кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/06/the-best-season-in-history|title=The best season in history|website=Realmadrid.com|date=2017-06-08|accessdate=2017-06-09|location=Madrid, Spain|quote=Real Madrid won four titles for the first time in their 115-year history.|publisher=Real Madrid Club de Fútbol|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609041313/http://www.realmadrid.com/en/news/2017/06/the-best-season-in-history|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

«Реал Мадрид» бо бартарии 2:1 бар «[[Манчестер Юнайтед (бошгоҳи футбол)|Манчестер Юнайтед]]» ғолиби [[Суперҷоми УЕФА 2017]] шуд&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/live/2017/aug/08/real-madrid-v-manchester-united-super-cup-live |title=Real Madrid v Manchester United: Super Cup – as it happened |website=TheGuardian.com |publisher=Guardian Media Group |date=2017-08-08 |access-date=2017-08-09 |archive-date=2021-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426010232/https://www.theguardian.com/football/live/2017/aug/08/real-madrid-v-manchester-united-super-cup-live |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. 5 рӯз баъд, «Реал Мадрид» дар якумин дидори Суперҷоми Испониё дар «[[Камп Ноу (варзишгоҳ)|Камп Ноу]]» [[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барса]]ро 1:3 шикаст дод ва сипас дар бозии баргашт 2:0 пирӯз шуда, ба силсилаи 24 голи пайиҳами «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ба дарвозаи хомаиҳо хотима бахшид&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/08/16/real-madrid-vs-barcelona-spanish-super-cup-live-score-updates/|title=Real Madrid 2 Barcelona 0 (5–1 on aggregate): Woeful Barca dismissed as Zinedine Zidane's unstoppable side win Super Cup|date=2017-08-17|work=Telegraph|accessdate=2017-08-24|archive-date=2020-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122213914/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/08/16/real-madrid-vs-barcelona-spanish-super-cup-live-score-updates/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Санаи [[16 декабр|16-уми декабр]]и [[соли 2017]], дар бозии ниҳоӣ «Реал Мадрид» дастаи «[[Гремио (бошгоҳи футбол)|Гремио]]»-и Брозилро бо ҳисоби 1:0 шикаст дода, қаҳрамони [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]] шуд ва аввалин бошгоҳе гардид, ки ду бор пайиҳам ҷоми ин мусобиқотро ба даст овард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/ramos-y-el-madrid-redondean-un-ano-historico-en-emiratos-2925318-2925321|title=FIFA Club World Cup 2017 — News — Ramos and Real make history in the Emirates — FIFA.com|access-date=2020-07-31|archive-date=2018-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223073615/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/ramos-y-el-madrid-redondean-un-ano-historico-en-emiratos-2925318-2925321|deadlink=yes|accessdate=2022-05-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181223073615/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/ramos-y-el-madrid-redondean-un-ano-historico-en-emiratos-2925318-2925321|archivedate=2018-12-23}}&lt;/ref&gt;. Худи ҳамон мавсим, «Реал Мадрид» бо «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» ба даври ниҳоии [[Лигаи Қаҳрамонҳо]] расиданд. Ин бозӣ дар варзишгоҳи «Олимпӣ»-и шаҳри [[Киев]] баргузор шуда, бо ҷароҳат бардоштану ашкҳои [[Муҳаммад Салоҳ]] ва [[Дани Карвахал]], иштибоҳҳои дарвозабони «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» Лорис Кариус ва голҳои зебои [[Гарет Бейл]]у [[Карим Бензема]] дар хотираи ҳаводорони футбол нақш баст. Ин дидорро «Реал Мадрид» (3:1) ба нафъи хеш хотима дод ва унвони ғолиби [[Лигаи Қаҳрамонҳо]]ро нигоҳ дошта, аввалин дастае гардид, ки аз рӯзи таъсис дар ин мусобиқа пайиҳам се маротиба пирӯз шуд. Инчунин пас аз солҳои 70-ум баъд аз «[[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария]]» якумин бошгоҳе шуд, ки дар се мусобиқаи пайдарпайи урупоӣ ғолиб омад.

=== Реал баъди истеъфои Зидон ва фурӯши Роналду ===
Рӯзи [[31 май|31-уми май]], панҷ рӯз пас аз пирӯзӣ дар финал, [[Зайниддин Зидон|Зидон]] аз вазифаи сармураббии «Реал Мадрид» истеъфо дод ва сабаби рафтанашро “ниёз ба тағйир” унвон кард&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.esquire.com/uk/latest-news/a20973571/zinedine-zidane-announces-his-resignation-from-real-madrid/|title=Zinedine Zidane Announces His Resignation From Real Madrid|date=2018-05-31|work=Esquire|access-date=14 июня 2018|language=en|accessdate=2020-07-31|archivedate=2021-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311212221/https://www.esquire.com/uk/latest-news/a20973571/zinedine-zidane-announces-his-resignation-from-real-madrid/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44315700|title=Zinedine Zidane: Real Madrid boss stands down five days after Champions League win|date=2018-05-31|work=BBC Sport|language=en|accessdate=2020-07-31|archivedate=2021-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210113121505/https://www.bbc.com/sport/football/44315700}}&lt;/ref&gt;.

«Реал Мадрид» дар соли 2017, ҷоми «Нӯҳ арзиш», ҷоиза аз барномаи иҷтимоии байналмилалии кӯдакон «[[Футбол барои дӯстӣ]]»-ро дарёфт кард. Ҳар сол ҷом барои сатҳи баланди масъулияти иҷтимоии бошгоҳ ва ӯҳдадориҳои бештар ба арзишҳои лоиҳа (дӯстӣ, баробарӣ, адл, саломатӣ, сулҳ, садоқат, пирӯзӣ, анъанаҳо ва шараф) дода мешавад. Ғолибро кӯдакони иштироккунандаи чорабиниҳои ниҳоии барномаи F4F аз 64 кишвари ҷаҳон интихоб карданд&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://amp.championat.com/football/news-3395989-real-madrid-poluchil-kubok-devjati-cennostej.html|title=«Реал Мадрид» получил Кубок «Девяти ценностей»|website=championat.com|date=2018-04-05|accessdate=2022-06-02|archive-date=|archive-url=}}&lt;/ref&gt;.

«Реал Мадрид» [[12 июн|12–уми июн]]и соли 2018 расман эълон кард, ки [[Хулен Лопетеги]] сармураббии тими миллии Испониё баъди анҷоми мусобиқаи [[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2018]] вазифаи сармураббии бошгоҳро ба ӯҳда мегирад. Вале як рӯз пеш аз оғози мусобиқот [[Хулен Лопетеги|Лопетеги]] барои бидуни огоҳӣ музокира кардан бо бошгоҳ, аз мунтахаби Испониё барканор шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44459380|title=Julen Lopetegui: Real Madrid name Spain manager as new head coach|date=2018-06-12|work=BBC Sport|language=en|accessdate=2020-07-31|archivedate=2018-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615101656/https://www.bbc.com/sport/football/44459380}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2018/jun/13/julen-lopetegui-sacked-spain-manager-real-madrid-job|title=Julen Lopetegui sacked by Spain as Fernando Hierro takes over|date=2018-06-13|website=the Guardian|language=en|archive-date=2019-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190101183643/https://www.theguardian.com/football/2018/jun/13/julen-lopetegui-sacked-spain-manager-real-madrid-job|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44467548|title=World Cup 2018: Spain sack manager Julen Lopetegui two days before first match|date=2018-06-13|work=BBC Sport|language=en|accessdate=2020-07-31|archivedate=2019-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190412054747/https://www.bbc.com/sport/football/44467548}}&lt;/ref&gt;. Тобистони соли 2018 дар пайи таҷдиди ҳайат, устураи бошгоҳ [[Криштиану Роналду]] ба арзиши 112 миллион евро ба тими «[[Ювентус (бошгоҳи футбол)|Ювентус]]» гузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44785173|title=Cristiano Ronaldo: Juventus sign Real Madrid forward for £99.2m|date=2018-07-10|work=BBC Sport|language=en|accessdate=2020-07-31|archivedate=2018-07-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180710154813/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44785173}}&lt;/ref&gt;. Пас аз як қатор бозиҳои заъиф ва мағлубиятҳои даста, Лопетеги аз кор озод карда шуда, мураббии онвақтаи «[[Реал Мадрид Кастийя]]» [[Сантияго Солари]] ҷойгузини ӯ таъйин гашт&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.abc.es/deportes/real-madrid/abci-solari-sentara-banquillo-real-madrid-tras-destitucion-lopetegui-201810291705_video.html |title=Solari se sentará en el banquillo del Real Madrid tras la destitución de Lopetegui |date=2018-10-29|newspaper=ABC |language=es |publisher=Vocento |accessdate=2020-07-31 |archivedate=2019-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190413235328/https://www.abc.es/deportes/real-madrid/abci-solari-sentara-banquillo-real-madrid-tras-destitucion-lopetegui-201810291705_video.html }}&lt;/ref&gt;. [[22 декабр|22-юми декабр]]и соли 2018 «Реал Мадрид» дар финал бар дастаи «[[Ал-Айн (бошгоҳи футбол)|Ал-Айн]]»-и Аморати Муттаҳидаи Араб бо ҳисоби 4:1 ғалаба карда, пайиҳам сеюмин [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]]ро ба даст овард. Пас аз ин пирӯзӣ «Реал Мадрид» бо чаҳор унвон ба рекорддори мутлақи мусобиқа табдил ёфт. Бошгоҳ дар маҷмӯъ ҳафт маротиба қаҳрамони ҷаҳон дониста мешавад, зеро ФИФА Ҷоми байниқораиро ҳамчун пешгузаштаи Ҷоми бошгоҳҳои ҷаҳон эътироф мекунад. «Реал Мадрид» инчунин шумораи рекорди пайдарпай дар ин мусобиқаро афзоиш дод&lt;ref name=&quot;Real becomes highest trophy holder in FIFA Club World Cup&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/real-madrid-win-third-successive-global-crown |title=Real Madrid win third successive global crown |website=FIFA.com |publisher=FIFA |date=2018-12-22 |access-date=22 декабря 2018 |accessdate=2020-07-31 |archivedate=2018-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222230424/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/real-madrid-win-third-successive-global-crown}}&lt;/ref&gt;. [[11 март|11-уми март]]и соли 2019 «Реал Мадрид» дубора [[Зайниддин Зидон|Зидон]]ро сармураббии бошгоҳ таъйин кард&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2019/03/official-announcement|title=Official Announcement|publisher=Real Madrid C.F.|date=2019-03-11|accessdate=2019-03-11|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330054737/https://www.realmadrid.com/en/news/2019/03/official-announcement|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/noticias/2019/03/zidane-regresa-al-real-madrid|title=Zidane regresa al real madrid|date=2019-03-11|work=Real Madrid C.F.|access-date=11 марти 2019|language=es|accessdate=2020-07-31|archivedate=2020-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200817161913/https://www.realmadrid.com/noticias/2019/03/zidane-regresa-al-real-madrid}}&lt;/ref&gt;.

[[12 январ|12-уми январ]]и соли 2020 «Реал Мадрид» дар силсилазарбаҳои пеналтӣ «[[Атлетико Мадрид (бошгоҳи футбол)|Атлетико Мадрид]]»-ро шикаст дод ва ёздаҳумин унвони қаҳрамонии Суперҷоми Испониёро касб кард&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/51085601|title=Spanish Super Cup: Real Madrid beat Atletico Madrid on penalties|date=2020-01-12|work=BBC Sport|access-date=9 февраля 2020|language=en|accessdate=2020-07-31|archivedate=2020-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200113072532/https://www.bbc.com/sport/football/51085601}}&lt;/ref&gt;. Моҳи марти соли 2020 бар асари [[Дунёгирии COVID-19|пандемияи COVID-19]] таътил эълон шуд ва дар моҳи июн бозиҳо дубора шурӯъ шуданд. Бозигарони бошгоҳи «Шоҳона» баъди баргашт 10 ғалабаи пайиҳам ба даст оварда унвони 34-ум қаҳрамонӣ дар Ла Лигаро соҳиб шуданд&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|title=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|date=2020-07-17|accessdate=2020-07-17|website=marca.com|archive-date=2020-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200721011320/https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

19-уми апрели соли 2021 бошгоҳ эълон кард, ки якҷоя бо 11 бошгоҳи дигар ба [[Суперлигаи Урупо]] ҳамроҳ мешавад. Вале баъди чанд рӯз, бинобар норозигии шадиди ҳаводорон, бошгоҳҳо як паси дигар расман аз ин лоиҳа хориҷ шуданд. «Реал» бо се бошгоҳи дигар дар ҳоли идомаи музокирот боқӣ монданд&lt;ref&gt;{{cite web|title=Перес: &quot;Реал&quot;, «Барселона», «Ювентус» и «Милан» продолжают переговоры по Суперлиге|url=https://tass.ru/sport/11213415|website=tass.ru|date=2021-04-22|accessdate=2022-03-21}}&lt;/ref&gt;. Дар чемпионат, даста мавсимро дар ҷойи дуюм бо 2 хол камтар аз «Атлетико Мадрид» ба анҷом расонид. Дар [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2020/2021]] даста дар нимфинал аз тими «[[Челси (бошгоҳи футбол)|Челси]]» мағлуб шуд. [[27 май|27-уми май]] [[Зайниддин Зидон|Зидон]] расман истеъфо дод ва [[1 июн|1-уми июн]]и [[соли 2021]] [[Карло Анчелотти]] дубора ба ҳайси сармураббӣ баргашт.

=== Бозгашти дубораи Анчелотти ===
Пас аз омадани мураббии пуртаҷриба дар фасли 2021/22 ду бозикуни муҳим, миёнмайдони ҷавони бошгоҳи фаронсавии «[[Ренн (бошгоҳи футбол)|Ренн]]» [[Эдуардо Камавинга]] ва муҳофизи утришии «[[Бавария (бошгоҳи футбол)|Бавария]]» [[Давид Алаба]] ба даста ҷалб шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varzishtv.tj/tj/news/rasman-real-futbolbozi-nav-kharid/?sphrase_id=31196|title=Расман: “Реал” футболбози нав харид|lang=tg|last=varzishtv.tj|website=varzishtv.tj|access-date=2021-09-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varzishtv.tj/tj/news/marca-alaba-bo-real-madrid-shartnoma-bast/?sphrase_id=31195|title=Marca: Алаба бо “Реал Мадрид” шартнома баст|lang=tg|last=varzishtv.tj|website=varzishtv.tj|access-date=2021-01-19}}&lt;/ref&gt;. Мавсимро бошгоҳ комёбона анҷом дод: «Реал Мадрид» барандаи Суперҷоми Испониё, Ла Лига (натиҷаи рекордии 35-умин бор) ва [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2021/2022|Лигаи Қаҳрамонҳо]] гардид. [[27 май|27-уми май]]и [[соли 2022]] дар финал, даста бо ҳисоби 1:0 бар тими инглисии «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]» пирӯз шуд ва бори 14-ум унвони қаҳрамониро ба даст овард, ки дар таърихи мусобиқа натиҷаи рекордӣ маҳсуб мешавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://varzishtv.tj/tj/news/vinisius-unior-marotibai-14-um-real-ro-a-ramoni-lch-gardonid/?sphrase_id=31201|title=Винисиус Ҷуниор маротибаи 14-ум “Реал”-ро қаҳрамони ЛЧ гардонид|lang=tg|last=varzishtv.tj|website=varzishtv.tj|access-date=2022-05-29}}&lt;/ref&gt;.
[[Акс:Ofrenda de la Liga y la Champions-57-L.Millán (52109310843).jpg|thumb|center|250px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;Футболбозони «Реал» як рӯз пас аз пирӯзӣ дар [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2021/2022|Лигаи Қаҳрамонҳо 2021/22]] [[Дубли тиллоӣ (футбол)|дубл]]ро ҷашн гирифтанд&lt;/div&gt;]]

[[10 август|10-уми август]]и [[соли 2022]] «Реал Мадрид» дар бозии [[Суперҷоми УЕФА 2022]] бар дастаи «[[Айнтрахт Франкфурт]]» бо ҳисоби 2:0 ғалаба ба даст овард. Ин пирӯзии арзишманд бошгоҳро соҳиби Суперҷом гардонда, аз рӯи шумораи ҷом ба тимҳои машҳури урупоӣ — «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ва «[[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]» ҳамсаф намуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ftv.tj/news/6614-real-madrid-barandai-superomi-uefa-2022.html|title=&quot;Реал Мадрид&quot; - барандаи Суперҷоми УЕФА-2022!|lang=tg|last=ftv.tj|website=ftv.tj|access-date=2024-08-11}}&lt;/ref&gt;.

[[1 июн|1-уми июн]]и [[соли 2024]] дастаи «Реал Мадрид» бори понздаҳум ғолиби Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА гардид. Дар бозии ниҳоӣ тими «[[Боруссия Дортмунд|Боруссия]]»-и Дортмундро бо ҳисоби 2:0 мағлуб намуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ftv.tj/news/9010-real-i-madrid-olibi-ponzdakaratai-ligai-chempionoi-uefa.html/|title=&quot;Реал&quot;-и Мадрид – ғолиби понздаҳкаратаи Лигаи Чемпионҳои УЕФА|lang=tg|last=ftv.tj|website=ftv.tj|access-date=2024-06-02|accessdate=2025-06-02|archivedate=2024-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240602115020/https://ftv.tj/news/9010-real-i-madrid-olibi-ponzdakaratai-ligai-chempionoi-uefa.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2039970/|title=History: B. Dortmund 0-2 Real Madrid: UEFA Champions League 2023/24 Final|lang=en|last=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2025-01-29}}&lt;/ref&gt;. Илова бар ин, «Реал» бори аввал дар таърихи худ мавсими Лигаи қаҳрамонҳоро бидуни ягон бохт анҷом дод&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.uefa.com/errors/|title=The official website for European football|lang=en|last=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2025-01-29}}&lt;/ref&gt;.

== Намодҳои бошгоҳ ==
=== Ангораҳо ===
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''Таърихи ангораҳои бошгоҳ'''&lt;/div&gt;
&lt;gallery caption=&quot;&quot; 'таърихи=&quot;&quot; ангораҳои=&quot;&quot; бошгоҳ'''=&quot;&quot; widths=&quot;150px&quot; heights=&quot;150px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Real emblem.png|Нахустин ангораи бошгоҳ (1902—1908)
Real emblem 4.png|(1908—1920)
Real emblem 5.png|(1920-1931)
Escudo Real madrid 1931.png|(1931—1941)
&lt;/gallery&gt;

=== Пироҳанҳои даста дар мавсимҳои гуногун ===
==== Хонагӣ ====
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = _old
|pattern_ra =
|pattern_sh = _RM1902
|pattern_so = _rmcf1902h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 111111
|title = 1902
}}
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = _old
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = _rmcf1908h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 0047AB
|title = 1911
}}
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = _old_laced
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = _rmcf1908h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 0047AB
|title = 1914
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1925h
|pattern_b =_rmcf1925h
|pattern_ra =_rmcf1925h
|pattern_sh =
|pattern_so = 
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = 1925
}}
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = _old_laced
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = _rmcf1908h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 0047AB
|title = 1926
}}
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = _old
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = _band_white
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 000000
|title = 1931
}}
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = _old_laced
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = _band_white
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 000000
|title = 1941
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = 
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = _band_white
|leftarm= FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = 0047AB
|title = 1954
}}
|
{{Football kit
|pattern_la =
|pattern_b = 
|pattern_ra =
|pattern_sh =
|pattern_so = 
|leftarm= FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1955
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _RM1981
|pattern_b = _RM1981
|pattern_ra = _RM1981
|pattern_sh = _RM1981
|pattern_so = _RM1981
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1980
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _RM1981
|pattern_b = _rmcf8286
|pattern_ra = _RM1981
|pattern_sh = _RM1981
|pattern_so = _RM1981
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1982
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _RM1981
|pattern_b = _rmcf8586h
|pattern_ra = _RM1981
|pattern_sh = _RM1981
|pattern_so = _RM1981
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1984
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf8689
|pattern_b = _rmcf8689
|pattern_ra = _rmcf8689
|pattern_sh = _rmcf8689
|pattern_so = _RM1981
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1986
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf8689
|pattern_b = _rmcf8990
|pattern_ra = _rmcf8689
|pattern_sh = _rmcf8689
|pattern_so = _RM1981
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1989
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9091h
|pattern_b = _rmcf9091h
|pattern_ra = _rmcf9091h
|pattern_sh = _rmcf9091h
|pattern_so = _rmcf9091h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1990
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9091h
|pattern_b = _rmcf9293h
|pattern_ra = _rmcf9091h
|pattern_sh = _rmcf9293h
|pattern_so = _rmcf9091h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1992
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9394
|pattern_b = _rmcf9394
|pattern_ra = _rmcf9394
|pattern_sh = _rmcf9293h
|pattern_so = _rmcf9394
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1993
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9495h
|pattern_b = _rmcf9495h
|pattern_ra = _rmcf9495h
|pattern_sh = _rmcf9495h
|pattern_so = _rmcf9495h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1994
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9697h
|pattern_b = _rmcf9697h
|pattern_ra = _rmcf9697h
|pattern_sh = _rmcf9697h
|pattern_so = _rmcf9495h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1996
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9798h
|pattern_b = _rmcf9798h
|pattern_ra = _rmcf9798h
|pattern_sh = _rmcf9798h
|pattern_so = _rmcf9495h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1997
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9899h
|pattern_b = _real9899h
|pattern_ra = _rmcf9899h
|pattern_sh = _rmcf9899h
|pattern_so = 
|leftarm = 9900CC
|body = 9900CC
|rightarm = 9900CC
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 1998
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0001h
|pattern_b = _rmcf0001h
|pattern_ra = _rm0001h
|pattern_sh = _rmcf0001h
|pattern_so = _rmcf0304h
|leftarm = 9900CC
|body = 9900CC
|rightarm = 9900CC
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2000
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0102h
|pattern_b = _rmcf0102h
|pattern_ra = _rmcf0102h
|pattern_sh = _rmcf0102h
|pattern_so = _rmcf0304h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2001
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = 
|pattern_b = _rmcf2002
|pattern_ra = 
|pattern_sh = 
|pattern_so = 
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2002
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0304
|pattern_b = _rmcf0304
|pattern_ra = _rmcf0304
|pattern_sh = _rmcf0304h
|pattern_so = _rmcf0304
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2003
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rm0506h
|pattern_b = _rmcf0405H
|pattern_ra = _rm0506h
|pattern_sh = _rmcf0405h
|pattern_so = _rmcf0405h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2004
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rm0506h
|pattern_b = _rm0506h
|pattern_ra = _rm0506h
|pattern_sh = _rmcf0405h
|pattern_so = 
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2005
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid0607h
|pattern_b = _realmadrid0607h
|pattern_ra = _realmadrid0607h
|pattern_sh = _realmadrid0607h
|pattern_so = _realmadrid0607h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2006
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0708h1
|pattern_b  = _rmcf0708h1
|pattern_ra = _rmcf0708h1
|pattern_sh = _rmcf0708h
|leftarm    = FFFFFF
|body       = FFFFFF
|rightarm   = FFFFFF
|shorts     = 0000FF
|socks      = FFFFFF
|title = 2007
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _derbyc0910h
|pattern_b = _rmcf0809h
|pattern_ra = _derbyc0910h
|pattern_sh = _adidasonwhite
|pattern_so = _3_stripes_black
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = 000000
|socks = FFFFFF
|title = 2008
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0910h
|pattern_b = _realmadrid0910home
|pattern_ra = _rmcf0910h
|pattern_sh = _rmcf0910h2
|pattern_so = _realmadrid0910home
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = 000000
|socks = FFFFFF
|title = 2009
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1011h
|pattern_b = _rmcf1011h1
|pattern_ra = _rmcf1011h
|pattern_sh = _realmadrid1011home
|pattern_so = _rmcf1011h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = 000099
|socks = FFFFFF
|title = 2010
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1112h
|pattern_b = _rmcf1112
|pattern_ra = _rmcf1112h
|pattern_sh = _rmcf1112h
|pattern_so = _rmcf1112h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2011
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1213h2
|pattern_b = _rmcf1213h4
|pattern_ra = _rmcf1213h2
|pattern_sh = _rmcf1213h
|pattern_so = _rmcf1213h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2012
}}
|
{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1314h2
|pattern_b = _rmcf1314h
|pattern_ra = _rmcf1314h2
|pattern_sh = _realmadrid1314home
|pattern_so = _rmcf1314h2
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2013
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|alt =
|pattern_la = _realmadrid1415h
|pattern_b = _realmadridcf1415h
|pattern_ra = _realmadrid1415h
|pattern_so = _realmadrid1415h
|pattern_sh = _realmadrid1415h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2014
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _rmcf1516h
|pattern_b = _rmcf1516h
|pattern_ra = _rmcf1516h
|pattern_sh = _rmcf1516h
|pattern_so = _rmcf1516h
|leftarm = _rmcf1516h
|body = _rmcf1516h
|rightarm = _rmcf1516h
|shorts = _rmcf1516h
|socks = _rmcf1516h
|title = 2015/16
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid1617h
|pattern_b = _realmadrid1617h
|pattern_ra = _realmadrid1617h
|pattern_sh = _realmadrid1617h
|pattern_so = _realmadrid1617h
|leftarm =
|body = 
|rightarm =
|shorts = 
|socks = 
|title = 2016/17
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid1718h
|pattern_b = _realmadrid1718h
|pattern_ra = _realmadrid1718h
|pattern_sh = _realmadrid1718h
|pattern_so = _realmadrid1718h
|leftarm =
|body = 
|rightarm =
|shorts = 
|socks = 
|title = 2017/18
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid1920h
|pattern_b = _realmadrid1920h
|pattern_ra = _realmadrid1920h
|pattern_sh = _realmadrid1920h
|pattern_so = _realmadrid1920h
|leftarm = ffffff
|body = ffffff
|rightarm = ffffff
|shorts = ffffff
|socks = ffffff
|title = 2019
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid2021h
|pattern_b = _realmadrid2021h
|pattern_ra = _realmadrid2021h
|pattern_sh = _realmadrid2021h
|pattern_so = _realmadrid2021h
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2020/21
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid2122H
|pattern_b = _realmadrid2122H
|pattern_ra = _realmadrid2122H
|pattern_sh = _realmadrid2122H
|pattern_so = _realmadrid2122H
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|shorts = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2021/22
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid2223H
|pattern_b = _realmadrid2223H
|pattern_ra = _realmadrid2223H
|pattern_sh = _realmadrid2223H
|pattern_so = _realmadrid2223H
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|short = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2022/23
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadridcf2324h
|pattern_b = _realmadridcf2324h
|pattern_ra = _realmadridcf2324h
|pattern_sh = _realmadridcf2324h
|pattern_so = _realmadridcf2324hl
|leftarm = FFFFFF
|body = FFFFFF
|rightarm = FFFFFF
|short = FFFFFF
|socks = FFFFFF
|title = 2023/24
}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid2425h
|pattern_b = _realmadrid2425h
|pattern_ra = _realmadrid2425h
|pattern_sh = _realmadrid2425h
|pattern_so = _realmadrid2425hl
|leftarm = FF9000
|body = FF9000
|rightarm = FF9000
|short = FF9000
|socks = FF9000
|title = 2024/25
}}
|}

==== Меҳмонӣ ====
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _RM1981A
|pattern_b = _ RM1981A
|pattern_ra = _RM1981A
|pattern_sh = _RM1981A
|pattern_so =_RM1981A
|socks = 8673a1
|title = 1980}}
|{{Football kit
|pattern_la = _RM1981A
|pattern_b = _RM1982B
|pattern_ra = _RM1981A
|pattern_sh = _RM1982A
|pattern_so = _RM1981A
|socks = 8673a1
|title = 1982}}
|{{Football kit
|pattern_la = _RM1981A
|pattern_b = _RM1982A
|pattern_ra = _RM1981A
|pattern_sh = _RM1982A
|pattern_so = _RM1981A
|socks = 8673a1
|title = 1984}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf8788a
|pattern_b = _rmcf8788a
|pattern_ra = _rmcf8788a
|pattern_sh = _rmcf8788a
|pattern_so = _rmcf8788a
|socks = 0246d0
|title = 1986}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf8788a
|pattern_b = _rmcf8990a
|pattern_ra = _rmcf8788a
|pattern_sh = _rmcf8990a
|pattern_so = _rmcf8788a
|socks = 0246d0
|title = 1989}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9293a
|pattern_b = _rmcf9293a
|pattern_ra = _rmcf9293a
|pattern_sh = _rmcf9293a
|pattern_so = _rmcf9293a
|socks = 0246d0
|title = 1992/93}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9394a
|pattern_b = _rmcf9394a
|pattern_ra = _rmcf9394a
|pattern_sh = _rmcf9293a
|pattern_so =_rmcf9394a
|socks = 0246d0
|title = 1993/94
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9496A
|pattern_b = _rmcf9496a
|pattern_ra = _rmcf9496A
|pattern_sh = _rmcf9496a
|pattern_so = _rmcf9496a
|socks = 4234B5
|title = 1994/95}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9697a
|pattern_b = _rmcf9697a
|pattern_ra = _rmcf9697a
|pattern_sh = _rmcf9697a
|pattern_so = _rmcf9697a
|socks = 362F78
|title = 1996/97}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9798a
|pattern_b = _rmcf9798a
|pattern_ra = _rmcf9798a
|pattern_sh = _rmcf9798a
|pattern_so = _rmcf9798a
|socks = 4234B5
|title = 1997/98}}
|{{Football kit
|pattern_la = _real9899a
|pattern_b = _rmcf9899a
|pattern_ra = _real9899a
|pattern_sh = _real9899a
|pattern_so = _rmcf9899a
|socks = 0F1F5E
|title = 1998/99}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid9900
|pattern_b = _rmcf9900a
|pattern_ra = _realmadrid9900
|pattern_sh = _rmcf9900a
|pattern_so = _rmcf9900a
|socks = 000000
|title = 1999/2001}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0102a
|pattern_b = _rmcf0102a
|pattern_ra = _rmcf0102a
|pattern_sh = _rmcf0102a
|pattern_so = _3_stripes_white
|socks = 000000
|title = 2001/02}}
|{{Football kit
|pattern_b = _rmcf2002a1
|leftarm = 000000
|body = 000000
|rightarm = 000000
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = 2002/03
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0304a
|pattern_b = _rmcf0304A1
|pattern_ra = _rmcf0304a
|pattern_sh = _rmcf0304a
|pattern_so = _rmcf0304a
|leftarm = 000000
|body = 000000
|rightarm = 000000
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = 2003/04}}
|{{Football kit
|pattern_la = _saturn0708h
|pattern_b = _rmcf0405a
|pattern_ra = _saturn0708h
|pattern_sh = _adidaswhite2002
|pattern_so = _whiteline
|shorts = 0000FF
|socks = 0000FF
|title = 2004/05}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0506a
|pattern_b = _rmcf0506a
|pattern_ra = _rmcf0506a
|pattern_sh = _rmcf0506a
|pattern_so = _rmcf0506a
|socks = 000140
|title = 2005/06}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid0607a
|pattern_b = _realmadrid0607a
|pattern_ra = _realmadrid0607a
|pattern_sh = _realmadrid0607a
|pattern_so = _realmadrid0607a
|socks = 000000
|title = 2006/07}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0708a
|pattern_b = _rmcf0708a
|pattern_ra = _rmcf0708a
|pattern_sh = _rmcf0708a
|pattern_so = _rmcf0708A
|socks = 000080
|title = 2007/08}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0809a
|pattern_b = _rmcf0809a
|pattern_ra = _rmcf0809a
|pattern_sh = _adidaswhite
|pattern_so = _3_stripes_white
|shorts = 0000FF
|socks = 0000FF
|title = 2008/09}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0910a
|pattern_b = _rmcf0910a
|pattern_ra = _rmcf0910a
|pattern_sh = _rmcf0910a
|pattern_so = _rmcf0910a
|socks = 002040
|title = 2009/10
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1011a
|pattern_b = _rmcf1011a
|pattern_ra = _rmcf1011a
|pattern_sh = _rmcf1011a
|pattern_so = _3_stripes_white
|socks = 001020
|title = 2010/11}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1112a
|pattern_b = _rmcf1112a
|pattern_ra = _rmcf1112a
|pattern_sh = _rmcf1112a
|pattern_so = _rmcf1112a
|socks = 000000
|title = 2011/12}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1213a
|pattern_b = _rmcf1213a
|pattern_ra = _rmcf1213a
|pattern_sh = _rmcf1213a
|pattern_so = _rmcf1213a
|socks = 000040
|title = 2012/13}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1314a
|pattern_b = _rmcf1314a
|pattern_ra = _rmcf1314a
|pattern_sh = _rmcf1314a
|pattern_so = _rmcf1314a
|socks = 0159FE
|title = 2013/14}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1415a
|pattern_b = _realmadridcf1415a
|pattern_ra = _rmcf1415a
|pattern_sh = _rmcf1415a
|pattern_so = _realmadrid1415a
|socks = EC1370
|title = 2014/15}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1516a
|pattern_b = _rmcf1516a
|pattern_ra = _rmcf1516a
|pattern_sh = _rmcf1516a
|pattern_so = _rmcf1516a
|leftarm = B7B7B7
|body = B7B7B7
|rightarm = B7B7B7
|shorts = B7B7B7
|socks = B7B7B7
|title = 2015/16}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1617a
|pattern_b = _rmcf1617a
|pattern_ra = _rmcf1617a
|pattern_sh = _rmcf1617a
|pattern_so = _rmcf1617a
|socks = 8449CE
|title = 2016/17
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid1718a
|pattern_b = _realmadrid1718a
|pattern_ra = _realmadrid1718a
|pattern_sh = _realmadrid1718a
|pattern_so = _realmadrid1718a
|socks = 000000
|title = 2017/18}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid1819a
|pattern_b = _realmadrid1819a
|pattern_ra = _realmadrid1819a
|pattern_sh = _realmadrid1819a
|pattern_so = _realmadrid1819a
|socks = 070715
|title = 2018/19}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid1920a
|pattern_b = _realmadrid1920a
|pattern_ra = _realmadrid1920a
|pattern_sh = _realmadrid1920a
|pattern_so = _realmadrid1920a
|socks = 021748
|title = 2019/20}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid2021a
|pattern_b = _realmadrid2021a
|pattern_ra = _realmadrid2021a
|pattern_sh = _realmadrid2021A
|pattern_so = _realmadrid2021A
|socks = FF8789
|title = 2020/21}}
|{{Football kit
|pattern_la =_realmadrid2122A
|pattern_b = _realmadrid2122A
|pattern_ra = _realmadrid2122A
|pattern_sh = _realmadrid2122A
|pattern_so = _realmadrid2122Al
|socks = 28315C
|title = 2021/22}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadridcf2223a
|pattern_b = _realmadridcf2223a
|pattern_ra = _realmadridcf2223a
|pattern_sh = _realmadridcf2223a
|pattern_so = _realmadridcf2223a
|socks = 8C89C0
|title = 2022/23}}
|
{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadridcf2324a
|pattern_b = _realmadridcf2324a
|pattern_ra = _realmadridcf2324a
|pattern_sh = _realmadridcf2324a
|pattern_so = _realmadridcf2324al
|leftarm = 000030
|body = 000030
|rightarm = 000030
|short = 000030
|socks = 000030
|title = 2023/24
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid2425a
|pattern_b = _realmadrid2425a
|pattern_ra = _realmadrid2425a
|pattern_sh = _realmadrid2425a
|pattern_so = _realmadrid2425al
|leftarm = 4b4848
|body = 4b4848
|rightarm = 4b4848
|short = 4b4848
|socks = 4b4848
|title = 2024/25
}}
|}

==== Эҳтиётӣ ====
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _real9899t
|pattern_b = _real9899t
|pattern_ra = _real9899t
|pattern_sh = _real9899t
|pattern_so = _3_stripes_white
|socks = 0F1F5E
|title = 1998/99}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf9900t
|pattern_b = _rmcf9900t
|pattern_ra = _rmcf9900t
|pattern_sh = _rmcf9900t
|pattern_so = _rmcf9900t
|socks = 000080
|title = 1999/2001}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid0102t
|pattern_b = _realmadrid0102t
|pattern_ra = _realmadrid0102t
|pattern_sh = _realmadrid0102t
|pattern_so = _3_stripes_white
|socks = 000000
|title = 2001/02}}
|{{Football kit
|pattern_b = _rmcf2002t
|leftarm = 400080
|body = 400080
|rightarm = 400080
|shorts = 400080
|socks = 400080
|title = 2002/03}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid0304t
|pattern_b = _realmadrid0304t
|pattern_ra = _realmadrid0304t
|pattern_sh = _adidasonblack
|pattern_so = _realmadrid0304t
|socks = 000000
|title = 2003/04}}
|{{Football kit
|pattern_la = _brugge0304h
|pattern_b = _rmcf0405t
|pattern_ra = _brugge0304h
|pattern_sh = _adidaswhite2002
|pattern_so = _whiteline
|leftarm = 000000
|body = 000000
|rightarm = 000000
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = 2004/05}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0506t
|pattern_b = _rmcf0506t
|pattern_ra = _rmcf0506t
|pattern_sh = _rmcf0506t
|pattern_so = _rmcf0506t
|socks = 000000
|title = 2005/06
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid0607t
|pattern_b = _realmadrid0607t
|pattern_ra = _realmadrid0607t
|pattern_sh = _realmadrid0607t
|pattern_so = _realmadrid0607t
|socks = 400080
|title = 2006/07}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0708t
|pattern_b = _rmcf0708t
|pattern_ra = _rmcf0708t
|pattern_sh = _adidaswhite
|shorts = 404040
|socks = 404040
|title = 2007/08}}
|{{Football kit
|pattern_la = _derbyc0910a
|pattern_b = _rmcf0809t
|pattern_r = _derbyc0910a
|pattern_sh = _rmcf1415t
|pattern_so = _rmcf1415t
|leftarm = 000000
|body = 000000
|rightarm = 000000
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = 2008/09}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf0910t
|pattern_b = _rmcf0910t
|pattern_ra = _rmcf0910t
|pattern_sh = _rmcf0910t
|pattern_so = _galaxy11t
|socks = 000000
|title = 2009/10}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1011t
|pattern_b = _rmcf1011t
|pattern_ra = _rmcf1011t
|pattern_sh = _adidaswhite
|pattern_so = _3_stripes_white
|shorts = 4B088A
|socks = 4B088A
|title = 2010/11}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1112t
|pattern_b = _rmcf1112t
|pattern_ra = _rmcf1112t
|pattern_sh = _adidaswhite
|pattern_so = _mexico86h
|shorts = FF0000
|socks = FF0000
|title = 2011/12}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1213t
|pattern_b = _rmcf1213t
|pattern_ra = _rmcf1213t
|pattern_sh = _rmcf1213t
|pattern_so = _rmcf1213t
|socks = 006030
|title = 2012/13
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1314t2
|pattern_b = _rmcf1314t2
|pattern_ra = _rmcf1314t2
|pattern_sh = _rmcf1314t2
|pattern_so = _3_stripes_black
|socks = FF5500
|title = 2013/14}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1415t
|pattern_b = _realmadridcf1415t
|pattern_ra = _rmcf1415t
|pattern_sh = _rmcf1415t
|pattern_so = _rmcf1415t
|socks = 000000
|title = 2014/15}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1516t
|pattern_b = _rmcf1516t
|pattern_ra = _rmcf1516t
|pattern_sh = _rmcf1516t
|pattern_so = _rmcf1516t
|leftarm = 000033
|body = 000033
|rightarm = 000033
|shorts = 000033
|socks = 000033
|title = 2015/16}}
|{{Football kit
|pattern_la = _rmcf1617t
|pattern_b = _rmcf1617t
|pattern_ra = _rmcf1617t
|pattern_sh = _rmcf1617t
|pattern_so = _rmcf1617t
|socks = 000000
|title = 2016/17}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid1718t
|pattern_b = _realmadrid1718t
|pattern_ra = _realmadrid1718t
|pattern_sh = _realmadrid1718t
|pattern_so = _realmadrid1718t
|socks = 22A6BF
|title = 2017/18}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid1819t
|pattern_b = _realmadrid1819t
|pattern_ra = _realmadrid1819t
|pattern_sh = _realmadrid1819t
|pattern_so = _realmadrid1819t
|socks = FF2828
|title = 2018/19}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadrid1920t
|pattern_b = _realmadrid1920t
|pattern_ra = _realmadrid1920t
|pattern_sh = _rmcf201920t
|pattern_so = _rmcf201920t
|shorts = 00CC99
|socks = 00CC99
|title = 2019/20
}}
|}
{| width=50% style=&quot;font-size:85%&quot;
|align=center bg color=#ffffff|
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadridcf2021t
|pattern_b = _realmadridcf2021t
|pattern_ra = _realmadridcf2021t
|pattern_sh = _realmadridcf2021t
|pattern_so = _realmadridcf2021t
|shorts = 0F0F0F
|socks = 0F0F0F
|title = 2020/21}}
|{{Football kit
|pattern_b = _realmadrid2122t
|pattern_sh = _realmadrid2122t
|pattern_so = _3_stripes_white
|leftarm = 2BB6BB
|rightarm = 2BB6BB
|socks = 2BB6BB
|title = 2021/22}}
|{{Football kit
|pattern_la = _realmadridcf2223t
|pattern_b = _realmadridcf2223t
|pattern_ra = _realmadridcf2223t
|pattern_sh = _realmadridcf2223t
|pattern_so = _realmadridcf2223t
|socks = 000000
|title = 2022/23}}
|{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadridcf2324t
|pattern_b = _realmadridcf2324t
|pattern_ra = _realmadridcf2324t
|pattern_sh = _realmadridcf2324t
|pattern_so = _realmadridcf2324tl
|socks = 000000
|title = 2023/24}}
|{{Football kit
|align = right
|pattern_la = _realmadrid2425t
|pattern_b = _realmadrid2425t
|pattern_ra = _realmadrid2425t
|pattern_sh = _realmadrid2425t
|pattern_so = _realmadrid2425tl
|leftarm = 000000
|body = 000000
|rightarm = 000000
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = 2024/25
}}
|}

=== Брендҳо ва сарпарастҳо ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;margin-left:1em&quot;
|-
!Давра
!Истеҳсолкунандаи либос
!Сарпарасти пироҳан
|-
|1980—1982
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Парчами Олмон}} [[Adidas]]
|&lt;small&gt;''-''&lt;/small&gt;
|-
|1982—1985
|{{Парчами Италия (1946—2003)}} [[Zanussi]]
|-
|1985—1989
| rowspan=&quot;4&quot; |{{Парчами Дания}} [[Hummel International|Hummel]]
|{{Парчами Италия (1946—2003)}} [[Parmalat]]
|-
|1989—1991
|{{Парчами Испания}} Reny Picot
|-
|1991—1992
|{{Парчами Испания}} Otaysa
|-
|1992—1994
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Парчами Олмон}} [[Teka]]
|-
|1994—1998
|{{Парчами Испания}} [[Kelme]]
|-
|1998—2001
| rowspan=&quot;8&quot; |{{Парчами Олмон}} [[Adidas]]
|-
|2001—2002
|{{Парчами Испания}} Realmadrid.com
|-
|2002—2005
|{{Парчами Олмон}} [[Siemens mobile]]
|-
|2005—2006
|{{Парчами Олмон}} [[Siemens]]
|-
|2006—2007
|{{Парчами Олмон}} [[BenQ-Siemens]]
|-
|2007—2013
|{{Парчами Австрия}} [[Bwin]]
|-
|2013—{{Т. ҳ.}}
|{{Парчами Имороти Муттаҳидаи Арабӣ}} [[Fly Emirates]]
|}

== Рӯйхати мавсимҳо ==
{|
|valign=&quot;top&quot; width=0%|
{|  class=&quot;wide collapsible collapsed&quot;  style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:#f0f6fa;&quot;
!'''Мавсим'''
!'''Дивизион'''
!'''Мақом'''
!'''[[Ҷоми футболи Испониё|Ҷом]]'''
!'''Мусобиқаҳои байналмилалӣ'''
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё (1929)|1929]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1928/1929|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1929/1930|1929/30]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|5-ум
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1929/1930|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1930/1931|1930/31]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|6-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1930/1931|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1931/1932|1931/32]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1931/1932|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1932/1933|1932/33]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1932/1933|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1933/1934|1933/34]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1933/1934|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1934/1935|1934/35]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1934/1935|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1935/1936|1935/36]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1935/1936|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1939/1940|1939/40]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1939/1940|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1940/1941|1940/41]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|6-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1940/1941|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1941/1942|1941/42]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1941/1942|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1942/1943|1942/43]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|10-ум
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1942/1943|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1943/1944|1943/44]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|7-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1943/1944|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1944/1945|1944/45]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1944/1945|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1945/1946|1945/46]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1945/1946|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1946/1947|1946/47]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|7-ум
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1946/1947|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1947/1948|1947/48]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|11-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1947/1948|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1948/1949|1948/49]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1948/1949|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1949/1950|1949/50]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1949/1950|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1950/1951|1950/51]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|9-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1950/1951|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1951/1952|1951/52]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1951/1952|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1952/1953|1952/53]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1952/1953|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1953/1954|1953/54]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1953/1954|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1954/1955|1954/55]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1954/1955|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1955/1956|1955/56]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1955/1956|1/2]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1955/1956|ҶҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1956/1957|1956/57]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1956/1957|1/4]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1956/1957|ҶҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1957/1958|1957/58]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1957/1958|Финалист]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1957/1958|ҶҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1958/1959|1958/59]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1958/1959|1/2]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1958/1959|ҶҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1959/1960|1959/60]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1959/1960|Финалист]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1959/1960|ҶҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1960/1961|1960/61]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1960/1961|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1960/1961|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1961/1962|1961/62]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1961/1962|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1961/1962|ҶҚ Финалист]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1962/1963|1962/63]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1962/1963|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1962/1963|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1963/1964|1963/64]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1963/1964|1/4]]
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1963/1964|ҶҚ Финалист]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1964/1965|1964/65]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1964/1965|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1964/1965|ҶҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1965/1966|1965/66]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1965/1966|1/4]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1965/1966|ҶҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1966/1967|1966/67]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1966/1967|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1966/1967|ҶҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1967/1968|1967/68]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1967/1968|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1967/1968|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1968/1969|1968/69]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1968/1969|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1968/1969|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1969/1970|1969/70]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|5-ум
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1969/1970|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1969/1970|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1970/1971|1970/71]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1970/1971|1/16]]
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА 1970/1971|ҶҶУ Финалист]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1971/1972|1971/72]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1971/1972|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1971/1972|ҶУ 1/16]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1972/1973|1972/73]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1972/1973|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1972/1973|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1973/1974|1973/74]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|8-ум
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1973/1974|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1973/1974|ҶУ 1/32]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1974/1975|1974/75]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1974/1975|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА 1974/1975|ҶҶУ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1975/1976|1975/76]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1975/1976|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1975/1976|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1976/1977|1976/77]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|9-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1976/1977|1/16]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1976/1977|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1977/1978|1977/78]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1977/1978|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1978/1979|1978/79]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1978/1979|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1978/1979|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1979/1980|1979/80]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1979/1980|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1979/1980|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1980/1981|1980/81]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1980/1981|1/4]]
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1980/1981|ҶҚ Финалист]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1981/1982|1981/82]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1981/1982|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1981/1982|ҶУ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1982/1983|1982/83]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1982/1983|Финалист]]
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА 1982/1983|ҶҶУ Финалист]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1983/1984|1983/84]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1983/1984|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1983/1984|ҶУ 1/32]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1984/1985|1984/85]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|5-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1984/1985|1/8]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1984/1985|ҶУ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1985/1986|1985/86]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1985/1986|1/2]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1985/1986|ҶУ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1986/1987|1986/87]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Кубок Испании по футболу 1986/1987|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1986/1987|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1987/1988|1987/88]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1987/1988|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1987/1988|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1988/1989|1988/89]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1988/1989|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1988/1989|ҶҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1989/1990|1989/90]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1989/1990|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1989/1990|ҶҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1990/1991|1990/91]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1990/1991|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми Қаҳрамонҳои Урупо 1990/1991|ҶҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1991/1992|1991/92]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1991/1992|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1991/1992|ҶУ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1992/1993|1992/93]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1992/1993|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1992/1993|ҶУ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1993/1994|1993/94]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1993/1994|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА 1993/1994|ҶҶУ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1994/1995|1994/95]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1994/1995|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми УЕФА 1994/1995|ҶУ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1995/1996|1995/96]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|6-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1995/1996|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 1995/1996|ЛҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1996/1997|1996/97]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1996/1997|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1997/1998|1997/98]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1997/1998|1/8]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}} [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 1997/1998|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1998/1999|1998/99]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1998/1999|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 1998/1999|ЛҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 1999/2000|1999/00]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|5-ум
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 1999/2000|1/4]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}} [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 1999/2000|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2000/2001|2000/01]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2000/2001|1/32]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2000/2001|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2001/2002|2001/02]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2001/2002|Финалист]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2001/2002|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2002/2003|2002/03]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2002/2003|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2002/2003|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2003/2004|2003/04]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|4-ум
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2003/2004|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2003/2004|ЛҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2004/2005|2004/05]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2004/2005|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2004/2005|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2005/2006|2005/06]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2005/2006|1/2]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2005/2006|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2006/2007|2006/07]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2006/2007|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2006/2007|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2007/2008|2007/08]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2007/2008|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2007/2008|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2008/2009|2008/09]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2008/2009|1/16]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2008/2009|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2009/2010|2009/10]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2009/2010|1/16]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2009/2010|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2010/2011|2010/11]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2010/2011|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2010/2011|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2011/2012|2011/12]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2011/2012|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2011/2012|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2012/2013|2012/13]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2012/2013|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2012/2013|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2013/2014|2013/14]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2013/2014|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2013/2014|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2014/2015|2014/15]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2014/2015|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2014/2015|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2015/2016|2015/16]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2015/2016|ҳазф баъди 1/16]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2015/2016|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2016/2017|2016/17]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2016/2017|1/4]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2016/2017|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2017/2018|2017/18]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2017/2018|1/4]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2017/2018|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2018/2019|2018/19]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|3-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2018/2019|1/2]]
! style=&quot;background:#efefef;&quot; |[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2018/2019|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2019/2020|2019/20]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2019/2020|1/4]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2019/2020|ЛҚ 1/8]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2020/2021|2020/21]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2020/2021|1/16]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2020/2021|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2021/2022|2021/22]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2021/2022|1/4]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2021/2022|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2022/2023|2022/23]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2022/2023|Ғолиб]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2022/2023|ЛҚ 1/2]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2023/2024|2023/24]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|Қаҳрамон
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2023/2024|1/8]]
!style=&quot;background:#FFFF00;&quot;|{{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2023/2024|ЛҚ Ғолиб]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2024/2025|2024/25]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#808080;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2024/2025|Финалист]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2024/2025|ЛҚ 1/4]]
|-
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Чемпионати футболи Испониё 2025/2026|2025/26]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ла Лига|1ª]]
|style=&quot;background:#efefef;&quot;|2-юм
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Ҷоми футболи Испониё 2025/2026|1/8]]
!style=&quot;background:#efefef;&quot;|[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2025/2026|ЛҚ 1/4]]
|}
|}

== Варзишгоҳ ==

Дар тӯли таърихи худ, бошгоҳи «Реал Мадрид» дар чандин варзишгоҳ бозӣ кардааст:

'''Кампо де О’Доннелл''' (1912–1923) — аввалин майдони расмии мадридиҳо, ки дар наздикии хиёбони О’Доннелл ҷойгир буд ва асосан барои бозиҳои дӯстона ва маҳаллӣ истифода мешуд.

'''Кампо де Сюдад Линеал''' (1923–1924) — яке аз варзишгоҳҳои кӯтоҳмуддати даста, ки дар маҳаллаи Сюдад Линеали Мадрид ҷойгир буд ва то оғози сохтмони варзишгоҳи Чамартин истифода мешуд.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Campo de Ciudad Lineal |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Campo_de_Ciudad_Lineal |access-date=2025-06-03}}&lt;/ref&gt;

'''Варзишгоҳи Чамартин''' (1924–1946) — нахустин варзишгоҳи замонавии бошгоҳ, ки [[17 май|17-уми май]]и [[соли 1924]] бо ғунҷоиши 22 500 тамошобин ифтитоҳ гардид. Он ҳамчун майдони хонагӣ барои соҳиб шудани ҷоизаҳои аввалини даста хизмат кард.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Old Chamartín Stadium |url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/chamartin |website=RealMadrid.com |access-date=2025-06-03}}&lt;/ref&gt;
[[Акс:Boca - Real Madrid 1925.jpg|thumb|left|240px|Акси қадимӣ аз варзишгоҳи Чамартин]]

'''Чамартини нав''' (1947–1955) — бинобар зарурати доштани варзишгоҳи бузургтар, сохтмони варзишгоҳи нав оғоз ёфт, ки бо номи «Чамартини нав» шинохта мешуд. Он [[14 декабр|14-уми декабри]] [[соли 1947]] ба истифода дода шуд ва дар бозии ифтитоҳӣ «Реал Мадрид» тими портуғолии «[[Белененсеш (бошгоҳи футбол)|Белененсеш]]»-ро бо ҳисоби 3:1 шикаст дод. Ғунҷоиши аввалияи он 75 145 ҷой буд.

'''[[Сантияго Бернабеу (варзишгоҳ)|Сантияго Бернабеу]]''' (аз соли 1955 {{Т. ҳ.}}) — соли 1955, варзишгоҳ ба номи президенти бошгоҳ [[Сантияго Бернабеу]] гузошта шуд. Дар тӯли даҳсолаҳо чандин навсозӣ аз сар гузаронд ва соли 2024 бо хароҷоти тақрибан 1,76 миллиард евро бозсозӣ шуд. Ғунҷоиши кунунии он 81 044 ҷой буда, дорои сақфи пӯшидашаванда, экрани 360-дараҷа ва низоми майдони ҳаракатдиҳанда мебошад.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Santiago Bernabeu renovation |url=https://www.padmagazine.co.uk/property-renovation-refurbishment/the-santiago-bernabeu-renovation-the-future-of-footballs-most-iconic-stadium/27423/ |website=PAD Magazine |access-date=2025-06-03}}&lt;/ref&gt;

'''[[Алфредо Ди Стефано (варзишгоҳ)|Алфредо Ди Стефано]]''' (2020–2023) — дар давраи навсозии «Сантияго Бернабеу» ва маҳдудиятҳои вобаста ба ҳамагирии COVID-19, даста бозии расмии худро дар варзишгоҳи хурдтар — «Алфредо Ди Стефано» баргузор кард, ки дар маҷмааи омӯзишӣ-тамринии «Валдебебас» ҷойгир аст.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Estadio Alfredo Di Stéfano |url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/club-facilities/alfredo-di-stefano-stadium |website=RealMadrid.com |access-date=2025-06-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акс:Panoramic santiago bernabeu.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt; Даруни варзишгоҳи «[[Сантияго Бернабеу (варзишгоҳ)|Сантияго Бернабеу]]»&lt;/div&gt;]] [[Акс:Estadio Santiago Bernabeu - vista exterior.jpg|thumb|left|260px|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt; Намуди зоҳирӣ то бозсозӣ&lt;/div&gt;]]

'''[[Сантияго Бернабеу (варзишгоҳ)|Сантияго Бернабеу]]'''

'''Ғунҷоиш''' — 81 044 тамошобин

'''Андозаи майдон''' — 107×72 метр

'''Нишонӣ''' — Concha Espina 1, 28036 [[Мадрид]]

== Омори иштирок дар мусобиқаҳо ==
''Тибқи 3-юми июни соли 2025''

=== Чемпионати Испониё ===
«Реал»-и Мадрид (дар баробари «[[Барселона (бошгоҳи футбол)|Барселона]]» ва «[[Атлетик Билбао (бошгоҳи футбол)|Атлетик Билбао]]») дар тамоми [[Чемпионати футболи Испониё|чемпионатҳои кишвар]] иштирок кардааст. Мақоми аввал - 36 маротиба, дуюм - 26 маротиба, сеюм - 10 маротиба, яъне дар маҷмӯъ бошгоҳ зиёда аз 70 мавсим ба қатори ҷоизадорон роҳ ёфтааст. Инчунин 8 маротиба як қадам дур аз сегона, 3 бор — панҷум, 4 маротиба — шашум, 2 бор — ҳафтум, 1 бор — ҳаштум, 2 маротиба — нӯҳум, 1 бор — даҳум ва 1 бор — ёздаҳумро ([[соли 1948]]) ишғол кардааст.

=== Мусобиқаҳои байналмилалӣ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Мусобиқа!!Бозӣ!!Ғалаба!!Мусовӣ!!Бохт!!ГЗ!!ГС!!+/-!!Ғ%
|-
|align=left|[[Лигаи Қаҳрамонҳо|Ҷоми Қаҳрамонони Урупо/Лигаи қаҳрамонҳо]]
{{WDL|503|302|85|116|for=1104|against=558|diff=yes}}
|-
|align=left|[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]
{{WDL|31|16|9|6|for=57||against=24|diff=yes}}
|-
|align=left|[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА/Лигаи Урупо]]
{{WDL|64|33|10|21|for=111|against=75|diff=yes}}
|-
|align=left|[[Суперҷоми УЕФА]]
{{WDL|9|6|0|3|for=15|against=10|diff=yes}}
|-
|align=left|[[Ҷоми футболи байниқораӣ|Ҷоми байниқораӣ]]
{{WDL|7|3|1|3|for=10|against=8|diff=yes}}
|-
|align=left|[[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]]
{{WDL|20|16|3|1|for=51|against=23|diff=yes}}
|-
!Ҳамагӣ
{{WDLtot|634|376|108|150|for=1348|against=698|diff=yes}}
|}

== Сарвонҳои «Реал»-и Мадрид ==
[[Акс:Raúl González in Real Madrid 2009.jpg|thumb|left|250px| &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;Устураи «Реал Мадрид» – [[Раул Гонсалес|Раул]]&lt;/div&gt;]]

{|align=&quot;centre&quot; bgcolor=&quot;#1F3B66&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- align=center bgcolor=#1F3B66 style=&quot;color:white;&quot;
!width=&quot;250&quot;|Бозикун
!width=&quot;220&quot;|Фаъолият
!width=&quot;220&quot;|Сарвонӣ
!width=&quot;150&quot;|Шумора
!width=&quot;250&quot;|Миқдори бозӣ
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1785—1931)}} [[Феликс Кесада]]
|1922 — 1936
|1928 — 1936
|
|87 (2)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1931—1939)}} [[Хасинто Кинкосес]]
|1931 — 1942
|1936 — 1942
|
|167 (0)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Мексика (1934—1968)}} [[Хосе Рамон Сауто]]
|1933 — 1944
|1942 — 1944
|
|143 (0)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1939—1945)}} [[Хуан Ипиня]]
|1939 — 1949
|1944 — 1949
|
|302 (6)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Мигел Мунёс]]
|1948 — 1958
|1949 — 1958
|
|275 (24)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Хуан Алонсо]]
|1949 — 1961
|1958 — 1960
|
|296 (-337)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Хосе Мария Заррага]]
|1951 — 1962
|1960 — 1962
|
|217 (5)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Франсиско Хенто]]
|1953 — 1971
|1962 — 1971
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;11&lt;/div&gt;
|761 (253)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Игнасио Соко]]
|1962 — 1974
|1971 — 1974
|
|318 (8)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Амансио Амаро]]
|1962 — 1976
|1974 — 1976
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/div&gt;
|471 (154)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1945—1977)}} [[Пирри]]
|1964 — 1979
|1976 — 1979
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/div&gt;
|595 (210)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1977—1981)}} [[Мигел Анхел]]
|1967 — 1986
|1979 — 1986
|
|319 (-262)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания (1977—1981)}} [[Карлос Сантийяна]]
|1971 — 1988
|1986 — 1988
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/div&gt;
|774 (349)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Хосе Антонио Камачо]]
|1973 — 1989
|1988 — 1989
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;3&lt;/div&gt;
|577 (11)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Чендо]]
|1979 — 1998
|1989 — 1998
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;2&lt;/div&gt;
|497 (3)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Мануэл Санчис]]
|1983 — 2001
|1988 — 2001
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;5&lt;/div&gt;
|710 (49)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Фернандо Йерро]]
|1989 — 2003
|2001 — 2003
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/div&gt;
|601 (126)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Раул Гонсалес]]
|1994 — 2010
|2003 — 2010
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;7&lt;/div&gt;
|854 (361)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Икер Касиляс]]
|1999 — 2015
|2010 — 2015
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;1&lt;/div&gt;
|725 (-771)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Серхио Рамос]]
|2005 — 2021
|2015 — 2021
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;4&lt;/div&gt;
|671 (101)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Бразилия}} [[Марсело]]
|2007 — 2022
|2021 — 2022
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;12&lt;/div&gt;
|546 (38)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Фаронса}} [[Карим Бензема]]
|2009 — 2023
|2022 — 2023
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;9&lt;/div&gt;
|648 (354)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Начо Фернандес]]
|2010 — 2024
|2023 — 2024
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;6&lt;/div&gt;
|364 (16)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Хорватия}} [[Лука Модрич]]
|2013 — 2025
|2024 — 2025
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;10&lt;/div&gt;
|597 (43)
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|{{Парчами Испания}} [[Дани Карвахал]]
|2013 — {{Т. ҳ.}}
|2025 — {{Т. ҳ.}}
|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;2&lt;/div&gt;
|416 (13)
|}

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* [[Акс:Liga.png|15px]] '''[[Чемпионати футболи Испониё|Чемпионати Испониё]]:'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (36, рекорд):''' 1931/32; 1932/33; 1953/54; 1954/55; 1956/57; 1957/58; 1960/61; 1961/62; 1962/63; 1963/64; 1964/65; 1966/67; 1967/68; 1968/69; 1971/72; 1974/75; 1975/76; 1977/78; 1978/79; 1979/80; 1985/86; 1986/87; 1987/88; 1988/89; 1989/90; 1994/95; 1996/97; 2000/01; 2002/03; 2006/07; 2007/08; 2011/12; 2016/17; 2019/20; 2021/22; 2023/24
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (26):''' 1929; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1941/42; 1944/45; 1958/59; 1959/60; 1965/66; 1980/81; 1982/83; 1983/84; 1991/92; 1992/93; 1998/99; 2004/05; 2005/06; 2008/09; 2009/10; 2010/11; 2012/13; 2014/15; 2015/16; 2020/21; 2022/23; 2024/25
** [[Акс:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Мақоми сеюм (10):''' 1948/49; 1951/52; 1952/53; 1955/56; 1981/82; 1990/91; 2001/02; 2013/14; 2017/18; 2018/19
* [[Акс:RFEF - Copa del Rey.svg|15px]] '''[[Ҷоми футболи Испониё|Ҷоми Испониё]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (20):''' 1905; 1906; 1907; 1908; 1917; 1934; 1936; 1946; 1947; 1961/62; 1969/70; 1973/74; 1974/75; 1979/80; 1981/82; 1988/89; 1992/93; 2010/11; 2013/14; 2022/23
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (21):''' 1903; 1916; 1918; 1924; 1929; 1930; 1933; 1940; 1943; 1958; 1959/60; 1960/61; 1967/1968; 1978/79; 1982/83; 1989/90; 1991/92; 2001/02; 2003/04; 2012/13; 2024/25
* [[Акс:RFEF - Supercopa de España.svg|15px]] '''[[Суперҷоми футболи Испониё|Суперҷоми Испониё]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (13):''' 1988; 1989; 1990; 1993; 1997; 2001; 2003; 2008; 2012; 2017; 2019/20; 2021/22; 2023/24
* [[Акс:Copa Eva Duarte.png|15px]] '''[[Ҷоми Эва Дуарте]]:'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1947
* [[Акс:Copa de Liga de España2.svg|15px]] '''[[Ҷоми Ла Лига]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1984/85
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1982/83
* '''[[Ҷоизаи Манкомунадо]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (23, рекорд)''': 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1909/10, 1912/13, 1915/16, 1916/17, 1917/18, 1919/20, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1925/26, 1926/27, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1931/32, 1932/33, 1933/34, 1934/35, 1935/36

=== Байналмилалӣ ===
* {{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|20px}} '''[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (15, рекорд):''' 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 1998|1998]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2000|2000]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2002|2002]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2014|2014]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2016|2016]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2017|2017]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2018|2018]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2022|2022]], [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2024|2024]]
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' 1962, 1964, 1981
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1985, 1986
* [[Акс:Cup Winners Cup Trophy.png|15px]] '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (2):''' 1971, 1983
* [[Акс:UEFA - Super Cup.png|15px]] '''[[Суперҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (6):''' [[Суперҷоми УЕФА 2002|2002]], [[Суперҷоми УЕФА 2014|2014]], [[Суперҷоми УЕФА 2016|2016]], [[Суперҷоми УЕФА 2017|2017]], [[Суперҷоми УЕФА 2022|2022]], [[Суперҷоми УЕФА 2024|2024]]
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' [[Суперҷоми УЕФА 1998|1998]], [[Суперҷоми УЕФА 2000|2000]], [[Суперҷоми УЕФА 2018|2018]]
* [[Акс:Trofeo Copa Intercontinental 1960-2004.png|10px]] '''[[Ҷоми байниқораӣ]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4, рекорд):''' 1960, 1998, 2002, 2024
* '''[[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (5, рекорд):''' [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо 2014|2014]], [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо 2016|2016]], [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо 2017|2017]], [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо 2018|2018]], [[Ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо 2022|2022]]
* '''[[Ҷоми ҷаҳонии хурд]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2, рекорд):''' 1952, 1956
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1963
* '''[[Ҷоми Лотин]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1955, 1957
* '''[[Ҷоми иберо-америкоӣ]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1994
* '''Ҷоми иберӣ'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2000
* '''[[Ҷоми Франс Беккенбауэр]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2010
* '''[[Ҷоми Сантияго Бернабеу]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (28, рекорд):''' 1981, 1983, 1984, 1985, 1987, 1989, 1991, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (9):''' 1980, 1986, 1988, 1990, 1992, 1993, 2001, 2002, 2004

== Рекордҳо ==

=== Рекордҳои бошгоҳ ===
''Тибқи санаи 7-уми июли соли 2025.''
* 15 ғалаба дар Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА
* 3 ғалабаи пайиҳам дар Лигаи қаҳрамонҳо
* 302 ғалаба дар бозиҳои Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА
* 43 бозии хонагӣ пайиҳам «Реал» дар Лигаи қаҳрамонҳои УЕФА гол задааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-3546265-real-ustanovil-rekord-zabiv-v-43-m-domashnem-evrokubkovom-matche-podrjad.html|title=«Реал» установил рекорд, забив в 43-м домашнем еврокубковом матче подряд|description=Прежний рекорд принадлежал «Тоттенхэм Хотспур», который с 1961 по 1984 год забивал в 42 еврокубковых матчах подряд|date=2018-09-20|publisher=Чемпионат.com|access-date=2018-10-12|archive-date=2018-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013014611/https://www.championat.com/football/news-3546265-real-ustanovil-rekord-zabiv-v-43-m-domashnem-evrokubkovom-matche-podrjad.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
* 36 ҷоми қаҳрамонии Испониё
* 121 гол дар як мавсими чемпионати Испониё
* 73 бозӣ пайиҳам «Реал» ҳадди ақалл як гол задааст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/news-2906836-rezultativnaja-serija-reala-prervalas-na-74-m-matche.html|title=Результативная серия «Реала» прервалась на 74-м матче|description=Мадридцы повторили мировой рекорд, установленный бразильским «Сантосом» в начале 60-х, но не сумели превзойти это достижение|date=2017-09-21|publisher=Чемпионат.com|access-date=2018-05-28|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529130152/https://www.championat.com/football/news-2906836-rezultativnaja-serija-reala-prervalas-na-74-m-matche.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;

=== Рекорди бозикунҳо ===
''Тибқи санаи 7-уми июли соли 2025.''
* [[Криштиану Роналду]] — 17 гол дар як мавсими [[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]
* Криштиану Роналду — 11 гол дар як мавсими марҳилаи гурӯҳии Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА
* Криштиану Роналду — 19 гол дар як соли тақвимии Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА

==== Бар асоси теъдоди бозиҳо ====
* ''Ин феҳристи бозикунонест, ки дар таърихи бошгоҳ аз ҳама бештар бозӣ кардаанд.''
* ''Тибқи санаи 7-уми июли соли 2025.''
{|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#1F3B66&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- align=center bgcolor=#1F3B66 style=&quot;color:white;&quot;
!width=40|№
!width=200|Ном
!width=100|Замон
!width=65|Ла Лига
!width=60|Ҷоми Шоҳ
!width=60|Ҷомҳои урупоӣ
!width=60|Дигарон
!width=80|Бозиҳо
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|1||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Раул|Гонсалес}}||1994—2010||550||37||132||22||'''741'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|2||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Икер|Касиляс}}||1999—2015||510||40||152||23||'''725'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|3||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Мануэл|Санчис}}||1983—2001||523||67||100||20||'''710'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|4||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Серхио|Рамос}}||2005—2021||469||48||129||25||'''671'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|5||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Фаронса|20px}} {{sortname|Карим|Бензема}}||2009-2023||439||44||133||27||'''648'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|6||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Карлос|Сантийяна}}||1971—1988||461||84||87||13||'''645'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|rowspan=2|7||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Фернандо|Йерро}}||1989—2003 ||439||49||103||16||'''607'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Франсиско|Хенто}}|| 1953—1971||428||74||94||6||'''602'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|9||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Хорватия|20px}} {{sortname|Лука|Модрич}}||2012—2025||394||34||134||35||'''597'''
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|10||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Хосе Антонио|Камачо}}||1973—1989||414||61||90||12||'''577'''
|-
{{col-end}}

==== Бар асоси теъдоди голҳо ====
* ''Ин феҳристи бозикунонест, ки дар таърихи бошгоҳ аз ҳама бештар гол задаанд.''
* ''Тибқи санаи 7-уми июли соли 2025.''

{|align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#1F3B66&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- align=center bgcolor=#1F3B66 style=&quot;color:white;&quot;
!width=40|№
!width=220|Ном
!width=100|Замон
!width=80|Голҳо
!width=80|Бозиҳо
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|1||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Португалия|20px}} {{sortname|Криштиану|Роналду}}||2009—2018 ||'''450'''||438
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|2||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Фаронса|20px}} {{sortname|Карим|Бензема}}||2009—2023||'''354'''||648
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|3||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Раул|Гонсалес}}||1994—2010||'''323'''||741
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|4||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Аргентина|20px}}{{Парчами Колумбия|20px}}{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Алфредо|Ди Стефано}}||1953—1964||'''308'''||396
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|5||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Карлос|Сантийяна}}||1971—1988||'''290'''||645
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|6||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Венгрия|20px}}{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Ферентс|Пушкаш}}||1958—1966||'''242'''||262
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|7||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Мексика|20px}} {{sortname|Уго|Санчес}}|| 1985—1992||'''208'''||282
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|8||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Франсиско|Хенто}}||1953—1971||'''182'''||601
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|9||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания (1945—1977)|20px}} {{sortname|Пирри|}}||1964—1979||'''172'''||561
|-
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|10||align=&quot;left&quot;|{{Парчами Испания|20px}} {{sortname|Эмилио|Бутрагенйо}}||1983—1995||'''171'''||463
{{col-end}}

== Ҳайати ҳозира ==
* ''Тибқи санаи 3-юми феврали соли 2026''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:90%&quot;
|-
!style=&quot;background: #AAD0FF; color:white&quot; align=center width=30 | №
!style=&quot;background: #AAD0FF; color:white&quot; align=center width=200 | Бозигар
!style=&quot;background: #AAD0FF; color:white&quot; align=center width=50 | Кишвар
!style=&quot;background: #AAD0FF; color:white&quot; align=center width=200 | Рӯзи таваллуд
|-
!colspan=6 style=&quot;background: #DCDCDC; color:#000000&quot; align=center| Дарвозабонҳо
|-
|- bgcolor=white
| 1
| [[Тибо Куртуа]]
| {{Парчами Белгия}}
| {{Зодрӯз|11|5|1992}}
|-
|- bgcolor=white
| 13
| [[Андрей Лунин]]
| {{Парчами Украина}}
| {{Зодрӯз|11|2|1999}}
|-
!colspan=6 style=&quot;background: #DCDCDC; color:#000000&quot; align=center| Муҳофизатгарон
|-
|- bgcolor=white
| 2
| [[Дани Карвахал]] {{капитан_варзиш}}
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|11|1|1992}}
|-
|- bgcolor=white
| 3
| [[Эдер Милитао]]
| {{Парчами Бразилия}}
| {{Зодрӯз|18|1|1998}}
|-
|- bgcolor=white
| 4
| [[Давид Алаба]]
| {{Парчами Австрия}}
| {{Зодрӯз|24|6|1992}}
|-
|- bgcolor=white
| 12
| [[Трент Александер-Арнолд]]
| {{Парчами Англия}}
| {{Зодрӯз|7|10|1998}}
|-
|- bgcolor=white
| 17
| [[Раул Асенсио]]
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|13|2|2003}}
|-
|- bgcolor=white
| 18
| [[Алваро Каррерас]]
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|23|3|2003}}
|-
|- bgcolor=white
| 20
| [[Фран Гарсия]]
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|14|8|1999}}
|-
|- bgcolor=white
| 22
| [[Антонио Рӯдигер]]
| {{Парчами Олмон}}
| {{Зодрӯз|3|3|1993}}
|-
|- bgcolor=white
| 23
| [[Ферлан Менди]]
| {{Парчами Фаронса}}
| {{Зодрӯз|8|6|1995}}
|-
|- bgcolor=white
| 24
| [[Дин Ҳайсен]]
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|14|4|2005}}
|-
!colspan=6 style=&quot;background: #DCDCDC; color:#000000&quot; align=center| Миёнмайдонӣ
|- bgcolor=white
| 5
| [[Ҷуд Беллингҳем]]
| {{Парчами Англия}}
| {{Зодрӯз|29|6|2003}}
|-
|- bgcolor=white
| 6
| [[Эдуардо Камавинга]]
| {{Парчами Фаронса}}
| {{Зодрӯз|10|11|2002}}
|-
|- bgcolor=white
| 8
| [[Федерико Валверде]]
| {{Парчами Уругвай}}
| {{Зодрӯз|22|7|1998}}
|-
|- bgcolor=white
| 14
| [[Урелён Чуамени]]
| {{Парчами Фаронса}}
| {{Зодрӯз|27|1|2000}}
|-
|- bgcolor=white
| 15
| [[Арда Гӯлер]]
| {{Парчами Туркия}}
| {{Зодрӯз|25|2|2005}}
|-
|- bgcolor=white
| 19
| [[Дани Себайёс]]
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|7|8|1996}}
|-
|- bgcolor=white
| 30
| [[Франко Мастантуоно]]
| {{Парчами Аргентина}}
| {{Зодрӯз|14|8|2007}}
|-
!colspan=6 style=&quot;background: #DCDCDC; color:#000000&quot; align=center| Ҳамлаварон
|- bgcolor=white
| 7
| [[Винисиус Ҷуниор]]
| {{Парчами Бразилия}}
| {{Зодрӯз|12|7|2000}}
|-
|- bgcolor=white
| 9
| [[Эндрик Фелипе]]
| {{Парчами Бразилия}}
| {{Зодрӯз|21|7|2006}}
|-
|- bgcolor=white
| 10
| [[Килиан Мбаппе]]
| {{Парчами Фаронса}}
| {{Зодрӯз|20|12|1998}}
|-
|- bgcolor=white
| 11
| [[Родриго де Гоис|Родриго]]
| {{Парчами Бразилия}}
| {{Зодрӯз|9|1|2001}}
|-
|- bgcolor=white
| 16
| [[Гонсало Гарсия]]
| {{Парчами Испания}}
| {{Зодрӯз|24|3|2004}}
|-
|- bgcolor=white
| 21
| [[Браҳим Диас]]
| {{Парчами Марокаш}}
| {{Зодрӯз|3|8|1999}}
|-
|}

== Гузаришҳо 2025/2026 ==

=== Тобистони 2025 ===

=== Омаданд ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:90%&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
! width=&quot;70&quot; |Мавқеъ
! width=&quot;200&quot;|Бозигар
! width=&quot;200&quot;|Бошгоҳи пешина
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳимоятгар (футбол)|Ҳимоятгар]]||{{Парчами Испания}} [[Дин Ҳайсен]]||{{Парчами Англия}} «[[Борнмут (бошгоҳи футбол)|Борнмут]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳимоятгар (футбол)|Ҳимоятгар]]||{{Парчами Англия}} [[Трент Александер-Арнолд]]||{{Парчами Англия}} «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳимоятгар (футбол)|Ҳимоятгар]]||{{Парчами Испания}} [[Алваро Каррерас]]||{{Парчами Португалия}} «[[Бенфика (бошгоҳи футбол)|Бенфика]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Нимҳимоятгар (футбол)|Миёнмайдон]]||{{Парчами Аргентина}} [[Франко Мастантуоно]]||{{Парчами Аргентина}} «[[Ривер Плейт (бошгоҳи футбол)|Ривер Плейт]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Нимҳимоятгар (футбол)|Миёнмайдон]]||{{Парчами Бразилия}} [[Рейниер Жезус|Рейниер]]**||{{Парчами Испания}} «[[Гранада (бошгоҳи футбол)|Гранада]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳамлагар (футбол)|Ҳамлагар]]||{{Парчами Уругвай}} [[Алваро Родригес]]**||{{Парчами Испания}} «[[Хетафе (бошгоҳи футбол)|Хетафе]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |Сармураббӣ||{{Парчами Испания}} [[Хаби Алонсо]]||{{Парчами Олмон}} «[[Байер 04 (бошгоҳи футбол)|Байер 04]]»
|-
|}

=== Рафтанд ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:90%&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
! width=&quot;70&quot; |Мавқеъ
! width=&quot;200&quot;|Бозигар
! width=&quot;200&quot;|Бошгоҳи оянда
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳимоятгар (футбол)|Ҳимоятгар]]||{{Парчами Испания}} [[Хесус Вайехо]]***||{{Парчами Испания}} «[[Албасете (бошгоҳи футбол)|Албасете]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳимоятгар (футбол)|Ҳимоятгар]]||{{Парчами Испания}} [[Лукас Васкес]]***||{{Парчами Олмон}} «[[Байер 04 (бошгоҳи футбол)|Байер 04]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Нимҳимоятгар (футбол)|Миёнмайдон]]||{{Парчами Хорватия}} [[Лука Модрич]]***||{{Парчами Италия}} «[[Милан (бошгоҳи футбол)|Милан]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Нимҳимоятгар (футбол)|Миёнмайдон]]||{{Парчами Испания}} [[Марио Мартин]]*||{{Парчами Испания}} «[[Хетафе (бошгоҳи футбол)|Хетафе]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Нимҳимоятгар (футбол)|Миёнмайдон]]||{{Парчами Бразилия}} [[Рейниер Жезус|Рейниер]]***||{{Парчами Бразилия}} «[[Атлетико Минейро (бошгоҳи футбол)|Атлетико Минейро]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳамлагар (футбол)|Ҳамлагар]]||{{Парчами Уругвай}} [[Алваро Родригес]]||{{Парчами Испания}} «[[Элче (бошгоҳи футбол)|Элче]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳамлагар (футбол)|Ҳамлагар]]||{{Парчами Пуэрто-Рико}} [[Ҷереми де Леон]]*||{{Парчами Испания}} «[[Эркулес (бошгоҳи футбол)|Эркулес]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |Сармураббӣ||{{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]]||{{Парчами Бразилия}} «[[Тими миллии футболи Брозил|Брозил]]»
|-
|}

=== Зимистони 2026 ===

=== Омаданд ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:90%&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
! width=&quot;70&quot; |Мавқеъ
! width=&quot;200&quot;|Бозигар
! width=&quot;200&quot;|Бошгоҳи пешина
|-
|align=&quot;center&quot; |Сармураббӣ||{{Парчами Испания}} [[Алваро Арбелоа]]||{{Парчами Испания}} «[[Реал Мадрид Кастийя]]»
|-
|}

=== Рафтанд ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left; font-size:90%&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
! width=&quot;70&quot; |Мавқеъ
! width=&quot;200&quot;|Бозигар
! width=&quot;200&quot;|Бошгоҳи оянда
|-
|-
|align=&quot;center&quot; |[[Ҳамлагар (футбол)|Ҳамлагар]]||{{Парчами Бразилия}} [[Эндрик Фелипе]]*||{{Парчами Фаронса}} «[[Олимпик Лион (бошгоҳи футбол)|Олимпик Лион]]»
|-
|align=&quot;center&quot; |Сармураббӣ||{{Парчами Испания}} [[Хаби Алонсо]]||
|-
|}

&lt;small&gt;* Ба иҷора &lt;/small&gt; &lt;br&gt;
&lt;small&gt;** Аз иҷора &lt;/small&gt; &lt;br&gt;
&lt;small&gt;*** Бозигари озод &lt;/small&gt;

== Шахсиятҳо ==

=== Ситоди мураббиён ===

{| class=&quot;wikitable&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
|-
! Вазифа !! Ном
|-
|Сармураббӣ || {{Парчами Испания}} [[Алваро Арбелоа]]
|-
|Дастёри сармураббӣ || {{Парчами Испания}} Хулиан Кармона
|-
|Мураббии бадансоз || {{Парчами Италия}} [[Антонио Пинтус]]
|-
|Ёвари сармураббӣ || {{Парчами Испания}} Рикардо да Силва
|-
|Ёвари сармураббӣ || {{Парчами Испания}} Кевин Кардейро
|-
|Таҳлилгари фаннӣ || {{Парчами Испания}} Френсис Санчес
|-
|Мураббии дарвозабонҳо || {{Парчами Испания}} Луис Лйопис
|}

=== Феҳристи сармураббиён ===
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* {{Парчами Ирландия}} [[Артур Ҷонсон]] (1910—1920)
* {{Парчами Испания}} [[Хуан де Карсер]] (1920—1926)
* {{Парчами Испания}} [[Педро Лйоренте]] (1926)
* {{Парчами Испания}} [[Сантияго Бернабеу]] (1926—1927)
* {{Парчами Испания}} [[Хосе Берраондо]] (1927—1929)
* {{Парчами Испания}} [[Хосе Киранте]] (1929—1930)
* {{Парчами Венгрия}} [[Липпо Ҳертска]] (1930—1932)
* {{Парчами Австрия}} [[Роберт Фирст]] (1932—1934)
* {{Парчами Испания}} [[Франсиско Бру]] (1934—1941)
* {{Парчами Испания}} [[Хуан Армет]] (1941—1943)
* {{Парчами Испания}} [[Рамон Энсинас]] (1943—1945)
* {{Парчами Испания}} [[Хасинто Кинкосес]] (1945—1946, 1947—1948)
* {{Парчами Испания}} [[Балтасар Албенис]] (1946—1947, 1950—1951)
* {{Парчами Англия}} [[Майкл Кипинг]] (1948—1950)
* {{Парчами Уругвай}} [[Эктор Скароне]] (1951—1952)
* {{Парчами Испания}} [[Хуан Антонио Ипиня]] (1952—1953)
* {{Парчами Уругвай}} [[Энрике Фернандес Виола|Энрике Фернандес]] (1953—1954)
* {{Парчами Испания}} [[Хосе Вилялонга]] (1954—1957)
* {{Парчами Аргентина}} [[Луис Карниглия]] (1957—1959; 1959)
* {{Парчами Испания}} [[Мигел Мунёс]] (1959; 1960—1974)
* {{Парчами Парагвай}} [[Мануэл Флейтас Солич|Мануэл Флейтас]] (1959—1960)
* {{Парчами Испания}} [[Луис Моловнй|Луис Моловни]] (1974; 1977—1979; 1982; 1985—1986)
* {{Парчами Югославия (1945-1991)}} [[Милян Милянич]] (1974—1977)
* {{Парчами Югославия (1945-1991)}} [[Вуядин Бошков]] (1979—1982)
* {{Парчами Испания}} {{Парчами Аргентина}} {{Парчами Колумбия}} [[Алфредо Ди Стефано]] (1982—1984; 1990—1991)
* {{Парчами Испания}} [[Амансио Амаро]] (1984—1985)
* {{Парчами Нидерланд}} [[Лео Беенҳаккер]] (1986—1989; 1992)
|valign=&quot;top&quot;|
* {{Парчами Вэлс}} [[Ҷон Тошак]] (1989—1990; 1999)
* {{Парчами Югославия (1945—1991)}} {{Парчами Югославия (1992—2003)}} [[Радомир Антич]] (1991—1992)
* {{Парчами Испания}} [[Бенито Флоро]] (1992—1994)
* {{Парчами Испания}} [[Висенте Дел Боске]] (1994; 1996; 1999—2003)
* {{Парчами Аргентина}} [[Хорхе Валдано]] (1994—1996)
* {{Парчами Испания}} [[Арсенио Иглесиас]] (1996)
* {{Парчами Италия}} [[Фабио Капелло]] (1996—1997; 2006—2007)
* {{Парчами Олмон}} [[Юпп Ҳайнкес]] (1997—1998)
* {{Парчами Нидерланд}} [[Гус Ҳиддинк]] (1998—1999)
* {{Парчами Португалия}} [[Карлуш Кейруш]] (2003—2004)
* {{Парчами Испания}} [[Хосе Антонио Камачо]] (2004)
* {{Парчами Испания}} [[Мариано Гарсия Ремон]] (2004)
* {{Парчами Бразилия}} [[Вандерлей Лушембурго]] (2004—2005)
* {{Парчами Испания}} [[Хуан Рамон Лопес Каро]] (2005—2006)
* {{Парчами Олмон}} [[Бернд Шустер]] (2007—2008)
* {{Парчами Испания}} [[Хуанде Рамос]] (2008—2009)
* {{Парчами Чили}} [[Мануэл Пеллегрини]] (2009—2010)
* {{Парчами Португалия}} [[Ҷозе Моуринё]] (2010—2013)
* {{Парчами Италия}} [[Карло Анчелотти]] (2013—2015, 2021—2025)
* {{Парчами Испания}} [[Рафаэл Бенитес]] (2015—2016)
* {{Парчами Фаронса}} [[Зайниддин Зидон]] (2016—2018; 2019—2021)
* {{Парчами Испания}} [[Хулен Лопетеги]] (2018)
* {{Парчами Аргентина}} [[Сантияго Солари]] (2018—2019)
* {{Парчами Испания}} [[Хаби Алонсо]] (2025—2026)
* {{Парчами Испания}} [[Алваро Арбелоа]] (2026—{{Т. ҳ.}})
|}

=== Феҳристи президентҳои бошгоҳ ===
{|align=&quot;centre&quot; bgcolor=&quot;#1F3B66&quot; cellpadding=&quot;3&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|- align=center bgcolor=#1F3B66 style=&quot;color:white;&quot;
!width=&quot;200&quot;|Солҳо
!width=&quot;220&quot;|Президент
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|2009—{{Т. ҳ.}}
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Флорентино Перес]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|2006—2009
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Рамон Калдерон]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|2000—2006
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Флорентино Перес]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1995—2000
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Лоренсо Санс]]'''&lt;ref&gt;[https://lenta.ru/news/2020/03/22/rip/ Собиқ президенти «Реал» [[Дунёгирии COVID-19|аз коронавирус]] даргузашт] // 22 марти 2020&lt;/ref&gt;
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1985—1995
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Рамон Мендоса]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1978—1985
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Луис де Карлос]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1943—1978
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Сантияго Бернабеу]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1940—1943
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Антонио Сантос Пералба]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1936—1940
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Адолфо Мелендес]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1930—1935
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Луис Усера]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1926—1930
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Луис де Уркихо]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1916—1926
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Педро Парахес]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1908—1916
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Адолфо Мелендес]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1904—1908
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Карлос Падрос]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1902—1904
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Хуан Падрос]]'''
|- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
|align=center|1900—1902
|align=left|{{Парчами Испания|20px}} '''[[Хулиан Паласиос]]'''
|}

== Молия ва дороӣ == 

Бошгоҳи «Реал Мадрид» дар даврони аввалини раёсати [[Флорентино Перес]] (солҳои 2000–2006) ҳадафгузорӣ кард, ки ба сарватмандтарин бошгоҳи ҳирфаии футболи ҷаҳон табдил шавад&lt;ref&gt;{{cite news| title=Perez resigns as Real Madrid president| url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm| publisher=BBC| access-date=11 December 2008| date=27 February 2006| archive-date=3 February 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20190203171959/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4757112.stm| url-status=live}}&lt;/ref&gt;. [[Соли 2001]], бахше аз замини тамринии бошгоҳ ба шаҳрдории Мадрид вогузор шуд ва бахши дигари он ба ширкатҳои Repsol YPF, Mutua Automovilística de Madrid, Sacyr Vallehermoso ва OHL фурӯхта шуд. Фурӯши ин заминҳо қарзи 270 миллионевроии бошгоҳро пурра пардохт кард ва имкони ҷазби бозикунони гаронарзише чун [[Зайниддин Зидон]], [[Луиш Фигу]], [[Роналдо]] ва [[Дэвид Бекҳэм]]ро фароҳам намуд. 

Шаҳрдорӣ пештар корбарии заминро барои сохтмон тағйир дода буд, ки ҳамин амр боиси афзоиши арзиши он шуд. Сипас, Комиссиюни Урупо таҳқиқе оғоз кард, ки мушаххас шавад оё баҳои пардохтшуда беш аз ҳад набуда ва ба унвони кӯмаки молии ғайриқонунии давлатӣ ҳисоб намешавад. 

Даромади ҳосил аз фурӯши замин сарфи сохти маҷмааи тамринии замонавӣ дар канораҳои Мадрид шуд. Бо он ки сиёсатҳои Перес боиси рушди молии бошгоҳ гашт ва аз зарфияти бозоргии он, бавижа дар [[Осиё]] ба хубӣ баҳрабардорӣ шуд, аммо ба далели тамаркуз беш аз ҳад ба тиҷорат ва бренд ба ҷои натиҷаҳои варзишӣ, мавриди интиқод қарор гирифт. 

Дар моҳи сентябри соли 2007, «Реал Мадрид» аз тарафи оҷонсии BBDO ба унвони арзишмандтарин бренди футболи Урупо шинохта шуд. Дар [[соли 2008]], арзиши он 951 миллион евро баровард шуд ва пас аз бошгоҳи «[[Манчестер Юнайтед]]» дар ҷойгоҳи дуюм қарор гирифт. Дар соли 2010 бошгоҳ бештарин ҳаҷми даромадро дар миёни бошгоҳҳои футболи ҷаҳон дошт. 

Бар пояи пажӯҳиши [[Донишгоҳи Ҳарвард]], «Реал Мадрид» яке аз 20 бренди шинохташудаи ҷаҳон аст, ки ҳатто бозикунони он низ ба унвони чеҳраҳои маъруфи тиҷорӣ шинохта мешаванд. Шумори ҳаводорони бошгоҳ дар саросари ҷаҳон ҳудуди 287 миллион нафар тахмин мешавад. 

Дар соли 2010, маҷаллаи Forbes арзиши бошгоҳро 992 миллион евро (1.323 миллиард доллари ИМА) арзёбӣ карда, онро баъд аз бошгоҳи «[[Манчестер Юнайтед]]» дар ҷои дуюм гузошт&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.forbes.com/lists/2010/34/soccer-10_Soccer-Team-Valuations_Rank.html |title=Soccer Team Valuations |work=Forbes |date=2009-06-30 |accessdate=2010-08-07 |archivedate=2011-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110301233843/http://www.forbes.com/lists/2010/34/soccer-10_Soccer-Team-Valuations_Rank.html }}&lt;/ref&gt;. Дар ҳамон сол, мувофиқи гузориши Deloitte, даромади бошгоҳ 401 миллион евро буд, ки дар рутбаи нахусти ҷаҳон қарор дошт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |title=Real Madrid becomes the first sports team in the world to generate €400m in revenues as it tops Deloitte Football Money League |publisher=Deloitte |date= |accessdate=2010-08-07 |archive-date=2010-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm |url-status=live |archivedate=2010-08-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805224812/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/d039400401a17210VgnVCM100000ba42f00aRCRD.htm }}&lt;/ref&gt;. 

«Реал Мадрид» як анҷумани сабтшуда (асосан варзишӣ) мебошад ва ба аъзои худ («socio»-ҳо) тааллуқ дорад. Ин аъзо, ки солона ҳаққи узвият пардохт мекунанд, президенти бошгоҳро аз тариқи раъйдиҳӣ интихоб мекунанд. Президент иҷоза надорад аз сармояи шахсии худ истифода кунад ва бошгоҳ аз ҳисоби даромади худ идора мешавад&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=654437&amp;sec=transfersopinion&amp;root=transfersopinion&amp;cc=5739 |title=How Real Madrid can afford their transfer spending splurge?&amp;nbsp;– ESPN Soccernet |publisher=Soccernet.espn.go.com |date=2009-06-12 |accessdate=2012-07-04 |archive-date=2009-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615020900/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=654437&amp;sec=transfersopinion&amp;root=transfersopinion&amp;cc=5739 |url-status=live |archivedate=2009-06-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090615020900/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=654437&amp;sec=transfersopinion&amp;root=transfersopinion&amp;cc=5739 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{книга |заглавие=Handbook on the economics of sport |издательство={{Нп3|Edward Elgar Publishing}} |год=2006 |isbn=1-84376-608-6 |страницы=299 |язык=und |автор=Andreff, Wladimir; Szymański, Stefan}}&lt;/ref&gt;. Тибқи омори соли 2010, бошгоҳ 60 000 узви расмӣ дорад&lt;ref&gt;{{cite web|title=Real Madrid drama. The oldest supporter died|url=http://www.ziare.com/real-madrid/suporteri/drama-la-real-madrid-a-murit-cel-mai-vechi-suporter-998175|publisher=ziare.com|year=2010|lang=ro|accessdate=2010-09-21|archive-date=2014-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702113813/http://www.ziare.com/real-madrid/suporteri/drama-la-real-madrid-a-murit-cel-mai-vechi-suporter-998175|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 

Дар поёни фасли 2009/10, қарзи софи бошгоҳ 244,6 миллион евро буд, ки нисбат ба соли қаблӣ 82,1 миллион евро коҳиш ёфт. Пас аз фасли 2010/11, ин нишондод то 170 миллион евро поин рафт&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad/1330091096621/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2012-03-14.htm |title=Real Madrid C.F.&amp;nbsp;– Official Web Site&amp;nbsp;– Official Announcement |publisher=Realmadrid.com |date=2012-03-14 |accessdate=2012-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928065352/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad/1330091096621/noticia/ComunicadoOficial/Official_Announcement_2012-03-14.htm |archivedate=2013-09-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Аз соли 2007 то 2011, бошгоҳи «Шоҳона» 190 миллион евро фоидаи соф ба даст овард&lt;ref name=&quot;blogspot1&quot;&gt;{{cite web |author=The Swiss Rambler |url=http://swissramble.blogspot.ie/2011/06/real-madrid-and-financial-fair-play.html |title=The Swiss Ramble: Real Madrid And Financial Fair Play |publisher=Swissramble.blogspot.ie |date=2011-06-21 |accessdate=2012-07-04 |archive-date=2012-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114043046/http://swissramble.blogspot.ie/2011/06/real-madrid-and-financial-fair-play.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330066580018/noticia/Noticia/Real_Madrid_s_annual_turnover_amounts_to_480.2_million_euros,_showing_an_8.6%25_increase_over_the_.htm |title=Real Madrid C.F.&amp;nbsp;– Official Web Site&amp;nbsp;– Real Madrid's annual turnover amounts to €480.2 million, showing an 8.6% increase over the previous financial year |publisher=Realmadrid.com |date=2011-09-16 |accessdate=2012-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130606085658/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330066580018/noticia/Noticia/Real_Madrid_s_annual_turnover_amounts_to_480.2_million_euros,_showing_an_8.6%_increase_over_the_.htm |archivedate=2013-06-06 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 

Дар мавсими 2009/10, бошгоҳ аз ҳисоби фурӯши билетҳо 150 миллион евро даромад касб кард. Ҳамчунин, теъдоди фурӯши солонаи пироҳанҳои даста то 1,5 миллион адад мерасид. Маҷмӯи дастмузди тим дар фасли 2010/11 169 миллион евро буд. [[Соли 2013]], Forbes «Каҳкашониҳо»-ро бо арзиши 3,3 миллиард доллар гаронбаҳотарин бошгоҳи варзишии ҷаҳон муаррифӣ кард. То соли 2022, ин нишондод ба 5,1 миллиард доллар афзоиш ёфт.

== Футболбозони беҳтарин дар таърих ==

&lt;gallery caption=&quot;&quot; 'футболбозони=&quot;&quot; беҳтарин=&quot;&quot; дар=&quot;&quot; таърих'''=&quot;&quot; widths=&quot;150px&quot; heights=&quot;150px&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Mcu Alfredo Di Stefano.jpg|[[Алфредо Ди Стефано]]
Kopa, Franse vortballer.jpg|[[Раймон Копа]]
Ferenc Puskás.jpg|[[Ферентс Пушкаш]]
Francisco 'Paco' Gento en 1966.jpg|[[Франсиско Хенто]]
Raul Gonzalez 10mar2007 (cropped).jpg|[[Раул (футболбоз)|Раул]]
CasillasReal cropped.jpg|[[Икер Касиляс]]
UEFA TT 7209.jpg|[[Луиш Фигу]]
Zinedine Zidane (cropped).JPG|[[Зайниддин Зидон]]
Ronaldo 2002 cropped.jpg|[[Роналдо]]
Roberto-carlos-wikipedia-2021.png|[[Роберто Карлос]]
David-Beckham3.jpg|[[Дэвид Бекҳэм]]
Fabio Cannavaro Real Madrid.jpg|[[Фабио Каннаваро]]
SergioRamos.jpg|[[Серхио Рамос]]
C. Ronaldo - Ballon d'Or 2014.jpg|[[Криштиану Роналду]]
Karim Benzema 2018.jpg|[[Карим Бензема]]
Luka Modric 2015.jpg|[[Лука Модрич]]
Liver-RM (2) (cropped).jpg|[[Гарет Бейл]]
Toni Kroos Real Madrid 2021.jpg|[[Тони Кроос]]
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{китоб |унвон=Real Madrid |нашриёт=Aréna 2000 |сол=2002 |isbn=963-86167-5-X |забон=und |муаллиф=Dénes, Tamás; Rochy, Zoltán}}
* {{китоб |унвон=Morbo: The Story of Spanish Football |ссылка=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball |нашриёт=WSC Books Limited |год=2003 |нашр=New |isbn=0-9540134-6-8 |забон=und |муаллиф=Ball, Phil}}
* {{китоб |унвон=White Storm: The Story of Real Madrid |пайванд=https://archive.org/details/whitestorm100yea0000ball |нашриёт=Mainstream |сол=2003 |isbn=1-84018-763-8 |забон=und |муаллиф=Ball, Phil}}
* {{китоб |унвон=El Macca: Four Years with Real Madrid |нашриёт=[[Simon &amp; Schuster]] |сол=2003 |isbn=0-7434-8920-9 |забон=und |муаллиф=McManaman, Steve; Edworthy, Sarah}}
* {{китоб |унвон=Real Madrid: Cien años de leyenda, 1902–2002 |нашриёт=Everest |сол=2002 |isbn=84-241-9215-X |забон=es |муаллиф=Luis Miguel González; Luis González López; Fundación Real Madrid}}
* {{китоб |унвон=The Real Madrid Way: How Values Created the Most Successful Sports Team on the Planet |нашриёт={{Нп3|BenBella Books}} |сол=2016 |isbn=978-1942952541 |забон=en |муаллиф={{Нп3|Steven Mandis|Mandis, Steven G.|en|Steven Mandis}}}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.realmadrid.com Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Реал Мадрид»]{{ref|en}}{{ref|es}}{{ref|ja}}{{ref|ar}}
* [http://www.laliga.es/en/laliga-santander/real-madrid БФ «Реал Мадрид»] дар [[Ла Лига]]{{ref|en}}{{ref|es}}
* [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50051/profile/index.html БФ «Реал Мадрид»] дар [[УЕФА]]

{{Пайвандҳои беруна}}
{{Ҳайати БФ Реал Мадрид}}
{{Мураббиёни БФ Реал Мадрид}}
{{Реал Мадрид}}
{{Бозиҳои БФ Реал Мадрид}}
{{Мавсимҳои БФ Реал Мадрид}}
{{Қаҳрамонҳои футболи Испониё}}
{{Дорандагони Суперҷоми Урупо}}
{{Ғолибони Ҷоми байниқитъавӣ}}
{{Ғолибони Лигаи Урупо УЕФА}}
{{Чемпионати футболи Испониё}}
{{Ғолибони Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА}}
{{Бошгоҳҳо-бунёнгузорони ИБУ}}
{{Ғолибони ҷоми ҷаҳонии бошгоҳҳо}}

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол, таъсисёфта дар соли 1902]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Испониё]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои варзишии Мадрид]]
[[Гурӯҳ:БФ «Реал Мадрид»| ]]</text>
      <sha1>30w6ens6om69w19kynxf6t89fqdapx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хавориҷ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147274</id>
    <revision>
      <id>1474544</id>
      <parentid>1010718</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таърих */ таҳрир</comment>
      <origin>1474544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6448" sha1="7rl8k04rb3esbcmwiw0km67h3yn3xuy" xml:space="preserve">{{Ислом}}

'''Хавори́ҷ''' (аз {{lang-ar|الخوارج}} — ҷамъи хориҷӣ, {{lang-ar|خارِجِيُّ}} —  ба маънои исёнгар, ошӯбгар, ҷудоихоҳ ва хуруҷкунанда бар зидди намояндаи ҳокимият) — дар истилоҳи фирқашиносии динӣ номи гурӯҳе аз мусулмонон дар сипоҳи [[Алӣ ибни Абутолиб]], ки дар аснои ҷанги [[Сиффин]] пас аз қазия [[ҳакамият]] бар зидди вай хуруҷ карданд, тарҳи ҳакамиятро аз сӯйи вай шаръан нораво ва Аливу Муъовия ҳардуро бо иртикоби ба фикрашон ин гуноҳ кофир шумурданд. Аз он ҷо ки барои рехтани тарҳи ин нақша дар деҳае наздики Куфа бо номи Ҳаруро ({{lang-ar|الحَرُورَاء}}) гирд омада буданд, ба онҳо ҳарурӣ ва ҳарурия низ гуфта мешавад.

== Таърих ==
Таассуби фирқаӣ ва бероҳии фикрии хавориҷ рӯз то рӯз шиддат гирифт ва бо ҳар касе, ки ба онҳо мувофиқ набуд, ба ҷанг пардохтанд ва аз тамоми фирқаҳои навзуҳур дар он рӯзгор бештар ба қатлу куштор ва ди­фоъ аз андешаҳои динии худ пардохтанд. Дар роҳ ба саҳобаи расули Худо (с) Абдуллоҳ ибни Хаббоб вохӯрда, ӯро ҳамроҳи ҳамсараш ба шаҳодат расониданд ва шиками ҳамсарашро, ки ҳомила буд, пора сохта, тифлро берун афканданд. 

Халифаи ислом [[Алӣ ибни Абутолиб]] бо ҳар васила ва дар ҳар мавриде ба ҳидоят ва иршоди онҳо талош варзид ва ҳар боре ба сухан мебаромад, яке аз онҳо бархоста ба унвони эътироз: Ло ҳукма илло лиллоҳ мегуфт ва маҷлисро барҳам мезад. [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] аз онҳо хост, ки кушандаи Абдуллоҳро ба ӯ таслим кунанд, онҳо ҷа­воб доданд, ки мо ҳамаамон ӯро куштаем.

Вақте талошҳои халифаи чаҳорум [[Алӣ ибни Абутолиб]] дар ҳидояти хавориҷ натиҷае набахшид ва дар Наҳравон – минтақае дар байни Восит ва [[Бағдод]] лашкари азиме бар зидди вай гирд оварданд, [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ноилоҷ ба онҳо ҳамла ва аксари онҳоро дар Наҳравон аз байн бурд. Гарчи дар ин ҷанг аксари хавориҷ кушта шуданд, вале ақоид ва анде­шаҳои инҳирофии онҳо аз байн нарафт. Ҷамъе аз онҳо пас аз ҷанги [[Наҳравон]] ба фикри куштани [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] , [[Муъовия]] ва [[Амр ибни Ос]] – се шахсияти номдор ва таъсиргузори [[ислом]] дар он рӯзгор баромаданд ва тайи суиқасде дар куштани [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] комёб шуданд.

Пас аз он бозмондаҳои ин хавориҷ ҳамвора дар атрофи сарзаминҳои паҳновари исломӣ ба шӯриш сар бароварданд ва фитнаҳо барпо карданд. Дар байнашон фирқаҳои мухталифе зуҳур карданд, ки ҳар як ба муносибати саркардаи худ номи ҷудогонае ба худ гирифт ва дар баъзе ақоид бо дастаҳои дигар ихти­ло­фи назарҳо доштанд. Бо ин вуҷуд тамоми тавоифи хавориҷ Алӣ, Муъовия, Усмон, асҳоби Ҷамал, ҳакамайн ва ҳамаи онҳоеро, ки ба қазияи ҳакамият ризоят до­даанд, кофир мешуморанд ва хуруҷ бар зидди халифа, имом ва султони зо­лимро аз воҷиботи имонии худ медонанд. Хавориҷ амалро ҷузъи имон мегуф­танд ва яке аз ақида­ҳои тундравонаи онҳо ин буд, ки гуноҳи кабираро бо куфр як медонистанд ва дар натиҷа аз касе гуноҳи кабирае сар мезад, ба ақидаи онҳо кофир мегардид ва ба қатли вай иқ­дом мекарданд.

== Фирқаҳо ==
Дар шумори машҳуртарин фирқаҳои хавориҷ метавон инҳоро ном бурд: 
* [[Азрақия]] 
* [[Ибозия]] 
* [[Суф­рия]] 
* [[Аҷрадия]] 
* [[Наҷдия]] 
* [[Саолиба]]  
*[[Байҳасия]]
*[[Язидия]]

== Ақида ==
Хавориҷ ғолибан куштани занону кӯ­дакони мухолифони худро раво медонанд ва ба ин сабаб фитнаҳо ва ошубҳои эшон дар тӯли таърих ҳамеша бо куштору ғорат ҳамроҳ будааст. Хавориҷ ба хотири радди қазияи таҳким – ҳакамият [[муҳаккима]] ва бо истинод ба ояти 74 [[сураи Нисо]], ки дар васфи муъминон воқеӣ омадааст, худро шурот – охиратхоҳ низ номидаанд.

== Адабиёт ==
* Доиратулмаорифи Форсӣ, ҷ. 1. – Теҳрон, 1398 ш; 
* Муҳаммад Абу­зуҳра, Зиндагонӣ, аср, афкор ва фиқҳи Абуҳа­нифа. – Қоҳира: 
* Дору-л-фикри-л-арабӣ, 1997.

{{islam-stub}}
{{Хавориҷ}}
[[Гурӯҳ:Истилоҳоти исломӣ]]</text>
      <sha1>7rl8k04rb3esbcmwiw0km67h3yn3xuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Авесто (нашриёт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147652</id>
    <revision>
      <id>1474523</id>
      <parentid>1135703</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2664" sha1="3kylfcoty7134u2u0ih84o2lxaqkb9h" xml:space="preserve">{{мазмунҳо}}
'''Авесто''' (ҶММ Авесто) — [[нашриёт]]и хусусӣ. Соли 1992 дар шаҳри Истаравшан соҳибкор [[Ориёнфар Толиб Сангинзода]] таъсис дод.

Аз соли 1994 дар шаҳри Душанбе ҷойгир аст. «Авесто» дар инъикоси мукаммал ва воқеии ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Тоҷикистон собитқадам ва аз пайи таблиғи сиёсати дохилию хориҷии ҶТ мебошад. «Авесто» бо забон­ҳои тоҷикӣ, русӣ ва ӯзбекӣ адабиёти сиёсӣ, ҳуқуқӣ, бадеӣ, таълимӣ ва илмӣ-оммавиро нашр мекунад.

Китобҳои «Ман ба шумо сулҳ меоварам!», «Ҷиноятро решакан кунем», «Ваҳдат, сулҳ ва бунёдкорӣ мароми мост!»-и Президенти ҶТ [[Эмомалӣ Раҳмон]] (ба забонҳои тоҷикӣ ва русӣ) ва як қатор китобҳои дигар: «Сиёсати хориҷии Эмомалӣ Раҳмонов», «Муносибатҳои дуҷонибаи байнидавлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Тоҷикистон — шарики боэътимод дар муносибатҳои байналмилалӣ», «Сиёсати хориҷии Тоҷикистон дар шароити глобализатсия», «Сиёсати дарҳои боз», «Внешняя политика Республики Таджикистан на современном этапе», «Келишув сари йул. Эмомали Раҳмон — инсон ва сиёсий арбоб» ва ғайра, ки ба инъикоси сиёсати давлат бахшида шудаанд, дар нашриёти «Авесто» ба табъ расидаанд.

Китобҳои таълимӣ ва илмӣ-оммавии «Дастур оид ба маърифати ҳуқуқии занон» (бо забонҳои тоҷикӣ ва русӣ); «Дастури таълимии таҷрибаомӯзии сайёҳӣ», «Нишоне аз пайроҳаи умр» ва ғайра маҳсули «Авесто» мебошанд. Соли 2009 «Авесто» 10 номгӯй (бо теъдоди 10 ҳазор нусха) китобу [[брошюра]] баровард.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Авесто|1}}

[[Гурӯҳ:Нашриёт]]</text>
      <sha1>3kylfcoty7134u2u0ih84o2lxaqkb9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алваро Арбелоа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163367</id>
    <revision>
      <id>1474465</id>
      <parentid>1460709</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:PRESENTACION_CLINIC_AZERBAIJAN_1PC5436_(cropped).jpg|PRESENTACION_CLINIC_AZERBAIJAN_1PC5436_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://www.instagra</comment>
      <origin>1474465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5552" sha1="0bd7rekbgx5ooenwn64d6e0blkogogz" xml:space="preserve">{{Футболбоз
|ном = Алваро Арбелоа
|ҷинс = м
|номи пурра = Алваро Арбелоа Кока&lt;br&gt;{{lang-es|Álvaro Arbeloa Coca}}
|лақаб = 
|тасвир =
|бар = 
|тавсифи тасвир = Арбелоа (соли 2023)
|таърихи таваллуд = 17.01.1983
|зодгоҳ = {{зодгоҳ|Саламанка}}, Сарзамини Кастилия ва Леон, [[Испониё]]
|шаҳрвандӣ = {{Парчами Испания|20px}} [[Испониё]]
|таърихи даргузашт = 
|маҳалли даргузашт = 
|қад = 184
|вазн =
|мавқеъ = [[Ҳимоятгар (футбол)| Ҳимоятгар]]
|бошгоҳи кунунӣ = {{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» (сармураббӣ)
|бошгоҳҳои ҷавонон = {{маснад дар футбол
|1995–2001|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Сарагоса (бошгоҳи футбол)|Реал Сарагоса]]»|
|2001–2002|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|}}
|бошгоҳҳо = {{ маснад дар футбол
|2004–2006|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|2 (0)
|2002–2003|→ {{Парчами Испания|20px}} «Реал Мадрид C»|16 (0)
|2003–2006|→ {{Парчами Испания|20px}} «Реал Мадрид В»|84 (0)
|2006–2007|{{Парчами Испания|20px}} «[[Депортиво (бошгоҳи футбол)|Депортиво Ла-Коруня]]»|20 (0)
|2007–2009|{{Парчами Англия|20px}} «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]»|66 (2)
|2009–2016|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|154 (3)
|2016–2017|{{Парчами Англия|20px}} «[[Вест Ҳем Юнайтед]]»|3 (0)
|'''2002—2017'''|'''Ҷамъ'''|'''345 (5)'''}}
|мунтахаби миллӣ = {{маснад дар футбол
|2001|{{Парчами Испания|20px}} Испониё (то 17 сола)|1 (0)
|2001|{{Парчами Испания|20px}} Испониё (то 19 сола)|4 (0)
|2005|{{Парчами Испания|20px}} Испониё (то 21 сола)|1 (0)
|2008–2013|{{Парчами Испания}} [[Тими миллии футболи Испониё|Испониё]]|56 (0)
}}
|бошгоҳҳои мураббигарӣ = {{маснад дар футбол
|2020–2025|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» (мураббии тими наврасон)|
|2025–2026|{{Парчами Испания|20px}} «Реал Мадрид Кастийя»|
|2026–{{Т.ҳ.}}|{{Парчами Испания|20px}} «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]»|
}}
|медалҳо =
{{турнир|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол|Қаҳрамонии ҷаҳон]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми ҷаҳонии футбол 2010|ҶАҶ 2010]]}}
{{турнир|[[Ҷоми Конфедеросиюнҳо]]}}
{{медал|Биринҷӣ|[[Ҷоми Конфедеросиюнҳо 2009|ҶАҶ 2009]]}}
{{медал|Нуқра|[[Ҷоми Конфедеросиюнҳо 2009|Брозил 2013]]}}
{{турнир|[[Ҷоми футболи Урупо]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми миллатҳои Урупо 2008|Утриш/Швейтсария 2008]]}}
{{медал|Тилло|[[Ҷоми миллатҳои Аврупо 2012|Лаҳистон/Укроин 2012]]}}
|викианбор = Álvaro Arbeloa
}}

'''А́лваро Арбело́а Ко́ка''' ({{lang-es|''Álvaro Arbeloa Coca''}}; [[17 январ]]и [[1983]], [[Саламанка]], [[Испониё]]) — [[футболбоз]]и [[Испониё|испониёӣ]]. Собиқ футболбози бошгоҳҳои овозадори «[[Ливерпул (бошгоҳи футбол)|Ливерпул]]», «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]» ва [[Тими миллии футболи Испониё|тими миллии Испониё]]. Сармураббии бошгоҳи «[[Реал Мадрид (бошгоҳи футбол)|Реал Мадрид]]».

== Зиндагинома ==
{{васеъкунии фасл}}

== Маснади бошгоҳӣ ==

== Мунтахаби миллӣ ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
__FORCETOC__

[[Гурӯҳ:Зодагони 17 январ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони соли 1983]]
[[Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони Испания]]
[[Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания]]
[[Гурӯҳ:Мураббиёни футбол]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид C»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид Кастийя»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Депортиво»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Ливерпул»]]
[[Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Вест Ҳем Юнайтед»]]

{{Spain-footy-bio-stub}}</text>
      <sha1>0bd7rekbgx5ooenwn64d6e0blkogogz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мир Мафтун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221260</id>
    <revision>
      <id>1474563</id>
      <parentid>1403254</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Мири_Мафтун.jpg|Мири_Мафтун.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 25 May 2026.</comment>
      <origin>1474563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6777" sha1="4974omrq5y83ugls1qkjzex3945cjfe" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
 |замина               = 
 |ном                  =  Фарид
 |номи аслӣ            = میرمفتون
 |тасвир               =
 |бар                  = 
 |тавсифи тасвир       = Мири Мафтун
 |ном ҳангоми таваллуд =  Меҳри Мафтун
 |номи пурра           = Фарид
 |таърихи таваллуд     = 1962
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|ноҳияи Ишкошим, Афғонистон}}
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |солҳои фаъолият      = 
 |кишвар               = {{парчамбандӣ|Афғонистон}}
 |касб                 = [[сароянда]]&lt;br&gt;[[оҳангсоз]] 
 |навъи садо           = 
 |асбоб                = [[дутор]], [[думбура]]
 |сабк                 = [[Мусиқии фолклорӣ]]
 |номи мустаъор        = 
 |гурӯҳ                = 
 |ҳамкорӣ              = 
 |ношир                = 
 |ҷоизаҳо              = Prince Clause Awards 
 |викианбор            = 
 |викитека             = 
 |вебгоҳ               = 
}}
'''Мири Мафтун''' ({{lang-prs| میرمفتون}}) ё ''' Меҳри Мафтун''' (тав. [[1962]], [[Ноҳияи Ишкошим, Афғонистон|Ишкошим]], [[Вилояти Бадахшон]], [[Афғонистон]]) — [[сароянда]] ва [[оҳангсоз]]и машҳури [[тоҷик]]. Ӯ якчанд маротиба ба [[Тоҷикистон]] сафар намудааст.

== Зиндагинома ==
Мир Мафтун [[соли 1962]] дар [[ноҳияи Ишкошим, Афғонистон|ноҳияи Ишкошим]]и [[вилояти Бадахшон]]и [[Афғонистон]] таваллуд шудааст. Рӯзи таваллуди ӯ дар ягон ҷой дарҷ нашудааст.

Овозхони халқӣ буда суруду оҳангҳояшро худаш менависад. Аз уҳдаи иҷрои асбобҳои мусиқии халқӣ ([[дутор]], [[думбура]] ва ғайра) ба хубӣ баромада танҳо бо [[забони форсӣ]] месарояд&lt;ref name=&quot;PCA&quot;&gt;Prince Claus Fund, [http://princeclausfund.org/en/network/user/id/303 profile]{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zeer Wa Bum, [http://www.zeerwabum.org/badakhshan-folk-music.html ''The Folk music of Badakhshan &amp; Takhar''] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121210120052/http://www.zeerwabum.org/badakhshan-folk-music.html |date=December 10, 2012 }}&lt;/ref&gt;.

Ӯ сурудҳояшро дар маросимҳои гуногун аз барномаҳои телевизионӣ сар карда то ҷашну маъракаҳо месарояд. Ӯ зуд-зуд дар барномаҳои шабакаи [[Tolo TV]] иштирок карда сурудхонӣ менамояд.

Лирикаи ӯ ишқӣ ва мазҳакавӣ мебошад. Мафтун тавонистааст дар кишваре зинда монад, ки мусиқиро [[Толибон]] манъ карда буданд&lt;ref name=&quot;PCA&quot; /&gt;. &quot;Барои истеъди мусиқавӣ ва барои нақши ӯ ҳамчун интиқолдиҳандаи фарҳангии мусиқии суннатӣ аз шимоли Афғонистон&quot; ба ӯ ҷоизаи шоҳзода Клаус дар соли 2001 дода шуд&lt;ref&gt;Prince Claus Fund, Year report 2001&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Trouw (11 December 2001) [http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2494329/2001/12/11/Afghaanse-luitspeler-een-van-de-twaalf-prijswinnaars-Prins-Claus-Fonds.dhtml ''Afghaanse luitspeler een van de twaalf prijswinnaars Prins Claus Fonds'']&lt;/ref&gt;. Мафтун якчанд маротиба дар [[Нидерланд]], аз ҷумла [[соли 2001]] дар Арнем ҳунарнамоӣ кардааст&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Sn-3GrkJw2Y Mehri Maftun in concert in Arnhem], with other Afghaan musicians like Mahjid Pansiri, Rachid Machinai, Gholam Saqi, 2001&lt;/ref&gt;.

Соли 2013 ӯро [[президенти Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба [[Душанбе]] даъват намуд, ки консерти худро баргузор намуд ва сурудеро ба президенти кишвар бахшид. Инчунин [[соли 2019]] дубора ба [[Тоҷикистон]] даъватӣ шуд ва чанд суруде пешкаш намуда дар якчанд барномаҳои телевизионӣ ва интернетӣ даъват шуд. Ӯ миёни мардуми [[Тоҷикистон]] бо ватандӯстдорӣ ва сурудҳои халқияш маҳбуб мебошад.

Мир Мафтун инчун аъзои ҳакамон дар барномаи ҳунарии &quot;Ситораи афғон&quot;  мебошад. Мири Мафтун солҳои охир бо писараш якҷоя суруд месарояд, ки ӯ низ сарояндаи сурудҳои халқист.

Мир Мафтун дар ҷашни Наврӯзи соли 2021 бори дигар ба Тоҷикистон сафар намуда ҷашни Наврӯзро онҷо пешвоз гирифта консерт баргузор намуд. Инчунин бо овозхони тоҷик Хуҷастаи Мирзовалӣ сурудеро дугона сароиданд.

== Ҳаёти шахсӣ ==
Мири Мафтун ду маротиба хонадор шудааст, ки аз ҳамсари дуввумаш дорои 2 духтар ва 1 писар Муҳаммадризо мебошад.

== Сурудҳо ==

''.... ва ғайра. ''
{|
* Khala
* Dokhtar amo jan
* Madar
* Jan Jan yarakem (бо [[Сито Қосимӣ]]) 
* Gomanam Arezohayam
* Jan ay Pesar
* Azad Afghanistan 
* Gar Yare Manee
* Kajak Abroyat
* Qataghane (бо Фаришта) 
* Gah Gah Mastom
* Nayamadi Ke Ba Kabol Kami Chakar Buzanim
* Dilbarakem Biya
* Tajikistanistam
* Anar Anar
* Koza Cha Dar Baram
* Falak
* Ёраме дилдораме (2022) (бо [[Файзигул Юсупова]])
''.... ва ғай. ''
|}

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Пайвандҳо ==
*[https://www.youtube.com/watch?v=AByWVX4oLCE Мир Мафтун дар шабакаи [[YouTube]]] 
{{Authority control}}

[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Оҳангсозони Афғонистон]]
[[Гурӯҳ:Сарояндаҳои порсизабон]]</text>
      <sha1>4974omrq5y83ugls1qkjzex3945cjfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тахмоқ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287483</id>
    <revision>
      <id>1474498</id>
      <parentid>1422295</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Airplane_monument.jpg with [[File:Soviet_Il-28_bomber_monument_in_Tokmok_20080830.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (ambiguous name)).</comment>
      <origin>1474498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14699" sha1="ffk0h57qxcj11eeqrjx16momii9a5gf" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Шаҳр
| номи тоҷикӣ = Тахмоқ
| номи аслӣ = {{lang-ky|Токмок}}
| тасвир = Soviet Il-28 bomber monument in Tokmok 20080830.jpg
| кишвар = Қирғизистон
| lat_deg = 42
| lon_deg = 75
| lat_min = 49
| lat_sec = 07
| lon_min = 18
| lon_sec = 28
| этнохороним = 
| DST = 
}}
'''Тахмоқ''' ({{Lang-ky|Токмок}}) — шаҳр дар [[Вилояти Чуй|вилояти Чуйи]] [[Қирғизистон]] аст.
Шаҳр номи худро аз забони туркии қадима &quot;tökmök&quot; (&quot;Рехтан&quot;) гирифтааст. Инчунин бояд имконияти ташаккули Тахмокро аз этноним ба назар гирифт: Тахмоқ — яке аз номҳои қабилаи половҳо ва тахмоқ, Тахмоқ номҳои [[Мардумшиносӣ|қавмии]] [[қирғизҳо]] ва [[Туркманистон|туркман]]&lt;nowiki/&gt;ҳо мебошанд. Гарчанде ки фарзияи эҳтимолии бештар аз туркии &quot;tökmök&quot; аст.

== Таърих ==
Тахмоқи муосир дар ибтидои асри XIX (1825-1830) ҳамчун қалъаи Қӯқанд дар наздикии харобаҳои шаҳри Суёб бунёд ёфтааст. Соли 1862 қалъаро аскарони рус гирифта, хароб карданд.&lt;br&gt; 
Баъдтар, ба ҷойи қалъаҳои собиқи Хонии Қӯқанд, истеҳкомҳои [[Имперотурии Русия]] бунёд карда шуданд. Дар аввали моҳи майи соли 1864 дар харобаҳои қалъаи Тахмоқ як дастаи низомии полковник Черняев, ки аз Верный омада буд, ҷойгир шуд, ки [[13 май]]и [[соли 1864]] таҳкурсии истеҳкоми [[Имперотурии Русия]] дар Тахмоқ бунёд гардид.
[[Соли 1867]] Тахмоқ мақоми шаҳрро гирифт ва маркази уезди [[Вилояти Ҳафткӯл|ҳамноми]]  вилояти Семиреченски [[Генерал-губернатории Туркистон]] гардид. Маркази уезд [[соли 1878]] ба шаҳри [[Бишкек|Пишпек]] кӯчонида шуд. Пас аз ин, Тахмоқ  аз мақоми шаҳрии худ маҳрум карда шуд. Соли 1927 Тахмоқ  боз мақоми шаҳрро гирифт.
Дар моҳи июли соли 2014 Тахмоқ  бародаршаҳри Волоколамски [[Русия|Федератсия Русия]] гардид.

== Ҷуғрофия ==
Тахмоқ дар шимоли [[Қирғизистон]] дар водии Чу, дар соҳили чапи дарёи Чу ҷойгир аст, ки онҷо марзи Қирғизистон ва [[Қазоқистон]] дар минтақаи шаҳр мегузарад. Дар шимол ва ҷануби Тахмоқ, қаторкӯҳи Тиёншон-тӯл мекашад:дар  ҷануб - ба қаторкуҳи Қирғиз, дар шимол - Олойи пуштиилий ҷойгир шудааст.
Дар зимистони [[соли 1878]], роҳбандии яхбандӣ дар дарё сарбанди табиии болои шаҳрро ба вуҷуд овард. Селоби рехта шаҳрро зер кард ва биноҳои зиёдеро хароб кард. Маҳз обхезиҳо сабаби асосии  дар соли 1878 аз кучонидани маркази уезд аз Тахмоқ ба [[Бишкек|Пишпек]]  буд.
Тахминан солҳои 1909-1914, дар масофаи 12-16 км аз шаҳр дар дарёи Чу, сарбанди махсус сохта шуд (дарозии 1200 метр ва қисми шарқӣ 800 метр) барои пешгирии обхезӣ мебошад.

== Иқлим ==
Иқлими Тахмоқ ба ҳисоби миёна дар як сол 180 рӯз бе бориш ва фаровонии офтоб аст. Тибқи маълумоти истгоҳи метеорологии шаҳр барои соли 1945, ҳарорати максималии ҳаво 37 ° С (июл), ҳадди ақал −26&amp;nbsp;°C (январ) ва ҳарорати миёнаи солона 8,7 ° С мебошад.

== Аҳолӣ ==
{| align=&quot;right&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
!Соли
! Аҳолӣ
|-
| [[Соли 2021|2021]]
| 62,000
|-
| [[Соли 2009|2009]]
| 53,231
|-
| [[Соли 2003|2003]]
| 57,000
|-
| [[Соли 1999|1999]]
| 59409
|-
| [[Соли 1989|1989]]
| 72,927
|-
| [[Соли 1979|1979]]
| 58,003
|-
| [[Соли 1970|1970]]
| 42116
|-
| [[Соли 1959|1959]]
| 28806
|}
Тибқи барӯйхатгирии аҳолии Қирғизистон дар соли 2009 :

* [[Қирғизҳо]] - 24 911 нафар ё 46,8%,
* [[Русҳо]] - 10 913 нафар ё 20,5%,
* Дунганҳо - 8790 нафар ё 16,5%,
* [[Ӯзбекҳо]] - 4556 нафар ё 8,6%,

инчунин тоторҳо, уйғурҳо, тоҷикон, чеченҳо, қазоқҳо, [[олмониҳо]], [[укроинҳо]] зиндагӣ мекунанд.

== Дин ==
[[Мусалмон]]&lt;nowiki/&gt;ҳо аксарияти сокинони шаҳр мебошанд. Калисои ортодоксии Русия як калисои Георгиеви  дорад. Калисоҳои протестантӣ ҳастанд. Як мактаби масеҳии &quot;Ак Бата&quot; вуҷуд дорад.

== Нақлиёт ==
Шаҳр автовокзал ва истгоҳи роҳи оҳан дорад. То соли 1994 13 хатсайрҳои дохили шаҳрӣ, 9 наздишаҳрӣ ва 2 маршрути автобусҳо буданд.Дар дохили [[Вилояти Чуй|вилоятҳоҳои Чуй]] ва [[Вилояти Иссиқ-Кӯл|Иссиқкӯл]] 4 самти роҳи оҳан мавҷуд буд, ки баъзеашон ҳар рӯз 3 маротиба ҳаракат мекарданд{{Сарчашма нест|11|06|2016}}.

== Шахсиятҳое, ки ба Тахмоқ ҳамбастагӣ доранд ==

* Зиммерман, Аполлон Эрнестович (1825-1884) - генерал, дар соли 1860, фармондеҳи нерӯҳои Русия дар минтақаи Транс-Илӣ буда, қалъаҳои Кӯқон аз Тахмоқ ва Пишпекро гирифтааст.
* Колпаковский, Герасим Алексеевич (1819-1896) - генерал, аввалин губернатори [[Вилояти Ҳафткӯл]] (1867).
* Черняев, Михаил Григорьевич (1828-1898) - генерал, губернатори низомии вилояти Туркистон (1865-1866), асосгузори Тахмоқи муосир ─ 13 майи соли 1864.
* Ракоси, Матиас (1892-1971) - собиқ котиби якуми Ҳизби коргарии Маҷористон (1948-1956) аз соли 1956 то 1966 дар Тахмоқ зиндагӣ мекард.
* Овчаров Степан Семёнович (1909-1943) -  сержанти гвардия, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1944, вафот).
* Трязин Эрминингелд Васильевич (1911-1982) -  капитан, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1945).
* Зверев, Николай Александрович (1921-1991) - тирандоз, сержанти гвардия, иштирокчии Ҷанги Бузурги Ватанӣ, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1944).
* [[Ҳуснӣ Муборак]] - Президенти 4-уми Миср (1981-2011) дар соли 1960 Мактаби ҳарбии авиатсионии ба номи Фрунзе (5-уми Кумитаи марказии PUAC) -ро хатм намуда, дар полки таълимии ҳавоии 716 дар Тахмоқ таҳсил кардааст.
* [[Ҳофиз Асад]] (1930-2000) - президенти 15-уми Сурия (1971-2000) дар соли 1958 мактаби ҳарбии ҳавоии ба номи Фрунзе (5 КМ ПУАК)-ро хатм карда, дар полки таълимии ҳавоии 716 дар Тахмоқ таҳсил кардааст.
* Иброҳимов, Алиҷон Раҳмонович яке аз калонтарин соҳибкорони Қазоқистон аст. Аз соли 1969 то 1974 дар Тахмоқ кор ва зиндагӣ кардааст.
* Секатский, Александр Куприянович - файласуф ва публисисти рус, нависанда, ровии телевизион. Вай мактаби миёнаро дар Тахмоқ хатм кардааст.
* Моманд, Абдул Аҳад - аввалин кайҳонаварди Ҷумҳурии Афғонистон, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1988). Соли 1986 вай 5-уми Кумитаи Марказии PUAC-ро хатм намуда, дар полки таълимии 716 дар Тахмоқ таҳсил кардааст.
* Омуралиев, Таалайбек Бариктабасович - генерал-майор, собиқ вазири мудофиаи Ҷумҳурии Қирғизистон (2011-2014).
* Чиа Шан Ян - асосгузори Мактаби масеҳии Акбатаи Тахмоқ ва Донишгоҳи байналмилалии Осиёи Марказӣ мебошад.

== Бародаршаҳрҳо ==
* [[Волоколамск]], [[Русия]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |title=Волоколамск и киргизский Токмак стали городами-побратимами |accessdate=2021-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160921223116/http://tokmok.org/news/obshhestvo/209-tokmok-i-volokolamsk-stali-gorodami-pobratimami.html |archivedate=2016-09-21 }}&lt;/ref&gt;
* [[Можайск]], [[Русия]].
* [[Рокфорд]], [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]].

== Маориф ==
=== Таҳсилоти миёна ===
* Шуъбаи муттаҳидаи маориф ─ дар натиҷаи якҷояшавии ноҳияи Чуй ва шаҳри Токмак (CHTOO)  45 мактабро (27.535 хонанда) дар бар мегирад.
* Мактаби хусусии масеҳии &quot;Ак Бата&quot;.

=== Таҳсилоти миёнаи махсус ва миёнаи техникӣ ===
* [http://rkk.kg/ Коллеҷи фарҳанги ҷумҳуриявӣ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20190825015712/http://rkk.kg/ |date=2019-08-25 }} 
* [http://tokmk.kg/ Коллеҷи тиббии Токмок] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210303054549/http://tokmk.kg/ |date=2021-03-03 }} 
* [http://www.kesip.kg/ru/8/1-50 Коллеҷи омӯзгории индустриалии Токмок] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200429003247/http://kesip.kg/ru/8/1-50 |date=2020-04-29 }} 
* [http://knau.kg/ru/dovuzovskaya-podgotovka/tak Коллеҷи кишоварзии ба номи] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210122041357/http://knau.kg/ru/dovuzovskaya-podgotovka/tak |date=2021-01-22 }} [http://knau.kg/ru/dovuzovskaya-podgotovka/tak Скрябин] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210122041357/http://knau.kg/ru/dovuzovskaya-podgotovka/tak |date=2021-01-22 }}
* [http://iuca.kg/ru/college_ru/ Коллеҷи гуманитарии Донишгоҳи байналмилалии Осиёи Марказӣ (SCC at IUCA)] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210726120847/https://iuca.kg/ru/college_ru/ |date=2021-07-26 }}
* Литсейҳои рақами 11, 23

=== Таҳсилоти олӣ ===
* Донишкадаи техникии  Донишгоҳи давлатии техникии Қирғизистон &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kstu.kg/uchebnye-podrazdeleniya/instituty/46-tokmokskiy-tehnicheskiy-institut-tti.html|title=Официальный сайт ТТИ КГТУ|author=|date=|publisher=|deadlink=yes|accessdate=2014-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140710085001/http://www.kstu.kg/uchebnye-podrazdeleniya/instituty/46-tokmokskiy-tehnicheskiy-institut-tti.html|archivedate=2014-07-10}}&lt;/ref&gt; (TTI DSTU) соли 1991 ба ҳайси факултаи шабонаи умумии техникии Донишкадаи политехникии Фрунзе кушода шудааст. Дар соли 1999, он ба Донишкадаи техникии Токмак (ТТИ) дар ҳайати Донишгоҳи давлатии техникии Қирғизистон (КарМТУ) ба номи И. ВА. Раззаков — яке аз калонтарин донишгоҳҳои техникии Қирғизистон.
* Донишгоҳи байналмилалии Осиёи Марказӣ (IUCA). Дар соли 2008 таъсис ёфтааст &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iuca.kg/ru/istoriya-muca|title=История МУЦА|deadlink=yes|accessdate=2017-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170207031641/http://www.iuca.kg/ru/istoriya-muca|archivedate=2017-02-07}}&lt;/ref&gt;.

== Пайвандҳо ==
* [http://meria.tokmokcity.kg/ Толори шаҳр] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20171126221653/http://meria.tokmokcity.kg/ |date=2017-11-26 }}
* [http://gk.tokmokcity.kg/ Кенеши шаҳри Токмак] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180215033830/http://gk.tokmokcity.kg/ |date=2018-02-15 }}
* [http://tokmok.org/ Хабарҳои шаҳри Токмак]
* [https://web.archive.org/web/20141012043212/http://forum.tokmok.org/ Форуми] шаҳри Токмак - Форуми шаҳрӣ.
{{Commons category|Tokmok}}
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
{{Вилоятҳои Қирғизистон}}
{{Шаҳрҳои Қирғизистон}}

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Қирғизистон]]</text>
      <sha1>ffk0h57qxcj11eeqrjx16momii9a5gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имперотурии Бритониё</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290485</id>
    <revision>
      <id>1474570</id>
      <parentid>1272462</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13829" sha1="edmy3l08ydhnhirftrpiqrtwexf78ib" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
: ''Барои рӯйхати пурраи қаламравҳои аз ҷониби Бритониё таҳти идоракунӣ буда, нигаред'' ''Барои маълумоти иловагӣ, ба [[Мустамликаҳо ва қаламравҳои тобеи Бритониёи Кабир|мустамликаҳо ва қаламравҳои вобастаи Бритониё]] нигаред.''

'''Империяи Бритониё''' ({{Lang-en|British Empire}} ) - як империяи мустамликавӣ бо роҳбарии [[Метрополис|метрополия]], бо [[Рӯйхати давлатҳои калонтарин дар таърих|шумораи зиёдтарини қаламравҳо]] дар таърихи инсоният, бо колонияҳо дар ҳамаи панҷ [[Қитъа|қитъаи маскунӣ]]. Империя то [[соли 1919]] масоҳати калонтаринро соҳиб буд (агар [[Ҳудуди мандат|мандат]] ва [[Территорияи эътимоди Созмони Милали Муттаҳид|минтақаҳои эътимод,]] ки баъдтар дар идоракунӣ ба даст омадаандро ҳисоб накунем), пас [[Бритониё|Британияи Кабир]] бар заминҳое, ки 31,878,965 км² тӯл кашидаанд, ҳукмронӣ мекард  (аз он ҷумла тақрибан 8,1 млн. қаламравҳо дар [[Антарктика|Антарктида]], [[Даъвоҳои ҳудудӣ дар Антарктида|ки онро то ҳол]] Бритониёи Кабир ва [[доминион|ҳокимиятҳои]] собиқи он: [[Австралия]] ва Зеландияи Нав талаб мекунанд), ки тақрибан 22% заминро ташкил медиҳад. Шумораи умумии аҳолии империя тақрибан 480 миллион нафарро ташкил медод (тақрибан аз чор як ҳиссаи инсоният). Маҳз мероси [[Бритониёи Пакс|Pax Britannica]] нақши англисиро ҳамчун забони серистеъмолтарин дар ҷаҳон дар соҳаҳои сиёсат, варзиш, мусиқӣ, нақлиёт, савдо ва ғайра шарҳ медиҳад {{Sfn|Johnston|2008}} {{Sfn|Porter|1998|name=Porter}} {{Sfn|Sondhaus|2004}}.

Империяи Бритониё бузургтарин [[имперотури]] дар таърихи инсоният буда, номи он пас аз миёнаҳои солҳои 70 асри XIX маъруф шудааст. Аз соли 1931 расман Иттиҳодияи миллатҳои Британиёи Кабир, пас аз [[Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] Иттиҳодияи миллатҳо ва Иттиҳодия номгузорӣ шудааст. Империяи Британиё дар натиҷаи забткории чандинасраи мустамликаҳо: мустамликакунии ҳудуди Амрикои Шимолӣ, Австралия, Зеландияи Нав, ҷазираҳо дар уқёнусҳои Атлантика, Ҳинд ва Ором, тобеъ кардани давлатҳо ё вилоятҳои ҷудогонаи онҳо, забт ва баъдан ҳамроҳ кардани мустамликаҳои давлатҳои дигари аврупоӣ ба мулкҳои Британиёи Кабир ба вуҷуд омадааст. Он дар муборизаи шадид барои ҳукмронӣ дар баҳрҳову мустамликаҳо зидди Испания, Нидерланд, Фаронса ва Олмон ташаккул ёфтааст. Рақобат барои доираи нуфуз дар аксар ноҳияҳои қитъаи Осиё боиси ихтилоф миёни Британиёи Кабир ва Империяи Руссия шуд. Дар раванди ташаккул ва рушди мперияи Британия идеология (мафкура)-и империявии британӣ ба вуҷуд омад, ки дар тамоми соҳаҳои ҳаёт, сиёсати дохилӣ ва хориҷии Британиёи Кабир нақши амиқи худро гузоштааст. Ташаккули империяи Британиё ҳанӯз дар миёнаҳои асри 16, ҳангоме ки [[Англия]] сиёсати тобеъ кардани [[Ирландия|Ирландияро]] пеш гирифт, оғоз шуда буд. Миёнаҳои асри XVII [[Ирландия]]ба мустамлика табдил дода шуд. Соли 1583 ҷазираи Нюфаундленд аввалин мулке буд, ки мавзеи такягоҳӣ барои забткориҳо гардид. Соли 1588 баъди аз тарафи англисҳо шикаст додани «Армадаи мағлубнашаванда» (флоти бузурги ҳарбӣ) мавқеи Испания ҳамчун давлати пешқадами баҳрӣ заиф гардид ва ба англисҳо имкон шуд, ки дар мубориза барои забти сарзаминҳои нав фаъол бошанд. Ба даст овардани мавқеъ дар Вест-Индия барои империяи Британиё аҳаммияти аввалиндараҷа дошт, чунки он барои назорат кардани роҳҳои баҳрӣ, ки Испанияро бо дигар мустамликаҳо дар Амрикои Марказӣ ва Ҷанубӣ (интиқоли тило ва ғуломон) мепайваст, барои дастрасӣ ба молҳои мустамликавӣ (пахта, шакар, тамоку ва ғайра) ва истеҳсоли мустақими онҳо дар мулкҳои мустамликавӣ имкон дод. Нимаи аввали асри XVII англисҳо ҷаз-ҳои Бермуд, Барбадос, Антигуа, Белиз ва Багамро забт карданд. Ҷазираи Ямайка ва ҷаз-ҳои Кайман солҳои 1670 расман мулкҳои империяи Британия эътироф шуданд. Ҳамзамон, тоҷирони англис мавқеи худро дар Соҳили Тилоии Африқои Ғарбӣ мустаҳкам карданд. Соли 1672 Ширкати шоҳии Африқо таъсис дода шуд, ки як қисми савдои тило ва ғуломонро ба даст гирифт. [[Англисҳо|Англисҳо]] дар натиҷаи Ҷанги барои интихоби вориси тахти Испания (1701–14) ҳуқуқи монополии савдои ғуломонро дар мустамликаҳои Испания ба даст оварданд. Баъди забт кардани [[Гибралтар]] (1704) ва ҷазираи Менорка (1708) онҳо мулкҳои соҳили Испанияро зери назорат гирифтанд. То миёнаҳои асри XVIII манфиатҳои иқтисодӣ ва тиҷоратии Британияи Кабир дар доираи «секунҷаи Атлантика» (Британиёи Кабир – Вест-Индия – Африқои Ғарбӣ) барои рушди империяи Британиё, ки аз ҳисоби заиф кардани мавқеи Испания бунёд мешуд, муҳим буданд. Ибтидои асри XVIII империяи Британия Португалия ва мустамликаҳои онро дар Амрикои Ҷанубӣ низ ба худ тобеъ кард.

Бо таъсиси маҳаллаи Ҷеймстаун (1607) ва мустамликаи Вирҷиния англисҳо соҳил ва мулкҳои атрофи [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Шимолиро]] мустамликаи худ карданд. Амстердами Навро аз ҳолландиҳо (1664) гирифта, Ню-Йорк ном гузоштанд. Ҳамзамон, англисҳо ба Ҳиндустон ворид шуда, соли 1600 тоҷирони англис Ширкати Ост-Индияро таъсис доданд. Соли 1690 ширкат ба бунёди ш. [[Калкутта]] оғоз кард. Дар натиҷаи Ҷанги ҳафтсола (1756–63) [[Британиёи Кабир]] [[Фаронса|Фаронсаро]] аз [[Ҳиндустон]] танг карда баровард ва мавқеи онро дар Амрикои Шимолӣ коҳиш дод.

Империяи Британиё дар натиҷаи ҷангҳои озодихоҳӣ дар [[Амрикои Шимолӣ]] 13 мустамликаи худро дар [[Амрикои Шимолӣ]] (1775–1783) аз даст дод ва ба буҳрони аввалин дучор шуд. Вале пас аз таъсиси ИМА (1783) даҳҳо ҳазор мустамликадорон ба [[Канада]] кӯчиданд ва дар он ҷо мавқеи британиҳо устувор шуд. Аз миёнаҳои асри XVIII воридшавии англисҳо ба [[Зеландияи Нав]], [[Австралия]] ва ҷазмраҳои [[уқёнуси Ором]] авҷ гирифт. Англисҳо миёнаҳои асри XIX [[Ҳиндустон|Ҳиндустонро]] пурра тасарруф карда, Непалро зери назорати худ гирифтанд. Баъди якчанд ҷанг тибқи шартномаҳои нобаробар як қатор бандарҳои Хитой барои савдогарони англис кушода ва ҷаз. Сянган ([[Ҳонконг]]) ба мулкҳои Британиёи Кабир ҳамроҳ карда шуд. Империяи Британиё ба забти мустамликаҳо дар қитъаи [[Африқо]] шурӯъ кард. 

Дар замони «тақсимоти мустамликавии ҷаҳон» (чоряки охири асри 19) империяи Британиё [[Кипр]] ва [[Бирма|Бирмаро]] забт карда, [[Миср]], [[Канали Суиз]] ва [[Афғонистон|Афғонистонро]] амалан зери ҳимоя (протекторат)-и худ гирифт. Империяи Британиё ҳудудҳои зиёдеро дар Африқои Тропикӣ ва Ҷанубӣ забт кард. Империяи Британиё аз давлат ва мулкҳои гуногуни доминионҳо, мустамликаҳо, протекторатҳо ва ҳудудҳои мандатӣ иборат буд. [[Соли 1922]] ҳудуди империяи Британиё хеле васеъ шуд. Муборизаи мардуми афғон Британиёи Кабирро маҷбур кард, ки соли 1919 истиқлолияти Афғонистонро эътироф кунад. [[Соли 1922]] [[Миср]] ва [[соли 1930]] [[Ироқ]] расман мустақил шуданд.

Баъди [[Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] дар натиҷаи муборизаи шадиди зиддимустамликавии мардум заволи империяи Британия оғоз шуд. Кӯшишҳои бо роҳи ҳарбӣ нигоҳ доштани ҳокимият дар мустамликаҳо натиҷа надод. [[Соли 1947]] Британиёи Кабир иҷборан истиқлолияти мустамликаи калонтарини худ – Ҳиндустонро эътироф кард. Мамлакат аз рӯи нишонаҳои минтақавӣ ва динӣ ба ду қисм ҷудо шуд: Ҳиндустон ва Покистон. [[Соли 1960]] ба саҳифаҳои таърих ҳамчун «Соли Африқо» ворид шудааст, чунки дар ин сол 17 мустамликаи Африқо истиқлолият ба даст оварданд. Заволи империяи Британия маънои онро надошт, ки робитаҳои зичи иқтисодӣ, сиёсӣ ва мадании миёни мулкҳои он, ки тӯли даҳсолаҳо ташаккул ёфта буданд, аз байн раванд. Худи Иттиҳодияи миллатҳои Британия дар асл тағйир ёфт, аз номи он калимаи «Британиё» гирифта ва «Иттиҳодия» номида шуд. Дар ибтидои асри XXII Иттиҳодия 53 узв дошт: 2-то дар [[Аврупо]], 13-то дар [[Амрико]], 9-то дар [[Осиё]], 18-то дар [[Африқо]], 11-то дар [[Австралия ва Уқёнусия]].

Таърихи Империяи Бритониё то имрӯз дар ҳаёти кишварҳо, аз қабили [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]], [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]], [[Ҳиндустон]], [[Сингапур]], [[Ҷумҳурии Ирландия|Ирландия]], [[Олмон]], [[Фаронса]] ва бисёр кишварҳои дигар {{Sfn|Hosch|2009}}.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Британия |8|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Империяи Бритониё]]</text>
      <sha1>edmy3l08ydhnhirftrpiqrtwexf78ib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474572</id>
      <parentid>1474570</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Шухрат Саъдиев moved page [[Империяи Бритониё]] to [[Имперотурии Бритониё]]: ивази ном</comment>
      <origin>1474570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13829" sha1="edmy3l08ydhnhirftrpiqrtwexf78ib" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
: ''Барои рӯйхати пурраи қаламравҳои аз ҷониби Бритониё таҳти идоракунӣ буда, нигаред'' ''Барои маълумоти иловагӣ, ба [[Мустамликаҳо ва қаламравҳои тобеи Бритониёи Кабир|мустамликаҳо ва қаламравҳои вобастаи Бритониё]] нигаред.''

'''Империяи Бритониё''' ({{Lang-en|British Empire}} ) - як империяи мустамликавӣ бо роҳбарии [[Метрополис|метрополия]], бо [[Рӯйхати давлатҳои калонтарин дар таърих|шумораи зиёдтарини қаламравҳо]] дар таърихи инсоният, бо колонияҳо дар ҳамаи панҷ [[Қитъа|қитъаи маскунӣ]]. Империя то [[соли 1919]] масоҳати калонтаринро соҳиб буд (агар [[Ҳудуди мандат|мандат]] ва [[Территорияи эътимоди Созмони Милали Муттаҳид|минтақаҳои эътимод,]] ки баъдтар дар идоракунӣ ба даст омадаандро ҳисоб накунем), пас [[Бритониё|Британияи Кабир]] бар заминҳое, ки 31,878,965 км² тӯл кашидаанд, ҳукмронӣ мекард  (аз он ҷумла тақрибан 8,1 млн. қаламравҳо дар [[Антарктика|Антарктида]], [[Даъвоҳои ҳудудӣ дар Антарктида|ки онро то ҳол]] Бритониёи Кабир ва [[доминион|ҳокимиятҳои]] собиқи он: [[Австралия]] ва Зеландияи Нав талаб мекунанд), ки тақрибан 22% заминро ташкил медиҳад. Шумораи умумии аҳолии империя тақрибан 480 миллион нафарро ташкил медод (тақрибан аз чор як ҳиссаи инсоният). Маҳз мероси [[Бритониёи Пакс|Pax Britannica]] нақши англисиро ҳамчун забони серистеъмолтарин дар ҷаҳон дар соҳаҳои сиёсат, варзиш, мусиқӣ, нақлиёт, савдо ва ғайра шарҳ медиҳад {{Sfn|Johnston|2008}} {{Sfn|Porter|1998|name=Porter}} {{Sfn|Sondhaus|2004}}.

Империяи Бритониё бузургтарин [[имперотури]] дар таърихи инсоният буда, номи он пас аз миёнаҳои солҳои 70 асри XIX маъруф шудааст. Аз соли 1931 расман Иттиҳодияи миллатҳои Британиёи Кабир, пас аз [[Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] Иттиҳодияи миллатҳо ва Иттиҳодия номгузорӣ шудааст. Империяи Британиё дар натиҷаи забткории чандинасраи мустамликаҳо: мустамликакунии ҳудуди Амрикои Шимолӣ, Австралия, Зеландияи Нав, ҷазираҳо дар уқёнусҳои Атлантика, Ҳинд ва Ором, тобеъ кардани давлатҳо ё вилоятҳои ҷудогонаи онҳо, забт ва баъдан ҳамроҳ кардани мустамликаҳои давлатҳои дигари аврупоӣ ба мулкҳои Британиёи Кабир ба вуҷуд омадааст. Он дар муборизаи шадид барои ҳукмронӣ дар баҳрҳову мустамликаҳо зидди Испания, Нидерланд, Фаронса ва Олмон ташаккул ёфтааст. Рақобат барои доираи нуфуз дар аксар ноҳияҳои қитъаи Осиё боиси ихтилоф миёни Британиёи Кабир ва Империяи Руссия шуд. Дар раванди ташаккул ва рушди мперияи Британия идеология (мафкура)-и империявии британӣ ба вуҷуд омад, ки дар тамоми соҳаҳои ҳаёт, сиёсати дохилӣ ва хориҷии Британиёи Кабир нақши амиқи худро гузоштааст. Ташаккули империяи Британиё ҳанӯз дар миёнаҳои асри 16, ҳангоме ки [[Англия]] сиёсати тобеъ кардани [[Ирландия|Ирландияро]] пеш гирифт, оғоз шуда буд. Миёнаҳои асри XVII [[Ирландия]]ба мустамлика табдил дода шуд. Соли 1583 ҷазираи Нюфаундленд аввалин мулке буд, ки мавзеи такягоҳӣ барои забткориҳо гардид. Соли 1588 баъди аз тарафи англисҳо шикаст додани «Армадаи мағлубнашаванда» (флоти бузурги ҳарбӣ) мавқеи Испания ҳамчун давлати пешқадами баҳрӣ заиф гардид ва ба англисҳо имкон шуд, ки дар мубориза барои забти сарзаминҳои нав фаъол бошанд. Ба даст овардани мавқеъ дар Вест-Индия барои империяи Британиё аҳаммияти аввалиндараҷа дошт, чунки он барои назорат кардани роҳҳои баҳрӣ, ки Испанияро бо дигар мустамликаҳо дар Амрикои Марказӣ ва Ҷанубӣ (интиқоли тило ва ғуломон) мепайваст, барои дастрасӣ ба молҳои мустамликавӣ (пахта, шакар, тамоку ва ғайра) ва истеҳсоли мустақими онҳо дар мулкҳои мустамликавӣ имкон дод. Нимаи аввали асри XVII англисҳо ҷаз-ҳои Бермуд, Барбадос, Антигуа, Белиз ва Багамро забт карданд. Ҷазираи Ямайка ва ҷаз-ҳои Кайман солҳои 1670 расман мулкҳои империяи Британия эътироф шуданд. Ҳамзамон, тоҷирони англис мавқеи худро дар Соҳили Тилоии Африқои Ғарбӣ мустаҳкам карданд. Соли 1672 Ширкати шоҳии Африқо таъсис дода шуд, ки як қисми савдои тило ва ғуломонро ба даст гирифт. [[Англисҳо|Англисҳо]] дар натиҷаи Ҷанги барои интихоби вориси тахти Испания (1701–14) ҳуқуқи монополии савдои ғуломонро дар мустамликаҳои Испания ба даст оварданд. Баъди забт кардани [[Гибралтар]] (1704) ва ҷазираи Менорка (1708) онҳо мулкҳои соҳили Испанияро зери назорат гирифтанд. То миёнаҳои асри XVIII манфиатҳои иқтисодӣ ва тиҷоратии Британияи Кабир дар доираи «секунҷаи Атлантика» (Британиёи Кабир – Вест-Индия – Африқои Ғарбӣ) барои рушди империяи Британиё, ки аз ҳисоби заиф кардани мавқеи Испания бунёд мешуд, муҳим буданд. Ибтидои асри XVIII империяи Британия Португалия ва мустамликаҳои онро дар Амрикои Ҷанубӣ низ ба худ тобеъ кард.

Бо таъсиси маҳаллаи Ҷеймстаун (1607) ва мустамликаи Вирҷиния англисҳо соҳил ва мулкҳои атрофи [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Шимолиро]] мустамликаи худ карданд. Амстердами Навро аз ҳолландиҳо (1664) гирифта, Ню-Йорк ном гузоштанд. Ҳамзамон, англисҳо ба Ҳиндустон ворид шуда, соли 1600 тоҷирони англис Ширкати Ост-Индияро таъсис доданд. Соли 1690 ширкат ба бунёди ш. [[Калкутта]] оғоз кард. Дар натиҷаи Ҷанги ҳафтсола (1756–63) [[Британиёи Кабир]] [[Фаронса|Фаронсаро]] аз [[Ҳиндустон]] танг карда баровард ва мавқеи онро дар Амрикои Шимолӣ коҳиш дод.

Империяи Британиё дар натиҷаи ҷангҳои озодихоҳӣ дар [[Амрикои Шимолӣ]] 13 мустамликаи худро дар [[Амрикои Шимолӣ]] (1775–1783) аз даст дод ва ба буҳрони аввалин дучор шуд. Вале пас аз таъсиси ИМА (1783) даҳҳо ҳазор мустамликадорон ба [[Канада]] кӯчиданд ва дар он ҷо мавқеи британиҳо устувор шуд. Аз миёнаҳои асри XVIII воридшавии англисҳо ба [[Зеландияи Нав]], [[Австралия]] ва ҷазмраҳои [[уқёнуси Ором]] авҷ гирифт. Англисҳо миёнаҳои асри XIX [[Ҳиндустон|Ҳиндустонро]] пурра тасарруф карда, Непалро зери назорати худ гирифтанд. Баъди якчанд ҷанг тибқи шартномаҳои нобаробар як қатор бандарҳои Хитой барои савдогарони англис кушода ва ҷаз. Сянган ([[Ҳонконг]]) ба мулкҳои Британиёи Кабир ҳамроҳ карда шуд. Империяи Британиё ба забти мустамликаҳо дар қитъаи [[Африқо]] шурӯъ кард. 

Дар замони «тақсимоти мустамликавии ҷаҳон» (чоряки охири асри 19) империяи Британиё [[Кипр]] ва [[Бирма|Бирмаро]] забт карда, [[Миср]], [[Канали Суиз]] ва [[Афғонистон|Афғонистонро]] амалан зери ҳимоя (протекторат)-и худ гирифт. Империяи Британиё ҳудудҳои зиёдеро дар Африқои Тропикӣ ва Ҷанубӣ забт кард. Империяи Британиё аз давлат ва мулкҳои гуногуни доминионҳо, мустамликаҳо, протекторатҳо ва ҳудудҳои мандатӣ иборат буд. [[Соли 1922]] ҳудуди империяи Британиё хеле васеъ шуд. Муборизаи мардуми афғон Британиёи Кабирро маҷбур кард, ки соли 1919 истиқлолияти Афғонистонро эътироф кунад. [[Соли 1922]] [[Миср]] ва [[соли 1930]] [[Ироқ]] расман мустақил шуданд.

Баъди [[Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] дар натиҷаи муборизаи шадиди зиддимустамликавии мардум заволи империяи Британия оғоз шуд. Кӯшишҳои бо роҳи ҳарбӣ нигоҳ доштани ҳокимият дар мустамликаҳо натиҷа надод. [[Соли 1947]] Британиёи Кабир иҷборан истиқлолияти мустамликаи калонтарини худ – Ҳиндустонро эътироф кард. Мамлакат аз рӯи нишонаҳои минтақавӣ ва динӣ ба ду қисм ҷудо шуд: Ҳиндустон ва Покистон. [[Соли 1960]] ба саҳифаҳои таърих ҳамчун «Соли Африқо» ворид шудааст, чунки дар ин сол 17 мустамликаи Африқо истиқлолият ба даст оварданд. Заволи империяи Британия маънои онро надошт, ки робитаҳои зичи иқтисодӣ, сиёсӣ ва мадании миёни мулкҳои он, ки тӯли даҳсолаҳо ташаккул ёфта буданд, аз байн раванд. Худи Иттиҳодияи миллатҳои Британия дар асл тағйир ёфт, аз номи он калимаи «Британиё» гирифта ва «Иттиҳодия» номида шуд. Дар ибтидои асри XXII Иттиҳодия 53 узв дошт: 2-то дар [[Аврупо]], 13-то дар [[Амрико]], 9-то дар [[Осиё]], 18-то дар [[Африқо]], 11-то дар [[Австралия ва Уқёнусия]].

Таърихи Империяи Бритониё то имрӯз дар ҳаёти кишварҳо, аз қабили [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]], [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]], [[Ҳиндустон]], [[Сингапур]], [[Ҷумҳурии Ирландия|Ирландия]], [[Олмон]], [[Фаронса]] ва бисёр кишварҳои дигар {{Sfn|Hosch|2009}}.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Британия |8|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Империяи Бритониё]]</text>
      <sha1>edmy3l08ydhnhirftrpiqrtwexf78ib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474575</id>
      <parentid>1474572</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14011" sha1="dpxvblufrhb75qt2my51ijd7bjrakhz" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
: ''Барои рӯйхати пурраи қаламравҳои аз ҷониби Бритониё таҳти идоракунӣ буда, нигаред'' ''Барои маълумоти иловагӣ, ба [[Мустамликаҳо ва қаламравҳои тобеи Бритониёи Кабир|мустамликаҳо ва қаламравҳои вобастаи Бритониё]] нигаред.''

'''Имперотурии Бритониё''' ({{Lang-en|British Empire}} ) - як империяи мустамликавӣ бо роҳбарии [[Метрополис|метрополия]], бо [[Рӯйхати давлатҳои калонтарин дар таърих|шумораи зиёдтарини қаламравҳо]] дар таърихи инсоният, бо колонияҳо дар ҳамаи панҷ [[Қитъа|қитъаи маскунӣ]]. Империя то [[соли 1919]] масоҳати калонтаринро соҳиб буд (агар [[Ҳудуди мандат|мандат]] ва [[Территорияи эътимоди Созмони Милали Муттаҳид|минтақаҳои эътимод,]] ки баъдтар дар идоракунӣ ба даст омадаандро ҳисоб накунем), пас [[Бритониё]] бар заминҳое, ки 31,878,965 км² тӯл кашидаанд, ҳукмронӣ мекард  (аз он ҷумла тақрибан 8,1 млн. қаламравҳо дар [[Антарктика|Антарктида]], [[Даъвоҳои ҳудудӣ дар Антарктида|ки онро то ҳол]] Бритониёи Кабир ва [[доминион|ҳокимиятҳои]] собиқи он: [[Австралия]] ва Зеландияи Нав талаб мекунанд), ки тақрибан 22% заминро ташкил медиҳад. Шумораи умумии аҳолии имперотури тақрибан 480 миллион нафарро ташкил медод (тақрибан аз чор як ҳиссаи инсоният). Маҳз мероси [[Бритониёи Пакс|Pax Britannica]] нақши англисиро ҳамчун забони серистеъмолтарин дар ҷаҳон дар соҳаҳои сиёсат, варзиш, мусиқӣ, нақлиёт, савдо ва ғайра шарҳ медиҳад {{Sfn|Johnston|2008}} {{Sfn|Porter|1998|name=Porter}} {{Sfn|Sondhaus|2004}}.

Имперотурии Бритониё бузургтарин [[имперотури]] дар таърихи инсоният буда, номи он пас аз миёнаҳои солҳои 70 асри XIX маъруф шудааст. Аз соли 1931 расман ''Иттиҳодияи миллатҳои Британиёи Кабир'', пас аз [[Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] ''Иттиҳодияи миллатҳо'' ва ''Иттиҳодия'' номгузорӣ шудааст. Империяи Британиё дар натиҷаи забткории чандинасраи мустамликаҳо: мустамликакунии ҳудуди [[Амрикои Шимолӣ]], [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]], ҷазираҳо дар уқёнусҳои Атлантика, Ҳинд ва Ором, тобеъ кардани давлатҳо ё вилоятҳои ҷудогонаи онҳо, забт ва баъдан ҳамроҳ кардани мустамликаҳои давлатҳои дигари аврупоӣ ба мулкҳои [[Британиёи Кабир]] ба вуҷуд омадааст. Он дар муборизаи шадид барои ҳукмронӣ дар баҳрҳову мустамликаҳо зидди [[Испания]], [[Нидерланд]], [[Фаронса]] ва [[Олмон]] ташаккул ёфтааст. Рақобат барои доираи нуфуз дар аксар ноҳияҳои қитъаи Осиё боиси ихтилоф миёни Британиёи Кабир ва Империяи Руссия шуд. Дар раванди ташаккул ва рушди Имперотурии Бритониё идеология (мафкура)-и империявии британӣ ба вуҷуд омад, ки дар тамоми соҳаҳои ҳаёт, сиёсати дохилӣ ва хориҷии Британиёи Кабир нақши амиқи худро гузоштааст. Ташаккули Имперотурии Бритониё ҳанӯз дар миёнаҳои асри 16, ҳангоме ки [[Англия]] сиёсати тобеъ кардани [[Ирландия|Ирландияро]] пеш гирифт, оғоз шуда буд. Миёнаҳои асри XVII [[Ирландия]]ба мустамлика табдил дода шуд. Соли 1583 ҷазираи Нюфаундленд аввалин мулке буд, ки мавзеи такягоҳӣ барои забткориҳо гардид. Соли 1588 баъди аз тарафи англисҳо шикаст додани «Армадаи мағлубнашаванда» (флоти бузурги ҳарбӣ) мавқеи Испания ҳамчун давлати пешқадами баҳрӣ заиф гардид ва ба англисҳо имкон шуд, ки дар мубориза барои забти сарзаминҳои нав фаъол бошанд. Ба даст овардани мавқеъ дар Вест-Индия барои Имперотурии Бритониё аҳаммияти аввалиндараҷа дошт, чунки он барои назорат кардани роҳҳои баҳрӣ, ки Испанияро бо дигар мустамликаҳо дар Амрикои Марказӣ ва Ҷанубӣ (интиқоли тило ва ғуломон) мепайваст, барои дастрасӣ ба молҳои мустамликавӣ (пахта, шакар, тамоку ва ғайра) ва истеҳсоли мустақими онҳо дар мулкҳои мустамликавӣ имкон дод. Нимаи аввали асри XVII англисҳо ҷаз-ҳои Бермуд, Барбадос, Антигуа, Белиз ва Багамро забт карданд. Ҷазираи Ямайка ва ҷаз-ҳои Кайман солҳои 1670 расман мулкҳои империяи Британия эътироф шуданд. Ҳамзамон, тоҷирони англис мавқеи худро дар Соҳили Тилоии Африқои Ғарбӣ мустаҳкам карданд. Соли 1672 Ширкати шоҳии Африқо таъсис дода шуд, ки як қисми савдои [[тилло]] ва [[ғуломон]]ро ба даст гирифт. [[Англисҳо|Англисҳо]] дар натиҷаи Ҷанги барои интихоби вориси тахти Испания (1701–1714) ҳуқуқи монополии савдои ғуломонро дар мустамликаҳои [[Испания]] ба даст оварданд. Баъди забт кардани [[Гибралтар]] (1704) ва ҷазираи Менорка (1708) онҳо мулкҳои соҳили Испанияро зери назорат гирифтанд. То миёнаҳои асри XVIII манфиатҳои иқтисодӣ ва тиҷоратии Британиёи Кабир дар доираи «секунҷаи Атлантика» (Британиёи Кабир – Вест-Индия – Африқои Ғарбӣ) барои рушди империяи Британиё, ки аз ҳисоби заиф кардани мавқеи Испания бунёд мешуд, муҳим буданд. Ибтидои асри XVIII империяи Британия Португалия ва мустамликаҳои онро дар Амрикои Ҷанубӣ низ ба худ тобеъ кард.

Бо таъсиси маҳаллаи Ҷеймстаун (1607) ва мустамликаи Вирҷиния англисҳо соҳил ва мулкҳои атрофи [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Шимолиро]] мустамликаи худ карданд. Амстердами Навро аз ҳолландиҳо (1664) гирифта, Ню-Йорк ном гузоштанд. Ҳамзамон, англисҳо ба Ҳиндустон ворид шуда, соли 1600 тоҷирони англис Ширкати Ост-Индияро таъсис доданд. Соли 1690 ширкат ба бунёди ш. [[Калкутта]] оғоз кард. Дар натиҷаи Ҷанги ҳафтсола (1756–63) [[Британиёи Кабир]] [[Фаронса|Фаронсаро]] аз [[Ҳиндустон]] танг карда баровард ва мавқеи онро дар Амрикои Шимолӣ коҳиш дод.

Имперотурии Бритониё дар натиҷаи ҷангҳои озодихоҳӣ дар [[Амрикои Шимолӣ]] 13 мустамликаи худро дар [[Амрикои Шимолӣ]] (1775–1783) аз даст дод ва ба буҳрони аввалин дучор шуд. Вале пас аз таъсиси ИМА (1783) даҳҳо ҳазор мустамликадорон ба [[Канада]] кӯчиданд ва дар он ҷо мавқеи британиҳо устувор шуд. Аз миёнаҳои асри XVIII воридшавии англисҳо ба [[Зеландияи Нав]], [[Австралия]] ва ҷазмраҳои [[уқёнуси Ором]] авҷ гирифт. Англисҳо миёнаҳои асри XIX [[Ҳиндустон|Ҳиндустонро]] пурра тасарруф карда, Непалро зери назорати худ гирифтанд. Баъди якчанд ҷанг тибқи шартномаҳои нобаробар як қатор бандарҳои Хитой барои савдогарони англис кушода ва ҷаз. Сянган ([[Ҳонконг]]) ба мулкҳои Британиёи Кабир ҳамроҳ карда шуд. Империяи Британиё ба забти мустамликаҳо дар қитъаи [[Африқо]] шурӯъ кард. 

Дар замони «тақсимоти мустамликавии ҷаҳон» (чоряки охири асри 19) империяи Британиё [[Кипр]] ва [[Бирма|Бирмаро]] забт карда, [[Миср]], [[Канали Суиз]] ва [[Афғонистон|Афғонистонро]] амалан зери ҳимоя (протекторат)-и худ гирифт. Имперотурии Бритониё ҳудудҳои зиёдеро дар Африқои Тропикӣ ва Ҷанубӣ забт кард. Имперотурии Бритониё аз давлат ва мулкҳои гуногуни доминионҳо, мустамликаҳо, протекторатҳо ва ҳудудҳои мандатӣ иборат буд. [[Соли 1922]] ҳудуди имперотурии Бритониё хеле васеъ шуд. Муборизаи мардуми афғон Британиёи Кабирро маҷбур кард, ки [[соли 1919]] истиқлолияти [[Афғонистон|Афғонистонро]] эътироф кунад. [[Соли 1922]] [[Миср]] ва [[соли 1930]] [[Ироқ]] расман мустақил шуданд.

Баъди [[Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ]] дар натиҷаи муборизаи шадиди зиддимустамликавии мардум заволи империяи Британия оғоз шуд. Кӯшишҳои бо роҳи ҳарбӣ нигоҳ доштани ҳокимият дар мустамликаҳо натиҷа надод. [[Соли 1947]] Британиёи Кабир иҷборан истиқлолияти мустамликаи калонтарини худ – [[Ҳиндустон|Ҳиндустонро]] эътироф кард. Мамлакат аз рӯи нишонаҳои минтақавӣ ва динӣ ба ду қисм ҷудо шуд: [[Ҳиндустон]] ва [[Покистон]]. [[Соли 1960]] ба саҳифаҳои таърих ҳамчун «Соли Африқо» ворид шудааст, чунки дар ин сол 17 мустамликаи [[Африқо]] истиқлолият ба даст оварданд. 

Заволи Имперотурии Бритониё маънои онро надошт, ки робитаҳои зичи иқтисодӣ, сиёсӣ ва мадании миёни мулкҳои он, ки тӯли даҳсолаҳо ташаккул ёфта буданд, аз байн раванд. Худи ''Иттиҳодияи миллатҳои Британиё'' дар асл тағйир ёфт, аз номи он калимаи «Бритониё» гирифта ва «Иттиҳодия» номида шуд. Дар ибтидои асри XXII Иттиҳодия 53 [[узв]] дошт: 2-то дар [[Аврупо]], 13-то дар [[Амрико]], 9-то дар [[Осиё]], 18-то дар [[Африқо]], 11-то дар [[Австралия]] ва [[Уқёнусия]].

Таърихи Имперотурии Бритониё то имрӯз дар ҳаёти кишварҳо, аз қабили [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]], [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]], [[Ҳиндустон]], [[Сингапур]], [[Ҷумҳурии Ирландия|Ирландия]], [[Олмон]], [[Фаронса]] ва бисёр кишварҳои дигар {{Sfn|Hosch|2009}}.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Британия |8|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Империяи Бритониё]]</text>
      <sha1>dpxvblufrhb75qt2my51ijd7bjrakhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474576</id>
      <parentid>1474575</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14011" sha1="9cup6rzoe4d7ktl5unlninlphiez8j4" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
: ''Барои рӯйхати пурраи қаламравҳои аз ҷониби Бритониё таҳти идоракунӣ буда, нигаред'' ''Барои маълумоти иловагӣ, ба [[Мустамликаҳо ва қаламравҳои тобеи Бритониёи Кабир|мустамликаҳо ва қаламравҳои вобастаи Бритониё]] нигаред.''

'''Имперотурии Бритониё''' ({{Lang-en|British Empire}} ) - як империяи мустамликавӣ бо роҳбарии [[Метрополис|метрополия]], бо [[Рӯйхати давлатҳои калонтарин дар таърих|шумораи зиёдтарини қаламравҳо]] дар таърихи инсоният, бо колонияҳо дар ҳамаи панҷ [[Қитъа|қитъаи маскунӣ]]. Империя то [[соли 1919]] масоҳати калонтаринро соҳиб буд (агар [[Ҳудуди мандат|мандат]] ва [[Территорияи эътимоди Созмони Милали Муттаҳид|минтақаҳои эътимод,]] ки баъдтар дар идоракунӣ ба даст омадаандро ҳисоб накунем), пас [[Бритониё]] бар заминҳое, ки 31,878,965 км² тӯл кашидаанд, ҳукмронӣ мекард  (аз он ҷумла тақрибан 8,1 млн. қаламравҳо дар [[Антарктика|Антарктида]], [[Даъвоҳои ҳудудӣ дар Антарктида|ки онро то ҳол]] Бритониёи Кабир ва [[доминион|ҳокимиятҳои]] собиқи он: [[Австралия]] ва Зеландияи Нав талаб мекунанд), ки тақрибан 22% заминро ташкил медиҳад. Шумораи умумии аҳолии имперотури тақрибан 480 миллион нафарро ташкил медод (тақрибан аз чор як ҳиссаи инсоният). Маҳз мероси [[Бритониёи Пакс|Pax Britannica]] нақши англисиро ҳамчун забони серистеъмолтарин дар ҷаҳон дар соҳаҳои сиёсат, варзиш, мусиқӣ, нақлиёт, савдо ва ғайра шарҳ медиҳад {{Sfn|Johnston|2008}} {{Sfn|Porter|1998|name=Porter}} {{Sfn|Sondhaus|2004}}.

Имперотурии Бритониё бузургтарин [[имперотури]] дар таърихи инсоният буда, номи он пас аз миёнаҳои солҳои 70 асри XIX маъруф шудааст. Аз [[соли 1931]] расман ''Иттиҳодияи миллатҳои Британиёи Кабир'', пас аз [[Ҷанги дувуми ҷаҳонӣ]] ''Иттиҳодияи миллатҳо'' ва ''Иттиҳодия'' номгузорӣ шудааст. Империяи Британиё дар натиҷаи забткории чандинасраи мустамликаҳо: мустамликакунии ҳудуди [[Амрикои Шимолӣ]], [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]], ҷазираҳо дар уқёнусҳои Атлантика, Ҳинд ва Ором, тобеъ кардани давлатҳо ё вилоятҳои ҷудогонаи онҳо, забт ва баъдан ҳамроҳ кардани мустамликаҳои давлатҳои дигари аврупоӣ ба мулкҳои [[Британиёи Кабир]] ба вуҷуд омадааст. Он дар муборизаи шадид барои ҳукмронӣ дар баҳрҳову мустамликаҳо зидди [[Испания]], [[Нидерланд]], [[Фаронса]] ва [[Олмон]] ташаккул ёфтааст. Рақобат барои доираи нуфуз дар аксар ноҳияҳои қитъаи Осиё боиси ихтилоф миёни Британиёи Кабир ва Империяи Руссия шуд. Дар раванди ташаккул ва рушди Имперотурии Бритониё идеология (мафкура)-и империявии британӣ ба вуҷуд омад, ки дар тамоми соҳаҳои ҳаёт, сиёсати дохилӣ ва хориҷии Британиёи Кабир нақши амиқи худро гузоштааст. Ташаккули Имперотурии Бритониё ҳанӯз дар миёнаҳои асри 16, ҳангоме ки [[Англия]] сиёсати тобеъ кардани [[Ирландия|Ирландияро]] пеш гирифт, оғоз шуда буд. Миёнаҳои асри XVII [[Ирландия]]ба мустамлика табдил дода шуд. Соли 1583 ҷазираи Нюфаундленд аввалин мулке буд, ки мавзеи такягоҳӣ барои забткориҳо гардид. Соли 1588 баъди аз тарафи англисҳо шикаст додани «Армадаи мағлубнашаванда» (флоти бузурги ҳарбӣ) мавқеи Испания ҳамчун давлати пешқадами баҳрӣ заиф гардид ва ба англисҳо имкон шуд, ки дар мубориза барои забти сарзаминҳои нав фаъол бошанд. Ба даст овардани мавқеъ дар Вест-Индия барои Имперотурии Бритониё аҳаммияти аввалиндараҷа дошт, чунки он барои назорат кардани роҳҳои баҳрӣ, ки Испанияро бо дигар мустамликаҳо дар Амрикои Марказӣ ва Ҷанубӣ (интиқоли тило ва ғуломон) мепайваст, барои дастрасӣ ба молҳои мустамликавӣ (пахта, шакар, тамоку ва ғайра) ва истеҳсоли мустақими онҳо дар мулкҳои мустамликавӣ имкон дод. Нимаи аввали асри XVII англисҳо ҷаз-ҳои Бермуд, Барбадос, Антигуа, Белиз ва Багамро забт карданд. Ҷазираи Ямайка ва ҷаз-ҳои Кайман солҳои 1670 расман мулкҳои империяи Британия эътироф шуданд. Ҳамзамон, тоҷирони англис мавқеи худро дар Соҳили Тилоии Африқои Ғарбӣ мустаҳкам карданд. Соли 1672 Ширкати шоҳии Африқо таъсис дода шуд, ки як қисми савдои [[тилло]] ва [[ғуломон]]ро ба даст гирифт. [[Англисҳо|Англисҳо]] дар натиҷаи Ҷанги барои интихоби вориси тахти Испания (1701–1714) ҳуқуқи монополии савдои ғуломонро дар мустамликаҳои [[Испания]] ба даст оварданд. Баъди забт кардани [[Гибралтар]] (1704) ва ҷазираи Менорка (1708) онҳо мулкҳои соҳили Испанияро зери назорат гирифтанд. То миёнаҳои асри XVIII манфиатҳои иқтисодӣ ва тиҷоратии Британиёи Кабир дар доираи «секунҷаи Атлантика» (Британиёи Кабир – Вест-Индия – Африқои Ғарбӣ) барои рушди империяи Британиё, ки аз ҳисоби заиф кардани мавқеи Испания бунёд мешуд, муҳим буданд. Ибтидои асри XVIII империяи Британия Португалия ва мустамликаҳои онро дар Амрикои Ҷанубӣ низ ба худ тобеъ кард.

Бо таъсиси маҳаллаи Ҷеймстаун (1607) ва мустамликаи Вирҷиния англисҳо соҳил ва мулкҳои атрофи [[Амрикои Шимолӣ|Амрикои Шимолиро]] мустамликаи худ карданд. Амстердами Навро аз ҳолландиҳо (1664) гирифта, Ню-Йорк ном гузоштанд. Ҳамзамон, англисҳо ба Ҳиндустон ворид шуда, соли 1600 тоҷирони англис Ширкати Ост-Индияро таъсис доданд. Соли 1690 ширкат ба бунёди ш. [[Калкутта]] оғоз кард. Дар натиҷаи Ҷанги ҳафтсола (1756–63) [[Британиёи Кабир]] [[Фаронса|Фаронсаро]] аз [[Ҳиндустон]] танг карда баровард ва мавқеи онро дар Амрикои Шимолӣ коҳиш дод.

Имперотурии Бритониё дар натиҷаи ҷангҳои озодихоҳӣ дар [[Амрикои Шимолӣ]] 13 мустамликаи худро дар [[Амрикои Шимолӣ]] (1775–1783) аз даст дод ва ба буҳрони аввалин дучор шуд. Вале пас аз таъсиси ИМА (1783) даҳҳо ҳазор мустамликадорон ба [[Канада]] кӯчиданд ва дар он ҷо мавқеи британиҳо устувор шуд. Аз миёнаҳои асри XVIII воридшавии англисҳо ба [[Зеландияи Нав]], [[Австралия]] ва ҷазмраҳои [[уқёнуси Ором]] авҷ гирифт. Англисҳо миёнаҳои асри XIX [[Ҳиндустон|Ҳиндустонро]] пурра тасарруф карда, Непалро зери назорати худ гирифтанд. Баъди якчанд ҷанг тибқи шартномаҳои нобаробар як қатор бандарҳои Хитой барои савдогарони англис кушода ва ҷаз. Сянган ([[Ҳонконг]]) ба мулкҳои Британиёи Кабир ҳамроҳ карда шуд. Империяи Британиё ба забти мустамликаҳо дар қитъаи [[Африқо]] шурӯъ кард. 

Дар замони «тақсимоти мустамликавии ҷаҳон» (чоряки охири асри 19) империяи Британиё [[Кипр]] ва [[Бирма|Бирмаро]] забт карда, [[Миср]], [[Канали Суиз]] ва [[Афғонистон|Афғонистонро]] амалан зери ҳимоя (протекторат)-и худ гирифт. Имперотурии Бритониё ҳудудҳои зиёдеро дар Африқои Тропикӣ ва Ҷанубӣ забт кард. Имперотурии Бритониё аз давлат ва мулкҳои гуногуни доминионҳо, мустамликаҳо, протекторатҳо ва ҳудудҳои мандатӣ иборат буд. [[Соли 1922]] ҳудуди имперотурии Бритониё хеле васеъ шуд. Муборизаи мардуми афғон Британиёи Кабирро маҷбур кард, ки [[соли 1919]] истиқлолияти [[Афғонистон|Афғонистонро]] эътироф кунад. [[Соли 1922]] [[Миср]] ва [[соли 1930]] [[Ироқ]] расман мустақил шуданд.

Баъди [[Ҷанги дувуми ҷаҳонӣ]] дар натиҷаи муборизаи шадиди зиддимустамликавии мардум заволи империяи Британия оғоз шуд. Кӯшишҳои бо роҳи ҳарбӣ нигоҳ доштани ҳокимият дар мустамликаҳо натиҷа надод. [[Соли 1947]] Британиёи Кабир иҷборан истиқлолияти мустамликаи калонтарини худ – [[Ҳиндустон|Ҳиндустонро]] эътироф кард. Мамлакат аз рӯи нишонаҳои минтақавӣ ва динӣ ба ду қисм ҷудо шуд: [[Ҳиндустон]] ва [[Покистон]]. [[Соли 1960]] ба саҳифаҳои таърих ҳамчун «Соли Африқо» ворид шудааст, чунки дар ин сол 17 мустамликаи [[Африқо]] истиқлолият ба даст оварданд. 

Заволи Имперотурии Бритониё маънои онро надошт, ки робитаҳои зичи иқтисодӣ, сиёсӣ ва мадании миёни мулкҳои он, ки тӯли даҳсолаҳо ташаккул ёфта буданд, аз байн раванд. Худи ''Иттиҳодияи миллатҳои Британиё'' дар асл тағйир ёфт, аз номи он калимаи «Бритониё» гирифта ва «Иттиҳодия» номида шуд. Дар ибтидои асри XXII Иттиҳодия 53 [[узв]] дошт: 2-то дар [[Аврупо]], 13-то дар [[Амрико]], 9-то дар [[Осиё]], 18-то дар [[Африқо]], 11-то дар [[Австралия]] ва [[Уқёнусия]].

Таърихи Имперотурии Бритониё то имрӯз дар ҳаёти кишварҳо, аз қабили [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]], [[Канада]], [[Австралия]], [[Зеландияи Нав]], [[Ҳиндустон]], [[Сингапур]], [[Ҷумҳурии Ирландия|Ирландия]], [[Олмон]], [[Фаронса]] ва бисёр кишварҳои дигар {{Sfn|Hosch|2009}}.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Британия |8|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Империяи Бритониё]]</text>
      <sha1>9cup6rzoe4d7ktl5unlninlphiez8j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҳасан ибни Алӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294745</id>
    <revision>
      <id>1474511</id>
      <parentid>1308529</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1474511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="fbtfb9pkbzapsvhwx6cngsjhn1fnz3i" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом}}

'''Ал-Ҳасан ибни Алӣ ибни Абу-Толиб''' ({{Lang-ar|الحسن بن علي بن أﺑﻲ طالب}} {{ТаърихиТаваллуд|1|3|624}} ё [[Соли 625|625]] — {{ТаърихиДаргузашт|5|3|669}}) — арбоби давлатӣ, пешвои сиёсиву динии араб, набераи паёмбар [[Муҳаммад]] (с), писари амакбачааш [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ва духтараш [[Фотима бинти Муҳаммад|Фотима]]. Халифаи панҷуми [[Хилофати Рошидин]] (аз январ то июли [[Соли 661|661]]).

== Зиндагинома ==
Дар замони хилофати падараш Алӣ ибни Абутолиб дар ҷанги Сиффин ширкат дошт. Пас аз марги фоҷиавии падараш дар соли 661 Ҳасан халифаи [[Хилофати Араб]] эълон шуд, аммо пас аз чанд моҳ дарк кард, ки барои муқобила бо [[Муъовия|Муовияи I]] қувва ва воситаҳои кофӣ надорад, қудратро ба дасти охиринаш дод. Пас аз тахт даст кашидан бо бародараш Хусайн {{Sfn|Али-заде|2007}} ба [[Мадина]] рафт.

Тибқи шартҳои паймон, пас аз марги Муовия, қудрат дар [[Хилофати Араб|хилофат]] ба Ҳасан бармегардад &lt;ref&gt;В случае его преждевременной кончины — к младшему брату Хасана, [[Хусейн (имам)|Хусейну]].&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Imam Hasan&quot;&gt;Al Balagh Foundation. [http://www.al-islam.org/gallery/kids/Books/2ndimam/16.htm Imam Hasan bin 'Ali]&lt;/ref&gt;. Ба эътиқоди [[Шиъа|шиъаҳо]], ин шарт ба Муовия, ки мехост вориси писараш Язиди 1-ро бубинад, мувофиқ набуд, ки сабаби заҳролуд шудани имом шудааст  .

[[Шиъа|Шиъаён]] иддаъо доранд, ки [[Муъовия ибни Абусуфён]] дар марги Ҳасан даст дошта ва ҳамсараш иҷрокунанда будааст {{Sfn|Али-заде|2007}} .

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 март]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1 март]]</text>
      <sha1>fbtfb9pkbzapsvhwx6cngsjhn1fnz3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474512</id>
      <parentid>1474511</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2806" sha1="ox599evmkfv7j61rh3dw2s14cg06xki" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом}}

'''Ал-Ҳасан ибни Алӣ ибни Абу-Толиб''' ({{Lang-ar|الحسن بن علي بن أﺑﻲ طالب}} {{ТаърихиТаваллуд|1|3|624}} ё [[Соли 625|625]] — {{ТаърихиДаргузашт|5|3|669}}) — арбоби давлатӣ, пешвои сиёсиву динии араб, набераи паёмбар [[Муҳаммад]] (с), писари амакбачааш [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ва духтараш [[Фотима бинти Муҳаммад|Фотима]]. Халифаи панҷуми [[Хилофати Рошидин]] (аз январ то июли [[Соли 661|661]]).

== Зиндагинома ==
Дар замони хилофати падараш Алӣ ибни Абутолиб дар ҷанги Сиффин ширкат дошт. Пас аз марги фоҷиавии падараш дар соли 661 Ҳасан халифаи [[Хилофати Араб]] эълон шуд, аммо пас аз чанд моҳ дарк кард, ки барои муқобила бо [[Муъовия|Муовияи I]] қувва ва воситаҳои кофӣ надорад, қудратро ба дасти охиринаш дод. Пас аз тахт даст кашидан бо бародараш Хусайн {{Sfn|Али-заде|2007}} ба [[Мадина]] рафт.

Тибқи шартҳои паймон, пас аз марги Муовия, қудрат дар [[Хилофати Араб|хилофат]] ба Ҳасан бармегардад &lt;ref&gt;В случае его преждевременной кончины — к младшему брату Хасана, [[Хусейн (имам)|Хусейну]].&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Imam Hasan&quot;&gt;Al Balagh Foundation. [http://www.al-islam.org/gallery/kids/Books/2ndimam/16.htm Imam Hasan bin 'Ali]&lt;/ref&gt;. Ба эътиқоди [[Шиъа|шиъаҳо]], ин шарт ба Муовия, ки мехост вориси писараш Язиди 1-ро бубинад, мувофиқ набуд, ки сабаби заҳролуд шудани имом шудааст .

[[Шиъа|Шиъаён]] иддаъо доранд, ки [[Муъовия ибни Абусуфён]] дар марги Ҳасан даст дошта ва ҳамсараш иҷрокунанда будааст {{Sfn|Али-заде|2007}} .
== Нигаред низ ==
* [[Алӣ ибни Абутолиб]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 март]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1 март]]</text>
      <sha1>ox599evmkfv7j61rh3dw2s14cg06xki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474516</id>
      <parentid>1474512</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1474516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2809" sha1="63h5pavkmckgluxyxithlyff6k251io" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом}}

'''Ал-Ҳасан ибни Алӣ ибни Абу-Толиб''' ({{Lang-ar|الحسن بن علي بن أﺑﻲ طالب}} {{ТаърихиТаваллуд|1|3|624}} ё [[Соли 625|625]] — {{ТаърихиДаргузашт|5|3|669}}) — арбоби давлатӣ, пешвои сиёсиву динии араб, набераи паёмбар [[Муҳаммад]] (с), писари амакбачааш [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ва духтараш [[Фотима бинти Муҳаммад|Фотима]]. Халифаи панҷуми [[Хилофати Рошидин]] (аз январ то июли [[Соли 661|661]]).

== Зиндагинома ==
Дар замони хилофати падараш Алӣ ибни Абутолиб дар ҷанги Сиффин ширкат дошт. Пас аз марги фоҷиавии падараш дар соли 661 Ҳасан халифаи [[Хилофати Араб]] эълон шуд, аммо пас аз чанд моҳ дарк кард, ки барои муқобила бо [[Муъовия|Муовияи I]] қувва ва воситаҳои кофӣ надорад, қудратро ба дасти охиринаш дод. Пас аз тахт даст кашидан бо бародараш Хусайн {{Sfn|Али-заде|2007}} ба [[Мадина]] рафт.

Тибқи шартҳои паймон, пас аз марги Муовия, қудрат дар [[Хилофати Араб|хилофат]] ба Ҳасан бармегардад &lt;ref&gt;В случае его преждевременной кончины — к младшему брату Хасана, [[Хусейн (имам)|Хусейну]].&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Imam Hasan&quot;&gt;Al Balagh Foundation. [http://www.al-islam.org/gallery/kids/Books/2ndimam/16.htm Imam Hasan bin 'Ali]&lt;/ref&gt;. Ба эътиқоди [[Шиъа|шиъаҳо]], ин шарт ба Муовия, ки мехост вориси писараш Язиди 1-ро бубинад, мувофиқ набуд, ки сабаби заҳролуд шудани имом шудааст .

[[Шиъа|Шиъаён]] иддаъо доранд, ки [[Муъовия ибни Абусуфиён]] дар марги Ҳасан даст дошта ва ҳамсараш иҷрокунанда будааст {{Sfn|Али-заде|2007}} .

== Нигаред низ ==
* [[Алӣ ибни Абутолиб]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 март]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1 март]]</text>
      <sha1>63h5pavkmckgluxyxithlyff6k251io</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474517</id>
      <parentid>1474516</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Зиндагинома */</comment>
      <origin>1474517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="4acvnmeov9yj5zo4shbpj513ca4n32v" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом}}

'''Ал-Ҳасан ибни Алӣ ибни Абу-Толиб''' ({{Lang-ar|الحسن بن علي بن أﺑﻲ طالب}} {{ТаърихиТаваллуд|1|3|624}} ё [[Соли 625|625]] — {{ТаърихиДаргузашт|5|3|669}}) — арбоби давлатӣ, пешвои сиёсиву динии араб, набераи паёмбар [[Муҳаммад]] (с), писари амакбачааш [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ва духтараш [[Фотима бинти Муҳаммад|Фотима]]. Халифаи панҷуми [[Хилофати Рошидин]] (аз январ то июли [[Соли 661|661]]).

== Зиндагинома ==
Дар замони хилофати падараш [[Алӣ ибни Абутолиб]] дар ҷанги Сиффин ширкат дошт. Пас аз марги фоҷиавии падараш дар соли 661 Ҳасан халифаи [[Хилофати Араб]] эълон шуд, аммо пас аз чанд моҳ дарк кард, ки барои муқобила бо [[Муъовия ибни Абусуфиён]] қувва ва воситаҳои кофӣ надорад, қудратро ба дасти охиринаш дод. Пас аз тахт даст кашидан бо бародараш Хусайн {{Sfn|Али-заде|2007}} ба [[Мадина]] рафт.

Тибқи шартҳои паймон, пас аз марги Муовия, қудрат дар [[Хилофати Араб|хилофат]] ба Ҳасан бармегардад &lt;ref&gt;В случае его преждевременной кончины — к младшему брату Хасана, [[Хусейн (имам)|Хусейну]].&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Imam Hasan&quot;&gt;Al Balagh Foundation. [http://www.al-islam.org/gallery/kids/Books/2ndimam/16.htm Imam Hasan bin 'Ali]&lt;/ref&gt;. Ба эътиқоди [[Шиъа|шиъаҳо]], ин шарт ба Муовия, ки мехост вориси писараш Язиди 1-ро бубинад, мувофиқ набуд, ки сабаби заҳролуд шудани имом шудааст .

[[Шиъа|Шиъаён]] иддаъо доранд, ки [[Муъовия ибни Абусуфиён]] дар марги Ҳасан даст дошта ва ҳамсараш иҷрокунанда будааст {{Sfn|Али-заде|2007}} .

== Нигаред низ ==
* [[Алӣ ибни Абутолиб]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]
== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 март]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1 март]]</text>
      <sha1>4acvnmeov9yj5zo4shbpj513ca4n32v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474525</id>
      <parentid>1474517</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */</comment>
      <origin>1474525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2825" sha1="s4kdv3ei5tk8p8or8qldtcl9ber99fv" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом}}

'''Ал-Ҳасан ибни Алӣ ибни Абу-Толиб''' ({{Lang-ar|الحسن بن علي بن أﺑﻲ طالب}} {{ТаърихиТаваллуд|1|3|624}} ё [[Соли 625|625]] — {{ТаърихиДаргузашт|5|3|669}}) — арбоби давлатӣ, пешвои сиёсиву динии араб, набераи паёмбар [[Муҳаммад]] (с), писари амакбачааш [[Алӣ ибни Абутолиб|Алӣ]] ва духтараш [[Фотима бинти Муҳаммад|Фотима]]. Халифаи панҷуми [[Хилофати Рошидин]] (аз январ то июли [[Соли 661|661]]).

== Зиндагинома ==
Дар замони хилофати падараш [[Алӣ ибни Абутолиб]] дар ҷанги Сиффин ширкат дошт. Пас аз марги фоҷиавии падараш дар соли 661 Ҳасан халифаи [[Хилофати Араб]] эълон шуд, аммо пас аз чанд моҳ дарк кард, ки барои муқобила бо [[Муъовия ибни Абусуфиён]] қувва ва воситаҳои кофӣ надорад, қудратро ба дасти охиринаш дод. Пас аз тахт даст кашидан бо бародараш Хусайн {{Sfn|Али-заде|2007}} ба [[Мадина]] рафт.

Тибқи шартҳои паймон, пас аз марги Муовия, қудрат дар [[Хилофати Араб|хилофат]] ба Ҳасан бармегардад &lt;ref&gt;В случае его преждевременной кончины — к младшему брату Хасана, [[Хусейн (имам)|Хусейну]].&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Imam Hasan&quot;&gt;Al Balagh Foundation. [http://www.al-islam.org/gallery/kids/Books/2ndimam/16.htm Imam Hasan bin 'Ali]&lt;/ref&gt;. Ба эътиқоди [[Шиъа|шиъаҳо]], ин шарт ба Муовия, ки мехост вориси писараш Язиди 1-ро бубинад, мувофиқ набуд, ки сабаби заҳролуд шудани имом шудааст .

[[Шиъа|Шиъаён]] иддаъо доранд, ки [[Муъовия ибни Абусуфиён]] дар марги Ҳасан даст дошта ва ҳамсараш иҷрокунанда будааст {{Sfn|Али-заде|2007}} .

== Нигаред низ ==
* [[Алӣ ибни Абутолиб]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Шиъа|Шиъаён]]
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони 5 март]]
[[Гурӯҳ:Зодагони 1 март]]</text>
      <sha1>s4kdv3ei5tk8p8or8qldtcl9ber99fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312799</id>
    <revision>
      <id>1474507</id>
      <parentid>1381691</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:35:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="8pcwvk5metjuwafkxxcu1odduvrkw7x" xml:space="preserve">{{Қуттии ҳамагонӣ}}
«'''Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон'''» (ҳоло «[[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]]») — унвони фахриест, ки 28 марти соли 1939 Президиуми Совети олии ҶШС Тоҷикистон таъсис намудааст.

Унвон ба режисёрон, дирижёрон, оҳангсозон, меъморон, рассомон, ҳайкалтарошон ва диг. Ходимони санъат барои офаридани асарҳои барҷастаи соҳаи санъат, тарбия ва тайёр кардани кадрҳо барои ҷумҳурӣ ва барои офаридани корҳои илмӣ дар соҳаи санъат дода мешавад. Ашхосе, ки сазовори унвони «Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» гаштаанд, нишони сарисинагӣ ва шаҳодатнома мегирифтанд&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик. Ҷилди 3. — Душанбе,2004, с. 311.&lt;/ref&gt;.

Солҳои 1939—1989 «Ходими хидматнишондодаи санъати ҶШС Тоҷикистон», Мувофиқи Укази Президиуми Совети олии ҶШС Тоҷикистон аз 6 январи соли 1989 унвони «Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» ба «Арбоби шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон» иваз карда шуд. Минбаъд, солҳои 1991—1996 — «[[Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон]]» ном дошт.

== Нигаред низ ==
* [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Унвонҳои фахрӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>8pcwvk5metjuwafkxxcu1odduvrkw7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312800</id>
    <redirect title="Арбоби ҳунари Тоҷикистон" />
    <revision>
      <id>1474506</id>
      <parentid>1381695</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Changed redirect target from [[Ходими шоистаи санъати ҶШС Тоҷикистон]] to [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]]</comment>
      <origin>1474506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="60sykqf9nlg0lnw737jrcwf9liiug4x" xml:space="preserve">#равона [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>60sykqf9nlg0lnw737jrcwf9liiug4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи Муғул</title>
    <ns>0</ns>
    <id>316964</id>
    <revision>
      <id>1474566</id>
      <parentid>1399665</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9448" sha1="g731geq1umvobjy6a9tvksy55ca8qvd" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи Муғул''', Давлати бузурги Муғул, давлати асримиёнагӣ, ки дар натиҷаи тохтутози Чингизхон ва истилои муғул ташкил шуд. Темучин баъди муттаҳид кардани қабилаҳои муғул (1206), дарёфти унвони Чингизхон (Хони Бузург), таъсиси кешикҳо ва мутамарказ намудани хадамоти барид ба ишғоли кишварҳои ҳамсоя шурӯъ кард (1207). То давраи фавти Чингизхон (1227) минтақаи ҷануби Сибир, Мовароуннаҳр, Хуросон, қисми шарқии Дашти Қипчоқ, ҳудуди кишвари Си Ся ба ҳайати империяи муғул ҳамроҳ карда шуданд ва тохтутози муғулҳо ба шимоли Чин оғоз гардид. Омилҳои асосии густариши қаламрави империяи муғул: маҳорати дипломатӣ ва ҳунари ҷангии муғулҳо; мавҷудияти парокандагии сиёсӣ дар кишварҳои ҳамсоя, истифодаи дурусти ғанимати ҷангӣ; хунхории муғулҳо ва фароҳам овардани тарсу бим дар байни мардум. Чингизхон соли 1224 мулкҳои забткардаашро дар байни писаронаш тақсим кард: Дашти Қипчоқ ва Хоразм ба ихтиёри Ҷуҷӣ, Мовароуннаҳр ва Ҳафтрӯд ба Чағатой, Олтой ба Ӯқтой (Уктой) вогузор шуд; писари хурдии Чингизхон – Тулуй аз рӯи таомули бодиянишинон соҳиби заминҳои асосии падараш Муғулистон («юрти маврусӣ») ва сипоҳ гардид. Соли 1229 Ӯқтой тибқи васияти Чингизхон ба тахт нишаст ва ба унвони «хоқон» ё «қоон» (шоҳи шоҳон) мушарраф гашт. Дар аҳди ҳукумати ворисони Чингизхон – Ӯқтой-қоон (1229–41), Гуюк-қоон (1246–48), Мангу-қоон (1251–59), Ҳубилай (1260–71) ҳудуди имрӯзаи Эрон, Байнаннаҳрайн, ҷануби Қафқоз, Корея, Таббат ва як қисми Осиёи Хурд ба ҳайати империяи муғул ҳамроҳ карда шуданд ва ишғоли Чин ба охир расид. Дар натиҷаи тохтутози Ботухон қисми ғарбии Дашти Қипчоқ, Булғористони Волга ва бисёр мулкҳои Руссия забт гардиданд; ҳамзамон муғулҳо барои лашкаркашӣ ба самти Ҷопон ва кишварҳои Осиёи Ҷанубу Шарқӣ кӯшиш карданд. Дар нимаи дуввуми асри 13 набераи Чингизхон – Ҳулогухон дар заминаи мулкҳои ишғолкардааш дар Шарқи Миёна ва Наздик ба улуси дигар асос гузошт. Пойтахти И. м. нахуст Қароқурум (дар Муғулистон), баъд Кайпин (аз 1260) ва Хонболиғ (аз 1264; ҳоло Пекин) буд. Сохтори идории империяи муғул дар асоси расму таомули қабилаҳои бодиянишини турку муғул ва унсурҳои давлатдории мардуми мутамаддини тобеъ ташаккул ёфта буд. империяи муғул ба «хонадони тилоӣ»-и Чингиз мансуб буд ва масъалаҳои асосӣ, аз ҷумла, масъалаи интихоби хоқони нав, дар анҷумани чингизиён – қурултой ҳал карда мешуданд. Маъмулан, анҷуманҳо бо мақсади тасдиқ кардани тасмими доираҳои ҳукмрони дарбор даъват мешуданд. Идораи минтақаҳои биёбонӣ ва ташкили артиш дар асоси расму таомули бодиянишинӣ сурат гирифта буд; артиши муғул аз дастаҳои даҳӣ, садӣ, ҳазорӣ ва даҳҳазора иборат буд. Мувофиқи ин муқаррарот лашкар ва «мардуми бодиянишин» ба «қанот» ва бахшҳои даҳгона тақсим мешуданд. Баъзан таҷрибаи ба ҳавзаҳои даҳгона тақсим кардани аратҳо (мардуми заҳматкаши муғул) нисбат ба аҳолии муқимӣ низ татбиқ мешуд. Дар ибтидо ҳукумати музофоти империяи муғул ба уҳдаи нуйонон (ашрофи муғул) вогузор шуда буд. Дастгоҳи идории муғулҳо одӣ буд ва асноди давлатӣ аз ҷониби котибони уйғур, кидонӣ, чинӣ ва хоразмӣ навишта мешуданд. Дар ибтидо асноди давлатӣ бо хатти уйғурӣ ва аз асри 14 ба хатти арабӣ китобат мешуданд. Дар аҳди Ӯқтойқоон ва Мангуқоон низоми ягонаи андозбандӣ, уҳдадорӣ ва хадамоти барид ташаккул ёфт. Низоми қонунгузории империяи муғул дар асоси маҷмӯи муқаррароту фармонҳои Чингизхон ва хонҳои муғул – «Ёсо» ба роҳ монда шуда буд. Яке аз муқаррароти асосии «Ёсо» таҳаммулпазирии динӣ буд, ки мувофиқи он рӯҳониёни ҳама дину мазҳабҳо аз пардохти андоз ва дигар уҳдадориҳо озод буданд. Дар империяи муғул тартиби ягонаи интихоби валиаҳд вуҷуд надошт. Баъди фавти қоон дар масъалаи интихоби вориси тахт баҳсу муноқиша ва ҷангҳои дохилӣ (1227–29, 1234–46, 1248–51) сар мезаданд. Дар чунин ҳолат идораи ҳукумат ба уҳдаи яке аз наздикони хоқони фавтида вогузор мешуд. Пас аз фавти Мангуқоон бародарони ӯ Ориқ-буқо ва Қубилой худро хоқони мустақил эълон карданд. Баъди ғолибияти Қубилой бар Ориқ-буқо улусҳои Урдуи Тилоӣ, Чағатоиён ва Ҳулогуиён мустақил шуданд. Дар натиҷаи шиддати муборизаҳои дохилӣ, ноҳамоҳангии ҳадафҳои иқтисодӣ-сиёсии ашроф дар мулкҳои гуногуни империя ва тафовути гаравиши фарҳангии ворисони Чингизхон империяи муғул завол ёфт. Дар улусҳои ғарбӣ фарҳанг ва низоми давлатдории исломӣ нуфуз пайдо кард: дар асри 14 дар ин минтақа ислом дини давлатӣ гардид. Улуси шарқии империя зери таъсири тамаддуни чинӣ қарор дошт. Соли 1271 Қубилой худро асосгузори Империяи Юан эълон кард. Баъдан хоқон ба таври рамзӣ сарвари ворисони Чингизхон боқӣ монда, танҳо тавассути фиристодани ярлиғ ҳукумати хонҳои муғулро тасдиқ мекард. Пас аз сарнагун шудани сулолаи Юан дар Чин (1368) ин робитаи расмӣ дар империяи муғул хотима ёфт. Дар асри 14 бар асари ҷангҳои дохилӣ ҳукумати Ҳулогуиён сарнагун шуд; улуси Чағатой дар нимаи дуввуми асри 14 ба ду давлат тақсим шуд; Урдуи Тилоӣ дар асри 15 ба мулкҳои хурд тақсим гардид.
Ад.: Boyle J. The Mongol world empire: 1206–1370. L., 1977; Трепавлов В. В. Государственный строй Монгольской империи XIII в. М., 1993; The Mongol empire and its legacy. Leiden, 1999; Монгольская империя и кочевой мир. Кн. 1–2. Улан-Удэ, 2004–2005; Крадин Н. Н., Скрынникова Т. Д. Империя Чингисхана. М., 2006; Таърихи халқи тоҷик. Х. 2008.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ Империяи Муғул |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Ҳиндустон]]</text>
      <sha1>g731geq1umvobjy6a9tvksy55ca8qvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474567</id>
      <parentid>1474566</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8979" sha1="fhnlawcd7v9h9o6ohziq6knjq91z7wc" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи Муғул''', Давлати бузурги Муғул, давлати асримиёнагӣ, ки дар натиҷаи тохтутози Чингизхон ва истилои муғул ташкил шуд. Темучин баъди муттаҳид кардани қабилаҳои муғул (1206), дарёфти унвони Чингизхон (Хони Бузург), таъсиси кешикҳо ва мутамарказ намудани хадамоти барид ба ишғоли кишварҳои ҳамсоя шурӯъ кард (1207). То давраи фавти Чингизхон (1227) минтақаи ҷануби Сибир, Мовароуннаҳр, Хуросон, қисми шарқии Дашти Қипчоқ, ҳудуди кишвари Си Ся ба ҳайати империяи муғул ҳамроҳ карда шуданд ва тохтутози муғулҳо ба шимоли Чин оғоз гардид. Омилҳои асосии густариши қаламрави империяи муғул: маҳорати дипломатӣ ва ҳунари ҷангии муғулҳо; мавҷудияти парокандагии сиёсӣ дар кишварҳои ҳамсоя, истифодаи дурусти ғанимати ҷангӣ; хунхории муғулҳо ва фароҳам овардани тарсу бим дар байни мардум. Чингизхон соли 1224 мулкҳои забткардаашро дар байни писаронаш тақсим кард: Дашти Қипчоқ ва Хоразм ба ихтиёри Ҷуҷӣ, Мовароуннаҳр ва Ҳафтрӯд ба Чағатой, Олтой ба Ӯқтой (Уктой) вогузор шуд; писари хурдии Чингизхон – Тулуй аз рӯи таомули бодиянишинон соҳиби заминҳои асосии падараш Муғулистон («юрти маврусӣ») ва сипоҳ гардид. Соли 1229 Ӯқтой тибқи васияти Чингизхон ба тахт нишаст ва ба унвони «хоқон» ё «қоон» (шоҳи шоҳон) мушарраф гашт. Дар аҳди ҳукумати ворисони Чингизхон – Ӯқтой-қоон (1229–41), Гуюк-қоон (1246–48), Мангу-қоон (1251–59), Ҳубилай (1260–71) ҳудуди имрӯзаи Эрон, Байнаннаҳрайн, ҷануби Қафқоз, Корея, Таббат ва як қисми Осиёи Хурд ба ҳайати империяи муғул ҳамроҳ карда шуданд ва ишғоли Чин ба охир расид. Дар натиҷаи тохтутози Ботухон қисми ғарбии Дашти Қипчоқ, Булғористони Волга ва бисёр мулкҳои Руссия забт гардиданд; ҳамзамон муғулҳо барои лашкаркашӣ ба самти Ҷопон ва кишварҳои Осиёи Ҷанубу Шарқӣ кӯшиш карданд. Дар нимаи дуввуми асри XIII набераи Чингизхон – Ҳулогухон дар заминаи мулкҳои ишғолкардааш дар Шарқи Миёна ва Наздик ба улуси дигар асос гузошт. Пойтахти империяи муғул нахуст Қароқурум (дар Муғулистон), баъд Кайпин (аз 1260) ва Хонболиғ (аз 1264; ҳоло Пекин) буд. Сохтори идории империяи муғул дар асоси расму таомули қабилаҳои бодиянишини турку муғул ва унсурҳои давлатдории мардуми мутамаддини тобеъ ташаккул ёфта буд. империяи муғул ба «хонадони тилоӣ»-и Чингиз мансуб буд ва масъалаҳои асосӣ, аз ҷумла, масъалаи интихоби хоқони нав, дар анҷумани чингизиён – қурултой ҳал карда мешуданд. Маъмулан, анҷуманҳо бо мақсади тасдиқ кардани тасмими доираҳои ҳукмрони дарбор даъват мешуданд. Идораи минтақаҳои биёбонӣ ва ташкили артиш дар асоси расму таомули бодиянишинӣ сурат гирифта буд; артиши муғул аз дастаҳои даҳӣ, садӣ, ҳазорӣ ва даҳҳазора иборат буд. Мувофиқи ин муқаррарот лашкар ва «мардуми бодиянишин» ба «қанот» ва бахшҳои даҳгона тақсим мешуданд. Баъзан таҷрибаи ба ҳавзаҳои даҳгона тақсим кардани аратҳо (мардуми заҳматкаши муғул) нисбат ба аҳолии муқимӣ низ татбиқ мешуд. Дар ибтидо ҳукумати музофоти империяи муғул ба уҳдаи нуйонон (ашрофи муғул) вогузор шуда буд. Дастгоҳи идории муғулҳо одӣ буд ва асноди давлатӣ аз ҷониби котибони уйғур, кидонӣ, чинӣ ва хоразмӣ навишта мешуданд. Дар ибтидо асноди давлатӣ бо хатти уйғурӣ ва аз асри XIV ба хатти арабӣ китобат мешуданд. Дар аҳди Ӯқтойқоон ва Мангуқоон низоми ягонаи андозбандӣ, уҳдадорӣ ва хадамоти барид ташаккул ёфт. Низоми қонунгузории империяи муғул дар асоси маҷмӯи муқаррароту фармонҳои Чингизхон ва хонҳои муғул – «Ёсо» ба роҳ монда шуда буд. Яке аз муқаррароти асосии «Ёсо» таҳаммулпазирии динӣ буд, ки мувофиқи он рӯҳониёни ҳама дину мазҳабҳо аз пардохти андоз ва дигар уҳдадориҳо озод буданд. Дар империяи муғул тартиби ягонаи интихоби валиаҳд вуҷуд надошт. Баъди фавти қоон дар масъалаи интихоби вориси тахт баҳсу муноқиша ва ҷангҳои дохилӣ (1227–29, 1234–46, 1248–51) сар мезаданд. Дар чунин ҳолат идораи ҳукумат ба уҳдаи яке аз наздикони хоқони фавтида вогузор мешуд. Пас аз фавти Мангуқоон бародарони ӯ Ориқ-буқо ва Қубилой худро хоқони мустақил эълон карданд. Баъди ғолибияти Қубилой бар Ориқ-буқо улусҳои Урдуи Тилоӣ, Чағатоиён ва Ҳулогуиён мустақил шуданд. Дар натиҷаи шиддати муборизаҳои дохилӣ, ноҳамоҳангии ҳадафҳои иқтисодӣ-сиёсии ашроф дар мулкҳои гуногуни империя ва тафовути гаравиши фарҳангии ворисони Чингизхон империяи муғул завол ёфт. Дар улусҳои ғарбӣ фарҳанг ва низоми давлатдории исломӣ нуфуз пайдо кард: дар асри XIV дар ин минтақа ислом дини давлатӣ гардид. Улуси шарқии империя зери таъсири тамаддуни чинӣ қарор дошт. Соли 1271 Қубилой худро асосгузори Империяи Юан эълон кард. Баъдан хоқон ба таври рамзӣ сарвари ворисони Чингизхон боқӣ монда, танҳо тавассути фиристодани ярлиғ ҳукумати хонҳои муғулро тасдиқ мекард. Пас аз сарнагун шудани сулолаи Юан дар Чин (1368) ин робитаи расмӣ дар империяи муғул хотима ёфт. Дар асри XIV бар асари ҷангҳои дохилӣ ҳукумати Ҳулогуиён сарнагун шуд; улуси Чағатой дар нимаи дуввуми асри XIV ба ду давлат тақсим шуд; Урдуи Тилоӣ дар асри 15 ба мулкҳои хурд тақсим гардид.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ Империяи Муғул |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Давлатдориҳо дар таърихи Ҳиндустон]]</text>
      <sha1>fhnlawcd7v9h9o6ohziq6knjq91z7wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>“Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319972</id>
    <revision>
      <id>1474584</id>
      <parentid>1411657</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1750" sha1="shivdcpr1e3mu3gjopfif5hgd7ih8pn" xml:space="preserve">'''Корхонаи металлургии тоҷик''' — корхонаи саноатии металлургӣ дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]] мебошад. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз металл, аз ҷумла прут ва арматура, машғул аст.

== Таърих ==
Корхона 8 сентябри соли 2024 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.president.tj/event/news/47190 |title=Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон |website=president.tj |date=8 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Бино ба иттилои расмӣ, иншооти нави саноатӣ дар заминаи муносибатҳои ҳамкорӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардида, фаъолияти он ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, аз ҷумла прут ва арматура, равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ ба корхона аз дохили кишвар дастрас мегардад. Тибқи иттилои расмӣ, ҳаҷми истеҳсолот дар як сол 15 миллион долларро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;</text>
      <sha1>shivdcpr1e3mu3gjopfif5hgd7ih8pn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474585</id>
      <parentid>1474584</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2544" sha1="qyeap15fj3omhnkzllf8bbpbq8zil14" xml:space="preserve">'''Корхонаи металлургии тоҷик''' — корхонаи саноатии металлургӣ дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]] мебошад. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз металл, аз ҷумла прут ва арматура, машғул аст.

== Таърих ==
Корхона 8 сентябри соли 2024 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.president.tj/event/news/47190 |title=Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон |website=president.tj |date=8 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Бино ба иттилои расмӣ, иншооти нави саноатӣ дар заминаи муносибатҳои ҳамкорӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардида, фаъолияти он ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, аз ҷумла прут ва арматура, равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ ба корхона аз дохили кишвар дастрас мегардад. Тибқи иттилои расмӣ, ҳаҷми истеҳсолот дар як сол 15 миллион долларро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;
== Нигаред низ ==

* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[Гулистон (шаҳр)]]
* [[Вилояти Суғд]]

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.president.tj/event/news/47190 Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон] — сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* [https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ Ифтитоҳи корхона дар шаҳри Гулистон] — АМИТ «Ховар»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Металлургия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]</text>
      <sha1>qyeap15fj3omhnkzllf8bbpbq8zil14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474586</id>
      <parentid>1474585</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:35:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3812" sha1="52au83vtbb77xf46ysmzzr5p72gggve" xml:space="preserve">{{Корхона
|ном               = Корхонаи металлургии тоҷик
|номи аслӣ         = ҶСП «Корхонаи металлургии тоҷик»
|номҳои қаблӣ      =
|логотип           =
|сурат             =
|тавсифи сурат     =
|асосгузорӣ        = 2024
|пӯшидашавӣ        =
|асосгузорон       =
|намуд             = корхонаи саноатӣ
|листинг дар биржа =
|мавқеи ҷойгиршавӣ = [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]]
|чеҳраҳои калидӣ   =
|бахш              = [[металлургия]]
|маҳсулот          = прут, арматура ва маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан
|гардиш            = 15 миллион доллари ИМА дар як сол
|фоидаи амалиётӣ   =
|фоидаи соф        =
|шумораи коргарон  = тақрибан 130 нафар
|ширкати модарӣ    = B.A Holding
|воҳид             =
|аудитор           =
|маблағҳои худӣ    =
|қарз              =
|ҷоизаҳо           =
|сайт              =
}}
'''Корхонаи металлургии тоҷик''' — корхонаи саноатии металлургӣ дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]] мебошад. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз металл, аз ҷумла прут ва арматура, машғул аст.

== Таърих ==
Корхона 8 сентябри соли 2024 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.president.tj/event/news/47190 |title=Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон |website=president.tj |date=8 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Бино ба иттилои расмӣ, иншооти нави саноатӣ дар заминаи муносибатҳои ҳамкорӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардида, фаъолияти он ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, аз ҷумла прут ва арматура, равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ ба корхона аз дохили кишвар дастрас мегардад. Тибқи иттилои расмӣ, ҳаҷми истеҳсолот дар як сол 15 миллион долларро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;
== Нигаред низ ==

* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[Гулистон (шаҳр)]]
* [[Вилояти Суғд]]

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.president.tj/event/news/47190 Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон] — сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* [https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ Ифтитоҳи корхона дар шаҳри Гулистон] — АМИТ «Ховар»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Металлургия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]</text>
      <sha1>52au83vtbb77xf46ysmzzr5p72gggve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474589</id>
      <parentid>1474586</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8286" sha1="65lhpe0j16bevdprexp0hk0zm2kkz1p" xml:space="preserve">{{Корхона
|ном               = Корхонаи металлургии тоҷик
|номи аслӣ         = ҶСП «Корхонаи металлургии тоҷик»
|номҳои қаблӣ      =
|логотип           =
|сурат             =
|тавсифи сурат     =
|асосгузорӣ        = 2024
|пӯшидашавӣ        =
|асосгузорон       =
|намуд             = корхонаи саноатӣ
|листинг дар биржа =
|мавқеи ҷойгиршавӣ = [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]]
|чеҳраҳои калидӣ   =
|бахш              = [[металлургия]]
|маҳсулот          = прут, арматура ва маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан
|гардиш            = 15 миллион доллари ИМА дар як сол
|фоидаи амалиётӣ   =
|фоидаи соф        =
|шумораи коргарон  = тақрибан 130 нафар
|ширкати модарӣ    = B.A Holding
|воҳид             =
|аудитор           =
|маблағҳои худӣ    =
|қарз              =
|ҷоизаҳо           =
|сайт              =
}}
'''Корхонаи металлургии тоҷик''' — корхонаи саноатии металлургӣ дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]] мебошад. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз металл, аз ҷумла прут ва арматура, машғул аст.

== Таърих ==
Корхона 8 сентябри соли 2024 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.president.tj/event/news/47190 |title=Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон |website=president.tj |date=8 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Бино ба иттилои расмӣ, иншооти нави саноатӣ дар заминаи муносибатҳои ҳамкорӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардида, фаъолияти он ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, аз ҷумла прут ва арматура, равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ ба корхона аз дохили кишвар дастрас мегардад. Тибқи иттилои расмӣ, ҳаҷми истеҳсолот дар як сол 15 миллион долларро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;
== Фаъолият ==
Самти асосии фаъолияти корхона истеҳсоли прут, арматура ва дигар маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан мебошад. Маҳсулоти истеҳсолшуда барои истифода дар соҳаи сохтмон равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Бо оғози фаъолияти корхона дар шаҳри Гулистон наздики 130 нафар сокини маҳаллӣ, аз ҷумла ҷавонони соҳибтахассус, бо ҷойи кор таъмин гардиданд.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khovar2024&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2024/09/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korhonai-metallurgii-to-ik-ro-iftito-namudand/ |title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Гулистон «Корхонаи металлургии тоҷик»-ро ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |date=7 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Дар корхона коркарди металлолом ба роҳ монда шуда, иқтидори коркарди он то 100 тонна дар як шабонарӯзро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;khovar_ru&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ |title=Глава государства Эмомали Рахмон в городе Гулистоне открыл «Таджикское металлургическое предприятие» |website=АМИТ «Ховар» |date=7 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз дохили кишвар дастрас карда мешавад. Арзиши маҳсулоти истеҳсолшаванда дар як сол 15 миллион доллар пешбинӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

== Ҳамкорӣ ==
Корхона дар заминаи ҳамкории саноатӣ ва иқтисодии Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардидааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Соли 2026 ҶСК «Узметкомбинат» ва Корхонаи металлургии тоҷик ёддошти ҳамкории стратегӣ имзо карданд. Тибқи ин созишнома, аз семоҳаи сеюми соли 2027 «Узметкомбинат» хариди солонаи то 300 ҳазор тонна оҳани мустақимбарқароршуда аз Тоҷикистонро ба нақша гирифтааст.&lt;ref name=&quot;uzdaily&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.uzdaily.uz/ru/uzmetkombinat-i-tmk-podpisali-memorandum-o-sotrudnichestve/ |title=«Узметкомбинат» и ТМК подписали меморандум о сотрудничестве |website=UzDaily |date=24 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;spot&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.spot.uz/ru/2026/03/25/uzbeksteel-tajik/ |title=«Узметкомбинат» планирует закупить 300 тысяч тонн железа в Таджикистане |website=Spot.uz |date=25 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Созишнома ҳамчунин дар расонаҳои соҳавии металлургӣ инъикос ёфт ва ба ҳамкории ду кишвар дар самти таъмини ашёи хоми металлургӣ марбут дониста шуд.&lt;ref name=&quot;metalinfo&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.metalinfo.ru/ru/news/172860 |title=АО «Узметкомбинат» подписал соглашение с Таджикским металлургическим комбинатом |website=Metalinfo.ru |date=30 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

«Tojikiston Metallurgiya Zavodi» дар бахши ҷойҳои кории B.A Holding ҳамчун корхонаи истеҳсолӣ дар Тоҷикистон зикр шудааст.&lt;ref name=&quot;baholding_vacancy&quot;&gt;{{cite web |url=https://baholding.uz/uz/vacancies |title=B.A Holding‘da ishlash - barqarorlik va kelajakka ishonch |website=B.A Holding |access-date=2 июни 2026 |language=uz}}&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==

* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[Гулистон (шаҳр)]]
* [[Вилояти Суғд]]

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.president.tj/event/news/47190 Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон] — сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* [https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ Ифтитоҳи корхона дар шаҳри Гулистон] — АМИТ «Ховар»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Металлургия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]</text>
      <sha1>65lhpe0j16bevdprexp0hk0zm2kkz1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474590</id>
      <parentid>1474589</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10736" sha1="ec7vvqfp4jirbda5k1q7iqb9yo0w25o" xml:space="preserve">{{Корхона
|ном               = Корхонаи металлургии тоҷик
|номи аслӣ         = ҶСП «Корхонаи металлургии тоҷик»
|номҳои қаблӣ      =
|логотип           =
|сурат             =
|тавсифи сурат     =
|асосгузорӣ        = 2024
|пӯшидашавӣ        =
|асосгузорон       =
|намуд             = корхонаи саноатӣ
|листинг дар биржа =
|мавқеи ҷойгиршавӣ = [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]]
|чеҳраҳои калидӣ   =
|бахш              = [[металлургия]]
|маҳсулот          = прут, арматура ва маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан
|гардиш            = 15 миллион доллари ИМА дар як сол
|фоидаи амалиётӣ   =
|фоидаи соф        =
|шумораи коргарон  = тақрибан 130 нафар
|ширкати модарӣ    = B.A Holding
|воҳид             =
|аудитор           =
|маблағҳои худӣ    =
|қарз              =
|ҷоизаҳо           =
|сайт              =
}}
'''Корхонаи металлургии тоҷик''' — корхонаи саноатии металлургӣ дар шаҳри [[Гулистон (шаҳр)|Гулистон]]и [[вилояти Суғд]]и [[Тоҷикистон]] мебошад. Корхона ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз металл, аз ҷумла прут ва арматура, машғул аст.

== Таърих ==
Корхона 8 сентябри соли 2024 дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд бо иштироки Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба истифода дода шуд.&lt;ref name=&quot;president&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.president.tj/event/news/47190 |title=Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон |website=president.tj |date=8 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Бино ба иттилои расмӣ, иншооти нави саноатӣ дар заминаи муносибатҳои ҳамкорӣ миёни Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардида, фаъолияти он ба истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ, аз ҷумла прут ва арматура, равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ ба корхона аз дохили кишвар дастрас мегардад. Тибқи иттилои расмӣ, ҳаҷми истеҳсолот дар як сол 15 миллион долларро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;
== Фаъолият ==
Самти асосии фаъолияти корхона истеҳсоли прут, арматура ва дигар маҳсулоти сохтмонӣ аз оҳан мебошад. Маҳсулоти истеҳсолшуда барои истифода дар соҳаи сохтмон равона шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Бо оғози фаъолияти корхона дар шаҳри Гулистон наздики 130 нафар сокини маҳаллӣ, аз ҷумла ҷавонони соҳибтахассус, бо ҷойи кор таъмин гардиданд.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;khovar2024&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2024/09/sarvari-davlat-emomal-ra-mon-dar-sha-ri-guliston-korhonai-metallurgii-to-ik-ro-iftito-namudand/ |title=Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Гулистон «Корхонаи металлургии тоҷик»-ро ифтитоҳ намуданд |website=АМИТ «Ховар» |date=7 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Дар корхона коркарди металлолом ба роҳ монда шуда, иқтидори коркарди он то 100 тонна дар як шабонарӯзро ташкил медиҳад.&lt;ref name=&quot;khovar_ru&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ |title=Глава государства Эмомали Рахмон в городе Гулистоне открыл «Таджикское металлургическое предприятие» |website=АМИТ «Ховар» |date=7 сентябри 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Ашёи хом барои истеҳсоли маҳсулоти сохтмонӣ аз дохили кишвар дастрас карда мешавад. Арзиши маҳсулоти истеҳсолшаванда дар як сол 15 миллион доллар пешбинӣ шудааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

== Ҳамкорӣ ==
Корхона дар заминаи ҳамкории саноатӣ ва иқтисодии Тоҷикистон ва Ӯзбекистон бунёд гардидааст.&lt;ref name=&quot;president&quot; /&gt;

Соли 2026 ҶСК «Узметкомбинат» ва Корхонаи металлургии тоҷик ёддошти ҳамкории стратегӣ имзо карданд. Тибқи ин созишнома, аз семоҳаи сеюми соли 2027 «Узметкомбинат» хариди солонаи то 300 ҳазор тонна оҳани мустақимбарқароршуда аз Тоҷикистонро ба нақша гирифтааст.&lt;ref name=&quot;uzdaily&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.uzdaily.uz/ru/uzmetkombinat-i-tmk-podpisali-memorandum-o-sotrudnichestve/ |title=«Узметкомбинат» и ТМК подписали меморандум о сотрудничестве |website=UzDaily |date=24 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;spot&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.spot.uz/ru/2026/03/25/uzbeksteel-tajik/ |title=«Узметкомбинат» планирует закупить 300 тысяч тонн железа в Таджикистане |website=Spot.uz |date=25 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

Созишнома ҳамчунин дар расонаҳои соҳавии металлургӣ инъикос ёфт ва ба ҳамкории ду кишвар дар самти таъмини ашёи хоми металлургӣ марбут дониста шуд.&lt;ref name=&quot;metalinfo&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.metalinfo.ru/ru/news/172860 |title=АО «Узметкомбинат» подписал соглашение с Таджикским металлургическим комбинатом |website=Metalinfo.ru |date=30 марти 2026 |access-date=2 июни 2026 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

«Tojikiston Metallurgiya Zavodi» дар бахши ҷойҳои кории B.A Holding ҳамчун корхонаи истеҳсолӣ дар Тоҷикистон зикр шудааст.&lt;ref name=&quot;baholding_vacancy&quot;&gt;{{cite web |url=https://baholding.uz/uz/vacancies |title=B.A Holding‘da ishlash - barqarorlik va kelajakka ishonch |website=B.A Holding |access-date=2 июни 2026 |language=uz}}&lt;/ref&gt;
== Лоиҳаи ғанигардонии маъдани оҳан ==
1 апрели соли 2025 дар ноҳияи Бобоҷон Ғафурови вилояти Суғд ба сохтмони корхонаи ғанигардонии маъдани оҳани ҶСП «Комбинати металлургии тоҷик» санги асос гузошта шуд.&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot;&gt;{{cite web |url=https://khovar.tj/2025/04/peshvoi-millat-emomal-ra-mon-dar-no-iyai-bobo-on-afurov-ba-sohtmoni-korhonai-anigardonii-madani-o-ani-sp-kombinati-metallurgii-to-ik-sangi-asos-guzoshtand/ |title=Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба сохтмони корхонаи ғанигардонии маъдани оҳани ҶСП «Комбинати металлургии тоҷик» санги асос гузоштанд |website=АМИТ «Ховар» |date=1 апрели 2025 |access-date=2 июни 2026 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

Ин корхона барои истихроҷ ва коркарди маъдани оҳан, инчунин истеҳсоли консентрати оҳан пешбинӣ шудааст. Захираи маъдани оҳан дар ин кон наздики 60 миллион тонна арзёбӣ мешавад.&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot; /&gt;

Лоиҳа дар ду марҳила амалӣ мегардад. Марҳилаи аввал то соли 2027 ва марҳилаи дуюм то соли 2031 ба истифода дода мешавад.&lt;ref name=&quot;khovar2025&quot; /&gt;

Иқтидори тарҳрезишудаи корхона коркарди 2,5 миллион тонна маъдан дар як сол мебошад. Пас аз коркард аз он тақрибан 1,1 миллион тонна консентрати оҳан бо таркиби 62—65 дарсад истеҳсол мешавад.&lt;ref name=&quot;gmk2025&quot;&gt;{{cite web |url=https://gmk.center/en/news/tajikistan-builds-first-iron-ore-enrichment-plant/ |title=Tajikistan builds first iron ore enrichment plant |website=GMK Center |date=3 апрели 2025 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

GMK Center ин лоиҳаро нахустин корхонаи ғанигардонии маъдани оҳан дар Тоҷикистон баъди ба даст овардани истиқлолият номидааст.&lt;ref name=&quot;gmk2025&quot; /&gt;

== Нигаред низ ==

* [[Саноати Тоҷикистон]]
* [[Гулистон (шаҳр)]]
* [[Вилояти Суғд]]

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.president.tj/event/news/47190 Ифтитоҳи “Корхонаи металлургии тоҷик” дар шаҳри Гулистон] — сомонаи расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
* [https://khovar.tj/rus/2024/09/sdacha-v-ekspluatatsiyu-tadzhikskogo-metallurgicheskogo-predpriyatiya-v-gulistone/ Ифтитоҳи корхона дар шаҳри Гулистон] — АМИТ «Ховар»

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}


[[Гурӯҳ:Саноати Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Металлургия]]
[[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]]</text>
      <sha1>ec7vvqfp4jirbda5k1q7iqb9yo0w25o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Давлат Болтаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321246</id>
    <revision>
      <id>1474591</id>
      <parentid>1417258</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1741" sha1="jhatoa0che5pnmp8k3g84tl2603wk13" xml:space="preserve">{{Муштзан
|ном              = Давлат Болтаев
|номи пурра       = Давлат Рустамович Болтаев
|тасвир           =
|тавсифи тасвир   =
|миллат           = [[Тоҷикистон|тоҷик]]
|зодрӯз           = [[13 январ]]и [[1999]]
|зодгоҳ           = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|қад              = 1,83 м
|вазн             = 92 кг
|навъи варзиш     = [[Муштзанӣ]]
|даста            = тими миллии Тоҷикистон
}}

'''Давлат Рустамович Болтаев''' (зод. [[13 январ]]и [[Соли 1999|1999]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) [[Муштзанӣ|муштзани]] ҳаваскор ва касбии [[Тоҷикон|тоҷик]], ки дар вазнҳои аввал ва вазнин рақобат мекунад. Барандаи медали биринҷии [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024|Бозиҳои олимпии соли 2024]], қаҳрамони Бозиҳои Осиё (2022), қаҳрамони Осиё байни ҷавонони то 22-сола (2022), ғолиб ва ҷоизадори чандинкаратаи мусобиқаҳои байналмилалӣ ва ҷумҳуриявии ҳаваскорон.

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Шараф|Ордени «Шараф»]] дараҷаи II (2024)&lt;ref&gt;[https://pressa.tj/emomali-rahmon-vruchil-nagrady-prizeram-olimpiady/ Эмомали Рахмон вручил награды призёрам Олимпиады]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Муштзанони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>jhatoa0che5pnmp8k3g84tl2603wk13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474592</id>
      <parentid>1474591</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2125" sha1="irqpd6pssgkhy2arqjrc67mvc9ashg1" xml:space="preserve">{{Муштзан
|ном              = Давлат Болтаев
|номи пурра       = Давлат Рустамович Болтаев
|тасвир           =
|тавсифи тасвир   =
|миллат           = [[Тоҷикистон|тоҷик]]
|зодрӯз           = [[13 январ]]и [[1999]]
|зодгоҳ           = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|қад              = 1,83 м
|вазн             = 92 кг
|навъи варзиш     = [[Муштзанӣ]]
|даста            = тими миллии Тоҷикистон
}}

'''Давлат Рустамович Болтаев''' (зод. [[13 январ]]и [[1999]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[муштзанӣ|муштзани]] тоҷик, узви тими миллии Тоҷикистон. Ӯ дар вазни то 92 кг ҳунарнамоӣ мекунад. Болтаев барандаи медали биринҷии [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024|Бозиҳои олимпии тобистонаи соли 2024]] дар Париж ва қаҳрамони [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022 дар Ҳангжоу мебошад.&lt;ref name=&quot;olympics_results&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/olympic-games/paris-2024/results/boxing/mens-heavy-92kg |title=Paris 2024 Boxing Men's Heavy 92kg Results |website=Olympics.com |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot;&gt;{{cite web |url=https://oca.asia/news/4430-tajikistans-davlat-boltaev-boxes-to-asian-games-gold.html |title=Tajikistan's Davlat Boltaev boxes to Asian Games gold |website=Olympic Council of Asia |date=3 октябри 2023 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;


== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Шараф|Ордени «Шараф»]] дараҷаи II (2024)&lt;ref&gt;[https://pressa.tj/emomali-rahmon-vruchil-nagrady-prizeram-olimpiady/ Эмомали Рахмон вручил награды призёрам Олимпиады]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Муштзанони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>irqpd6pssgkhy2arqjrc67mvc9ashg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474593</id>
      <parentid>1474592</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3439" sha1="qep7ja5z0mcao9s577vb8sjfnuz1l7r" xml:space="preserve">{{Муштзан
|ном              = Давлат Болтаев
|номи пурра       = Давлат Рустамович Болтаев
|тасвир           =
|тавсифи тасвир   =
|миллат           = [[Тоҷикистон|тоҷик]]
|зодрӯз           = [[13 январ]]и [[1999]]
|зодгоҳ           = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|қад              = 1,83 м
|вазн             = 92 кг
|навъи варзиш     = [[Муштзанӣ]]
|даста            = тими миллии Тоҷикистон
}}

'''Давлат Рустамович Болтаев''' (зод. [[13 январ]]и [[1999]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[муштзанӣ|муштзани]] тоҷик, узви тими миллии Тоҷикистон. Ӯ дар вазни то 92 кг ҳунарнамоӣ мекунад. Болтаев барандаи медали биринҷии [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024|Бозиҳои олимпии тобистонаи соли 2024]] дар Париж ва қаҳрамони [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022 дар Ҳангжоу мебошад.&lt;ref name=&quot;olympics_results&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/olympic-games/paris-2024/results/boxing/mens-heavy-92kg |title=Paris 2024 Boxing Men's Heavy 92kg Results |website=Olympics.com |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot;&gt;{{cite web |url=https://oca.asia/news/4430-tajikistans-davlat-boltaev-boxes-to-asian-games-gold.html |title=Tajikistan's Davlat Boltaev boxes to Asian Games gold |website=Olympic Council of Asia |date=3 октябри 2023 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти варзишӣ ==
Болтаев дар мусобиқаҳои байналмилалӣ аз номи Тоҷикистон дар вазни то 92 кг иштирок мекунад. Дар [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022, ки соли 2023 дар Ҳангжоу баргузор шуд, ӯ дар рақобатҳои мардона дар вазни 80–92 кг медали тилло ба даст овард.&lt;ref name=&quot;asian_games_profile&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ocagames.com/HZ_Info/AG2022-/en/results/boxing/athlete-profile-n2019778-boltaev-davlat.htm |title=Boxing BOLTAEV Davlat - The 19th Asian Games |website=Hangzhou 2022 Asian Games |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Дар ҷараёни ин мусобиқа Болтаев дар даври аввал Арслонбек Очилов аз Туркманистонро мағлуб кард, дар чорякниҳоӣ Эркин Одилбек уулу аз Қирғизистонро шикаст дод ва дар ниманиҳоӣ бар Ҷон Ҷэмин аз Корея пирӯз шуд. Бо ин натиҷа ӯ ба финал баромада, ҳамзамон роҳхати Бозиҳои олимпии Париж-2024-ро ба даст овард.&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot; /&gt;
== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Шараф|Ордени «Шараф»]] дараҷаи II (2024)&lt;ref&gt;[https://pressa.tj/emomali-rahmon-vruchil-nagrady-prizeram-olimpiady/ Эмомали Рахмон вручил награды призёрам Олимпиады]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Муштзанони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>qep7ja5z0mcao9s577vb8sjfnuz1l7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474594</id>
      <parentid>1474593</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4542" sha1="m86ypx2js442087cg9tit9y7tzbpake" xml:space="preserve">{{Муштзан
|ном              = Давлат Болтаев
|номи пурра       = Давлат Рустамович Болтаев
|тасвир           =
|тавсифи тасвир   =
|миллат           = [[Тоҷикистон|тоҷик]]
|зодрӯз           = [[13 январ]]и [[1999]]
|зодгоҳ           = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|қад              = 1,83 м
|вазн             = 92 кг
|навъи варзиш     = [[Муштзанӣ]]
|даста            = тими миллии Тоҷикистон
}}

'''Давлат Рустамович Болтаев''' (зод. [[13 январ]]и [[1999]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[муштзанӣ|муштзани]] тоҷик, узви тими миллии Тоҷикистон. Ӯ дар вазни то 92 кг ҳунарнамоӣ мекунад. Болтаев барандаи медали биринҷии [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024|Бозиҳои олимпии тобистонаи соли 2024]] дар Париж ва қаҳрамони [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022 дар Ҳангжоу мебошад.&lt;ref name=&quot;olympics_results&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/olympic-games/paris-2024/results/boxing/mens-heavy-92kg |title=Paris 2024 Boxing Men's Heavy 92kg Results |website=Olympics.com |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot;&gt;{{cite web |url=https://oca.asia/news/4430-tajikistans-davlat-boltaev-boxes-to-asian-games-gold.html |title=Tajikistan's Davlat Boltaev boxes to Asian Games gold |website=Olympic Council of Asia |date=3 октябри 2023 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти варзишӣ ==
Болтаев дар мусобиқаҳои байналмилалӣ аз номи Тоҷикистон дар вазни то 92 кг иштирок мекунад. Дар [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022, ки соли 2023 дар Ҳангжоу баргузор шуд, ӯ дар рақобатҳои мардона дар вазни 80–92 кг медали тилло ба даст овард.&lt;ref name=&quot;asian_games_profile&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ocagames.com/HZ_Info/AG2022-/en/results/boxing/athlete-profile-n2019778-boltaev-davlat.htm |title=Boxing BOLTAEV Davlat - The 19th Asian Games |website=Hangzhou 2022 Asian Games |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Дар ҷараёни ин мусобиқа Болтаев дар даври аввал Арслонбек Очилов аз Туркманистонро мағлуб кард, дар чорякниҳоӣ Эркин Одилбек уулу аз Қирғизистонро шикаст дод ва дар ниманиҳоӣ бар Ҷон Ҷэмин аз Корея пирӯз шуд. Бо ин натиҷа ӯ ба финал баромада, ҳамзамон роҳхати Бозиҳои олимпии Париж-2024-ро ба даст овард.&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot; /&gt;
== Бозиҳои олимпии Париж 2024 ==
Дар [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024]] Болтаев дар вазни то 92 кг иштирок кард. Ӯ то даври ниманиҳоӣ расида, медали биринҷии олимпиро ба даст овард.&lt;ref name=&quot;olympics_results&quot; /&gt;

Дар ниманиҳоӣ Болтаев аз Лазизбек Муллоҷонови Ӯзбекистон мағлуб шуд. Дар ин вазн Муллоҷонов медали тилло, Лорен Алфонсо Домингес аз Озарбойҷон медали нуқра, Давлат Болтаев ва Энмануэл Рейес Пла аз Испания медалҳои биринҷӣ гирифтанд.&lt;ref name=&quot;reuters2024&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/olympics/boxing-uzbekistans-mullojonov-wins-mens-heavyweight-gold-2024-08-09/ |title=Boxing-Mullojonov wins heavyweight gold as Uzbekistan lead boxing medal table |website=Reuters |date=9 августи 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Шараф|Ордени «Шараф»]] дараҷаи II (2024)&lt;ref&gt;[https://pressa.tj/emomali-rahmon-vruchil-nagrady-prizeram-olimpiady/ Эмомали Рахмон вручил награды призёрам Олимпиады]&lt;/ref&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Муштзанони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>m86ypx2js442087cg9tit9y7tzbpake</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474595</id>
      <parentid>1474594</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>36480</id>
      </contributor>
      <origin>1474595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5120" sha1="sp31x97tldarx29edxng51lcmqqdatu" xml:space="preserve">{{Муштзан
|ном              = Давлат Болтаев
|номи пурра       = Давлат Рустамович Болтаев
|тасвир           =
|тавсифи тасвир   =
|миллат           = [[Тоҷикистон|тоҷик]]
|зодрӯз           = [[13 январ]]и [[1999]]
|зодгоҳ           = [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
|қад              = 1,83 м
|вазн             = 92 кг
|навъи варзиш     = [[Муштзанӣ]]
|даста            = тими миллии Тоҷикистон
}}

'''Давлат Рустамович Болтаев''' (зод. [[13 январ]]и [[1999]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]) — [[муштзанӣ|муштзани]] тоҷик, узви тими миллии Тоҷикистон. Ӯ дар вазни то 92 кг ҳунарнамоӣ мекунад. Болтаев барандаи медали биринҷии [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024|Бозиҳои олимпии тобистонаи соли 2024]] дар Париж ва қаҳрамони [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022 дар Ҳангжоу мебошад.&lt;ref name=&quot;olympics_results&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/olympic-games/paris-2024/results/boxing/mens-heavy-92kg |title=Paris 2024 Boxing Men's Heavy 92kg Results |website=Olympics.com |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot;&gt;{{cite web |url=https://oca.asia/news/4430-tajikistans-davlat-boltaev-boxes-to-asian-games-gold.html |title=Tajikistan's Davlat Boltaev boxes to Asian Games gold |website=Olympic Council of Asia |date=3 октябри 2023 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Фаъолияти варзишӣ ==
Болтаев дар мусобиқаҳои байналмилалӣ аз номи Тоҷикистон дар вазни то 92 кг иштирок мекунад. Дар [[Бозиҳои Осиё]]и соли 2022, ки соли 2023 дар Ҳангжоу баргузор шуд, ӯ дар рақобатҳои мардона дар вазни 80–92 кг медали тилло ба даст овард.&lt;ref name=&quot;asian_games_profile&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ocagames.com/HZ_Info/AG2022-/en/results/boxing/athlete-profile-n2019778-boltaev-davlat.htm |title=Boxing BOLTAEV Davlat - The 19th Asian Games |website=Hangzhou 2022 Asian Games |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Дар ҷараёни ин мусобиқа Болтаев дар даври аввал Арслонбек Очилов аз Туркманистонро мағлуб кард, дар чорякниҳоӣ Эркин Одилбек уулу аз Қирғизистонро шикаст дод ва дар ниманиҳоӣ бар Ҷон Ҷэмин аз Корея пирӯз шуд. Бо ин натиҷа ӯ ба финал баромада, ҳамзамон роҳхати Бозиҳои олимпии Париж-2024-ро ба даст овард.&lt;ref name=&quot;oca_gold&quot; /&gt;
== Бозиҳои олимпии Париж 2024 ==
Дар [[Бозиҳои олимпии тобистона 2024]] Болтаев дар вазни то 92 кг иштирок кард. Ӯ то даври ниманиҳоӣ расида, медали биринҷии олимпиро ба даст овард.&lt;ref name=&quot;olympics_results&quot; /&gt;

Дар ниманиҳоӣ Болтаев аз Лазизбек Муллоҷонови Ӯзбекистон мағлуб шуд. Дар ин вазн Муллоҷонов медали тилло, Лорен Алфонсо Домингес аз Озарбойҷон медали нуқра, Давлат Болтаев ва Энмануэл Рейес Пла аз Испания медалҳои биринҷӣ гирифтанд.&lt;ref name=&quot;reuters2024&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/olympics/boxing-uzbekistans-mullojonov-wins-mens-heavyweight-gold-2024-08-09/ |title=Boxing-Mullojonov wins heavyweight gold as Uzbekistan lead boxing medal table |website=Reuters |date=9 августи 2024 |access-date=2 июни 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ҷоизаҳо ==
* [[Ордени Шараф|Ордени «Шараф»]] дараҷаи II (2024)&lt;ref&gt;[https://pressa.tj/emomali-rahmon-vruchil-nagrady-prizeram-olimpiady/ Эмомали Рахмон вручил награды призёрам Олимпиады]&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Бозиҳои Осиё]]
* [[Бозиҳои олимпӣ]]

== Пайвандҳои беруна ==

* [https://www.olympics.com/en/athletes/davlat-boltaev Давлат Болтаев] — Olympics.com
* [https://www.ocagames.com/HZ_Info/AG2022-/en/results/boxing/athlete-profile-n2019778-boltaev-davlat.htm Давлат Болтаев] — Бозиҳои Осиё 2022
* [https://oca.asia/news/4430-tajikistans-davlat-boltaev-boxes-to-asian-games-gold.html Давлат Болтаев дар сомонаи Шӯрои олимпии Осиё]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Муштзанони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>sp31x97tldarx29edxng51lcmqqdatu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Порту (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325698</id>
    <revision>
      <id>1474596</id>
      <parentid>1459198</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1474596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6211" sha1="bbg6cutpkrpjxnqr3jqq0qpc52pwe7b" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
|замина       = #FFFFF0
|матн         = #000000
|ном          = {{Парчами Португалия}} Порту
|мавсими ҷорӣ = 2025/2026
|логотип      =
|номи пурра   = Бошгоҳи футболи «Порту» &lt;br&gt; ({{lang-pt|Futebol Clube do Porto}})
|лақаб        = ''«Портистҳо»'' ({{lang-pt|Portistas}})&lt;br&gt;''«Аждаҳо»'' ({{lang-pt|Dragões}})&lt;br&gt;''«Кабуд-сафедҳо»'' ({{lang-pt|Azuis e Brancos}})
|таъсис       = 28.09.1893
|барҳам       =
|майдон       = {{Парчами Португалия}} «[[Варзишгоҳи Драгау|Драгау]]», [[Порту]]
|ғунҷоиш      = 50 033
|молик        = 
|президент    = {{Парчами Португалия}} [[Андре Виллаш-Боаш]]
|мудир        = 
|мудири кул   = 
|мураббӣ      = {{Парчами Италия}} [[Франческо Фариоли]]
|капитан      = {{Парчами Португалия}} [[Диогу Кошта]]
|рейтинг      = ҷойи 26-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-01-29}}&lt;/ref&gt;
|буҷет        =
|сарпараст    = Betano
|мусобиқа     = [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]]
|мавсим       = 2025/26
|мавқеъ       = ҷойи '''1-юм'''
|сайт         = https://www.fcporto.pt/
|pattern_la1  = _porto2526h
|pattern_b1   = _porto2526h
|pattern_ra1  = _porto2526h
|pattern_sh1  = _porto2526h
|pattern_so1  = _porto2526hl
|leftarm1     = 0122EB
|body1        = 0122EB
|rightarm1    = 0122EB
|shorts1      = 0122EB
|socks1       = FFFFFF
|pattern_la2  = _porto2526a
|pattern_b2   = _porto2526a
|pattern_ra2  = _porto2526a
|pattern_sh2  = _porto2526a
|pattern_so2  = _porto2526al
|leftarm2     = F3A390
|body2        = F3A390
|rightarm2    = F3A390
|shorts2      = F3A390 
|socks2       = F3A390
|pattern_la3  = _porto2526t
|pattern_b3   = _porto2526t
|pattern_ra3  = _porto2526t
|pattern_sh3  = _porto2526t
|pattern_so3  = _porto2526tl
|leftarm3     = f1ece6
|body3        = f1ece6
|rightarm3    = f1ece6
|shorts3      = f1ece6
|socks3       = f1ece6
}}

'''«По́рту»''' (номи пурра — '''Бошгоҳи футболи «Порту»''', {{lang-pt|Futebol Clube do Porto}}, {{IPA-pt|futɨˈβɔl ˈkluβ(ɨ) ðu ˈpoɾtu}}) — бошгоҳи ҳирфаии портуғолӣ аз шаҳри [[Порту]], ки дар [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]] баромад мекунад. Яке аз ҷоизадортарин дастаҳои Портуғол.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* '''[[Чемпионати футболи Портуғол|Чемпионати Портуғол]]:'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (30):''' 1934/35; 1938/39; 1939/40; 1955/56; 1958/59; 1977/78; 1978/79; 1984/85; 1985/86; 1987/88; 1989/90; 1991/92; 1992/93; 1994/95; 1995/96; 1996/97; 1997/98; 1998/99; 2002/03; 2003/04; 2005/06; 2006/07; 2007/08; 2008/09; 2010/11; 2011/12; 2012/13; 2017/18; 2019/20; 2021/22
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (29):''' 1935/36; 1937/38; 1940/41; 1950/51; 1953/54; 1956/57; 1957/58; 1961/62; 1962/63; 1963/64; 1964/65; 1968/69; 1974/75; 1979/80; 1980/81; 1982/83; 1983/84; 1986/87; 1988/89; 1990/91; 1993/94; 1999/2000; 2000/01; 2014/15; 2016/17; 2018/19, 2020/21; 2022/23
* '''[[Ҷоми футболи Портуғол|Ҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (20):''' 1955/56; 1957/58; 1967/68; 1976/77; 1983/84; 1987/88; 1990/91; 1993/94; 1997/98; 1999/2000; 2000/01; 2002/03; 2005/06; 2008/09; 2009/10; 2010/11; 2019/20; 2021/22; 2022/23; 2023/24
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (14):''' 1952/53; 1958/59; 1960/61; 1963/64; 1977/78; 1979/80; 1980/81; 1982/83; 1984/85; 1991/92; 2003/04; 2007/08; 2015/16; 2018/19
* '''[[Ҷоми Лигаи футболи Портуғол|Ҷоми Лигаи Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2022/23
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (4):''' 2009/10; 2012/13; 2018/19; 2019/20
* '''[[Суперҷоми футболи Портуғол|Суперҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (24, рекорд):''' 1981; 1983; 1984; 1986; 1990; 1991; 1993; 1994; 1996; 1998; 1999; 2001; 2003; 2004; 2006; 2009; 2010; 2011; 2012; 2013; 2018; 2020; 2022; 2024

=== Байналмилалӣ ===
* {{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|20px}} '''[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1987; [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2004|2004]]
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 2003; 2011
* '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1984
* [[Акс:UEFA - Super Cup.png|15px]] '''[[Суперҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1987
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' 2003; 2004; 2011
* '''[[Ҷоми байниқораӣ]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1987; 2004

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fcporto.pt/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Порту»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Портуғол]]</text>
      <sha1>bbg6cutpkrpjxnqr3jqq0qpc52pwe7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474597</id>
      <parentid>1474596</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <comment>/* Миллӣ */</comment>
      <origin>1474597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6220" sha1="5vjdr87ytas41rohxg83jp9yan0fjji" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
|замина       = #FFFFF0
|матн         = #000000
|ном          = {{Парчами Португалия}} Порту
|мавсими ҷорӣ = 2025/2026
|логотип      =
|номи пурра   = Бошгоҳи футболи «Порту» &lt;br&gt; ({{lang-pt|Futebol Clube do Porto}})
|лақаб        = ''«Портистҳо»'' ({{lang-pt|Portistas}})&lt;br&gt;''«Аждаҳо»'' ({{lang-pt|Dragões}})&lt;br&gt;''«Кабуд-сафедҳо»'' ({{lang-pt|Azuis e Brancos}})
|таъсис       = 28.09.1893
|барҳам       =
|майдон       = {{Парчами Португалия}} «[[Варзишгоҳи Драгау|Драгау]]», [[Порту]]
|ғунҷоиш      = 50 033
|молик        = 
|президент    = {{Парчами Португалия}} [[Андре Виллаш-Боаш]]
|мудир        = 
|мудири кул   = 
|мураббӣ      = {{Парчами Италия}} [[Франческо Фариоли]]
|капитан      = {{Парчами Португалия}} [[Диогу Кошта]]
|рейтинг      = ҷойи 26-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-01-29}}&lt;/ref&gt;
|буҷет        =
|сарпараст    = Betano
|мусобиқа     = [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]]
|мавсим       = 2025/26
|мавқеъ       = ҷойи '''1-юм'''
|сайт         = https://www.fcporto.pt/
|pattern_la1  = _porto2526h
|pattern_b1   = _porto2526h
|pattern_ra1  = _porto2526h
|pattern_sh1  = _porto2526h
|pattern_so1  = _porto2526hl
|leftarm1     = 0122EB
|body1        = 0122EB
|rightarm1    = 0122EB
|shorts1      = 0122EB
|socks1       = FFFFFF
|pattern_la2  = _porto2526a
|pattern_b2   = _porto2526a
|pattern_ra2  = _porto2526a
|pattern_sh2  = _porto2526a
|pattern_so2  = _porto2526al
|leftarm2     = F3A390
|body2        = F3A390
|rightarm2    = F3A390
|shorts2      = F3A390 
|socks2       = F3A390
|pattern_la3  = _porto2526t
|pattern_b3   = _porto2526t
|pattern_ra3  = _porto2526t
|pattern_sh3  = _porto2526t
|pattern_so3  = _porto2526tl
|leftarm3     = f1ece6
|body3        = f1ece6
|rightarm3    = f1ece6
|shorts3      = f1ece6
|socks3       = f1ece6
}}

'''«По́рту»''' (номи пурра — '''Бошгоҳи футболи «Порту»''', {{lang-pt|Futebol Clube do Porto}}, {{IPA-pt|futɨˈβɔl ˈkluβ(ɨ) ðu ˈpoɾtu}}) — бошгоҳи ҳирфаии портуғолӣ аз шаҳри [[Порту]], ки дар [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]] баромад мекунад. Яке аз ҷоизадортарин дастаҳои Портуғол.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* '''[[Чемпионати футболи Портуғол|Чемпионати Портуғол]]:'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (31):''' 1934/35; 1938/39; 1939/40; 1955/56; 1958/59; 1977/78; 1978/79; 1984/85; 1985/86; 1987/88; 1989/90; 1991/92; 1992/93; 1994/95; 1995/96; 1996/97; 1997/98; 1998/99; 2002/03; 2003/04; 2005/06; 2006/07; 2007/08; 2008/09; 2010/11; 2011/12; 2012/13; 2017/18; 2019/20; 2021/22, 2025/26
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (29):''' 1935/36; 1937/38; 1940/41; 1950/51; 1953/54; 1956/57; 1957/58; 1961/62; 1962/63; 1963/64; 1964/65; 1968/69; 1974/75; 1979/80; 1980/81; 1982/83; 1983/84; 1986/87; 1988/89; 1990/91; 1993/94; 1999/2000; 2000/01; 2014/15; 2016/17; 2018/19, 2020/21; 2022/23
* '''[[Ҷоми футболи Портуғол|Ҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (20):''' 1955/56; 1957/58; 1967/68; 1976/77; 1983/84; 1987/88; 1990/91; 1993/94; 1997/98; 1999/2000; 2000/01; 2002/03; 2005/06; 2008/09; 2009/10; 2010/11; 2019/20; 2021/22; 2022/23; 2023/24
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (14):''' 1952/53; 1958/59; 1960/61; 1963/64; 1977/78; 1979/80; 1980/81; 1982/83; 1984/85; 1991/92; 2003/04; 2007/08; 2015/16; 2018/19
* '''[[Ҷоми Лигаи футболи Портуғол|Ҷоми Лигаи Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 2022/23
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (4):''' 2009/10; 2012/13; 2018/19; 2019/20
* '''[[Суперҷоми футболи Портуғол|Суперҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (24, рекорд):''' 1981; 1983; 1984; 1986; 1990; 1991; 1993; 1994; 1996; 1998; 1999; 2001; 2003; 2004; 2006; 2009; 2010; 2011; 2012; 2013; 2018; 2020; 2022; 2024

=== Байналмилалӣ ===
* {{Ҷоми Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА|20px}} '''[[Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1987; [[Финали Лигаи Қаҳрамонҳои УЕФА 2004|2004]]
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 2003; 2011
* '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1984
* [[Акс:UEFA - Super Cup.png|15px]] '''[[Суперҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1987
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (3):''' 2003; 2004; 2011
* '''[[Ҷоми байниқораӣ]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (2):''' 1987; 2004

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.fcporto.pt/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Порту»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Портуғол]]</text>
      <sha1>5vjdr87ytas41rohxg83jp9yan0fjji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спортинг (бошгоҳи футбол)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325761</id>
    <revision>
      <id>1474587</id>
      <parentid>1459199</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <origin>1474587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6208" sha1="b61tzii1z71bnhqpyefo7nlbhzcjhhp" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
|замина       = #FFFFF0
|матн         = #000000
|ном          = {{Парчами Португалия}} Спортинг Лиссабон
|мавсими ҷорӣ = 2025/2026
|логотип      = 
|номи пурра   = Бошгоҳи портуғолии «Спортинг» &lt;br&gt; ({{lang-pt|Sporting Clube de Portugal}})
|лақаб        = ''«Сабз-сафедҳо»'' ({{lang-pt|Verde-e-Brancos}})&lt;br&gt;''«Шерҳо»'' ({{lang-pt|Leões}})
|таъсис       = 01.07.1906
|барҳам       =
|майдон       = {{Парчами Португалия}} «[[Варзишгоҳи Жозе Алваладе|Жозе Алваладе]]», [[Лиссабон]]
|ғунҷоиш      = 50 095
|молик        = 
|президент    = {{Парчами Португалия}} [[Фредерику Варандаш]]
|мудир        = 
|мудири кул   = 
|мураббӣ      = {{Парчами Португалия}} [[Руй Боржес]]
|капитан      = {{Парчами Дания}} [[Мортен Юлманн]]
|рейтинг      = ҷойи 18-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-01-29}}&lt;/ref&gt;
|буҷет        =
|сарпараст    = Betano
|мусобиқа     = [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]]
|мавсим       = 2025/26
|мавқеъ       = '''2.'''
|сайт         = https://www.sporting.pt/
|pattern_la1  = _sportingcp2526h
|pattern_b1   = _sportingcp2526h
|pattern_ra1  = _sportingcp2526h
|pattern_sh1  = _sportingcp2526h
|pattern_so1  = _scp2122h
|leftarm1     = FFFFFF
|body1        = FFFFFF
|rightarm1    = FFFFFF
|shorts1      = 000000
|socks1       = 000000
|pattern_la2  = _scp2526a
|pattern_b2   = _scp2526a
|pattern_ra2  = _scp2526a
|pattern_sh2  = 
|pattern_so2  = 
|leftarm2     = 000000
|body2        = 000000
|rightarm2    = 000000
|shorts2      = 000000
|socks2       = 000000
|pattern_la3  = _scp2526t
|pattern_b3   = _scp2526t
|pattern_ra3  = _scp2526t
|pattern_sh3  = 
|pattern_so3  = 
|leftarm3     = 08E8DE
|body3        = 08E8DE
|rightarm3    = 08E8DE
|shorts3      = 08E8DE
|socks3       = 08E8DE
}}

'''«Спо́ртинг»''' (номи расмӣ — '''Бошгоҳи портуғолии «Спортинг»''',  {{lang-pt|Sporting Clube de Portugal}}, {{IPA-pt|ˈspɔɾtĩɡ(ɨ) ˈkluβ(ɨ) ðɨ puɾtuˈɣaɫ}}) — бошгоҳи ҳирфаии портуғолӣ аз шаҳри [[Лиссабон]], ки дар [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]] баромад мекунад. Яке аз ҷоизадортарин дастаҳои Портуғол.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* '''[[Чемпионати футболи Портуғол|Чемпионати Портуғол]]:'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (21):''' 1940/41; 1943/44; 1946/47; 1947/48; 1948/49; 1950/51; 1951/52; 1952/53; 1953/54; 1957/58; 1961/62; 1965/66; 1969/70; 1973/74; 1979/80; 1981/82; 1999/00; 2001/02; 2020/21; 2023/24; 2024/25
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (22):''' 1934/35; 1938/39; 1939/40; 1941/42; 1942/43; 1944/45; 1949/50; 1959/60; 1960/61; 1967/68; 1970/71; 1976/77; 1984/85; 1994/95; 1996/97; 2005/06; 2006/07; 2007/08; 2008/09; 2013/14; 2015/16; 2021/22
* '''[[Ҷоми футболи Портуғол|Ҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (18):''' 1940/41; 1944/45; 1945/46; 1947/48; 1953/54; 1962/63; 1970/71; 1972/73; 1973/74; 1977/78; 1981/82; 1994/95; 2001/02; 2006/07; 2007/08; 2014/15; 2018/19; 2024/25
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (18):''' 1921/22; 1924/25; 1927/28; 1932/33; 1934/35; 1936/37; 1951/52; 1954/55; 1959/60; 1969/70; 1971/72; 1978/79; 1986/87; 1993/94; 1995/96; 1999/2000; 2011/12; 2017/18
* '''[[Ҷоми Лигаи футболи Портуғол|Ҷоми Лигаи Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4):''' 2017/18; 2018/19; 2020/21; 2021/22
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (4):''' 2007/08; 2008/09; 2022/23; 2024/25
* '''[[Суперҷоми футболи Портуғол|Суперҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (9):''' 1982; 1987; 1995; 2000; 2002; 2007; 2008; 2015; 2021

=== Байналмилалӣ ===
* '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1964
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2005
* '''[[Ҷоми Лотин]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1949

=== Минтақавӣ ===
* '''Қаҳрамони Лиссабон'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (18, рекорд):''' 1914/15; 1918/19; 1921/22; 1922/23; 1924/25; 1927/28; 1930/31; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1936/37; 1937/38; 1938/39; 1940/41; 1941/42; 1942/43; 1944/45; 1946/47
* '''Ҷоми Лиссабон'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (31, рекорд):''' 1914/15; 1915/16; 1916/17; 1921/22; 1922/23; 1924/25; 1927/28; 1930/31; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1936/37; 1937/38; 1938/39; 1940/41; 1941/42; 1942/43; 1944/45; 1946/47; 1947/48; 1948/49; 1949/50; 1961/62; 1963/64; 1965/66; 1970/71; 1984/85; 1990/91; 1991/92; 2012/13; 2013/14

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.sporting.pt/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Спортинг»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Портуғол]]</text>
      <sha1>b61tzii1z71bnhqpyefo7nlbhzcjhhp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474588</id>
      <parentid>1474587</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>22662</id>
      </contributor>
      <comment>/* Миллӣ */</comment>
      <origin>1474588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6217" sha1="ddt1rwxqb88uyzfg08em1etek2k3al3" xml:space="preserve">{{Ҷаъбаи БФ
|замина       = #FFFFF0
|матн         = #000000
|ном          = {{Парчами Португалия}} Спортинг Лиссабон
|мавсими ҷорӣ = 2025/2026
|логотип      = 
|номи пурра   = Бошгоҳи портуғолии «Спортинг» &lt;br&gt; ({{lang-pt|Sporting Clube de Portugal}})
|лақаб        = ''«Сабз-сафедҳо»'' ({{lang-pt|Verde-e-Brancos}})&lt;br&gt;''«Шерҳо»'' ({{lang-pt|Leões}})
|таъсис       = 01.07.1906
|барҳам       =
|майдон       = {{Парчами Португалия}} «[[Варзишгоҳи Жозе Алваладе|Жозе Алваладе]]», [[Лиссабон]]
|ғунҷоиш      = 50 095
|молик        = 
|президент    = {{Парчами Португалия}} [[Фредерику Варандаш]]
|мудир        = 
|мудири кул   = 
|мураббӣ      = {{Парчами Португалия}} [[Руй Боржес]]
|капитан      = {{Парчами Дания}} [[Мортен Юлманн]]
|рейтинг      = ҷойи 18-ум дар [[Ҷадвали зарибҳои УЕФА|раддабандии УЕФА]]&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025|title=Раддабандии УЕФА барои бошгоҳҳо|website=uefa.com|accessdate=2026-01-29}}&lt;/ref&gt;
|буҷет        =
|сарпараст    = Betano
|мусобиқа     = [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]]
|мавсим       = 2025/26
|мавқеъ       = '''2.'''
|сайт         = https://www.sporting.pt/
|pattern_la1  = _sportingcp2526h
|pattern_b1   = _sportingcp2526h
|pattern_ra1  = _sportingcp2526h
|pattern_sh1  = _sportingcp2526h
|pattern_so1  = _scp2122h
|leftarm1     = FFFFFF
|body1        = FFFFFF
|rightarm1    = FFFFFF
|shorts1      = 000000
|socks1       = 000000
|pattern_la2  = _scp2526a
|pattern_b2   = _scp2526a
|pattern_ra2  = _scp2526a
|pattern_sh2  = 
|pattern_so2  = 
|leftarm2     = 000000
|body2        = 000000
|rightarm2    = 000000
|shorts2      = 000000
|socks2       = 000000
|pattern_la3  = _scp2526t
|pattern_b3   = _scp2526t
|pattern_ra3  = _scp2526t
|pattern_sh3  = 
|pattern_so3  = 
|leftarm3     = 08E8DE
|body3        = 08E8DE
|rightarm3    = 08E8DE
|shorts3      = 08E8DE
|socks3       = 08E8DE
}}

'''«Спо́ртинг»''' (номи расмӣ — '''Бошгоҳи портуғолии «Спортинг»''',  {{lang-pt|Sporting Clube de Portugal}}, {{IPA-pt|ˈspɔɾtĩɡ(ɨ) ˈkluβ(ɨ) ðɨ puɾtuˈɣaɫ}}) — бошгоҳи ҳирфаии портуғолӣ аз шаҳри [[Лиссабон]], ки дар [[Чемпионати футболи Портуғол|Примейра Лига]] баромад мекунад. Яке аз ҷоизадортарин дастаҳои Портуғол.

== Таърих ==

== Варзишгоҳ ==

== Ҷоизаҳо ==
=== Миллӣ ===
* '''[[Чемпионати футболи Портуғол|Чемпионати Портуғол]]:'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Қаҳрамон (21):''' 1940/41; 1943/44; 1946/47; 1947/48; 1948/49; 1950/51; 1951/52; 1952/53; 1953/54; 1957/58; 1961/62; 1965/66; 1969/70; 1973/74; 1979/80; 1981/82; 1999/00; 2001/02; 2020/21; 2023/24; 2024/25
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Ноиби қаҳрамон (23):''' 1934/35; 1938/39; 1939/40; 1941/42; 1942/43; 1944/45; 1949/50; 1959/60; 1960/61; 1967/68; 1970/71; 1976/77; 1984/85; 1994/95; 1996/97; 2005/06; 2006/07; 2007/08; 2008/09; 2013/14; 2015/16; 2021/22, 2025/26
* '''[[Ҷоми футболи Портуғол|Ҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (18):''' 1940/41; 1944/45; 1945/46; 1947/48; 1953/54; 1962/63; 1970/71; 1972/73; 1973/74; 1977/78; 1981/82; 1994/95; 2001/02; 2006/07; 2007/08; 2014/15; 2018/19; 2024/25
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (18):''' 1921/22; 1924/25; 1927/28; 1932/33; 1934/35; 1936/37; 1951/52; 1954/55; 1959/60; 1969/70; 1971/72; 1978/79; 1986/87; 1993/94; 1995/96; 1999/2000; 2011/12; 2017/18
* '''[[Ҷоми Лигаи футболи Портуғол|Ҷоми Лигаи Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (4):''' 2017/18; 2018/19; 2020/21; 2021/22
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист (4):''' 2007/08; 2008/09; 2022/23; 2024/25
* '''[[Суперҷоми футболи Портуғол|Суперҷоми Портуғол]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (9):''' 1982; 1987; 1995; 2000; 2002; 2007; 2008; 2015; 2021

=== Байналмилалӣ ===
* '''[[Ҷоми ҷомдорони УЕФА]]'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб:''' 1964
* [[Акс:Coppauefa.png|15px]] '''[[Лигаи Урупо УЕФА|Ҷоми УЕФА]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 2005
* '''[[Ҷоми Лотин]]'''
** [[Акс:Silver medal icon.svg|15px]] '''Финалист:''' 1949

=== Минтақавӣ ===
* '''Қаҳрамони Лиссабон'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (18, рекорд):''' 1914/15; 1918/19; 1921/22; 1922/23; 1924/25; 1927/28; 1930/31; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1936/37; 1937/38; 1938/39; 1940/41; 1941/42; 1942/43; 1944/45; 1946/47
* '''Ҷоми Лиссабон'''
** [[Акс:Gold medal icon.svg|15px]] '''Ғолиб (31, рекорд):''' 1914/15; 1915/16; 1916/17; 1921/22; 1922/23; 1924/25; 1927/28; 1930/31; 1933/34; 1934/35; 1935/36; 1936/37; 1937/38; 1938/39; 1940/41; 1941/42; 1942/43; 1944/45; 1946/47; 1947/48; 1948/49; 1949/50; 1961/62; 1963/64; 1965/66; 1970/71; 1984/85; 1990/91; 1991/92; 2012/13; 2013/14

== Ҳайати ҳозира ==

== Гузаришҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [https://www.sporting.pt/ Сомонаи расмии бошгоҳи футболи «Спортинг»]

[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболӣ]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футбол аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Бошгоҳҳои футболи Портуғол]]</text>
      <sha1>ddt1rwxqb88uyzfg08em1etek2k3al3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Одилҷон Умурзоқов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327098</id>
    <revision>
      <id>1474598</id>
      <parentid>1464106</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Мухаббат_Одилчон.png|Мухаббат_Одилчон.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Azam74|]].</comment>
      <origin>1474598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8371" sha1="nuid5mnzgqbuao3o51iifvl488otcth" xml:space="preserve">{{Short description|Овозхони тоҷик (тав. 1954)}}
{{Use dmy dates|date=April 2026}}

{{Infobox person
| name               = Одилҷон Умурзоков
| birth_name         = Одилҷон Яъқубович Умурзоков
| image              = Umurzokov Odiljon Yakubovich in 2017.jpg
| caption            = Одилҷон Умурзоков, 2017
| native_name        = Одилҷон Умурзоков
| native_name_lang   = tg
| birth_date         = {{Birth date and age|1954|08|08|df=y}}
| birth_place        = Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон
| origin             = Тоҷикистон
| genre              = мусиқии мардумӣ, эстрада
| occupation         = {{flatlist|
* овозхон
* актёр
* ҳофиз
}}
| years_active       = солҳои 1970 — 2013
| instrument         = {{flatlist|
* рубоб
* гитара
}}
| associated_acts    = Ансамбли «Садои дил»
| awards             = Артисти шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2001)
}}

'''Одилҷон Яъқубович Умурзоков''' (тав. 8 августи 1954, Кӯлоб) — овозхони тоҷик, актёр ва ҳофиз.  
Артисти шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (2001). Узви ансамбли «Садои дил», лауреати озмунҳои ҷумҳуриявӣ.

== Зиндагинома ==
Одилҷон Умурзоков 8 августи соли 1954 дар шаҳри Кӯлоб таваллуд шудааст.  

Соли 1969 пас аз хатми синфи ҳаштум ба омӯзишгоҳи тиббӣ дохил шуд, аммо пас аз хатм аз рӯи ихтисос кор накард.  

Дар синни 15-солагӣ ба саҳна баромад ва фаъолияти касбии овозхониро дар солҳои 1970 оғоз намуд. Аз охири соли 1973 мудири клуби «Сайёр» буд.  

Аз соли 1974 то 1976 хизмати ҳарбиро адо кард. Пас аз демобилизатсия соли 1976 ба труппаи Театри давлатии мусиқӣ-комедии Кӯлоб ба номи С. Вализода қабул шуда, то соли 1978 ҳамчун актёр фаъолият кард.  

Соли 1985 факултети забон ва адабиёти руси Донишгоҳи давлатии педагогии Кӯлобро хатм намуд.  

Аз соли 1986 дар Қасри фарҳанги шаҳри Кӯлоб ҳамчун роҳбари бадеӣ кор кард. Дар аввали солҳои 1990 ансамбли «Садои дил»-ро таъсис дод. Соли 1990 муовини директор таъйин шуд ва аз соли 2003 то 2013 вазифаи директори Қасри фарҳангро иҷро намуд.  

Дар солҳои 2000 фаъолона дар чорабиниҳои фарҳангӣ, консертҳо ва фестивалҳо иштирок дошт. Ҳунарпеша ҳамчунин берун аз кишвар — дар Ӯзбекистон, Русия ва дигар давлатҳои ИДМ — баромад кардааст ва фарҳанги тоҷикро муаррифӣ намудааст.  

Аз моҳи июли соли 2020 дар нафақаи ифтихорӣ қарор дорад.

== Эҷодиёт ==
Одилҷон Умурзоков сурудҳои эстрадӣ ва халқиро иҷро мекард ва ҳамчун ҳофиз машҳур буд. Репертуари ӯ даҳҳо сурудҳои машҳурро дар бар мегирад, ки дар Кӯлоб, Душанбе ва дигар шаҳрҳои Тоҷикистон иҷро шудаанд.  
Одилҷон Умурзоков сурудҳоро дар забонҳои гуногун иҷро кардааст, аз ҷумла:
* тоҷикӣ
* ӯзбекӣ
* туркменӣ
* русӣ
* афғонӣ (дарӣ)
* дигар забонҳои халқҳои Осиёи Марказӣ

=== Сурудҳои машҳур ===
* «Мижгон сиёҳ»
* «Кафтари шоҳӣ»
* «Ҷавонӣ»
* «Марди фақир»
* «Ваҳдат»
* «Модар»
* «Арабӣ гуфтам»
* «Дӯст медорам туро»
* «Баҳор»
* «Биё ёрам»
* «Ёри чаканпӯш»
* «Онаҷон»
* «Таманно»

== Мукофотҳо ва тасвирҳо ==
Дар асоси Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №621 аз 7 августи соли 2001 ва нашри расмии «Ҷумҳурият» (№102, 30 августи 2001), ба Одилҷон Умурзоков унвони «Артисти шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон» дода шуд.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №621 |work=Ҷумҳурият |date=30 августи 2001 |language=tg}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
File:ЧУМХУРИЯТ Фармони призиденти Чумхурии Точикистон.jpg|Нашри «Ҷумҳурият», 30 августи 2001
File:Фармон дар бораи сарфароз гардонидани унвони фахри.jpg|Фармони Президенти ҶТ №621, 7 августи 2001
File:Удостворения о присвоения заслуженного артиста Таджикистана.jpg|Гувоҳномаи унвон
File:Шаходатномаи унвони фахри.jpg|Шаҳодатномаи унвони фахрӣ
File:Медаль Одилджона.jpg|Медал
File:17647394Одилджон Умурзоков.jpg|Портрети дигар
File:1764739421157 Одилджон Умурзоков.jpg|Портрети дигар
File:1764739421244 Одилджон Умурзоков.jpg|Портрети дигар
File:Лауреат Одилджон Умурзоков.jpg|Лауреат
File:Кадр 15 вахдат Одилчон Умурзоков (00-03-56.296).jpg|Кадр аз «Ваҳдат»
File:Одилчон Умурзоков в концерте в парке отдыха Мир Саид Али Хамадони г. Куляб 2009 г.jpg|Консерт дар Кӯлоб, 2009
File:Odiljon dio yoram.jpg|Акс аз «Биё ёрам»
File:Садои дил 2 - frame at 11m27s.jpg|Кадр аз «Садои дил 2», 11:27
File:Одилчон Умурзоков Кетаман орг. - frame at 2m33s.jpg|Кадр аз «Кетаман», 2:33
File:Садои дил 2 - frame at 7m17s.jpg|Кадр аз «Садои дил 2», 7:17
File:Кадр Одилчон 3 байт Бахор,Вахдат,Таманно, (00-00-14.790).jpg|Кадр аз «Баҳор», «Ваҳдат», «Таманно»
&lt;/gallery&gt;

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

== Манбаъҳо ==
&lt;references /&gt;
* {{cite web|url=https://sputnik.tj/20210808/8-avgust-dar-tarih-1041465971.html|title=Рӯзи 8 август дар таърих — Одилҷон Умурзоқов|date=2021-08-08|publisher=Sputnik Тоҷикистон|accessdate=2025-11-10}}
* {{cite web|url=https://kgu.tj/donishgo-i-mo/tarikhi-donishgoh.php|title=Таърихи донишгоҳ — упоминание Одилҷон Умурзоқов|publisher=KGU|accessdate=2025-11-10}}
* {{Cite web|url=https://ttfurug.blogspot.com/2016/04/blog-post.html|title=ФУРӮҒ-оинаи ҳунар ва истеъдод: Сад узбеки маъруфи Тоҷикистон|last=Tvfurug|website=ФУРӮҒ-оинаи ҳунар ва истеъдод|date=воскресенье, 10 апреля 2016 г.|access-date=2025-11-10}}
* [http://www.ruzgor.tj/sad-fardi-ma-ruf/10679-100-uzbaki-maruf.html Сад фарди маъруф - РӮЗГОР]

== Гурӯҳҳо ==
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳо аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>nuid5mnzgqbuao3o51iifvl488otcth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Искандар Икромов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331228</id>
    <revision>
      <id>1474541</id>
      <parentid>1473943</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4626" sha1="5s1oikpwom7trpwgtx65extwusyd3dr" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Искандар Икромов
 |номи аслӣ        = 
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 12.8.1943
 |зодгоҳ           = деҳаи [[Хоҷағалтон]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Шӯробод}}
 |таърихи даргузашт= 
 |шаҳрвандӣ        = {{USSR}}&lt;br&gt;{{TJK}}
 |маҳалли даргузашт= {{МаҳаллиМарг||}}
 |фазои илмӣ       = [[адабиётшиносӣ]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои филология}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер       = [[Институти давлатии педагогии Кӯлоб]] (1968)
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |мукофоту ҷоизаҳо = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Искандар''' '''Икромов''' (зод. [[12 август]]и [[1943]], деҳаи Хоҷағалтон, [[Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин|ноҳияи Шӯробод]]) — [[Адабиётшиносӣ|адабиётшиноси]] тоҷик, доктори илмҳои филология (1992), профессор (1999).

== Фаъолият ==
Хатмкардаи факултаи забон ва адабиёти тоҷики [[Институти давлатии педагогии Кӯлоб]] (1968). Солҳои 1960-61 дар колхози ба номи М. В. Фрунзе кор кардааст. Омӯзгор (1968—1969), муаллими калон (1969—1987), дотсенти кафедраи адабиёти тоҷик (1987—1991), ходими калони илмӣ (1991—1992) ва дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Институти давлатии педагогии Кӯлоб (1993—2000), профессори кафедраи филологияи Эрони ДДСТ (2000—2001), профессори кафедраи адабиёти тоҷик (2001), декани факултаи филология (2001—2006), мудири кафедраи адабиёти тоҷик ва рӯзноманигории [[Донишгоҳи давлатии Бохтар|Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа]] (ҳоло ДДБ) ба номи Носири Хусрав (2006-12) буд. Аз соли 2012 проф. кафедраи адабиёти тоҷик ва рӯзноманигории донишгоҳи мазкур.

== Эҷодиёт ==
Дар мавзӯъҳои «Ҳаёт ва эҷодиёти [[Абулфараҷи Рунӣ]]» (1980) рисолаи номзадӣ ва «Мақоми Анварӣ дар таърих ва инкишофи жанри қасида» (1992) рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Муаллифи мақолаҳо оид ба масъалаҳои гуногуни таърихи адабиёти классикии форс-тоҷик, махсусан шоирони қасидасаро Абулфараҷи Рунӣ ва Анварӣ: «Абулфараҷи Рунӣ ва [[Масъуди Саъди Салмон]]», «[[Абулфараҷи Рунӣ]] ва [[Абулфараҷи Сигзӣ]]», «[[Анварӣ]] ва Абулфараҷи Рунӣ», «Ҷомӣ ва Анварӣ», «Робитаи эҷодии Анварӣ ва [[Заҳири Форёбӣ]] дар жанри қасида» ва ғ. Ба қалами Икромов Искандар инчунин рисолаи таҳқиқӣ дар бораи овозхони тоҷик устод [[Одина Ҳошим]]ов (2011) тааллуқ дорад. Дар ин асар зиндагиву фаъолияти эҷодии [[Одина Ҳошим|Одина Ҳошимов]] аз дидгоҳи нав таҳқиқ шудааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медали ҷашнии «Бистсолагии ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании 1941—1945» (1965) ва нишони сарисинагии «[[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]» (2012) сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икромов Искандар|7|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>5s1oikpwom7trpwgtx65extwusyd3dr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474542</id>
      <parentid>1474541</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4630" sha1="3om07y7541xlcoo6881qpskonucil4x" xml:space="preserve">{{Олим
 |ном              = Искандар Икромов
 |номи аслӣ        = 
 |тасвир           = 
 |бар              = 
 |тавсифи тасвир   = 
 |таърихи таваллуд = 12.8.1943
 |зодгоҳ           = деҳаи [[Хоҷағалтон]], {{Зодгоҳ|ноҳияи Шӯробод}}
 |таърихи даргузашт= 
 |шаҳрвандӣ        = {{USSR}}&lt;br&gt;{{TJK}}
 |маҳалли даргузашт= {{МаҳаллиМарг||}}
 |фазои илмӣ       = [[адабиётшиносӣ]]
 |ҷойҳои кор       = 
 |дараҷаи илмӣ     = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои филология}}
 |унвонҳои илмӣ    = {{Унвонҳои илмӣ||0}}
 |алма-матер       = [[Институти давлатии педагогии Кӯлоб]] (1968)
 |роҳбари илмӣ     = 
 |шогирдони маъруф = 
 |маъруф ба        = 
 |мукофоту ҷоизаҳо = 
 |имзо             = 
 |бари имзо        = 
 |сайт             = 
 |викитека         = 
 |викианбор        = 
}}
'''Искандар''' '''Икромов''' (зод. [[12 август]]и [[1943]], деҳаи Хоҷағалтон, [[Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин|ноҳияи Шӯробод]]) — [[Адабиётшиносӣ|адабиётшиноси]] тоҷик, доктори илмҳои филология (1992), профессор (1999).

== Фаъолият ==
Хатмкардаи факултаи забон ва адабиёти тоҷики [[Институти давлатии педагогии Кӯлоб]] (1968). Солҳои 1960-61 дар колхози ба номи М. В. Фрунзе кор кардааст. Омӯзгор (1968—1969), муаллими калон (1969—1987), дотсенти кафедраи адабиёти тоҷик (1987—1991), ходими калони илмӣ (1991—1992) ва дотсенти кафедраи адабиёти тоҷики Институти давлатии педагогии Кӯлоб (1993—2000), профессори кафедраи филологияи Эрони ДДСТ (2000—2001), профессори кафедраи адабиёти тоҷик (2001), декани факултаи филология (2001—2006), мудири кафедраи адабиёти тоҷик ва рӯзноманигории [[Донишгоҳи давлатии Бохтар|Донишгоҳи давлатии Қӯрғонтеппа]] (ҳоло ДДБ) ба номи Носири Хусрав (2006-12) буд. Аз соли 2012 проф. кафедраи адабиёти тоҷик ва рӯзноманигории донишгоҳи мазкур.

== Эҷодиёт ==
Дар мавзӯъҳои «Ҳаёт ва эҷодиёти [[Абулфараҷи Рунӣ]]» (1980) рисолаи номзадӣ ва «Мақоми Анварӣ дар таърих ва инкишофи жанри қасида» (1992) рисолаи докторӣ дифоъ кардааст. Муаллифи мақолаҳо оид ба масъалаҳои гуногуни таърихи адабиёти классикии форс-тоҷик, махсусан шоирони қасидасаро Абулфараҷи Рунӣ ва Анварӣ: «Абулфараҷи Рунӣ ва [[Масъуди Саъди Салмон]]», «[[Абулфараҷи Рунӣ]] ва [[Абулфараҷи Сигзӣ]]», «[[Анварӣ]] ва Абулфараҷи Рунӣ», «Ҷомӣ ва Анварӣ», «Робитаи эҷодии Анварӣ ва [[Заҳири Форёбӣ]] дар жанри қасида» ва ғ. Ба қалами Икромов Искандар инчунин рисолаи таҳқиқӣ дар бораи овозхони тоҷик устод [[Одина Ҳошим]]ов (2011) тааллуқ дорад. Дар ин асар зиндагиву фаъолияти эҷодии [[Одина Ҳошим|Одина Ҳошимов]] аз дидгоҳи нав таҳқиқ шудааст.

== Ҷоизаҳо ==
Бо медали ҷашнии [[«Бистсолагии ғалаба дар Ҷанги Бузурги Ватании 1941—1945»]] (1965) ва нишони сарисинагии «[[Аълочии маорифи Тоҷикистон]]» (2012) сарфароз гардидааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икромов Искандар|7|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Адабиётшиносони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>3om07y7541xlcoo6881qpskonucil4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икромов Саидҳаким Додоҷонович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331230</id>
    <revision>
      <id>1474545</id>
      <parentid>1474129</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2743" sha1="ml6lxar1cx0ws8lals533vc9iylu19m" xml:space="preserve"> {{Олим|таърихи таваллуд=28.8.1943|зодгоҳ=Шаҳри Душанбе|дараҷаи илмӣ=д.и.физика проффесор|ҷоизаҳо=Бо медали «Ба хотираи 850-солагии Маскав» сарфароз гардидааст.|номи аслӣ=Саидҳаким Икромов Додоҷонович}}
'''Саидҳаким Икромов Додоҷонович''' (28 августи 1943, Душанбе) —  математики тоҷик, мутахассиси соҳаи [[кибернетика]] ва [[Технологияҳои иттилоотӣ|технологияи иттилоотӣ]], д. и. физика ва математика (1992), профессор (1995). 

== Фаъолият ==
Писари С. Ҳакимова. Хатмкардаи факултаи механикаю математикаи [[Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи М. В. Ломоносов]] (1965). Аз соли 1966 ба [[аспирантура]] ва аз соли 1968 дар донишгоҳи мазкур ба ҳайси ассистент ба кор дохил шуда, то дараҷаи профессор кафедраи ҳисоббарорӣ ва [[математика]] расидааст. Рисолаи докториро дар мавзӯи «Масъалаҳои алгебраи хаттӣ бо симметрияҳои умумиятдодашуда ва алгоритмҳои рақамӣ ва ҳалли онҳо» дифоъ кардааст (1973). Ҳамзамон чандин сол сармуҳаррири нашриёти «Мир» буд. Дар донишгоҳҳои [[Аврупо|Аврупою]] [[Амрико]] ба забонҳои англисӣ, фаронсавӣ ва олмонӣ пайваста дарс медод. Дар соҳаи алгебраи хаттӣ, усулҳои ҳисоббарорӣ, алгебраи компютерӣ таҳқиқот анҷом медиҳад. Таҳти роҳбарии ӯ 1 нафар рисолаи номзадӣ ва 1 нафар рисолаи докторӣ дифоъ кардаанд. Муаллифи зиёда аз 390 таълифоти илмӣ. Мақолаҳояш дар нашрияҳои соҳавии бисёр давлатҳои хориҷӣ ба табъ расидаанд. 

== Ҷоиза ==
Бо медали «[[Ба хотираи 850-солагии Маскав]]» сарфароз гардидааст. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икромов Саидҳаким Додоҷонович|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Олимон]]
[[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>ml6lxar1cx0ws8lals533vc9iylu19m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икромов Исломқул Исматович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331231</id>
    <revision>
      <id>1474547</id>
      <parentid>1474131</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2355" sha1="10f934v26wkqy3i68padu8d2dnmfmwf" xml:space="preserve">{{Олим|таърихи таваллуд=26.8.1958|зодгоҳ=Н.Сариосиёи Ҷумҳурии Ӯзбекистон|дараҷаи илмӣ=д.и.техникӣ проффесор}}
'''Исломқул Икромов Исматович''' (26.8.1958, [[Ноҳияи Сариосиё|н. Сариосиёи]] [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]]) —  [[муҳандис-ҳидротехники тоҷик]], д. и. техникӣ (2006).

== Фаъолият ==
Соли 1981 [[Институти давлатии хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон]] (ҳоло ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур)-ро хатм карда, дар ҳамон ҷо ба ҳайси ёвар (ассистент), муаллими калон, дотсенти кафедраи иншооти ҳидротехникӣ, мудири кафедраи сохтмони иншооти ҳидротехникӣ, муовини декани факултаи ҳидромелиоративӣ кор кардааст. Солҳои 2000–2003 коршиноси Маркази дастгирии хусусигардонии хоҷагиҳо дар назди [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]], 2000-2007 мушовири Маркази касбии кам кардани зарари офатҳои табиии Агентии Швейсария оид ба ҳамкорӣ дар Тоҷикистон буд. Аз соли 2007 профессор кафедраи [[мелиоратсия]], таҷдидсозӣ ва ҳифзи замини [[Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон|ДАТ ба номи Ш. Шоҳтемур.]] Дар соҳаи омӯзиши системаҳои обёрии чакрагӣ дар нишебзаминҳо, [[техника]] ва технологияи обёрӣ ба заминҳои кишт, баланд бардоштани эътимоднокии системаҳои обёрии чакрагӣ зиёда аз шаст асару мақолаи илмӣ навиштааст ва соҳиби панҷ ихтироъ мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Икромов Исломқул Исматович |7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Олимон]]
[[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>10f934v26wkqy3i68padu8d2dnmfmwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ил (тайёраҳо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331277</id>
    <revision>
      <id>1474549</id>
      <parentid>1474135</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2432" sha1="qnmcx934uv7vamdrq4ugqodsta3ddej" xml:space="preserve">{{Ширкат}}
«'''Ил'''» —  силсилаи тайёраҳо, ки Маҷмааи [[Авиатсия|авиатсионии]] ба номи С. В. Илюшин истеҳсол кардааст. Дар таърихи фаъолият зиёда аз 100 намуд дастгоҳи парвозкунандаро ихтироъ карда, сохтааст.

== Таърих ==
Бо нахустин тайёраи «Ил» – бомбаандози ЦКБ-26 В. Коккинаки аввалин рекорди авиатсионии ҷаҳонии шӯравиро (ҷиҳати баландии борбардорӣ) гузошт. «Ил» вобаста ба таъйинот се навъ буд: мусофирбар (Ил-12, Ил-14, Ил-18, Ил-62, Ил-86, Ил-96-300, Ил-114, Ил-114-100, Ил-103), нақлиётии боркаш (Ил-12Д, Ил-14Т, Ил-76 ва навъҳои тағйирдодаи он – Ил-114Т, Ил-96Т) ва ҳарбӣ (ҳамлавар – Ил-2, Ил-10, Ил-102; бомбаандози Ил-4 и Ил-28; зидди киштӣ: Ил-38 ва ғ). Нусхаи лоиҳаи «Ил»-ро [[С. В. Илюшин]] дар Бюрои конструктории ба номи Илюшин тасдиқ кардааст. Солҳои 1958–59 бо «Ил» оид ба дурии масофа ва баландии парвоз бо бори муфиди гуногун 20 рекорди ҷаҳонӣ нишон дода шуд. Тайёраи мусофирбари «Ил» вобаста ба камхарҷӣ, бароҳатӣ ва бехатарии парвоз таваҷҷуҳи бозори ҷаҳониро ба худ ҷалб кард ва чандин ширкати хориҷӣ тайёраи тамғаи мазкурро харидорӣ намуданд. «Ил» нахустин тайёраи мусофирбари аҳди шӯравӣ буда, дар натиҷаи тадриҷан васеъ гардидани доираи талабот ба ин навъи тайёра барои 17 ширкати хориҷӣ беш аз 100 тайёра сохта шуд. Ҳоло дар Маҷмааи зикршуда навъҳои нави «Ил» тарроҳӣ ва сохта мешаванд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|«Ил»|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Лавозимоти ҷангӣ]]</text>
      <sha1>qnmcx934uv7vamdrq4ugqodsta3ddej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331289</id>
    <revision>
      <id>1474479</id>
      <parentid>1471454</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="rzyzy6toqr7d5l32zemndnn4i3ngk4n" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Мақбараҳо аз рӯи кишвар]]
[[Гурӯҳ:Мақбараҳо]]
[[Гурӯҳ:Табрезҳо]]
[[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]]</text>
      <sha1>rzyzy6toqr7d5l32zemndnn4i3ngk4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти рақамӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331414</id>
    <revision>
      <id>1474532</id>
      <parentid>1474167</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4979" sha1="ll09zzt554yusg1agqfhnwnhrowwmjp" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти рақамӣ''', '''иқтисодиёти электронӣ''', '''бахши иқтисодиёт''' —  фаъолияти иқтисодии бар [[технологияҳои рақамӣ]] асосёфта.  

Иқтисодиёти рақамӣ раванди ҷаҳонӣ буда, аз низоми муносибатҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангие, ки технологияҳои рақамиро истифода мекунад, иборат мебошад. Ба иқтисодиёти рақамӣ на танҳо таҳия ва фурӯши таъминоти барномавӣ, балки фурӯши молҳои электронӣ ва хидматрасониҳое низ дохил мешаванд, ки бо [[тиҷорати электронӣ]] анҷом мепазиранд. Ҳоло дар аксар давлатҳо савдои электронӣ (харидуфурӯши мол ва хидматрасонӣ тавассути [[Интернет-мағоза|интернет-мағозаҳо]], масалан, [[Alibaba Group]] ) маъмул аст. Дар ҳисобу пардохти маблағи хидматрасонӣ ва молҳои электронӣ аксар вақт пулҳои электрониро истифода мебаранд. Соли 1995 олими амрикоӣ Николас Негропонте бори аввал гузариш аз коркарди атомҳо ба коркарди битҳоро истифода ва мафҳуми «иқтисодиёти рақамӣ»-ро дар илм ворид кард. Ӯ норасоиҳои молҳои классикӣ (вазн, ашё, нақлиёт) ва афзалияти иқтисодиёти нав (мавҷуд набудани вазни мол, маҷозӣ будан, интиқоли лаҳзавии ҷаҳонӣ ва ғ.)-ро қайд намуд. Унсурҳои асосии иқтисодиёти рақамиро тиҷорати электронӣ, банкинги электронӣ, пардохтҳои электронӣ, тарғиботи интернетӣ, интернет-бозиҳо ташкил медиҳанд. Яке аз коршиносони маъруф дар соҳаи иқтисодиёти рақамӣ ширкати «The Boston Consulting Group (BCG)» мебошад, ки тибқи арзёбии он соли 2010 ҳаҷми «интернет-иқтисодиёт»-и 20 давлати пешрафтаи ҷаҳон тақрибан 2,3 триллион доллар, яъне 4,1 дарсади [[Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ|ММД]]-и ин давлатҳоро ташкил додааст. Соли 2013 ҳаҷми умумии иқтисодиёти рақамӣ 20,4 млрд доллар буда, 13,8 дарсади савдои ҷаҳониро ташкил кардааст. Иқтисодиёти рақамӣ соҳаҳои тандурустӣ, маориф, интернет-банкинг (пардохти маблағҳои коммуналӣ ва дигар хидматрасониҳо)-ро дар бар мегирад. Ҳоло аксари ҳуҷҷатҳо ва алоқа ([[коммуникатсия]])-ҳо ба ҳомилони рақамӣ гузаронида шудаанд. Дар иқтисодиёти рақамӣ табодули додаҳо (иттилоот) дар замони воқеӣ ба амал омада, ин ҳолат боиси кам шудани хароҷот, рушди иқтисодӣ, ташкил кардани ҷойҳои кории иловагӣ, баланд шудани сатҳи хидматрасониҳо (аз ҷумла хидматрасониҳои давлатӣ) мегарданд. Масалан, ҷорӣ кардани интиқоли рақамии маблағҳо барои 90 дарсад паст шудани арзиши интиқоли пул тавассути бонкҳо имкон дод. Барои рушди иқтисодиёти рақамӣ [[инноватсия]] (маҳсулоти инноватсионӣ), хадамот, равандҳои ҳамгироӣ ёрӣ мерасонанд. 

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои табодули санадҳо стандартҳои [[Имзои Электронӣ|имзои электронӣ]] қабул карда шуда, барои тамос бо давлат заминаи электронӣ ташкил дода мешавад (нигар [[Ҳукумати электронӣ]]), ки барои ин шаҳрвандон бояд бо алоқаи баландсуръати рақамии арзон пурра таъмин карда шаванд. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти рақамӣ|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]
{{ПБ}}</text>
      <sha1>ll09zzt554yusg1agqfhnwnhrowwmjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқтисодиёти меҳнат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331426</id>
    <revision>
      <id>1474530</id>
      <parentid>1474169</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3317" sha1="er6r9njvfjkm7o2457ff1aqmbs6wpj0" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти меҳнат''' —  соҳаи [[илми иқтисод]], ки равандҳои такрористеҳсоли қувваи корӣ ва таъсири мутақобилаи коргарон, воситаҳо ва ашёи меҳнатро меомӯзад. 

Иқтисодиёти меҳнат [[бозори меҳнат]], [[захираҳои меҳнатӣ]], иштиғол ва муносибатҳои меҳнатиро таҳлил намуда, даромади коргарон ва [[Музди меҳнати асосӣ|музди меҳнатро]] таҳқиқ мекунад. Инчунин масъалаҳои истеҳсолӣ ва самаранокии меҳнатро омӯхта, шумораи коргарон ва мафҳуми сармояи инсониро муайян мекунад. Асосгузори иқтисодиёти меҳнати муосир иқтисоддони амрикоии лаҳистонитабор Ҷ. Минсер мебошад. Баҳогузории даромадҳо аз маблағгузорӣ ба сармояи инсонӣ муодилаи Минсер номгузорӣ шудааст. Олимони дигар мавзӯи иқтисодиёти меҳнатро васеътар нишон дода, масъалаҳои танзими меҳнат, усулҳои идоракунии ҳайати кормандонро ба он дохил мекунанд. Иқтисодиёти меҳнат меҳнатро дар баробари омилҳое чун табиат, [[сармоя]] ва фаъолияти [[Соҳибкор|соҳибкорӣ]], ки дар ташаккули нархи маҳсулот ва хадамот иштирок мекунанд, яке аз омилҳои истеҳсолот мешуморад. Ашёи иқтисодиёти меҳнат – меҳнат, мудрак (объект)-и он инсон ҳамчун манбаи меҳнат мебошад. Хусусиятҳои асосии меҳнат мувофиқи мақсад будан, ҷараёни бошууронаи он барои ба вуҷуд овардани неъматҳо ва хадамот, самаранокӣ ва сарфакорӣ мебошад. Иқтисодиёти меҳнат нақши меҳнат дар ҷомеа, ташкили муносибатҳои меҳнатӣ ва бозори меҳнат, сохтори аҳолӣ дар алоқамандӣ бо муносибатҳои меҳнатӣ (аҳолии аз ҷиҳати иқтисодӣ фаъол ва ғайрифаъол), машғул будан ба кор ё [[бекорӣ]], омилҳои меҳнат ва захираҳои иқтисодии рушдро меомӯзад. Натиҷаи корҳои олимон доир ба Иқтисодиёти меҳнат дар шакли тавсия ба роҳбарон, пешниҳод ба сиёсати иқтисодии давлат ва чорабиниҳо доир ба танзими комплексии бозори меҳнат истифода мешаванд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти меҳнат|7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>er6r9njvfjkm7o2457ff1aqmbs6wpj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474531</id>
      <parentid>1474530</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="18959kmw7w1h9ncl6eii3ejxzv5fenx" xml:space="preserve">'''Иқтисодиёти меҳнат''' —  соҳаи [[илми иқтисод]], ки равандҳои такрористеҳсоли қувваи корӣ ва таъсири мутақобилаи коргарон, воситаҳо ва ашёи меҳнатро меомӯзад. 

Иқтисодиёти меҳнат [[бозори меҳнат]], [[захираҳои меҳнатӣ]], иштиғол ва муносибатҳои меҳнатиро таҳлил намуда, даромади коргарон ва [[Музди меҳнати асосӣ|музди меҳнатро]] таҳқиқ мекунад. Инчунин масъалаҳои истеҳсолӣ ва самаранокии меҳнатро омӯхта, шумораи коргарон ва мафҳуми сармояи инсониро муайян мекунад. Асосгузори иқтисодиёти меҳнати муосир иқтисоддони амрикоии лаҳистонитабор Ҷ. Минсер мебошад. Баҳогузории даромадҳо аз маблағгузорӣ ба сармояи инсонӣ муодилаи Минсер номгузорӣ шудааст. Олимони дигар мавзӯи иқтисодиёти меҳнатро васеътар нишон дода, масъалаҳои танзими меҳнат, усулҳои идоракунии ҳайати кормандонро ба он дохил мекунанд. Иқтисодиёти меҳнат меҳнатро дар баробари омилҳое чун табиат, [[сармоя]] ва фаъолияти [[Соҳибкор|соҳибкорӣ]], ки дар ташаккули нархи маҳсулот ва хадамот иштирок мекунанд, яке аз омилҳои истеҳсолот мешуморад. Ашёи иқтисодиёти меҳнат – меҳнат, мудрак (объект)-и он инсон ҳамчун манбаи меҳнат мебошад. Хусусиятҳои асосии меҳнат мувофиқи мақсад будан, ҷараёни бошууронаи он барои ба вуҷуд овардани неъматҳо ва хадамот, самаранокӣ ва сарфакорӣ мебошад. Иқтисодиёти меҳнат нақши меҳнат дар ҷомеа, ташкили муносибатҳои меҳнатӣ ва бозори меҳнат, сохтори аҳолӣ дар алоқамандӣ бо муносибатҳои меҳнатӣ (аҳолии аз ҷиҳати иқтисодӣ фаъол ва ғайрифаъол), машғул будан ба кор ё [[бекорӣ]], омилҳои меҳнат ва захираҳои иқтисодии рушдро меомӯзад. Натиҷаи корҳои олимон доир ба Иқтисодиёти меҳнат дар шакли тавсия ба роҳбарон, пешниҳод ба сиёсати иқтисодии давлат ва чорабиниҳо доир ба танзими комплексии бозори меҳнат истифода мешаванд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Иқтисодиёти меҳнат|7|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Иқтисодиёт]]</text>
      <sha1>18959kmw7w1h9ncl6eii3ejxzv5fenx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иловус</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331511</id>
    <revision>
      <id>1474535</id>
      <parentid>1474069</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="fulru29x91a3fyn0umun5fekp9l8tmw" xml:space="preserve">'''Иловус''' —  фалаҷи [[рӯдаи борик]], ки дар натиҷаи он манфаз (даромадгоҳ)-и рӯда баста мегардад. Иловус модарзодӣ ва иктисобӣ, вобаста ба ҷараён шадиду музмин ва аз рӯи бастагии манфаз куллӣ ва ҷузъӣ мешавад. 

== Сабабҳои гирифторшави ба ин беморӣ ==
Сабабҳои иловус гуногун мебошанд. Иловуси ташаннуҷӣ дар натиҷаи бошиддат қабз кардани девораи рӯда бино бар дард ё таъсироти василавие ба амал меояд (масалан, ҳангоми лат хӯрдани шикам, бисёр афзоиш ёфтани киҷҷаҳо дар рӯда, шикастани [[устухони рон]], [[панкреатити шадид]], [[халаи гурда]] ва ғ.). Чунин шакли Иловус имкон дорад дар натиҷаи ноҷӯрии фаъолияти силсилаи асаб (масалан, сактаи камхунизод ё осеби ҷумҷумаву [[мағзи сар]]) низ сар занад. Дар кӯдакон чунин иловусро, маъмулан, киҷҷаҳо меангезанд. Иловуси фалаҷзоди рӯда бештар дар натиҷаи заҳролудӣ аз ғизо ё морфин ва филиззот ба амал меояд. Сабаби Иловуси василавӣ сӯрохи рӯдаро бастани омос, киҷҷаҳо, [[Ҷисмҳои бегона|ҷисми бегона]], санги наҷосат ва ғ. аст. Иловуси тазйиқӣ дар натиҷаи фишор ёфтани чурра ва печидани рӯдаҳо падид меояд. Ба инкишофи беморӣ пайдоиши кафшеракҳо дар сӯрохи рӯда, суддабанди (тромбоз)-и шараёнҳо, осеби ҷиддии [[сутунмуҳра]], ҷарроҳии ҷавфи шикам, перитонит, камбуди [[калий]] дар [[хун]] низ мусоидат мекунанд. Иловус бо дарди шадиди шикам, қабзияти бардавом, дилбеҳузурию қай, банд шудани газҳо пайдо мешавад. Ранги рӯи бемор канда, ӯ арақи сард мекунад, тахикардия ва ҳипотония ба мушоҳида мерасанд. То омадани табиб ([[Гастроэнтерология|гастроэнтеролог]] ё проктолог) бемор бояд дароз кашида, ба шикамаш ягон чизи сарде гузорад. Истеъмоли хӯрок, доруҳои рафъи дард ва дарунрон, гузоштани гармкунак мамнӯъ аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Иловус |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Бемориҳо]]</text>
      <sha1>fulru29x91a3fyn0umun5fekp9l8tmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гунбади Алавиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331739</id>
    <revision>
      <id>1474480</id>
      <parentid>1474228</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пайванди беруна */</comment>
      <origin>1474480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3438" sha1="98t5innbrfdpengu9wxflyrnyanev1e" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}

'''Гунбади Алавиён''' дар Боғи Алавиён дар наздикии майдони Имомзода Абдуллоҳ дар [[Ҳамадон]] ҷойгир аст. Ин осор яке аз шоҳасарҳои [[меъморӣ]] ва [[гачбурӣ]] пас аз [[ислом]] дар [[Ҳамадон]] буда, дар Феҳристи ёдгориҳои миллӣ таҳти рақами 94 дар 15/10/1310 ба қайд гирифта шудааст.

{{Викианбор-гурӯҳ|Alaviyan dome|Гунбади Алавиён}}

== Таърих ==
Тибқи ҳуҷҷати мушаххаси техникии бино, ин гунбад яке аз ёдгориҳои давраи охири [[Салҷуқиён]] дар асри VI-и ҳиҷрӣ мебошад, ки дар аввал аз ҷониби оилаи алавӣ ҳамчун [[масҷид]] сохта шуда буд. Дар давраҳои баъдӣ, он бо сохтани як гӯр дар зери замин ба мақбара барои он оила табдил дода шуд. [[Хоқонии Шервонӣ]] онро ''Гунбази Сабз'' номидааст ва фарҳанги мардумии мардуми [[Устони Ҳамадон]] низ аз ин шаҳодат медиҳад.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; class=&quot;center&quot; heights=&quot;300&quot;&gt;
Акс:Alavian.jpg|пайванд=پرونده:Alavian.jpg|алт=گنبد علویان| Гунбади Алавиён
Акс:Ruine_Mosque_Hamedan_by_Pascal_Coste.jpg|пайванд=پرونده:Ruine_Mosque_Hamedan_by_Pascal_Coste.jpg|алт=در اوایل دوران قاجار| Дар аввали давраи [[Қоҷориён]]
Акс:Gonbad-e-Alavian_interior_Hamedan.jpg|пайванд=پرونده:Gonbad-e-Alavian_interior_Hamedan.jpg|алт=نمای درونی| Намуди дохилӣ
Акс:Gonbad-e-Alavian_interior.jpg|пайванд=پرونده:Gonbad-e-Alavian_interior.jpg|алт=درون گنبد| Дар дохили гунбад
Акс:Hamadan_-_Gonbad-e_Alaviyan_-_brick_work.jpg|пайванд=پرونده:Hamadan_-_Gonbad-e_Alaviyan_-_brick_work.jpg|алт=آجرکاری بیرونی| Хиштчинии беруна
Акс:Alaviyan_dome_1.JPG|пайванд=پرونده:Alaviyan_dome_1.JPG|алт=نمای روبرو| Намуди пеш
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==

* [https://hmdt.ir/post/%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ Муаррифии сайёҳии масҷиди Алавия дар Ҳамадон]
* [http://www.hamedan-ir.com/fa/viewme.aspx?ID=EMQ%2fZ7LAifraqGI%2btnaV5bubo7E22eckdPb2nZuaNFfbghPv4SE1JQkPq6gxpsJE3p3K3ByjUvbR3MxlM047pZ5uldaGjGY6rzoVju7dexS54QjK6gRzdV72uL6F%2fQ0CU9HyQRybW8RzD16R%2b4%2fGxB9CVR72t1N8H8siNYSlsKR4bQcnpVu8E5%2fEOasAJfIEDg%3d%3d Гунбази Алавиён] [ пайванди мурда ] дар вебсайти &quot;Дарвозаи Ҳамдон аз таърих&quot;. (Нусхаи ройгон бо истинод ба манбаъ).

== Пайванди беруна ==
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Ҳамадон}}
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]
[[Гурӯҳ:Мэъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас]]
[[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]]</text>
      <sha1>98t5innbrfdpengu9wxflyrnyanev1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474481</id>
      <parentid>1474480</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пайванди беруна */</comment>
      <origin>1474481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3438" sha1="4ghhgrdmcwbnb2dx4k3axlfzw63urzl" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}

'''Гунбади Алавиён''' дар Боғи Алавиён дар наздикии майдони Имомзода Абдуллоҳ дар [[Ҳамадон]] ҷойгир аст. Ин осор яке аз шоҳасарҳои [[меъморӣ]] ва [[гачбурӣ]] пас аз [[ислом]] дар [[Ҳамадон]] буда, дар Феҳристи ёдгориҳои миллӣ таҳти рақами 94 дар 15/10/1310 ба қайд гирифта шудааст.

{{Викианбор-гурӯҳ|Alaviyan dome|Гунбади Алавиён}}

== Таърих ==
Тибқи ҳуҷҷати мушаххаси техникии бино, ин гунбад яке аз ёдгориҳои давраи охири [[Салҷуқиён]] дар асри VI-и ҳиҷрӣ мебошад, ки дар аввал аз ҷониби оилаи алавӣ ҳамчун [[масҷид]] сохта шуда буд. Дар давраҳои баъдӣ, он бо сохтани як гӯр дар зери замин ба мақбара барои он оила табдил дода шуд. [[Хоқонии Шервонӣ]] онро ''Гунбази Сабз'' номидааст ва фарҳанги мардумии мардуми [[Устони Ҳамадон]] низ аз ин шаҳодат медиҳад.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; class=&quot;center&quot; heights=&quot;300&quot;&gt;
Акс:Alavian.jpg|пайванд=پرونده:Alavian.jpg|алт=گنبد علویان| Гунбади Алавиён
Акс:Ruine_Mosque_Hamedan_by_Pascal_Coste.jpg|пайванд=پرونده:Ruine_Mosque_Hamedan_by_Pascal_Coste.jpg|алт=در اوایل دوران قاجار| Дар аввали давраи [[Қоҷориён]]
Акс:Gonbad-e-Alavian_interior_Hamedan.jpg|пайванд=پرونده:Gonbad-e-Alavian_interior_Hamedan.jpg|алт=نمای درونی| Намуди дохилӣ
Акс:Gonbad-e-Alavian_interior.jpg|пайванд=پرونده:Gonbad-e-Alavian_interior.jpg|алт=درون گنبد| Дар дохили гунбад
Акс:Hamadan_-_Gonbad-e_Alaviyan_-_brick_work.jpg|пайванд=پرونده:Hamadan_-_Gonbad-e_Alaviyan_-_brick_work.jpg|алт=آجرکاری بیرونی| Хиштчинии беруна
Акс:Alaviyan_dome_1.JPG|пайванд=پرونده:Alaviyan_dome_1.JPG|алт=نمای روبرو| Намуди пеш
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==

* [https://hmdt.ir/post/%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%AF%D8%A7%D9%86/ Муаррифии сайёҳии масҷиди Алавия дар Ҳамадон]
* [http://www.hamedan-ir.com/fa/viewme.aspx?ID=EMQ%2fZ7LAifraqGI%2btnaV5bubo7E22eckdPb2nZuaNFfbghPv4SE1JQkPq6gxpsJE3p3K3ByjUvbR3MxlM047pZ5uldaGjGY6rzoVju7dexS54QjK6gRzdV72uL6F%2fQ0CU9HyQRybW8RzD16R%2b4%2fGxB9CVR72t1N8H8siNYSlsKR4bQcnpVu8E5%2fEOasAJfIEDg%3d%3d Гунбази Алавиён] [ пайванди мурда ] дар вебсайти &quot;Дарвозаи Ҳамдон аз таърих&quot;. (Нусхаи ройгон бо истинод ба манбаъ).

== Пайванди беруна ==
{{Шаҳристонҳо ва шаҳрҳои устони Ҳамадон}}
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Википедиа:Мақолаҳо бо пайвандҳои дастнорас]]
[[Гурӯҳ:Мероси фарҳангии Эрон]]</text>
      <sha1>4ghhgrdmcwbnb2dx4k3axlfzw63urzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331789</id>
    <revision>
      <id>1474478</id>
      <parentid>1474417</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="126vykdlpimh89idlumzjuzw5jnis1o" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Масҷидҳо аз рӯи кишвар]]
[[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]]</text>
      <sha1>126vykdlpimh89idlumzjuzw5jnis1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Франс Карл Негеле</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331794</id>
    <revision>
      <id>1474599</id>
      <parentid>1474444</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1474599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5791" sha1="i5b36ldkcyc9a8igknqoy078egl6i9m" xml:space="preserve">{{олим}}
'''Франс Карл Негеле''' ({{lang-de|Franz Karl Naegele}}; 7 декабря [[1778]] — 21 января [[1851]]) — [[Германия|акушери олмонӣ]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kugener.com/abfrage.php?id=0152&amp;show=1 |title=Архивированная копия |access-date=2012-05-26 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130127062419/http://www.kugener.com/abfrage.php?id=0152&amp;show=1 |archive-date=2013-01-27 }} Medical History Museum Ancient instruments and equipment&lt;/ref&gt;.

Дар Донишгоҳи Отто Фридрихи Бамберг тиб омӯхта, баъдан ҳамчун табиб дар Вуппертал фаъолият кардааст. Соли 1807 профессори Донишгоҳи Рупрехт-Карли Ҳайделберг гардид. Аз ҷумлаи шогирдони маъруфи ӯ [[Эдуард Арнолд Мартин]] буд.

Қоидаеро барои муайян кардани санаи эҳтимолии таваллуд таҳия намуд, ки имрӯз ба шарафи ӯ [[қоидаи Негеле]] номида мешавад.

Ҳамчунин, асинклитизми пешӣ ба номи ӯ [[асинклитизми Негеле]] номгузорӣ шудааст.

== Осори илмӣ ==
*Саҳме дар тавсифи табиатшинохтии падидаҳои бемории ҷисми ҳайвонот, ки онро илтиҳоб меноманд, ва оқибатҳои он. Нашриёти Dänzer, Дюсселдорф, 1804. (Нашри рақамии Китобхонаи донишгоҳӣ ва давлатии Дюсселдорф).
*Таҷрибаҳо ва рисолаҳо аз соҳаи бемориҳои ҷинси занона. Нашриёти Tobias Loeffler, Маннгейм, 1812. (Матни пурра дар ҷустуҷӯи китобҳои Google дастрас аст).
*Тавсифи таби кӯдакзоӣ (табби пас аз таваллуд), ки аз моҳи июни соли 1811 то моҳи апрели соли 1812 дар муассисаи бузурги таваллудхонаи герсогии бузурги Ҳайделберг ҳукмфармо буд. Нашриёти Mohr und Zimmer, Ҳайделберг, 1812.
*Дар бораи механизми таваллуд. Ҳайделберг, 1822. (Матни пурра дар ҷустуҷӯи китобҳои Google дастрас аст).
*Коси занона: баррасишуда аз нуқтаи назари ҷойгиршавӣ ва самти ковокии он, ҳамроҳ бо саҳмҳо ба таърихи таълимот оид ба меҳварҳои кос. Нашриёти Chr. Fr. Müller, Карлсруэ, 1825. (Матни пурра дар ҷустуҷӯи китобҳои Google дастрас аст).
*Катехизиси санъати момодоягӣ: ҳамчун замима ба китоби дарсии ӯ оид ба ёрии таваллуд барои момодояҳо; барои омӯзгорон ва омӯзандагон. Нашри сеюм. Нашриёти J.C.B. Mohr, Ҳайделберг, 1836. (Матни пурра дар ҷустуҷӯи китобҳои Google дастрас аст).
*Joseph Alexis Stoltz ва Franz Karl Naegele. «Мукотиба байни Жозеф Алексис Штолтс ва Франц Карл Негеле, ба муносибати истиқболи иштирокчиёни Ҷаласаи XIII-и Ҷамъияти Олмонии Гинекология (2–5 июни соли 1909) аз ҷониби Клиникаи донишгоҳии занонаи Страсбург бахшида шудааст». German Society for Gynecology. Нашриёти J.H. Heitz. 1909&lt;ref&gt;[http://yufind.library.yale.edu/yufind/Author/Home?author=Naegele%2C%20Franz%20Karl%2C%201778-1851.] {{Wayback|url=http://yufind.library.yale.edu/yufind/Author/Home?author=Naegele%2C%20Franz%20Karl%2C%201778-1851.|date=20120522050929}} Yufind library, Yale University&lt;/ref&gt;

== Ҳамчунин нигаред ==

* [[Қоидаи Негеле]]
* [[Асинклитизм Негеле|Асинклитизми Негеле]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Манбаъҳо ==

* Klinkhammer, Gisela: Ärztetags-Sonderstempel: Zu Ehren von Franz Karl Naegele. Dtsch Arztebl 2001; 98(22): [84] / [84] / [84]
* Stefan Büttner: Naegele, Franz Carl Joseph. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 18, Duncker &amp; Humblot, Berlin 1997, ISBN 3-428-00199-0, S. 699 f. (Digitalisat).
* Heinrich Schipperges: Ärzte in Heidelberg. Eine Chronik vom „Homo Heidelbergensis“ bis zur „Medizin in Bewegung“, Edition Braus Heidelberg 1995, S. 146+147. Schipperges: Ärzte in Heidelberg.
* Joseph Alexis Stoltz und Franz Carl Naegele: Ein Briefwechsel. Der XIII Versammlung der Deutschen Gesellschaft für Gynäkologie 1909 gewidmet von der Univ. Frauenklinik Strassburg i. Els., Heitz Strassburg 1909. Briefwechsel Stoltz und Naegele.
* Franz von Winckel: Nägele, Franz Karl. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 23, Duncker &amp; Humblot, Leipzig 1886, S. 218 f.
* Wigand's Conversations-Lexikon, S.684, Digitalisat
* KlinikTicker, das Online-Mitarbeitermagazin des Universitätsklinikums Heidelberg: „Ein Zimmer, 21 1/2 Schuh lang und 18 Schuh breit.“ Ein Streifzug durch die 250-jährige Geschichte der Hebammenschule in Heidelberg, 16. Dezember 2016, Streifzug 250 Jahre Hebammenschule, abgerufen am 29. Dezember 2016.

[[гурӯҳ:Табибони Олмон]]
[[Гурӯҳ:Табибони акушерӣ]]
[[Гурӯҳ:Зодагони Олмон]]
[[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1851]]</text>
      <sha1>i5b36ldkcyc9a8igknqoy078egl6i9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Импеданси Акустикӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331803</id>
    <revision>
      <id>1474468</id>
      <parentid>1474462</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaloliddin Madaminov</username>
        <id>14413</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Акустика]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="1i5nwj7i1cit4spkdq2v4nzt83nc3g3" xml:space="preserve">'''Импеданси акустикӣ''', импеданси савтӣ, муқовимати маҷмӯӣ (комплексӣ), ки ҳангоми баррасӣ намудани лаппишҳои системаҳои акустикӣ ворид карда мешавад. Импеданси акустикӣ ба нисбати амплитудаҳои маҷмӯи (комплексӣ)-и фишори савтӣ ва суръати лаппишии ҳаҷмии зарраҳои муҳит баробар мебошад. Ифодаи комплексӣ барои импеданси акустикӣ чунин намуд дорад: Za=ReZa + iImZa, ки дар ин ҷо i – воҳиди мавҳум аст. Қисми ҳақиқии импеданси акустикӣ ReZa (муқовимати акустикии фаъол) ба диссипатсияи энергия дар худи системаи акустикӣ ва талафоти энергия барои афканишот вобастагӣ дорад. Қисми мавҳум ImZa (муқовимати акустикии реактивӣ) дар натиҷаи аксултаъсири қувваҳои инерсия ё қувваҳои чандирӣ ба вуҷуд меояд. Мафҳуми импеданси акустикӣ ҳангоми баррасии паҳншавии садо дар лӯлаҳои акустикӣ, рупорҳо (карнайҳои тақвияти овоз) ва ғ. ё хусусиятҳои акустикии шуоъафканҳо ва қабулкунакҳо муҳим аст. импеданси акустикӣ барои системаҳои акустикии шуоъафкан иқтидори афканишот ва зариби амали муфид, барои шуоъафканҳо ва садоқабулкунакҳо шартҳои мувофиқат бо муҳитро муайян мекунад. Дар системаи СИ импеданси акустикӣ бо Н•с/м5 чен карда мешавад.  

Дар баробари импеданси акустикӣ мафҳуми импеданси акустикӣи хос Za ва импеданси механикӣ Zм истифода мешаванд. Импеданси акустикии хос – нисбати фишори савтӣ ба суръати лаппишии зарраҳо дар нуқтаи додашуда мебошад; барои мавҷи ҳамвор Za ба муқовимати мавҷии муҳит баробар аст. Импеданси механикӣ нисбати қуввае мебошад, ки бо он системаи акустикӣ ба муҳит, ба суръати лаппишии зарраҳои муҳит таъсир мерасонад. Барои системаи шуоъафкани поршении андозааш аз дарозии мавҷ бузургтар импеданс Zм ба ҳосили зарби фишори савтӣ ба масоҳати поршен, ки ба суръати лаппиши аз рӯи масоҳат миёнаи зарраҳо тақсим шудааст, баробар аст. Воҳиди андозагирии импеданси механикӣ дар системаи СИ – Н•с/м. Бузургиҳои Zм, za ва Za бо таносубҳои зерин ба ҳам алоқаманданд: Zм= Sza = S2Za, ки дар ин ҷо S – масоҳати баррасишаванда дар системаи акустикӣ мебошад. 


== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Импеданси Акустикӣ |8|муаллиф= }}

[[Гурӯҳ:Акустика]]</text>
      <sha1>1i5nwj7i1cit4spkdq2v4nzt83nc3g3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331804</id>
    <revision>
      <id>1474466</id>
      <timestamp>2026-06-01T14:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/43420357|شاهزاده حسین (قزوین)]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1474466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7256" sha1="oh8u85voa5nihafeaidor1pnr777icq" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;پودمان:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Дигар мазмунҳо|Шоҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; {{وسط‌چین}}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
پرونده:Qazvin - Emamzadeh-ye Hossein.jpg|نمایی از بنای شاهزاده حسین
پرونده:MesjedKoucheekKazvin.jpg|عکسی از [[هارولد وستون]] در آغاز سده بیستم میلادی
پرونده:Hamadan - Imamzadeh-ye Hossein - gate.jpg|نمای بیرونی شاهزاده حسین
پرونده:Shazdeh hosein darb.jpg|آستان ورودی شاهزاده حسین
پرونده:Imam Hussein Zadeh , Qazvin by Eugène Flandin.jpg|نقاشی [[اوژن فلاندن]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
پرونده:Mosque and tomb Qazvin by Pascal Coste.jpg|نقاشی [[پاسکال کوست]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
&lt;/gallery&gt;
{{پایان}}'''Имомзода Шоҳзода Ҳусайн''' мақбараест, ки ба Ҳусайн, писари дусолаи [[Алӣ ибни Мӯсо Алризо|Алӣ ибни Мусо ар-Ризо]], имоми ҳаштуми [[шиъа]], бахшида шудааст ва дар шаҳри [[Қазвин]] ҷойгир аст. [[Исмоили II|Шоҳ Исмоили II]], подшоҳи сеюми [[Сафавиён|сулолаи Сафавиён,]] низ дар ин ҷо дафн шудааст. 

== Таърих ==
Ҳарчанд дар таърих сафари дигаре, ки Алӣ ибни Мусо ба ҷуз сафар ба Макка ва минтақаҳои Ҳиҷоз ва инчунин Ироқ зикр кардааст, зикр нашудааст, [[Ҳамдуллоҳи Муставфӣ|Ҳамдуллоҳ Мустофи]] иддао дорад: «[[Алӣ ибни Мӯсо Алризо|Алӣ ибни Мусо ар-Ризо]], ки «дурӯғгӯ» буд, ба [[Қазвин]] омад ва дар қасри Довуд ибни Исо, муҷаррад, иқомат кард ва дар он ҷо дар синни дусолагӣ вафот кард».

Муҳаммад Рофеъи Шофеъи Қазвинӣ инчунин ба ҳузури пинҳонии Имом дар хонаи &quot;Довуд ибни Сулаймон Ғозӣ&quot; ишора мекунад. Муҳаммад ибни Ҳасани Қазвинӣ, муаллифи китоби &quot;Зиёфатул-Ихвон&quot;, низ соли ҳузури Имом дар Қазвинро соли 193 ҳиҷрӣ медонад, ки дар он вақт ӯ дар хонаи Довуд ибни Сулаймон зиндагӣ мекард. Ин иддао аз ҷониби баъзеҳо шубҳа дорад ва ҳеҷ гузориши таърихӣ ё ривояте бо он мувофиқ нест.

Сафари Алӣ ибни Мусо ба Эрон танҳо бо даъвати ал-Маъмун сурат гирифт, ки аз ҳузури имоми худ дар шаҳрҳои масир истиқбол кард; аммо, Қазвин яке аз шаҳрҳое набуд, ки имом аз он мегузашт ва ин навъи ҳузур бо &quot;давидан&quot; мувофиқат намекунад.   

== Мушаххасоти бино ==
Мақбараи шоҳзода Ҳусайн дар мобайни ҳавлии калон бо ду даромадгоҳ аз шимол ва ҷануб ҷойгир аст. Дар атрофи  ҳавлӣ [[Айвон (меъморӣ)|айвонҳое]] мавҷуданд, ки бо [[Сафол|сафолҳо]] бо тарҳҳои гуногун оро дода шудаанд. Даромадгоҳи қабри шоҳзода Ҳусайн дорои [[муқарнас]] ва ороишоти гуногун мебошад, ки дар [[давраи Қоҷор]] бо илова кардани толор шакли нав гирифта буд. Дар қисматҳои ғарбӣ ва шарқии қабр ду [[Айвон (меъморӣ)|айвон]] сохта шудаанд, ки бо номи Бала Сер ва Пайн Па маъруфанд ва корҳои чӯбӣ ва сафолӣ доранд. Қисми дохилии [[Оромгоҳ|оромгоҳи]] шоҳзода Ҳусайн бо сафолҳои хиштӣ аз ҳафт ранга оро дода шудааст, баданаш бо корҳои оинаӣ оро дода шудааст ва дар зери гунбаз бо навиштаҷоти Хулут дар заминаи кабуд оро дода шудааст. Қадимтарин ва зеботарин осор дар коллексияи шоҳзода Ҳусайн [[Дар|дари]] [[Чӯбтарошӣ|чӯбини]] [[кандакорӣ]] аст, ки соли 967 ҳиҷрӣ ба коллексия илова карда шудааст. Тибқи навиштаҷоти аз сафолҳои [[Фреско|фрескоӣ]] сохташуда, ин маҷмаа соли 1040 ҳиҷрӣ бо фармони Зайнаб Бегум, духтари Шоҳ [[Таҳмосби I|Таҳмобси Сафавӣ]], таъмир карда шудааст ва дар қабри он як [[сандуқ]]&lt;nowiki/&gt;и зебои [[Чӯб|чӯбӣ]] насб карда шудааст.
[[Акс:امامزاده_شازده_حسین_قزوین.jpg|мини|Айвони шимолии [[ибодатгоҳ]]]]

== Таърихи бақайдгирӣ ==
Ин бино, ки аслан ба давраи Илхониён тааллуқ дорад, ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ бо рақами бақайдгирии 339 ҳамчун яке аз [[ёдгориҳои миллии Эрон]] сабти ном шудааст. 

== Рушд ва барқарорсозӣ ==
Дар солҳои охир, маҷмааи шоҳзода Ҳусейн таъмир ва иловаҳои бузурге аз сар гузаронидааст, аз ҷумла муҷассамаи [[Муҳаммадалӣ Раҷоӣ|Муҳаммад Алӣ Раҷоӣ,]] президенти собиқи Эрон. Шаҳидони Қазвини [[Ҷанги Эрон ва Ироқ|ҷанги Эрону Ироқ]] дар утоқҳои атрофи [[Имомзода]] дафн карда шудаанд.

== Нигораҳо ==
{{Clear}}&lt;templatestyles src=&quot;پانویس/styles.css&quot; /&gt;

== Манобеъ ==
{{Эзоҳ}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

== Эзоҳ ==

* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ
* Вебсайти иттилоотии зиёрати Имомзодаи шоҳзода Ҳусейн [

== Пайванди беруна ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Imamzadeh Husayn, Qazvin}}{{محله‌های قزوین}}{{مناطق دیدنی استان قزوین}}{{محله‌های قزوین}}{{مناطق دیدنی استان قزوین}}{{علی بن موسی الرضا}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои миллии Эрон]]</text>
      <sha1>oh8u85voa5nihafeaidor1pnr777icq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474467</id>
      <parentid>1474466</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>таҳрир</comment>
      <origin>1474467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6590" sha1="1gm49m4o1ypn3bxvjtf2ib61qxk8j4n" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Шоҳзода Ҳусайн''' мақбараест, ки ба Ҳусайн, писари дусолаи [[Алӣ ибни Мӯсо Алризо|Алӣ ибни Мӯсо Алризо]], имоми ҳаштуми [[шиъа]], бахшида шудааст ва дар шаҳри [[Қазвин]] ҷойгир аст. [[Исмоили II|Шоҳ Исмоили II]], подшоҳи сеюми [[Сафавиён|сулолаи Сафавиён,]] низ дар ин ҷо дафн шудааст. 

== Таърих ==
Ҳарчанд дар таърих сафари дигаре, ки Алӣ ибни Мусо ба ҷуз сафар ба Макка ва минтақаҳои [[Ҳиҷоз]] ва инчунин [[Ироқ]] зикр кардааст, зикр нашудааст, [[Ҳамдуллоҳи Муставфӣ]] иддао дорад: «[[Алӣ ибни Мӯсо Алризо]], ки «дурӯғгӯ» буд, ба [[Қазвин]] омад ва дар қасри Довуд ибни Исо, муҷаррад, иқомат кард ва дар он ҷо дар синни дусолагӣ вафот кард».

Муҳаммад Рофеъи Шофеъи Қазвинӣ инчунин ба ҳузури пинҳонии Имом дар хонаи &quot;Довуд ибни Сулаймон Ғозӣ&quot; ишора мекунад. Муҳаммад ибни Ҳасани Қазвинӣ, муаллифи китоби &quot;Зиёфатул-Ихвон&quot;, низ соли ҳузури Имом дар Қазвинро соли 193 ҳиҷрӣ медонад, ки дар он вақт ӯ дар хонаи Довуд ибни Сулаймон зиндагӣ мекард. Ин иддао аз ҷониби баъзеҳо шубҳа дорад ва ҳеҷ гузориши таърихӣ ё ривояте бо он мувофиқ нест.

Сафари Алӣ ибни Мусо ба Эрон танҳо бо даъвати ал-Маъмун сурат гирифт, ки аз ҳузури имоми худ дар шаҳрҳои масир истиқбол кард; аммо, Қазвин яке аз шаҳрҳое набуд, ки имом аз он мегузашт ва ин навъи ҳузур бо &quot;давидан&quot; мувофиқат намекунад.   

== Мушаххасоти бино ==
Мақбараи шоҳзода Ҳусайн дар мобайни ҳавлии калон бо ду даромадгоҳ аз шимол ва ҷануб ҷойгир аст. Дар атрофи  ҳавлӣ [[Айвон (меъморӣ)|айвонҳое]] мавҷуданд, ки бо [[Сафол|сафолҳо]] бо тарҳҳои гуногун оро дода шудаанд. Даромадгоҳи қабри шоҳзода Ҳусайн дорои [[муқарнас]] ва ороишоти гуногун мебошад, ки дар [[давраи Қоҷор]] бо илова кардани толор шакли нав гирифта буд. Дар қисматҳои ғарбӣ ва шарқии қабр ду [[Айвон (меъморӣ)|айвон]] сохта шудаанд, ки бо номи Бала Сер ва Пайн Па маъруфанд ва корҳои чӯбӣ ва сафолӣ доранд. Қисми дохилии [[Оромгоҳ|оромгоҳи]] шоҳзода Ҳусайн бо сафолҳои хиштӣ аз ҳафт ранга оро дода шудааст, баданаш бо корҳои оинаӣ оро дода шудааст ва дар зери гунбаз бо навиштаҷоти Хулут дар заминаи кабуд оро дода шудааст. Қадимтарин ва зеботарин осор дар коллексияи шоҳзода Ҳусайн [[Дар|дари]] [[Чӯбтарошӣ|чӯбини]] [[кандакорӣ]] аст, ки соли 967 ҳиҷрӣ ба коллексия илова карда шудааст. Тибқи навиштаҷоти аз сафолҳои [[Фреско|фрескоӣ]] сохташуда, ин маҷмаа соли 1040 ҳиҷрӣ бо фармони Зайнаб Бегум, духтари Шоҳ [[Таҳмосби I|Таҳмобси Сафавӣ]], таъмир карда шудааст ва дар қабри он як [[сандуқ]]&lt;nowiki/&gt;и зебои [[Чӯб|чӯбӣ]] насб карда шудааст.
[[Акс:امامزاده_شازده_حسین_قزوین.jpg|мини|Айвони шимолии [[ибодатгоҳ]]]]

== Таърихи бақайдгирӣ ==
Ин бино, ки аслан ба давраи Илхониён тааллуқ дорад, ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ бо рақами бақайдгирии 339 ҳамчун яке аз [[ёдгориҳои миллии Эрон]] сабти ном шудааст. 

== Рушд ва барқарорсозӣ ==
Дар солҳои охир, маҷмааи шоҳзода Ҳусейн таъмир ва иловаҳои бузурге аз сар гузаронидааст, аз ҷумла муҷассамаи [[Муҳаммадалӣ Раҷоӣ|Муҳаммад Алӣ Раҷоӣ,]] президенти собиқи Эрон. Шаҳидони Қазвини [[Ҷанги Эрон ва Ироқ|ҷанги Эрону Ироқ]] дар утоқҳои атрофи [[Имомзода]] дафн карда шудаанд.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Qazvin - Emamzadeh-ye Hossein.jpg|نمایی از بنای شاهزاده حسین
Акс:MesjedKoucheekKazvin.jpg|عکسی از [[هارولد وستون]] در آغاز سده بیستم میلادی
Акс:Hamadan - Imamzadeh-ye Hossein - gate.jpg|نمای بیرونی شاهزاده حسین
Акс:Shazdeh hosein darb.jpg|آستان ورودی شاهزاده حسین
Акс:Imam Hussein Zadeh , Qazvin by Eugène Flandin.jpg|نقاشی [[اوژن فلاندن]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
Акс:Mosque and tomb Qazvin by Pascal Coste.jpg|نقاشی [[پاسکال کوست]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ
* Вебсайти иттилоотии зиёрати Имомзодаи шоҳзода Ҳусейн  


== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайванди беруна ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Imamzadeh Husayn, Qazvin}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]
[[Гурӯҳ:Ёдгориҳои миллии Эрон]]</text>
      <sha1>1gm49m4o1ypn3bxvjtf2ib61qxk8j4n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474469</id>
      <parentid>1474467</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>таҳрир</comment>
      <origin>1474469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6534" sha1="p1q7cd1cxnpmv5hwewmtfi88ejp8nlk" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Шоҳзода Ҳусайн''' мақбараест, ки ба Ҳусайн, писари дусолаи [[Алӣ ибни Мӯсо Алризо|Алӣ ибни Мӯсо Алризо]], имоми ҳаштуми [[шиъа]], бахшида шудааст ва дар шаҳри [[Қазвин]] ҷойгир аст. [[Исмоили II|Шоҳ Исмоили II]], подшоҳи сеюми [[Сафавиён|сулолаи Сафавиён,]] низ дар ин ҷо дафн шудааст. 

== Таърих ==
Ҳарчанд дар таърих сафари дигаре, ки Алӣ ибни Мусо ба ҷуз сафар ба Макка ва минтақаҳои [[Ҳиҷоз]] ва инчунин [[Ироқ]] зикр кардааст, зикр нашудааст, [[Ҳамдуллоҳи Муставфӣ]] иддао дорад: «[[Алӣ ибни Мӯсо Алризо]], ки «дурӯғгӯ» буд, ба [[Қазвин]] омад ва дар қасри Довуд ибни Исо, муҷаррад, иқомат кард ва дар он ҷо дар синни дусолагӣ вафот кард».

Муҳаммад Рофеъи Шофеъи Қазвинӣ инчунин ба ҳузури пинҳонии Имом дар хонаи &quot;Довуд ибни Сулаймон Ғозӣ&quot; ишора мекунад. Муҳаммад ибни Ҳасани Қазвинӣ, муаллифи китоби &quot;Зиёфатул-Ихвон&quot;, низ соли ҳузури Имом дар Қазвинро соли 193 ҳиҷрӣ медонад, ки дар он вақт ӯ дар хонаи Довуд ибни Сулаймон зиндагӣ мекард. Ин иддао аз ҷониби баъзеҳо шубҳа дорад ва ҳеҷ гузориши таърихӣ ё ривояте бо он мувофиқ нест.

Сафари Алӣ ибни Мусо ба Эрон танҳо бо даъвати ал-Маъмун сурат гирифт, ки аз ҳузури имоми худ дар шаҳрҳои масир истиқбол кард; аммо, Қазвин яке аз шаҳрҳое набуд, ки имом аз он мегузашт ва ин навъи ҳузур бо &quot;давидан&quot; мувофиқат намекунад.   

== Мушаххасоти бино ==
Мақбараи шоҳзода Ҳусайн дар мобайни ҳавлии калон бо ду даромадгоҳ аз шимол ва ҷануб ҷойгир аст. Дар атрофи  ҳавлӣ [[Айвон (меъморӣ)|айвонҳое]] мавҷуданд, ки бо [[Сафол|сафолҳо]] бо тарҳҳои гуногун оро дода шудаанд. Даромадгоҳи қабри шоҳзода Ҳусайн дорои [[муқарнас]] ва ороишоти гуногун мебошад, ки дар [[давраи Қоҷор]] бо илова кардани толор шакли нав гирифта буд. Дар қисматҳои ғарбӣ ва шарқии қабр ду [[Айвон (меъморӣ)|айвон]] сохта шудаанд, ки бо номи Бала Сер ва Пайн Па маъруфанд ва корҳои чӯбӣ ва сафолӣ доранд. Қисми дохилии [[Оромгоҳ|оромгоҳи]] шоҳзода Ҳусайн бо сафолҳои хиштӣ аз ҳафт ранга оро дода шудааст, баданаш бо корҳои оинаӣ оро дода шудааст ва дар зери гунбаз бо навиштаҷоти Хулут дар заминаи кабуд оро дода шудааст. Қадимтарин ва зеботарин осор дар коллексияи шоҳзода Ҳусайн [[Дар|дари]] [[Чӯбтарошӣ|чӯбини]] [[кандакорӣ]] аст, ки соли 967 ҳиҷрӣ ба коллексия илова карда шудааст. Тибқи навиштаҷоти аз сафолҳои [[Фреско|фрескоӣ]] сохташуда, ин маҷмаа соли 1040 ҳиҷрӣ бо фармони Зайнаб Бегум, духтари Шоҳ [[Таҳмосби I|Таҳмобси Сафавӣ]], таъмир карда шудааст ва дар қабри он як [[сандуқ]]&lt;nowiki/&gt;и зебои [[Чӯб|чӯбӣ]] насб карда шудааст.
[[Акс:امامزاده_شازده_حسین_قزوین.jpg|мини|Айвони шимолии [[ибодатгоҳ]]]]

== Таърихи бақайдгирӣ ==
Ин бино, ки аслан ба давраи Илхониён тааллуқ дорад, ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ бо рақами бақайдгирии 339 ҳамчун яке аз [[ёдгориҳои миллии Эрон]] сабти ном шудааст. 

== Рушд ва барқарорсозӣ ==
Дар солҳои охир, маҷмааи шоҳзода Ҳусейн таъмир ва иловаҳои бузурге аз сар гузаронидааст, аз ҷумла муҷассамаи [[Муҳаммадалӣ Раҷоӣ|Муҳаммад Алӣ Раҷоӣ,]] президенти собиқи Эрон. Шаҳидони Қазвини [[Ҷанги Эрон ва Ироқ|ҷанги Эрону Ироқ]] дар утоқҳои атрофи [[Имомзода]] дафн карда шудаанд.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Qazvin - Emamzadeh-ye Hossein.jpg|نمایی از بنای شاهزاده حسین
Акс:MesjedKoucheekKazvin.jpg|عکسی از [[هارولد وستون]] در آغاز سده بیستم میلادی
Акс:Hamadan - Imamzadeh-ye Hossein - gate.jpg|نمای بیرونی شاهزاده حسین
Акс:Shazdeh hosein darb.jpg|آستان ورودی شاهزاده حسین
Акс:Imam Hussein Zadeh , Qazvin by Eugène Flandin.jpg|نقاشی [[اوژن فلاندن]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
Акс:Mosque and tomb Qazvin by Pascal Coste.jpg|نقاشی [[پاسکال کوست]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ
* Вебсайти иттилоотии зиёрати Имомзодаи шоҳзода Ҳусейн  


== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайванди беруна ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Imamzadeh Husayn, Qazvin}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>p1q7cd1cxnpmv5hwewmtfi88ejp8nlk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474482</id>
      <parentid>1474469</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пайванди беруна */</comment>
      <origin>1474482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6532" sha1="th1h36cwugex6j0brsffoch9kv81h9n" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Шоҳзода Ҳусайн''' мақбараест, ки ба Ҳусайн, писари дусолаи [[Алӣ ибни Мӯсо Алризо|Алӣ ибни Мӯсо Алризо]], имоми ҳаштуми [[шиъа]], бахшида шудааст ва дар шаҳри [[Қазвин]] ҷойгир аст. [[Исмоили II|Шоҳ Исмоили II]], подшоҳи сеюми [[Сафавиён|сулолаи Сафавиён,]] низ дар ин ҷо дафн шудааст. 

== Таърих ==
Ҳарчанд дар таърих сафари дигаре, ки Алӣ ибни Мусо ба ҷуз сафар ба Макка ва минтақаҳои [[Ҳиҷоз]] ва инчунин [[Ироқ]] зикр кардааст, зикр нашудааст, [[Ҳамдуллоҳи Муставфӣ]] иддао дорад: «[[Алӣ ибни Мӯсо Алризо]], ки «дурӯғгӯ» буд, ба [[Қазвин]] омад ва дар қасри Довуд ибни Исо, муҷаррад, иқомат кард ва дар он ҷо дар синни дусолагӣ вафот кард».

Муҳаммад Рофеъи Шофеъи Қазвинӣ инчунин ба ҳузури пинҳонии Имом дар хонаи &quot;Довуд ибни Сулаймон Ғозӣ&quot; ишора мекунад. Муҳаммад ибни Ҳасани Қазвинӣ, муаллифи китоби &quot;Зиёфатул-Ихвон&quot;, низ соли ҳузури Имом дар Қазвинро соли 193 ҳиҷрӣ медонад, ки дар он вақт ӯ дар хонаи Довуд ибни Сулаймон зиндагӣ мекард. Ин иддао аз ҷониби баъзеҳо шубҳа дорад ва ҳеҷ гузориши таърихӣ ё ривояте бо он мувофиқ нест.

Сафари Алӣ ибни Мусо ба Эрон танҳо бо даъвати ал-Маъмун сурат гирифт, ки аз ҳузури имоми худ дар шаҳрҳои масир истиқбол кард; аммо, Қазвин яке аз шаҳрҳое набуд, ки имом аз он мегузашт ва ин навъи ҳузур бо &quot;давидан&quot; мувофиқат намекунад.   

== Мушаххасоти бино ==
Мақбараи шоҳзода Ҳусайн дар мобайни ҳавлии калон бо ду даромадгоҳ аз шимол ва ҷануб ҷойгир аст. Дар атрофи  ҳавлӣ [[Айвон (меъморӣ)|айвонҳое]] мавҷуданд, ки бо [[Сафол|сафолҳо]] бо тарҳҳои гуногун оро дода шудаанд. Даромадгоҳи қабри шоҳзода Ҳусайн дорои [[муқарнас]] ва ороишоти гуногун мебошад, ки дар [[давраи Қоҷор]] бо илова кардани толор шакли нав гирифта буд. Дар қисматҳои ғарбӣ ва шарқии қабр ду [[Айвон (меъморӣ)|айвон]] сохта шудаанд, ки бо номи Бала Сер ва Пайн Па маъруфанд ва корҳои чӯбӣ ва сафолӣ доранд. Қисми дохилии [[Оромгоҳ|оромгоҳи]] шоҳзода Ҳусайн бо сафолҳои хиштӣ аз ҳафт ранга оро дода шудааст, баданаш бо корҳои оинаӣ оро дода шудааст ва дар зери гунбаз бо навиштаҷоти Хулут дар заминаи кабуд оро дода шудааст. Қадимтарин ва зеботарин осор дар коллексияи шоҳзода Ҳусайн [[Дар|дари]] [[Чӯбтарошӣ|чӯбини]] [[кандакорӣ]] аст, ки соли 967 ҳиҷрӣ ба коллексия илова карда шудааст. Тибқи навиштаҷоти аз сафолҳои [[Фреско|фрескоӣ]] сохташуда, ин маҷмаа соли 1040 ҳиҷрӣ бо фармони Зайнаб Бегум, духтари Шоҳ [[Таҳмосби I|Таҳмобси Сафавӣ]], таъмир карда шудааст ва дар қабри он як [[сандуқ]]&lt;nowiki/&gt;и зебои [[Чӯб|чӯбӣ]] насб карда шудааст.
[[Акс:امامزاده_شازده_حسین_قزوین.jpg|мини|Айвони шимолии [[ибодатгоҳ]]]]

== Таърихи бақайдгирӣ ==
Ин бино, ки аслан ба давраи Илхониён тааллуқ дорад, ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ бо рақами бақайдгирии 339 ҳамчун яке аз [[ёдгориҳои миллии Эрон]] сабти ном шудааст. 

== Рушд ва барқарорсозӣ ==
Дар солҳои охир, маҷмааи шоҳзода Ҳусейн таъмир ва иловаҳои бузурге аз сар гузаронидааст, аз ҷумла муҷассамаи [[Муҳаммадалӣ Раҷоӣ|Муҳаммад Алӣ Раҷоӣ,]] президенти собиқи Эрон. Шаҳидони Қазвини [[Ҷанги Эрон ва Ироқ|ҷанги Эрону Ироқ]] дар утоқҳои атрофи [[Имомзода]] дафн карда шудаанд.

== Нигораҳо ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Qazvin - Emamzadeh-ye Hossein.jpg|نمایی از بنای شاهزاده حسین
Акс:MesjedKoucheekKazvin.jpg|عکسی از [[هارولد وستون]] در آغاز سده بیستم میلادی
Акс:Hamadan - Imamzadeh-ye Hossein - gate.jpg|نمای بیرونی شاهزاده حسین
Акс:Shazdeh hosein darb.jpg|آستان ورودی شاهزاده حسین
Акс:Imam Hussein Zadeh , Qazvin by Eugène Flandin.jpg|نقاشی [[اوژن فلاندن]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
Акс:Mosque and tomb Qazvin by Pascal Coste.jpg|نقاشی [[پاسکال کوست]] در سال ۱۲۲۰ خورشیدی
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ
* Вебсайти иттилоотии зиёрати Имомзодаи шоҳзода Ҳусейн  


== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайванди беруна ==
{{Викианбор-гурӯҳ|Imamzadeh Husayn, Qazvin}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>th1h36cwugex6j0brsffoch9kv81h9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331805</id>
    <revision>
      <id>1474470</id>
      <timestamp>2026-06-01T14:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)</comment>
      <origin>1474470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="kcuiurpdj2d22vauj70i68kaevv4664" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин мақбара дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин мақбара ҳавлии зебое бо дарахти тути кӯҳна дорад. [1]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>kcuiurpdj2d22vauj70i68kaevv4664</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474471</id>
      <parentid>1474470</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова</comment>
      <origin>1474471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="mepkkcu41o71exud3omgcg35nigmzne" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин мақбара дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин мақбара ҳавлии зебое бо дарахти тути кӯҳна дорад. [1]

== Нигаред низ ==
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Ҳасан ибни Алӣ]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>mepkkcu41o71exud3omgcg35nigmzne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474472</id>
      <parentid>1474471</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="qwdmdkjwleb23jwsyyn4jspf864llcu" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин мақбара дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин мақбара ҳавлии зебое бо дарахти тути кӯҳна дорад. [1]

== Нигаред низ ==
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Ҳасан ибни Алӣ]]

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ

{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>qwdmdkjwleb23jwsyyn4jspf864llcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474473</id>
      <parentid>1474472</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2315" sha1="atx1ao8vpsahnknxlcjugphi1kue4ro" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин мақбара дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин мақбара ҳавлии зебое бо дарахти тути кӯҳна дорад. [1]

== Нигаред низ ==
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Ҳасан ибни Алӣ]]

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>atx1ao8vpsahnknxlcjugphi1kue4ro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474474</id>
      <parentid>1474473</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="qc8szm46qmu4eulqx8lcjjfilvhts9i" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин мақбара дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин мақбара ҳавлии зебое бо дарахти тути кӯҳна дорад. .&lt;ref&gt;سیمای میراث فرهنگی همدان، ص ۸۹&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Ҳасан ибни Алӣ]]

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>qc8szm46qmu4eulqx8lcjjfilvhts9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474483</id>
      <parentid>1474474</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */</comment>
      <origin>1474483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2378" sha1="87hk79hp7zm4j6ucwqm5fd45aca999u" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин мақбара дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин мақбара ҳавлии зебое бо дарахти тути кӯҳна дорад. .&lt;ref&gt;سیمای میراث فرهنگی همدان، ص ۸۹&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Ҳасан ибни Алӣ]]

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] 
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>87hk79hp7zm4j6ucwqm5fd45aca999u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474510</id>
      <parentid>1474483</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="l8gwl42h6jyvt6kb8x018667z4xfu8i" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
Мақбараи '''Имомзода Ҳусайн''' ё '''Шаҳзода Ҳусайн''' дар [[Ҳамадон]] дар аввали хиёбони Шоҳода ҷойгир аст. Ин [[зиёратгоҳ]] яке аз асарҳои барҷастаи меъмории Ҳамадон ба ҳисоб меравад ва дар болои он гунбади зебои хиштӣ дорад. Бинои [[мақбара]] ба самти шимол ҷойгир буда, аз айвони хурд, даромадгоҳ ва ду зиёратгоҳ бо нақшаҳои [[салиб]]шакл иборат аст. Намои вуруд ду ошёна дорад ва дар ҳар ошёна ҳуҷраҳо мавҷуданд ва дар дохили арк расму оинҳо ва зиёратгоҳи зебои чӯбӣ бо гунбади баланд мавҷуданд.

Тибқи матни шаҷараномаи ин макони дафн, Имомзода Ҳусайн яке аз авлоди Имом [[Ҳасан ибни Алӣ]] ё писари Имом Ҳасан Аскарӣ мебошад. Яке аз авлоди Хоҷа [[Насируддин Тусӣ]] ва Абоқахон, писари Ҳулагухон, муғул, низ дар ин [[мақбара]] дафн шудаанд. Ғайр аз ин, як қатор олимон ва чеҳраҳои адабӣ, инчунин сари шоҳ! Султон Ҳусайн Сафавӣ (1140 ҳиҷрӣ) низ дар айвони ҷанубӣ дафн карда шудаанд. Далелҳо нишон медиҳанд, ки бинои Имомзода аз давраи [[Сафавиён]] навтар нест ва бо мурури замон тағйир ёфта, дар он маскан гирифтааст. Ин [[мақбара]] ҳавлии зебое бо [[дарахт]]и [[тут]]и кӯҳна дорад. .&lt;ref&gt;سیمای میراث فرهنگی همدان، ص ۸۹&lt;/ref&gt;

== Нигаред низ ==
* [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]
* [[Ҳасан ибни Алӣ]]

== Манобеъ ==
* Китоб: Таърихи санъати меъмории Эрон дар давраи исломӣ

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] 
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>l8gwl42h6jyvt6kb8x018667z4xfu8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331806</id>
    <revision>
      <id>1474475</id>
      <timestamp>2026-06-01T15:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)</comment>
      <origin>1474475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="n74arku1ryx2b6xtvq547v90ebfc3o8" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)''' — дар аввали бозори Фаластин (собиқ яҳудӣ) дар дохили Масҷиди Паёмбар, &quot;синагогаи собиқи Ҳоҷӣ &quot; дар шаҳри [[Ҳамадон]], ҷойгир аст. &lt;ref&gt;
نجمن کلیمیان تهران، آذر 1380، کلیمیان همدان، تشکیلات و اجتماعات کلیمیان همدان، بند 2 | http://www.iranjewish.com/worldyahood/IRANJEWISH/Essay41.htm&lt;/ref&gt; 
Ин [[мақбара]] дар дохили [[масҷид]], дар паҳлӯи қурбонгоҳ, дар як ҳуҷраи хурди секунҷа ҷойгир аст. Мақбара ба Ҳоҷӣ (ё Ҳаггӣ) (дар манбаъҳои исломӣ Барҷӣ) Паёмбар ва якчанд пирон ва орифони бузурги яҳудӣ, ки дар атрофи мақбараи Ҳоҷӣ ҷойгиранд, тааллуқ дорад. Дар болои мақбараи Паёмбар як зиёрати чӯбии сабзи шабакадор ҷойгир аст. Санги мақбараи Паёмбар бо [[сафол|сафолҳои]] [[фирӯза]] ва [[кабуд]] дар зери зиёрати чӯбӣ пӯшонида шудааст. Ҳоҷӣ Паёмбар (Барҷӣ ё Ҳаггӣ) яке аз пайғамбарони [[Банӣ Исроил]] дар замони [[Дориюши Бузург]], [[Ҳахоманишӣ]], буд, ки навиштаҳои ӯ дар [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]] нашр шуда буданд.

== Нигаред низ ==
* [[Банӣ Исроил]]
* [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}</text>
      <sha1>n74arku1ryx2b6xtvq547v90ebfc3o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474476</id>
      <parentid>1474475</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="6e5k1zj29du3xlfn1sqce1noset9osn" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)''' — дар аввали бозори Фаластин (собиқ яҳудӣ) дар дохили Масҷиди Паёмбар, &quot;синагогаи собиқи Ҳоҷӣ &quot; дар шаҳри [[Ҳамадон]], ҷойгир аст. &lt;ref&gt;
نجمن کلیمیان تهران، آذر 1380، کلیمیان همدان، تشکیلات و اجتماعات کلیمیان همدان، بند 2 | http://www.iranjewish.com/worldyahood/IRANJEWISH/Essay41.htm&lt;/ref&gt; 
Ин [[мақбара]] дар дохили [[масҷид]], дар паҳлӯи қурбонгоҳ, дар як ҳуҷраи хурди секунҷа ҷойгир аст. Мақбара ба Ҳоҷӣ (ё Ҳаггӣ) (дар манбаъҳои исломӣ Барҷӣ) Паёмбар ва якчанд пирон ва орифони бузурги яҳудӣ, ки дар атрофи мақбараи Ҳоҷӣ ҷойгиранд, тааллуқ дорад. Дар болои мақбараи Паёмбар як зиёрати чӯбии сабзи шабакадор ҷойгир аст. Санги мақбараи Паёмбар бо [[сафол|сафолҳои]] [[фирӯза]] ва [[кабуд]] дар зери зиёрати чӯбӣ пӯшонида шудааст. Ҳоҷӣ Паёмбар (Барҷӣ ё Ҳаггӣ) яке аз пайғамбарони [[Банӣ Исроил]] дар замони [[Дориюши Бузург]], [[Ҳахоманишӣ]], буд, ки навиштаҳои ӯ дар [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]] нашр шуда буданд.

== Нигаред низ ==
* [[Банӣ Исроил]]
* [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Устони Ҳамадон]]</text>
      <sha1>6e5k1zj29du3xlfn1sqce1noset9osn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474487</id>
      <parentid>1474476</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1933" sha1="8ggyigwi3ptgplu09roxmssw7vhc89v" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
'''Мақбараи Паёмбар (Ҳамадон)''' — дар аввали бозори Фаластин (собиқ яҳудӣ) дар дохили Масҷиди Паёмбар, &quot;синагогаи собиқи Ҳоҷӣ &quot; дар шаҳри [[Ҳамадон]], ҷойгир аст. &lt;ref&gt;
نجمن کلیمیان تهران، آذر 1380، کلیمیان همدان، تشکیلات و اجتماعات کلیمیان همدان، بند 2 | http://www.iranjewish.com/worldyahood/IRANJEWISH/Essay41.htm&lt;/ref&gt; 
Ин [[мақбара]] дар дохили [[масҷид]], дар паҳлӯи қурбонгоҳ, дар як ҳуҷраи хурди секунҷа ҷойгир аст. Мақбара ба Ҳоҷӣ (ё Ҳаггӣ) (дар манбаъҳои исломӣ Барҷӣ) Паёмбар ва якчанд пирон ва [[ориф|орифони]] бузурги [[яҳудӣ]], ки дар атрофи мақбараи Ҳоҷӣ ҷойгиранд, тааллуқ дорад. Дар болои мақбараи Паёмбар як зиёрати чӯбии сабзи шабакадор ҷойгир аст. Санги мақбараи Паёмбар бо [[сафол|сафолҳои]] [[фирӯза]] ва [[кабуд]] дар зери зиёрати чӯбӣ пӯшонида шудааст. Ҳоҷӣ Паёмбар (Барҷӣ ё Ҳаггӣ) яке аз пайғамбарони [[Банӣ Исроил]] дар замони [[Дориюши Бузург]], [[Ҳахоманишӣ]], буд, ки навиштаҳои ӯ дар [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]] нашр шуда буданд.

== Нигаред низ ==
* [[Банӣ Исроил]]
* [[Китоби Муқаддас| Аҳди Қадим]]
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мақбараҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]  
[[Гурӯҳ:Устони Ҳамадон]]</text>
      <sha1>8ggyigwi3ptgplu09roxmssw7vhc89v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331807</id>
    <redirect title="Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)" />
    <revision>
      <id>1474477</id>
      <timestamp>2026-06-01T16:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1474477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="e26k65utg2z7gnowyigjfuhmjtjhkga" xml:space="preserve">#равона [[Шаҳзода Ҳусейн (Қазвин)]]</text>
      <sha1>e26k65utg2z7gnowyigjfuhmjtjhkga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гурӯҳ:Масҷидҳои ҷомеъ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>331808</id>
    <revision>
      <id>1474484</id>
      <timestamp>2026-06-01T16:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: [[Гурӯҳ:Масҷидҳо аз рӯи намуд]] [[Гурӯҳ:Масҷидҳои исломӣ]] [[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]]</comment>
      <origin>1474484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="fmcr67p1oosy5joro2jiz07osothod5" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Масҷидҳо аз рӯи намуд]]
[[Гурӯҳ:Масҷидҳои исломӣ]]
[[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]]</text>
      <sha1>fmcr67p1oosy5joro2jiz07osothod5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474485</id>
      <parentid>1474484</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="r8uzix3buvq2ul0sxi6bq9a0g9wgtal" xml:space="preserve">[[Гурӯҳ:Масҷидҳо]]
[[Гурӯҳ:Биноҳои исломӣ]]</text>
      <sha1>r8uzix3buvq2ul0sxi6bq9a0g9wgtal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маъбади Ҳибис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331809</id>
    <revision>
      <id>1474488</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>илова ба</comment>
      <origin>1474488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3381" sha1="6rzx3b5619snrdeosa2cjo4hsgehbrz" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.</text>
      <sha1>6rzx3b5619snrdeosa2cjo4hsgehbrz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474489</id>
      <parentid>1474488</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3435" sha1="s7vjuyo1e72mvislhvr6nh7fgole0ro" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.

[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]</text>
      <sha1>s7vjuyo1e72mvislhvr6nh7fgole0ro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474490</id>
      <parentid>1474489</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="miad9mo8w3vutyzxv8n5z56lcqu8dea" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.

[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>miad9mo8w3vutyzxv8n5z56lcqu8dea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474491</id>
      <parentid>1474490</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:41:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сохтор */</comment>
      <origin>1474491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5705" sha1="8dh6e2htp0r71jke4e5pejen15f79zl" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.
== Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозӣ ==
Ин маъбад то солҳои аввали асри 20 дар зери рег пинҳон буд, ки бо [[боғҳои хурмо]] ва заминҳои [[кишоварзӣ]] иҳота шуда буд. Бори аввал дар [[соли 1909]], як гурӯҳ аз Осорхонаи [[метро]]политени [[Ню Йорк]] ин макони қадимиро кофтанд ва матни навиштаҷоти онро нашр карданд. Сипас, як гурӯҳи бостоншиносони мисрӣ кофтуков ва омӯзиши маъбадро то соли 1986 идома дод. ( Ҳавасс )

Дар [[соли 1958]], коршиносон эълон карданд, ки хок дар ин макон аз сабаби баланд шудани сатҳи оби зеризаминӣ хеле суст шудааст ва тарс аз фурӯпошии сохтори маъбад вуҷуд дошт. Дар аввал, барои озод кардани он, ба нақша гирифта шуда буд, ки маъбадро кӯчонанд ва як қисми маъбад (дарвозаи Рум) ба маконе, ки ду километр дуртар буд, кӯчонида шуд. Аммо, дар ниҳоят тасмим гирифта шуд, ки сохторро дар ҷои худ боқӣ гузошта, онро аз нав созанд. ( Ҳавасс ) 
Ҳамзамон бо мустаҳкам кардани сохтор, барои кам кардани воридшавии об ба ин минтақа, заминҳои кишоварзӣ дар атрофи он харидорӣ карда шуданд ва оби зеризаминӣ бо кофтани каналҳои заҳкашӣ ба берун аз минтақаи маъбад равона карда шуданд. ( Ғамравӣ )

Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозии макон ҳоло бомуваффақият анҷом дода шудааст, аммо қисми дохилии он то ҳол барои [[сайёҳ]]он боз нест.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>8dh6e2htp0r71jke4e5pejen15f79zl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474492</id>
      <parentid>1474491</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозӣ */</comment>
      <origin>1474492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7274" sha1="hlhwk8boi6hgf7gjy1kyxof2igfweq7" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.
== Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозӣ ==
Ин маъбад то солҳои аввали асри 20 дар зери рег пинҳон буд, ки бо [[боғҳои хурмо]] ва заминҳои [[кишоварзӣ]] иҳота шуда буд. Бори аввал дар [[соли 1909]], як гурӯҳ аз Осорхонаи [[метро]]политени [[Ню Йорк]] ин макони қадимиро кофтанд ва матни навиштаҷоти онро нашр карданд. Сипас, як гурӯҳи бостоншиносони мисрӣ кофтуков ва омӯзиши маъбадро то соли 1986 идома дод. ( Ҳавасс )

Дар [[соли 1958]], коршиносон эълон карданд, ки хок дар ин макон аз сабаби баланд шудани сатҳи оби зеризаминӣ хеле суст шудааст ва тарс аз фурӯпошии сохтори маъбад вуҷуд дошт. Дар аввал, барои озод кардани он, ба нақша гирифта шуда буд, ки маъбадро кӯчонанд ва як қисми маъбад (дарвозаи Рум) ба маконе, ки ду километр дуртар буд, кӯчонида шуд. Аммо, дар ниҳоят тасмим гирифта шуд, ки сохторро дар ҷои худ боқӣ гузошта, онро аз нав созанд. ( Ҳавасс ) 
Ҳамзамон бо мустаҳкам кардани сохтор, барои кам кардани воридшавии об ба ин минтақа, заминҳои кишоварзӣ дар атрофи он харидорӣ карда шуданд ва оби зеризаминӣ бо кофтани каналҳои заҳкашӣ ба берун аз минтақаи маъбад равона карда шуданд. ( Ғамравӣ )

Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозии макон ҳоло бомуваффақият анҷом дода шудааст, аммо қисми дохилии он то ҳол барои [[сайёҳ]]он боз нест.
== Нигораҳои Дориюш ==
[[Рассом|Рассомони]] мисрӣ шоҳ Дориюшро мувофиқи эътиқоди худ ва бо либос ва намуди зоҳирии фиръавн тасвир кардаанд. Дар деворҳои маъбад (хусусан дар толори L дар толори ибодат) тасвирҳои сершумори ӯ дар саҳнаҳои маросимӣ мавҷуданд. Баъзе аз муҳимтаринҳои онҳо инҳоянд:

Подшоҳ ба сегонаи худоёни Фиваи Мисри Қадим (Омун, Мут ва Хонсу ) эҳтиром мегузорад.

* Подшоҳ бар тахт нишастааст, дар ҳоле ки худоён Ҳор ва Тут ба пояи тахти ӯ риштаҳо мебанданд, ки рамзи ягонагии Мисри Боло ва Поён аст.
* Подшоҳ дар шакли кӯдаки бараҳна, ки баданаш аз ҷониби худоён Хнум ва Птах дар чархи кулолгарӣ шакл дода шудааст.
* Худои Атум аломати ҳаётро дар назди даҳони Дориюш нигоҳ медорад, дар ҳоле ки худои Тот номи подшоҳро дар барги дарахти Ишед менависад.
* Олиҳаи &quot;Марг&quot; Дориюши ҷавонро шир медиҳад.
* Олиҳа Омун ( Омунт ) подшоҳро ба оғӯш мегирад.

== Нигораҳо ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>hlhwk8boi6hgf7gjy1kyxof2igfweq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474493</id>
      <parentid>1474492</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигораҳо */ илова</comment>
      <origin>1474493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8347" sha1="2mu2vpweegybh42ua2k6z64yl5velcd" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.
== Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозӣ ==
Ин маъбад то солҳои аввали асри 20 дар зери рег пинҳон буд, ки бо [[боғҳои хурмо]] ва заминҳои [[кишоварзӣ]] иҳота шуда буд. Бори аввал дар [[соли 1909]], як гурӯҳ аз Осорхонаи [[метро]]политени [[Ню Йорк]] ин макони қадимиро кофтанд ва матни навиштаҷоти онро нашр карданд. Сипас, як гурӯҳи бостоншиносони мисрӣ кофтуков ва омӯзиши маъбадро то соли 1986 идома дод. ( Ҳавасс )

Дар [[соли 1958]], коршиносон эълон карданд, ки хок дар ин макон аз сабаби баланд шудани сатҳи оби зеризаминӣ хеле суст шудааст ва тарс аз фурӯпошии сохтори маъбад вуҷуд дошт. Дар аввал, барои озод кардани он, ба нақша гирифта шуда буд, ки маъбадро кӯчонанд ва як қисми маъбад (дарвозаи Рум) ба маконе, ки ду километр дуртар буд, кӯчонида шуд. Аммо, дар ниҳоят тасмим гирифта шуд, ки сохторро дар ҷои худ боқӣ гузошта, онро аз нав созанд. ( Ҳавасс ) 
Ҳамзамон бо мустаҳкам кардани сохтор, барои кам кардани воридшавии об ба ин минтақа, заминҳои кишоварзӣ дар атрофи он харидорӣ карда шуданд ва оби зеризаминӣ бо кофтани каналҳои заҳкашӣ ба берун аз минтақаи маъбад равона карда шуданд. ( Ғамравӣ )

Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозии макон ҳоло бомуваффақият анҷом дода шудааст, аммо қисми дохилии он то ҳол барои [[сайёҳ]]он боз нест.
== Нигораҳои Дориюш ==
[[Рассом|Рассомони]] мисрӣ шоҳ Дориюшро мувофиқи эътиқоди худ ва бо либос ва намуди зоҳирии фиръавн тасвир кардаанд. Дар деворҳои маъбад (хусусан дар толори L дар толори ибодат) тасвирҳои сершумори ӯ дар саҳнаҳои маросимӣ мавҷуданд. Баъзе аз муҳимтаринҳои онҳо инҳоянд:

Подшоҳ ба сегонаи худоёни Фиваи Мисри Қадим (Омун, Мут ва Хонсу ) эҳтиром мегузорад.

* Подшоҳ бар тахт нишастааст, дар ҳоле ки худоён Ҳор ва Тут ба пояи тахти ӯ риштаҳо мебанданд, ки рамзи ягонагии Мисри Боло ва Поён аст.
* Подшоҳ дар шакли кӯдаки бараҳна, ки баданаш аз ҷониби худоён Хнум ва Птах дар чархи кулолгарӣ шакл дода шудааст.
* Худои Атум аломати ҳаётро дар назди даҳони Дориюш нигоҳ медорад, дар ҳоле ки худои Тот номи подшоҳро дар барги дарахти Ишед менависад.
* Олиҳаи &quot;Марг&quot; Дориюши ҷавонро шир медиҳад.
* Олиҳа Омун ( Омунт ) подшоҳро ба оғӯш мегирад.

== Нигораҳо ==
[[Акс:The Temple of Hibis by Hanne Siegmeier.jpg|thumb|Сутунҳои дарахт монанди маъбад]]
[[Акс:Composite Papyrus Capital MET 10.177.2 EGDP018080.jpg|thumb|right|220px|Сутунҳои  маъбад]]
&lt;gallery&gt;
Акс:The Temple of Hibis by Hanne Siegmeier.jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple (I).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple (II).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (VIII).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (V).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (IV).jpg
Акс:HibisQuay.jpg
Акс:HibisSphinxes.jpg
Акс:HibisGateways.jpg
Акс:HibisHypostyl2ToSouth.jpg
Акс:HibisPart.jpg
Акс:HibisSanctuaryRelief.jpg
Акс:HibisRearWall.jpg
Акс:HibisGateway.jpg
Акс:HibisSouthernBuilding2.jpg
Акс:HibisHypostylFirst.jpg
Акс:HibisPorticoSouthSide.jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (III).jpg
Акс:Darius II cartouche at Hibis d1.jpg
Акс:HibisGate3EastSide.jpg
Акс:Kharga Oasis by Hanne Siegmeier cropped.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>2mu2vpweegybh42ua2k6z64yl5velcd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474494</id>
      <parentid>1474493</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигораҳо */</comment>
      <origin>1474494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8946" sha1="4kwkfu3dc5acocly7lf81dy3kqgq9q9" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.
== Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозӣ ==
Ин маъбад то солҳои аввали асри 20 дар зери рег пинҳон буд, ки бо [[боғҳои хурмо]] ва заминҳои [[кишоварзӣ]] иҳота шуда буд. Бори аввал дар [[соли 1909]], як гурӯҳ аз Осорхонаи [[метро]]политени [[Ню Йорк]] ин макони қадимиро кофтанд ва матни навиштаҷоти онро нашр карданд. Сипас, як гурӯҳи бостоншиносони мисрӣ кофтуков ва омӯзиши маъбадро то соли 1986 идома дод. ( Ҳавасс )

Дар [[соли 1958]], коршиносон эълон карданд, ки хок дар ин макон аз сабаби баланд шудани сатҳи оби зеризаминӣ хеле суст шудааст ва тарс аз фурӯпошии сохтори маъбад вуҷуд дошт. Дар аввал, барои озод кардани он, ба нақша гирифта шуда буд, ки маъбадро кӯчонанд ва як қисми маъбад (дарвозаи Рум) ба маконе, ки ду километр дуртар буд, кӯчонида шуд. Аммо, дар ниҳоят тасмим гирифта шуд, ки сохторро дар ҷои худ боқӣ гузошта, онро аз нав созанд. ( Ҳавасс ) 
Ҳамзамон бо мустаҳкам кардани сохтор, барои кам кардани воридшавии об ба ин минтақа, заминҳои кишоварзӣ дар атрофи он харидорӣ карда шуданд ва оби зеризаминӣ бо кофтани каналҳои заҳкашӣ ба берун аз минтақаи маъбад равона карда шуданд. ( Ғамравӣ )

Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозии макон ҳоло бомуваффақият анҷом дода шудааст, аммо қисми дохилии он то ҳол барои [[сайёҳ]]он боз нест.
== Нигораҳои Дориюш ==
[[Рассом|Рассомони]] мисрӣ шоҳ Дориюшро мувофиқи эътиқоди худ ва бо либос ва намуди зоҳирии фиръавн тасвир кардаанд. Дар деворҳои маъбад (хусусан дар толори L дар толори ибодат) тасвирҳои сершумори ӯ дар саҳнаҳои маросимӣ мавҷуданд. Баъзе аз муҳимтаринҳои онҳо инҳоянд:

Подшоҳ ба сегонаи худоёни Фиваи Мисри Қадим (Омун, Мут ва Хонсу ) эҳтиром мегузорад.

* Подшоҳ бар тахт нишастааст, дар ҳоле ки худоён Ҳор ва Тут ба пояи тахти ӯ риштаҳо мебанданд, ки рамзи ягонагии Мисри Боло ва Поён аст.
* Подшоҳ дар шакли кӯдаки бараҳна, ки баданаш аз ҷониби худоён Хнум ва Птах дар чархи кулолгарӣ шакл дода шудааст.
* Худои Атум аломати ҳаётро дар назди даҳони Дориюш нигоҳ медорад, дар ҳоле ки худои Тот номи подшоҳро дар барги дарахти Ишед менависад.
* Олиҳаи &quot;Марг&quot; Дориюши ҷавонро шир медиҳад.
* Олиҳа Омун ( Омунт ) подшоҳро ба оғӯш мегирад.

== Нигораҳо ==
[[Акс:The Temple of Hibis by Hanne Siegmeier.jpg|thumb|Сутунҳои дарахт монанди маъбад]]
[[Акс:Composite Papyrus Capital MET 10.177.2 EGDP018080.jpg|thumb|right|220px|Сутунҳои  маъбад]]
&lt;gallery&gt;
Акс:The Temple of Hibis by Hanne Siegmeier.jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple (I).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple (II).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (VIII).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (V).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (IV).jpg
Акс:HibisQuay.jpg
Акс:HibisSphinxes.jpg
Акс:HibisGateways.jpg
Акс:HibisHypostyl2ToSouth.jpg
Акс:HibisPart.jpg
Акс:HibisSanctuaryRelief.jpg
Акс:HibisRearWall.jpg
Акс:HibisGateway.jpg
Акс:HibisSouthernBuilding2.jpg
Акс:HibisHypostylFirst.jpg
Акс:HibisPorticoSouthSide.jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (III).jpg
Акс:Darius II cartouche at Hibis d1.jpg
Акс:HibisGate3EastSide.jpg
Акс:Kharga Oasis by Hanne Siegmeier cropped.jpg
&lt;/gallery&gt;
== Пайванди беруна ==
* Наҷоти маъбади Ҳибис, доктор Мустафо Ғамравӣ [ Пайванди мурда ]
* Қосимӣ%20Ризо;Сефо;Тирамоҳ%20ва%20Зимистон%201387;17;47;51;68 Омӯзиш ва муаррифии осори меъмории Ҳахоманишӣ дар Миср, Раҳим Вилоятӣ ва Ризо Қосимӣ [ Пайванди мурда ]
* Маъбадҳои давраи дер: Зиви-Коше, Кристиан
* Гузориши Зоҳи Ҳавосс аз макони маъбади Ҳибис

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>4kwkfu3dc5acocly7lf81dy3kqgq9q9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474495</id>
      <parentid>1474494</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8994" sha1="jqe1rue8r030kic2iicxk5g34ei8pel" xml:space="preserve">[[Акс:Temple of Hibis.jpg|thumb|Маъбади Ҳибис]]
'''Маъбади Ҳибис''' (арабӣ: الخرجة‎, '''Ҳибис''')  — маъбади қадимӣ дар воҳаи Харга дар [[Миср]] аст, ки ба асри 6 пеш аз милод тааллуқ дорад ва боқимондаҳои давраи Ҳахоманишиёнро дар бар мегирад. Ин маъбад дар аввал ба худои [[Омун]] - Ра бахшида шуда буд, аммо аз он вақт инҷониб он барои эҳтиром ба қариб ҳамаи худоёни [[Мисри Қадим]] истифода мешуд.

Маъбади Ҳибис намунаи комили услуби меъмории давраи охири [[Мисри Қадим]] аст. Илова бар бинои асосии маъбад, ки ба давраи [[Ҳахоманишӣ]] ( сулолаи 27 ) тааллуқ дорад ва бо фармони [[Дориюши Бузург]] ( Зивие-Коче ) сохта шудааст, дар ин бино осорҳои дигари сулолаҳои 26, 29 ва 30-ро низ дидан мумкин аст.
== Сохтор ==
Маъбад 44 метр дарозӣ ва 19 метр паҳноӣ дорад ва бар пояи шарқ ва ғарб сохта шудааст. Қисмҳои гуногуни он аз берун ба дарун чунин ҷойгир шудаанд: ( Ҳавасс )
* Дарвозаи румӣ бо навиштаҷоти юнонӣ аз асри 1-и мелодӣ, ки ҳоло ба он ҷо кӯчонида шудааст.
* Кӯчае бо қаторҳои ҳайкалҳои [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]] дар ҳарду тараф (хиёбони [[Абулҳавл|Абулҳавл-Сфинкс]])
* Дарвозае аз давраи Птолемей
* Дарвозае аз замони [[Дориюши Бузург]]
* Ҳавлии кушод аз сулолаи сиюм ( Нектанбо I ва Нектанбо II ) бо навиштаҷот ва деворнигораҳо.
* Толори аввали Гипостайлӣ (Гипостайл А) бо дувоздаҳ сутун аз сулолаи бисту нӯҳум
* Толори дуюми Гипостайлӣ (Гипостайл B) бо чор сутун, ки дар давраи сулолаи 29-ум сохта шуда, бо фармони [[Дориюши Бузург]] аз нав сохта шудааст. Дар ин толор сари фиръавн (Дорюш) кандакорӣ шудааст, ки ба худоён шароб пешкаш мекунад. ( Вилоятӣ-Қосемӣ ) Номи [[Дориюши Бузург]] инчунин дар иероглифҳо дар девори он дида мешавад. ( Ғамравӣ )
* Маъбад, ки қисми қадимтарини ин сохтор аст, дорои айвони кушодаи сутундор ва якчанд толорҳои хурдтар бо тасвирҳои 569 худоён ва олиҳаҳои Миср ( [[Омун]], Исис, Осирис, Хорус ва ғайра) мебошад. Дар боми ва таҳхонаи маъбад ду ҷой барои ибодати Осирис пешбинӣ шуда буданд.
== Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозӣ ==
Ин маъбад то солҳои аввали асри 20 дар зери рег пинҳон буд, ки бо [[боғҳои хурмо]] ва заминҳои [[кишоварзӣ]] иҳота шуда буд. Бори аввал дар [[соли 1909]], як гурӯҳ аз Осорхонаи [[метро]]политени [[Ню Йорк]] ин макони қадимиро кофтанд ва матни навиштаҷоти онро нашр карданд. Сипас, як гурӯҳи бостоншиносони мисрӣ кофтуков ва омӯзиши маъбадро то соли 1986 идома дод. ( Ҳавасс )

Дар [[соли 1958]], коршиносон эълон карданд, ки хок дар ин макон аз сабаби баланд шудани сатҳи оби зеризаминӣ хеле суст шудааст ва тарс аз фурӯпошии сохтори маъбад вуҷуд дошт. Дар аввал, барои озод кардани он, ба нақша гирифта шуда буд, ки маъбадро кӯчонанд ва як қисми маъбад (дарвозаи Рум) ба маконе, ки ду километр дуртар буд, кӯчонида шуд. Аммо, дар ниҳоят тасмим гирифта шуд, ки сохторро дар ҷои худ боқӣ гузошта, онро аз нав созанд. ( Ҳавасс ) 
Ҳамзамон бо мустаҳкам кардани сохтор, барои кам кардани воридшавии об ба ин минтақа, заминҳои кишоварзӣ дар атрофи он харидорӣ карда шуданд ва оби зеризаминӣ бо кофтани каналҳои заҳкашӣ ба берун аз минтақаи маъбад равона карда шуданд. ( Ғамравӣ )

Лоиҳаи наҷот ва барқарорсозии макон ҳоло бомуваффақият анҷом дода шудааст, аммо қисми дохилии он то ҳол барои [[сайёҳ]]он боз нест.
== Нигораҳои Дориюш ==
[[Рассом|Рассомони]] мисрӣ шоҳ Дориюшро мувофиқи эътиқоди худ ва бо либос ва намуди зоҳирии фиръавн тасвир кардаанд. Дар деворҳои маъбад (хусусан дар толори L дар толори ибодат) тасвирҳои сершумори ӯ дар саҳнаҳои маросимӣ мавҷуданд. Баъзе аз муҳимтаринҳои онҳо инҳоянд:

Подшоҳ ба сегонаи худоёни Фиваи Мисри Қадим (Омун, Мут ва Хонсу ) эҳтиром мегузорад.

* Подшоҳ бар тахт нишастааст, дар ҳоле ки худоён Ҳор ва Тут ба пояи тахти ӯ риштаҳо мебанданд, ки рамзи ягонагии Мисри Боло ва Поён аст.
* Подшоҳ дар шакли кӯдаки бараҳна, ки баданаш аз ҷониби худоён Хнум ва Птах дар чархи кулолгарӣ шакл дода шудааст.
* Худои Атум аломати ҳаётро дар назди даҳони Дориюш нигоҳ медорад, дар ҳоле ки худои Тот номи подшоҳро дар барги дарахти Ишед менависад.
* Олиҳаи &quot;Марг&quot; Дориюши ҷавонро шир медиҳад.
* Олиҳа Омун ( Омунт ) подшоҳро ба оғӯш мегирад.

== Нигораҳо ==
[[Акс:The Temple of Hibis by Hanne Siegmeier.jpg|thumb|Сутунҳои дарахт монанди маъбад]]
[[Акс:Composite Papyrus Capital MET 10.177.2 EGDP018080.jpg|thumb|right|220px|Сутунҳои  маъбад]]
&lt;gallery&gt;
Акс:The Temple of Hibis by Hanne Siegmeier.jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple (I).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple (II).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (VIII).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (V).jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (IV).jpg
Акс:HibisQuay.jpg
Акс:HibisSphinxes.jpg
Акс:HibisGateways.jpg
Акс:HibisHypostyl2ToSouth.jpg
Акс:HibisPart.jpg
Акс:HibisSanctuaryRelief.jpg
Акс:HibisRearWall.jpg
Акс:HibisGateway.jpg
Акс:HibisSouthernBuilding2.jpg
Акс:HibisHypostylFirst.jpg
Акс:HibisPorticoSouthSide.jpg
Акс:Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (III).jpg
Акс:Darius II cartouche at Hibis d1.jpg
Акс:HibisGate3EastSide.jpg
Акс:Kharga Oasis by Hanne Siegmeier cropped.jpg
&lt;/gallery&gt;
== Пайванди беруна ==
* Наҷоти маъбади Ҳибис, доктор Мустафо Ғамравӣ [ Пайванди мурда ]
* Қосимӣ%20Ризо;Сефо;Тирамоҳ%20ва%20Зимистон%201387;17;47;51;68 Омӯзиш ва муаррифии осори меъмории Ҳахоманишӣ дар Миср, Раҳим Вилоятӣ ва Ризо Қосимӣ [ Пайванди мурда ]
* Маъбадҳои давраи дер: Зиви-Коше, Кристиан
* Гузориши Зоҳи Ҳавосс аз макони маъбади Ҳибис

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Меъмории Ҳахоманишӣ]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]
[[Гурӯҳ:Осори миллии Эрон]]</text>
      <sha1>jqe1rue8r030kic2iicxk5g34ei8pel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наққошии Фатҳалишоҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331810</id>
    <revision>
      <id>1474496</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Бо тарҷумаи саҳифаи &quot;[[:fa:Special:Redirect/revision/43622483|سنگ‌نگاره فتحعلی‌شاه]]&quot; сохта шудааст</comment>
      <origin>1474496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6550" sha1="pv3d1utah0sg5drgebyilprlete9e9m" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; &lt;templatestyles src=&quot;پودمان:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Ҳамчунин бубинед|Наққошии Фатҳалишоҳ}}

'''Наққошии [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳ]]''' ё '''релйефи Фаввораи Алӣ''', ки дар Фаввораи Алии [[Рай|Шаҳри Рай]] ҷойгир аст, яке аз навиштаҷоти [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] [[Эрони Қоҷорӣ|Эрони Қоҷор]] аст, ки бо фармони ӯ сохта шудааст. Ин навиштаҷот дар девори Фаввораи Алӣ ҷойгир аст. Ин фаввора дар шимоли Шаҳри Рай, дар паҳлӯи боғи Фаввораи Алӣ ва дар зери соҳили Рай ҷойгир аст. [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]], ки давраи пеш аз салтанати худро дар [[Шероз]] гузаронида буд, пас аз дидани релефҳои он сарзамин, се нафарро бо номи Ҳаҷҷарбошӣ, Нағӯшбошӣ ва Меморбошӣ барои сохтани ин навиштаҷот, дар баробари навиштаҷоти монанд, дар дараи Вашии [[Фирӯзкӯҳ]] масъул донист. 

== Нигораҳо ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Акс:Flights_Over_Ancient_Cities_of_Iran_0114-stared.jpg|пайванд=پرونده:Flights_Over_Ancient_Cities_of_Iran_0114-stared.jpg|алт=سنگ‌نگاره فتحعلی‌شاه (ستاره آبی) و چشمه‌علی (ستاره سفید) در عکس مشخص شده است. عکس هوایی بخشی از سرزمین ری در محدوده چشمه‌علی و اطراف آن.  کشیدگی باروی ری در عکس هوایی باستان‌شناس اریش فریدریش اشمیت. علامت‌های ستاره به رنگ زرد دیوارهای باقی مانده مخروبه از باروی ری می‌باشد. ستاره زرد رنگ سمت چپ و پایین محل ساختن دیوار بازسازی شده است که در عکس‌های مدرن موجود است. ۱۳۱۵ خورشیدی| Дар акс петроглифҳои [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] (ситораи кабуд) ва Чешми Алӣ (ситораи сафед) қайд карда шудаанд.{{Break}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Акси ҳавоӣ аз қисмате аз [[Рай|сарзамини Рей]] дар атрофи Чешми Алӣ.{{Break}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Тамдиди девори Рай дар акси ҳавоӣ аз ҷониби бостоншинос Эрих Фридрих Шмидт . Ситораҳои зард деворҳои боқимондаи харобшудаи девори Рейро нишон медиҳанд. Ситораи зард дар тарафи чап ва поён макони сохтмони девори барқароршуда мебошад, ки дар аксҳои муосир мавҷуд аст.{{Break}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; Соли офтобии 1315
Акс:Katibeh_fath_ali_shah_(19).JPG|пайванд=پرونده:Katibeh_fath_ali_shah_(19).JPG|алт=نمای کلی| Шарҳи умумӣ
Акс:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_3.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_3.jpg|алт=نمایی از کتیبه با دورنمای دیوارهٔ باروی ری| Намуди навиштаҷот бо манзараи девори қалъаи Рей
Акс:Katibeh_fath_ali_shah_(13).JPG|пайванд=پرونده:Katibeh_fath_ali_shah_(13).JPG|алт=فتحعلی شاه قاجار نشسته بر تخت| [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] дар тахт нишастааст
Акс:Rock_Sculpture_near_Shah-Abdul-Azim_-_Ill1-27.jpg|пайванд=پرونده:Rock_Sculpture_near_Shah-Abdul-Azim_-_Ill1-27.jpg|алт=تصویری از کتیبه در سال ۱۹۰۱ میلادی| Тасвири навиштаҷот дар соли 1901
Акс:Fath_Ali_Shah_relief_by_Eugène_Flandin.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_relief_by_Eugène_Flandin.jpg|алт=تصویری از دوران محمدشاه قاجار از حجاری دیگری که الان ناموجود است.| Тасвире аз давраи Муҳаммадшоҳи Қоҷор аз ҳайкали дигаре, ки ҳоло вуҷуд надорад.
Акс:Relief_Fath_Ali_Shah_and_his_son_by_Eugène_Flandin.jpg|пайванд=پرونده:Relief_Fath_Ali_Shah_and_his_son_by_Eugène_Flandin.jpg|алт=طراحی سنگ‌نگاره فتحعلی شاه و درباریان توسط اوژن فلاندن که در سال ۱۸۴۰ میلادی رسم شده است.| Тарҳи литографии [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] ва дарбориён аз ҷониби Юджин Фландин, ки соли 1840 кашида шудааст.
Акс:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_2.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_2.jpg|алт=تصویری از تعدادی از درباریان در سنگ‌نگاره| Тасвири як қатор дарбориён дар петроглиф
Акс:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_6.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_6.jpg|алт=تصویر یکی از درباریان و خدمتکارش| Акси як дарборӣ ва хизматгори ӯ
Акс:Cheshmeh_Ali_-_06.jpg|пайванд=پرونده:Cheshmeh_Ali_-_06.jpg|алт=تصویری از تخت شاه که فتحعلی‌شاه روی آن نشسته است.| Акси тахти шоҳ бо нишастани [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳ]][[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] дар он.
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==
&lt;templatestyles src=&quot;پانویس/styles.css&quot; /&gt;{{Эзоҳ}}

== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Чешми Алӣ (Шаҳррей)
* Дараи Ваши
* Қалъаи Рай
* Шакли шоҳ
{{مکان‌های تاریخی شهرری}}&lt;templatestyles src=&quot;الگوی_خرد/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 
[[Гурӯҳ:Қоҷориён]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>pv3d1utah0sg5drgebyilprlete9e9m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474497</id>
      <parentid>1474496</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1474497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6147" sha1="cyzhgyfc8mxpwxn7pj4akxv8yuufy2m" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}
{{Ҳамчунин бубинед|Наққошии Фатҳалишоҳ}}

'''Наққошии Фатҳалишоҳ ''' ё '''релйефи Фаввораи Алӣ''', ки дар Фаввораи Алии [[Рай|Шаҳри Рай]] ҷойгир аст, яке аз навиштаҷоти [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] [[Эрони Қоҷорӣ|Эрони Қоҷор]] аст, ки бо фармони ӯ сохта шудааст. Ин навиштаҷот дар девори Фаввораи Алӣ ҷойгир аст. Ин фаввора дар шимоли Шаҳри Рай, дар паҳлӯи боғи Фаввораи Алӣ ва дар зери соҳили Рай ҷойгир аст. [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]], ки давраи пеш аз салтанати худро дар [[Шероз]] гузаронида буд, пас аз дидани релефҳои он сарзамин, се нафарро бо номи Ҳаҷҷарбошӣ, Нағӯшбошӣ ва Меморбошӣ барои сохтани ин навиштаҷот, дар баробари навиштаҷоти монанд, дар дараи Вашии [[Фирӯзкӯҳ]] масъул донист. 

== Нигораҳо ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Акс:Flights_Over_Ancient_Cities_of_Iran_0114-stared.jpg|пайванд=پرونده:Flights_Over_Ancient_Cities_of_Iran_0114-stared.jpg|алт=سنگ‌نگاره فتحعلی‌شاه (ستاره آبی) و چشمه‌علی (ستاره سفید) در عکس مشخص شده است. عکس هوایی بخشی از سرزمین ری در محدوده چشمه‌علی و اطراف آن.  کشیدگی باروی ری در عکس هوایی باستان‌شناس اریش فریدریش اشمیت. علامت‌های ستاره به رنگ زرد دیوارهای باقی مانده مخروبه از باروی ری می‌باشد. ستاره زرد رنگ سمت چپ و پایین محل ساختن دیوار بازسازی شده است که در عکس‌های مدرن موجود است. ۱۳۱۵ خورشیدی| Дар акс петроглифҳои [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] (ситораи кабуд) ва Чешми Алӣ (ситораи сафед) қайд карда шудаанд. Акси ҳавоӣ аз қисмате аз [[Рай|сарзамини Рей]] дар атрофи Чешми Алӣ. Тамдиди девори Рай дар акси ҳавоӣ аз ҷониби бостоншинос Эрих Фридрих Шмидт . Ситораҳои зард деворҳои боқимондаи харобшудаи девори Рейро нишон медиҳанд. Ситораи зард дар тарафи чап ва поён макони сохтмони девори барқароршуда мебошад, ки дар аксҳои муосир мавҷуд аст. Соли офтобии 1315.
Акс:Katibeh_fath_ali_shah_(19).JPG|пайванд=پرونده:Katibeh_fath_ali_shah_(19).JPG|алт=نمای کلی| Шарҳи умумӣ
Акс:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_3.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_3.jpg|алт=نمایی از کتیبه با دورنمای دیوارهٔ باروی ری| Намуди навиштаҷот бо манзараи девори қалъаи Рей
Акс:Katibeh_fath_ali_shah_(13).JPG|пайванд=پرونده:Katibeh_fath_ali_shah_(13).JPG|алт=فتحعلی شاه قاجار نشسته بر تخت| [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] дар тахт нишастааст
Акс:Rock_Sculpture_near_Shah-Abdul-Azim_-_Ill1-27.jpg|пайванд=پرونده:Rock_Sculpture_near_Shah-Abdul-Azim_-_Ill1-27.jpg|алт=تصویری از کتیبه در سال ۱۹۰۱ میلادی| Тасвири навиштаҷот дар соли 1901
Акс:Fath_Ali_Shah_relief_by_Eugène_Flandin.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_relief_by_Eugène_Flandin.jpg|алт=تصویری از دوران محمدشاه قاجار از حجاری دیگری که الان ناموجود است.| Тасвире аз давраи Муҳаммадшоҳи Қоҷор аз ҳайкали дигаре, ки ҳоло вуҷуд надорад.
Акс:Relief_Fath_Ali_Shah_and_his_son_by_Eugène_Flandin.jpg|пайванд=پرونده:Relief_Fath_Ali_Shah_and_his_son_by_Eugène_Flandin.jpg|алт=طراحی سنگ‌نگاره فتحعلی شاه و درباریان توسط اوژن فلاندن که در سال ۱۸۴۰ میلادی رسم شده است.| Тарҳи литографии [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] ва дарбориён аз ҷониби Юджин Фландин, ки соли 1840 кашида шудааст.
Акс:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_2.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_2.jpg|алт=تصویری از تعدادی از درباریان در سنگ‌نگاره| Тасвири як қатор дарбориён дар петроглиф
Акс:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_6.jpg|пайванд=پرونده:Fath_Ali_Shah_Inscription_(Cheshmeh-Ali)_-_6.jpg|алт=تصویر یکی از درباریان و خدمتکارش| Акси як дарборӣ ва хизматгори ӯ
Акс:Cheshmeh_Ali_-_06.jpg|пайванд=پرونده:Cheshmeh_Ali_-_06.jpg|алт=تصویری از تخت شاه که فتحعلی‌شاه روی آن نشسته است.| Акси тахти шоҳ бо нишастани [[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳ]][[Фатҳалишоҳи Қоҷор|Фатҳалишоҳи Коҷор]] дар он.
&lt;/gallery&gt;

== Манобеъ ==
{{Эзоҳ}}

== Ҷустуҷӯҳои марбут ==

* Чешми Алӣ (Шаҳррей)
* Дараи Ваши
* Қалъаи Рай
* Шакли шоҳ

[[Гурӯҳ:Қоҷориён]]
[[Гурӯҳ:Меъмории Эрон]]</text>
      <sha1>cyzhgyfc8mxpwxn7pj4akxv8yuufy2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Изатулло Самадзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331811</id>
    <revision>
      <id>1474499</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Синамогар |таърихи тваллуд   = 14.08.1947 }} '''Иззатулло Самадзода''' (зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1996).  == Зиндагинома == Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи корг...</comment>
      <origin>1474499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="7iq4pfouah3qzgz080l0a4lfhodwenq" xml:space="preserve">{{Синамогар
|таърихи тваллуд   = 14.08.1947
}}
'''Иззатулло Самадзода''' (зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1996).

== Зиндагинома ==
Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи коргардонии факултаи санъати Институти давлатии педагогии пойтахтро (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расондааст. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1973—1974) соли 1975 дар Телевизиони тоҷик ба фаъолият пардохт, чун коргардон, саркоргардони идораҳои адабӣ, ҷавонӣ, мусиқӣ, 1996—1998 саркоргардони ТВТ заҳмат кашидааст. Солҳои охир дар Театри миниатюрии «Ойина» ба сифати таҳиягар фаъолият дорад, бештар ба таҳияи маъракаю ҷашнвораҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ шуғл меварзад. Аз муаллиф, коргардон ва барандаи намоишномаи «Чойхонаи Мушфиқӣ», коргардони намоишномаи ахлоқии «Беғараз панд» ва чандин намоишномаҳои телевизионӣ мебошад. Қариб сӣ спектаклу филми телевизионӣ таҳия намудааст. Филми ҳуҷҷатии «Таронаҳо ва ривоятҳо» (аз ҳаёту эҷоди сарояндаи маъруф Маъруфхӯҷа Баҳодуров) аз маҳорати баланди таҳиягариаш шаҳодат медиҳад. Дар кинофилмҳои «Муҳаббати аввал», «Боз омадам», «Марги бегуноҳ» ва ғайра нақш офаридааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>7iq4pfouah3qzgz080l0a4lfhodwenq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474500</id>
      <parentid>1474499</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VASHGIRD moved page [[Иззатулло Самадов]] to [[Изатулло Самадзода]]</comment>
      <origin>1474499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="7iq4pfouah3qzgz080l0a4lfhodwenq" xml:space="preserve">{{Синамогар
|таърихи тваллуд   = 14.08.1947
}}
'''Иззатулло Самадзода''' (зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1996).

== Зиндагинома ==
Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи коргардонии факултаи санъати Институти давлатии педагогии пойтахтро (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расондааст. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1973—1974) соли 1975 дар Телевизиони тоҷик ба фаъолият пардохт, чун коргардон, саркоргардони идораҳои адабӣ, ҷавонӣ, мусиқӣ, 1996—1998 саркоргардони ТВТ заҳмат кашидааст. Солҳои охир дар Театри миниатюрии «Ойина» ба сифати таҳиягар фаъолият дорад, бештар ба таҳияи маъракаю ҷашнвораҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ шуғл меварзад. Аз муаллиф, коргардон ва барандаи намоишномаи «Чойхонаи Мушфиқӣ», коргардони намоишномаи ахлоқии «Беғараз панд» ва чандин намоишномаҳои телевизионӣ мебошад. Қариб сӣ спектаклу филми телевизионӣ таҳия намудааст. Филми ҳуҷҷатии «Таронаҳо ва ривоятҳо» (аз ҳаёту эҷоди сарояндаи маъруф Маъруфхӯҷа Баҳодуров) аз маҳорати баланди таҳиягариаш шаҳодат медиҳад. Дар кинофилмҳои «Муҳаббати аввал», «Боз омадам», «Марги бегуноҳ» ва ғайра нақш офаридааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>7iq4pfouah3qzgz080l0a4lfhodwenq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474502</id>
      <parentid>1474500</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2454" sha1="ecn7zeex2o3pt7i1e318ijycik6eby2" xml:space="preserve">{{Синамогар
|таърихи тваллуд   = 14.08.1947
}}
'''Иззатулло Самадзода''' (''Изатулло Самадов''; зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1996).

== Зиндагинома ==
Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи коргардонии факултаи санъати Институти давлатии педагогии пойтахтро (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расондааст. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1973—1974) соли 1975 дар Телевизиони тоҷик ба фаъолият пардохт, чун коргардон, саркоргардони идораҳои адабӣ, ҷавонӣ, мусиқӣ, 1996—1998 саркоргардони ТВТ заҳмат кашидааст. Солҳои охир дар Театри миниатюрии «Ойина» ба сифати таҳиягар фаъолият дорад, бештар ба таҳияи маъракаю ҷашнвораҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ шуғл меварзад. 

Аз муаллиф, коргардон ва барандаи намоишномаи «Чойхонаи Мушфиқӣ», коргардони намоишномаи ахлоқии «Беғараз панд» ва чандин намоишномаҳои телевизионӣ мебошад. Қариб сӣ спектаклу филми телевизионӣ таҳия намудааст. Филми ҳуҷҷатии «Таронаҳо ва ривоятҳо» (аз ҳаёту эҷоди сарояндаи маъруф [[Маъруфхоҷа Баҳодуров|Маъруфхуҷа Баҳодуров]]) аз маҳорати баланди таҳиягариаш шаҳодат медиҳад. Дар кинофилмҳои «Муҳаббати аввал», «Боз омадам», «Марги бегуноҳ» ва ғайра нақш офаридааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>ecn7zeex2o3pt7i1e318ijycik6eby2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474504</id>
      <parentid>1474502</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="tshadtyj2jcaipenc8qc0cy0x7ktyja" xml:space="preserve">{{Синамогар
|таърихи таваллуд   = 14.08.1947
}}
'''Иззатулло Самадзода''' (''Изатулло Самадов''; зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон (1996).

== Зиндагинома ==
Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи коргардонии факултаи санъати Институти давлатии педагогии пойтахтро (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расондааст. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1973—1974) соли 1975 дар Телевизиони тоҷик ба фаъолият пардохт, чун коргардон, саркоргардони идораҳои адабӣ, ҷавонӣ, мусиқӣ, 1996—1998 саркоргардони ТВТ заҳмат кашидааст. Солҳои охир дар Театри миниатюрии «Ойина» ба сифати таҳиягар фаъолият дорад, бештар ба таҳияи маъракаю ҷашнвораҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ шуғл меварзад. 

Аз муаллиф, коргардон ва барандаи намоишномаи «Чойхонаи Мушфиқӣ», коргардони намоишномаи ахлоқии «Беғараз панд» ва чандин намоишномаҳои телевизионӣ мебошад. Қариб сӣ спектаклу филми телевизионӣ таҳия намудааст. Филми ҳуҷҷатии «Таронаҳо ва ривоятҳо» (аз ҳаёту эҷоди сарояндаи маъруф [[Маъруфхоҷа Баҳодуров|Маъруфхуҷа Баҳодуров]]) аз маҳорати баланди таҳиягариаш шаҳодат медиҳад. Дар кинофилмҳои «Муҳаббати аввал», «Боз омадам», «Марги бегуноҳ» ва ғайра нақш офаридааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>tshadtyj2jcaipenc8qc0cy0x7ktyja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474508</id>
      <parentid>1474504</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2460" sha1="ktvl216mtujxu4hx64akgifn7io95pj" xml:space="preserve">{{Синамогар
|таърихи таваллуд   = 14.08.1947
}}
'''Иззатулло Самадзода''' (''Изатулло Самадов''; зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], [[Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон]] (1996).

== Зиндагинома ==
Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи коргардонии факултаи санъати Институти давлатии педагогии пойтахтро (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расондааст. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1973—1974) соли 1975 дар Телевизиони тоҷик ба фаъолият пардохт, чун коргардон, саркоргардони идораҳои адабӣ, ҷавонӣ, мусиқӣ, 1996—1998 саркоргардони ТВТ заҳмат кашидааст. Солҳои охир дар Театри миниатюрии «Ойина» ба сифати таҳиягар фаъолият дорад, бештар ба таҳияи маъракаю ҷашнвораҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ шуғл меварзад. 

Аз муаллиф, коргардон ва барандаи намоишномаи «Чойхонаи Мушфиқӣ», коргардони намоишномаи ахлоқии «Беғараз панд» ва чандин намоишномаҳои телевизионӣ мебошад. Қариб сӣ спектаклу филми телевизионӣ таҳия намудааст. Филми ҳуҷҷатии «Таронаҳо ва ривоятҳо» (аз ҳаёту эҷоди сарояндаи маъруф [[Маъруфхоҷа Баҳодуров|Маъруфхуҷа Баҳодуров]]) аз маҳорати баланди таҳиягариаш шаҳодат медиҳад. Дар кинофилмҳои «Муҳаббати аввал», «Боз омадам», «Марги бегуноҳ» ва ғайра нақш офаридааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.</text>
      <sha1>ktvl216mtujxu4hx64akgifn7io95pj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474509</id>
      <parentid>1474508</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1474509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2527" sha1="cy8geozto77j4uud7mju4u22golr27u" xml:space="preserve">{{Синамогар
|таърихи таваллуд   = 14.08.1947
}}
'''Иззатулло Самадзода''' (''Изатулло Самадов''; зод. [[14 август]]и [[1947]], деҳаи Дараи Фон, [[ноҳияи Варзоб]]) — коргардони ТВ, [[ҳунарпеша]], [[Ходими шоистаи ҳунари Тоҷикистон]] (1996).

== Зиндагинома ==
Соли 1968 Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе ва 1972 шӯъбаи коргардонии факултаи санъати Институти давлатии педагогии пойтахтро (ҳоло ДДОТ ба номи С. Айнӣ) ба охир расондааст. Баъди адои хидмат дар сафи Артиши Шӯравӣ (1973—1974) соли 1975 дар Телевизиони тоҷик ба фаъолият пардохт, чун коргардон, саркоргардони идораҳои адабӣ, ҷавонӣ, мусиқӣ, 1996—1998 саркоргардони ТВТ заҳмат кашидааст. Солҳои охир дар Театри миниатюрии «Ойина» ба сифати таҳиягар фаъолият дорад, бештар ба таҳияи маъракаю ҷашнвораҳои сатҳи ҷумҳуриявӣ шуғл меварзад. 

Аз муаллиф, коргардон ва барандаи намоишномаи «Чойхонаи Мушфиқӣ», коргардони намоишномаи ахлоқии «Беғараз панд» ва чандин намоишномаҳои телевизионӣ мебошад. Қариб сӣ спектаклу филми телевизионӣ таҳия намудааст. Филми ҳуҷҷатии «Таронаҳо ва ривоятҳо» (аз ҳаёту эҷоди сарояндаи маъруф [[Маъруфхоҷа Баҳодуров|Маъруфхуҷа Баҳодуров]]) аз маҳорати баланди таҳиягариаш шаҳодат медиҳад. Дар кинофилмҳои «Муҳаббати аввал», «Боз омадам», «Марги бегуноҳ» ва ғайра нақш офаридааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>cy8geozto77j4uud7mju4u22golr27u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иззатулло Самадов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331812</id>
    <redirect title="Изатулло Самадзода" />
    <revision>
      <id>1474501</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>VASHGIRD moved page [[Иззатулло Самадов]] to [[Изатулло Самадзода]]</comment>
      <origin>1474501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="5u57hvi4ql5y7rx300sv74uoygwgiuf" xml:space="preserve">#равона [[Изатулло Самадзода]]</text>
      <sha1>5u57hvi4ql5y7rx300sv74uoygwgiuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мақбараи Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331813</id>
    <redirect title="Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)" />
    <revision>
      <id>1474503</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1474503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="ob4gpn62lffs4l2xvaqayip3c6bsahd" xml:space="preserve">#равона [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]</text>
      <sha1>ob4gpn62lffs4l2xvaqayip3c6bsahd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شاهزاده حسین (همدان)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331814</id>
    <redirect title="Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)" />
    <revision>
      <id>1474505</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1474505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="ob4gpn62lffs4l2xvaqayip3c6bsahd" xml:space="preserve">#равона [[Шаҳзода Ҳусейн (Ҳамадон)]]</text>
      <sha1>ob4gpn62lffs4l2xvaqayip3c6bsahd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Муъовия ибни Абусуфиён</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331815</id>
    <redirect title="Муъовия" />
    <revision>
      <id>1474513</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>равона</comment>
      <origin>1474513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="antl6hke4glz2h6zu7qbgj5gk49y9nj" xml:space="preserve">#равона [[Муъовия]]</text>
      <sha1>antl6hke4glz2h6zu7qbgj5gk49y9nj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ориёнфар Толиб Сангинзода</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331816</id>
    <redirect title="Толиби Сангинзода" />
    <revision>
      <id>1474527</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Толиби Сангинзода]]</comment>
      <origin>1474527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="c351fsooeoayq2n71wabgwmhwsv18k3" xml:space="preserve">#равона [[Толиби Сангинзода]]</text>
      <sha1>c351fsooeoayq2n71wabgwmhwsv18k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империал Групп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331817</id>
    <revision>
      <id>1474534</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''«Империал Групп»''', нашриёти хусусӣ. Соли 2000 таъсис ёфтааст. Муассисаш: ҶММ «Империал групп». Дар мавзӯъҳои мухталиф китоб нашр мекунад, аз ҷумла, «Международное частное право», «Ниҳоди президентӣ дар таҷрибаи ҷаҳонӣ ва миллӣ»-и С. Наботов, «Теория государс...</comment>
      <origin>1474534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="92y535nm5hqaezv27bd9s9krpad911n" xml:space="preserve">'''«Империал Групп»''', нашриёти хусусӣ. Соли 2000 таъсис ёфтааст. Муассисаш: ҶММ «Империал групп». Дар мавзӯъҳои мухталиф китоб нашр мекунад, аз ҷумла, «Международное частное право», «Ниҳоди президентӣ дар таҷрибаи ҷаҳонӣ ва миллӣ»-и С. Наботов, «Теория государства и права», «Проблемаҳои назарияи давлат ва ҳуқуқ»-и Р. Сотиволдиев, «История таджикского народа» (Ҷ-ҳои 4–6), «Шерозаи таърих»-и М. Гадоев, «Атлас-учебник по функциональной анатомии человека»-и Ф. Абдураҳмонов ва ғ.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империал Групп |8|муаллиф=М. Сафаров. }}</text>
      <sha1>92y535nm5hqaezv27bd9s9krpad911n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331818</id>
    <revision>
      <id>1474537</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: «Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм», асари В. И. Ленин, ки дар он моҳияти иқтисодӣ ва сиёсии империализм аз дидгоҳи марксистӣ шарҳу тавзеҳ ёфтааст. Асар дар ҷавоб ва танқиди «Империализм»-и Ҷ. Гобсон, «Сармояи молиявӣ»-и Р. Ҳилфердинг ва наза...</comment>
      <origin>1474537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3395" sha1="8o6gieyu812w8nzyoxn6hipstq46x1b" xml:space="preserve">«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм», асари В. И. Ленин, ки дар он моҳияти иқтисодӣ ва сиёсии империализм аз дидгоҳи марксистӣ шарҳу тавзеҳ ёфтааст. Асар дар ҷавоб ва танқиди «Империализм»-и Ҷ. Гобсон, «Сармояи молиявӣ»-и Р. Ҳилфердинг ва назарияи ултраимпериализми К. Каутский таълиф шуда, идомаи бевоситаи «Капитал»-и К. Маркс аст. Ин китоб дар заминаи ду асари Ленин «Дар бораи роли капитали молиявӣ дар ҳаёти ҳозира» (апрели 1917) ва «Дафтарҳо оид ба империализм» таълиф шуда, мусаввадаи он тобистони 1917 дар ҳаҷми 198 саҳифа омода гардид. Нусхаи якуми асарро ҳукуматдорони ҳарбии Порис ҳангоми ба чоп фиристодани китоб мусодира карданд. Нусхаи дуввумро меншевиконе, ки дар нашриёт фаъолият мекарданд, бо таҳрифи зиёд ва дигар кардани ном – «Империализм ҳамчун марҳалаи навтарини капитализм» сентябри 1917 чоп карданд. Ленин пас аз ташкили Иттиҳоди Шӯравӣ, нусхаи аслии онро барқарор ва чоп намуд. «И.» то январи 1972 дар Иттиҳоди Шӯравӣ 237 бор (8017000 нусха) ва то соли 1969 дар 30 кишвари ҷаҳон (156 бор) ба табъ расидааст. Китоб аз сарсухан (русӣ, олмонӣ, фаронсавӣ) ва 10 боб иборат аст: I. Консентратсияи истеҳсолот ва монополия; II. Бонкҳо ва нақши онҳо; III. Капитали молиявӣ ва олигархияи молиявӣ; IV. Ба хориҷа баровардани капитал; V. Тақсими ҷаҳон дар байни иттифоқҳои капиталистон; VI. Тақсими ҷаҳон дар байни давлатҳои бузург; VII. Империализм ҳамчун дараҷаи махсуси капитализм; VIII. Паразитизм ва пӯсиши капитализм; IX. Танқиди империализм; X. Мавқеи таърихии капитализм. Ленин империализмро системаи умумиҷаҳонии зулми мустамликавӣ медонист, ки тавассути он аксари аҳолии оламро як гурӯҳи хурди мамлакатҳои империалистӣ бо қувваи молиявӣ буғӣ мекунанд. Бино бар ин, ӯ сарнагун кардани капитализм ва аз тариқи инқилоб ба сотсиализм гузаштанро зарур мешуморид. 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>8o6gieyu812w8nzyoxn6hipstq46x1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474538</id>
      <parentid>1474537</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3457" sha1="94knj19g68t8ymzzhtrvnidoxli42ey" xml:space="preserve">«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм», асари [[В. И. Ленин]], ки дар он моҳияти иқтисодӣ ва сиёсии империализм аз дидгоҳи марксистӣ шарҳу тавзеҳ ёфтааст. Асар дар ҷавоб ва танқиди «[[Империализм]]»-и Ҷ. Гобсон, «Сармояи молиявӣ»-и Р. Ҳилфердинг ва назарияи ултраимпериализми К. Каутский таълиф шуда, идомаи бевоситаи «Капитал»-и К. Маркс аст. Ин китоб дар заминаи ду асари Ленин «Дар бораи роли капитали молиявӣ дар ҳаёти ҳозира» (апрели 1917) ва «Дафтарҳо оид ба империализм» таълиф шуда, мусаввадаи он тобистони 1917 дар ҳаҷми 198 саҳифа омода гардид. Нусхаи якуми асарро ҳукуматдорони ҳарбии Порис ҳангоми ба чоп фиристодани китоб мусодира карданд. Нусхаи дуввумро меншевиконе, ки дар нашриёт фаъолият мекарданд, бо таҳрифи зиёд ва дигар кардани ном – «Империализм ҳамчун марҳалаи навтарини капитализм» сентябри 1917 чоп карданд. Ленин пас аз ташкили [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], нусхаи аслии онро барқарор ва чоп намуд. «Империализм» то январи 1972 дар Иттиҳоди Шӯравӣ 237 бор (8017000 нусха) ва то соли 1969 дар 30 кишвари ҷаҳон (156 бор) ба табъ расидааст. Китоб аз сарсухан (русӣ, олмонӣ, фаронсавӣ) ва 10 боб иборат аст: I. Консентратсияи истеҳсолот ва монополия; II. Бонкҳо ва нақши онҳо; III. Капитали молиявӣ ва олигархияи молиявӣ; IV. Ба хориҷа баровардани капитал; V. Тақсими ҷаҳон дар байни иттифоқҳои капиталистон; VI. Тақсими ҷаҳон дар байни давлатҳои бузург; VII. Империализм ҳамчун дараҷаи махсуси капитализм; VIII. Паразитизм ва пӯсиши капитализм; IX. Танқиди империализм; X. Мавқеи таърихии капитализм. Ленин империализмро системаи умумиҷаҳонии зулми мустамликавӣ медонист, ки тавассути он аксари аҳолии оламро як гурӯҳи хурди мамлакатҳои империалистӣ бо қувваи молиявӣ буғӣ мекунанд. Бино бар ин, ӯ сарнагун кардани капитализм ва аз тариқи инқилоб ба сотсиализм гузаштанро зарур мешуморид. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>94knj19g68t8ymzzhtrvnidoxli42ey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474539</id>
      <parentid>1474538</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3458" sha1="3i2y7cahh8jvpdqvf026x4njxo8kxsu" xml:space="preserve">
«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм», асари [[В. И. Ленин]], ки дар он моҳияти иқтисодӣ ва сиёсии империализм аз дидгоҳи марксистӣ шарҳу тавзеҳ ёфтааст. Асар дар ҷавоб ва танқиди «[[Империализм]]»-и Ҷ. Гобсон, «Сармояи молиявӣ»-и Р. Ҳилфердинг ва назарияи ултраимпериализми К. Каутский таълиф шуда, идомаи бевоситаи «Капитал»-и К. Маркс аст. Ин китоб дар заминаи ду асари Ленин «Дар бораи роли капитали молиявӣ дар ҳаёти ҳозира» (апрели 1917) ва «Дафтарҳо оид ба империализм» таълиф шуда, мусаввадаи он тобистони 1917 дар ҳаҷми 198 саҳифа омода гардид. Нусхаи якуми асарро ҳукуматдорони ҳарбии Порис ҳангоми ба чоп фиристодани китоб мусодира карданд. Нусхаи дуввумро меншевиконе, ки дар нашриёт фаъолият мекарданд, бо таҳрифи зиёд ва дигар кардани ном – «Империализм ҳамчун марҳалаи навтарини капитализм» сентябри 1917 чоп карданд. Ленин пас аз ташкили [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], нусхаи аслии онро барқарор ва чоп намуд. «Империализм» то январи 1972 дар Иттиҳоди Шӯравӣ 237 бор (8017000 нусха) ва то соли 1969 дар 30 кишвари ҷаҳон (156 бор) ба табъ расидааст. Китоб аз сарсухан (русӣ, олмонӣ, фаронсавӣ) ва 10 боб иборат аст: I. Консентратсияи истеҳсолот ва монополия; II. Бонкҳо ва нақши онҳо; III. Капитали молиявӣ ва олигархияи молиявӣ; IV. Ба хориҷа баровардани капитал; V. Тақсими ҷаҳон дар байни иттифоқҳои капиталистон; VI. Тақсими ҷаҳон дар байни давлатҳои бузург; VII. Империализм ҳамчун дараҷаи махсуси капитализм; VIII. Паразитизм ва пӯсиши капитализм; IX. Танқиди империализм; X. Мавқеи таърихии капитализм. Ленин империализмро системаи умумиҷаҳонии зулми мустамликавӣ медонист, ки тавассути он аксари аҳолии оламро як гурӯҳи хурди мамлакатҳои империалистӣ бо қувваи молиявӣ буғӣ мекунанд. Бино бар ин, ӯ сарнагун кардани капитализм ва аз тариқи инқилоб ба сотсиализм гузаштанро зарур мешуморид. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>3i2y7cahh8jvpdqvf026x4njxo8kxsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи Австрия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331819</id>
    <revision>
      <id>1474546</id>
      <timestamp>2026-06-02T04:01:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Империяи Австрия''' (олм. Kaisertum Österreich), номи мутлақият (монархия)-и Ҳобсбургҳо, давлат дар Аврупои Ғарбӣ (1804–1920), ки 11 августи 1804 император Франси II таъсис додааст. Пойтахташ – ш. Вена. империяи Австрия мулкҳои меросии Ҳобсбургҳо – Чехия, Маҷористону Словакия,...</comment>
      <origin>1474546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7113" sha1="to0u6ilacvgtah6exgn73e058sb24z2" xml:space="preserve">'''Империяи Австрия''' (олм. Kaisertum Österreich), номи мутлақият (монархия)-и Ҳобсбургҳо, давлат дар Аврупои Ғарбӣ (1804–1920), ки 11 августи 1804 император Франси II таъсис додааст. Пойтахташ – ш. Вена. империяи Австрия мулкҳои меросии Ҳобсбургҳо – Чехия, Маҷористону Словакия, Руси Карпатӣ, Банат, Хорватия, Трансилвания (ҳоло Руминия), Галитсия, Буковина ва қисми зиёди Италияи Шимолӣ (шоҳигарии Ломбардия ва Венетсия)-ро, ки дар онҳо халқҳои аслу насаб ва мазҳабашон гуногун сокин буданд, муттаҳид мекард. Забони расмии давлатӣ забони олмонӣ буд. Нухбагони олмонии Вена бо мақсади устувор кардани ҳокимияти марказии давлати сермиллат, ки гароишҳои марказгурезӣ доштанд, то ҳадде ба ҳифз ва тақвияти ҳукмронии иҷтимоӣ-иқтисодии мардуми олмонитабор дар саросари империя такя мекарданд. Олмониҳо камтар аз чоряки ҷамъияти кишварро ташкил медоданд ва бо ҳамин далел ҳукумат сиёсати олмоникунониро пеш гирифт. Дар ин раванд шаҳру қалъаҳои олмонӣ дар марказ, шимол ва шарқи мамлакат, ки дар замони мустамликакунии саксониҳо (асрҳои 12–13) бунёд шуда буданд, нақши муҳим доштанд. Сиёсати олмоникунонӣ ба муқовимати ақаллиятҳои миллӣ, бахусус, онҳое, ки то ворид шудан ба И. А. давлатҳои таърихии худро доштанд (маҷориҳо, чехҳо, полякҳо), рӯбарӯ шуд. Муқобилати маҷориҳо, ки бо воқеаҳои инқилобии соли 1848 ҳамроҳ шуд, хеле шадид буд.
Марти 1848 замони таназзули иқтисодӣ ва ошӯбҳо дар Вена сабаби истеъфои канслер Меттерних шуд. Барои роҳбарони радикалӣ конститутсияи нав ба таври кофӣ демократӣ набуд ва онҳо 15 майи 1848 ошӯби оммавӣ ташкил карданд. Императори ноуҳдабаро Фердинанди I, ки соли 1835 пас аз марги Франси I ба тахт нишаста буд, ба Инсбрук гурехт ва баъдан истеъфо дод. Дар нуқоти гуногуни И. А. инқилоб оғоз шуд, ки «Баҳори мардум» (1848–49) ном гирифт. Декабри 1848 бародарзодаи 18-солаи Фердинанди I – Франс Иосиф ба тахт нишаст. Инқилоби Маҷористон соли 1849, аз ҷумла, бо ёрии неруҳои Руссия, ки он замон муддати кӯтоҳ иттифоқчии И. А. буд, пахш карда шуд. Вазъи нисбатан устувор дар И. А. то он дам боқӣ монд, ки дар ҷанг миёни Австрияю Италия ва Фаронса (27 апрел – 12 июли 1859) зидди Фаронса ва шоҳии Сардиния Австрия мағлуб шуд ва ҳукмронии он дар Италия ба охир расид. Дар баробари ин вокунишҳо тамоми ислоҳоти анҷомдодаи инқилобро барҳам дода, бар асоси як дастгоҳи бюрократии қудратманд монархияи мутлақро ба империя баргардонд. Вазъият бо сабаби маҳдудияти сиёсати хориҷӣ ва тамоюлҳои марказгурезӣ дар канораҳои он шиддат гирифт. Дар империя созмонҳое амал мекарданд, ки хостгори федераликунонии давлат ва ҷудосозии бахшҳои алоҳидаи он аз монархияи Ҳобсбургҳо буданд. Барои қонеъ кардани даъвоҳои миллӣ ҳукумати Австрия конститутсияи нави федералиро пешниҳод кард, вале дер шуда буд ва баъди шикастҳо соли 1867 ҳукумат бо маҷориҳо ба созиш омад. И. А. ба монархияи дугона – Австрия ва Маҷористон табдил ёфт ва заминҳо ба тоҷи аслан австриягӣ (Сислейтания) ва маҷорӣ (Транслейтания) ҷудо шуданд, ки мухторияти дохилӣ ва қисман хориҷиро ба даст оварданд, вале мисли пештара ҳокими мутлақ (монарх)-и ягона дар Вена буд.
Сабабҳои заволи монархияи Австрия ва Маҷористон ихтилофи иҷтимоии дохилӣ ва ҷудошавии бахшҳои гуногуни он, инчунин, Ҷанги якуми ҷаҳонӣ, қаҳтии соли 1918 ва буҳрони иқтисодӣ буданд. 17 октябри 1918 парламенти Маҷористон иттифоқро бо Австрия бекор кард ва истиқлолияти кишвари худро эълон намуд. 28 октябр Чехословакия, 29 октябр Давлати словенҳо, хорватҳо ва сербҳо таъсис ёфтанд. 3 ноябр Ҷумҳурии халқии Украинаи Ғарбӣ истиқлолияти худро эълон кард. 6 ноябр дар ш. Краков аз нав ташкил шудани Полша эълон шуд. Якчанд ҷумҳурии дигар, аз ҷумла, Ҷумҳурии Команча, Ҷумҳурии Банат, Ҷумҳурии Прекмуре ва ғ. таъсис ёфтанд. Қисми боқимондаи ҳудуди монархия ба ҳайати давлатҳои мавҷуда ё навтаъсисёфта дохил шуданд. Заволи империя дар заминаи шартномаи Сен-Жермен (10.9.1919) бо Австрия ва шартномаи Трианон (4.6.1920) бо Маҷористон ҳукми қонунӣ гирифт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Австрия |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>to0u6ilacvgtah6exgn73e058sb24z2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474548</id>
      <parentid>1474546</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7319" sha1="4cdoxnyh2a56zi8s7itbv3dfc83zzye" xml:space="preserve">'''Империяи Австрия''' (олм. Kaisertum Österreich), номи мутлақият (монархия)-и Ҳобсбургҳо, давлат дар Аврупои Ғарбӣ (1804–1920), ки 11 августи 1804 император Франси II таъсис додааст. Пойтахташ – ш. Вена. империяи Австрия мулкҳои меросии Ҳобсбургҳо – [[Чехия|Чехия,]] [[Маҷористон|Маҷористону]] [[Словакия]], [[Русия|Руси]] Карпатӣ, Банат, [[Хорватия]], Трансилвания (ҳоло [[Руминия]]), [[Галитсия]], [[Боковино (ноҳияи Собин)|Буковина]] ва қисми зиёди Италияи Шимолӣ (шоҳигарии Ломбардия ва [[Венетсия]])-ро, ки дар онҳо халқҳои аслу насаб ва мазҳабашон гуногун сокин буданд, муттаҳид мекард. Забони расмии давлатӣ забони олмонӣ буд. Нухбагони олмонии Вена бо мақсади устувор кардани ҳокимияти марказии давлати сермиллат, ки гароишҳои марказгурезӣ доштанд, то ҳадде ба ҳифз ва тақвияти ҳукмронии иҷтимоӣ-иқтисодии мардуми олмонитабор дар саросари империя такя мекарданд. Олмониҳо камтар аз чоряки ҷамъияти кишварро ташкил медоданд ва бо ҳамин далел ҳукумат сиёсати олмоникунониро пеш гирифт. Дар ин раванд шаҳру қалъаҳои олмонӣ дар марказ, шимол ва шарқи мамлакат, ки дар замони мустамликакунии саксониҳо (асрҳои 12–13) бунёд шуда буданд, нақши муҳим доштанд. Сиёсати олмоникунонӣ ба муқовимати ақаллиятҳои миллӣ, бахусус, онҳое, ки то ворид шудан ба империяи Австрия давлатҳои таърихии худро доштанд (маҷориҳо, чехҳо, полякҳо), рӯбарӯ шуд. Муқобилати маҷориҳо, ки бо воқеаҳои инқилобии соли 1848 ҳамроҳ шуд, хеле шадид буд.

Марти 1848 замони таназзули иқтисодӣ ва ошӯбҳо дар Вена сабаби истеъфои канслер Меттерних шуд. Барои роҳбарони радикалӣ конститутсияи нав ба таври кофӣ демократӣ набуд ва онҳо 15 майи 1848 ошӯби оммавӣ ташкил карданд. Императори ноуҳдабаро Фердинанди I, ки соли 1835 пас аз марги Франси I ба тахт нишаста буд, ба Инсбрук гурехт ва баъдан истеъфо дод. Дар нуқоти гуногуни империяи Австрия инқилоб оғоз шуд, ки «Баҳори мардум» (1848–49) ном гирифт. Декабри 1848 бародарзодаи 18-солаи Фердинанди I – Франс Иосиф ба тахт нишаст. Инқилоби [[Маҷористон]] соли 1849, аз ҷумла, бо ёрии неруҳои Руссия, ки он замон муддати кӯтоҳ иттифоқчии И. А. буд, пахш карда шуд. Вазъи нисбатан устувор дар И. А. то он дам боқӣ монд, ки дар ҷанг миёни Австрияю Италия ва Фаронса (27 апрел – 12 июли 1859) зидди Фаронса ва шоҳии Сардиния Австрия мағлуб шуд ва ҳукмронии он дар Италия ба охир расид. Дар баробари ин вокунишҳо тамоми ислоҳоти анҷомдодаи инқилобро барҳам дода, бар асоси як дастгоҳи бюрократии қудратманд монархияи мутлақро ба империя баргардонд. Вазъият бо сабаби маҳдудияти сиёсати хориҷӣ ва тамоюлҳои марказгурезӣ дар канораҳои он шиддат гирифт. Дар империя созмонҳое амал мекарданд, ки хостгори федераликунонии давлат ва ҷудосозии бахшҳои алоҳидаи он аз монархияи Ҳобсбургҳо буданд. Барои қонеъ кардани даъвоҳои миллӣ ҳукумати Австрия конститутсияи нави федералиро пешниҳод кард, вале дер шуда буд ва баъди шикастҳо соли 1867 ҳукумат бо маҷориҳо ба созиш омад. Империяи Австрия ба монархияи дугона – Австрия ва Маҷористон табдил ёфт ва заминҳо ба тоҷи аслан австриягӣ (Сислейтания) ва маҷорӣ (Транслейтания) ҷудо шуданд, ки мухторияти дохилӣ ва қисман хориҷиро ба даст оварданд, вале мисли пештара ҳокими мутлақ (монарх)-и ягона дар Вена буд.
Сабабҳои заволи монархияи Австрия ва Маҷористон ихтилофи иҷтимоии дохилӣ ва ҷудошавии бахшҳои гуногуни он, инчунин, Ҷанги якуми ҷаҳонӣ, қаҳтии соли 1918 ва буҳрони иқтисодӣ буданд. 17 октябри 1918 парламенти Маҷористон иттифоқро бо Австрия бекор кард ва истиқлолияти кишвари худро эълон намуд. 28 октябр Чехословакия, 29 октябр Давлати словенҳо, хорватҳо ва сербҳо таъсис ёфтанд. 3 ноябр Ҷумҳурии халқии Украинаи Ғарбӣ истиқлолияти худро эълон кард. 6 ноябр дар ш. Краков аз нав ташкил шудани Полша эълон шуд. Якчанд ҷумҳурии дигар, аз ҷумла, Ҷумҳурии Команча, Ҷумҳурии Банат, Ҷумҳурии Прекмуре ва ғайра таъсис ёфтанд. Қисми боқимондаи ҳудуди монархия ба ҳайати давлатҳои мавҷуда ё навтаъсисёфта дохил шуданд. Заволи империя дар заминаи шартномаи Сен-Жермен (10.9.1919) бо Австрия ва шартномаи Трианон (4.6.1920) бо Маҷористон ҳукми қонунӣ гирифт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Австрия |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>4cdoxnyh2a56zi8s7itbv3dfc83zzye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474550</id>
      <parentid>1474548</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7315" sha1="qemb4k4d3c21vbt8yanm7k3oup4rgsz" xml:space="preserve">'''Империяи Австрия''' (олм. Kaisertum Österreich), номи мутлақият (монархия)-и Ҳобсбургҳо, давлат дар Аврупои Ғарбӣ (1804–1920), ки 11 августи 1804 император Франси II таъсис додааст. Пойтахташ – ш. Вена. империяи Австрия мулкҳои меросии Ҳобсбургҳо – [[Чехия|Чехия,]] [[Маҷористон|Маҷористону]] [[Словакия]], [[Русия|Руси]] Карпатӣ, Банат, [[Хорватия]], Трансилвания (ҳоло [[Руминия]]), [[Галитсия]], [[Боковино (ноҳияи Собин)|Буковина]] ва қисми зиёди Италияи Шимолӣ (шоҳигарии Ломбардия ва [[Венетсия]])-ро, ки дар онҳо халқҳои аслу насаб ва мазҳабашон гуногун сокин буданд, муттаҳид мекард. Забони расмии давлатӣ забони олмонӣ буд. Нухбагони олмонии Вена бо мақсади устувор кардани ҳокимияти марказии давлати сермиллат, ки гароишҳои марказгурезӣ доштанд, то ҳадде ба ҳифз ва тақвияти ҳукмронии иҷтимоӣ-иқтисодии мардуми олмонитабор дар саросари империя такя мекарданд. Олмониҳо камтар аз чоряки ҷамъияти кишварро ташкил медоданд ва бо ҳамин далел ҳукумат сиёсати олмоникунониро пеш гирифт. Дар ин раванд шаҳру қалъаҳои олмонӣ дар марказ, шимол ва шарқи мамлакат, ки дар замони мустамликакунии саксониҳо (асрҳои 12–13) бунёд шуда буданд, нақши муҳим доштанд. Сиёсати олмоникунонӣ ба муқовимати ақаллиятҳои миллӣ, бахусус, онҳое, ки то ворид шудан ба империяи Австрия давлатҳои таърихии худро доштанд (маҷориҳо, чехҳо, полякҳо), рӯбарӯ шуд. Муқобилати маҷориҳо, ки бо воқеаҳои инқилобии соли 1848 ҳамроҳ шуд, хеле шадид буд.

Марти 1848 замони таназзули иқтисодӣ ва ошӯбҳо дар Вена сабаби истеъфои канслер Меттерних шуд. Барои роҳбарони радикалӣ конститутсияи нав ба таври кофӣ демократӣ набуд ва онҳо 15 майи 1848 ошӯби оммавӣ ташкил карданд. Императори ноуҳдабаро Фердинанди I, ки соли 1835 пас аз марги Франси I ба тахт нишаста буд, ба Инсбрук гурехт ва баъдан истеъфо дод. Дар нуқоти гуногуни империяи Австрия инқилоб оғоз шуд, ки «Баҳори мардум» (1848–49) ном гирифт. Декабри 1848 бародарзодаи 18-солаи Фердинанди I – Франс Иосиф ба тахт нишаст. Инқилоби Маҷористон соли 1849, аз ҷумла, бо ёрии неруҳои Руссия, ки он замон муддати кӯтоҳ иттифоқчии И. А. буд, пахш карда шуд. Вазъи нисбатан устувор дар И. А. то он дам боқӣ монд, ки дар ҷанг миёни Австрияю Италия ва Фаронса (27 апрел – 12 июли 1859) зидди Фаронса ва шоҳии Сардиния Австрия мағлуб шуд ва ҳукмронии он дар Италия ба охир расид. Дар баробари ин вокунишҳо тамоми ислоҳоти анҷомдодаи инқилобро барҳам дода, бар асоси як дастгоҳи бюрократии қудратманд монархияи мутлақро ба империя баргардонд. Вазъият бо сабаби маҳдудияти сиёсати хориҷӣ ва тамоюлҳои марказгурезӣ дар канораҳои он шиддат гирифт. Дар империя созмонҳое амал мекарданд, ки хостгори федераликунонии давлат ва ҷудосозии бахшҳои алоҳидаи он аз монархияи Ҳобсбургҳо буданд. Барои қонеъ кардани даъвоҳои миллӣ ҳукумати Австрия конститутсияи нави федералиро пешниҳод кард, вале дер шуда буд ва баъди шикастҳо соли 1867 ҳукумат бо маҷориҳо ба созиш омад. Империяи Австрия ба монархияи дугона – Австрия ва Маҷористон табдил ёфт ва заминҳо ба тоҷи аслан австриягӣ (Сислейтания) ва маҷорӣ (Транслейтания) ҷудо шуданд, ки мухторияти дохилӣ ва қисман хориҷиро ба даст оварданд, вале мисли пештара ҳокими мутлақ (монарх)-и ягона дар Вена буд.
Сабабҳои заволи монархияи Австрия ва Маҷористон ихтилофи иҷтимоии дохилӣ ва ҷудошавии бахшҳои гуногуни он, инчунин, Ҷанги якуми ҷаҳонӣ, қаҳтии соли 1918 ва буҳрони иқтисодӣ буданд. 17 октябри 1918 парламенти Маҷористон иттифоқро бо Австрия бекор кард ва истиқлолияти кишвари худро эълон намуд. 28 октябр Чехословакия, 29 октябр Давлати словенҳо, хорватҳо ва сербҳо таъсис ёфтанд. 3 ноябр Ҷумҳурии халқии Украинаи Ғарбӣ истиқлолияти худро эълон кард. 6 ноябр дар ш. Краков аз нав ташкил шудани Полша эълон шуд. Якчанд ҷумҳурии дигар, аз ҷумла, Ҷумҳурии Команча, Ҷумҳурии Банат, Ҷумҳурии Прекмуре ва ғайра таъсис ёфтанд. Қисми боқимондаи ҳудуди монархия ба ҳайати давлатҳои мавҷуда ё навтаъсисёфта дохил шуданд. Заволи империя дар заминаи шартномаи Сен-Жермен (10.9.1919) бо Австрия ва шартномаи Трианон (4.6.1920) бо Маҷористон ҳукми қонунӣ гирифт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Австрия |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>qemb4k4d3c21vbt8yanm7k3oup4rgsz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474558</id>
      <parentid>1474550</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7364" sha1="9k1vzatsn2ntamieautk7vr1yitmocs" xml:space="preserve">{{Хонадони салтанатӣ}}
'''Империяи Австрия''' (олм. Kaisertum Österreich), номи мутлақият (монархия)-и Ҳобсбургҳо, давлат дар Аврупои Ғарбӣ (1804–1920), ки 11 августи 1804 император Франси II таъсис додааст. Пойтахташ – ш. Вена. империяи Австрия мулкҳои меросии Ҳобсбургҳо – [[Чехия|Чехия,]] [[Маҷористон|Маҷористону]] [[Словакия]], [[Русия|Руси]] Карпатӣ, Банат, [[Хорватия]], Трансилвания (ҳоло [[Руминия]]), [[Галитсия]], [[Боковино (ноҳияи Собин)|Буковина]] ва қисми зиёди Италияи Шимолӣ (шоҳигарии Ломбардия ва [[Венетсия]])-ро, ки дар онҳо халқҳои аслу насаб ва мазҳабашон гуногун сокин буданд, муттаҳид мекард. Забони расмии давлатӣ забони олмонӣ буд. Нухбагони олмонии Вена бо мақсади устувор кардани ҳокимияти марказии давлати сермиллат, ки гароишҳои марказгурезӣ доштанд, то ҳадде ба ҳифз ва тақвияти ҳукмронии иҷтимоӣ-иқтисодии мардуми олмонитабор дар саросари империя такя мекарданд. Олмониҳо камтар аз чоряки ҷамъияти кишварро ташкил медоданд ва бо ҳамин далел ҳукумат сиёсати олмоникунониро пеш гирифт. Дар ин раванд шаҳру қалъаҳои олмонӣ дар марказ, шимол ва шарқи мамлакат, ки дар замони мустамликакунии саксониҳо (асрҳои 12–13) бунёд шуда буданд, нақши муҳим доштанд. Сиёсати олмоникунонӣ ба муқовимати ақаллиятҳои миллӣ, бахусус, онҳое, ки то ворид шудан ба империяи Австрия давлатҳои таърихии худро доштанд (маҷориҳо, чехҳо, полякҳо), рӯбарӯ шуд. Муқобилати маҷориҳо, ки бо воқеаҳои инқилобии соли 1848 ҳамроҳ шуд, хеле шадид буд.

Марти 1848 замони таназзули иқтисодӣ ва ошӯбҳо дар Вена сабаби истеъфои канслер Меттерних шуд. Барои роҳбарони радикалӣ конститутсияи нав ба таври кофӣ демократӣ набуд ва онҳо 15 майи 1848 ошӯби оммавӣ ташкил карданд. Императори ноуҳдабаро Фердинанди I, ки соли 1835 пас аз марги Франси I ба тахт нишаста буд, ба Инсбрук гурехт ва баъдан истеъфо дод. Дар нуқоти гуногуни империяи Австрия инқилоб оғоз шуд, ки «Баҳори мардум» (1848–49) ном гирифт. Декабри 1848 бародарзодаи 18-солаи Фердинанди I – Франс Иосиф ба тахт нишаст. Инқилоби Маҷористон соли 1849, аз ҷумла, бо ёрии неруҳои Руссия, ки он замон муддати кӯтоҳ иттифоқчии И. А. буд, пахш карда шуд. Вазъи нисбатан устувор дар И. А. то он дам боқӣ монд, ки дар ҷанг миёни Австрияю Италия ва Фаронса (27 апрел – 12 июли 1859) зидди Фаронса ва шоҳии Сардиния Австрия мағлуб шуд ва ҳукмронии он дар Италия ба охир расид. Дар баробари ин вокунишҳо тамоми ислоҳоти анҷомдодаи инқилобро барҳам дода, бар асоси як дастгоҳи бюрократии қудратманд монархияи мутлақро ба империя баргардонд. Вазъият бо сабаби маҳдудияти сиёсати хориҷӣ ва тамоюлҳои марказгурезӣ дар канораҳои он шиддат гирифт. Дар империя созмонҳое амал мекарданд, ки хостгори федераликунонии давлат ва ҷудосозии бахшҳои алоҳидаи он аз монархияи Ҳобсбургҳо буданд. Барои қонеъ кардани даъвоҳои миллӣ ҳукумати Австрия конститутсияи нави федералиро пешниҳод кард, вале дер шуда буд ва баъди шикастҳо соли 1867 ҳукумат бо маҷориҳо ба созиш омад. Империяи Австрия ба монархияи дугона – Австрия ва Маҷористон табдил ёфт ва заминҳо ба тоҷи аслан австриягӣ (Сислейтания) ва маҷорӣ (Транслейтания) ҷудо шуданд, ки мухторияти дохилӣ ва қисман хориҷиро ба даст оварданд, вале мисли пештара ҳокими мутлақ (монарх)-и ягона дар Вена буд.
Сабабҳои заволи монархияи Австрия ва Маҷористон ихтилофи иҷтимоии дохилӣ ва ҷудошавии бахшҳои гуногуни он, инчунин, Ҷанги якуми ҷаҳонӣ, қаҳтии соли 1918 ва буҳрони иқтисодӣ буданд. 17 октябри 1918 парламенти Маҷористон иттифоқро бо Австрия бекор кард ва истиқлолияти кишвари худро эълон намуд. 28 октябр Чехословакия, 29 октябр Давлати словенҳо, хорватҳо ва сербҳо таъсис ёфтанд. 3 ноябр Ҷумҳурии халқии Украинаи Ғарбӣ истиқлолияти худро эълон кард. 6 ноябр дар ш. Краков аз нав ташкил шудани Полша эълон шуд. Якчанд ҷумҳурии дигар, аз ҷумла, Ҷумҳурии Команча, Ҷумҳурии Банат, Ҷумҳурии Прекмуре ва ғайра таъсис ёфтанд. Қисми боқимондаи ҳудуди монархия ба ҳайати давлатҳои мавҷуда ё навтаъсисёфта дохил шуданд. Заволи империя дар заминаи шартномаи Сен-Жермен (10.9.1919) бо Австрия ва шартномаи Трианон (4.6.1920) бо Маҷористон ҳукми қонунӣ гирифт.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Австрия |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>9k1vzatsn2ntamieautk7vr1yitmocs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи Ангкор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331820</id>
    <revision>
      <id>1474554</id>
      <timestamp>2026-06-02T04:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: '''Империяи Ангкор''', Камбоҷаи Ангкор, Камбуҷадеша, давлат дар қисми Ҷанубу Шарқии Осиё (асрҳои 9–14). Пойтахташ Яшодҳарапура. Империяи Ангкор дар натиҷаи таназзули муносибатҳои қавмии хмерҳо (химерҳо) ташкил ёфт. Дар солҳои аввали мавҷудияти И. А. сарзамини су...</comment>
      <origin>1474554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4105" sha1="lbn54zoqc64dzghz6zptezea9ry5shf" xml:space="preserve">'''Империяи Ангкор''', Камбоҷаи Ангкор, Камбуҷадеша, давлат дар қисми Ҷанубу Шарқии Осиё (асрҳои 9–14). Пойтахташ Яшодҳарапура. Империяи Ангкор дар натиҷаи таназзули муносибатҳои қавмии хмерҳо (химерҳо) ташкил ёфт. Дар солҳои аввали мавҷудияти И. А. сарзамини сукунати қабилаҳои хмерҳо ва ҳамқавмони онҳо пурра муттаҳид шуданд. Аз қадим дар қаламрави империяи Ангкор империяи қадимаи хмерҳо – Фунан (асрҳои 1–6) ва дар асрҳои 7–8 давлатҳои Ченлаи Шимолӣ («Ченлаи хушкӣ») ва Ченлаи Ҷанубӣ («Ченлаи обӣ») вуҷуд доштанд. Асосгузори империя ва саромади хонадони шоҳони ангкор – муассиси оини дэвароҷа Ҷайаварманаи II (ҳукмронӣ 802–850) буд. Дар ин давра Шива худои асосӣ ва линга (рамзи муқаддаси Ҳиндуия) рамзи нерумандӣ буданд. Давлатро шоҳ идора мекард. Дар империя шоҳпарастӣ тавассути ҳунари меъморӣ (аз ҷумла, сохтмони маъбади шоҳии Ангкор) ва рассомӣ таблиғ мешуд. Дар империяи Ангкор аксари мулкҳои калон дар ихтиёри маъбад ва ашроф қарор доштанд. Империяи Ангкор дар аҳди Суряварманаи I (1001–50), Суряварманаи II (1113–50) ва Ҷайаварманаи VII (1181–1219) ба авҷи қудрат расида, сарзамини имрӯзаи Камбоҷа, Мянма, Лаос, Таиланд, Ветнам ва Малайзия ба ҳайати он дохил шуданд. Суряварманаи I дар Яшодҳарапур ва атрофи он чанд иншооти обёрӣ, аз ҷумла обанбори Барайи Ғарбиро бунёд кард, ки он боиси рушди иқтисодии пойтахт гардид. Дар аҳди Суряварманаи II маҷмааи маъбадҳои Ангкор-Ват бино шуд. Аз давраи ҳукмронии Ҷайаварманаи VII гароиш ба буддоия (аввал маҳаяна, баъдан тҳеравода) оғоз гардид ва оини буддо-роҷа ташаккул ёфт. Ҳамзамон, ш. Ангкор-Тҳом (пойтахти бузург) ва силсилаи дармонгоҳ, ятимхона ва меҳмонсаройҳо бунёд шуданд. Дар маҷмааи маъбади Байон муҷассамаи бодҳисаттва Авалокитешвара насб гардид, ки рамзи қудрати шоҳро ифода мекард ва чеҳраи ӯ бо Ҷайаварманаи VII айният дошт. Дар асри 13 империя бар асари шиддати омилҳои дохилӣ (камшавии заминҳои кишт ва хушксолӣ дар минтақаҳои марказӣ, кӯчиши деҳқонон ба ноҳияҳои шарқӣ, афзоиши сохтмону хароҷоти маъбадҳо) ва хориҷӣ (ҷангҳои тӯлонӣ бо мулкҳои Таиланд, давлати Чампа ва ғ.) барҳам хӯрд. Соли 1336 «марди насабаш номаълум» бо номи Чая сулолаи нави буддоиро асос гузошт ва пойтахти давлатро ба минтақаи сегонаи – Ловек, Удонг ва Пномпен интиқол дод.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Ангкор |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>lbn54zoqc64dzghz6zptezea9ry5shf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474555</id>
      <parentid>1474554</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4163" sha1="hik6exb2yf9748i04b5lozf8pm2bhq8" xml:space="preserve">'''Империяи Ангкор''', Камбоҷаи Ангкор, Камбуҷадеша, давлат дар қисми Ҷанубу Шарқии Осиё (асрҳои 9–14). Пойтахташ Яшодҳарапура. Империяи Ангкор дар натиҷаи таназзули муносибатҳои қавмии хмерҳо (химерҳо) ташкил ёфт. Дар солҳои аввали мавҷудияти империяи Ангкор сарзамини сукунати қабилаҳои хмерҳо ва ҳамқавмони онҳо пурра муттаҳид шуданд. Аз қадим дар қаламрави империяи Ангкор империяи қадимаи хмерҳо – Фунан (асрҳои 1–6) ва дар асрҳои 7–8 давлатҳои Ченлаи Шимолӣ («Ченлаи хушкӣ») ва Ченлаи Ҷанубӣ («Ченлаи обӣ») вуҷуд доштанд. Асосгузори империя ва саромади хонадони шоҳони ангкор – муассиси оини дэвароҷа Ҷайаварманаи II (ҳукмронӣ 802–850) буд. Дар ин давра Шива худои асосӣ ва линга (рамзи муқаддаси Ҳиндуия) рамзи нерумандӣ буданд. Давлатро шоҳ идора мекард. Дар империя шоҳпарастӣ тавассути ҳунари меъморӣ (аз ҷумла, сохтмони маъбади шоҳии Ангкор) ва рассомӣ таблиғ мешуд. Дар империяи Ангкор аксари мулкҳои калон дар ихтиёри маъбад ва ашроф қарор доштанд. Империяи Ангкор дар аҳди Суряварманаи I (1001–50), Суряварманаи II (1113–50) ва Ҷайаварманаи VII (1181–1219) ба авҷи қудрат расида, сарзамини имрӯзаи Камбоҷа, Мянма, Лаос, Таиланд, Ветнам ва Малайзия ба ҳайати он дохил шуданд. Суряварманаи I дар Яшодҳарапур ва атрофи он чанд иншооти обёрӣ, аз ҷумла обанбори Барайи Ғарбиро бунёд кард, ки он боиси рушди иқтисодии пойтахт гардид. Дар аҳди Суряварманаи II маҷмааи маъбадҳои Ангкор-Ват бино шуд. Аз давраи ҳукмронии Ҷайаварманаи VII гароиш ба буддоия (аввал маҳаяна, баъдан тҳеравода) оғоз гардид ва оини буддо-роҷа ташаккул ёфт. Ҳамзамон, ш. Ангкор-Тҳом (пойтахти бузург) ва силсилаи дармонгоҳ, ятимхона ва меҳмонсаройҳо бунёд шуданд. Дар маҷмааи маъбади Байон муҷассамаи бодҳисаттва Авалокитешвара насб гардид, ки рамзи қудрати шоҳро ифода мекард ва чеҳраи ӯ бо Ҷайаварманаи VII айният дошт. Дар асри 13 империя бар асари шиддати омилҳои дохилӣ (камшавии заминҳои кишт ва хушксолӣ дар минтақаҳои марказӣ, кӯчиши деҳқонон ба ноҳияҳои шарқӣ, афзоиши сохтмону хароҷоти маъбадҳо) ва хориҷӣ (ҷангҳои тӯлонӣ бо мулкҳои Таиланд, давлати Чампа ва ғайра) барҳам хӯрд. Соли 1336 «марди насабаш номаълум» бо номи Чая сулолаи нави буддоиро асос гузошт ва пойтахти давлатро ба минтақаи сегонаи – Ловек, Удонг ва Пномпен интиқол дод.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Ангкор |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>hik6exb2yf9748i04b5lozf8pm2bhq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474556</id>
      <parentid>1474555</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="jlwbuhwx1fugsvsv79cv4s72o98qpfo" xml:space="preserve">'''Империяи Ангкор''', Камбоҷаи [[Ангкор]], Камбуҷадеша, давлат дар қисми Ҷанубу Шарқии Осиё (асрҳои 9–14). Пойтахташ Яшодҳарапура. Империяи Ангкор дар натиҷаи таназзули муносибатҳои қавмии хмерҳо (химерҳо) ташкил ёфт. Дар солҳои аввали мавҷудияти империяи Ангкор сарзамини сукунати қабилаҳои хмерҳо ва ҳамқавмони онҳо пурра муттаҳид шуданд. Аз қадим дар қаламрави империяи Ангкор империяи қадимаи хмерҳо – Фунан (асрҳои I-VI) ва дар асрҳои 7–8 давлатҳои Ченлаи Шимолӣ («Ченлаи хушкӣ») ва Ченлаи Ҷанубӣ («Ченлаи обӣ») вуҷуд доштанд. Асосгузори империя ва саромади хонадони шоҳони ангкор – муассиси оини дэвароҷа Ҷайаварманаи II (ҳукмронӣ 802–850) буд. Дар ин давра Шива худои асосӣ ва линга (рамзи муқаддаси Ҳиндуия) рамзи нерумандӣ буданд. Давлатро шоҳ идора мекард. Дар империя шоҳпарастӣ тавассути ҳунари меъморӣ (аз ҷумла, сохтмони маъбади шоҳии Ангкор) ва рассомӣ таблиғ мешуд. Дар империяи Ангкор аксари мулкҳои калон дар ихтиёри маъбад ва ашроф қарор доштанд. Империяи Ангкор дар аҳди Суряварманаи I (1001–50), Суряварманаи II (1113–50) ва Ҷайаварманаи VII (1181–1219) ба авҷи қудрат расида, сарзамини имрӯзаи Камбоҷа, Мянма, Лаос, Таиланд, Ветнам ва Малайзия ба ҳайати он дохил шуданд. Суряварманаи I дар Яшодҳарапур ва атрофи он чанд иншооти обёрӣ, аз ҷумла обанбори Барайи Ғарбиро бунёд кард, ки он боиси рушди иқтисодии пойтахт гардид. Дар аҳди Суряварманаи II маҷмааи маъбадҳои Ангкор-Ват бино шуд. Аз давраи ҳукмронии Ҷайаварманаи VII гароиш ба буддоия (аввал маҳаяна, баъдан тҳеравода) оғоз гардид ва оини буддо-роҷа ташаккул ёфт. Ҳамзамон, ш. Ангкор-Тҳом (пойтахти бузург) ва силсилаи дармонгоҳ, ятимхона ва меҳмонсаройҳо бунёд шуданд. Дар маҷмааи маъбади Байон муҷассамаи бодҳисаттва Авалокитешвара насб гардид, ки рамзи қудрати шоҳро ифода мекард ва чеҳраи ӯ бо Ҷайаварманаи VII айният дошт. Дар асри 13 империя бар асари шиддати омилҳои дохилӣ (камшавии заминҳои кишт ва хушксолӣ дар минтақаҳои марказӣ, кӯчиши деҳқонон ба ноҳияҳои шарқӣ, афзоиши сохтмону хароҷоти маъбадҳо) ва хориҷӣ (ҷангҳои тӯлонӣ бо мулкҳои Таиланд, давлати Чампа ва ғайра) барҳам хӯрд. Соли 1336 «марди насабаш номаълум» бо номи Чая сулолаи нави буддоиро асос гузошт ва пойтахти давлатро ба минтақаи сегонаи – Ловек, Удонг ва Пномпен интиқол дод.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Ангкор |8|муаллиф= }}
 {{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>jlwbuhwx1fugsvsv79cv4s72o98qpfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474557</id>
      <parentid>1474556</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="a0mx0uwnpf56pula2h02ckluld2x3g3" xml:space="preserve">{{хонадони салтанатӣ}}
'''Империяи Ангкор''', Камбоҷаи [[Ангкор]], Камбуҷадеша, давлат дар қисми Ҷанубу Шарқии Осиё (асрҳои 9–14). Пойтахташ Яшодҳарапура. Империяи Ангкор дар натиҷаи таназзули муносибатҳои қавмии хмерҳо (химерҳо) ташкил ёфт. Дар солҳои аввали мавҷудияти империяи Ангкор сарзамини сукунати қабилаҳои хмерҳо ва ҳамқавмони онҳо пурра муттаҳид шуданд. Аз қадим дар қаламрави империяи Ангкор империяи қадимаи хмерҳо – Фунан (асрҳои I-VI) ва дар асрҳои 7–8 давлатҳои Ченлаи Шимолӣ («Ченлаи хушкӣ») ва Ченлаи Ҷанубӣ («Ченлаи обӣ») вуҷуд доштанд. Асосгузори империя ва саромади хонадони шоҳони ангкор – муассиси оини дэвароҷа Ҷайаварманаи II (ҳукмронӣ 802–850) буд. Дар ин давра Шива худои асосӣ ва линга (рамзи муқаддаси Ҳиндуия) рамзи нерумандӣ буданд. Давлатро шоҳ идора мекард. Дар империя шоҳпарастӣ тавассути ҳунари меъморӣ (аз ҷумла, сохтмони маъбади шоҳии Ангкор) ва рассомӣ таблиғ мешуд. Дар империяи Ангкор аксари мулкҳои калон дар ихтиёри маъбад ва ашроф қарор доштанд. Империяи Ангкор дар аҳди Суряварманаи I (1001–50), Суряварманаи II (1113–50) ва Ҷайаварманаи VII (1181–1219) ба авҷи қудрат расида, сарзамини имрӯзаи Камбоҷа, Мянма, Лаос, Таиланд, Ветнам ва Малайзия ба ҳайати он дохил шуданд. Суряварманаи I дар Яшодҳарапур ва атрофи он чанд иншооти обёрӣ, аз ҷумла обанбори Барайи Ғарбиро бунёд кард, ки он боиси рушди иқтисодии пойтахт гардид. Дар аҳди Суряварманаи II маҷмааи маъбадҳои Ангкор-Ват бино шуд. Аз давраи ҳукмронии Ҷайаварманаи VII гароиш ба буддоия (аввал маҳаяна, баъдан тҳеравода) оғоз гардид ва оини буддо-роҷа ташаккул ёфт. Ҳамзамон, ш. Ангкор-Тҳом (пойтахти бузург) ва силсилаи дармонгоҳ, ятимхона ва меҳмонсаройҳо бунёд шуданд. Дар маҷмааи маъбади Байон муҷассамаи бодҳисаттва Авалокитешвара насб гардид, ки рамзи қудрати шоҳро ифода мекард ва чеҳраи ӯ бо Ҷайаварманаи VII айният дошт. Дар асри 13 империя бар асари шиддати омилҳои дохилӣ (камшавии заминҳои кишт ва хушксолӣ дар минтақаҳои марказӣ, кӯчиши деҳқонон ба ноҳияҳои шарқӣ, афзоиши сохтмону хароҷоти маъбадҳо) ва хориҷӣ (ҷангҳои тӯлонӣ бо мулкҳои Таиланд, давлати Чампа ва ғайра) барҳам хӯрд. Соли 1336 «марди насабаш номаълум» бо номи Чая сулолаи нави буддоиро асос гузошт ва пойтахти давлатро ба минтақаи сегонаи – Ловек, Удонг ва Пномпен интиқол дод.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи Ангкор |8|муаллиф= }}
 {{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>a0mx0uwnpf56pula2h02ckluld2x3g3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Имперотури</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331822</id>
    <redirect title="Империя" />
    <revision>
      <id>1474562</id>
      <timestamp>2026-06-02T04:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Империя]]</comment>
      <origin>1474562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="dviyuusz4n7f66tx7s8k8tasd05pd4u" xml:space="preserve">#равона [[Империя]]</text>
      <sha1>dviyuusz4n7f66tx7s8k8tasd05pd4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи мустамликавии Испания</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331823</id>
    <revision>
      <id>1474568</id>
      <timestamp>2026-06-02T04:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Давлати таърихӣ}} '''Империяи мустамликавии Испания''', мулкҳои вобаста ба Испания дар Амрикои Шимолию Ҷанубӣ, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Африқо ва уқ. Ором (охири асри 15 – нимаи аввали асри 20), ки дар натиҷаи рақобатҳои тӯлонӣ бар зидди Португалия (асрҳои 15–18), Англия...</comment>
      <origin>1474568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6853" sha1="89a1lymmjb8bugwgkwvuwvmrvpxudw9" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Испания''', мулкҳои вобаста ба Испания дар Амрикои Шимолию Ҷанубӣ, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Африқо ва уқ. Ором (охири асри 15 – нимаи аввали асри 20), ки дар натиҷаи рақобатҳои тӯлонӣ бар зидди Португалия (асрҳои 15–18), Англия (асрҳои 15–16), Олмон, Фаронса ва ИМА (асри 19) барпо гардид. Таъсиси империя ба Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва сафарҳои баҳрии Х. Колумб нисбат дошт. Испаниҳо аз охири асри 15 ба соҳилҳои Амрикои Марказию Ҷанубӣ фуруд омада, соли 1513 Флоридаро ишғол карданд. Ҳамзамон дар натиҷаи тохтутози испаниҳо ва португалиҳо мавқеи Испания дар соҳилҳои Африқои Шимолӣ (асрҳои 5–16), ҷаз-ҳои Филиппин, Мариана ва Каролин устувор гардид (охири асри 16 – ибтидои асри 17). Соли 1777 Испания ҷаз-ҳои Фернандо-По ва Аннобонро (дар Гвинеяи Экваторӣ) аз Португалия харид. Мувофиқи қарори Конференсияи Берлин (1884–85) баъзе минтақаҳои шимолу ғарбии Африқо протекторати Испания эълон шуданд: то соли 1934 қаламрави Саҳрои Ғарбӣ дар ихтиёри испаниҳо қарор гирифт. Империяи мустамликавии Испания дар заминаи ду мулки тобеъ – Испанияи Нав ва Перу таъсис ёфта, баъдан Гранадаи Нав ва Рио-де-ла-Плата ба он ҳамроҳ шуданд (асри 18). Ниҳоди олии идорӣ дар мулкҳои мустамликавӣ Шӯрои умури Ҳинд буд. Соли 1503 барои ҳимояи манфиатҳои иқтисодӣ ва сиёсии Испания дар мулкҳои мустамликавӣ Палатаи савдо ташкил ёфт. Аз нимаи дуввуми асри 18 дар мулкҳои мустамликавии Амрико ҳокимият ба ихтиёри намояндагони шоҳи Испания – интендентҳо вогузор шуд. Асоси иқтисодиёти мулкҳои мустамликавиро истеҳсол ва фурӯши филизҳои гаронбаҳо, найшакар, какао, индиго ва ғ. ташкил медод. Дар мулкҳои тобеъ барои истеҳсоли баъзе маҳсулот, ки аз Испания содир мешуданд, маҳдудият ҷорӣ шуда буд. Низоми иқтисодиёти Империяи мустамликавии Испания гуногун буда, аксари аҳолии маҳаллӣ хоҷагии натуралӣ доштанд. Дар асри 17 кишоварзӣ, коркарди истихроҷи маъдан, косибӣ ва савдои дохилӣ рушд кард. 
Дар раванди барпошавии Империяи мустамликавии Испания шумораи сокинони маҳаллӣ кам шуда, гурӯҳҳои нави этникӣ ташаккул ёфтанд. Мақоми иҷтимоии шаҳрвандон аз рӯи аломатҳои ирқӣ муаяйн мешуд. Муҳоҷирони испанӣ ва насли онҳо табақаи соҳибимтиёз буданд. Табақаи поёниро ҳиндуҳо ва ғуломони африқоӣ ташкил медоданд. Дар мустамликаҳои амрикоӣ ниҳодҳои иҷтимоӣ ва хонаводагии ҳиндуҳо ҳифз шуда, ба ғуломӣ гирифтан ва мусодираи замини онҳо манъ буд. Ҳиндуҳо иҷборан ба корҳои сохтмонӣ ҷалб шуда, андозҳои гуногун пардохт мекарданд. Аз асри 17 бино бар заиф шудани иқтидори иқтисодӣ-ҳарбии Испания, тезутунд шудани рақобатҳои мустамликавӣ, мустақил шудани баъзе мустамликаҳо ва афзоиши ҳаракатҳои миллӣ-озодихоҳӣ, таназзули Империяи мустамликавии Испания оғоз гардид. Дар охири асри 17 аксари мустамликаҳои испанӣ дар б. Кариб аз даст рафтанд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Порис (1763), Флоридаи Шарқӣ бар ивази Луизиана ба Фаронса гузашт. Испаниҳо дар давраи Ҷанг барои интихоби вориси тахти Испания (1701–14) дар мулкҳои мустамликавиашон аз монополияи тиҷории худ маҳрум шуданд. Дар рафти ҷангҳои истиқлолхоҳӣ дар Амрикои Лотинӣ (1810–26) аксари мустамликаҳои амрикоии Испания (ба истиснои Куба ва Пуэрто-Рико) мустақил шуданд. Баъди хотима ёфтани Ҷанги Испания ба муқобили Амрико (1898) Куба мустақил шуд; Пуэрто-Рико ва ҷаз-ҳои Гуам ба ихтиёри ИМА гузаштанд. Испания соли 1899 ҷаз-ҳои Мариана, Каролин, Палау ва Самосро ба Олмон фурӯхт. Соли 1968 ҷаз-ҳои Фернандо-По ва Аннобон ба ихтиёри Гвинеяи Экваторӣ гузаштанд. Соли 1975 сипоҳиёни Испания аз Саҳрои Бузурги Ғарбӣ хориҷ шуданд. Аз соли 1949 муносибатҳои илмӣ-фарҳангии кишварҳои нимҷаз. Пиреней ва Амрикои Ҷанубиро Ташкилоти иберо-амрикоӣ танзим мекунад. Аз соли 1991 вохӯрии роҳбарони давлатҳои мазкур мунтазам баргузор мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Испания |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:давлатҳои таърихи]]</text>
      <sha1>89a1lymmjb8bugwgkwvuwvmrvpxudw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474569</id>
      <parentid>1474568</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6841" sha1="tc1ghb32kuzhxlce51c8x8wxowa77uw" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Испания''', мулкҳои вобаста ба Испания дар Амрикои Шимолию Ҷанубӣ, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Африқо ва уқ. Ором (охири асри 15 – нимаи аввали асри 20), ки дар натиҷаи рақобатҳои тӯлонӣ бар зидди Португалия (асрҳои 15–18), Англия (асрҳои 15–16), Олмон, Фаронса ва ИМА (асри 19) барпо гардид. Таъсиси империя ба Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва сафарҳои баҳрии Х. Колумб нисбат дошт. Испаниҳо аз охири асри 15 ба соҳилҳои Амрикои Марказию Ҷанубӣ фуруд омада, соли 1513 Флоридаро ишғол карданд. Ҳамзамон дар натиҷаи тохтутози испаниҳо ва португалиҳо мавқеи Испания дар соҳилҳои Африқои Шимолӣ (асрҳои 5–16), ҷаз-ҳои Филиппин, Мариана ва Каролин устувор гардид (охири асри 16 – ибтидои асри 17). Соли 1777 Испания ҷаз-ҳои Фернандо-По ва Аннобонро (дар Гвинеяи Экваторӣ) аз Португалия харид. Мувофиқи қарори Конференсияи Берлин (1884–85) баъзе минтақаҳои шимолу ғарбии Африқо протекторати Испания эълон шуданд: то соли 1934 қаламрави Саҳрои Ғарбӣ дар ихтиёри испаниҳо қарор гирифт. Империяи мустамликавии Испания дар заминаи ду мулки тобеъ – Испанияи Нав ва Перу таъсис ёфта, баъдан Гранадаи Нав ва Рио-де-ла-Плата ба он ҳамроҳ шуданд (асри 18). Ниҳоди олии идорӣ дар мулкҳои мустамликавӣ Шӯрои умури Ҳинд буд. Соли 1503 барои ҳимояи манфиатҳои иқтисодӣ ва сиёсии Испания дар мулкҳои мустамликавӣ Палатаи савдо ташкил ёфт. Аз нимаи дуввуми асри 18 дар мулкҳои мустамликавии Амрико ҳокимият ба ихтиёри намояндагони шоҳи Испания – интендентҳо вогузор шуд. Асоси иқтисодиёти мулкҳои мустамликавиро истеҳсол ва фурӯши филизҳои гаронбаҳо, найшакар, какао, индиго ва ғ. ташкил медод. Дар мулкҳои тобеъ барои истеҳсоли баъзе маҳсулот, ки аз Испания содир мешуданд, маҳдудият ҷорӣ шуда буд. Низоми иқтисодиёти Империяи мустамликавии Испания гуногун буда, аксари аҳолии маҳаллӣ хоҷагии натуралӣ доштанд. Дар асри 17 кишоварзӣ, коркарди истихроҷи маъдан, косибӣ ва савдои дохилӣ рушд кард. 
Дар раванди барпошавии Империяи мустамликавии Испания шумораи сокинони маҳаллӣ кам шуда, гурӯҳҳои нави этникӣ ташаккул ёфтанд. Мақоми иҷтимоии шаҳрвандон аз рӯи аломатҳои ирқӣ муаяйн мешуд. Муҳоҷирони испанӣ ва насли онҳо табақаи соҳибимтиёз буданд. Табақаи поёниро ҳиндуҳо ва ғуломони африқоӣ ташкил медоданд. Дар мустамликаҳои амрикоӣ ниҳодҳои иҷтимоӣ ва хонаводагии ҳиндуҳо ҳифз шуда, ба ғуломӣ гирифтан ва мусодираи замини онҳо манъ буд. Ҳиндуҳо иҷборан ба корҳои сохтмонӣ ҷалб шуда, андозҳои гуногун пардохт мекарданд. Аз асри 17 бино бар заиф шудани иқтидори иқтисодӣ-ҳарбии Испания, тезутунд шудани рақобатҳои мустамликавӣ, мустақил шудани баъзе мустамликаҳо ва афзоиши ҳаракатҳои миллӣ-озодихоҳӣ, таназзули Империяи мустамликавии Испания оғоз гардид. Дар охири асри 17 аксари мустамликаҳои испанӣ дар б. Кариб аз даст рафтанд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Порис (1763), Флоридаи Шарқӣ бар ивази Луизиана ба Фаронса гузашт. Испаниҳо дар давраи Ҷанг барои интихоби вориси тахти Испания (1701–14) дар мулкҳои мустамликавиашон аз монополияи тиҷории худ маҳрум шуданд. Дар рафти ҷангҳои истиқлолхоҳӣ дар Амрикои Лотинӣ (1810–26) аксари мустамликаҳои амрикоии Испания (ба истиснои Куба ва Пуэрто-Рико) мустақил шуданд. Баъди хотима ёфтани Ҷанги Испания ба муқобили Амрико (1898) Куба мустақил шуд; Пуэрто-Рико ва ҷаз-ҳои Гуам ба ихтиёри ИМА гузаштанд. Испания соли 1899 ҷаз-ҳои Мариана, Каролин, Палау ва Самосро ба Олмон фурӯхт. Соли 1968 ҷаз-ҳои Фернандо-По ва Аннобон ба ихтиёри Гвинеяи Экваторӣ гузаштанд. Соли 1975 сипоҳиёни Испания аз Саҳрои Бузурги Ғарбӣ хориҷ шуданд. Аз соли 1949 муносибатҳои илмӣ-фарҳангии кишварҳои нимҷаз. Пиреней ва Амрикои Ҷанубиро Ташкилоти иберо-амрикоӣ танзим мекунад. Аз соли 1991 вохӯрии роҳбарони давлатҳои мазкур мунтазам баргузор мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Испания |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>tc1ghb32kuzhxlce51c8x8wxowa77uw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474571</id>
      <parentid>1474569</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7091" sha1="7olr2eew3ftp33ftmxg5xz9tcxo8j42" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Испания''', мулкҳои вобаста ба Испания дар Амрикои Шимолию Ҷанубӣ, Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, Африқо ва уқёнуси Ором (охири асри XV – нимаи аввали асри XX), ки дар натиҷаи рақобатҳои тӯлонӣ бар зидди Португалия (асрҳои XV–XVIII), Англия (асрҳои XV–XVI), [[Олмон]], [[Фаронса]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] (асри XIX) барпо гардид. Таъсиси империя ба Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва сафарҳои баҳрии Христафор Колумб нисбат дошт. [[Испониё|Испаниҳо]] аз охири асри XV ба соҳилҳои Амрикои Марказию Ҷанубӣ фуруд омада, соли 1513 Флоридаро ишғол карданд. Ҳамзамон дар натиҷаи тохтутози испаниҳо ва португалиҳо мавқеи Испания дар соҳилҳои [[Африқои Шимолӣ]] (асрҳои V–XVI), ҷазираҳои [[Филиппин]], [[Ҷазираҳои Мариана|Мариана]] ва [[Каролинаи Шимолӣ|Каролин]] устувор гардид (охири асри XVI – ибтидои асри XVII). Соли 1777 Испания ҷазираҳои Фернандо-По ва Аннобонро (дар [[Гвинеяи Экваторӣ]]) аз [[Португалия]] харид. Мувофиқи қарори Конференсияи Берлин (1884–85) баъзе минтақаҳои шимолу ғарбии Африқо протекторати Испания эълон шуданд: то соли 1934 қаламрави Саҳрои Ғарбӣ дар ихтиёри испаниҳо қарор гирифт. Империяи мустамликавии [[Испониё|Испания]] дар заминаи ду мулки тобеъ – Испанияи Нав ва Перу таъсис ёфта, баъдан Гранадаи Нав ва Рио-де-ла-Плата ба он ҳамроҳ шуданд (асри XVIII). Ниҳоди олии идорӣ дар мулкҳои мустамликавӣ Шӯрои умури Ҳинд буд. Соли 1503 барои ҳимояи манфиатҳои иқтисодӣ ва сиёсии Испания дар мулкҳои мустамликавӣ Палатаи савдо ташкил ёфт. Аз нимаи дуввуми асри XVIII дар мулкҳои мустамликавии Амрико ҳокимият ба ихтиёри намояндагони шоҳи Испания – интендентҳо вогузор шуд. Асоси иқтисодиёти мулкҳои мустамликавиро истеҳсол ва фурӯши филизҳои гаронбаҳо, найшакар, какао, индиго ва ғайра ташкил медод. Дар мулкҳои тобеъ барои истеҳсоли баъзе маҳсулот, ки аз Испания содир мешуданд, маҳдудият ҷорӣ шуда буд. Низоми иқтисодиёти Империяи мустамликавии Испания гуногун буда, аксари аҳолии маҳаллӣ хоҷагии натуралӣ доштанд. Дар асри XVII кишоварзӣ, коркарди истихроҷи маъдан, косибӣ ва савдои дохилӣ рушд кард. 

Дар раванди барпошавии Империяи мустамликавии Испания шумораи сокинони маҳаллӣ кам шуда, гурӯҳҳои нави этникӣ ташаккул ёфтанд. Мақоми иҷтимоии шаҳрвандон аз рӯи аломатҳои ирқӣ муаяйн мешуд. Муҳоҷирони испанӣ ва насли онҳо табақаи соҳибимтиёз буданд. Табақаи поёниро ҳиндуҳо ва ғуломони африқоӣ ташкил медоданд. Дар мустамликаҳои амрикоӣ ниҳодҳои иҷтимоӣ ва хонаводагии ҳиндуҳо ҳифз шуда, ба ғуломӣ гирифтан ва мусодираи замини онҳо манъ буд. Ҳиндуҳо иҷборан ба корҳои сохтмонӣ ҷалб шуда, андозҳои гуногун пардохт мекарданд. Аз асри XVII бино бар заиф шудани иқтидори иқтисодӣ-ҳарбии Испания, тезутунд шудани рақобатҳои мустамликавӣ, мустақил шудани баъзе мустамликаҳо ва афзоиши ҳаракатҳои миллӣ-озодихоҳӣ, таназзули Империяи мустамликавии Испания оғоз гардид. Дар охири асри XVII аксари мустамликаҳои испанӣ дар б. Кариб аз даст рафтанд. Мувофиқи Созишномаи сулҳи Порис (1763), Флоридаи Шарқӣ бар ивази Луизиана ба Фаронса гузашт. Испаниҳо дар давраи Ҷанг барои интихоби вориси тахти Испания (1701–14) дар мулкҳои мустамликавиашон аз монополияи тиҷории худ маҳрум шуданд. Дар рафти ҷангҳои истиқлолхоҳӣ дар Амрикои Лотинӣ (1810–26) аксари мустамликаҳои амрикоии Испания (ба истиснои Куба ва Пуэрто-Рико) мустақил шуданд. Баъди хотима ёфтани Ҷанги Испания ба муқобили Амрико (1898) Куба мустақил шуд; Пуэрто-Рико ва ҷаз-ҳои Гуам ба ихтиёри ИМА гузаштанд. Испания соли 1899 ҷаз-ҳои Мариана, Каролин, Палау ва Самосро ба Олмон фурӯхт. Соли 1968 ҷаз-ҳои Фернандо-По ва Аннобон ба ихтиёри Гвинеяи Экваторӣ гузаштанд. Соли 1975 сипоҳиёни Испания аз Саҳрои Бузурги Ғарбӣ хориҷ шуданд. Аз соли 1949 муносибатҳои илмӣ-фарҳангии кишварҳои нимҷаз. Пиреней ва Амрикои Ҷанубиро Ташкилоти иберо-амрикоӣ танзим мекунад. Аз соли 1991 вохӯрии роҳбарони давлатҳои мазкур мунтазам баргузор мешавад.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Испания |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>7olr2eew3ftp33ftmxg5xz9tcxo8j42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи Бритониё</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331824</id>
    <redirect title="Имперотурии Бритониё" />
    <revision>
      <id>1474573</id>
      <timestamp>2026-06-02T05:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>Шухрат Саъдиев moved page [[Империяи Бритониё]] to [[Имперотурии Бритониё]]: ивази ном</comment>
      <origin>1474573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="sonl3ix7q69oqgsqixydyw0h1mjwhu8" xml:space="preserve">#равона [[Имперотурии Бритониё]]</text>
      <sha1>sonl3ix7q69oqgsqixydyw0h1mjwhu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи мустамликавии Нидерландия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331825</id>
    <revision>
      <id>1474574</id>
      <timestamp>2026-06-02T05:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{давлати таърихӣ}} '''Империяи мустамликавии Нидерландия''' —мулкҳои вобаста ба Нидерландия (нимаи аввали асри 17 – миёнаҳои асри 20). Сиёсати мустамликавии нидерландиҳо дар се марҳала сурат гирифт: фиристодани киштиҳои тиҷоратӣ; ташкили марказҳои тиҷоратӣ ва...</comment>
      <origin>1474574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9633" sha1="souwqxjwvp5utsztdzktuf49rayhu11" xml:space="preserve">{{давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Нидерландия''' —мулкҳои вобаста ба Нидерландия (нимаи аввали асри 17 – миёнаҳои асри 20). Сиёсати мустамликавии нидерландиҳо дар се марҳала сурат гирифт: фиристодани киштиҳои тиҷоратӣ; ташкили марказҳои тиҷоратӣ ва ишғоли мулкҳо. Ин сиёсат тавассути ширкатҳои тиҷоратии Ширкати Ост-Индия (ШОИ, таъсис 1602), Ширкати Вест-Индияи Ҳолландия (ШВИ, 1621–1792) ва Ширкати австралиягӣ (1614) татбиқ гардид. Қисми зиёди мулкҳои мустамликавии Нидерландия дар Осиё қарор доштанд. Дар ибтидои асри 17 ШОИ португалиҳоро аз ҷаз-ҳои Молукк (1609) ва англисҳоро аз галаҷаз-ҳои Малай (1623–1799) хориҷ карда, мавқеи худро дар ин минтақа пурзӯр намуд. Солҳои 1641–58 нидерландиҳо нимҷаз. Малакка, Малабор, Формоз (ҳоло Тайван) ва қисми зиёди ҷаз. Сейлон (Шри-Ланка)-ро ишғол карда, дар Бангола, Коромандел, Бирма, Сиам, Вйетнам, Хитой, Ҷопон, Яман, Уммон ва Ироқ минтақаҳои тиҷоратӣ таъсис доданд. ШВИ дар ибтидои асри 17 барои тиҷорат ва мустамликасозии минтақаҳои Африқои Ғарбӣ ва Амрико аз Иёлоти Генералӣ (Парламент) имтиёз дарёфт кард. Солҳои 1640–50 мулкҳои мустамликавии нидерландиҳо дар ҷаз-ҳои Маврикий ва димоғаи Умеди Нек ташкил шуданд. Нидерландиҳо соли 1616 Эссекиборо ишғол карда, ба Амрикои Ҷанубӣ роҳ ёфтанд. Солҳои 1620–50 баъзе ҷаз-ҳои Антил (Аруба, Кюрасао, Синт-Эстатиус, Сен-Мартен) ва Суринам ба ихтиёри нидерландиҳо гузаштанд. Соли 1624 дар соҳилҳои Амрикои Шимолӣ мустамликаи Нидерландияи Нав таъсис ёфт, ки калонтарин шаҳри он Амстердами Нав (ҳоло Ню-Йорк) буд. И. м. Н. солҳои 1640 ба авҷи қудрат расид. Нидерландиҳо солҳои 1654–61 аз Бразилия бароварда шуданд. Ҳамзамон, онҳо дар ивази монополияи содироти шакари Суринам Нидерландияи Навро ба ихтиёри англисҳо гузоштанд. ШВИ ва ШОИ дар мулкҳои мустамликавӣ инҳисори тиҷоратӣ доштанд ва бо роҳҳои гуногун мардуми маҳаллиро истисмор мекарданд. Мавҷудияти империя дар Нидерландия ба рушди тиҷорат, киштисозӣ ва бонкдорӣ таъсири мусбат расонд, вале аз сабаби он ки даромади мустамликаҳо барои рушди саноати миллӣ сарф намешуд, нидерландиҳо тадриҷан дар мустамликадорӣ аз англисҳо қафо монданд.
Дар натиҷаи ҷангҳои англо-ҳолландӣ (1780–84) ширкатҳои тиҷоратии Нидерландия хисороти зиёд диданд. Баъди барҳам хӯрдани ШВИ (1792) мулкҳои мустамликавӣ ва қарзҳои ширкат ба ихтиёри Иёлоти Генералӣ гузаштанд. Дар давраи мавҷудияти Ҷумҳурии Батава (номи расмии Ҷумҳурии музофоти муттаҳидаи Нидерландия дар 1795–1806) қаламрави И. м. Н. ба маркази рақобати фаронсавиҳо ва англисҳо табдил ёфт. Охири асри 18 як қисми мулкҳои мустамликавии нидерландиҳо аз ҷониби Британияи Кабир ишғол шуданд. Соли 1799 ШОИ барҳам хӯрд. Мувофиқи аҳдномаи соли 1813, Британияи Кабир тақр. ҳамаи мустамликаҳои нидерландиҳоро (ба истиснои Эссекибо, Демерара, мустамликаи Кап, ҷаз. Сейлон) бозпас дод. Мувофиқи Созишномаи Лондон (17.3.1824) нидерландиҳо Малакки ва минтақаҳои тиҷорати худро дар Ҳинд ба Англия дода, дар иваз минтақаҳои тиҷоратии Суматраро ба даст оварданд ва дар галаҷаз-ҳои Малай соҳибихтиёр шуданд. Аз соли 1866 Гвианаи Нидерландия расман мулки мустамликавии нидерландиҳо гардид. Нидерландиҳо соли 1871 дар Суматра соҳибихтиёр шуда, қалъаҳои худро дар Соҳилҳои тилоӣ (дар Африқо) ба ихтиёри англисҳо гузоштанд (1872). Дар ибтидои асри 20 И. м. Н. аз рӯи нишондоди аҳолӣ дар ҷои 3-юм (баъди Британияи Кабир ва Фаронса) ва аз ҷиҳати ҳудуд дар ҷои 5-ум (баъди Британияи Кабир, Фаронса, Олмон ва Белгия) қарор дошт. То солҳои 1870 низоми иқтисодии империя гуногун буд: дар мулкҳои мустамликавии Ҳинд «низоми кишти иҷборӣ» ва дар Вест-Индия кишти майдонҳои бузурги истеҳсолӣ бартарӣ дошт. Дар ҳавзаи б. Кариб ҷаз-ҳои Вест-Индия ба маркази тиҷорат ва интиқоли мол табдил ёфта буданд. Дар охири асри 19– ибтидои асри 20 нидерландиҳо дар мустамликаҳои худ сиёсати «дарҳои кушода»-ро пеш гирифтанд, ки барои ҷалби сармояи хориҷӣ ба И. м. Н. мусоидат кард. Дар ин давра барои коркарди нафти Венесуэла дар Кюрасао чанд ширкати истеҳсолӣ ташкил шуданд. Аз ибтидои асри 20 дар И. м. Н. ҳаракатҳои зиддимустамликавӣ афзоиш ёфта, нидерландиҳоро ба анҷом додани ислоҳот водор намуданд. Баъди ташкил шудани Ҷумҳурии Индонезия (августи 1945) нидерландиҳо иҷборан Ирианаи Ғарбиро тарк карданд. Соли 1948 мулкҳои ҷазиравии нидерландиҳо дар соҳили б. Кариб ҷаз-ҳои нидерландии Антил ном гирифтанд. Соли 1954 ҳукумати шоҳии Нидерландия таъсис ёфта, ба Вест-Индияи Нидерландия мақоми мулкҳои хориҷии худмухтор дода шуд. Ҳукумати шоҳии Нидерландия аз «се шарики баробарҳуқуқ» – Нидерландия, Суринам ва ҷаз-ҳои Антил иборат буд. Ҳалли масъалаҳои сиёсати хориҷӣ ва дифоӣ дар ҷаз-ҳои Антил ба уҳдаи губернатор вогузор шуда буд, ки ӯ аз тарафи шоҳи Нидерландия таъйин мешуд. Шӯрои назоратӣ ниҳоди машваратӣ буд. Ниҳоди иҷроия – Шӯрои иҷроия дар назди Маҷлиси қонунбарор масъул буд. Ҷазираҳо тавассути ноиби губернатор ва шӯрои мардумӣ идора мешуданд. Суринам соли 1954 худмухтор ва баъдан (1975) ҷумҳурии мустақил эълон гардид. Соли 2010 мулкҳои хориҷии худмухтори Вест-Индияи Нидерландия барҳам хӯрда, дар қаламрави ҳукумати шоҳии Нидерландия давлатҳои худмухтори Кюрасао ва Сен-Мартен ташкил ёфтанд. Ҳоло Нидерландия, ҷаз-ҳои Аруба, Кюрасао ва Сен-Мартен ба ҳайати ҳукумати шоҳии Нидерландия дохил мешаванд.
Ад.: История Востока. Т. 3. М., 2000; Шатохина-Мордвинцева Г. А. История Нидерландов. М., 2007.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Нидерландия |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>souwqxjwvp5utsztdzktuf49rayhu11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474577</id>
      <parentid>1474574</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9958" sha1="cwve0cqe2jnemtywtkw8b6k8d6jhvvp" xml:space="preserve">{{давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Нидерландия''' —мулкҳои вобаста ба Нидерландия (нимаи аввали асри XVII – миёнаҳои асри XX). Сиёсати мустамликавии нидерландиҳо дар се марҳала сурат гирифт: фиристодани киштиҳои тиҷоратӣ; ташкили марказҳои тиҷоратӣ ва ишғоли мулкҳо. Ин сиёсат тавассути ширкатҳои тиҷоратии Ширкати Ост-Индия (ШОИ, таъсис 1602), Ширкати Вест-Индияи Ҳолландия (ШВИ, 1621–1792) ва Ширкати австралиягӣ (1614) татбиқ гардид. Қисми зиёди мулкҳои мустамликавии Нидерландия дар Осиё қарор доштанд. Дар ибтидои асри XVII ШОИ португалиҳоро аз ҷаз-ҳои Молукк (1609) ва англисҳоро аз галаҷаз-ҳои Малай (1623–1799) хориҷ карда, мавқеи худро дар ин минтақа пурзӯр намуд. Солҳои 1641–58 нидерландиҳо нимҷаз. Малакка, Малабор, Формоз (ҳоло Тайван) ва қисми зиёди ҷаз. Сейлон (Шри-Ланка)-ро ишғол карда, дар [[Бангола]], Коромандел, [[Бирма]], Сиам, [[Вйетнам]], [[Хитой]], [[Ҷопон]], [[Яман]], [[Умон|Уммон]] ва [[Ироқ]] минтақаҳои тиҷоратӣ таъсис доданд. ШВИ дар ибтидои асри XVII барои тиҷорат ва мустамликасозии минтақаҳои [[Африқои Ғарбӣ]] ва [[Амрико]] аз Иёлоти Генералӣ (Парламент) имтиёз дарёфт кард. Солҳои 1640–50 мулкҳои мустамликавии нидерландиҳо дар ҷазираҳои Маврикий ва димоғаи Умеди Нек ташкил шуданд. [[Нидерландия|Нидерландиҳо]] соли 1616 Эссекиборо ишғол карда, ба [[Амрикои Ҷанубӣ]] роҳ ёфтанд. Солҳои 1620–50 баъзе ҷазираҳои Антил (Аруба, Кюрасао, Синт-Эстатиус, Сен-Мартен) ва [[Суринам]] ба ихтиёри нидерландиҳо гузаштанд. Соли 1624 дар соҳилҳои [[Амрикои Шимолӣ]] мустамликаи Нидерландияи Нав таъсис ёфт, ки калонтарин шаҳри он Амстердами Нав (ҳоло Ню-Йорк) буд. Империяи мустамликавии Нидерландия солҳои 1640 ба авҷи қудрат расид. [[Нидерландия|Нидерландиҳо]] солҳои 1654–61 аз Бразилия бароварда шуданд. Ҳамзамон, онҳо дар ивази монополияи содироти шакари Суринам Нидерландияи Навро ба ихтиёри англисҳо гузоштанд. ШВИ ва ШОИ дар мулкҳои мустамликавӣ инҳисори тиҷоратӣ доштанд ва бо роҳҳои гуногун мардуми маҳаллиро истисмор мекарданд. Мавҷудияти империя дар [[Нидерландия]] ба рушди тиҷорат, киштисозӣ ва бонкдорӣ таъсири мусбат расонд, вале аз сабаби он ки даромади мустамликаҳо барои рушди саноати миллӣ сарф намешуд, нидерландиҳо тадриҷан дар мустамликадорӣ аз англисҳо қафо монданд.

Дар натиҷаи ҷангҳои англо-ҳолландӣ (1780–84) ширкатҳои тиҷоратии Нидерландия хисороти зиёд диданд. Баъди барҳам хӯрдани ШВИ (1792) мулкҳои мустамликавӣ ва қарзҳои ширкат ба ихтиёри Иёлоти Генералӣ гузаштанд. Дар давраи мавҷудияти Ҷумҳурии Батава (номи расмии Ҷумҳурии музофоти муттаҳидаи Нидерландия дар 1795–1806) қаламрави Империяи мустамликавии Нидерландия ба маркази рақобати фаронсавиҳо ва англисҳо табдил ёфт. Охири асри XVII як қисми мулкҳои мустамликавии нидерландиҳо аз ҷониби Британияи Кабир ишғол шуданд. Соли 1799 ШОИ барҳам хӯрд. Мувофиқи аҳдномаи соли 1813, Британияи Кабир тақрибан ҳамаи мустамликаҳои нидерландиҳоро (ба истиснои Эссекибо, Демерара, мустамликаи Кап, ҷаз. Сейлон) бозпас дод. Мувофиқи Созишномаи Лондон (17.3.1824) нидерландиҳо Малакки ва минтақаҳои тиҷорати худро дар Ҳинд ба Англия дода, дар иваз минтақаҳои тиҷоратии Суматраро ба даст оварданд ва дар галаҷаз-ҳои Малай соҳибихтиёр шуданд. Аз соли 1866 Гвианаи Нидерландия расман мулки мустамликавии нидерландиҳо гардид. Нидерландиҳо соли 1871 дар Суматра соҳибихтиёр шуда, қалъаҳои худро дар Соҳилҳои тилоӣ (дар Африқо) ба ихтиёри англисҳо гузоштанд (1872). Дар ибтидои асри XX Империяи мустамликавии Нидерландия аз рӯи нишондоди аҳолӣ дар ҷои 3-юм (баъди [[Британияи Кабир]] ва [[Фаронса]]) ва аз ҷиҳати ҳудуд дар ҷои 5-ум (баъди [[Британияи Кабир]], [[Фаронса]], [[Олмон]] ва [[Белгия]]) қарор дошт. То солҳои 1870 низоми иқтисодии империя гуногун буд: дар мулкҳои мустамликавии Ҳинд «низоми кишти иҷборӣ» ва дар Вест-Индия кишти майдонҳои бузурги истеҳсолӣ бартарӣ дошт. Дар ҳавзаи британияи Кариб ҷаз-ҳои Вест-Индия ба маркази тиҷорат ва интиқоли мол табдил ёфта буданд. Дар охири асри XIX– ибтидои асри XX нидерландиҳо дар мустамликаҳои худ сиёсати «дарҳои кушода»-ро пеш гирифтанд, ки барои ҷалби сармояи хориҷӣ ба  Империяи мустамликавии Нидерландия мусоидат кард. Дар ин давра барои коркарди нафти Венесуэла дар Кюрасао чанд ширкати истеҳсолӣ ташкил шуданд. Аз ибтидои асри XX дар Империяи мустамликавии Нидерландия ҳаракатҳои зиддимустамликавӣ афзоиш ёфта, нидерландиҳоро ба анҷом додани ислоҳот водор намуданд. Баъди ташкил шудани Ҷумҳурии Индонезия (августи 1945) нидерландиҳо иҷборан Ирианаи Ғарбиро тарк карданд. Соли 1948 мулкҳои ҷазиравии нидерландиҳо дар соҳили британия Кариб ҷазираҳои нидерландии Антил ном гирифтанд. Соли 1954 ҳукумати шоҳии Нидерландия таъсис ёфта, ба Вест-Индияи Нидерландия мақоми мулкҳои хориҷии худмухтор дода шуд. Ҳукумати шоҳии Нидерландия аз «се шарики баробарҳуқуқ» – Нидерландия, Суринам ва ҷаз-ҳои Антил иборат буд. Ҳалли масъалаҳои сиёсати хориҷӣ ва дифоӣ дар ҷаз-ҳои Антил ба уҳдаи губернатор вогузор шуда буд, ки ӯ аз тарафи шоҳи Нидерландия таъйин мешуд. Шӯрои назоратӣ ниҳоди машваратӣ буд. Ниҳоди иҷроия – Шӯрои иҷроия дар назди Маҷлиси қонунбарор масъул буд. Ҷазираҳо тавассути ноиби губернатор ва шӯрои мардумӣ идора мешуданд. Суринам соли 1954 худмухтор ва баъдан (1975) ҷумҳурии мустақил эълон гардид. Соли 2010 мулкҳои хориҷии худмухтори Вест-Индияи Нидерландия барҳам хӯрда, дар қаламрави ҳукумати шоҳии Нидерландия давлатҳои худмухтори Кюрасао ва Сен-Мартен ташкил ёфтанд. Ҳоло Нидерландия, ҷаз-ҳои Аруба, Кюрасао ва Сен-Мартен ба ҳайати ҳукумати шоҳии Нидерландия дохил мешаванд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Нидерландия |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>cwve0cqe2jnemtywtkw8b6k8d6jhvvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи мустамликавии Олмон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331826</id>
    <revision>
      <id>1474578</id>
      <timestamp>2026-06-02T05:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Давлати таърихӣ}} '''Империяи мустамликавии Олмон''' — мулкҳои вобаста ба Олмон (1884–1919). Дар ибтидо доираҳои ҳукмрони Империяи Олмон (1871–1918) – кайзер Вилҳелми I ва канслер О. фон Бисмарк бо дар назар доштани ноустувории вазъи дохилӣ ва хавфи сард шудани мунос...</comment>
      <origin>1474578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5640" sha1="1mwcla51obytu6x1jas2z9fxeebv3uy" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Олмон''' — мулкҳои вобаста ба Олмон (1884–1919). Дар ибтидо доираҳои ҳукмрони Империяи Олмон (1871–1918) – кайзер Вилҳелми I ва канслер О. фон Бисмарк бо дар назар доштани ноустувории вазъи дохилӣ ва хавфи сард шудани муносибатҳо бо Британияи Кабир, Фаронса ва Руссия, ба мустамликадорӣ таваҷҷуҳ надоштанд. Олмон дар Ҷанги Фаронса ва Пруссия (1870–71) Фаронсаро шикаст дода, аз ишғоли мулкҳои тобеи он худдорӣ кард. Солҳои 1870–80 вобаста ба афзоиши эҳтиёҷоти буржуазия ба ашёи хому бозори фурӯши маҳсулот, муносибат ба мустамликадорӣ тағйир ёфта, сиёсатмадорони олмонӣ онро василаи асосии ҳалли мушкилоти дохилӣ ва таҳкими нуфузи байналмилалии давлат медонистанд. Дар Олмон барҷастатарин идеолог ва созмондиҳандаи асосии ҷунбиши мустамликадорӣ К. Петерс буд. Соли 1887 дар заминаи муттаҳид шудани Иттиҳоди мустамликадории Олмон (таъсис: 1882) ва Анҷумани мустамликасози Олмон (таъсис: 1884) созмони Анҷумани мустамликадории Олмон таъсис ёфта, сиёсати мустамликадориро ривоҷ дод. Ҳамзамон мубаллиғону тоҷирон ва сайёҳон дар ташкили Империяи мустамликавии Олмон саҳми бузург гузоштанд. Соли 1879 Олмон бо Самоа аҳднома баст ва чандин ширкат ва Флоти ҳарбӣ-баҳрии империя дар ин галаҷазира ба фаъолият оғоз карданд. Соли 1883 дирафши давлатии Олмон бо амри Бисмарк дар соҳилҳои Камерун афрохта шуда, минтақа ба пойгоҳи низомии мустамликавӣ табдил ёфт. Соли 1884 низомиёни олмонӣ бо баҳонаи ҳимояи моликияти тоҷири бременӣ А. Людерис дар тамоми соҳилҳои ҷанубу ғарбии Африқо дирафш афрохта, Олмонро ба давлати мустамликавӣ табдил доданд. Солҳои 1884–88 Замини шоҳ Вилҳелм (қисми шимолу ҷанубии Гвинеяи Нав), галаҷаз-ҳои Бисмарк, қисми шимолии ҷаз-ҳои Соломон, Африқои Ҷанубу Ғарбии Олмон (мустамликаҳои олмонӣ дар Намибия), Того, Камерун, Африқои Шарқии Олмон (мустамликаҳои Олмон дар Танзания, Бурунди ва Руанда), минтақаи Виту (дар Кения), ҷаз-ҳои Маршал ва Науру таҳти «ҳимоя»-и Олмон қарор гирифтанд. Дар натиҷаи сиёсати фаъоли мустамликавии Олмон муносибатҳои кишвар бо Британия ва Фаронса шиддат ёфтанд. Соли 1890 Олмон бо Англия (1890) аҳднома баст, ки тибқи он қаламрави Империяи мустамликавии Олмон дар Африқо маҳдуд шуд. Олмон пас аз ишғол кардани бандари Киао-Чао дар Чин (1898), ҷаз-ҳои Каролин, Мариан, Палау, Самоа (1899) ва қисман Конго, ба империяи мустамликавии ҷаҳонӣ табдил ёфт: масоҳаташ 2913,5 ҳазор км2; аҳолиаш 15,652 млн нафар. Империяи мустамликавии Олмон ба вилоятҳо тақсим шуда, зери «ҳимоя»-и Империяи Олмон ва идораи мустақими Берлин (аз 1899) қарор дошт. Дар мустамликаҳо ҳокимиятро губернаторони олмонӣ роҳбарӣ карда, мардуми маҳаллиро иҷборан ба кишти маҳсулоти содиротӣ, пардохти андозҳои сарикасӣ, манзил ва ғайра водор менамуданд. Сокинони маҳаллӣ бар зидди тартиботи нав чанд бор эътироз ва муқовимат карданд: шӯришҳои Абуширӣ ибни Солими Ҳорисӣ (1888–90), Маҷӣ-Маҷӣ (1905–07), Нама ва Ҳереро (1904–07). Мувофиқи созишномаи сулҳи Версал (1919) Олмон аз мустамликаҳояш маҳрум шуда, қаламрави Империяи мустамликавии Олмон байни ғолибони Ҷанги якуми ҷаҳонӣ тақсим гардид.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Олмон |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>1mwcla51obytu6x1jas2z9fxeebv3uy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474579</id>
      <parentid>1474578</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5715" sha1="5af2j34uttyo4h33ci6s4r3u31hp7zu" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Олмон''' — мулкҳои вобаста ба Олмон (1884–1919). Дар ибтидо доираҳои ҳукмрони Империяи Олмон (1871–1918) – кайзер Вилҳелми I ва канслер О. фон Бисмарк бо дар назар доштани ноустувории вазъи дохилӣ ва хавфи сард шудани муносибатҳо бо [[Британияи Кабир]], [[Фаронса]] ва [[Русия|Руссия]], ба мустамликадорӣ таваҷҷуҳ надоштанд. [[Олмон]] дар Ҷанги [[Фаронса]] ва Пруссия (1870–71) [[Фаронса|Фаронсаро]] шикаст дода, аз ишғоли мулкҳои тобеи он худдорӣ кард. Солҳои 1870–80 вобаста ба афзоиши эҳтиёҷоти буржуазия ба ашёи хому бозори фурӯши маҳсулот, муносибат ба мустамликадорӣ тағйир ёфта, сиёсатмадорони олмонӣ онро василаи асосии ҳалли мушкилоти дохилӣ ва таҳкими нуфузи байналмилалии давлат медонистанд. Дар [[Олмон]] барҷастатарин идеолог ва созмондиҳандаи асосии ҷунбиши мустамликадорӣ К. Петерс буд. Соли 1887 дар заминаи муттаҳид шудани Иттиҳоди мустамликадории Олмон (таъсис: 1882) ва Анҷумани мустамликасози Олмон (таъсис: 1884) созмони Анҷумани мустамликадории Олмон таъсис ёфта, сиёсати мустамликадориро ривоҷ дод. Ҳамзамон мубаллиғону тоҷирон ва сайёҳон дар ташкили Империяи мустамликавии Олмон саҳми бузург гузоштанд. Соли 1879 [[Олмон]] бо [[Самоа]] аҳднома баст ва чандин ширкат ва Флоти ҳарбӣ-баҳрии империя дар ин галаҷазира ба фаъолият оғоз карданд. Соли 1883 дирафши давлатии Олмон бо амри Бисмарк дар соҳилҳои [[Камерун]] афрохта шуда, минтақа ба пойгоҳи низомии мустамликавӣ табдил ёфт. Соли 1884 низомиёни олмонӣ бо баҳонаи ҳимояи моликияти тоҷири бременӣ А. Людерис дар тамоми соҳилҳои ҷанубу ғарбии [[Африқо]] дирафш афрохта, Олмонро ба давлати мустамликавӣ табдил доданд. Солҳои 1884–88 Замини шоҳ Вилҳелм (қисми шимолу ҷанубии Гвинеяи Нав), галаҷаз-ҳои Бисмарк, қисми шимолии ҷазираҳои Соломон, Африқои Ҷанубу Ғарбии Олмон (мустамликаҳои олмонӣ дар Намибия), Того, Камерун, Африқои Шарқии Олмон (мустамликаҳои Олмон дар Танзания, Бурунди ва Руанда), минтақаи Виту (дар Кения), ҷаз-ҳои Маршал ва Науру таҳти «ҳимоя»-и Олмон қарор гирифтанд. Дар натиҷаи сиёсати фаъоли мустамликавии Олмон муносибатҳои кишвар бо Британия ва Фаронса шиддат ёфтанд. Соли 1890 Олмон бо Англия (1890) аҳднома баст, ки тибқи он қаламрави Империяи мустамликавии Олмон дар Африқо маҳдуд шуд. Олмон пас аз ишғол кардани бандари Киао-Чао дар Чин (1898), ҷаз-ҳои Каролин, Мариан, Палау, Самоа (1899) ва қисман Конго, ба империяи мустамликавии ҷаҳонӣ табдил ёфт: масоҳаташ 2913,5 ҳазор км2; аҳолиаш 15,652 млн нафар. Империяи мустамликавии Олмон ба вилоятҳо тақсим шуда, зери «ҳимоя»-и Империяи Олмон ва идораи мустақими Берлин (аз 1899) қарор дошт. Дар мустамликаҳо ҳокимиятро губернаторони олмонӣ роҳбарӣ карда, мардуми маҳаллиро иҷборан ба кишти маҳсулоти содиротӣ, пардохти андозҳои сарикасӣ, манзил ва ғайра водор менамуданд. Сокинони маҳаллӣ бар зидди тартиботи нав чанд бор эътироз ва муқовимат карданд: шӯришҳои Абуширӣ ибни Солими Ҳорисӣ (1888–90), Маҷӣ-Маҷӣ (1905–07), Нама ва Ҳереро (1904–07). Мувофиқи созишномаи сулҳи Версал (1919) Олмон аз мустамликаҳояш маҳрум шуда, қаламрави Империяи мустамликавии Олмон байни ғолибони Ҷанги якуми ҷаҳонӣ тақсим гардид.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Олмон |8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>5af2j34uttyo4h33ci6s4r3u31hp7zu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи мустамликавии Португалия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331827</id>
    <revision>
      <id>1474580</id>
      <timestamp>2026-06-02T05:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{давлати таърихӣ}} '''Империяи мустамликавии Португалия'''—, мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқ. Ором (асрҳои 15–20). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо Испа...</comment>
      <origin>1474580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6565" sha1="62uh90gd6287nn99hkpjjrav1t722ac" xml:space="preserve">{{давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия'''—, мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқ. Ором (асрҳои 15–20). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо Испания (асрҳои 15–18) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷаз-ҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450–60) ва ҷаз-ҳои хал. Гвинея (1469–74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи д. Конго (1481–82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри 15 – асри 16) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри 16 мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, ш. Момбаса ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580–1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605–19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662–63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720–1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри 19 рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри 19 доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри 20 Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933–74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм – романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи Португалия ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои Гоа, Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия (Ангола, 1961; Гвинея-Бисау, 1963; Мозамбик, 1964) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷаз. Мадейра ва ҷаз-ҳои Азор ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати Португалия боқӣ мондаанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Португалия |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>62uh90gd6287nn99hkpjjrav1t722ac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474581</id>
      <parentid>1474580</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6616" sha1="3jgh9zyzl5wuigu8vux618ircu0kvbw" xml:space="preserve">{{давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия'''—, мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқ. Ором (асрҳои 15–20). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо Испания (асрҳои 15–18) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷаз-ҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450–60) ва ҷаз-ҳои хал. Гвинея (1469–74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи д. Конго (1481–82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри 15 – асри 16) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри 16 мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, ш. Момбаса ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580–1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605–19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662–63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720–1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри 19 рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри 19 доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри 20 Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933–74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм – романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи Португалия ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои Гоа, Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия (Ангола, 1961; Гвинея-Бисау, 1963; Мозамбик, 1964) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷаз. Мадейра ва ҷаз-ҳои Азор ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати Португалия боқӣ мондаанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Португалия |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Хонадони салтанатӣ]]</text>
      <sha1>3jgh9zyzl5wuigu8vux618ircu0kvbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474582</id>
      <parentid>1474581</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6593" sha1="ovopybh48e2ed1ih97ooprmr24qfy6d" xml:space="preserve">{{давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия'''—, мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқ. Ором (асрҳои 15–20). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо Испания (асрҳои 15–18) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷаз-ҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450–60) ва ҷаз-ҳои хал. Гвинея (1469–74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи д. Конго (1481–82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри 15 – асри 16) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри 16 мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, ш. Момбаса ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580–1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605–19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662–63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720–1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри 19 рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри 19 доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри 20 Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933–74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм – романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи Португалия ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои Гоа, Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия (Ангола, 1961; Гвинея-Бисау, 1963; Мозамбик, 1964) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷаз. Мадейра ва ҷаз-ҳои Азор ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати Португалия боқӣ мондаанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Португалия |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:сиёсат]]</text>
      <sha1>ovopybh48e2ed1ih97ooprmr24qfy6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474583</id>
      <parentid>1474582</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabboni Hakimzoda</username>
        <id>123692</id>
      </contributor>
      <origin>1474583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6818" sha1="b5v6vvjcqy4vpgylczfl10zxpnywgdx" xml:space="preserve">{{давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия'''— мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқёнуси Ором (асрҳои XV–XX). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо [[Испониё|Испания]] (асрҳои XV–XVIII) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷазираҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450–60) ва ҷазираҳои хал. Гвинея (1469–74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи дарёи Конго (1481–82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри XV– асриXVI) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри XVI мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, шаҳри [[Момбаса]] ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580–1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605–19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662–63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720–1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри XIX рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри XIX доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри XX Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933–74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм – романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи [[Португалия]] ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои [[Гоа|Гоа,]] Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия ([[Ангола]], [[Соли 1961|1961]]; [[Гвинея-Бисау|Гвинея-Бисау,]] [[Соли 1963|1963;]] [[Мозамбик|Мозамбик,]] [[Соли 1964|1964]]) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷазираи Мадейра ва [[ҷазираҳои Азор]] ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати [[Португалия]] боқӣ мондаанд.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империяи мустамликавии Португалия |8|муаллиф= }}
[[Гурӯҳ:Хонадони салтанатӣ]]</text>
      <sha1>b5v6vvjcqy4vpgylczfl10zxpnywgdx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>