Ҷалолуддини Балхӣ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ҷалолуддини Балхӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14274</id>
    <revision>
      <id>1474611</id>
      <parentid>1446907</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T19:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орифӣ</username>
        <id>132890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Саргузашт */</comment>
      <origin>1474611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35568" sha1="o99dn1cpsbizut48zlzltqetqu9na2w" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ
|номи аслӣ            = {{lang-fa|جلال‌الدین محمد بلخی}}
|тасвир               =
|бар                  = 250px
|тавсифи тасвир       = &lt;!--(тавсифи сурат)--&gt;
|ном ҳангоми таваллуд = Муҳаммад ибни Муҳаммад ибн Ҳусайн Ҳусайни Хатиби Бакри Балхӣ
|номи пурра           = &lt;!--(номи пурра)--&gt;
|тахаллусҳо           = Мавлоно, Мавлавӣ
|таърихи таваллуд           = 30.9.1207
|зодгоҳ                  = {{Зодгоҳ|Балх|шаҳри Балх}}, {{Зодгоҳ|Вахш}},
[[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Давлати Хоразмшоҳиён]]
|таърихи даргузашт    = 17.12.1273
|маҳалли даргузашт        = Қуния
|шаҳрвандӣ              = &lt;!--(Табаият)--&gt;
|навъи фаъолият      = {{шоир|}}, [[ориф]]
|солҳои фаъолият      = &lt;!--(давраҳои фаъолияти эҷодӣ, мисол, 1802—1870)--&gt;
|самт                 = суфӣ, тасаввуф
|жанр                 = &lt;!--(жанрҳо, ки дар он кор мекард)--&gt;
|забони осор          = &lt;!--(забон ё забоҳо, ки муаллиф осорашро бо он навиштааст)--&gt;
|дебют                 = &lt;!--(китоби нахустин)--&gt;
|ҷоизаҳои адабӣ       = &lt;!--(мукофотҳои асосии касбӣ)--&gt;
|ҷоизаҳо              = &lt;!--(ҷоизаҳои ғайриадабӣ)--&gt;
|Lib                  = &lt;!--(пайванд дар сайти Lib.ru)--&gt;
|сайт                 = &lt;!--(сайти расмӣ)--&gt;
|викитека             = &lt;!--(агар осор ғайриозод аст, «номумкин»-ро интихоб намоед)--&gt;
|викигуфтовард        = &lt;!--(пайванд да Викииқтибос)--&gt;
|имзо              = &lt;!--(расми имзо)--&gt;
}}

'''Мавлоно Ҷалолуддин Муҳаммади Балхӣ''' ({{lang-fa|محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی}}; {{ВД-Дебоча}}) маъруф ба '''Румӣ''', '''Мавлоно''' ва '''Мавлавӣ''' — [[ориф]], [[сӯфӣ]], [[мутафаккир]], {{нависанда}} ва {{шоир}}и форс-тоҷик, бунёнгузори равияи [[мавлавия]].

== Саргузашт ==
Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ (Румӣ) тахминан [[соли 1207]] дар дар шаҳри [[Балх]] ё дар [[Вахш]]и [[Тоҷикистон]] ба дунё омадааст. Номи ӯ Аҳмад буда, бо тахаллусҳои Ҷалолуддин, Мавлавӣ ва Мавлоно машҳур аст. Падараш аз олимони Балх буд. Дар ибтидои ҳуҷуми муғулҳо ӯ бо волидайни худ аз Вахш ба [[Балх]]у [[Самарқанд]] ва [[Нишопур]] сафар кардааст. Баъдан оилаи онҳо аз Нишопур ба [[Ҳиҷоз]] мекӯчанд. Соли 1232 дар [[Қуния]], назди [[Бурҳонуддин Муҳаққиқи Тирмизӣ]] илми [[тасаввуф]]ро аз худ мекунад. Мавлоно Балхӣ [[соли 1273]] дар [[Қуния|Қунияи Рум]] вафот кардааст. Бузургтарин асари ӯ «Маснавии Мавлавӣ», ки [[соли 1259]] ба навиштан ин асар сар кардааст ва зиёда аз 10-сол ба эҷоди ин асар машғул гаштааст. Мавзӯи асосии ин асар масъалаҳои тасаввуф мебошад. ''Аз шоир ба мо 50-ҳазор байт, 1600 рубоӣ боқӣ мондааст''.
[[Акс:350px-Maqbarai Mavlono.jpg|thumb|left|250px|Мақбара ва осорхонаи Мавлонои Балхӣ дар [[Куния]]]]

== Зиндагиномаи Мавлоно дар адабиёт ==

=== Аз китоби Абдулҳусайни Зарринкӯб «Бо корвони ҳулла» ===
Вай Ҷалолуддин Муҳаммад (эзоҳ:дар асар бо номи Ҷалолуддин зикр ёфтааст) ном дошт ва дар ҳудуди соли 604-и ҳиҷрӣ дар Балх ба дунё омад. Падараш Баҳоуддин Валад воизе буд забоновару хушбаён, ки ба [[сӯфия]] гароиш дошт ва маҷмӯае аз мавоизи ӯ ҳамакнун боқист ва «Маорифи Баҳоуддин» ном ёфтааст.
Ин Баҳои Валад дар Балх маснади тадрису фатво бо муридону дӯстони бисёр дошт ва ӯро '''Султон-ул-уламо''' низ мехонданд. Балх дар он замон ҷузви қаламрави фармонравоии Хоразмшоҳ буд ва Баҳои Валад дар он ҷо ба ҳурмату ҳишмат (шукӯҳу ҷалол) мезист. Аммо аз Хоразмшоҳ ранҷише ёфт, ки сабаби он дуруст маълум нест. Шояд вуҷуди имом Фахри Розӣ, як воизи дигар, ки бо [[сӯфия]] миёнае надошт ва шоҳ бад-ӯ дил баста буд, вайро аз ӯ озурдахотир дошта буд. Ва шояд низ бад-он ҷиҳат, ки султони Хоразм бо халифаи Бағдод дил бад карда буд, Баҳои Валад мисли бисёре дигар аз мусалмонони вақт аз вай ранҷида буд. Дар ҳар ҳол, воизи Балх ҳангоме ки писараш Ҷалолуддин кӯдаки хурдсол буд, аз [[Балх]] берун омад. Чанде дар ҳудуди [[Вахш]]у [[Самарқанд]] мебуд, он гоҳ азимати [[ҳаҷ]] кард. Аз роҳи [[Нишопур]]у [[Бағдод]] ба [[Ҳиҷоз]] рафт ва дар бозгашт аз [[Макка]] якчанд муддат ба Шом шуд. Ҳангоме ки Хоразму Мовароуннаҳр ба дасти муғул афтода буд ва Хоразмшоҳ саргаштаву дар ба дар аз пеши сипоҳи душман мегурехт, Баҳои Валад дар Арзинҷон ва Сивос (шаҳре дар Рум) ба Осиёи Сағир буд. Чанд соле низ дар он шаҳр ва Лоранда ба сар бурд ва дар ин замон писараш Ҷалолуддин бешу кам ҳаждаҳсола буд. Дар муддати иқомат дар Лоранда буд, ки модари Ҷалолуддин — Муъминахотун вафот ёфт ва Ҷалолуддин ҳам ба ишорати падар Гавҳархотун — духтари Шарафуддини Лолоро ба занӣ гирифт. Чаҳор соле баъд аз ин воқеа Баҳои Валад ба хоҳиши султони салчуқии Рум Алоуддини Кайқубод раҳ ба Қуния кашид ва он ҷо монд то ду соле баъд, ки ҳам дар [[Қуния]] вафот ёфт. Ҳангоми вафоти падар Ҷалолуддин, ки ҷавони бисту чаҳорсола буд, ба хоҳиши муридон маснади тадрису минбари вазъи Баҳои Валадро ишғол кард ва ба ҷои падар нишаст. Як соле аз вафоти Баҳои Валад гузашта буд, ки Бурҳони Муҳаққиқ — Сайид Бурҳонуддин Муҳаққиқи Тирмизӣ, аз муридони қадим ба шавқи дидори Шайх ва устоди хеш ба [[Қуния]] омад. Аммо устод мурда буд ва писараш Ҷалолуддин, ки худ маснади тадрису фатво дошт, дасти иродат ба вай, ба ин шогирду муриди падар дод ва Сайид Муҳаққиқ Ҷалолуддини ҷавонро таҳти иршоду тарбияти хеш гирифт. Чанде ӯро ба Ҳалабу Димишқ фиристод ва андак-андак бо маорифи сӯфия ошноии тамом дод. Баъд аз марги Бурҳони Муҳаққиқ, ки зоҳиран ба соли 638 рӯй дод, Ҷалолуддин якчанд аз суҳбати пире маҳрум монд. Муридон бар вай ҷӯшиданд ва ҳавзаи вазъу тадриси ӯ равнақе ёфт. Соли 642, ки [[Шамси Табрезӣ]] ба Қуния омад ва ошноӣ бо ӯ сарнавишти ин муфтиву мударриси ҷавони Қунияро, ки худ шогирдону муридони бисёр дошт, дигаргун кард. Ин [[дарвеш|дарвеши]] шӯридаи бесару сомон, ки ба сабаби чаҳонгардиҳои хеш ''Шамси паранда'' хонда мешуд, дар ин айём бо кулоҳи сиёҳу ҷомаи жандаи қаландаронаи хеш ба Қуния даромада буд ва дар хони шакарфурӯшон хона гирифта буд. Достони бархӯрди ӯ бо Ҷалолиддин, ки зоҳиран як бор низ вайро дар Димишқ дида буд, дар китобҳо бо каромоти шигифти боварнакарданӣ омехта аст. Ин қадар ҳаст, ки вай таваҷҷуҳи Мавлоноро аз истиғроқ дар баҳсу дарс ба истимрор дар завқу кашф кашонид ва беҳосилии илмеро, ки аз қилу қоли мадраса ҳосил мешуд, бар вай намоён кард. Суҳбати Шамс, ки мақолоти ӯ ҳокӣ аз жарфбиниҳову нуктасанҷиҳои ӯст, Мавлоноро чунон маҷзуб кард, ки кори дӯстии вай бо Шамс ба навъе шефтагӣ мунҷар гашт ва Мавлавиро, ки марди баҳсу дарсу ваъз буд, дар чиҳилсолагӣ муаллими ишқи вай шоирӣ омӯхт. Ин нуктаву тағайюре, ки дар аҳволи муфтиву мударриси маҳбуби Қуния падид омад, шогирдону муридони вайро бо Шамс душман кард.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.omuzgor-news.tj/?p=5700 |title=Рӯзгороне саршор аз ҳаводис/Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ |accessdate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305003509/http://www.omuzgor-news.tj/?p=5700 |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;
Дар ҳақиқат, аз суҳбати ин дарвеши шӯридаи бесомон чунон инқилобе дар вуҷуди Мавлоно падид омад, ки дарсу ваъзро каноре ниҳод ва ба тарки маснади тадрису фатво гуфт. Соатҳову рӯзҳо бо Шамс хилват мекард ва ба ҷои намозу рӯзаву ваъз ба самоъу рақсу ваҷд мепардохт ва бад-ин гуна аз шайху шайхзодаи Қуния ҷуз дарвеше шӯридаву беором намонд. Ин амр сабаби хашму норизоии муридони Мавлоно гашт. Муриду муродро сарзанишҳо карданд ва махсусан, Шамсро ҷодугар хонданду таҳдид карданд. Шамс ночор чанде аз Қуния ғайбат кард ва ба Димишқ рафт. Мавлоно як писари хеш — Султон Валадро дар паи ӯ фиристод ва ӯро ба Қуния боз овард. Аммо ин таҷдиди суҳбат тӯле накашид ва Шамс ба ногоҳ боз нопадид шуд. Баъдҳо шоеъае падид омад, ки Шамс ба дасти муридони Мавлавӣ кушта шуд. Гуфта шуд, ки Алоуддин — писари дигари Мавлоно низ дар ин тавтиа дасте дошт. Аммо ин шоеъа дар осори Мавлавӣ мунъакис нест. Мегӯянд ин воқеаро аз Мавлоно пинҳон доштанд ва ӯ ба ҳамин ҷиҳат то поёни умр аз дидори Шамс навмед нашуд ва ду бор низ ба талаби ӯ азимати Шом кард. Ва албатта, аз он гумшуда нишоне наёфт. Дар сурате ки ҷасади ӯро баъд аз Мавлоно аз чоҳ берун оварданду дафн карданд. Албатта, агар ин воқеа рӯй додааст, чун Мавлоно аз он ҳаргиз огоҳ нашудааст, шӯру шавқе, ки то поёни кор нисбат ба Шамс нишон додааст, аҷаб нест. Аммо агар Султон Валад низ дар китоби хеш бо ин фоҷиа ишорат накардааст, лобуд барои он будааст, ки намехостааст номи бародар ва шуҳрати муридони падарро олуда кунад, бо ин ҳол ин нукта, ки дар ҳалқаи ёрони Мавлоно қатл воқеъ шуд ва бо вуҷуд мухолифони вай — шаҳнаву қозӣ ба таҳқиқ дар он напардозанд, ғариб менамояд ва сиҳати асли ривоятро машкук (шубҳаовар) месозад. Боре, ғайбати ногаҳонии Шамс Мавлавиро беш аз пеш ба дунёи ишқу ҳаяҷон кашонид. Чунон ки маснади ваъзу тадрисро яксара тарк кард ва бар хилофи интизори муридон аз он пас Мавлоно худро ба куллӣ таслими ваҷду самоъ кард ва ғазалҳои «Девони Шамс» ёдгори ин шӯру ҳаяҷони рӯҳонии ӯст.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;/&gt;

Чанде баъд аз ғайбати Шамс [[Салоҳуддини Заркӯб]] дили Мавлоноро рабуд ва Ҷалолуддин бо ҳамон шӯру гармӣ бо ин муриди омию содаи хеш дил баст ва ӯро бо вуҷуди нохурсандиҳои муридон ноибу халифаи хеш кард. Муридон ин бор низ биранҷиданд ва ҳатто, дар садади қатли Салоҳуддин баромаданд. Аммо Мавлавӣ аз изҳори шавқу муҳаббат дар ҳаққи ин Заркӯби Қуния бознаистод. Духтари ӯ Фотимахотунро барои писари хеш Султон Валад гирифт ва худи ӯро то зинда буд, муддати даҳ сол, тавозӯъ ва такрими беҳад мекард. Чунон ки баъд аз ӯ низ Ҳисомуддини Чалабӣ  то поёни умри Мавлоно маҳбубу муриду муроди ӯ буд ва ҳамин дӯстиву шефтагии бепоён буд, ки «Маснавӣ»-и азими маънавиро ба вуҷуд овард. Чунон ки ёди Салоҳуддини Заркӯб низ мисли хотираи Шамс дар ғазалиёти «Девони кабир» зинда шуд.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot; /&gt;
Дар Қуния Мавлоно ҳурмату ҳишмати тамом дошт. Подшоҳони салҷуқии Рум, хосса, Иззуддини Кайковус ва Рукнуддини Қалиҷ Арслон нисбат ба ӯ иродат меварзиданд. [[Муъинуддини Парвона]] ба маҷлиси ӯ рафту омад мекард ва ҳадяву ниёз медод. Садруддини Қунавӣ — орифи номдори вилоят дар ҳаққи вай такрими бисёр мекард. Сироҷуддини Армавӣ, ки аз донишмандони баноми аср буд, дар вай ба чашми бузургӣ медид. Фахруддини Ироқӣ ва Наҷмуддини Розӣ суҳбати вайро муғтанам мешумурданд. Ҳатто, қавле ҳаст, ки Шайх [[Саъдӣ]] низ ҷиҳати дарки суҳбати ӯ аз Форс ба Рум омад. Ба ҳар ҳол, шак нест, ки дар Қуния Мавлавӣ ному овозаи баланд дошт ва маҷлиси ӯ гузашта аз муридону шогирдони бисёр ҳозирону мустамеъони номовару муҳташами дигар низ меёфт. Бо ин ҳама Ҷалолуддин марди бетакаллуф, сода ва некмаҳзар буд. Бештар бо дарвешону пешаварон нишасту бархост дошт ва дар муомила бо муҳташамон густоху бепарво буд. Бо вуҷуди лоғариву зардрӯйи ҳишмату маҳобати қавӣ дошт. Агарчи либоси содаи сӯфиёна мепӯшид, мардум дар вай ба чашми аҳли ҳишмат медиданд. Бо ин ҳама, дар маҷлиси ӯ аз ҳар дастаи мардум роҳ доштанд. Ҳатто, як тарсои маст метавонист дар самоъи ӯ ҳозир шавад ва шӯру арбада кунад. Ва қассоби арманӣ, агар ба вай бармехӯрд, аз вай тавозӯъҳои шигифт медид. Дар бурдбориву шикебоӣ ҳавсалаи каммонанд дошт.

Толибилме, ки бо [[сӯфия]] душманӣ дошт, дар сари ҷамъ бо вай гуфт: ''«Аз Мавлоно нақл кунанд, ки ҷое гуфтааст „ман бо ҳафтоду се мазҳаб якеам“, оё ин сухан Мавлоно гуфтааст?», гуфт: «Оре, гуфтаам». Он мард забони таън бигшод ва Мавлоноро дашном дод. Мавлоно бихандид ва гуфт: «Бо ин низ, ки ту мегӯӣ, якеам»'', якрангиву сулҳҷӯии ӯ то бад-ин ҳадд буд ва бо ринду зоҳид ва габру тарсо чунин мезист.
Дар ҷимодулохири соли 672-и ҳиҷрӣ дар поёни беморие, ки зоҳиран таби муҳарриқа буд, Мавлоно дар [[Қуния]] чашм аз ҷаҳон фурӯ баст. Шайх Садруддини Қунавӣ бар ҷанозаи вай намоз хонд. Ҷасади ӯро дар ҷавори турбати падараш, ки мавсум ба боғи Султон ё Ирамбоғча буд, дафн карданд. Биное ҳам ба номи «Қуббаи хазро» ба нафақаи бузургони аср ва муридон бар турбати вай падид омад. Он ҷо оромгоҳи хонаводагии аҳфоди вай шуд ва то кунун наздики панҷоҳ тан аз фарзандони вай дар он оромгоҳ осудаанд.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;/&gt;

== Осор ==
[[Акс:Mevlana Statue, Buca.jpg|thumb|left|250px|Маҷассамаи Мавлоно дар [[Измир]]]]
Мавлоно Балхӣ аз нобеғагони назми классиикии форс-тоҷик буда, дар арсаи суханварӣ ҳамчун худованди беҳамтои мамлакати ишқу зебоӣ шинохта шудааст. У инсонро бузургтарин муъҷизаи офариниш мешуморид ва ягонагию иттифоқ ва иттиҳоду ҳамбастагии онҳоро талқин ва тарғиб менамуд. Сулҳу оштӣ, ишқу ошиқӣ, ба ақидаи Мавлоно қодир аст, заминро ба осмон хешу табор гардонад.

Мероси адабии Мавлоно Балхӣ хеле пурсарват ва рангоранг аст. Он аз ҷиҳати нави сухан назму насро ташкил медиҳад. Девони [[Шамси Табрезӣ]], ин дафтари ишқ ва суруди озодии ботинии инсон аст, ин нахмаи эъҷозҳоест, ки салтанати инсонро бар ҳастӣ, заминро бар коинот ишқро бар имон ҳаётро ба марг оштиро ба ҷанг таҳким медиҳад. Шубҳае нест, ки бештар аз ғазалҳои дилошуб ба диқатангези Мавлоно бештар дар маҷлисҳои рақсу саноъ кафзанию пойкубӣ дар зери навҳаи тарабангези дафу чангу рубоб дар суҳбати муносибату дӯстони мувофиқ суруда шуданд. Аз ин ҷост ки аз онҳо ҳамеша нағмаи зиндагӣ суруд ва тарабу хуши ба гӯши хуш мерасад. Шояд аз ҳаминҷост ки аксари ғазалҳои ӯ ҷамбаи ғаноӣ ва мусиқӣ доранд.
Аз ваҷҳи муҳтавиёт ғазалиёти Мавлоно дар ишқу ошиқист. Валекин мавзӯъ дар ғазалиёти ӯ ба таври махсус сурат гирифтааст. Ишқи Мавлоно Балхӣ асоси модӣ дошт ва аз моддиёти заминӣ сарчашма мегирифт.
Ҷалолуддини Балхӣ яке аз сермаҳсултарин адибони тоҷик аст. Ӯ бо мероси адабии худ ҷаҳониёнро дар ҳайрат гузоштааст.

* «[[Девони Шамс]]»
* «[[Маҷолиси сабъа]]»
* «[[Мактубот]]»
* «[[Фиҳи мо фиҳ]]»
* «[[Маснавии маънавӣ]]»

== «Маснавии маънавӣ» ==
{{асосӣ|Маснавии маънавӣ}}
«Маснавии маънавӣ»-ро бори нахуст олими англис Р. А. Николсон (Николсон) аз забони форсӣ ба забони англисӣ гардонидааст (солҳои 1925—1937), ки аз 25632 байт иборат аст. Дар Пажӯҳишгоҳи илмии шарқшиносии АИ Тоҷикистон маҳфуз аст, ки соли 1459 нашр шудааст.

«Маснавии Маънавӣ» аз шаш дафтар буда, чунончи: Замин-Осмон, Шарқ-Ғарб, Шимолу-Ҷануб. Мазмун ва мундариҷаи «Маснавии Маънавӣ»-и Ҷалолуддини Балхӣ ҳаёти фалсафӣ ва динӣ дар ислом аст.
Ба ақидаи олимон чунин бармеояд, ки Мавлоно Балхӣ шаш дафтари «Маснавии Маънавӣ»-ро ба шаш пайғамбари мурсал ташбеҳ додааст. [[Одам]] (с), [[Нуҳ]] (н) [[Иброҳим]] (х) [[Мусо]] (к) [[Исо]] (р) [[Муҳаммад]] (с). Ҷалолуддин бо Ҳисомуддин, ки марди Ҳақ буд аз ин лиҳоз ба Ҷалолиддини Балхӣ бағоят наздик ва дусти хақиқӣ мешаванд. Бо маслиҳати Ҳисомуддин дар мудати 10-сол «Маснавии Маънавӣ»-ро менависад. Худи Ҷалолуддин дар ҳар як дафтараш Ҳисомуддинро зикр мекунад:
: Эй Зиёулҳақ Ҳисомуддин туви,
: Ки гузашт аз маҳ ба нурат «Маснавӣ».
: «Маснавӣ»-ро чун ту мабдоъ будаӣ,
: Тор фузун гардад, туяш

: То нақши висоли дӯст бо мост,
: Моро ҳама умр худ тамошост.
: Он ҷо, ки висоли дӯстон аст,
: В- оллоҳ, ки миёни хона саҳрост.
: Он ҷо, ки муроди дил барояд,
: Як хор беҳ аз ҳазор хурмост.

: Макун эй дӯст ғарибам сари савдои ту дорам,
: Ману болои манора, ки таманои ту дорам.
: Зи ту сармасту хуморам хабар аз хеш надорам,
: Сари худ низ нахорам, ки таманои ту дорам.
: Дили ман равшану муқбил зи чи шуд, бо ту гуям,
: Ки дар оинаи дил рухи зебои ту дорам.
: Макун эй дӯст маломат бинигар рӯзи қиёмат,
: Ҳама мавҷам, ҳама чу шам дури дарёи ту дорам.

=== Панду андарз аз ашъори Мавлоно Балхӣ ===
Панду андарз ташбеҳи одобу ахлоқ яке аз анъанаҳои хеле қадими форсу тоҷик аст. Ҳануз аз асрҳои 3 — 8 сарчашма гирифтааст. Аз он ҷумла омӯхтани эҷодиёти яке аз бузургони гузаштаи садаи XIII Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ қобили омӯзиш аст.
Мавзӯи инсон чи Юнону Рум ҳам дар назми форсу араб зимнан дар осори нобиғаҳои ҷаҳони мавзӯъи маркази маҳсуб меёбад ва Мавлоно низ дар тарбияи ватандустӣ ва ватанпарварӣ тарбияи инсон саҳми босазо гузоштааст ва ӯ яке аз мумтози панду ахлоқ ба ҳисоб меравад.
Зикр кардан ба маврид аст, ки дар осори панду ахлоқи Мавлоно Ҷалолуддин пеш аз ҳама тарбияи инсон падид меояд. Аз ин рӯ таълимоти ахлоқии ӯ сар то сари андешаӽои инсондустӣ буда дар он мавзӯъи заҳматҳои инсон дар роҳи такомули руҳии худ мақоми хос дорад.
Мавлоно кушиш ба хайр додаст, ки то мақому мартабаи инсонро баланд бардошта, бештар маънавии вайро баланд бардорад.
Ба қавли мавлоно холиқи афоли худи инсон ва ҳар феъле, ки аз ӯ содир мешавад, марбут ба худи ӯст, яъне бовуҷуди овардаи рафтору кирдори худи инсон аст. Аз инҷо орифи бузург мефармояд:

: То ту торику малулу тираи,
: Дон ки бо деви лаъин ҳамшираи.
: Чун зи луқма ту ҳасад бини давом,
: Чахлу ғафлат зояд онро дон ҳаром.
: Ҳеч гандум кориву чав бар диҳад,
: Дидаи аспе ки куррай хар диҳад?

Яъне дар мисраи аввали ин ғазал устод мефармояд: то даме, ки дилсиёҳ, тираакл ҳасуд ва бадкирдор ҳасти дон, ки бо деву лаъин- иблис ҳамтан ҳамроҳ ва ҳамнишини. Дар мисраи дигар бошад ӯ мегӯяд, ки: Оё ҳеч дидаи, ки гандуми ба замин пошида ҳосили ҷав дода бошад? Оё ҳеч дидаи ки асп курхар зодааст?
Чуноне ки дар бобати некию некноми бузургон фармудаанд:

: Зиндаву ҷовид гашт ҳар ки накуном зист,
: К-аз ақибаш зикри хайр зинда бувад номи ӯ.

Дар ин мавзӯъ инчунин устод Ҷалолиддини Балхӣ низ диққати махсус дода ба он таваҷҷуҳ намудааст. Чуноне ки дар ҳикояи «Марди некукор ва аҳли Заврон» омадааст: Дар Заврон ном деҳа дар кишвари Яман марди накукоре зиндагь мекард, ки пайваста роҳе барои кумак ба дардмандону ниёзмандон пайдо мекард. Мекушид, ки дили онҳоро хуш кунад ва онҳоро аз ҳочатманди барорад.

: Кулбаи дарвеш буди куи ӯ,
: Омаданди мустамандон суи ӯ.

У ҳамеша, ки гандумро дарав мекард. Даҳяки онро ба нодорон медод ва чун гандуми боқимондаро орд мекард, боз даҳяки ордро ба ҳоҷатмандон медод. Ҳангоме, ки нон мепухт даҳяки нонро ба дигаррон мебахшид. Рӯзе фарзандони худро гирд оварда васият кард, ки мабодо ҳиссаи мискинон дармондагону бечорагонро фаромуш кунед. Агар ҳаққи фақиронро бидиҳед Худованд ҳам ба кишту меваи шумо меафзояд. Бо ин ҳама Худованд мукофоти некукоронро кафолат додааст ва агар касе аз даромади худу моли хеш нодоронро шарик кунад шак нест ки ҳоҷатманду гиритори мушкили нахоҳад шуд.

: Эй гирифтори сабаб берун мапар,
: Лек азали он мусабаб зан мабар.
: Ӽарчи хоҳад он мусабаб оварад,
: Қудрати мутлақ сабабҳо бардорад.

== Ҳикоёт аз маснавӣ ==

=== Ҷӯҳӣ ===
: Кӯдаке дар пеши тобути падар,
: Зор менолиду бармекӯфт сар,
: К-«Эй падар, охир куҷоят мебаранд,
: То туро дар зери хоке биспаранд.
: Мебарандат хонаи тангу заҳир,
: Не дар ӯ қоливу на дар вай ҳасир
: Не чароғе дар шабу не рӯз нон,
: Не дар он бӯи таому не нишон,
: Не дарун маъмуру не сақфу на бом,
: Не бар ӯ баҳри зиёе ҳеч ҷом.
: Не дар он аз баҳри меҳмон оби чоҳ,
: Не яке ҳамсоя, к-ӯ бошад паноҳ.
: Ҷисми ту, ки бӯсагоҳи халқ буд,
: Чун равад дар хонаи кӯру кабуд?
: Хонае бе зинҳору ҷои танг,
: Ки дар ӯ не рӯй мемонад на ранг»
: З-ин насақ авсои хона мешумурд,
: В-аз ду дида ашки хунин мефушурд.
: Гуфт ҷӯҳū ба падар: «К-эй арҷманд,
: Валлаҳ, инро хонаи мо мебаранд»
: Гуфт ҷӯҳиро падар: «[[Аблаҳ]] машав»,
: Гуфт: «Эй бобо, нишониҳо шунав!
: Ин нишониҳо, ки гуфт ӯ як ба як.
: Хонаи морост бетардиду шак.
: Не ҳасиру не чароғу не таом,
: Не дараш маъмуру на саҳну на oбом».

«Зиндаву ҷовид гашт ҳар ки накуном зист» бале доштани номи нек ин обрую мартабаи инсонро баланд мебардорад ва номи шахси накукору некрафтор абадист.
Яъне тарбияи ахлоқии инсон ин худ доштани одобу ахлоқи хамидаи инсонист. Барои ҳамин ҳам ба мо ҷавонони содиқи ватан зарур аст, ки ҳиси масъулиятшиносиро дар худ бештар ҷалб кунем ва баҳри ободии ватани азизи худ саҳмгузор бошему ватанро дӯст дорем, яъне ба омузиши адабиёти ниёгони худ инчунин ба омухтани илмҳои дақиқ ва донистани забонҳои хориҷи майлу рағбати зиёд дошта бошем то Тоҷикистони азизи худро бо дигар давлатҳои мутараққии ҷаҳон баробар намоем.

== Зодгоҳи Мавлоно куҷост? ==
Чунин мунозира байни олимону мақомоти ҳукуматии [[Туркия]] давлатҳои форсизабон — [[Эрон]], [[Афғонистон]] ва [[Тоҷикистон]] ба миён омадааст. Нигаред: [http://www.ozodi.org/a/disputes-over-mevlana-legasy-between-4-countries/27795058.html «Маснавӣ» моли кист? Баҳси 4 кишвар бар сари мероси пири сӯфиён|бештар…]

&lt;gallery&gt;
Акс:Stamps of Tajikistan, 004-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 006-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 007-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 008-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 009-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 010-07.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [https://adabi.site/мавлоно/ғазалҳои-дилошӯб/ Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ. 800 ғазали дилошӯб]

== Нигаред низ ==
* [[Шамси Табрезӣ]]
* [[Султон Валад]]
* [[Мавлавия]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Гулшани адаб.Ҷилди 2. — Душанбе: Ирфон,1975. — С. 60
* [[Муҳаммадиқболи Садриддин]]. «Суханварони Балх» — С.64-91
* Забебуллоҳ Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон… ҷ.3/2. — С. 1205—1207
 
{{Шоирони порсигӯй}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Мутафаккирон:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ]]
[[Гурӯҳ:Ҷалолуддини Балхӣ]]</text>
      <sha1>o99dn1cpsbizut48zlzltqetqu9na2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474612</id>
      <parentid>1474611</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T19:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орифӣ</username>
        <id>132890</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1474612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35574" sha1="32ozgu9qdn1spo8149xqiukotp3azzp" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Мавлоно Ҷалолуддини Муҳаммади Румии Балхӣ
|номи аслӣ            = {{lang-fa|جلال‌الدین محمد بلخی}}
|тасвир               =
|бар                  = 250px
|тавсифи тасвир       = &lt;!--(тавсифи сурат)--&gt;
|ном ҳангоми таваллуд = Муҳаммад ибни Муҳаммад ибн Ҳусайн Ҳусайни Хатиби Бакри Балхӣ
|номи пурра           = &lt;!--(номи пурра)--&gt;
|тахаллусҳо           = Мавлоно, Мавлавӣ
|таърихи таваллуд           = 30.9.1207
|зодгоҳ                  = {{Зодгоҳ|Балх|шаҳри Балх}}, {{Зодгоҳ|Вахш}},
[[Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
[[Давлати Хоразмшоҳиён]]
|таърихи даргузашт    = 17.12.1273
|маҳалли даргузашт        = Қуния
|шаҳрвандӣ              = &lt;!--(Табаият)--&gt;
|навъи фаъолият      = {{шоир|}}, [[ориф]]
|солҳои фаъолият      = &lt;!--(давраҳои фаъолияти эҷодӣ, мисол, 1802—1870)--&gt;
|самт                 = суфӣ, тасаввуф
|жанр                 = &lt;!--(жанрҳо, ки дар он кор мекард)--&gt;
|забони осор          = &lt;!--(забон ё забоҳо, ки муаллиф осорашро бо он навиштааст)--&gt;
|дебют                 = &lt;!--(китоби нахустин)--&gt;
|ҷоизаҳои адабӣ       = &lt;!--(мукофотҳои асосии касбӣ)--&gt;
|ҷоизаҳо              = &lt;!--(ҷоизаҳои ғайриадабӣ)--&gt;
|Lib                  = &lt;!--(пайванд дар сайти Lib.ru)--&gt;
|сайт                 = &lt;!--(сайти расмӣ)--&gt;
|викитека             = &lt;!--(агар осор ғайриозод аст, «номумкин»-ро интихоб намоед)--&gt;
|викигуфтовард        = &lt;!--(пайванд да Викииқтибос)--&gt;
|имзо              = &lt;!--(расми имзо)--&gt;
}}

'''Мавлоно Ҷалолуддин Муҳаммади Балхӣ''' ({{lang-fa|محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی}}; {{ВД-Дебоча}}) маъруф ба '''Румӣ''', '''Мавлоно''' ва '''Мавлавӣ''' — [[ориф]], [[сӯфӣ]], [[мутафаккир]], {{нависанда}} ва {{шоир}}и форс-тоҷик, бунёнгузори равияи [[мавлавия]].

== Саргузашт ==
Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ (Румӣ) тахминан [[соли 1207]] дар дар шаҳри [[Балх]] ё дар [[Вахш]]и [[Тоҷикистон]] ба дунё омадааст. Номи ӯ Муҳаммад буда, бо тахаллусҳои Ҷалолуддин, Мавлавӣ ва Мавлоно машҳур аст. Падараш аз олимони Балх буд. Дар ибтидои ҳуҷуми муғулҳо ӯ бо волидайни худ аз Вахш ба [[Балх]]у [[Самарқанд]] ва [[Нишопур]] сафар кардааст. Баъдан оилаи онҳо аз Нишопур ба [[Ҳиҷоз]] мекӯчанд. Соли 1232 дар [[Қуния]], назди [[Бурҳонуддин Муҳаққиқи Тирмизӣ]] илми [[тасаввуф]]ро аз худ мекунад. Мавлоно Балхӣ [[соли 1273]] дар [[Қуния|Қунияи Рум]] вафот кардааст. Бузургтарин асари ӯ «Маснавии Мавлавӣ», ки [[соли 1259]] ба навиштан ин асар сар кардааст ва зиёда аз 10-сол ба эҷоди ин асар машғул гаштааст. Мавзӯи асосии ин асар масъалаҳои тасаввуф мебошад. ''Аз шоир ба мо 50-ҳазор байт, 1600 рубоӣ боқӣ мондааст''.
[[Акс:350px-Maqbarai Mavlono.jpg|thumb|left|250px|Мақбара ва осорхонаи Мавлонои Балхӣ дар [[Куния]]]]

== Зиндагиномаи Мавлоно дар адабиёт ==

=== Аз китоби Абдулҳусайни Зарринкӯб «Бо корвони ҳулла» ===
Вай Ҷалолуддин Муҳаммад (эзоҳ:дар асар бо номи Ҷалолуддин зикр ёфтааст) ном дошт ва дар ҳудуди соли 604-и ҳиҷрӣ дар Балх ба дунё омад. Падараш Баҳоуддин Валад воизе буд забоновару хушбаён, ки ба [[сӯфия]] гароиш дошт ва маҷмӯае аз мавоизи ӯ ҳамакнун боқист ва «Маорифи Баҳоуддин» ном ёфтааст.
Ин Баҳои Валад дар Балх маснади тадрису фатво бо муридону дӯстони бисёр дошт ва ӯро '''Султон-ул-уламо''' низ мехонданд. Балх дар он замон ҷузви қаламрави фармонравоии Хоразмшоҳ буд ва Баҳои Валад дар он ҷо ба ҳурмату ҳишмат (шукӯҳу ҷалол) мезист. Аммо аз Хоразмшоҳ ранҷише ёфт, ки сабаби он дуруст маълум нест. Шояд вуҷуди имом Фахри Розӣ, як воизи дигар, ки бо [[сӯфия]] миёнае надошт ва шоҳ бад-ӯ дил баста буд, вайро аз ӯ озурдахотир дошта буд. Ва шояд низ бад-он ҷиҳат, ки султони Хоразм бо халифаи Бағдод дил бад карда буд, Баҳои Валад мисли бисёре дигар аз мусалмонони вақт аз вай ранҷида буд. Дар ҳар ҳол, воизи Балх ҳангоме ки писараш Ҷалолуддин кӯдаки хурдсол буд, аз [[Балх]] берун омад. Чанде дар ҳудуди [[Вахш]]у [[Самарқанд]] мебуд, он гоҳ азимати [[ҳаҷ]] кард. Аз роҳи [[Нишопур]]у [[Бағдод]] ба [[Ҳиҷоз]] рафт ва дар бозгашт аз [[Макка]] якчанд муддат ба Шом шуд. Ҳангоме ки Хоразму Мовароуннаҳр ба дасти муғул афтода буд ва Хоразмшоҳ саргаштаву дар ба дар аз пеши сипоҳи душман мегурехт, Баҳои Валад дар Арзинҷон ва Сивос (шаҳре дар Рум) ба Осиёи Сағир буд. Чанд соле низ дар он шаҳр ва Лоранда ба сар бурд ва дар ин замон писараш Ҷалолуддин бешу кам ҳаждаҳсола буд. Дар муддати иқомат дар Лоранда буд, ки модари Ҷалолуддин — Муъминахотун вафот ёфт ва Ҷалолуддин ҳам ба ишорати падар Гавҳархотун — духтари Шарафуддини Лолоро ба занӣ гирифт. Чаҳор соле баъд аз ин воқеа Баҳои Валад ба хоҳиши султони салчуқии Рум Алоуддини Кайқубод раҳ ба Қуния кашид ва он ҷо монд то ду соле баъд, ки ҳам дар [[Қуния]] вафот ёфт. Ҳангоми вафоти падар Ҷалолуддин, ки ҷавони бисту чаҳорсола буд, ба хоҳиши муридон маснади тадрису минбари вазъи Баҳои Валадро ишғол кард ва ба ҷои падар нишаст. Як соле аз вафоти Баҳои Валад гузашта буд, ки Бурҳони Муҳаққиқ — Сайид Бурҳонуддин Муҳаққиқи Тирмизӣ, аз муридони қадим ба шавқи дидори Шайх ва устоди хеш ба [[Қуния]] омад. Аммо устод мурда буд ва писараш Ҷалолуддин, ки худ маснади тадрису фатво дошт, дасти иродат ба вай, ба ин шогирду муриди падар дод ва Сайид Муҳаққиқ Ҷалолуддини ҷавонро таҳти иршоду тарбияти хеш гирифт. Чанде ӯро ба Ҳалабу Димишқ фиристод ва андак-андак бо маорифи сӯфия ошноии тамом дод. Баъд аз марги Бурҳони Муҳаққиқ, ки зоҳиран ба соли 638 рӯй дод, Ҷалолуддин якчанд аз суҳбати пире маҳрум монд. Муридон бар вай ҷӯшиданд ва ҳавзаи вазъу тадриси ӯ равнақе ёфт. Соли 642, ки [[Шамси Табрезӣ]] ба Қуния омад ва ошноӣ бо ӯ сарнавишти ин муфтиву мударриси ҷавони Қунияро, ки худ шогирдону муридони бисёр дошт, дигаргун кард. Ин [[дарвеш|дарвеши]] шӯридаи бесару сомон, ки ба сабаби чаҳонгардиҳои хеш ''Шамси паранда'' хонда мешуд, дар ин айём бо кулоҳи сиёҳу ҷомаи жандаи қаландаронаи хеш ба Қуния даромада буд ва дар хони шакарфурӯшон хона гирифта буд. Достони бархӯрди ӯ бо Ҷалолиддин, ки зоҳиран як бор низ вайро дар Димишқ дида буд, дар китобҳо бо каромоти шигифти боварнакарданӣ омехта аст. Ин қадар ҳаст, ки вай таваҷҷуҳи Мавлоноро аз истиғроқ дар баҳсу дарс ба истимрор дар завқу кашф кашонид ва беҳосилии илмеро, ки аз қилу қоли мадраса ҳосил мешуд, бар вай намоён кард. Суҳбати Шамс, ки мақолоти ӯ ҳокӣ аз жарфбиниҳову нуктасанҷиҳои ӯст, Мавлоноро чунон маҷзуб кард, ки кори дӯстии вай бо Шамс ба навъе шефтагӣ мунҷар гашт ва Мавлавиро, ки марди баҳсу дарсу ваъз буд, дар чиҳилсолагӣ муаллими ишқи вай шоирӣ омӯхт. Ин нуктаву тағайюре, ки дар аҳволи муфтиву мударриси маҳбуби Қуния падид омад, шогирдону муридони вайро бо Шамс душман кард.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.omuzgor-news.tj/?p=5700 |title=Рӯзгороне саршор аз ҳаводис/Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ |accessdate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305003509/http://www.omuzgor-news.tj/?p=5700 |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;
Дар ҳақиқат, аз суҳбати ин дарвеши шӯридаи бесомон чунон инқилобе дар вуҷуди Мавлоно падид омад, ки дарсу ваъзро каноре ниҳод ва ба тарки маснади тадрису фатво гуфт. Соатҳову рӯзҳо бо Шамс хилват мекард ва ба ҷои намозу рӯзаву ваъз ба самоъу рақсу ваҷд мепардохт ва бад-ин гуна аз шайху шайхзодаи Қуния ҷуз дарвеше шӯридаву беором намонд. Ин амр сабаби хашму норизоии муридони Мавлоно гашт. Муриду муродро сарзанишҳо карданд ва махсусан, Шамсро ҷодугар хонданду таҳдид карданд. Шамс ночор чанде аз Қуния ғайбат кард ва ба Димишқ рафт. Мавлоно як писари хеш — Султон Валадро дар паи ӯ фиристод ва ӯро ба Қуния боз овард. Аммо ин таҷдиди суҳбат тӯле накашид ва Шамс ба ногоҳ боз нопадид шуд. Баъдҳо шоеъае падид омад, ки Шамс ба дасти муридони Мавлавӣ кушта шуд. Гуфта шуд, ки Алоуддин — писари дигари Мавлоно низ дар ин тавтиа дасте дошт. Аммо ин шоеъа дар осори Мавлавӣ мунъакис нест. Мегӯянд ин воқеаро аз Мавлоно пинҳон доштанд ва ӯ ба ҳамин ҷиҳат то поёни умр аз дидори Шамс навмед нашуд ва ду бор низ ба талаби ӯ азимати Шом кард. Ва албатта, аз он гумшуда нишоне наёфт. Дар сурате ки ҷасади ӯро баъд аз Мавлоно аз чоҳ берун оварданду дафн карданд. Албатта, агар ин воқеа рӯй додааст, чун Мавлоно аз он ҳаргиз огоҳ нашудааст, шӯру шавқе, ки то поёни кор нисбат ба Шамс нишон додааст, аҷаб нест. Аммо агар Султон Валад низ дар китоби хеш бо ин фоҷиа ишорат накардааст, лобуд барои он будааст, ки намехостааст номи бародар ва шуҳрати муридони падарро олуда кунад, бо ин ҳол ин нукта, ки дар ҳалқаи ёрони Мавлоно қатл воқеъ шуд ва бо вуҷуд мухолифони вай — шаҳнаву қозӣ ба таҳқиқ дар он напардозанд, ғариб менамояд ва сиҳати асли ривоятро машкук (шубҳаовар) месозад. Боре, ғайбати ногаҳонии Шамс Мавлавиро беш аз пеш ба дунёи ишқу ҳаяҷон кашонид. Чунон ки маснади ваъзу тадрисро яксара тарк кард ва бар хилофи интизори муридон аз он пас Мавлоно худро ба куллӣ таслими ваҷду самоъ кард ва ғазалҳои «Девони Шамс» ёдгори ин шӯру ҳаяҷони рӯҳонии ӯст.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;/&gt;

Чанде баъд аз ғайбати Шамс [[Салоҳуддини Заркӯб]] дили Мавлоноро рабуд ва Ҷалолуддин бо ҳамон шӯру гармӣ бо ин муриди омию содаи хеш дил баст ва ӯро бо вуҷуди нохурсандиҳои муридон ноибу халифаи хеш кард. Муридон ин бор низ биранҷиданд ва ҳатто, дар садади қатли Салоҳуддин баромаданд. Аммо Мавлавӣ аз изҳори шавқу муҳаббат дар ҳаққи ин Заркӯби Қуния бознаистод. Духтари ӯ Фотимахотунро барои писари хеш Султон Валад гирифт ва худи ӯро то зинда буд, муддати даҳ сол, тавозӯъ ва такрими беҳад мекард. Чунон ки баъд аз ӯ низ Ҳисомуддини Чалабӣ  то поёни умри Мавлоно маҳбубу муриду муроди ӯ буд ва ҳамин дӯстиву шефтагии бепоён буд, ки «Маснавӣ»-и азими маънавиро ба вуҷуд овард. Чунон ки ёди Салоҳуддини Заркӯб низ мисли хотираи Шамс дар ғазалиёти «Девони кабир» зинда шуд.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot; /&gt;
Дар Қуния Мавлоно ҳурмату ҳишмати тамом дошт. Подшоҳони салҷуқии Рум, хосса, Иззуддини Кайковус ва Рукнуддини Қалиҷ Арслон нисбат ба ӯ иродат меварзиданд. [[Муъинуддини Парвона]] ба маҷлиси ӯ рафту омад мекард ва ҳадяву ниёз медод. Садруддини Қунавӣ — орифи номдори вилоят дар ҳаққи вай такрими бисёр мекард. Сироҷуддини Армавӣ, ки аз донишмандони баноми аср буд, дар вай ба чашми бузургӣ медид. Фахруддини Ироқӣ ва Наҷмуддини Розӣ суҳбати вайро муғтанам мешумурданд. Ҳатто, қавле ҳаст, ки Шайх [[Саъдӣ]] низ ҷиҳати дарки суҳбати ӯ аз Форс ба Рум омад. Ба ҳар ҳол, шак нест, ки дар Қуния Мавлавӣ ному овозаи баланд дошт ва маҷлиси ӯ гузашта аз муридону шогирдони бисёр ҳозирону мустамеъони номовару муҳташами дигар низ меёфт. Бо ин ҳама Ҷалолуддин марди бетакаллуф, сода ва некмаҳзар буд. Бештар бо дарвешону пешаварон нишасту бархост дошт ва дар муомила бо муҳташамон густоху бепарво буд. Бо вуҷуди лоғариву зардрӯйи ҳишмату маҳобати қавӣ дошт. Агарчи либоси содаи сӯфиёна мепӯшид, мардум дар вай ба чашми аҳли ҳишмат медиданд. Бо ин ҳама, дар маҷлиси ӯ аз ҳар дастаи мардум роҳ доштанд. Ҳатто, як тарсои маст метавонист дар самоъи ӯ ҳозир шавад ва шӯру арбада кунад. Ва қассоби арманӣ, агар ба вай бармехӯрд, аз вай тавозӯъҳои шигифт медид. Дар бурдбориву шикебоӣ ҳавсалаи каммонанд дошт.

Толибилме, ки бо [[сӯфия]] душманӣ дошт, дар сари ҷамъ бо вай гуфт: ''«Аз Мавлоно нақл кунанд, ки ҷое гуфтааст „ман бо ҳафтоду се мазҳаб якеам“, оё ин сухан Мавлоно гуфтааст?», гуфт: «Оре, гуфтаам». Он мард забони таън бигшод ва Мавлоноро дашном дод. Мавлоно бихандид ва гуфт: «Бо ин низ, ки ту мегӯӣ, якеам»'', якрангиву сулҳҷӯии ӯ то бад-ин ҳадд буд ва бо ринду зоҳид ва габру тарсо чунин мезист.
Дар ҷимодулохири соли 672-и ҳиҷрӣ дар поёни беморие, ки зоҳиран таби муҳарриқа буд, Мавлоно дар [[Қуния]] чашм аз ҷаҳон фурӯ баст. Шайх Садруддини Қунавӣ бар ҷанозаи вай намоз хонд. Ҷасади ӯро дар ҷавори турбати падараш, ки мавсум ба боғи Султон ё Ирамбоғча буд, дафн карданд. Биное ҳам ба номи «Қуббаи хазро» ба нафақаи бузургони аср ва муридон бар турбати вай падид омад. Он ҷо оромгоҳи хонаводагии аҳфоди вай шуд ва то кунун наздики панҷоҳ тан аз фарзандони вай дар он оромгоҳ осудаанд.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;/&gt;

== Осор ==
[[Акс:Mevlana Statue, Buca.jpg|thumb|left|250px|Маҷассамаи Мавлоно дар [[Измир]]]]
Мавлоно Балхӣ аз нобеғагони назми классиикии форс-тоҷик буда, дар арсаи суханварӣ ҳамчун худованди беҳамтои мамлакати ишқу зебоӣ шинохта шудааст. У инсонро бузургтарин муъҷизаи офариниш мешуморид ва ягонагию иттифоқ ва иттиҳоду ҳамбастагии онҳоро талқин ва тарғиб менамуд. Сулҳу оштӣ, ишқу ошиқӣ, ба ақидаи Мавлоно қодир аст, заминро ба осмон хешу табор гардонад.

Мероси адабии Мавлоно Балхӣ хеле пурсарват ва рангоранг аст. Он аз ҷиҳати нави сухан назму насро ташкил медиҳад. Девони [[Шамси Табрезӣ]], ин дафтари ишқ ва суруди озодии ботинии инсон аст, ин нахмаи эъҷозҳоест, ки салтанати инсонро бар ҳастӣ, заминро бар коинот ишқро бар имон ҳаётро ба марг оштиро ба ҷанг таҳким медиҳад. Шубҳае нест, ки бештар аз ғазалҳои дилошуб ба диқатангези Мавлоно бештар дар маҷлисҳои рақсу саноъ кафзанию пойкубӣ дар зери навҳаи тарабангези дафу чангу рубоб дар суҳбати муносибату дӯстони мувофиқ суруда шуданд. Аз ин ҷост ки аз онҳо ҳамеша нағмаи зиндагӣ суруд ва тарабу хуши ба гӯши хуш мерасад. Шояд аз ҳаминҷост ки аксари ғазалҳои ӯ ҷамбаи ғаноӣ ва мусиқӣ доранд.
Аз ваҷҳи муҳтавиёт ғазалиёти Мавлоно дар ишқу ошиқист. Валекин мавзӯъ дар ғазалиёти ӯ ба таври махсус сурат гирифтааст. Ишқи Мавлоно Балхӣ асоси модӣ дошт ва аз моддиёти заминӣ сарчашма мегирифт.
Ҷалолуддини Балхӣ яке аз сермаҳсултарин адибони тоҷик аст. Ӯ бо мероси адабии худ ҷаҳониёнро дар ҳайрат гузоштааст.

* «[[Девони Шамс]]»
* «[[Маҷолиси сабъа]]»
* «[[Мактубот]]»
* «[[Фиҳи мо фиҳ]]»
* «[[Маснавии маънавӣ]]»

== «Маснавии маънавӣ» ==
{{асосӣ|Маснавии маънавӣ}}
«Маснавии маънавӣ»-ро бори нахуст олими англис Р. А. Николсон (Николсон) аз забони форсӣ ба забони англисӣ гардонидааст (солҳои 1925—1937), ки аз 25632 байт иборат аст. Дар Пажӯҳишгоҳи илмии шарқшиносии АИ Тоҷикистон маҳфуз аст, ки соли 1459 нашр шудааст.

«Маснавии Маънавӣ» аз шаш дафтар буда, чунончи: Замин-Осмон, Шарқ-Ғарб, Шимолу-Ҷануб. Мазмун ва мундариҷаи «Маснавии Маънавӣ»-и Ҷалолуддини Балхӣ ҳаёти фалсафӣ ва динӣ дар ислом аст.
Ба ақидаи олимон чунин бармеояд, ки Мавлоно Балхӣ шаш дафтари «Маснавии Маънавӣ»-ро ба шаш пайғамбари мурсал ташбеҳ додааст. [[Одам]] (с), [[Нуҳ]] (н) [[Иброҳим]] (х) [[Мусо]] (к) [[Исо]] (р) [[Муҳаммад]] (с). Ҷалолуддин бо Ҳисомуддин, ки марди Ҳақ буд аз ин лиҳоз ба Ҷалолиддини Балхӣ бағоят наздик ва дусти хақиқӣ мешаванд. Бо маслиҳати Ҳисомуддин дар мудати 10-сол «Маснавии Маънавӣ»-ро менависад. Худи Ҷалолуддин дар ҳар як дафтараш Ҳисомуддинро зикр мекунад:
: Эй Зиёулҳақ Ҳисомуддин туви,
: Ки гузашт аз маҳ ба нурат «Маснавӣ».
: «Маснавӣ»-ро чун ту мабдоъ будаӣ,
: Тор фузун гардад, туяш

: То нақши висоли дӯст бо мост,
: Моро ҳама умр худ тамошост.
: Он ҷо, ки висоли дӯстон аст,
: В- оллоҳ, ки миёни хона саҳрост.
: Он ҷо, ки муроди дил барояд,
: Як хор беҳ аз ҳазор хурмост.

: Макун эй дӯст ғарибам сари савдои ту дорам,
: Ману болои манора, ки таманои ту дорам.
: Зи ту сармасту хуморам хабар аз хеш надорам,
: Сари худ низ нахорам, ки таманои ту дорам.
: Дили ман равшану муқбил зи чи шуд, бо ту гуям,
: Ки дар оинаи дил рухи зебои ту дорам.
: Макун эй дӯст маломат бинигар рӯзи қиёмат,
: Ҳама мавҷам, ҳама чу шам дури дарёи ту дорам.

=== Панду андарз аз ашъори Мавлоно Балхӣ ===
Панду андарз ташбеҳи одобу ахлоқ яке аз анъанаҳои хеле қадими форсу тоҷик аст. Ҳануз аз асрҳои 3 — 8 сарчашма гирифтааст. Аз он ҷумла омӯхтани эҷодиёти яке аз бузургони гузаштаи садаи XIII Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ қобили омӯзиш аст.
Мавзӯи инсон чи Юнону Рум ҳам дар назми форсу араб зимнан дар осори нобиғаҳои ҷаҳони мавзӯъи маркази маҳсуб меёбад ва Мавлоно низ дар тарбияи ватандустӣ ва ватанпарварӣ тарбияи инсон саҳми босазо гузоштааст ва ӯ яке аз мумтози панду ахлоқ ба ҳисоб меравад.
Зикр кардан ба маврид аст, ки дар осори панду ахлоқи Мавлоно Ҷалолуддин пеш аз ҳама тарбияи инсон падид меояд. Аз ин рӯ таълимоти ахлоқии ӯ сар то сари андешаӽои инсондустӣ буда дар он мавзӯъи заҳматҳои инсон дар роҳи такомули руҳии худ мақоми хос дорад.
Мавлоно кушиш ба хайр додаст, ки то мақому мартабаи инсонро баланд бардошта, бештар маънавии вайро баланд бардорад.
Ба қавли мавлоно холиқи афоли худи инсон ва ҳар феъле, ки аз ӯ содир мешавад, марбут ба худи ӯст, яъне бовуҷуди овардаи рафтору кирдори худи инсон аст. Аз инҷо орифи бузург мефармояд:

: То ту торику малулу тираи,
: Дон ки бо деви лаъин ҳамшираи.
: Чун зи луқма ту ҳасад бини давом,
: Чахлу ғафлат зояд онро дон ҳаром.
: Ҳеч гандум кориву чав бар диҳад,
: Дидаи аспе ки куррай хар диҳад?

Яъне дар мисраи аввали ин ғазал устод мефармояд: то даме, ки дилсиёҳ, тираакл ҳасуд ва бадкирдор ҳасти дон, ки бо деву лаъин- иблис ҳамтан ҳамроҳ ва ҳамнишини. Дар мисраи дигар бошад ӯ мегӯяд, ки: Оё ҳеч дидаи, ки гандуми ба замин пошида ҳосили ҷав дода бошад? Оё ҳеч дидаи ки асп курхар зодааст?
Чуноне ки дар бобати некию некноми бузургон фармудаанд:

: Зиндаву ҷовид гашт ҳар ки накуном зист,
: К-аз ақибаш зикри хайр зинда бувад номи ӯ.

Дар ин мавзӯъ инчунин устод Ҷалолиддини Балхӣ низ диққати махсус дода ба он таваҷҷуҳ намудааст. Чуноне ки дар ҳикояи «Марди некукор ва аҳли Заврон» омадааст: Дар Заврон ном деҳа дар кишвари Яман марди накукоре зиндагь мекард, ки пайваста роҳе барои кумак ба дардмандону ниёзмандон пайдо мекард. Мекушид, ки дили онҳоро хуш кунад ва онҳоро аз ҳочатманди барорад.

: Кулбаи дарвеш буди куи ӯ,
: Омаданди мустамандон суи ӯ.

У ҳамеша, ки гандумро дарав мекард. Даҳяки онро ба нодорон медод ва чун гандуми боқимондаро орд мекард, боз даҳяки ордро ба ҳоҷатмандон медод. Ҳангоме, ки нон мепухт даҳяки нонро ба дигаррон мебахшид. Рӯзе фарзандони худро гирд оварда васият кард, ки мабодо ҳиссаи мискинон дармондагону бечорагонро фаромуш кунед. Агар ҳаққи фақиронро бидиҳед Худованд ҳам ба кишту меваи шумо меафзояд. Бо ин ҳама Худованд мукофоти некукоронро кафолат додааст ва агар касе аз даромади худу моли хеш нодоронро шарик кунад шак нест ки ҳоҷатманду гиритори мушкили нахоҳад шуд.

: Эй гирифтори сабаб берун мапар,
: Лек азали он мусабаб зан мабар.
: Ӽарчи хоҳад он мусабаб оварад,
: Қудрати мутлақ сабабҳо бардорад.

== Ҳикоёт аз маснавӣ ==

=== Ҷӯҳӣ ===
: Кӯдаке дар пеши тобути падар,
: Зор менолиду бармекӯфт сар,
: К-«Эй падар, охир куҷоят мебаранд,
: То туро дар зери хоке биспаранд.
: Мебарандат хонаи тангу заҳир,
: Не дар ӯ қоливу на дар вай ҳасир
: Не чароғе дар шабу не рӯз нон,
: Не дар он бӯи таому не нишон,
: Не дарун маъмуру не сақфу на бом,
: Не бар ӯ баҳри зиёе ҳеч ҷом.
: Не дар он аз баҳри меҳмон оби чоҳ,
: Не яке ҳамсоя, к-ӯ бошад паноҳ.
: Ҷисми ту, ки бӯсагоҳи халқ буд,
: Чун равад дар хонаи кӯру кабуд?
: Хонае бе зинҳору ҷои танг,
: Ки дар ӯ не рӯй мемонад на ранг»
: З-ин насақ авсои хона мешумурд,
: В-аз ду дида ашки хунин мефушурд.
: Гуфт ҷӯҳū ба падар: «К-эй арҷманд,
: Валлаҳ, инро хонаи мо мебаранд»
: Гуфт ҷӯҳиро падар: «[[Аблаҳ]] машав»,
: Гуфт: «Эй бобо, нишониҳо шунав!
: Ин нишониҳо, ки гуфт ӯ як ба як.
: Хонаи морост бетардиду шак.
: Не ҳасиру не чароғу не таом,
: Не дараш маъмуру на саҳну на oбом».

«Зиндаву ҷовид гашт ҳар ки накуном зист» бале доштани номи нек ин обрую мартабаи инсонро баланд мебардорад ва номи шахси накукору некрафтор абадист.
Яъне тарбияи ахлоқии инсон ин худ доштани одобу ахлоқи хамидаи инсонист. Барои ҳамин ҳам ба мо ҷавонони содиқи ватан зарур аст, ки ҳиси масъулиятшиносиро дар худ бештар ҷалб кунем ва баҳри ободии ватани азизи худ саҳмгузор бошему ватанро дӯст дорем, яъне ба омузиши адабиёти ниёгони худ инчунин ба омухтани илмҳои дақиқ ва донистани забонҳои хориҷи майлу рағбати зиёд дошта бошем то Тоҷикистони азизи худро бо дигар давлатҳои мутараққии ҷаҳон баробар намоем.

== Зодгоҳи Мавлоно куҷост? ==
Чунин мунозира байни олимону мақомоти ҳукуматии [[Туркия]] давлатҳои форсизабон — [[Эрон]], [[Афғонистон]] ва [[Тоҷикистон]] ба миён омадааст. Нигаред: [http://www.ozodi.org/a/disputes-over-mevlana-legasy-between-4-countries/27795058.html «Маснавӣ» моли кист? Баҳси 4 кишвар бар сари мероси пири сӯфиён|бештар…]

&lt;gallery&gt;
Акс:Stamps of Tajikistan, 004-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 006-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 007-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 008-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 009-07.jpg|
Акс:Stamps of Tajikistan, 010-07.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Пайвандҳо ==
* [https://adabi.site/мавлоно/ғазалҳои-дилошӯб/ Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ. 800 ғазали дилошӯб]

== Нигаред низ ==
* [[Шамси Табрезӣ]]
* [[Султон Валад]]
* [[Мавлавия]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Гулшани адаб.Ҷилди 2. — Душанбе: Ирфон,1975. — С. 60
* [[Муҳаммадиқболи Садриддин]]. «Суханварони Балх» — С.64-91
* Забебуллоҳ Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон… ҷ.3/2. — С. 1205—1207
 
{{Шоирони порсигӯй}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик]]
[[Гурӯҳ:Мутафаккирон:Ислом]]
[[Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ]]
[[Гурӯҳ:Ҷалолуддини Балхӣ]]</text>
      <sha1>32ozgu9qdn1spo8149xqiukotp3azzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пулпит</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59208</id>
    <revision>
      <id>1474600</id>
      <parentid>1259477</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T14:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32576-41</username>
        <id>132824</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ пулпити шадид аз музмин чи фарк дорад</comment>
      <origin>1474600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3767" sha1="6n6d414lrgwdjka26stqerbs79oo516" xml:space="preserve">'''Пулпит''' ({{lang-la|Pulpitis}}; лот. pulpa – лаҳм), газаки мағз (пулпа)-и [[дандон]]; дар натиҷаи кариеси дандон, инчунин осеби рагҳое, ки дандонро бо хун таъмин мекунанд, паридани сир, луч шудани мағз ва шикастани дандон пайдо мешавад.

Пулпит, одатан, бемории шадид аст. Дарди он хусусан шабонгоҳ худ аз худ (сарфи назар аз ҳоидани хӯрок ва таъсири ғизои гарму сард) авҷ мегирад. Баъзан дард хело тоқатфарсо гашта, аз таъсири он пушти сар, гӯш, чака, дандонҳои ҳамшафат низ дард мекунанд. Газаки пулпаи дандон ва варами бофтаҳои он, ки дар ҷавфи дандон паҳн шуда, ба бофтаҳои сахт ва асаби пулпа фишор меорад, сабаби дарди тоқатфарсо мегардад.

Одатан, дар натиҷаи газак гирифтан, мағзи дандон нобуд шуда, дард тадриҷан қатъ мегардад, вале баъд аз чанд вақт (ин муҳлат хеле гуногун аст) микроорганизмҳои пулпаи нобудшуда ба тавассути канали дандон ба решаи он гузашта, боиси периодонтит мегарданд.

Азбаски дандонҳои тифлӣ ва доимии кӯдак хеле зуд мепӯсанд, мағзи дандони онҳо газак гирифта, мадда мекунад. Решаи дандони кӯдакон нағз инкишоф наёфтааст, бинобар ин, бофтаҳои атрофи он низ газак мегиранд. Ин боиси нобуд шудани решаи дандони доимии кӯдак мегардад. Беморро духтури дандон муолиҷа мекунад. 
Агар ҳангоми дард кардани мағзи дандон дарҳол ба духтур муроҷиат карда натавонед (мас., шабона), он гоҳ доруи аналгин хӯред; баъзан оби хунук низ дардро суст мекунад. Ҳангоми сахт дард кардани дандон ба ковокии он чанд чакра маҳлули гарми 2-фоизаи амидопирин (пирамидон) чаконед. Ин дору ба луобпардаи даҳон зарар надорад, вале таъсири он хеле зудгузар аст. Бинобар ин, ба паст шудани шиддати дард нигоҳ накарда, ҳар чи зудтар ба духтур муроҷиат намоед. 
Барои пешгирии Пулпит дандони иллатёфтаро сари вақт табобат кунед. Соле камаш ду маротиба барои муоина ба назди духтури дандон равед. Волидайн ҳангоми дард кардани дандони кӯдак бепарвоӣ накарда, ӯро ҳатман бояд ба назди духтур баранд&lt;ref&gt;Энскилопедияи Донишгоҳи Давлтатии Тиббии Тоҷикистон http://tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/p/pulpit/19-1-0-2048{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} пулпти шадид аз музмин чи фарк дорад</text>
      <sha1>6n6d414lrgwdjka26stqerbs79oo516</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абӯтаййиби Сарахсӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59506</id>
    <redirect title="Абутайиби Сарахсӣ" />
    <revision>
      <id>1474622</id>
      <parentid>873431</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Абутайиби Сарахсӣ]]</comment>
      <origin>1474622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="l9ocbe59knzs9shm9d5sb17a7to7dxx" xml:space="preserve">#равона [[Абутайиби Сарахсӣ]]</text>
      <sha1>l9ocbe59knzs9shm9d5sb17a7to7dxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юсуф Саодатов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73346</id>
    <revision>
      <id>1474616</id>
      <parentid>1281696</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3197" sha1="kkfzopxib7cacmlonwywh92whug7c39" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Юсуф Саодатов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 =  мутриб
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо       =  
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
 
'''Саодатов Юсуф Давлатович''' (23.02.1944, деҳаи Сарикутали н. Варзоб – 23.03.2005, ш. Душанбе), мусиқидон, устоди мусиқӣ,, Арбоби ҳунари Тоҷикистон (1998), Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон» (1988). 

== Зиндагинома ==
Омӯзишгоҳи мусиқии ш. Душанбе (1965) ва Институти мусиқии ба номи Гнесинҳои ш. Маскавро (1972) хатм карда, муддате дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба сифати ёвари консертмейстери оркестри симфонӣ фаъолият доштааст. Солҳои 1974-1980 омӯзгори Мактаби мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ,  1981-1988 мушовир ва омӯзгори мусиқӣ дар Муғулистон ва Афғонистон, 1989-1992 мудири Кабинети методии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, 1993-1997 мудири кафедраи созҳои оркестрии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода, аз соли 1998 директори Коллеҷи мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ буд. Баробари фаъолияти омӯзгорӣ як силсила таълифот, аз ҷумла «Асарҳо барои ансамбли  скрипканавозон бо ҳамовозии фортепиано», мақолаҳо роҷеъ ба эҳё ва рушди санъати мусиқии тоҷик аз даст баровардааст. 

== Унвону ҷоизаҳо ==
Соҳиби унвони  «Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон» (1988) мебошад.

== Адабиёт ==

* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>kkfzopxib7cacmlonwywh92whug7c39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474617</id>
      <parentid>1474616</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="rd0nyzkzrwbgwkerx1w8g1f72x933ht" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Юсуф Саодатов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 23.02.1944
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 23.03.2005
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 = мутриб
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо       =  
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
 
'''Саодатов Юсуф Давлатович''' ([[23 феврал]]и [[1944]], деҳаи Сарикутал, [[ноҳияи Варзоб]] — [[23 март]]и [[2005]], [[Душанбе]]), [[мусиқидон]], устоди мусиқӣ, [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]] (1998), Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон&quot; (1988).

== Зиндагинома ==
Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1965) ва Институти мусиқии ба номи Гнесинҳои ш. Маскавро (1972) хатм карда, муддате дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба сифати ёвари консертмейстери оркестри симфонӣ фаъолият доштааст. Солҳои 1974—1980 омӯзгори Мактаби мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ, 1981—1988 мушовир ва омӯзгори мусиқӣ дар Муғулистон ва Афғонистон, 1989—1992 мудири Кабинети методии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, 1993—1997 мудири кафедраи созҳои оркестрии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода, аз соли 1998 директори Коллеҷи мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ буд. Баробари фаъолияти омӯзгорӣ як силсила таълифот, аз ҷумла «Асарҳо барои ансамбли скрипканавозон бо ҳамовозии фортепиано», мақолаҳо роҷеъ ба эҳё ва рушди санъати мусиқии тоҷик аз даст баровардааст.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Соҳиби унвони «Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон» (1988) мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>rd0nyzkzrwbgwkerx1w8g1f72x933ht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474618</id>
      <parentid>1474617</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3307" sha1="0bp55chqcw7vxw57z5k92mlvwy7c0qx" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Юсуф Саодатов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 23.02.1944
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 23.03.2005
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 = мутриб
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо       =  
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
 
'''Саодатов Юсуф Давлатович''' ([[23 феврал]]и [[1944]], деҳаи Сарикутал, [[ноҳияи Варзоб]] — [[23 март]]и [[2005]], [[Душанбе]]), [[мусиқидон]], устоди мусиқӣ, [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]] (1998), Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон (1988).

== Зиндагинома ==
Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1965) ва Институти мусиқии ба номи Гнесинҳои ш. Маскавро (1972) хатм карда, муддате дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба сифати ёвари консертмейстери оркестри симфонӣ фаъолият доштааст. Солҳои 1974—1980 омӯзгори Мактаби мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ, 1981—1988 мушовир ва омӯзгори мусиқӣ дар Муғулистон ва Афғонистон, 1989—1992 мудири Кабинети методии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, 1993—1997 мудири кафедраи созҳои оркестрии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода, аз соли 1998 директори Коллеҷи мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ буд. Баробари фаъолияти омӯзгорӣ як силсила таълифот, аз ҷумла «Асарҳо барои ансамбли скрипканавозон бо ҳамовозии фортепиано», мақолаҳо роҷеъ ба эҳё ва рушди санъати мусиқии тоҷик аз даст баровардааст.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Соҳиби унвони «Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон» (1988) мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>0bp55chqcw7vxw57z5k92mlvwy7c0qx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474619</id>
      <parentid>1474618</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3307" sha1="8911s2inbfjzqm0d8x2t37t17k554h4" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Юсуф Саодатов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 23.02.1944
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 23.03.2005
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 = мутриб
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо       =  
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
 
'''Саодатов Юсуф Давлатович''' ([[23 феврал]]и [[1944]], деҳаи Сарикутал, [[ноҳияи Варзоб]] — [[23 март]]и [[2005]], [[Душанбе]]), [[мусиқидон]], устоди мусиқӣ, [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]] (1998), Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон (1988).

== Зиндагинома ==
Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1965) ва Институти мусиқии ба номи Гнесинҳои ш. Маскавро (1972) хатм карда, муддате дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба сифати ёвари консертмейстери оркестри симфонӣ фаъолият доштааст. Солҳои 1974—1980 омӯзгори Мактаби мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ, 1981—1988 мушовир ва омӯзгори мусиқӣ дар Муғулистон ва Афғонистон, 1989—1992 мудири Кабинети методии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, 1993—1997 мудири кафедраи созҳои оркестрии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода, аз соли 1998 директори Коллеҷи мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ буд. Баробари фаъолияти омӯзгорӣ як силсила таълифот, аз ҷумла «Асарҳо барои ансамбли скрипканавозон бо ҳамовозии фортепиано», мақолаҳо роҷеъ ба эҳё ва рушди санъати мусиқии тоҷик аз даст баровардааст.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Соҳиби унвони «Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон» (1988) мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>8911s2inbfjzqm0d8x2t37t17k554h4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474620</id>
      <parentid>1474619</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3310" sha1="p7s0nyziv6t7xugk03uhwbgci5xmqkq" xml:space="preserve">{{Мусиқидон
|замина               =  &lt;!--solo_singer / non_vocal_instrumentalist / non_performing_personnel--&gt;
|ном                  = Юсуф Саодатов
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|бар                  = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           =  
|таърихи таваллуд     = 23.02.1944
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 23.03.2005
|маҳалли даргузашт    = 
|солҳои фаъолият      =  
|кишвар               =  
|касб                 = мутриб
|навъи садо           =  
|асбоб                =  
|сабк                 =  
|номи мустаъор        =  
|гурӯҳ                =  
|ҳамкорӣ              =  
|ношир                =  
|ҷоизаҳо       =  
|викианбор            =  
|викитека             =  
|вебгоҳ               =  
}}
 
'''Саодатов Юсуф Давлатович''' ([[23 феврал]]и [[1944]], деҳаи Сарикутал, [[ноҳияи Варзоб]] — [[23 март]]и [[2005]], [[Душанбе]]) — [[мусиқидон]], устоди мусиқӣ, [[Арбоби ҳунари Тоҷикистон]] (1998), Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон (1988).

== Зиндагинома ==
Омӯзишгоҳи мусиқии шаҳри Душанбе (1965) ва Институти мусиқии ба номи Гнесинҳои ш. Маскавро (1972) хатм карда, муддате дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба сифати ёвари консертмейстери оркестри симфонӣ фаъолият доштааст. Солҳои 1974—1980 омӯзгори Мактаби мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ, 1981—1988 мушовир ва омӯзгори мусиқӣ дар Муғулистон ва Афғонистон, 1989—1992 мудири Кабинети методии Вазорати фарҳанги Тоҷикистон, 1993—1997 мудири кафедраи созҳои оркестрии Донишкадаи давлатии санъати ба номи М. Турсунзода, аз соли 1998 директори Коллеҷи мусиқии ба номи З. Шаҳидӣ буд. Баробари фаъолияти омӯзгорӣ як силсила таълифот, аз ҷумла «Асарҳо барои ансамбли скрипканавозон бо ҳамовозии фортепиано», мақолаҳо роҷеъ ба эҳё ва рушди санъати мусиқии тоҷик аз даст баровардааст.

== Унвону ҷоизаҳо ==
Соҳиби унвони «Ҳунарпешаи шоистаи Муғулистон» (1988) мебошад.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Арбобони фарҳанги тоҷик. Донишнома / Муаллиф-мураттиб Ёрмуҳаммади Сучонӣ. — Душанбе, 2016. — 863 с.

[[Гурӯҳ:Арбобони ҳунари Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Мутрибони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>p7s0nyziv6t7xugk03uhwbgci5xmqkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абутайиби Сарахсӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150371</id>
    <revision>
      <id>1474621</id>
      <parentid>1318572</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:28:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="5o11mfk7t8oxc3om0q1438d57zitcp8" xml:space="preserve">{{Адиб
|ном                  = Абутайиби Сарахсӣ
|номи аслӣ            = 
|тасвир               = 
|тавсифи тасвир       = 
|ном ҳангоми таваллуд = 
|номи пурра           = 
|тахаллусҳо           = 
|таърихи таваллуд     = 
|зодгоҳ               = 
|таърихи даргузашт    = 
|маҳалли даргузашт    = 
|шаҳрвандӣ            = 
|навъи фаъолият       = {{шоир|}} 
|солҳои фаъолият      = 
|самт                 = 
|жанр                 =
|забони осор          = форрсӣ - тоҷикӣ
|дебют                = 
|ҷоизаҳо              = 
|мукофотҳо            = 
|Lib                  = 
|сайт                 = 
|викигуфтовард        = 
|имзо                 = 
}}

'''Абутайиби Сарахсӣ''' (соли таваллуд ва вафот номаълум) — [[шоир]]и [[форс]]-[[тоҷик]] (асри 10).

== Зиндагинома ==
Аз шоирони давраи Сомониён. Ҷузъиёти тарҷумаи ҳолаш маълум нест. Дар тазкираҳо (масоли, «Маҷмаъ-ул-фусаҳо»-и Ҳидоят) намунаҳои ашъораш омадаанд. Абёти зерин аз ӯст:

:: Эй подшоҳи рӯи замин, давр аз они туст,
:: Андешаи тақаллуби даврон куну замон.
:: Бехе нишон, ки давлати боқи-т бар диҳад,
:: К-ин боғи умр, гоҳ баҳор асту гоҳ хазон.
:: Чун ком ҷовидон мутасаввир намешавад,
:: Хуррам касе, ки зинда кунад ном ҷовидон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Абутайиби Сарахсӣ|1}}
* Донишномаи Рӯдакӣ, ҷ. 1, Д., 2008.

[[Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик]]</text>
      <sha1>5o11mfk7t8oxc3om0q1438d57zitcp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аҳмад ибни Марвони Сарахсӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207519</id>
    <redirect title="Аҳмад ибни Таййиби Сарахсӣ" />
    <revision>
      <id>1474623</id>
      <parentid>1275040</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2107" sha1="0mu8262onjlnum3svwyo71qk7aauhzy" xml:space="preserve">{{Олим
|номи аслӣ      = أحمد ابن مروان سرخسی
|таърихи таваллуд = 
|таърихи даргузашт     = 899
|маъруф ба      = [[мусиқидон]]
}}
'''Аҳмáд ибни Марвóни Сарахсӣ''' ({{lang-fa|أحمد ابن مروان سرخسی}}; ? — [[899]]) — яке аз олимон ва мусиқидонони маъруфи форс-тоҷик, ки дар таҳқиқ ва омӯзиши илми мусиқӣ ва ташаккули он дар давраи [[Сомониён]] саҳми арзанда гузоштааст.

== Таълифот ==
Машҳуртарин китобҳои Аҳмад «Китобу мусиқӣ аср-ас-Сосония», «Китоб-ул-мадхал илм-ал-мусиқӣ», «Китоб-ул-мусиқӣ ас-сағир», «Китоб-ул-мусиқӣ ал-кабир» ном дошта, ба таърихи асарҳои овозӣ (суруду таронаҳо), созҳои мусиқӣ, назарияи илми мусиқии мардумони Шарқ бахшида шудаанд. Аҳмад назария ва амалияи мусиқии аҳди Сомониёнро баррасӣ намуда, дар бораи асарҳои мусиқии Мовароуннаҳру Хуросон, аз ҷумла жанри созии «равошин», сурудҳои Бухоро ва ғайра санадҳои зиёд овардааст. Аҳмад теъдоди зиёди китобҳои паҳлавӣ ва ҳиндиро роҷеъ ба санъати мусиқӣ ба забони арабӣ баргардондааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Аҳмад ибни Марвони Сарахсӣ|2}}
* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IX –X вв. // Абу Али ибн Сино и его эпоха. Д., 1989.


[[Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Донишмандони форсу тоҷик]]</text>
      <sha1>0mu8262onjlnum3svwyo71qk7aauhzy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474624</id>
      <parentid>1474623</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="r6c7h7cjsuoyglsql4hfbo32jky7hx2" xml:space="preserve">{{Олим
|номи аслӣ      = أحمد ابن مروان سرخسی
|таърихи таваллуд = 
|таърихи даргузашт     = 899
|маъруф ба      = [[мусиқидон]]
}}
'''Аҳмáд ибни Марвóни Сарахсӣ''' ({{lang-fa|أحمد ابن مروان سرخسی}}; ? — [[899]]) — яке аз олимон ва мусиқидонони маъруфи форс-тоҷик, ки дар таҳқиқ ва омӯзиши илми мусиқӣ ва ташаккули он дар давраи [[Сомониён]] саҳми арзанда гузоштааст.

== Таълифот ==
Машҳуртарин китобҳои Аҳмад «Китобу мусиқӣ аср-ас-Сосония», «Китоб-ул-мадхал илм-ал-мусиқӣ», «Китоб-ул-мусиқӣ ас-сағир», «Китоб-ул-мусиқӣ ал-кабир» ном дошта, ба таърихи асарҳои овозӣ (суруду таронаҳо), созҳои мусиқӣ, назарияи илми мусиқии мардумони Шарқ бахшида шудаанд. Аҳмад назария ва амалияи мусиқии аҳди Сомониёнро баррасӣ намуда, дар бораи асарҳои мусиқии Мовароуннаҳру Хуросон, аз ҷумла жанри созии «равошин», сурудҳои Бухоро ва ғайра санадҳои зиёд овардааст. Аҳмад теъдоди зиёди китобҳои паҳлавӣ ва ҳиндиро роҷеъ ба санъати мусиқӣ ба забони арабӣ баргардондааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Аҳмад ибни Марвони Сарахсӣ|2}}
* Раджабов А. К истории таджикской музыкальной культуры в IX –X вв. // Абу Али ибн Сино и его эпоха. Д., 1989.

[[Гурӯҳ:Мусиқидонон аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>r6c7h7cjsuoyglsql4hfbo32jky7hx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474628</id>
      <parentid>1474624</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Аҳмад ибни Таййиби Сарахсӣ]]</comment>
      <origin>1474628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="n3ulxt1y5l4xet7itzh6trwq9of9gdd" xml:space="preserve">#равона [[Аҳмад ибни Таййиби Сарахсӣ]]</text>
      <sha1>n3ulxt1y5l4xet7itzh6trwq9of9gdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саргаҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212274</id>
    <revision>
      <id>1474629</id>
      <parentid>1446395</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3243" sha1="sf5x9spevgz0szxbc9udmb66ffv1ayg" xml:space="preserve">{{МА
| мақом = Деҳа
| номи тоҷикӣ = Саргаҳ
| номи аслӣ = 
| тасвир = 
| тавсифи тасвир = 
| тобеият = 
| кишвар = Тоҷикистон
| lat_dir = 
| lat_deg = 
| lat_min = 
| lat_sec = 
| lon_dir = 
| lon_deg = 
| lon_min = 
| lon_sec = 
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| шакли минтақа = Вилоят
| минтақа = Вилояти Хатлон
| минтақа дар ҷадвал = Вилояти Хатлон{{!}} Хатлон
| шакли ноҳия = Ноҳия
| ноҳия = ноҳияи Ёвон
| ноҳия дар ҷадвал = ноҳияи Ёвон {{!}} Ёвон
| шакли ҷомеа = Ҷамоат
| ҷомеа = Деҳоти Ситораи Сурх
| ҷомеа дар ҷадвал = 
| тақсимоти дохилӣ = 
| шакли роҳбарӣ = Раиси маҳалла
| роҳбар = 
| замони таъсис = 
| аввалин номбарӣ = 
| номҳои пешина = Шота Руставели
| мақом аз = 
| забони расмӣ = тоҷикӣ
| аҳолӣ = 3213
| соли барӯйхатгирӣ = 2017
| зичӣ = 
| агломератсия = 
| ҳайати миллӣ = [[мардуми тоҷик|тоҷикон]]
| ҳайати динӣ = [[мусулмон]]они [[ҳанафӣ|ҳанафимазҳаб]]
| этнохороним = 
| вақти минтақавӣ = 
| DST = 
| коди телефон = +992 3141
| нишонаи почта = 735310
| нишонаҳои почта = 
| коди мошинҳо = TJ03
| шакли шиноса = 
| шиносаи ададӣ = 
| гурӯҳ дар Commons = 
| сайт = 
}}

'''Саргаҳ''' (то 2018 — ''Шота Руставели''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=131044|title=Постановление Маджлиси милли Маджлиси Оли Республики Таджикистан от 16 февраля 2018 года, №511 &quot;О переименовании городов Курган-тюбе и Сарбанд, Бохтарского района, посёлка Восеъ и село Курбоншахид Восейского района, сёл Шота Руставели, Тошохур и Будинобод Яванского района Хатлонской области&quot;|website=www.adlia.tj|accessdate=2023-05-08|archivedate=2018-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321165524/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=131044}}&lt;/ref&gt;)— [[деҳа]] дар [[Ҷамоати деҳот|ҷамоати]] [[деҳоти Ситораи Сурх]]и [[ноҳияи Ёвон]]. Аз деҳа то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 32 км. Аҳолиаш 3213 нафар ([[2017]]), тоҷикон.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Сарчашма ==
* Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — {{Д.}}: [[СИЭМТ]], 2017. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2


{{Тоҷикистон-нопурра}}

{{ноҳияи Ёвон}}

[[Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон]]
[[Гурӯҳ:Ҷамоати Ситораи Сурх]]</text>
      <sha1>sf5x9spevgz0szxbc9udmb66ffv1ayg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шамси Табрезӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284564</id>
    <revision>
      <id>1474610</id>
      <parentid>1422604</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32631-91</username>
        <id>132889</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1474610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4293" sha1="9wlh3caffc5kwh340bfbwnj7al4stmr" xml:space="preserve">{{Шахс/Ислом}}
'''Муҳаммад ибни Алӣ ибни Маликдоди Табрезӣ''' машҳур ба '''Шамси Табрезӣ''', ({{lang-fa|شمس تبریزی}}; тақ. [[1185]], [[Табрез]] — [[1248]], [[Хуй]]) — [[ориф]], [[сӯфӣ]], [[мутакаллим]] ва [[донишманд]]и форс-тоҷик, пири рӯҳонии [[Ҷалолуддини Балхӣ]].

== Зиндагинома ==
Шамси Табрезӣ аз ҷавонӣ ба тасаввуф майл намуда, ҳини сайру сафар бо бузургону пешвоёни маънавии шаҳру кишварҳои атрофи Эрон вохӯрду бо таълимоташон ошно шуд. Шамси Табрезӣ гоҳо аз чорчӯби қоидаву завобит по фаро мениҳод ва расми масҷиду хонақоҳро мешикаст.

== Шамси Табрезӣ ва [[Ҷалолуддини Балхӣ]] ==
Шамси Табрезӣ бо [[Ҷалолуддини Балхӣ]] дидор карда, ба ҷаҳонбинии ӯ таъсири шигирф расонид. Соли 642, ки [[Шамси Табрезӣ]] ба [[Қуния]] омад ва ошноӣ бо ӯ сарнавишти ин муфтиву мударриси ҷавони Қунияро, ки худ шогирдону муридони бисёр дошт, дигаргун кард. Ин [[дарвеш]]и шӯридаи бесару сомон, ки ба сабаби чаҳонгардиҳои хеш '''''Шамси паранда''''' хонда мешуд, дар ин айём бо кулоҳи сиёҳу ҷомаи жандаи қаландаронаи хеш ба Қуния даромада буд ва дар хони шакарфурӯшон хона гирифта буд. Достони бархӯрди ӯ бо [[Ҷалолуддини Балхӣ]], ки зоҳиран як бор низ вайро дар [[Димишқ]] дида буд, дар китобҳо бо каромоти шигифти боварнакарданӣ омехта аст. Ин қадар ҳаст, ки вай таваҷҷӯҳи Мавлоноро аз истиғроқ дар баҳсу дарс ба истимрор дар завқу кашф кашонид ва беҳосилии илмеро, ки аз қилу қоли мадраса ҳосил мешуд, бар вай намоён кард. Суҳбати Шамс, ки мақолоти ӯ ҳокӣ аз жарфбиниҳову нуктасанҷиҳои ӯст, [[Ҷалолуддини Балхӣ|Мавлоно Ҷалолуддини Балхиро]] чунон маҷзуб кард, ки кори дӯстии вай бо Шамс ба навъе шефтагӣ мунҷар гашт ва Мавлавиро, ки марди баҳсу дарсу ваъз буд, дар чиҳилсолагӣ муаллими ишқи вай шоирӣ омӯхт. Ин нуктаву тағайюре, ки дар аҳволи муфтиву мударриси маҳбуби Қуния падид омад, шогирдону муридони вайро бо Шамс душман кард.&lt;ref name=&quot;omuzgor-news.tj&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.omuzgor-news.tj/?p=5700 |title=Рӯзгороне саршор аз ҳаводис/Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ |accessdate=2014-12-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305003509/http://www.omuzgor-news.tj/?p=5700 |archivedate=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt;

Кӯтаҳбинон Шамсро соҳиру ҷодугар мехонданд. Соли 1246 Шамси Табрезӣ ба оҳанги ранҷиш Қунияро муддате тарк кард. Пас аз чанде боз омад. Вале соли 1248 аз [[Қуния]] абадан ғайб зад ё ба ривояте ба кушта шуд. Суханони дар маҷолису мавоқеи мухталиф фармудаи ӯро муридон гирдоварӣ кардаанд, ки ба номи «Мақолоти Шамс» маъруф аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭСТ|Шамси Табрезӣ|8|муаллиф=}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Ҷалолуддини Балхӣ]]</text>
      <sha1>9wlh3caffc5kwh340bfbwnj7al4stmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Воизи Сарахсӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311532</id>
    <revision>
      <id>1474626</id>
      <parentid>1375632</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="a38owjh42l2hk8i6fiwpi4mq2hlt9d6" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Воизи Сарахсӣ''', '''Абуалӣ Воизи Сарахсӣ''' ({{lang-fa|ابوعلی واعظ سرخسی}}; ? — қарни Х) — [[шоир]] ва орифи форс-тоҷик.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Воизи Сарахсӣ // [[Донишномаи Сомониён]] ҷ. 1. — {{Х.}} : Нури маърифат, 2008</text>
      <sha1>a38owjh42l2hk8i6fiwpi4mq2hlt9d6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474627</id>
      <parentid>1474626</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T03:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="o7giqwgm05ype7ygh1qld4v3twckhl4" xml:space="preserve">{{Адиб}}
'''Абуалӣ Воизи Сарахсӣ''' ({{lang-fa|ابوعلی واعظ سرخسی}}; ? — қарни Х) — [[шоир]] ва орифи форс-тоҷик.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* Воизи Сарахсӣ // [[Донишномаи Сомониён]] ҷ. 1. — {{Х.}} : Нури маърифат, 2008</text>
      <sha1>o7giqwgm05ype7ygh1qld4v3twckhl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тарзи ҳаёти солим</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327915</id>
    <revision>
      <id>1474935</id>
      <parentid>1452891</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T10:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navruzov Abdulmalik</username>
        <id>57291</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1474935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70506" sha1="fqc9bz2hxtn76g0r5ymmypb00xfl3hm" xml:space="preserve">'''Тарзи ҳаёти солим (ТҲС)''' — тарзи ҳаёти [[инсон]], ки барои ҳифзи саломатӣ ва коҳиш додани хатари бемориҳои ғайрисироятӣ (БҒС) тавассути назорат бар омилҳои рафтории хатар мусоидат мекунад&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{публикация |1=книга |заглавие=Приказ Министерства здравоохранения РФ от 15 января 2020 года № 8 |подзаголовок=Об утверждении Стратегии формирования здорового образа жизни населения, профилактики и контроля неинфекционных заболеваний на период до 2025 года |ссылка=http://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/73421912/ |архив дата=2021-09-17 |архив=https://web.archive.org/web/20210917201508/http://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/73421912/ }}&lt;/ref&gt;.

Тарзи ҳаёти солим [[дасткашӣ аз тамоку]], [[истеъмоли машрубот]] ва дигар маводи нашъаовар, ғизои оқилона, [[фаъолияти ҷисмонӣ]] ([[машқҳои ҷисмонӣ]], [[варзиш]] ва ғайра), таҳкими саломатии равонӣ ва дигар чораҳои солимгардониро дар бар мегирад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Принсипҳои тарзи ҳаёт одатан дар синни ҷавонӣ гузошта мешаванд, бинобар ин барои ташаккули тарзи ҳаёти солим тарғиби он дар ин синну сол муҳим аст — одатҳои дар ҷавонӣ ташаккулёфта аксар вақт дар даврони калонсолӣ низ боқӣ мемонанд&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{публикация|статья |ссылка=https://elibrary.ru/item.asp?id=30054007 |автор имя=О. В. |автор=Аброськина |автор2 имя=Е. В. |автор2=Силина |автор3 имя=А. С. |автор3=Орлова |автор4 имя=И. |автор4=Сун Чер |автор5 имя=М. В. |автор5=Мельник |заглавие=Приверженность к здоровому образа жизни среди интернов, ординаторов и аспирантов медицинских вузов |год=2017 |издание=Медицинское образование и вузовская наука |тип=журн |выпуск=2 |номер=10 |issn=2227-1759 |архив=http://web.archive.org/web/20210918083018/https://www.sechenov.ru/upload/iblock/fcc/med_obr_2_10_2017_64_68.pdf |архив дата=2021-09-18 }}&lt;/ref&gt;.

== Ҷанбаҳои калидии тарзи ҳаёти солим ==

[[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] қайд мекунад, ки бемориҳои ғайрисироятӣ дар {{nobr|70 %}} ҳолатҳо сабаби марги бармаҳал мегарданд, бинобар ин таҳкими саломатӣ, ки қисми муҳими он тарзи ҳаёти солим мебошад, кори муҳим аст. СҶТ густариши хадамоти [[кумаки аввалияи тиббию санитарӣ]]-ро, ки ба ниёзҳои мардум нигаронида шудаанд ва илова бар расонидани кумаки тиббӣ, пеш аз ҳама ба ташаккули тарзи ҳаёти солим ва пешгирии бемориҳои ғайрисироятӣ равона шудаанд, зарур мешуморад&lt;ref&gt;{{публикация|книга |заглавие=Здоровый образ жизни, благополучие и Цели в области устойчивого развития |автор=Мохаммеда |автор имя=А. Дж. |автор2=Гебрейесус |автор2 имя=Т. А. |оригинал язык=en |оригинал=Healthy living, well-being and the sustainable development goals |год=2018 |volume=96 |pages=590–590A |doi=10.2471/BLT.18.222042 |архив дата=2020-07-15 |архив=https://web.archive.org/web/20200715120225/https://www.who.int/bulletin/volumes/96/9/18-222042/ru/ |оригинал ссылка=https://www.who.int/bulletin/volumes/96/9/18-222042.pdf  |issn=0042-9686}}&lt;/ref&gt;.

Ҷанбаҳои муҳимтарини тарзи ҳаёти солим ибораанд аз:

даст кашидан аз тамокукашӣ;

даст кашидан аз машрубот ва дигар маводи нашъаовар;

[[ғизои солим]];

[[фаъолияти ҷисмонӣ]], даст кашидан аз тарзи ҳаёти нишаста.

Ба тарзи ҳаёти носолим ва ҳамзамон ба омилҳое, ки хатари бемориҳои ғайрисироятро зиёд мекунанд, инҳо дохил мешаванд: ғизои нодуруст, [[тарзи ҳаёти камҳаракат]] (сатҳи пасти фаъолияти ҷисмонӣ), тамокукашӣ, сӯиистеъмоли машрубот, истеъмоли аз ҳад зиёди [[кофеин]] (қаҳва, чой, нӯшокиҳои энергетикӣ), реҷаи номунтазами [[хоб]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, инчунин муқовимати номутобиқат ба стрессҳо&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Тарзи ҳаёт ва саломатӣ === 
Тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки тарзи ҳаёти солим метавонад боиси афзоиши назарраси [[давомнокии умр]] гардад. Тадқиқот дар [[Германия]] нишон дод, ки ТҲС бо афзоиши давомнокии умри интизорӣ пас аз 40-солагӣ ба андозаи 13—17 сол алоқаманд аст&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Статья|автор=Kuanrong Li, Anika Hüsing, Rudolf Kaaks|год=2014-04-07|doi=10.1186/1741-7015-12-59|issn=1741-7015|выпуск=1|издание=BMC Medicine|заглавие=Lifestyle risk factors and residual life expectancy at age 40: a German cohort study|ссылка=http://dx.doi.org/10.1186/1741-7015-12-59|том=12}}&lt;/ref&gt;. Тадқиқот дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико]] аз афзоиши давомнокии умри интизорӣ пас аз 50-солагӣ ба андозаи 12-14 сол шаҳодат медиҳад&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot;&gt;{{Статья|год=2018-07-24|doi=10.1161/cir.0000000000000587|issn=0009-7322, 1524-4539|выпуск=4|издание={{Нп3|Circulation (журнал)|Circulation||Circulation (journal)}}|заглавие=Correction to: Impact of Healthy Lifestyle Factors on Life Expectancies in the US Population|ссылка=http://dx.doi.org/10.1161/cir.0000000000000587|том=138|язык=en|издательство={{Нп3|Lippincott Williams &amp; Wilkins}}}}&lt;/ref&gt;.

==== Тарзи ҳаёт ва саломатии репродуктивӣ ==== 
Фарбеҳӣ, истеъмоли тамоку ва машрубот, нӯшокиҳои газноки дорои кофеин (вале на чой, қаҳва ва какао)&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Elena Ricci, Paola Viganò, Sonia Cipriani, Edgardo Somigliana, Francesca Chiaffarino|год=2017-06-24|doi=10.1186/s12937-017-0257-2|issn=1475-2891|выпуск=1|издание=Nutrition Journal|заглавие=Coffee and caffeine intake and male infertility: a systematic review |том=16 |pmid=28646871 |pmc=5482951 }}&lt;/ref&gt; ба саломатии репродуктивӣи мардон таъсири манфӣ мерасонанд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Gustavo Luis Verón, Andrea Daniela Tissera, Ricardo Bello, Fernando Beltramone, Gustavo Estofan|год=2018-07|doi=10.1016/j.fertnstert.2018.03.016|issn=0015-0282|выпуск=1|страницы=68–75.e4|издание=Fertility and Sterility|заглавие=Impact of age, clinical conditions, and lifestyle on routine semen parameters and sperm kinematics |том=110 |pmid=29980266 }}&lt;/ref&gt;. Истеъмоли машрубот, тамокукашӣ ва таъсири дуди дуввумдараҷаи тамоку ҳангоми [[ҳомиладорӣ]] хатари мушкилотро дар давраи ҳомиладорӣ, аз ҷумла исқоти ҳамли стихиявиро зиёд мекунанд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Beth L. Pineles, Edward Park, Jonathan M. Samet|год=2014-02-10|doi=10.1093/aje/kwt334|issn=1476-6256, 0002-9262|выпуск=7|страницы=807—823|издание=American Journal of Epidemiology|заглавие=Systematic Review and Meta-Analysis of Miscarriage and Maternal Exposure to Tobacco Smoke During Pregnancy |том=179 |pmid=24518810 |pmc=3969532 }}&lt;/ref&gt;, инчунин боиси осеби КДН-и ҳам модар ва ҳам кӯдак мегарданд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Kátia Regina Carvalho de Assis, Marcelo Sady Plácido Ladeira, Roberta C.A. Bueno, Bruna F. dos Santos, Ivete Dalben|год=2009-09|doi=10.1016/j.mrgentox.2009.02.006|issn=1383-5718|выпуск=1—2|страницы=72—78|издание={{Нп3|Mutation Research (журнал)|Mutation Research||Mutation Research (journal)}}|заглавие=Genotoxicity of cigarette smoking in maternal and newborn lymphocytes |том=679|издательство=[[Elsevier]] |pmid=19773089 }}&lt;/ref&gt;.

=== Даст кашидан аз тамоку ===

Оқибати [[тамокукашӣ]] кӯтоҳ шудани давомнокии умр ба ҳисоби миёна 10 сол мебошад&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Irina Denisova|год=2010-04|doi=10.1111/j.1468-0351.2009.00384.x|issn=0967-0750, 1468-0351|выпуск=2|страницы=333—363|издание=Economics of Transition|заглавие=Adult mortality in Russia|ссылка=http://dx.doi.org/10.1111/j.1468-0351.2009.00384.x|том=18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Jamie Tam, Kenneth E. Warner, Rafael Meza|год=2016-12|doi=10.1016/j.amepre.2016.06.007|issn=0749-3797|выпуск=6|страницы=958—966|издание=American Journal of Preventive Medicine|заглавие=Smoking and the Reduced Life Expectancy of Individuals With Serious Mental Illness|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/j.amepre.2016.06.007|том=51}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Prabhat Jha, Chinthanie Ramasundarahettige, Victoria Landsman, Brian Rostron, Michael Thun|год=2013-01-24|doi=10.1056/nejmsa1211128|issn=0028-4793, 1533-4406|выпуск=4|страницы=341—350|издание=New England Journal of Medicine|заглавие=21st-Century Hazards of Smoking and Benefits of Cessation in the United States|ссылка=http://dx.doi.org/10.1056/nejmsa1211128|том=368}}&lt;/ref&gt;. Истеъмоли тамоку дар Русия бо афзоиши хатари марг дар байни мардони тамокукаш нисбат ба ғайритамокукашҳо 1,6 баробар алоқаманд аст, дар ин сурат 23 % марг дар байни мардон ба тамокукашӣ вобаста мебошад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Denes Stefler, Aytalina Azarova, Darja Irdam, Gabor Scheiring, Michael Murphy|год=2018-04-16|doi=10.1002/ijc.31406|issn=0020-7136|выпуск=5|страницы=1128—1133|издание=International Journal of Cancer|заглавие=Smoking, alcohol and cancer mortality in Eastern European men: Findings from the PrivMort retrospective cohort study|ссылка=http://dx.doi.org/10.1002/ijc.31406|том=143}}&lt;/ref&gt;.

Аз талафоти тамокукашӣ 48 % марг ба бемориҳои дилу раг ва [[метаболикӣ]], 33 % ба бемориҳои [[Саратоншиносӣ|онкологӣ]], 18 % ба бемориҳои [[Нафаскашӣ|нафас]] ва 1 % ба дигар сабабҳо рост меояд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dx.doi.org/10.1037/e510072014-001|title=The Health Consequences of Smoking -- 50 Years of progress: A Report of the Surgeon General|date=2014|publisher=PsycEXTRA Dataset|access-date=2019-08-04}}&lt;/ref&gt;.

Тамокукашӣ хатари маргро зиёд мекунад:

аз [[бронхит]] ва [[эмфизема]] 12 баробар,

аз омосҳои бадсифати [[нои нофас]], [[шуш]], [[бронхҳо]] дар байни мардон 23 баробар ва дар байни занон 13 баробар,

аз омосҳои бадсифати лаб, ковокии даҳон, [[ҳалқ]] — 5—11 баробар,

аз [[саратони сурхноӣ]] — 7 баробар&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Ryan Courtney|год=2015-10-23|doi=10.1111/dar.12309|issn=0959-5236|выпуск=6|страницы=694—695|издание=Drug and Alcohol Review|заглавие=The Health Consequences of Smoking-50 Years of Progress: A Report of the Surgeon General, 2014Us Department of Health and Human Services Atlanta, GA: Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for|ссылка=http://dx.doi.org/10.1111/dar.12309|том=34}}&lt;/ref&gt;.

Даст кашидан аз тамоку боиси беҳбудии назарраси саломатӣ мегардад, аз ҷумла:

пас аз 0,5-3 моҳ [[гардиши хун]] беҳтар шуда, нишондиҳандаҳои функсионалии системаи нафас зиёд мешаванд;

пас аз 1-9 моҳ [[сурфа]] ва душвории нафас кам шуда, функсияи эпителияи мижгонакдор (мижгонакҳо) барқарор мешавад ва осебпазирӣ ба сироятҳои бронху шуш коҳиш меёбад;

пас аз 1 соли даст кашидан аз тамокукашӣ хатари [[бемории ишемикии дил]] 2 баробар кам мешавад;

аллакай пас аз 2 соли даст кашидан, эҳтимолияти [[сактаи мағзӣ]] метавонад то сатҳи муқаррарӣ — мисли шахсоне, ки ҳеҷ гоҳ тамоку накашидаанд, коҳиш ёбад;

пас аз 5 сол хатари инкишофи саратони ковокии даҳон, гулӯ, сурхноӣ ва масона ду баробар кам мешавад. Дар заноне, ки тамокукаширо партофтаанд — хатари [[саратони гарданаи бачадон]] то сатҳи шахсони ғайритамокукаш коҳиш меёбад;

пас аз 10 сол хатари марг аз [[саратони шуш]] ду баробар (нисбат ба онҳое, ки тамокукаширо идома медиҳанд) кам шуда, эҳтимолияти саратони ҳалқ ва ғадуди зери меъда паст мешавад;

пас аз 15 сол хатари [[бемории ишемикии дил]] ба ҳамон сатҳе бармегардад, ки дар шахсони ҳеҷ гоҳ тамоку накашида мавҷуд аст&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cancer.org/healthy/stay-away-from-tobacco/guide-quitting-smoking.html|title=Quit Tobacco {{!}} How To Quit Smoking or Smokeless Tobacco|publisher=www.cancer.org|lang=en|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810233053/https://www.cancer.org/healthy/stay-away-from-tobacco/guide-quitting-smoking.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Илова бар ин, коҳиши хатари [[диабет]], афзоиши таҳаммулпазирӣ ба бори ҷисмонӣ, беҳтар шудани ҳолати умумӣ, афзоиши [[қобилияти ҷинсӣ]] дар мардон ва беҳтар шудани функсияи репродуктивӣ дар занон мушоҳида мешавад. Таъсири солимгардонӣ ҳангоми даст кашидан аз тамокукашӣ дар ҷавонӣ бештар аст, вале дар ҳар синну сол даст кашидан имкон медиҳад, ки солҳои умри дар сурати идомаи тамокукашӣ талафшаванда ҳифз карда шаванд.

Аксарияти онҳое, ки тамокукаширо партофтаанд, ин корро мустақилона бидуни дастгирии пизишкон ё табобати доруворӣ анҷом додаанд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Michael C. Fiore|год=1990-05-23|doi=10.1001/jama.1990.03440200064024|issn=0098-7484|выпуск=20|страницы=2760|издание=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]]|заглавие=Methods Used to Quit Smoking in the United States|ссылка=http://dx.doi.org/10.1001/jama.1990.03440200064024|том=263|язык=en}}&lt;/ref&gt;. Эҳтимолияти муваффақияти ҳар як кӯшиши алоҳидаи партофтани тамокукашӣ ба ҳисоби миёна ҳудуди 7,3 %-ро ташкил медиҳад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Andrew J. Baillie, Richard P. Mattick, Wayne Hall|год=2010-02-12|doi=10.1111/j.1753-6405.1995.tb00361.x|issn=1035-7319|выпуск=2|страницы=129—131|издание=Australian Journal of Public Health|заглавие=Quitting smoking: estimation by meta-analysis of the rate of unaided smoking cessation|ссылка=http://dx.doi.org/10.1111/j.1753-6405.1995.tb00361.x|том=19}}&lt;/ref&gt;.

Табобати вобастагии никотинӣ, аз ҷумла табобати доруворӣ ва шаклҳои гуногуни дастгирии равонию иҷтимоӣ, эҳтимолияти даст кашидан аз тамокуро зиёд мекунад.

Истеъмоли сигаретҳои электронӣ-ро наметавон ба тарзи ҳаёти солим нисбат дод, зеро он хатари сактаи дилро зиёд мекунад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Talal Alzahrani, Ivan Pena, Nardos Temesgen, Stanton A. Glantz|год=2018-10|doi=10.1016/j.amepre.2018.05.004|issn=0749-3797|выпуск=4|страницы=455—461|издание=American Journal of Preventive Medicine|заглавие=Association Between Electronic Cigarette Use and Myocardial Infarction|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/j.amepre.2018.05.004|том=55}}&lt;/ref&gt;.

=== Даст кашидан аз истеъмоли машрубот === 
Бино ба маълумоти [[Всемирная организация здравоохранения|Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]], истеъмоли аз ҳад зиёди машрубот омили сабабгори беш аз 200 халалдоршавии саломатӣ мебошад, ки бо бемориҳо ва ҷароҳатҳо алоқаманданд&lt;ref name=&quot;автоссылка3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/ru/news-room/fact-sheets/detail/alcohol|title=Алкоголь|publisher=www.who.int|lang=ru|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191019123839/https://www.who.int/ru/news-room/fact-sheets/detail/alcohol|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. СҶТ сӯиистеъмоли машруботро ҳамчун истеъмоли беш аз 60 мл [[этанол]]и холис (спирти этилӣ) барои мардон ва беш аз 50 мл барои занон дар як нишаст ҳадди ақал як бор дар як моҳ муайян мекунад&lt;ref&gt;{{Статья |автор=Vinayak Prasad, Ulrike Schwerdtfeger, Fatimah El-Awa, Douglas Bettcher, Vera da Costa e Silva |год=2015-06-01 |doi=10.26719/2015.21.6.379 |issn=1020-3397 |выпуск=6 |страницы=379—380 |издание=Eastern Mediterranean Health Journal |заглавие=Closing the door on illicit tobacco trade, opens the way to better tobacco control |ссылка=http://dx.doi.org/10.26719/2015.21.6.379 |том=21 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406172748/http://applications.emro.who.int/emhj/v21/06/EMHJ_2015_21_6_379_380.pdf?ua=1&amp;ua=1 }}&lt;/ref&gt;. 50-60 мл этанол ба 125—150 мл арақ, 417—500 мл шароб ё 1,1-1,3 л пиво баробар аст.

Истеъмоли машрубот на танҳо сабаби фавти зиёд, балки боиси беморшавӣ&lt;ref name=&quot;автоссылка3&quot; /&gt;, ҷинояткорӣ, осеббардорӣ, [[Дорожно-транспортное происшествие|садамаҳои нақлиётӣ]], хушунати хонаводагӣ ва маишӣ мебошад. Истеъмоли машрубот хатари инкишофи [[рак|саратон]]и гулӯ, даҳон, сина, меъда, рӯдаи ғафс, рӯдаи рост, ҷигар&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Jennie Connor|год=2016-07-21|doi=10.1111/add.13477|issn=0965-2140|выпуск=2|страницы=222—228|издание=Addiction|заглавие=Alcohol consumption as a cause of cancer|ссылка=http://dx.doi.org/10.1111/add.13477|том=112}}&lt;/ref&gt;, инчунин ҷароҳатбардорӣ, [[сиррози ҷигар]]&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Chavdar Pavlov, Ekaterina Kuznetsova, Mariana Arslanyan, Marianna Semenistaya, Dmitriy Glushenkov|год=2017|doi=10.14300/mnnc.2017.12066|issn=2073-8137|выпуск=2|издание=Medical news of the North Caucasus|заглавие=Non-alcoholic fatty liver disease: modern concepts of etiology, pathogenesis, diagnostics and treatment|ссылка=http://dx.doi.org/10.14300/mnnc.2017.12066|том=12}}&lt;/ref&gt;, [[панкреатит]] ва ниҳоят инкишофи [[вобастагии спиртӣ (алкоголизм)]]-ро зиёд мекунад.

Дар ҳоли ҳозир дар мавриди он ки оё вояҳои хурди машрубот таъсири кардиопротекторӣ (ҳифзи дил) доранд, баҳсҳо идома доранд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=James H. O’Keefe, Kevin A. Bybee, Carl J. Lavie|год=2007-09|doi=10.1016/j.jacc.2007.04.089|issn=0735-1097|выпуск=11|страницы=1009—1014|издание=Journal of the American College of Cardiology|заглавие=Alcohol and Cardiovascular Health|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/j.jacc.2007.04.089|том=50}}&lt;/ref&gt;. Мунтақидони «таъсири кардиопротекторӣ»-и вояҳои хурди машрубот қайд мекунанд, ки ин метавонад натиҷаи мавҷуд будани одамони дорои саломатии бад дар зери гурӯҳҳои ғайримашруботхор бошад, инчунин одамоне, ки бо сабаби мушкилоти саломатӣ нӯшиданро партофтаанд. Баъзе тадқиқотҳо инро тасдиқ мекунанд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Richard G. Rogers, Patrick M. Krueger, Richard Miech, Elizabeth M. Lawrence, Robert Kemp|год=2013-01-22|doi=10.1007/s11113-013-9268-7|issn=0167-5923, 1533-4406|выпуск=3|страницы=325—352|издание=Population Research and Policy Review|заглавие=Nondrinker Mortality Risk in the United States|ссылка=http://dx.doi.org/10.1007/s11113-013-9268-7|том=32}}&lt;/ref&gt;.

Як қатор ташкилотҳои тиббӣ тавсия медиҳанд, ки онҳое, ки машрубот истеъмол намекунанд, ба истеъмоли он шурӯъ накунанд ва ҳушдор медиҳанд, ки нишондиҳандаҳои фавти камтар дар байни «мӯътадилнӯшон» нисбат ба хушёрон набояд ҳамчун натиҷаи таъсири муфиди вояҳои мӯътадили машрубот маънидод карда шавад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/Alcohol-and-Cardiovascular-Disease_UCM_305173_Article.jsp#.XJen7xMzbOR|title=Alcohol and Heart Health|publisher=www.heart.org|lang=en|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190808052523/http://www.heart.org/HEARTORG/Conditions/Alcohol-and-Cardiovascular-Disease_UCM_305173_Article.jsp#.XJen7xMzbOR|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/lifestyle/health-and-wellness/red-repudiated-to-the-last-drop-20110918-1kg22.html|title=Red repudiated to the last drop|author=Mark Metherell|date=2011-09-18|publisher=The Sydney Morning Herald|lang=en|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804172107/https://www.smh.com.au/lifestyle/health-and-wellness/red-repudiated-to-the-last-drop-20110918-1kg22.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Бо афзоиши истеъмоли машрубот аз ҷониби инсон беш аз 30 мл дар як рӯз, хатари марг, пеш аз ҳама аз сабабҳои беруна ва бемориҳои дилу раг ба таври назаррас зиёд мешавад. Онҳое, ки беш аз 100 мл этанолро дар як вақт (250 мл арақ, 0,83 л шароб, 2,2 л [[Пиво|пиво]]) истеъмол мекунанд, дар минтақаи хатари хеле баланд қарор доранд. Вояи марговари машрубот вобаста ба хусусиятҳои фардии инсон (ҷинс, синну сол ва ғайра) 200—400 мл этанолро ташкил медиҳад, ки дар як нишаст нӯшида шудааст.

Надида гирифтани зарари истеъмоли ҳаҷми зиёди машрубот дар як вақт боиси фоҷиаҳо мегардад. Масалан, соли 2003 яке аз мағозаҳо дар Волгодонск озмуне ташкил кард, ки мақсади он дар муддати кӯтоҳ нӯшидани миқдори ҳарчи бештари арақ буд. Яке аз иштирокчиён, ки 1,5 л арақ нӯшида буд, вафот кард ва панҷ иштирокчии дигар ба эҳёгарӣ (реаниматсия) фиристода шуданд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kp.ru/daily/23157/24664/|title=Уж попил перед смертью...|author=|date=2003-11-14|publisher=KP.RU - сайт «Комсомольской правды»|lang=ru|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804172108/https://www.kp.ru/daily/23157/24664/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Истеъмоли машрубот дар шакли суррогатҳои ниҳоят сахт — [[одеколон]]ҳо, воситаҳои тозакунӣ, нимпайкарҳои доруворӣ махсусан хатарнок аст&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Оралов А.а, Гиль А.ю, Поликина О, Андреев Е.м, Школьников В.м|год=2011|issn=2076-4618|выпуск=1|издание=Здоровье – основа человеческого потенциала: проблемы и пути их решения|заглавие=Социальные и медицинские аспекты сохранения здоровья мужчин трудоспособного возраста|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/sotsialnye-i-meditsinskie-aspekty-sohraneniya-zdorovya-muzhchin-trudosposobnogo-vozrasta|том=6|archive-date=2019-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804172107/https://cyberleninka.ru/article/n/sotsialnye-i-meditsinskie-aspekty-sohraneniya-zdorovya-muzhchin-trudosposobnogo-vozrasta}}&lt;/ref&gt;.

Барои кишварҳои [[Аврупои Шарқӣ]] навъи хатарноктарини истеъмоли машрубот хос аст, ки дар он қисми зиёди истеъмолро нӯшокиҳои спиртии сахт ташкил медиҳад ва ин боиси сатҳи баланди талафот аз машрубот мегардад&lt;ref&gt;Денисова И. Потребление алкоголя в России: влияние на здоровье и смертность // Центр экономических и финансовых исследований и разработок при Российской экономической школе. — 2010. — №. 31.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Razvodovsky YE|год=2017|doi=10.4172/2329-6488.1000286|issn=2329-6488|выпуск=05|издание=Journal of Alcoholism &amp; Drug Dependence|заглавие=Beverage-Specific Alcohol Sales and Gender Difference in Suicide Rates in Russia|ссылка=http://dx.doi.org/10.4172/2329-6488.1000286|том=05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=[подозрительная ссылка удалена]|title=Beverage-Specific Alcohol Sale and Cardiovascular Mortality in Russia|author=Y. E. Razvodovsky|date=2010|publisher=Journal of Environmental and Public Health|lang=en|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804172111/https://www.hindawi.com/journals/jeph/2010/253853/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Миқёси мушкилотро маълумоти алоҳидаи экспертизаи судию тиббии Русия нишон медиҳад: дар байни фавтидагон миқдори зиёди машрубот дар моеъҳои биологӣ дар [[Курск]] — 29 % мардон, 9 % занон (соли 1991); дар [[Ижевск]] — 47 % мардони 20−55 сола (охири солҳои 1990); дар [[Барнаул]] — 53 % мардон, 42 % занон (солҳои 1990—2004) мавҷуд буд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=David Zaridze, Paul Brennan, Jillian Boreham, Alex Boroda, Rostislav Karpov|год=2009-06|doi=10.1016/s0140-6736(09)61034-5|issn=0140-6736|выпуск=9682|страницы=2201—2214|издание=[[The Lancet]]|заглавие=Alcohol and cause-specific mortality in Russia: a retrospective case–control study of 48 557 adult deaths|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/s0140-6736(09)61034-5|том=373|язык=en|издательство=[[Elsevier]]}}&lt;/ref&gt;. Ҳамин тариқ, коҳиши истеъмоли машруботи сахт барои кишварҳое, ки он омили асосии фавти мардони синни қобили меҳнат мебошад, бояд яке аз ҳадафҳои асосии сиёсат дар соҳаи тандурустии ҷамъиятӣ бошад.

=== Ғизои солим === 
Ғизои солим воситаи муҳимтарини пешгирии инкишофи як қатор бемориҳои ғайрисироятӣ мебошад ва ба афзоиши давомнокии умри солим мусоидат мекунад&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка2&quot; /&gt;.

Фарбеҳӣ омили хатари инкишофи чунин бемориҳо ба монанди [[диабет]], бемориҳои дилу раг, бемориҳои ҷигар, халтаи талха, сурхноӣ&lt;ref name=&quot;автоссылка4&quot;&gt;{{Статья|автор=Dagfinn Aune, Abhijit Sen, Manya Prasad, Teresa Norat, Imre Janszky|год=2016-05-04|doi=10.1136/bmj.i2156|issn=1756-1833|страницы=i2156|издание=BMJ|заглавие=BMI and all cause mortality: systematic review and non-linear dose-response meta-analysis of 230 cohort studies with 3.74 million deaths among 30.3 million participants|ссылка=http://dx.doi.org/10.1136/bmj.i2156}}&lt;/ref&gt;, халалдоршавии гормоналӣ, аз ҷумла синдроми поликистози тухмдонҳо ва [[гипогонадизм]]&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Hector F. Escobar-Morreale, Elisa Santacruz, Manuel Luque-Ramírez, José I. Botella Carretero|год=2017-05-09|doi=10.1093/humupd/dmx012|issn=1355-4786, 1460-2369|выпуск=4|страницы=390—408|издание=Human Reproduction Update|заглавие=Prevalence of ‘obesity-associated gonadal dysfunction’ in severely obese men and women and its resolution after bariatric surgery: a systematic review and meta-analysis|ссылка=http://dx.doi.org/10.1093/humupd/dmx012|том=23}}&lt;/ref&gt;, халалдоршавии системаи такяву ҳаракат, аз ҷумла [[остеоартроз]], ва баъзе бемориҳои онкологӣ (саратони [[Эндометриоз|эндометрия]], ғадуди сина, тухмдон, простата, ҷигар, халтаи талха, гурда ва рӯдаи ғафс ва ғайра&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Michele Cecchini, Franco Sassi, Jeremy A Lauer, Yong Y Lee, Veronica Guajardo-Barron|год=2010-11|doi=10.1016/s0140-6736(10)61514-0|issn=0140-6736|выпуск=9754|страницы=1775—1784|издание=[[The Lancet]]|заглавие=Tackling of unhealthy diets, physical inactivity, and obesity: health effects and cost-effectiveness|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/s0140-6736(10)61514-0|том=376|язык=en|издательство=[[Elsevier]]}}&lt;/ref&gt;) мебошад.

Дар синни ҷавонӣ ва миёна [[Ожирение|вазни зиёдатӣ]] ва фарбеҳӣ бо афзоиши фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманданд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Vaughn W. Barry, Meghan Baruth, Michael W. Beets, J. Larry Durstine, Jihong Liu|год=2014-01|doi=10.1016/j.pcad.2013.09.002|issn=0033-0620|выпуск=4|страницы=382—390|издание=Progress in Cardiovascular Diseases|заглавие=Fitness vs. Fatness on All-Cause Mortality: A Meta-Analysis|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/j.pcad.2013.09.002|том=56}}&lt;/ref&gt;. Дар синну соли калонтар (пас аз 70-солагӣ) камвазнӣ ва фарбеҳии дараҷаи 2-юм ва болотар бо афзоиши фавт алоқаманданд, дар ҳоле ки вазни муқаррарӣ ва фарбеҳии дараҷаи 1-ум бо сатҳи оптималии саломатӣ («парадокси фарбеҳӣ») алоқаманд мебошанд&lt;ref name=&quot;автоссылка4&quot; /&gt;.

=== Парҳезҳо === 
[[Парҳез|Парҳезҳои]] ғизои солим бо коҳиши назарраси хатари фавт аз ҳама сабабҳо (ба андозаи 22 %), бемориҳои қалбу раг (22 %), саратон (15 %) ва диабети қанди навъи 2-юм (22 %) алоқаманд мебошанд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Lukas Schwingshackl, Georg Hoffmann|год=2015-05|doi=10.1016/j.jand.2014.12.009|issn=2212-2672|выпуск=5|страницы=780–800.e5|издание=Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics|заглавие=Diet Quality as Assessed by the Healthy Eating Index, the Alternate Healthy Eating Index, the Dietary Approaches to Stop Hypertension Score, and Health Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Cohort Studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1016/j.jand.2014.12.009|том=115}}&lt;/ref&gt;.

==== Маҳсулоти ғизои солим ==== 
Асоси ғизои солим — истеъмоли зиёди ғизоҳои гуногуни растанӣ мебошад. Бисёр моддаҳое, ки дар ғизои растанӣ мавҷуданд, дорои хусусиятҳои [[Антиоксидантҳо|антиоксидантӣ]] ва зиддиилтиҳобӣ буда, аз пайдоиши лахтаҳои хун (тромбҳо) пешгирӣ мекунанд, [[фишори хун]], фаъолияти ферментҳоро танзим менамоянд, сатҳи [[глюкоза]]-ро дар хун муътадил месозанд, профили липидиро ислоҳ мекунанд, ба экспрессияи генҳо ва роҳҳои сигналӣ таъсир мерасонанд, ҳолати [[миокард]]-ро беҳтар менамоянд ва инчунин ба баъзе биомаркерҳои алоқаманд бо бемориҳои дилу раг таъсир мегузоранд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Guo-Yi Tang, Xiao Meng, Ya Li, Cai-Ning Zhao, Qing Liu|год=2017-08-10|doi=10.3390/nu9080857|issn=2072-6643|выпуск=8|страницы=857|издание=Nutrients|заглавие=Effects of Vegetables on Cardiovascular Diseases and Related Mechanisms|ссылка=http://dx.doi.org/10.3390/nu9080857|том=9}}&lt;/ref&gt;.

Мета-таҳлилҳои тадқиқотҳои когортӣ нишон доданд, ки истеъмоли гурӯҳҳои алоҳидаи маҳсулоти ғизоӣ бо коҳиши хатари фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманд аст, аз ҷумла маҳсулоти дорои миқдори зиёди нахҳои ғизоӣ (нахи ғизоӣ)&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Lihua Liu, Shan Wang, Jianchao Liu|год=2014-12-11|doi=10.1002/mnfr.201400449|issn=1613-4125|выпуск=1|страницы=139—146|издание=Molecular Nutrition &amp; Food Research|заглавие=Fiber consumption and all-cause, cardiovascular, and cancer mortalities: A systematic review and meta-analysis of cohort studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1002/mnfr.201400449|том=59}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Всемирная организация здравоохранения. Питание и здоровье в Европе: новая основа для действий. Ред. A. Robertson, C. Tirado, Т. Lobstein, M. Jermini.&lt;/ref&gt;, аз он ҷумла сабзавот, [[Мева|меваҷот]]&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Dagfinn Aune, Edward Giovannucci, Paolo Boffetta, Lars T Fadnes, NaNa Keum|год=2017-02-22|doi=10.1093/ije/dyw319|issn=0300-5771, 1464-3685|выпуск=3|страницы=1029—1056|издание=International Journal of Epidemiology|заглавие=Fruit and vegetable intake and the risk of cardiovascular disease, total cancer and all-cause mortality—a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1093/ije/dyw319|том=46}}&lt;/ref&gt; (пеш аз ҳама тару тоза, на консервшуда), мағзият&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Guo-Chong Chen, Ru Zhang, Miguel A. Martínez-González, Zeng-Li Zhang, Marialaura Bonaccio|год=2017|doi=10.1039/c7fo00915a|issn=2042-6496, 2042-650X|выпуск=11|страницы=3893—3905|издание=Food &amp; Function|заглавие=Nut consumption in relation to all-cause and cause-specific mortality: a meta-analysis 18 prospective studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1039/c7fo00915a|том=8}}&lt;/ref&gt;, лӯбиёгиҳо, маҳсулоти ғалладонагии яклухт&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Guo-Chong Chen, Xing Tong, Jia-Ying Xu, Shu-Fen Han, Zhong-Xiao Wan|год=2016-05-25|doi=10.3945/ajcn.115.122432|issn=0002-9165, 1938-3207|выпуск=1|страницы=164—172|издание=The American Journal of Clinical Nutrition|заглавие=Whole-grain intake and total, cardiovascular, and cancer mortality: a systematic review and meta-analysis of prospective studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.3945/ajcn.115.122432|том=104}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Dagfinn Aune, NaNa Keum, Edward Giovannucci, Lars T Fadnes, Paolo Boffetta|год=2016-06-14|doi=10.1136/bmj.i2716|issn=1756-1833|страницы=i2716|издание=BMJ|заглавие=Whole grain consumption and risk of cardiovascular disease, cancer, and all cause and cause specific mortality: systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1136/bmj.i2716}}&lt;/ref&gt;, инчунин моҳӣ&lt;ref name=&quot;автоссылка5&quot;&gt;{{Статья|автор=Lukas Schwingshackl, Carolina Schwedhelm, Georg Hoffmann, Anna-Maria Lampousi, Sven Knüppel|год=2017-04-26|doi=10.3945/ajcn.117.153148|issn=0002-9165, 1938-3207|страницы=ajcn153148|издание=The American Journal of Clinical Nutrition|заглавие=Food groups and risk of all-cause mortality: a systematic review and meta-analysis of prospective studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.3945/ajcn.117.153148}}&lt;/ref&gt;, равғани зайтун&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Lukas Schwingshackl, Georg Hoffmann|год=2014-10-01|doi=10.1186/1476-511x-13-154|issn=1476-511X|выпуск=1|издание=Lipids in Health and Disease|заглавие=Monounsaturated fatty acids, olive oil and health status: a systematic review and meta-analysis of cohort studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1186/1476-511x-13-154|том=13}}&lt;/ref&gt; ва истеъмоли мӯътадили маҳсулоти ширии турш&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Fatemeh Gholami, Malihe Khoramdad, Nader Esmailnasab, Ghobad Moradi, Bijan Nouri|год=2017-03-18|doi=10.15171/jcvtr.2017.01|issn=2008-5117, 2008-6830|выпуск=1|страницы=1—11|издание=Journal of Cardiovascular and Thoracic Research|заглавие=The effect of dairy consumption on the prevention of cardiovascular diseases: A meta-analysis of prospective studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.15171/jcvtr.2017.01|том=9}}&lt;/ref&gt;.

Тадқиқотҳо, аз ҷумла дар Русия&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Giuseppe Grosso, Urszula Stepaniak, Agnieszka Micek, Denes Stefler, Martin Bobak|год=2016-07-14|doi=10.1017/s1368980016001749|issn=1368-9800, 1475-2727|выпуск=1|страницы=82—91|издание=Public Health Nutrition|заглавие=Coffee consumption and mortality in three Eastern European countries: results from the HAPIEE (Health, Alcohol and Psychosocial factors In Eastern Europe) study|ссылка=http://dx.doi.org/10.1017/s1368980016001749|том=20}}&lt;/ref&gt;, нишон медиҳанд, ки истеъмоли қаҳва, аз ҷумла бекофеин, бо коҳиши фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманд аст&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Q. Li, Y. Liu, X. Sun, Z. Yin, H. Li|год=2019-02-20|doi=10.1111/jhn.12633|issn=0952-3871, 1365-277X|выпуск=3|страницы=279—287|издание=Journal of Human Nutrition and Dietetics|заглавие=Caffeinated and decaffeinated coffee consumption and risk of all‐cause mortality: a dose–response meta‐analysis of cohort studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1111/jhn.12633|том=32}}&lt;/ref&gt;.

==== Маҳсулоти ғизоӣ, ки ҳангоми истеъмоли мӯътадил муфиданд ==== 
Тадқиқотҳои клиникӣ ва эпидемиологӣ нишон медиҳанд, ки маҳсулоти бой аз какао хатари бемориҳои қалбу рагро коҳиш медиҳанд, зеро какао дорои миқдори зиёди полифенолҳо, махсусан флавоноидҳо мебошад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Claudio Ferri, Giovambattista Desideri, Livia Ferri, Ilenia Proietti, Stefania Di Agostino|год=2015-07-13|doi=10.1021/acs.jafc.5b01064|issn=0021-8561, 1520-5118|выпуск=45|страницы=9901—9909|издание=Journal of Agricultural and Food Chemistry|заглавие=Cocoa, Blood Pressure, and Cardiovascular Health|ссылка=http://dx.doi.org/10.1021/acs.jafc.5b01064|том=63}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|автор=O A Tokede, J M Gaziano, L Djoussé|год=2011-05-11|doi=10.1038/ejcn.2011.64|issn=0954-3007, 1476-5640|выпуск=8|страницы=879—886|издание=European Journal of Clinical Nutrition|заглавие=Effects of cocoa products/dark chocolate on serum lipids: a meta-analysis|ссылка=http://dx.doi.org/10.1038/ejcn.2011.64|том=65}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Статья|год=2017-08-10|doi=10.3390/nu9080855|issn=2072-6643|выпуск=8|страницы=855|издание=Nutrients|заглавие=Reply: “Comment on: Chocolate Consumption and Risk of Coronary Heart Disease, Stroke, and Diabetes: A Meta-Analysis of Prospective Studies, Nutrients 2017, 9, 688”|ссылка=http://dx.doi.org/10.3390/nu9080855|том=9}}&lt;/ref&gt;. Истеъмоли шоколади талх метавонад ба эҳсоси серӣ ва коҳиши калориянокии ғизо мусоидат кунад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=L B Sørensen, A Astrup|год=2011-12|doi=10.1038/nutd.2011.17|issn=2044-4052|выпуск=12|страницы=e21–e21|издание=Nutrition &amp; Diabetes|заглавие=Eating dark and milk chocolate: a randomized crossover study of effects on appetite and energy intake|ссылка=http://dx.doi.org/10.1038/nutd.2011.17|том=1}}&lt;/ref&gt;. Ҳамзамон, истеъмоли беш аз ҳадди конфетҳои шоколадӣ бо афзоиши вазни бадан алоқаманд аст&lt;ref&gt;{{Статья|автор=James A. Greenberg, JoAnn E. Manson, Brian Buijsse, Lu Wang, Matthew A. Allison|год=2015-02-03|doi=10.1002/oby.20983|issn=1930-7381|выпуск=3|страницы=677—683|издание=Obesity|заглавие=Chocolate-candy consumption and 3-year weight gain among postmenopausal U.S. women|ссылка=http://dx.doi.org/10.1002/oby.20983|том=23}}&lt;/ref&gt;, вале бидуни афзоиши хатари норасоии дил&lt;ref&gt;{{Статья|год=2017-04-20|doi=10.3390/nu9040402|issn=2072-6643|выпуск=4|страницы=402|издание=Nutrients|заглавие=Chocolate Consumption and Risk of Heart Failure: A Meta-Analysis of Prospective Studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.3390/nu9040402|том=9}}&lt;/ref&gt;.

Тухм ҳангоми истеъмоли мӯътадил (оптималӣ на бештар аз як тухм дар 2 рӯз) бо коҳиши хатари фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманд аст, вале ҳангоми истеъмоли зиёдтар афзоиши хатар мушоҳида мешавад&lt;ref name=&quot;автоссылка5&quot; /&gt;. Истеъмоли зиёди тухм (беш аз 1 адад дар як рӯз) бо афзоиши хатари бемории ишемикии дил (ИБД), норасоии дил ба андозаи 25 %&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Owais Khawaja, Hemindermeet Singh, Faraz Luni, Ameer Kabour, Syed S. Ali|год=2017-03-27|doi=10.3389/fnut.2017.00010|issn=2296-861X|издание=Frontiers in Nutrition|заглавие=Egg Consumption and Incidence of Heart Failure: A Meta-Analysis of Prospective Cohort Studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.3389/fnut.2017.00010|том=4}}&lt;/ref&gt; ва [[сактаи миокард]] алоқаманд аст&lt;ref&gt;{{Статья|год=2013-01-09|doi=10.1136/bmj.f149|issn=1756-1833|выпуск=jan09 2|страницы=f149–f149|издание=BMJ|заглавие=Egg consumption and risk of coronary heart disease and stroke: dose-response meta-analysis of prospective cohort studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1136/bmj.f149|том=346}}&lt;/ref&gt;.

==== Ғизои носолим ==== 
Бо хатарҳои зиёди фавт аз ҳама сабабҳо истеъмоли гӯшти сурх, махсусан гӯшти коркардшуда (ҳасиб, сосиска, бекон)&lt;ref&gt;{{Статья|автор=S. C. Larsson, N. Orsini|год=2013-10-22|doi=10.1093/aje/kwt261|issn=0002-9262, 1476-6256|выпуск=3|страницы=282—289|издание=American Journal of Epidemiology|заглавие=Red Meat and Processed Meat Consumption and All-Cause Mortality: A Meta-Analysis|ссылка=http://dx.doi.org/10.1093/aje/kwt261|том=179}}&lt;/ref&gt; ва нӯшокиҳои ширинкардашуда (аксарияти онҳо — нӯшокиҳои газноки маъмул) алоқаманд мебошад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Natasha Tasevska, Yikyung Park, Li Jiao, Albert Hollenbeck, Amy F Subar|год=2014-02-19|doi=10.3945/ajcn.113.069369|issn=0002-9165, 1938-3207|выпуск=5|страницы=1077—1088|издание=The American Journal of Clinical Nutrition|заглавие=Sugars and risk of mortality in the NIH-AARP Diet and Health Study|ссылка=http://dx.doi.org/10.3945/ajcn.113.069369|том=99}}&lt;/ref&gt;.

Ҳамин тариқ, истеъмоли аз ҳад зиёди ин гурӯҳҳои маҳсулот бо паҳншавии бемориҳои музмини ғайрисироятӣ&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Rosemary Green, Jennifer Sutherland, Alan D Dangour, Bhavani Shankar, Patrick Webb|год=2016-01|doi=10.1136/bmjopen-2015-009331|issn=2044-6055, 2044-6055|выпуск=1|страницы=e009331|издание=BMJ Open|заглавие=Global dietary quality, undernutrition and non-communicable disease: a longitudinal modelling study|ссылка=http://dx.doi.org/10.1136/bmjopen-2015-009331|том=6}}&lt;/ref&gt; ва фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманд аст, ки имкон медиҳад онҳоро маҳсулоти ғизои носолим ё маҳсулоти зараровар биномем.

Истеъмоли зиёди намак ва маҳсулоти шӯр (фаст-фуд, шӯриҳо, нимфабрикатҳо, чипсҳо) яке аз сабабҳои баландии фишори хун ва бемориҳои қалбу раг мебошад. Созмони ҷаҳонии тандурустӣ тавсия медиҳад, ки истеъмоли намак барои калонсолон дар сатҳи &lt;5 г дар як шабонарӯз (&lt;2 г натрий) маҳдуд карда шавад.

Агар истеъмоли картошкаи муқаррарӣ барои саломатӣ бетараф бошад, [[картошкаи фри]] хатари бемориҳо ва марги бармаҳалро зиёд мекунад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Nicola Veronese, Brendon Stubbs, Marianna Noale, Marco Solmi, Alberto Vaona|год=2017-06-07|doi=10.3945/ajcn.117.154872|issn=0002-9165, 1938-3207|выпуск=1|страницы=162—167|издание=The American Journal of Clinical Nutrition|заглавие=Fried potato consumption is associated with elevated mortality: an 8-y longitudinal cohort study|ссылка=http://dx.doi.org/10.3945/ajcn.117.154872|том=106}}&lt;/ref&gt;. Олимон тахмин мезананд, ки сабаб дар бирёнкунии амиқ, аксаран дар равғани такроран истифодашуда аст, ки ба пайдоиши моддаи кансерогени акриламид ва транс-равғанҳо мусоидат мекунад.

'''Фаъолияти ҷисмонӣ'''

Одамоне, ки ба фаъолияти ҷисмонӣ ва варзиш машғуланд, камтар ба як қатор бемориҳо, аз ҷумла бемориҳои дил ва онкологӣ дучор мешаванд. Илова бар ин, онҳо бештар дорои вазни солими бадан ва таркиби бофтаҳо мебошанд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/dietphysicalactivity/factsheet_adults/ru/|title=ВОЗ {{!}} Физическая активность и взрослые люди|publisher=WHO|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422045215/https://www.who.int/dietphysicalactivity/factsheet_adults/ru/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки фаъолияти ҷисмонӣ хатари фавтро аз ҳама сабабҳои табиӣ коҳиш медиҳад, аз ҷумла 2,5 соат дар як ҳафта (баробар ба 30 дақиқа фаъолияти мӯътадил дар як рӯз давоми 5 рӯз дар ҳафта) нисбат ба фаъолияти сифрӣ бо коҳиши хатари фавт аз ҳама сабабҳо ба андозаи 19 % алоқаманд аст, дар ҳоле ки 7 соат фаъолияти мӯътадил дар ҳафта — ба андозаи 24 %&lt;ref&gt;{{Статья|автор=J. Woodcock, O. H. Franco, N. Orsini, I. Roberts|год=2010-07-14|doi=10.1093/ije/dyq104|issn=0300-5771, 1464-3685|выпуск=1|страницы=121—138|издание=International Journal of Epidemiology|заглавие=Non-vigorous physical activity and all-cause mortality: systematic review and meta-analysis of cohort studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1093/ije/dyq104|том=40}}&lt;/ref&gt;.

Дар ин сурат, фаъолияти ҷисмонии фароғатӣ (машқҳои ҷисмонӣ, сайругашт, нақлиёти фаъол) бо сатҳи пасттари фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманд аст, вале фаъолияти вазнини ҷисмонӣ дар ҷои кор чунин таъсири мусбат надорад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Martin Bahls, Stefan Groß, Sebastian E. Baumeister, Henry Völzke, Sven Gläser|год=2018-10-30|doi=10.1038/s41598-018-34468-7|issn=2045-2322|выпуск=1|издание=Scientific Reports|заглавие=Association of domain-specific physical activity and cardiorespiratory fitness with all-cause and cause-specific mortality in two population-based cohort studies|ссылка=http://dx.doi.org/10.1038/s41598-018-34468-7|том=8}}&lt;/ref&gt; ё бо сатҳи баландтари он алоқаманд аст&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Pieter Coenen, Maaike A Huysmans, Andreas Holtermann, Niklas Krause, Willem van Mechelen|год=2018-05-14|doi=10.1136/bjsports-2017-098540|issn=0306-3674, 1473-0480|выпуск=20|страницы=1320—1326|издание=British Journal of Sports Medicine|заглавие=Do highly physically active workers die early? A systematic review with meta-analysis of data from 193 696 participants|ссылка=http://dx.doi.org/10.1136/bjsports-2017-098540|том=52}}&lt;/ref&gt;, ки метавонад ба саҳми камтари бори аэробикӣ дар фаъолияти ҷисмонии корӣ вобаста бошад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Bibi Gram, Andreas Holtermann, Karen Søgaard, Gisela Sjøgaard|год=2012-09|doi=10.5271/sjweh.3260|issn=0355-3140, 1795-990X|выпуск=5|страницы=467—475|издание=Scandinavian Journal of Work, Environment &amp; Health|заглавие=Effect of individualized worksite exercise training on aerobic capacity and muscle strength among construction workers – a randomized controlled intervention study|ссылка=http://dx.doi.org/10.5271/sjweh.3260|том=38}}&lt;/ref&gt;. Ҳамин тариқ, фаъолияти ҷисмонии фароғатӣ барои одамоне, ки ба меҳнати ҷисмонӣ машғуланд, низ зарур аст.

Нишастан, махсусан бидуни танаффусҳои зуд-зуд, бо афзоиши фавт аз ҳама сабабҳо алоқаманд аст, дар ин ҳолат фаъолияти ҷисмонӣ зарари нишастанро ҷуброн намекунад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Po-Wen Ku, Andrew Steptoe, Yung Liao, Ming-Chun Hsueh, Li-Jung Chen|год=2018-05-25|doi=10.1186/s12916-018-1062-2|issn=1741-7015|выпуск=1|издание=BMC Medicine|заглавие=A cut-off of daily sedentary time and all-cause mortality in adults: a meta-regression analysis involving more than 1 million participants|ссылка=http://dx.doi.org/10.1186/s12916-018-1062-2|том=16}}&lt;/ref&gt;.

Инчунин як қатор тадқиқотҳои илмӣ самаранокии истифодаи [[қадамсанҷҳоро]] барои баланд бардоштани сатҳи фаъолияти ҷисмонӣ ва беҳтар шудани ҳолати саломатии одамон исбот мекунанд&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Dena M. Bravata, Crystal Smith-Spangler, Vandana Sundaram, Allison L. Gienger, Nancy Lin|год=2007-11-21|doi=10.1001/jama.298.19.2296|issn=0098-7484|выпуск=19|страницы=2296|издание=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]]|заглавие=Using Pedometers to Increase Physical Activity and Improve Health|ссылка=http://dx.doi.org/10.1001/jama.298.19.2296|том=298|язык=en|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725013507/http://dx.doi.org/10.1001/jama.298.19.2296}}&lt;/ref&gt;. Онҳо нишон медиҳанд, ки пас аз шурӯи истифодаи қадамсанҷ сатҳи фаъолияти ҷисмонии пурсидашудагон боло рафта, ҳамзамон нишондиҳандаҳои ҷисмонии онҳо низ беҳтар шудаанд.

== Ташаккули тарзи ҳаёти солим == 
Ташаккули тарзи ҳаёте, ки ба таҳкими саломатии инсон мусоидат мекунад, дар се сатҳ амалӣ мешавад:

иҷтимоӣ: [[пропаганда|тарғибот]], корҳои иттилоотию маърифатӣ;

инфрасохторӣ: шароитҳои мушаххас дар соҳаҳои асосии ҳаёти инсон (мавҷудияти вақти холӣ, воситаҳои моддӣ), муассисаҳои пешгирикунанда, назорати экологӣ;

шахсӣ: системаи арзишҳои инсон, стандартизатсияи тарзи зиндагии рӯзмарра.

Зири мафҳуми тарғиби тарзи ҳаёти солим маҷмӯи чорабиниҳоеро мефаҳманд, ки ба оммавигардонии он равона шудаанд ва муҳимтарини онҳо барномаҳои маърифатию сайёр ва таблиғот дар [[Васоити ахбори омма|воситаҳои ахбори омма]] ([[радио]], [[телевизион]], [[Интернет]]) мебошанд.

Имрӯз корҳо оид ба ташаккули тарзи ҳаёти солим ва таҳкими тандурустии ҷамъиятӣ такони нав мегиранд: ба лоиҳаи миллии «Демография» лоиҳаи федералии «Таҳкими тандурустии ҷамъиятӣ» дохил карда шудааст ва аз соли 2019 татбиқи фаъоли он оғоз гардид. Лоиҳаи федералии мазкур чораҳои зеринро дар бар мегирад&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://rosmintrud.ru/ministry/programms/demography/4|title=Федеральный проект «Укрепление общественного здоровья»|publisher=rosmintrud.ru|lang=ru|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804172115/https://rosmintrud.ru/ministry/programms/demography/4|url-status=live|accessdate=2026-01-19|archivedate=2019-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190804172115/https://rosmintrud.ru/ministry/programms/demography/4}}&lt;/ref&gt;:

Такмили минбаъдаи заминаи меъёрию ҳуқуқӣ ва методологӣ дар соҳаи ҳифзи тандурустии ҷамъиятӣ: санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ва ҳуҷҷатҳои методологӣ оид ба масъалаҳои пешбурди тарзи ҳаёти солим аз ҷониби шаҳрвандон, ки ба тавсияҳои [[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ]] асос ёфтаанд, аз ҷумла таъсиси марказҳои тандурустии ҷамъиятӣ дар заминаи марказҳои саломатӣ ва марказҳои пешгирии тиббӣ; қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ оид ба масъалаҳои ғизои солим, аз ҷумла мустаҳкам намудани мафҳуми ғизои солим, варзишӣ ва дигар намудҳои ғизо, ки ба маълумоти илмӣ ва тавсияҳои СҶТ ва Комиссияи ФАО/[[Созмони ҷаҳонии тандурустӣ|СҶТ]] оид ба стандартҳои ғизоии «Кодекс Алиментариус» асос ёфтаанд; қоидаҳои санитарӣ (ҚС), қоидаҳо ва меъёрҳои санитарӣ ([[СанПиН]]), ки ба такмили танзими давлатӣ дар соҳаи сифати маҳсулоти хӯрокворӣ ва ҳавасмандгардонии истеҳсоли маҳсулоте, ки ба меъёрҳои сифат ва принсипҳои ғизои солим ҷавобгӯ мебошанд, равона шудаанд.

Рушди шабакаи марказҳои тандурустии ҷамъиятӣ дар минтақаҳо. Вазорати тандурустии Русия ният дорад, ки марказҳои саломатиро дар муниципалитетҳои Русия ба марказҳои тандурустии ҷамъиятӣ табдил диҳад, ки омилҳои ба саломатии инсон таъсиркунанда, аз қабили экология, ғизо, одатҳои зараровар ва нақлиётро ба назар мегиранд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rosminzdrav.ru/news/2018/10/16/9243-v-moskve-nachal-rabotu-ii-vserossiyskiy-forum-po-obschestvennomu-zdorovyu|title=В Москве начал работу II Всероссийский forum по общественному здоровью|publisher=www.rosminzdrav.ru|lang=ru|access-date=2019-08-04|archive-date=2019-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804172107/https://www.rosminzdrav.ru/news/2018/10/16/9243-v-moskve-nachal-rabotu-ii-vserossiyskiy-forum-po-obschestvennomu-zdorovyu|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Татбиқи барномаҳои тандурустии ҷамъиятӣ дар сохторҳои мунисипалӣ.

Татбиқи маҷмӯи чораҳо оид ба баланд бардоштани сифати ғизои шаҳрвандон: таҳияи тавсияҳои илмӣ оид ба ғизои дуруст, баланд бардоштани дастрасии маҳсулоти хӯроквории зарурӣ барои шаҳрвандон, чорабиниҳои омӯзишӣ ва иттилоотӣ, гузаронидани санҷиши маҳсулот аз ҷиҳати сифат ва мувофиқат ба принсипҳои ғизои солим.

Татбиқи маъракаҳои иттилоотии оммавӣ оид ба масъалаҳои тарзи ҳаёти солим барои ҳавасмандгардонии одамон ба пешбурди тарзи ҳаёти солим.

Таҳия ва ҷорӣ намудани барномаҳои таҳкими саломатӣ дар ҷои кор (барномаҳои корпоративии таҳкими саломатӣ).

== Таърихи ташаккул ва муҳиммияти муосир == 
Дар охири асри XIV рисолаи тиббии асримиёнагии «Tacuinum sanitatis» бо забони лотинӣ дар бораи тарзи ҳаёти солим нақл мекард&lt;ref&gt;Forbes, Andrew ; Henley, Daniel; Henley, David (2013). 'Tacuinum Sanitatis' in: ''Health and Well Being: A Medieval Guide''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN:B00DQ5BKFA&lt;/ref&gt;. Прототипи ин китоб метавонад асари олими [[бағдодӣ]] ва пизишк [[Ибни Бутлон|Ибн Бутлан]] «Нигоҳдории саломатӣ» бошад&lt;ref&gt;E. Wickersheimer, «Les ''Tacuini Sanitatis'' et leur traduction allemande par Michel Herr», ''Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance'' '''12''' 1950:85-97.&lt;/ref&gt;. Дар китоб нисбат ба [[Фитотерапия|гиёҳҳои шифобахш]], ба тавсифи хусусиятҳои муфид ва зараровари ин ё он намуди ғизо ва растаниҳои хӯрданӣ таваҷҷӯҳи бештар зоҳир шуда, инчунин шаш шарти ҳифзи саломатӣ оварда шудааст.

Дар самти психологию педагогӣ тарзи ҳаёти солим аз нуқтаи назари шуури, равони инсон ва ангеза (мотивасия) баррасӣ мешавад. Нуқтаи назарҳои дигар низ мавҷуданд (масалан, тиббию биологӣ), вале байни онҳо марзи қатъӣ нест, зеро онҳо ба ҳалли як мушкил — таҳкими саломатии фард нигаронида шудаанд&lt;ref&gt;[http://planetadisser.com/see/dis_99318.html Движения под музыку в системе организации здорового образа жизни дошкольников в детском саду] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20161104233220/http://planetadisser.com/see/dis_99318.html |date=2016-11-04 }}. — Диссертация, 1997.&lt;/ref&gt;.

Тарзи ҳаёти солим замина барои рушди паҳлӯҳои гуногуни ҳаёти инсон, ноил шудан ба дарозумрии фаъол ва иҷрои комили функсияҳои иҷтимоӣ мебошад&lt;ref&gt;''Изуткин Д. А.'' Формирование здорового образа жизни. — Советское здравоохранение, 1984, № 11, с. 8-11.&lt;/ref&gt;, барои иштироки фаъол дар шаклҳои меҳнатӣ, ҷамъиятӣ, оилавӣ-маишӣ ва фароғатии ҳаёт хизмат мекунад&lt;ref name=&quot;Мартыненко&quot;&gt;''Мартыненко А. В., Валентик Ю. В., Полесский В. А. и др.'' Формирование здорового образа жизни молодежи. — М.: Медицина, 1988.&lt;/ref&gt;. Тарзи ҳаёти солим ҳамчун шакли хоси фаъолияти мақсадноки инсон — фаъолияте, ки ба ҳифз, таҳким ва беҳтар кардани саломатии ӯ нигаронида шудааст, зоҳир мегардад&lt;ref&gt;{{Статья|автор=Дружилов С.А.|заглавие=Здоровый образ жизни как целесообразная активность человека|ссылка=http://web.snauka.ru/issues/2016/04/66781|язык=|издание=Современные научные исследования и инновации|тип=|год=2016|месяц=|число=|том=|номер=4|страницы=654—648|issn=|archive-date=2017-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109185351/http://web.snauka.ru/issues/2016/04/66781}}&lt;/ref&gt;.

Муҳиммияти тарзи ҳаёти солим бар асари афзоиш ва тағйири хусусияти борҳо (нагрузка) ба организми инсон дар робита ба мураккаб шудани ҳаёти ҷамъиятӣ, зиёд шудани хатарҳои техногенӣ, экологӣ, психологӣ, сиёсӣ ва ҳарбӣ, ки боиси тағйироти манфӣ дар ҳолати саломатӣ мегарданд, ба миён омадааст&lt;ref&gt;''Шухатович В. Р.'' [http://slovari.yandex.ru/dict/sociology/article/soc/soc-0371.htm Здоровый образ жизни] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090125152603/http://slovari.yandex.ru/dict/sociology/article/soc/soc-0371.htm |date=2009-01-25 }}{{мёртвая ссылка|число=14|месяц=06|год=2016}}// Энциклопедия социологии. — Мн.: Книжный Дом, 2003.&lt;/ref&gt;.

== Инчунин нигаред ==

[[Беҳдошти шахсӣ]]

[[Ҷавонсозӣ]]

[[Таҳкими саломатӣ дар ҷои кор]]

[[Рекреатсия]]

[[Ғизои солим]]

== Эзоҳ == 

== Адабиёт == 
{{Навигация}}

МР 2.1.10.0033-11 «Оценка риска, связанного с воздействием факторов образа жизни на здоровье населения»//Методические рекомендации/Утверждены Главным государственным санитарным врачом России 31.07.2011 г

{{книга|автор=[[Амосов, Николай Михайлович|Николай Амосов]]|заглавие=Моя система здоровья|год=[[1997]]|ссылка часть= http://paralife.narod.ru/health/amosov/contents.htm|isbn=5-311-02742-8|тираж=5000}}.

== Пайвандҳо ==

[https://www.takzdorovo.ru/ Портал дар бораи тарзи ҳаёти солим] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20240602025424/https://www.takzdorovo.ru/ |date=2024-06-02 }} // Манобеи расмии Вазорати тандурустии Федератсияи Русия

{{ВС}}

[[Гурӯҳ:Тарзи ҳаёти солим| ]]
[[Гурӯҳ:Тарбияи гигиенӣ]]</text>
      <sha1>fqc9bz2hxtn76g0r5ymmypb00xfl3hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иқоъ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331388</id>
    <revision>
      <id>1474854</id>
      <parentid>1474063</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T05:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Сунатулло Сафарзода</username>
        <id>108676</id>
      </contributor>
      <origin>1474854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="dn6b2077bxi24gfj587aryhbuo5153v" xml:space="preserve">'''Иқоъ''' ({{lang-fa|ایقاع}} – ҳамоҳангӣ) —  илмест дар назарияи мусиқии Шарқ, ки аз қонунҳои вазни зарб ва усулҳои он баҳс мекунад. Иқоъ маҷмӯи нақраҳо (зарбҳо)-ест, ки дар як фосилаи муайяни вақт садо медиҳанд ва овози кӯтоҳтарини ин нақраҳо аз ҷиҳати навишту талаффуз ба ҳарфҳои ҳамсадои «Т» ва «Н» мувофиқат мекунанд. Аз якҷошавии ин ҳарфҳо рукнҳои зерини иқоъ: сабаб (тан, тана), ватад (танан, танна), фосила (тананан, танананан), аз таркиби ин рукнҳо вазни иқоъ пайдо мешавад. Рукнҳои иқоъ бо рукнҳои арӯз айният дошта, дар аксар рисолаҳои мусиқӣ барои хубтар вонамуд кардани зарби оҳанг дар зимни нақраҳо вазну рукнҳои шеърро низ зикр мекарданд. Барои тақвияти ин фикр яке аз усулҳои қадимӣ – «Сақили аввал»-ро мисол меоварем:
{{иқтибоси академикӣ|&lt;poem&gt;
Иқоъ: танан-танан-танан-тан-тананан.
Арӯз: мафо-илун-фаилун-муф-таилун.
&lt;/poem&gt;|сарчашма=}}
Дар рисолаҳои мусиқии баъди асри 16 иқоъро ба сифати усули дойра маънидод кардаанд, ки инҳоянд: Ҳазаҷ, [[Уфар (рақс)|Уфар]], Дуяк, Туркзарб, Чаҳорзарб ва ғ. Ба маънои умумӣ ва ғайриистилоҳӣ иқоъ – [[оҳанг]], зарб; дар асоси усули [[дойра]] ҳосил кардани оҳанг дар сози мусиқист.
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ||7|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Мусиқӣ аз рӯи жанр]]</text>
      <sha1>dn6b2077bxi24gfj587aryhbuo5153v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сарсутун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331763</id>
    <revision>
      <id>1474603</id>
      <parentid>1474290</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rumsor moved page [[Сар сутун]] to [[Сарсутун]]</comment>
      <origin>1474290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2961" sha1="n617ly55kzqu869p7dbulpl5emaklo3" xml:space="preserve">{{Ёдмон}}

'''Сар Сутун ({{Lang-en|Capital}}''' ) дар меъмории пойтахт, равиши умумӣ ба қисми болоии [[сутун]] (ба монанди [[сутун]] ё сутуншакл ва росткунҷа) асос ёфтааст, ин қисми сутун қисми пурраи асосии он, яъне ҷисми сутун аст, ки дар [[замин]] ё [[бино]] ба шакли чуқурӣ ташаккул ёфтааст ва қисми болоиро, ки сарсутунӣ аст, дастгирӣ мекунад. Тарроҳии ҳар як тарафи [[сутун]] дар охир барои дастгирии худи пойтахт зарур аст, пойтахти сутун метавонад барҷаста бошад, ба монанди меъмории услуби дориюшӣ, ё каҷ ва дар шакли سر ستون وارونه Бигзор мисли роҳи Қӯринтиёни бошад,

Сарҳарфҳои сутунӣ инчунин метавонанд ба шакли гардиш ё طومار پیچیده Мисли сабки ионӣ, ин се шакли асосии пойтахтҳо қариб дар ҳамаи пойтахтҳои қадимӣ мавҷуданд. Сабки омехта, ки дар [[Садаи XVI|асри XVI]] хеле маъмул буд, намунаи бартарӣ ва афзалиятноки аксари биноҳои пойтахтӣ мебошад, ки намунаи равшантарини он шакли Арки Титус аст, ки бо ороишҳои мураккаби лӯлабандии сабки ионӣ ва сикламен ҳамроҳ буд.

Ин шакли тарроҳӣ ва меъмории сармояи сутунӣ ба таври умумӣ ва бо шумораи зиёд дар мавзӯи рехтани сояҳо, ки аксар вақт барои ороишҳои якхела ва муттаҳид анҷом дода мешавад, дида мешавад ва дар аксари мавридҳо нишондиҳандаи равшани тартиби меъморӣ барои сохтмон ва эҷод мебошад. Мутобиқсозӣ ва омӯзиши ин тафсилот метавонад таърихи ташаккули меъмории биноҳоро нишон диҳад.
== Нигаред низ ==
* [[Кохи Аподонои Тахти Ҷамшед]]
* [[Кохи Аподонои  Шӯша]]

== Манобеъ ==
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Capital (architecture)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۸ مه ۲۰۱۶.

== Пайванди беруна ==
{{Викианбор-гурӯҳ}}
{{Пайвандҳои беруна}}
[[Гурӯҳ:Унсурҳои сохтмон]]
[[Гурӯҳ:Унсурҳои меъморӣ]]</text>
      <sha1>n617ly55kzqu869p7dbulpl5emaklo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331818</id>
    <revision>
      <id>1474601</id>
      <parentid>1474539</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T15:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rumsor moved page [[«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм»,]] to [[Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм]]: нохунак набояд дар номи мақола бошад</comment>
      <origin>1474539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3458" sha1="3i2y7cahh8jvpdqvf026x4njxo8kxsu" xml:space="preserve">
«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм», асари [[В. И. Ленин]], ки дар он моҳияти иқтисодӣ ва сиёсии империализм аз дидгоҳи марксистӣ шарҳу тавзеҳ ёфтааст. Асар дар ҷавоб ва танқиди «[[Империализм]]»-и Ҷ. Гобсон, «Сармояи молиявӣ»-и Р. Ҳилфердинг ва назарияи ултраимпериализми К. Каутский таълиф шуда, идомаи бевоситаи «Капитал»-и К. Маркс аст. Ин китоб дар заминаи ду асари Ленин «Дар бораи роли капитали молиявӣ дар ҳаёти ҳозира» (апрели 1917) ва «Дафтарҳо оид ба империализм» таълиф шуда, мусаввадаи он тобистони 1917 дар ҳаҷми 198 саҳифа омода гардид. Нусхаи якуми асарро ҳукуматдорони ҳарбии Порис ҳангоми ба чоп фиристодани китоб мусодира карданд. Нусхаи дуввумро меншевиконе, ки дар нашриёт фаъолият мекарданд, бо таҳрифи зиёд ва дигар кардани ном – «Империализм ҳамчун марҳалаи навтарини капитализм» сентябри 1917 чоп карданд. Ленин пас аз ташкили [[Иттиҳоди Шуравӣ|Иттиҳоди Шӯравӣ]], нусхаи аслии онро барқарор ва чоп намуд. «Империализм» то январи 1972 дар Иттиҳоди Шӯравӣ 237 бор (8017000 нусха) ва то соли 1969 дар 30 кишвари ҷаҳон (156 бор) ба табъ расидааст. Китоб аз сарсухан (русӣ, олмонӣ, фаронсавӣ) ва 10 боб иборат аст: I. Консентратсияи истеҳсолот ва монополия; II. Бонкҳо ва нақши онҳо; III. Капитали молиявӣ ва олигархияи молиявӣ; IV. Ба хориҷа баровардани капитал; V. Тақсими ҷаҳон дар байни иттифоқҳои капиталистон; VI. Тақсими ҷаҳон дар байни давлатҳои бузург; VII. Империализм ҳамчун дараҷаи махсуси капитализм; VIII. Паразитизм ва пӯсиши капитализм; IX. Танқиди империализм; X. Мавқеи таърихии капитализм. Ленин империализмро системаи умумиҷаҳонии зулми мустамликавӣ медонист, ки тавассути он аксари аҳолии оламро як гурӯҳи хурди мамлакатҳои империалистӣ бо қувваи молиявӣ буғӣ мекунанд. Бино бар ин, ӯ сарнагун кардани капитализм ва аз тариқи инқилоб ба сотсиализм гузаштанро зарур мешуморид. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ| Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм |8|муаллиф= }}</text>
      <sha1>3i2y7cahh8jvpdqvf026x4njxo8kxsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Империяи мустамликавии Португалия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331827</id>
    <revision>
      <id>1474613</id>
      <parentid>1474583</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6799" sha1="t5ppdbczjlfwv87tuksqa23vdiiryqi" xml:space="preserve">{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия''' — мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқёнуси Ором (асрҳои XV—XX). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо [[Испониё|Испания]] (асрҳои XV—XVIII) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷазираҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450-60) ва ҷазираҳои хал. Гвинея (1469-74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи дарёи Конго (1481-82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри XV- асриXVI) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри XVI мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, шаҳри [[Момбаса]] ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580—1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605-19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662-63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720—1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри XIX рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри XIX доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри XX Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933-74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм — романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи [[Португалия]] ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои [[Гоа|Гоа,]] Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия ([[Ангола]], [[Соли 1961|1961]]; [[Гвинея-Бисау|Гвинея-Бисау,]] [[Соли 1963|1963;]] [[Мозамбик|Мозамбик,]] [[Соли 1964|1964]]) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷазираи Мадейра ва [[ҷазираҳои Азор]] ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати [[Португалия]] боқӣ мондаанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Империяи мустамликавии Португалия|8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Португалия]]</text>
      <sha1>t5ppdbczjlfwv87tuksqa23vdiiryqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474614</id>
      <parentid>1474613</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6800" sha1="tdvj4amrpmquvq73e06gcfx3ui4bc2x" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия''' — мулкҳои вобаста ба Португалия дар Амрикои Ҷанубӣ, Осиё, Африқо ва ҳавзаи уқёнуси Ором (асрҳои XV—XX). Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо [[Испониё|Испания]] (асрҳои XV—XVIII) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷазираҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450-60) ва ҷазираҳои хал. Гвинея (1469-74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи дарёи Конго (1481-82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри XV- асриXVI) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри XVI мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, шаҳри [[Момбаса]] ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580—1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605-19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662-63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720—1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри XIX рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри XIX доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри XX Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933-74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм — романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи [[Португалия]] ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои [[Гоа|Гоа,]] Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия ([[Ангола]], [[Соли 1961|1961]]; [[Гвинея-Бисау|Гвинея-Бисау,]] [[Соли 1963|1963;]] [[Мозамбик|Мозамбик,]] [[Соли 1964|1964]]) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷазираи Мадейра ва [[ҷазираҳои Азор]] ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати [[Португалия]] боқӣ мондаанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Империяи мустамликавии Португалия|8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Португалия]]</text>
      <sha1>tdvj4amrpmquvq73e06gcfx3ui4bc2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474615</id>
      <parentid>1474614</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T02:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <origin>1474615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6864" sha1="asqd5hdrtqdc698cywsnrd4na6sl53e" xml:space="preserve">{{Давлати таърихӣ}}
'''Империяи мустамликавии Португалия''' ({{lang-pt|Império Português}}) — мулкҳои вобаста ба [[Португалия]] дар [[Амрикои Ҷанубӣ]], [[Осиё]], [[Африқо]] ва ҳавзаи уқёнуси Ором (асрҳои XV—XX).

== Хостгоҳ ==
Империяи мустамликавии Португалия дар заминаи Кашфиётҳои бузурги ҷуғрофиёӣ ва рақобати тӯлонӣ бо [[Испониё|Испания]] (асрҳои XV—XVIII) барпо гардид. Соли 1415 португалиҳо аввалин мулки мустамликавии худ Сеутаро ишғол карданд ва баъдан ҷазираҳои Мадейра (1420), Азор (1432), Димоғаи Сабз (1450-60) ва ҷазираҳои хал. Гвинея (1469-74) ба мустамликаи онҳо табдил ёфтанд. Пас аз кашфи резишгоҳи дарёи Конго (1481-82) ишғоли соҳилҳои Ангола оғоз гардид. Дар рафти тохтутози португалиҳо ва испаниҳо дар Африқои Шимолӣ (охири асри XV- асриXVI) соҳилҳои атлантикии Марокаш муваққатан таҳти назорати Португалия қарор гирифтанд. Дар ибтидои асри XVI мавқеи португалиягиҳо дар соҳилҳои шарқии Африқо устувор шуда, шаҳри [[Момбаса]] ба маркази мулкҳои мустамликавӣ табдил ёфт. Бразилия соли 1500 ба қаламрави Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ гардид. Солҳои 1501 нахустин минтақаҳои тиҷоратии португалиягиҳо дар Осиё ташкил ёфтанд. Дар ибтидои асри 16 португалиҳо чанд мулки мустамликавии худро дар Ҳинд (Гао, Каликут), Осиёи Ҷанубу Шарқӣ (Малакка), хал. Форс (Ҳурмуз) ва ҷаз-ҳои Сейлон (ҳоло Шри-Ланка) ташкил карданд. Мувофиқи Аҳдномаи Сарагос (1529), ҷаз-ҳои Молукк ва сипас Тимор ва Мумбай (дар Ҳинд) ба ҳайати Империяи мустамликавии Португалия ҳамроҳ шуданд. Соли 1557 Макао (дар Чин) ҳамчун мулки иҷоравӣ ба мустамликаи Португалия табдил ёфт. Соли 1576 ш. Луанда ҳамчун маркази мулкҳои мустамликавии португалиҳо дар Африқои Ғарбӣ бунёд ёфт. Дар давраи тобеияти Португалия ба дарбори Испания (1580—1640) португалиҳо қисми зиёди мулкҳои мустамликавии худро дар Ҳинд ва ҳавзаи уқ. Ором аз даст доданд: ҷаз-ҳои Молукк (солҳои 1605-19) ва ш. Малакка ба ихтиёри Нидерландия ва Мумбай (1661), Каннанпур, Кочин (1662-63) ба итоати Британияи Кабир гузаштанд; соли 1622 Сафавиён ҷаз. Ҳурмузро бозпас гирифтанд. Кӯшиши португалиҳо барои ишғоли минтақаҳои марказии Ҳинд ва Африқо бенатиҷа анҷом ёфт. Португалиҳо танҳо дар Бразилия ба ташкили ҳукумати мутамарказ (1720—1822) ноил шуданд, ки маркази он Сан-Салвадор буд. Аз асри XIX рақобати Британияи Кабир ва Олмон барои ишғоли мулкҳои мустамликавии Португалия оғоз шуд. То охири асри XIX доираҳои ҳукмрони Португалия бо Белгия, Олмон ва Британияи Кабир чанд созишнома бастанд, ки дар натиҷа сарҳадди Империяи мустамликавии Португалия дар Африқо муайян гардид. Баъди барҳам хӯрдани ҳукумати шоҳӣ дар Португалия (1910) баъзе мулкҳои мустамликавӣ мухторият ба даст оварданд. То солҳои 50 асри XX Ангола, Мозамбик, Гвинея-Бисау, Гоа, Даман, Диу, ҷаз-ҳои Сан-Томе ва Принсипи, Макао, ҷаз-ҳои Димоғаи Сабз ва Тимори Шарқӣ ба Португалия вобаста буданд. Дар давраи Ҷумҳурии дуввум (1933-74) Португалия ба хотири ҳифзи мустамликаҳои худ, ба онҳо мақоми музофоти хориҷи кишварро дод (1951). Аз соли 1930 назарияи лузо-тропикализм — романтизми миллатгароӣ ташаккул ёфт, ки асоси онро иттиҳоди мулкҳои аврупоӣ ва музофотҳои хориҷи Португалия ташкил медод. Соли 1961 мулкҳои [[Гоа|Гоа,]] Дамана ва Диу ба ихтиёри Ҳиндустон гузаштанд. Солҳои 1960 дар мустамликаҳои африқоии Португалия ([[Ангола]], [[Соли 1961|1961]]; [[Гвинея-Бисау|Гвинея-Бисау,]] [[Соли 1963|1963;]] [[Мозамбик|Мозамбик,]] [[Соли 1964|1964]]) муборизаҳои озодихоҳӣ авҷ гирифтанд. Империяи мустамликавии Португалия баъди Инқилоби апрелии Португалия (1974) таназзул ёфт. Соли 1975 ҳукумати Португалия бо роҳбарони ҳаракатҳои озодихоҳӣ оид ба барҳам додани низоми мустамликавӣ созишнома ба имзо расонд. Соли 1999 Макао ба ихтиёри ҶХХ гузашт; соли 2002 Тимори Шарқӣ мустақил шуд. Ҷазираи Мадейра ва [[ҷазираҳои Азор]] ҳамчун минтақаи худмухтор дар ҳайати Португалия боқӣ мондаанд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{ЭМТ|Империяи мустамликавии Португалия|8|муаллиф= }}
{{ПБ}}
[[Гурӯҳ:Португалия]]</text>
      <sha1>asqd5hdrtqdc698cywsnrd4na6sl53e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм»,</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331828</id>
    <redirect title="Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм" />
    <revision>
      <id>1474602</id>
      <timestamp>2026-06-02T15:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <comment>Rumsor moved page [[«Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм»,]] to [[Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм]]: нохунак набояд дар номи мақола бошад</comment>
      <origin>1474602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="rdsuur27b8smg5l6wv1utfinqimjyy8" xml:space="preserve">#равона [[Империализм ҳамчун дараҷаи баландтарини капитализм]]</text>
      <sha1>rdsuur27b8smg5l6wv1utfinqimjyy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сар сутун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331829</id>
    <redirect title="Сарсутун" />
    <revision>
      <id>1474604</id>
      <timestamp>2026-06-02T15:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rumsor</username>
        <id>38974</id>
      </contributor>
      <comment>Rumsor moved page [[Сар сутун]] to [[Сарсутун]]</comment>
      <origin>1474604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="mg7565sid59knlnzigwc9o4prfipqdu" xml:space="preserve">#равона [[Сарсутун]]</text>
      <sha1>mg7565sid59knlnzigwc9o4prfipqdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳси корбар:Rabboni Hakimzoda</title>
    <ns>3</ns>
    <id>331830</id>
    <revision>
      <id>1474605</id>
      <timestamp>2026-06-02T18:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хуш омадед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="aty2vv1wn00zo3c1ca2w2xgufw3s9j3" xml:space="preserve">== Хуш омадед ==

&lt;nowiki&gt;{{Хуш омадед}}&lt;/nowiki&gt; [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:04, 2 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>aty2vv1wn00zo3c1ca2w2xgufw3s9j3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474606</id>
      <parentid>1474605</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>ислоҳ</comment>
      <origin>1474606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="t3d54bji6sitcaqx2ww7x8hm8jlyk67" xml:space="preserve">== Хуш омадед ==
{{Хуш омадед}}
 [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:04, 2 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t3d54bji6sitcaqx2ww7x8hm8jlyk67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474607</id>
      <parentid>1474606</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="7n86b19oct8cdpieth2ssgoorrlps1t" xml:space="preserve">== Хуш омадед ==
{{Хуш омадед}}
 [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:04, 2 июни 2026 (UTC)

== Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола ==

Тавсияҳо ба корбар:

1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред.

2. Истилоҳҳои дар мақолаатон гузоштаро ба қавсҳои чоркунҷа Ниг.[[шаҳрвадӣ]] ва диг. ҷудо кунед (онҳо пайванди забонӣ (Интервики) ба истилоҳҳои ВК/тоҷ. мешаванд.).

3. Аз поварақи ''Зудкор'' дар ВК/тоҷ. Намуна:== Эзоҳ ==

== Нигаред низ == + иловаи мақолаи дигари ВК/тоҷ.  истифода баред.

Барори кор.   [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:13, 2 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>7n86b19oct8cdpieth2ssgoorrlps1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474608</id>
      <parentid>1474607</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола */</comment>
      <origin>1474608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1248" sha1="jyx48v2lkbeqjm1zj73pkyfzcydp60e" xml:space="preserve">== Хуш омадед ==
{{Хуш омадед}}
 [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:04, 2 июни 2026 (UTC)

== Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола ==

Тавсияҳо ба корбар:

1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред.

2. Истилоҳҳои дар мақолаатон гузоштаро ба қавсҳои чоркунҷа Ниг.[[шаҳрваyдӣ]] ва диг. ҷудо кунед (онҳо пайванди забонӣ (Интервики) ба истилоҳҳои ВК/тоҷ. мешаванд.).

3. Аз поварақи ''Зудкор'' дар ВК/тоҷ. Намуна:== Эзоҳ ==

== Нигаред низ == + иловаи мақолаи дигари ВК/тоҷ.  истифода баред.

Барори кор.   [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:13, 2 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jyx48v2lkbeqjm1zj73pkyfzcydp60e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474609</id>
      <parentid>1474608</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T18:15:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола */</comment>
      <origin>1474609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1255" sha1="1d3k2xts52f0ykm56lq39jmzp0ormti" xml:space="preserve">== Хуш омадед ==
{{Хуш омадед}}
 [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:04, 2 июни 2026 (UTC)

== Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола ==

Тавсияҳо ба корбар:

1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред.

2. Истилоҳҳои дар мақолаатон гузоштаро ба қавсҳои чоркунҷа Ниг.[[шаҳрвандӣ]]дӣ]] ва диг. ҷудо кунед (онҳо пайванди забонӣ (Интервики) ба истилоҳҳои ВК/тоҷ. мешаванд.).

3. Аз поварақи ''Зудкор'' дар ВК/тоҷ. Намуна:== Эзоҳ ==

== Нигаред низ == + иловаи мақолаи дигари ВК/тоҷ.  истифода баред.

Барори кор.   [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:13, 2 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1d3k2xts52f0ykm56lq39jmzp0ormti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474857</id>
      <parentid>1474609</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T06:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола */</comment>
      <origin>1474857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1257" sha1="4evgha2wv9vfy6kswp225g0ujvb1g00" xml:space="preserve">== Хуш омадед ==
{{Хуш омадед}}
 [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:04, 2 июни 2026 (UTC)

== Гурӯҳбандии мавзӯотӣ дар мақола ==

Тавсияҳо ба корбар:

1.Гурӯҳбандии мавзӯотиро вобаста ба мазмуни мақола ҷустҷу кунед, (ниг. Аз забони ВК/русӣ, анг, ва диг) ва  тарҷума намуда гузоред.

2. Истилоҳҳои дар мақолаатон гузоштаро ба қавсҳои чоркунҷа Ниг.  [[ ]] [[шаҳрвандӣ]] ва диг. ҷудо кунед (онҳо пайванди забонӣ (Интервики) ба истилоҳҳои ВК/тоҷ. мешаванд.).

3. Аз поварақи ''Зудкор'' дар ВК/тоҷ. Намуна:== Эзоҳ ==

== Нигаред низ == + иловаи мақолаи дигари ВК/тоҷ.  истифода баред.

Барори кор.   [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 18:13, 2 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4evgha2wv9vfy6kswp225g0ujvb1g00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абусаъиди Абулхайр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331831</id>
    <redirect title="Абусаид Абулхайр" />
    <revision>
      <id>1474625</id>
      <timestamp>2026-06-03T03:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASHGIRD</username>
        <id>8035</id>
      </contributor>
      <comment>Тағйири масир ба [[Абусаид Абулхайр]]</comment>
      <origin>1474625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="0lflewka18ndox8aq4gg9pptqglwa29" xml:space="preserve">#равона [[Абусаид Абулхайр]]</text>
      <sha1>0lflewka18ndox8aq4gg9pptqglwa29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оран</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331832</id>
    <revision>
      <id>1474630</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1206" sha1="67d891mq2r54e95paxc255a0jf822hj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>67d891mq2r54e95paxc255a0jf822hj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474631</id>
      <parentid>1474630</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2015" sha1="psouer72sgj3dh8vpe8re7bvz4cipv9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.</text>
      <sha1>psouer72sgj3dh8vpe8re7bvz4cipv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474632</id>
      <parentid>1474631</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2421" sha1="lbwaqn08colh35jx3v4tp9n6dqxjs29" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.</text>
      <sha1>lbwaqn08colh35jx3v4tp9n6dqxjs29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474633</id>
      <parentid>1474632</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2785" sha1="55em57ebx53ttvhzwjii75ctx0uzsdp" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.</text>
      <sha1>55em57ebx53ttvhzwjii75ctx0uzsdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474634</id>
      <parentid>1474633</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="iopike5qccq3q2wil8rcdn63l9pmg4f" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.</text>
      <sha1>iopike5qccq3q2wil8rcdn63l9pmg4f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474635</id>
      <parentid>1474634</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3629" sha1="7oe7hwvf659o85fo4pr4a0dv8jt1xi2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Оран Фурудгоҳи байналмилалии Аҳмад бен Белла, бандари баҳрӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шабакаи трамвай (аз соли 2013) амал мекунанд; шаҳр бо шоҳроҳҳо ба пойтахт [[Алҷазира]] ва марзи [[Марокаш]] пайваст аст.</text>
      <sha1>7oe7hwvf659o85fo4pr4a0dv8jt1xi2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474636</id>
      <parentid>1474635</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4054" sha1="rhof4sji2r6uvh7kodpsxg1r98qqop9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Оран Фурудгоҳи байналмилалии Аҳмад бен Белла, бандари баҳрӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шабакаи трамвай (аз соли 2013) амал мекунанд; шаҳр бо шоҳроҳҳо ба пойтахт [[Алҷазира]] ва марзи [[Марокаш]] пайваст аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Оран зодгоҳи мусиқии раи (راي) — навъи маъруфи мусиқии алҷазоирӣ — мебошад. Қалъаи Санта-Крус, масҷиди Пошо, театри шаҳр ва соҳилҳои наздик аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Оран Донишгоҳи Ваҳрон фаъолият мекунад.</text>
      <sha1>rhof4sji2r6uvh7kodpsxg1r98qqop9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474637</id>
      <parentid>1474636</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4201" sha1="029slw2lde7erloz356d19qccjrd4my" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Оран Фурудгоҳи байналмилалии Аҳмад бен Белла, бандари баҳрӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шабакаи трамвай (аз соли 2013) амал мекунанд; шаҳр бо шоҳроҳҳо ба пойтахт [[Алҷазира]] ва марзи [[Марокаш]] пайваст аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Оран зодгоҳи мусиқии раи (راي) — навъи маъруфи мусиқии алҷазоирӣ — мебошад. Қалъаи Санта-Крус, масҷиди Пошо, театри шаҳр ва соҳилҳои наздик аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Оран Донишгоҳи Ваҳрон фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Африқои Шимолӣ]]</text>
      <sha1>029slw2lde7erloz356d19qccjrd4my</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474638</id>
      <parentid>1474637</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4230" sha1="svl4pnk6cxoxr9w9eq2vpxn2bl39bhl" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Оран Фурудгоҳи байналмилалии Аҳмад бен Белла, бандари баҳрӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шабакаи трамвай (аз соли 2013) амал мекунанд; шаҳр бо шоҳроҳҳо ба пойтахт [[Алҷазира]] ва марзи [[Марокаш]] пайваст аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Оран зодгоҳи мусиқии раи (راي) — навъи маъруфи мусиқии алҷазоирӣ — мебошад. Қалъаи Санта-Крус, масҷиди Пошо, театри шаҳр ва соҳилҳои наздик аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Оран Донишгоҳи Ваҳрон фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>svl4pnk6cxoxr9w9eq2vpxn2bl39bhl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474639</id>
      <parentid>1474638</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4354" sha1="7rcipg008dzrqnh05d3676wew9an5e3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Оран Фурудгоҳи байналмилалии Аҳмад бен Белла, бандари баҳрӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шабакаи трамвай (аз соли 2013) амал мекунанд; шаҳр бо шоҳроҳҳо ба пойтахт [[Алҷазира]] ва марзи [[Марокаш]] пайваст аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Оран зодгоҳи мусиқии раи (راي) — навъи маъруфи мусиқии алҷазоирӣ — мебошад. Қалъаи Санта-Крус, масҷиди Пошо, театри шаҳр ва соҳилҳои наздик аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Оран Донишгоҳи Ваҳрон фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Oran Оран дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>7rcipg008dzrqnh05d3676wew9an5e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474640</id>
      <parentid>1474639</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4488" sha1="5rhk9hk1f4xi7ikfhxlmksvnnm2dmps" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оран
 |номи аслӣ     = وهران / Wahran
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 0|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 903
 |масоҳат       = 65
 |баландии маркази МА = 0
 |аҳолӣ         = 803 329
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Оран''' (ба арабӣ: ''وهران''‎, ''Ваҳрон'') — дувумин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва бузургтарин бандари ғарби кишвар дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oran Oran] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, бо атрофаш аз 1,5 миллион нафар мегузарад; шаҳрро «Эл-Баҳия» (дурахшон) меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Оран тахминан соли 903 аз ҷониби тоҷирони андалусӣ бунёд шуд. Дар асрҳои миёна он бандари муҳими савдо байни Африқои Шимолӣ ва Андалусия буд; солҳои 1509–1792 (бо як танаффус) зери ҳукмронии [[Испания]] қарор дошт — қалъаи Санта-Крус аз ҳамон давра боқӣ мондааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз соли 1831 ба ҳайати мустамликаи [[Фаронса]] даромад ва ба маркази муҳими аврупоинишин табдил ёфт; пас аз истиқлоли соли 1962 аксари аҳолии аврупоӣ шаҳрро тарк карданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оран дар соҳили халиҷи Оран дар [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Аиди-Абдулқодир (Мурҷаҷу) воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — тобистони гарму хушк ва зимистони муътадили боронгар — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳр зиёда аз 800 ҳазор нафар, бо минтақаи метрополитении он зиёда аз 1,5 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар буда, забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Оран маркази муҳими бандарӣ, саноатӣ ва тиҷоратии ғарби [[Алҷазоир]] аст: содироти маҳсулоти кишоварзӣ, саноати хӯрокворӣ, кимиё ва коркарди газу нафт дар наздикии он рушд кардаанд. Бандари Оран яке аз муҳимтарин бандарҳои кишвар мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Оран Фурудгоҳи байналмилалии Аҳмад бен Белла, бандари баҳрӣ, истгоҳи роҳи оҳан ва шабакаи трамвай (аз соли 2013) амал мекунанд; шаҳр бо шоҳроҳҳо ба пойтахт [[Алҷазира]] ва марзи [[Марокаш]] пайваст аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Оран зодгоҳи мусиқии раи (راي) — навъи маъруфи мусиқии алҷазоирӣ — мебошад. Қалъаи Санта-Крус, масҷиди Пошо, театри шаҳр ва соҳилҳои наздик аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Оран Донишгоҳи Ваҳрон фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Oran Оран дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Оран| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>5rhk9hk1f4xi7ikfhxlmksvnnm2dmps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Константина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331833</id>
    <revision>
      <id>1474641</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="ijxjbsqw744ypq7nrfw3utxyvxipiqi" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>ijxjbsqw744ypq7nrfw3utxyvxipiqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474642</id>
      <parentid>1474641</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:03:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1780" sha1="6c7wy9izew93u4p63w9pcxo9db7nute" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.</text>
      <sha1>6c7wy9izew93u4p63w9pcxo9db7nute</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474643</id>
      <parentid>1474642</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="dc7hpn06wlmfj7qq293d5hqs16ufet4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.</text>
      <sha1>dc7hpn06wlmfj7qq293d5hqs16ufet4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474644</id>
      <parentid>1474643</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2666" sha1="87m20xty6i807awysqupy9ab80uaoml" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.</text>
      <sha1>87m20xty6i807awysqupy9ab80uaoml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474645</id>
      <parentid>1474644</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3005" sha1="sbotj8pktlaibgueb301613vbmdf8rz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.</text>
      <sha1>sbotj8pktlaibgueb301613vbmdf8rz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474646</id>
      <parentid>1474645</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3295" sha1="tg5nth986ykx5rw58jp8vxx0ksphlf3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.

== Нақлиёт ==
Дар Константина Фурудгоҳи байналмилалии Моҳаммад Будиаф, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва телекабина (барои гузаштан аз дара) амал мекунанд.</text>
      <sha1>tg5nth986ykx5rw58jp8vxx0ksphlf3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474647</id>
      <parentid>1474646</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3758" sha1="04r50dgkaf1st7c7k6uxy6olye0ja2v" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.

== Нақлиёт ==
Дар Константина Фурудгоҳи байналмилалии Моҳаммад Будиаф, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва телекабина (барои гузаштан аз дара) амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Константина маркази мусиқии анъанавии малуф (андалусии алҷазоирӣ) ба ҳисоб меравад. Қасри Аҳмадбей, масҷиди Эмир Абдулқодир (яке аз бузургтарин масҷидҳои Африқо), пулҳои таърихӣ ва Донишгоҳи Константина аз ҷойҳои машҳури шаҳранд.</text>
      <sha1>04r50dgkaf1st7c7k6uxy6olye0ja2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474648</id>
      <parentid>1474647</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="5c1zg2uyl8gk0sf4793obymmdmsiv7j" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.

== Нақлиёт ==
Дар Константина Фурудгоҳи байналмилалии Моҳаммад Будиаф, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва телекабина (барои гузаштан аз дара) амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Константина маркази мусиқии анъанавии малуф (андалусии алҷазоирӣ) ба ҳисоб меравад. Қасри Аҳмадбей, масҷиди Эмир Абдулқодир (яке аз бузургтарин масҷидҳои Африқо), пулҳои таърихӣ ва Донишгоҳи Константина аз ҷойҳои машҳури шаҳранд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Аннаба]]
* [[Африқои Шимолӣ]]</text>
      <sha1>5c1zg2uyl8gk0sf4793obymmdmsiv7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474649</id>
      <parentid>1474648</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="4csd2c92wa918fupxgghzmn9pw5z9cv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.

== Нақлиёт ==
Дар Константина Фурудгоҳи байналмилалии Моҳаммад Будиаф, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва телекабина (барои гузаштан аз дара) амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Константина маркази мусиқии анъанавии малуф (андалусии алҷазоирӣ) ба ҳисоб меравад. Қасри Аҳмадбей, масҷиди Эмир Абдулқодир (яке аз бузургтарин масҷидҳои Африқо), пулҳои таърихӣ ва Донишгоҳи Константина аз ҷойҳои машҳури шаҳранд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Аннаба]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>4csd2c92wa918fupxgghzmn9pw5z9cv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474650</id>
      <parentid>1474649</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4068" sha1="odm55s8f1ndfm134pkyvme9ig0q5msw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.

== Нақлиёт ==
Дар Константина Фурудгоҳи байналмилалии Моҳаммад Будиаф, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва телекабина (барои гузаштан аз дара) амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Константина маркази мусиқии анъанавии малуф (андалусии алҷазоирӣ) ба ҳисоб меравад. Қасри Аҳмадбей, масҷиди Эмир Абдулқодир (яке аз бузургтарин масҷидҳои Африқо), пулҳои таърихӣ ва Донишгоҳи Константина аз ҷойҳои машҳури шаҳранд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Аннаба]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Константина дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>odm55s8f1ndfm134pkyvme9ig0q5msw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474651</id>
      <parentid>1474650</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="6vys1et1f9s62idpwtf7eovzjbedtnp" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Константина
 |номи аслӣ     = قسنطينة / Qasentina
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 22|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 37|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри III то м.
 |масоҳат       = 231
 |баландии маркази МА = 640
 |аҳолӣ         = 448 374
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Константина''' (ба арабӣ: ''قسنطينة''‎, ''Қасантина'') — сеюмин шаҳри калони [[Алҷазоир]] ва маркази шимолу шарқи кишвар буда, бо пулҳои аҷиби худ машҳур аст ва «шаҳри пулҳо» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Constantine] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар замони қадим бо номи Кирта пойтахти подшоҳии Нумидия буд; соли 311 пас аз бозсозӣ ба ифтихори император [[Константини Кабир|Константин]] номи нав гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар тӯли таърих он маркази муҳими динӣ ва фарҳангии Африқои Шимолӣ боқӣ монд; солҳои 1837 аз ҷониби [[Фаронса]] пас аз муҳосираи сахт забт карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Константина бар сахраи баланде, ки дарёи Румел онро бо дараи амиқ бурида аст, ҷойгир аст; ин дара бо пулҳои баланд ва зебо (аз ҷумла пули овезони Сиди-Мсид) пайваст карда шудааст. Шаҳр дар баландии тақрибан 640 метр аз сатҳи баҳр воқеъ буда, иқлими он баҳримиёназаминии нимхушк аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Константина зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо атрофаш зиёда аз 900 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аҳолӣ асосан арабу барбар аст; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Константина маркази тиҷоратӣ, маъмурӣ ва саноатии шимолу шарқи [[Алҷазоир]] буда, дар он саноати хӯрокворӣ, нассоҷӣ, мошинсозӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзӣ рушд кардаанд.

== Нақлиёт ==
Дар Константина Фурудгоҳи байналмилалии Моҳаммад Будиаф, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва телекабина (барои гузаштан аз дара) амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Константина маркази мусиқии анъанавии малуф (андалусии алҷазоирӣ) ба ҳисоб меравад. Қасри Аҳмадбей, масҷиди Эмир Абдулқодир (яке аз бузургтарин масҷидҳои Африқо), пулҳои таърихӣ ва Донишгоҳи Константина аз ҷойҳои машҳури шаҳранд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Алҷазира]]
* [[Аннаба]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Constantine-Algeria Константина дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Константина| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>6vys1et1f9s62idpwtf7eovzjbedtnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аннаба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331834</id>
    <revision>
      <id>1474652</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1111" sha1="jasuny9k5z2wd0op8a5mv51eatu51ji" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>jasuny9k5z2wd0op8a5mv51eatu51ji</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474653</id>
      <parentid>1474652</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1698" sha1="egx0fmdmf8ogcgatypkritv5pzv8tnr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.</text>
      <sha1>egx0fmdmf8ogcgatypkritv5pzv8tnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474654</id>
      <parentid>1474653</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="ckzaqz5ctr7d71dn8ksr8htg9j6cjq5" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.</text>
      <sha1>ckzaqz5ctr7d71dn8ksr8htg9j6cjq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474655</id>
      <parentid>1474654</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2316" sha1="62o6i800q7rvagab8m74llng89dljgw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>62o6i800q7rvagab8m74llng89dljgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474656</id>
      <parentid>1474655</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="gvzxg9pse3uxu7qmvxyjybutubh3dd1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.</text>
      <sha1>gvzxg9pse3uxu7qmvxyjybutubh3dd1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474657</id>
      <parentid>1474656</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3035" sha1="mv0gvo5fz7vci8yxtja0nsyxgw5kwxw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Аннаба Фурудгоҳи байналмилалии Рабоҳ Битат, бандари баҳрӣ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо дигар марказҳои кишвар ва марзи [[Тунис]] мепайвандад.</text>
      <sha1>mv0gvo5fz7vci8yxtja0nsyxgw5kwxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474658</id>
      <parentid>1474657</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="llg5ob63xzacg8xckem44l0zkonmkg1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Аннаба Фурудгоҳи байналмилалии Рабоҳ Битат, бандари баҳрӣ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо дигар марказҳои кишвар ва марзи [[Тунис]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Аннаба калисои Августини муқаддас (бинои асри XIX дар наздикии харобаҳои Гиппон), харобаҳои антиқии Гиппон ва масҷиди Абӯ-Марван аз ҷойҳои машҳуранд; дар шаҳр Донишгоҳи Бажи Мухтор фаъолият мекунад.</text>
      <sha1>llg5ob63xzacg8xckem44l0zkonmkg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474659</id>
      <parentid>1474658</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="6zabwqh6dag5nmk8ij2v4mf6krsq5l6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Аннаба Фурудгоҳи байналмилалии Рабоҳ Битат, бандари баҳрӣ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо дигар марказҳои кишвар ва марзи [[Тунис]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Аннаба калисои Августини муқаддас (бинои асри XIX дар наздикии харобаҳои Гиппон), харобаҳои антиқии Гиппон ва масҷиди Абӯ-Марван аз ҷойҳои машҳуранд; дар шаҳр Донишгоҳи Бажи Мухтор фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Тунис]]</text>
      <sha1>6zabwqh6dag5nmk8ij2v4mf6krsq5l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474660</id>
      <parentid>1474659</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3609" sha1="jju6f1rh759dh677dzc58c1rzqyn8mx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Аннаба Фурудгоҳи байналмилалии Рабоҳ Битат, бандари баҳрӣ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо дигар марказҳои кишвар ва марзи [[Тунис]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Аннаба калисои Августини муқаддас (бинои асри XIX дар наздикии харобаҳои Гиппон), харобаҳои антиқии Гиппон ва масҷиди Абӯ-Марван аз ҷойҳои машҳуранд; дар шаҳр Донишгоҳи Бажи Мухтор фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Тунис]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>jju6f1rh759dh677dzc58c1rzqyn8mx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474661</id>
      <parentid>1474660</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="mopoqnyyyo9zttsqvd70qyqaqb6l9ln" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Аннаба Фурудгоҳи байналмилалии Рабоҳ Битат, бандари баҳрӣ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо дигар марказҳои кишвар ва марзи [[Тунис]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Аннаба калисои Августини муқаддас (бинои асри XIX дар наздикии харобаҳои Гиппон), харобаҳои антиқии Гиппон ва масҷиди Абӯ-Марван аз ҷойҳои машҳуранд; дар шаҳр Донишгоҳи Бажи Мухтор фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Тунис]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Annaba Аннаба дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>mopoqnyyyo9zttsqvd70qyqaqb6l9ln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474662</id>
      <parentid>1474661</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3877" sha1="cyb6n4gqhtis6y253qffsagcmvjvo2m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Аннаба
 |номи аслӣ     = عنابة / Annaba
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 54|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 7|lon_min = 46|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри XI
 |масоҳат       = 42
 |баландии маркази МА = 3
 |аҳолӣ         = 342 703
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Аннаба''' (ба арабӣ: ''عنابة''‎; то соли 1962 — ''Бон'') — шаҳр ва бандари баҳрӣ дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Тунис]], дар соҳили [[Баҳри Миёназамин]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Annaba Annaba] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 340 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар наздикии Аннаба шаҳри қадимаи Гиппон (Hippo Regius) ҷойгир буд, ки [[Августини муқаддас]] дар асрҳои IV–V усқуфи он буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳри имрӯза дар асрҳои миёна аз ҷониби арабҳо бунёд ёфт; дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] бо номи «Бон» маркази муҳими бандарӣ буд ва пас аз истиқлол номи арабии «Аннаба»-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Аннаба дар ҳамвории соҳилӣ дар маҳалли рехтани дарёи Сейбус ба [[Баҳри Миёназамин]], дар доманаи кӯҳи Эдуғ воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминӣ — гарм ва нисбатан намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Аннаба зиёда аз 340 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Аннаба маркази асосии саноати металлургияи [[Алҷазоир]] аст — маҷмааи бузурги пӯлодгудозии Эл-Ҳаджар дар наздикии шаҳр ҷойгир аст; ҳамчунин бандари баҳрӣ, саноати кимиё ва содироти маъдан аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Аннаба Фурудгоҳи байналмилалии Рабоҳ Битат, бандари баҳрӣ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо дигар марказҳои кишвар ва марзи [[Тунис]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Аннаба калисои Августини муқаддас (бинои асри XIX дар наздикии харобаҳои Гиппон), харобаҳои антиқии Гиппон ва масҷиди Абӯ-Марван аз ҷойҳои машҳуранд; дар шаҳр Донишгоҳи Бажи Мухтор фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Баҳри Миёназамин]]
* [[Тунис]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Annaba Аннаба дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Аннаба| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>cyb6n4gqhtis6y253qffsagcmvjvo2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Батна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331835</id>
    <revision>
      <id>1474663</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="e8vb3lxfrl80lfnsiyscfiqkasdbkkl" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>e8vb3lxfrl80lfnsiyscfiqkasdbkkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474664</id>
      <parentid>1474663</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1603" sha1="1c7nl92vhld2xi9vx9krsekbwczzawg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.</text>
      <sha1>1c7nl92vhld2xi9vx9krsekbwczzawg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474665</id>
      <parentid>1474664</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1986" sha1="9tag6ttrfcdjl5v24ywt1o139g9qu8x" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.</text>
      <sha1>9tag6ttrfcdjl5v24ywt1o139g9qu8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474666</id>
      <parentid>1474665</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2272" sha1="af472huhvsaqwnhryeomfv56t2vbbzu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>af472huhvsaqwnhryeomfv56t2vbbzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474667</id>
      <parentid>1474666</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="5hj1gevp6lfe3plnsv4pym45xvpzlbv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.</text>
      <sha1>5hj1gevp6lfe3plnsv4pym45xvpzlbv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474668</id>
      <parentid>1474667</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2909" sha1="j1vuzbfjfh6q149wjc25de11m3dcno4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.

== Нақлиёт ==
Дар Батна фурудгоҳи Мостафа бен Боулаид, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Константина]] ва дигар марказҳои шарқи кишвар мепайвандад.</text>
      <sha1>j1vuzbfjfh6q149wjc25de11m3dcno4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474669</id>
      <parentid>1474668</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3315" sha1="ksgexw7jnxzjdf5gpo1a5rkuiy5wpy6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.

== Нақлиёт ==
Дар Батна фурудгоҳи Мостафа бен Боулаид, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Константина]] ва дигар марказҳои шарқи кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Батна маркази фарҳанги барбарҳои шауи мебошад. Дар наздикии он харобаҳои шаҳри римии Тимгад (мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва макбараи Мадгасен (мақбараи нумидӣ) воқеъанд, ки сайёҳони зиёдеро ҷалб мекунанд.</text>
      <sha1>ksgexw7jnxzjdf5gpo1a5rkuiy5wpy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474670</id>
      <parentid>1474669</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3447" sha1="202u7cznh5mmvlrqfq2ttsigobzj9gy" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.

== Нақлиёт ==
Дар Батна фурудгоҳи Мостафа бен Боулаид, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Константина]] ва дигар марказҳои шарқи кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Батна маркази фарҳанги барбарҳои шауи мебошад. Дар наздикии он харобаҳои шаҳри римии Тимгад (мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва макбараи Мадгасен (мақбараи нумидӣ) воқеъанд, ки сайёҳони зиёдеро ҷалб мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Сетиф]]
* [[Африқои Шимолӣ]]</text>
      <sha1>202u7cznh5mmvlrqfq2ttsigobzj9gy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474671</id>
      <parentid>1474670</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="693k6dnpz7ayplr2lfa5rww63bk1afc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.

== Нақлиёт ==
Дар Батна фурудгоҳи Мостафа бен Боулаид, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Константина]] ва дигар марказҳои шарқи кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Батна маркази фарҳанги барбарҳои шауи мебошад. Дар наздикии он харобаҳои шаҳри римии Тимгад (мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва макбараи Мадгасен (мақбараи нумидӣ) воқеъанд, ки сайёҳони зиёдеро ҷалб мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Сетиф]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>693k6dnpz7ayplr2lfa5rww63bk1afc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474672</id>
      <parentid>1474671</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3603" sha1="lgqhg2045q2tsbffcwsqw5k9i2dzy6k" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.

== Нақлиёт ==
Дар Батна фурудгоҳи Мостафа бен Боулаид, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Константина]] ва дигар марказҳои шарқи кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Батна маркази фарҳанги барбарҳои шауи мебошад. Дар наздикии он харобаҳои шаҳри римии Тимгад (мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва макбараи Мадгасен (мақбараи нумидӣ) воқеъанд, ки сайёҳони зиёдеро ҷалб мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Сетиф]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Batna Батна дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>lgqhg2045q2tsbffcwsqw5k9i2dzy6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474673</id>
      <parentid>1474672</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="iaqtsnj5zwc8j6txf0c8xpmqurvh6pb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Батна
 |номи аслӣ     = باتنة / Batna
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 35|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 6|lon_min = 11|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1844
 |масоҳат       = 116
 |баландии маркази МА = 1040
 |аҳолӣ         = 290 645
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Батна''' (ба арабӣ: ''باتنة''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], маркази минтақаи кӯҳии Аурас (Aurès) буда, дарвозаи асосии вуруд ба ин минтақа мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Batna Batna] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои баландкӯҳтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Батна соли 1844 ҳамчун пойгоҳи ҳарбии [[Фаронса]] дар миёни кӯҳҳои Аурас бунёд шуд ва зуд ба маркази маъмурию тиҷоратии минтақа табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар наздикии он харобаҳои римии Тимгад ва Ламбесис ҷойгиранд, ки мероси таърихии ин сарзаминанд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Батна дар водии баланд дар миёни қаторкӯҳҳои Аурас, дар баландии тақрибан 1000 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталии нимхушк — зимистони салқин ва тобистони гарм — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Батна зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои шауи (Chaoui) ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн шауи, арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Батна бар кишоварзӣ (ғалла, чорводорӣ), тиҷорат, саноати хӯрокворӣ ва нассоҷӣ асос меёбад; шаҳр маркази муҳими маъмурию иқтисодии минтақаи Аурас аст.

== Нақлиёт ==
Дар Батна фурудгоҳи Мостафа бен Боулаид, истгоҳи роҳи оҳан ва шоҳроҳҳои калон амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Константина]] ва дигар марказҳои шарқи кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Батна маркази фарҳанги барбарҳои шауи мебошад. Дар наздикии он харобаҳои шаҳри римии Тимгад (мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва макбараи Мадгасен (мақбараи нумидӣ) воқеъанд, ки сайёҳони зиёдеро ҷалб мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Сетиф]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Batna Батна дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Батна| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>iaqtsnj5zwc8j6txf0c8xpmqurvh6pb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сетиф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331836</id>
    <revision>
      <id>1474674</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1081" sha1="1z4tqp0tqfsycl6jjz49l7gsot2lxn8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>1z4tqp0tqfsycl6jjz49l7gsot2lxn8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474675</id>
      <parentid>1474674</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1626" sha1="rism6iaat8n2xko06dgw0t33xv996qv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.</text>
      <sha1>rism6iaat8n2xko06dgw0t33xv996qv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474676</id>
      <parentid>1474675</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="7wqpv8db43nkodztebtyshj4dxbsrjj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.</text>
      <sha1>7wqpv8db43nkodztebtyshj4dxbsrjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474677</id>
      <parentid>1474676</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2282" sha1="gzduui83sg5w9qgbc0jachx62yra3vu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>gzduui83sg5w9qgbc0jachx62yra3vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474678</id>
      <parentid>1474677</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="b9cw1tmd58vve8dyketm3rqwtmqvb27" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.</text>
      <sha1>b9cw1tmd58vve8dyketm3rqwtmqvb27</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474679</id>
      <parentid>1474678</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2878" sha1="ef0v6wuy7uwk3eciz6fffqnebra1k3i" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.

== Нақлиёт ==
Дар Сетиф Фурудгоҳи 8 Май 1945, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва шоҳроҳи асосии шарқу ғарбӣ амал мекунанд.</text>
      <sha1>ef0v6wuy7uwk3eciz6fffqnebra1k3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474680</id>
      <parentid>1474679</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3242" sha1="erm0zmq69bq0ep5qqx0n6ls48n2itfz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.

== Нақлиёт ==
Дар Сетиф Фурудгоҳи 8 Май 1945, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва шоҳроҳи асосии шарқу ғарбӣ амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Сетиф харобаҳои римии Ҷамила (Cuicul, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва осорхонаи Сетиф бо мозаикаҳои антиқӣ ҷойгиранд; боғи Эн-Фуара бо фаввораи машҳураш аз рамзҳои шаҳр аст.</text>
      <sha1>erm0zmq69bq0ep5qqx0n6ls48n2itfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474681</id>
      <parentid>1474680</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3374" sha1="svkcd1rcdrjcx5uekfawcpmjgi8bpqr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.

== Нақлиёт ==
Дар Сетиф Фурудгоҳи 8 Май 1945, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва шоҳроҳи асосии шарқу ғарбӣ амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Сетиф харобаҳои римии Ҷамила (Cuicul, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва осорхонаи Сетиф бо мозаикаҳои антиқӣ ҷойгиранд; боғи Эн-Фуара бо фаввораи машҳураш аз рамзҳои шаҳр аст.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Батна]]
* [[Африқои Шимолӣ]]</text>
      <sha1>svkcd1rcdrjcx5uekfawcpmjgi8bpqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474682</id>
      <parentid>1474681</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3403" sha1="dvq9za5rv3i9j7jwwplmn6fxfyxb02s" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.

== Нақлиёт ==
Дар Сетиф Фурудгоҳи 8 Май 1945, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва шоҳроҳи асосии шарқу ғарбӣ амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Сетиф харобаҳои римии Ҷамила (Cuicul, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва осорхонаи Сетиф бо мозаикаҳои антиқӣ ҷойгиранд; боғи Эн-Фуара бо фаввораи машҳураш аз рамзҳои шаҳр аст.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Батна]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>dvq9za5rv3i9j7jwwplmn6fxfyxb02s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474683</id>
      <parentid>1474682</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="c44py6mwwbgffjjbdhgn619wv349pmc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.

== Нақлиёт ==
Дар Сетиф Фурудгоҳи 8 Май 1945, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва шоҳроҳи асосии шарқу ғарбӣ амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Сетиф харобаҳои римии Ҷамила (Cuicul, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва осорхонаи Сетиф бо мозаикаҳои антиқӣ ҷойгиранд; боғи Эн-Фуара бо фаввораи машҳураш аз рамзҳои шаҳр аст.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Батна]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Setif Сетиф дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>c44py6mwwbgffjjbdhgn619wv349pmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474684</id>
      <parentid>1474683</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3666" sha1="hv0ar2ssdok2xcif2d28gpxvyprhz3f" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сетиф
 |номи аслӣ     = سطيف / Sétif
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 5|lon_min = 25|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри I
 |масоҳат       = 127
 |баландии маркази МА = 1100
 |аҳолӣ         = 288 461
 |соли барӯйхатгирӣ = 2007
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Сетиф''' (ба арабӣ: ''سطيف''‎) — шаҳр дар шимолу шарқи [[Алҷазоир]], дар паҳнаи баланди шарқӣ воқеъ буда, яке аз шаҳрҳои баландтарин ва салқинтарини кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Setif Sétif] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 290 ҳазор нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар ҷойи Сетиф шаҳри римии Ситифис воқеъ буд. Шаҳри имрӯза дар давраи мустамликавии [[Фаронса]] аз нав бунёд ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; 8 майи соли 1945 дар Сетиф намоиши зиддимустамликавӣ ба саркӯби хунин оварда расонид (қатли оми Сетиф), ки яке аз омилҳои оғози ҳаракати истиқлолхоҳии Алҷазоир гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сетиф дар паҳнаи баланди дохилӣ, дар баландии тақрибан 1100 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он континенталӣ — зимистони сард бо барф ва тобистони гарму хушк — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сетиф зиёда аз 290 ҳазор нафар буда, асосан барбарҳои қабоил ва арабҳо мебошанд; забонҳои паҳн қабоилӣ (барбарӣ), арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Сетиф яке аз марказҳои асосии иқтисодии Алҷазоир ба ҳисоб меравад: кишоварзӣ (ғалла), саноати хӯрокворӣ, дорусозӣ ва коркарди маҳсулот рушд кардаанд; шаҳр бо фаъолияти тиҷоратии худ машҳур аст.

== Нақлиёт ==
Дар Сетиф Фурудгоҳи 8 Май 1945, истгоҳи роҳи оҳан, шабакаи трамвай ва шоҳроҳи асосии шарқу ғарбӣ амал мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Сетиф харобаҳои римии Ҷамила (Cuicul, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО) ва осорхонаи Сетиф бо мозаикаҳои антиқӣ ҷойгиранд; боғи Эн-Фуара бо фаввораи машҳураш аз рамзҳои шаҳр аст.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Константина]]
* [[Батна]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Setif Сетиф дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Сетиф| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>hv0ar2ssdok2xcif2d28gpxvyprhz3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тлемсен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331837</id>
    <revision>
      <id>1474685</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1213" sha1="mwdib7wu29wqqjbdi0j8gy94dwsfbho" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>mwdib7wu29wqqjbdi0j8gy94dwsfbho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474686</id>
      <parentid>1474685</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1715" sha1="0ajwopx8i7l1de69y7hkzye1w0no07b" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.</text>
      <sha1>0ajwopx8i7l1de69y7hkzye1w0no07b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474687</id>
      <parentid>1474686</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2149" sha1="7bphh4iiijmi8pb3d8tne8uoeaccqet" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.</text>
      <sha1>7bphh4iiijmi8pb3d8tne8uoeaccqet</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474688</id>
      <parentid>1474687</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2503" sha1="cq3pm8uv69edrjetrrmqr5xghrrhdwi" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>cq3pm8uv69edrjetrrmqr5xghrrhdwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474689</id>
      <parentid>1474688</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2776" sha1="09orwk4rhznat9dago8dme586ih44uv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.</text>
      <sha1>09orwk4rhznat9dago8dme586ih44uv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474690</id>
      <parentid>1474689</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3074" sha1="kjj66o0249p8h8uwvqvmo0qi4tshelp" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Дар Тлемсен Фурудгоҳи Зенат — Месалӣ-Ҳаҷ, истгоҳи роҳи оҳан, телекабина ва шоҳроҳҳо амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Оран]] ва марзи [[Марокаш]] мепайвандад.</text>
      <sha1>kjj66o0249p8h8uwvqvmo0qi4tshelp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474691</id>
      <parentid>1474690</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="lx9iq2yuzrdnvj64czfqcd6w3vmg5pq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Дар Тлемсен Фурудгоҳи Зенат — Месалӣ-Ҳаҷ, истгоҳи роҳи оҳан, телекабина ва шоҳроҳҳо амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Оран]] ва марзи [[Марокаш]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Тлемсен бо ёдгориҳои меъмории исломию андалусии худ машҳур аст: масҷиди Бузург (асри XII), харобаҳои Мансура, масҷид ва оромгоҳи Сиди-Бумедиен ва мадрасаҳои таърихӣ. Соли 2011 шаҳр «пойтахти фарҳанги исломӣ» эълон шуда буд.</text>
      <sha1>lx9iq2yuzrdnvj64czfqcd6w3vmg5pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474692</id>
      <parentid>1474691</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="j71fo7h707so3evxmkluak13zomdxqp" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Дар Тлемсен Фурудгоҳи Зенат — Месалӣ-Ҳаҷ, истгоҳи роҳи оҳан, телекабина ва шоҳроҳҳо амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Оран]] ва марзи [[Марокаш]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Тлемсен бо ёдгориҳои меъмории исломию андалусии худ машҳур аст: масҷиди Бузург (асри XII), харобаҳои Мансура, масҷид ва оромгоҳи Сиди-Бумедиен ва мадрасаҳои таърихӣ. Соли 2011 шаҳр «пойтахти фарҳанги исломӣ» эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Оран]]
* [[Марокаш]]
* [[Африқои Шимолӣ]]</text>
      <sha1>j71fo7h707so3evxmkluak13zomdxqp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474693</id>
      <parentid>1474692</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3667" sha1="al1r6emuwq42ab6d7axfxyvfr5dhj3o" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Дар Тлемсен Фурудгоҳи Зенат — Месалӣ-Ҳаҷ, истгоҳи роҳи оҳан, телекабина ва шоҳроҳҳо амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Оран]] ва марзи [[Марокаш]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Тлемсен бо ёдгориҳои меъмории исломию андалусии худ машҳур аст: масҷиди Бузург (асри XII), харобаҳои Мансура, масҷид ва оромгоҳи Сиди-Бумедиен ва мадрасаҳои таърихӣ. Соли 2011 шаҳр «пойтахти фарҳанги исломӣ» эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Оран]]
* [[Марокаш]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>al1r6emuwq42ab6d7axfxyvfr5dhj3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474694</id>
      <parentid>1474693</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3800" sha1="92zxq2zmm0yt92t5rgiu9qe82wfvcaq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Дар Тлемсен Фурудгоҳи Зенат — Месалӣ-Ҳаҷ, истгоҳи роҳи оҳан, телекабина ва шоҳроҳҳо амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Оран]] ва марзи [[Марокаш]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Тлемсен бо ёдгориҳои меъмории исломию андалусии худ машҳур аст: масҷиди Бузург (асри XII), харобаҳои Мансура, масҷид ва оромгоҳи Сиди-Бумедиен ва мадрасаҳои таърихӣ. Соли 2011 шаҳр «пойтахти фарҳанги исломӣ» эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Оран]]
* [[Марокаш]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Tlemcen Тлемсен дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>92zxq2zmm0yt92t5rgiu9qe82wfvcaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474695</id>
      <parentid>1474694</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3940" sha1="3yjepu3unyib40ot666o4w5p1w5r5y0" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Тлемсен
 |номи аслӣ     = تلمسان / Tilimsan
 |кишвар        = Алҷазоир
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 53|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 1|lon_min = 19|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = асри VIII
 |масоҳат       = 40
 |баландии маркази МА = 800
 |аҳолӣ         = 173 531
 |соли барӯйхатгирӣ = 2008
 |вақти минтақавӣ = +1
 |сайт          = 
}}

'''Тлемсен''' (ба арабӣ: ''تلمسان''‎) — шаҳр дар шимолу ғарби [[Алҷазоир]], дар наздикии марзи [[Марокаш]] воқеъ буда, яке аз марказҳои таърихии фарҳанги исломию андалусӣ дар Африқои Шимолӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tlemcen Tlemcen] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳрро «гавҳари Мағриб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 170 ҳазор нафар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Тлемсен дар асрҳои миёна, бахусус дар замони сулолаи Зайёниён (асрҳои XIII–XVI), пойтахти подшоҳии Тлемсен ва маркази бузурги илму ҳунар буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар он бисёр олимону сӯфиён зиндагӣ мекарданд; пас аз он зери ҳукмронии Усмониён ва баъдан [[Фаронса]] қарор гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Тлемсен дар доманаи кӯҳҳои Тлемсен, дар баландии тақрибан 800 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он баҳримиёназаминии кӯҳӣ — муътадил ва нисбатан салқин — мебошад. Дар наздикии шаҳр шаршараҳо ва чашмаҳо ҷойгиранд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Тлемсен зиёда аз 170 ҳазор нафар буда, асосан арабу барбар мебошанд; забонҳои паҳн арабӣ ва фаронсавӣ ҳастанд. Шаҳр бо лаҳҷаи хоси худ ва анъанаҳои андалусӣ машҳур аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Тлемсен бар ҳунармандӣ (бофандагӣ, чарм, кулолгарӣ), кишоварзӣ (зайтун, ангур), сайёҳии таърихӣ ва саноати хӯрокворӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Дар Тлемсен Фурудгоҳи Зенат — Месалӣ-Ҳаҷ, истгоҳи роҳи оҳан, телекабина ва шоҳроҳҳо амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Оран]] ва марзи [[Марокаш]] мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Тлемсен бо ёдгориҳои меъмории исломию андалусии худ машҳур аст: масҷиди Бузург (асри XII), харобаҳои Мансура, масҷид ва оромгоҳи Сиди-Бумедиен ва мадрасаҳои таърихӣ. Соли 2011 шаҳр «пойтахти фарҳанги исломӣ» эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Алҷазоир]]
* [[Оран]]
* [[Марокаш]]
* [[Африқои Шимолӣ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Tlemcen Тлемсен дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Тлемсен| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Алҷазоир]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>3yjepu3unyib40ot666o4w5p1w5r5y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳир-Дар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331838</id>
    <revision>
      <id>1474696</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1375" sha1="h8ckiadhlecalt6hah69gjyxmlixg1u" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.</text>
      <sha1>h8ckiadhlecalt6hah69gjyxmlixg1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474697</id>
      <parentid>1474696</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1924" sha1="0xga1h6b6vbmpw7nba9j47j9adhjvt8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.</text>
      <sha1>0xga1h6b6vbmpw7nba9j47j9adhjvt8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474698</id>
      <parentid>1474697</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="87hdy1esq4lh0n6sgaapv0my6pnjelw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.</text>
      <sha1>87hdy1esq4lh0n6sgaapv0my6pnjelw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474699</id>
      <parentid>1474698</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2693" sha1="n4ggf0idipsk4is5yx5ifceprhq9mq6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;</text>
      <sha1>n4ggf0idipsk4is5yx5ifceprhq9mq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474700</id>
      <parentid>1474699</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2967" sha1="j0s6c7wmcameq66tmuublydm6sl41pi" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.</text>
      <sha1>j0s6c7wmcameq66tmuublydm6sl41pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474701</id>
      <parentid>1474700</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3348" sha1="3oi4ttvdhbukgtzapfjy8acb3q0jl6m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Баҳир-Дар Фурудгоҳи байналмилалии Баҳир-Дар дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] ва дигар шаҳрҳо мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо [[Гондар]] ва дигар марказҳои минтақаи Амҳара пайваст мекунанд.</text>
      <sha1>3oi4ttvdhbukgtzapfjy8acb3q0jl6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474702</id>
      <parentid>1474701</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3788" sha1="n8j9sk81mj4lgo5qnkea2vllee1jg5b" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Баҳир-Дар Фурудгоҳи байналмилалии Баҳир-Дар дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] ва дигар шаҳрҳо мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо [[Гондар]] ва дигар марказҳои минтақаи Амҳара пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дайрҳои кӯли Тана бо нақшу нигор ва дастхатҳои қадимаи худ машҳуранд; дар наздикии шаҳр шаршараҳои Тис-Иссат ҷойгиранд. Дар Баҳир-Дар Донишгоҳи Баҳир-Дар — яке аз бузургтарин донишгоҳҳои [[Эфиопия]] — фаъолият мекунад.</text>
      <sha1>n8j9sk81mj4lgo5qnkea2vllee1jg5b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474703</id>
      <parentid>1474702</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3939" sha1="ir5d45foed8cxxm4je77ua83b6gvvq6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Баҳир-Дар Фурудгоҳи байналмилалии Баҳир-Дар дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] ва дигар шаҳрҳо мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо [[Гондар]] ва дигар марказҳои минтақаи Амҳара пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дайрҳои кӯли Тана бо нақшу нигор ва дастхатҳои қадимаи худ машҳуранд; дар наздикии шаҳр шаршараҳои Тис-Иссат ҷойгиранд. Дар Баҳир-Дар Донишгоҳи Баҳир-Дар — яке аз бузургтарин донишгоҳҳои [[Эфиопия]] — фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Гондар]]
* [[Шохи Кабуди Нил]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>ir5d45foed8cxxm4je77ua83b6gvvq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474704</id>
      <parentid>1474703</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:17:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3968" sha1="d8kak1xr67xk8pi77n59a6f8sodiq0k" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Баҳир-Дар Фурудгоҳи байналмилалии Баҳир-Дар дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] ва дигар шаҳрҳо мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо [[Гондар]] ва дигар марказҳои минтақаи Амҳара пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дайрҳои кӯли Тана бо нақшу нигор ва дастхатҳои қадимаи худ машҳуранд; дар наздикии шаҳр шаршараҳои Тис-Иссат ҷойгиранд. Дар Баҳир-Дар Донишгоҳи Баҳир-Дар — яке аз бузургтарин донишгоҳҳои [[Эфиопия]] — фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Гондар]]
* [[Шохи Кабуди Нил]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>d8kak1xr67xk8pi77n59a6f8sodiq0k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474705</id>
      <parentid>1474704</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4113" sha1="58fhw7r1pa142ltpu9vbuhatepogi2e" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Баҳир-Дар Фурудгоҳи байналмилалии Баҳир-Дар дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] ва дигар шаҳрҳо мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо [[Гондар]] ва дигар марказҳои минтақаи Амҳара пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дайрҳои кӯли Тана бо нақшу нигор ва дастхатҳои қадимаи худ машҳуранд; дар наздикии шаҳр шаршараҳои Тис-Иссат ҷойгиранд. Дар Баҳир-Дар Донишгоҳи Баҳир-Дар — яке аз бузургтарин донишгоҳҳои [[Эфиопия]] — фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Гондар]]
* [[Шохи Кабуди Нил]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]</text>
      <sha1>58fhw7r1pa142ltpu9vbuhatepogi2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474706</id>
      <parentid>1474705</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4252" sha1="o8d2s794qy96anp0ka3tbuytwrylo87" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баҳир-Дар
 |номи аслӣ     = ባሕር ዳር
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 37|lon_min = 23|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1800
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Баҳир-Дар''' (ба амҳарӣ: ''ባሕር ዳር'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Амҳара буда, дар соҳили ҷанубии кӯли Тана — бузургтарин кӯли кишвар ва саргаҳи [[Шохи Кабуди Нил]] — воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо манзараҳои табиӣ, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил (Тис-Иссат) ва дайрҳои қадимаи кӯли Тана машҳур мебошад.

== Таърих ==
Баҳир-Дар асосан дар асри XX рушд кард; дар наздикии он дайрҳои қадимаи кӯли Тана (аз асрҳои миёна) ҷойгиранд, ки дар ҷазираҳои кӯл бунёд шудаанд. Дар нимаи дувуми асри XX шаҳр ба яке аз марказҳои асосии маъмурӣ ва сайёҳии шимоли [[Эфиопия]] табдил ёфт ва баъдтар маркази минтақаи Амҳара гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баҳир-Дар дар баландкӯҳҳои Эфиопия, дар баландии тақрибан 1800 метр аз сатҳи баҳр, дар соҳили кӯли Тана ҷойгир аст; дар наздикии шаҳр дарёи Шохи Кабуди Нил аз кӯл ҷорӣ шуда, шаршараҳои Тис-Иссатро ташкил медиҳад. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баҳир-Дар зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, яке аз шаҳрҳои босуръатрушдтарини [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон амҳаро мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯли Тана, дайрҳо, шаршараҳои Шохи Кабуди Нил), кишоварзӣ, моҳидорӣ дар кӯл, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Баҳир-Дар Фурудгоҳи байналмилалии Баҳир-Дар дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] ва дигар шаҳрҳо мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо [[Гондар]] ва дигар марказҳои минтақаи Амҳара пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дайрҳои кӯли Тана бо нақшу нигор ва дастхатҳои қадимаи худ машҳуранд; дар наздикии шаҳр шаршараҳои Тис-Иссат ҷойгиранд. Дар Баҳир-Дар Донишгоҳи Баҳир-Дар — яке аз бузургтарин донишгоҳҳои [[Эфиопия]] — фаъолият мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Гондар]]
* [[Шохи Кабуди Нил]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]

[[Гурӯҳ:Баҳир-Дар| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>o8d2s794qy96anp0ka3tbuytwrylo87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дире-Дауа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331839</id>
    <revision>
      <id>1474707</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1230" sha1="91wbnclmftm2e921onr9uhvrrq95lrv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.</text>
      <sha1>91wbnclmftm2e921onr9uhvrrq95lrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474708</id>
      <parentid>1474707</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="su1l8izx6cosbld6179j4r8grp1b4k9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.</text>
      <sha1>su1l8izx6cosbld6179j4r8grp1b4k9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474709</id>
      <parentid>1474708</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2146" sha1="1p7oc8en9x2cm2beg0kteyy2h0cbnxc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.</text>
      <sha1>1p7oc8en9x2cm2beg0kteyy2h0cbnxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474710</id>
      <parentid>1474709</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2780" sha1="j7v1gon1cus188eov7c6pn0vg57z9w0" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>j7v1gon1cus188eov7c6pn0vg57z9w0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474711</id>
      <parentid>1474710</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3137" sha1="dlus117lcxg0vne6quh79j6whd1jjqp" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.</text>
      <sha1>dlus117lcxg0vne6quh79j6whd1jjqp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474712</id>
      <parentid>1474711</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="395bjc273d44axi95by8hkyvh6rspum" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.

== Нақлиёт ==
Дире-Дауа Фурудгоҳи байналмилалии Авашро дорад ва истгоҳи муҳими роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] аст; шаҳр гиреҳи асосии роҳҳои шарқи [[Эфиопия]] мебошад.</text>
      <sha1>395bjc273d44axi95by8hkyvh6rspum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474713</id>
      <parentid>1474712</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="s363ncivwpl7ih9qbqcx2bn1g9u3qg4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.

== Нақлиёт ==
Дире-Дауа Фурудгоҳи байналмилалии Авашро дорад ва истгоҳи муҳими роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] аст; шаҳр гиреҳи асосии роҳҳои шарқи [[Эфиопия]] мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори Кефира ва маҳаллаҳои таърихии атрофи истгоҳи роҳи оҳан аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; Дире-Дауа бо омезиши фарҳангҳои гуногун — оромоӣ, сомалӣ, амҳарӣ ва арабӣ — фарқ мекунад.</text>
      <sha1>s363ncivwpl7ih9qbqcx2bn1g9u3qg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474714</id>
      <parentid>1474713</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3959" sha1="pd7h5b58e6cf93by7fvqwcw0z75uyog" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.

== Нақлиёт ==
Дире-Дауа Фурудгоҳи байналмилалии Авашро дорад ва истгоҳи муҳими роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] аст; шаҳр гиреҳи асосии роҳҳои шарқи [[Эфиопия]] мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори Кефира ва маҳаллаҳои таърихии атрофи истгоҳи роҳи оҳан аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; Дире-Дауа бо омезиши фарҳангҳои гуногун — оромоӣ, сомалӣ, амҳарӣ ва арабӣ — фарқ мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Ҷибутӣ]]
* [[Мекеле]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>pd7h5b58e6cf93by7fvqwcw0z75uyog</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474715</id>
      <parentid>1474714</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3988" sha1="h2223dp8c5ivtcybrah799eq9wi8n07" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.

== Нақлиёт ==
Дире-Дауа Фурудгоҳи байналмилалии Авашро дорад ва истгоҳи муҳими роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] аст; шаҳр гиреҳи асосии роҳҳои шарқи [[Эфиопия]] мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори Кефира ва маҳаллаҳои таърихии атрофи истгоҳи роҳи оҳан аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; Дире-Дауа бо омезиши фарҳангҳои гуногун — оромоӣ, сомалӣ, амҳарӣ ва арабӣ — фарқ мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Ҷибутӣ]]
* [[Мекеле]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>h2223dp8c5ivtcybrah799eq9wi8n07</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474716</id>
      <parentid>1474715</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4230" sha1="fw2ht8asfblug8wr1a7f488z17jdm23" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.

== Нақлиёт ==
Дире-Дауа Фурудгоҳи байналмилалии Авашро дорад ва истгоҳи муҳими роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] аст; шаҳр гиреҳи асосии роҳҳои шарқи [[Эфиопия]] мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори Кефира ва маҳаллаҳои таърихии атрофи истгоҳи роҳи оҳан аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; Дире-Дауа бо омезиши фарҳангҳои гуногун — оромоӣ, сомалӣ, амҳарӣ ва арабӣ — фарқ мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Ҷибутӣ]]
* [[Мекеле]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Дире-Дауа дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]</text>
      <sha1>fw2ht8asfblug8wr1a7f488z17jdm23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474717</id>
      <parentid>1474716</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4369" sha1="0nzy8k8qoqtm8rr63oxpjo0qwmu645k" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дире-Дауа
 |номи аслӣ     = ድሬ ዳዋ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 9|lat_min = 36|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 52|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1902
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1200
 |аҳолӣ         = ≈440 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дире-Дауа''' (ба амҳарӣ: ''ድሬ ዳዋ''; ба оромоӣ: ''Dirre Dhawaa'') — шаҳр дар шарқи [[Эфиопия]] буда, дар баробари [[Аддис-Абеба]] яке аз ду шаҳри мухтори кишвар (мустақил аз минтақаҳо) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Dire Dawa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Дире-Дауа дар роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] воқеъ буда, гиреҳи муҳими нақлиётию тиҷоратии шарқи кишвар аст.

== Таърих ==
Дире-Дауа соли 1902, ҳангоми сохтани роҳи оҳани Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]], ҳамчун истгоҳи роҳи оҳан бунёд шуд ва зуд калон гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр аз ду қисм иборат аст: қисми кӯҳнаи Кефира (бозори анъанавӣ) ва қисми нав дар атрофи истгоҳи роҳи оҳан, ки бо нақшаи муназзам сохта шудааст.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дире-Дауа дар шарқи [[Эфиопия]], дар водии дарёи Дечату, дар баландии тақрибан 1200 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он назар ба баландкӯҳҳои марказии кишвар хеле гармтар ва хушктар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дире-Дауа зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, дувумин маркази калонтарини аҳолинишин дар [[Эфиопия]] пас аз [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад; шаҳр гуногунмиллату гуногундин — оромоҳо, сомалиҳо, амҳароҳо ва дигарон — аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, роҳи оҳан, саноати сабук (нассоҷӣ, семент, хӯрокворӣ) ва кишоварзӣ асос меёбад; мавқеи он дар роҳи [[Аддис-Абеба]]–[[Ҷибутӣ]] ба савдо аҳамияти махсус мебахшад.

== Нақлиёт ==
Дире-Дауа Фурудгоҳи байналмилалии Авашро дорад ва истгоҳи муҳими роҳи оҳани барқии Аддис-Абеба–[[Ҷибутӣ]] аст; шаҳр гиреҳи асосии роҳҳои шарқи [[Эфиопия]] мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори Кефира ва маҳаллаҳои таърихии атрофи истгоҳи роҳи оҳан аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; Дире-Дауа бо омезиши фарҳангҳои гуногун — оромоӣ, сомалӣ, амҳарӣ ва арабӣ — фарқ мекунад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Ҷибутӣ]]
* [[Мекеле]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Dire-Dawa Дире-Дауа дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]

[[Гурӯҳ:Дире-Дауа| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>0nzy8k8qoqtm8rr63oxpjo0qwmu645k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хавасса</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331840</id>
    <revision>
      <id>1474718</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="q9cy72hvv1sb7ppi0288gau33nrnvk9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.</text>
      <sha1>q9cy72hvv1sb7ppi0288gau33nrnvk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474719</id>
      <parentid>1474718</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1725" sha1="ml5ib1vvp9c3cgk8uatsj7malaqfng2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.</text>
      <sha1>ml5ib1vvp9c3cgk8uatsj7malaqfng2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474720</id>
      <parentid>1474719</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="pjdq3ixpcgsev36zfeislmb7tv0lxs3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.</text>
      <sha1>pjdq3ixpcgsev36zfeislmb7tv0lxs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474721</id>
      <parentid>1474720</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2410" sha1="g327igrztq9vymg653w8rqsfg2ewi9o" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;</text>
      <sha1>g327igrztq9vymg653w8rqsfg2ewi9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474722</id>
      <parentid>1474721</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2848" sha1="btid1l83kc18o3inopzr0fufklozf1f" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.</text>
      <sha1>btid1l83kc18o3inopzr0fufklozf1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474723</id>
      <parentid>1474722</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3149" sha1="mwgrzc4db304aiydxy2t11ynjt1p8y5" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.

== Нақлиёт ==
Хавасса фурудгоҳ дорад ва бо шоҳроҳи асосии [[Аддис-Абеба]]–Найробӣ пайваст аст; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои ҷануби кишвар мепайвандад.</text>
      <sha1>mwgrzc4db304aiydxy2t11ynjt1p8y5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474724</id>
      <parentid>1474723</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3550" sha1="t778a9hf7d0lejqodxqu4eqsk2f4946" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.

== Нақлиёт ==
Хавасса фурудгоҳ дорад ва бо шоҳроҳи асосии [[Аддис-Абеба]]–Найробӣ пайваст аст; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои ҷануби кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори моҳии соҳили кӯл, гулгаштҳои соҳилӣ ва паркҳо аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Хавасса Донишгоҳи Хавасса фаъолият мекунад. Шаҳр истироҳатгоҳи маъмули сокинони [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>t778a9hf7d0lejqodxqu4eqsk2f4946</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474725</id>
      <parentid>1474724</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="bgaee8ec510mjgsahe29dqrwr9kwtyk" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.

== Нақлиёт ==
Хавасса фурудгоҳ дорад ва бо шоҳроҳи асосии [[Аддис-Абеба]]–Найробӣ пайваст аст; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои ҷануби кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори моҳии соҳили кӯл, гулгаштҳои соҳилӣ ва паркҳо аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Хавасса Донишгоҳи Хавасса фаъолият мекунад. Шаҳр истироҳатгоҳи маъмули сокинони [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Шашамане]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>bgaee8ec510mjgsahe29dqrwr9kwtyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474726</id>
      <parentid>1474725</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3716" sha1="ib8pjxjrotcdioe1pui3ugkrfqjiqn6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.

== Нақлиёт ==
Хавасса фурудгоҳ дорад ва бо шоҳроҳи асосии [[Аддис-Абеба]]–Найробӣ пайваст аст; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои ҷануби кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори моҳии соҳили кӯл, гулгаштҳои соҳилӣ ва паркҳо аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Хавасса Донишгоҳи Хавасса фаъолият мекунад. Шаҳр истироҳатгоҳи маъмули сокинони [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Шашамане]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>ib8pjxjrotcdioe1pui3ugkrfqjiqn6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474727</id>
      <parentid>1474726</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3861" sha1="34ls61fwk5u1w8lj0sai5g0cu0p41dt" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.

== Нақлиёт ==
Хавасса фурудгоҳ дорад ва бо шоҳроҳи асосии [[Аддис-Абеба]]–Найробӣ пайваст аст; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои ҷануби кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори моҳии соҳили кӯл, гулгаштҳои соҳилӣ ва паркҳо аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Хавасса Донишгоҳи Хавасса фаъолият мекунад. Шаҳр истироҳатгоҳи маъмули сокинони [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Шашамане]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]</text>
      <sha1>34ls61fwk5u1w8lj0sai5g0cu0p41dt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474728</id>
      <parentid>1474727</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3997" sha1="gxe7s7kt96bm10d6k0vzc7mmpubuhdv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хавасса
 |номи аслӣ     = ሐዋሳ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1708
 |аҳолӣ         = ≈422 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Хавасса''' (ба амҳарӣ: ''ሐዋሳ''; ҳамчунин '''Авасса''') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], маркази минтақаи Сидама буда, дар соҳили кӯли Хавасса, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр пеш аз ин маркази минтақаи Халқҳои Ҷануб буд ва ҳоло яке аз марказҳои асосии сайёҳӣ ва саноати ҷануби кишвар мебошад.

== Таърих ==
Хавасса асосан дар нимаи дувуми асри XX, ҳамчун маркази нави маъмурии ҷануби [[Эфиопия]], рушд кард ва зуд калон шуд. Соли 2020, пас аз ташкили минтақаи Сидама, Хавасса маркази ин минтақаи нави федералӣ гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хавасса дар Дараи Бузурги Рифт, дар соҳили кӯли Хавасса, дар баландии тақрибан 1700 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад ва кӯл ба ҳавои шаҳр тароват мебахшад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хавасса зиёда аз 420 ҳазор нафар буда, яке аз босуръатрушдтарин шаҳрҳои [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон сидама ва дигар халқҳои ҷануб мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳӣ (кӯл, бозори моҳӣ), кишоварзӣ (қаҳва, сабзавот), моҳидорӣ ва саноат асос меёбад; дар наздикии шаҳр Боғи саноатии Хавасса — яке аз бузургтарин маҷмааҳои нассоҷии [[Эфиопия]] бо равияи содиротӣ — ҷойгир аст.

== Нақлиёт ==
Хавасса фурудгоҳ дорад ва бо шоҳроҳи асосии [[Аддис-Абеба]]–Найробӣ пайваст аст; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои ҷануби кишвар мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Бозори моҳии соҳили кӯл, гулгаштҳои соҳилӣ ва паркҳо аз ҷойҳои машҳури шаҳранд; дар Хавасса Донишгоҳи Хавасса фаъолият мекунад. Шаҳр истироҳатгоҳи маъмули сокинони [[Аддис-Абеба]] ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Шашамане]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]

[[Гурӯҳ:Хавасса| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>gxe7s7kt96bm10d6k0vzc7mmpubuhdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷимма</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331841</id>
    <revision>
      <id>1474729</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1002" sha1="gji0v1f77zyjavbul6bt3nzespg9ueo" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>gji0v1f77zyjavbul6bt3nzespg9ueo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474730</id>
      <parentid>1474729</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1517" sha1="k6mn5yx4y5awyljk6ln4zbivl61br21" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.</text>
      <sha1>k6mn5yx4y5awyljk6ln4zbivl61br21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474731</id>
      <parentid>1474730</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="1eiqjks2s8fjhu63detgjgs6lz5msdu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.</text>
      <sha1>1eiqjks2s8fjhu63detgjgs6lz5msdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474732</id>
      <parentid>1474731</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2347" sha1="49zdvdpoxk7auro9wjj31t8uclep63q" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>49zdvdpoxk7auro9wjj31t8uclep63q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474733</id>
      <parentid>1474732</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2671" sha1="ej2shd1ysuj9m20gfwhcufrjezlxsxj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.</text>
      <sha1>ej2shd1ysuj9m20gfwhcufrjezlxsxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474734</id>
      <parentid>1474733</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2994" sha1="hjbdvwll6hfvc2mo0ywzrugmldbpsys" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Ҷимма фурудгоҳи Аба-Сегуд дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо пойтахт ва дигар марказҳои ҷанубу ғарби кишвар пайваст мекунанд.</text>
      <sha1>hjbdvwll6hfvc2mo0ywzrugmldbpsys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474735</id>
      <parentid>1474734</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="lnpdf6j9snxebvjk7db9c9wj51f5z2x" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Ҷимма фурудгоҳи Аба-Сегуд дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо пойтахт ва дигар марказҳои ҷанубу ғарби кишвар пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Ҷимма қасри шоҳи Аба-Ҷифар (ҳокими подшоҳии Ҷимма) ва Донишгоҳи Ҷимма — яке аз донишгоҳҳои бонуфузи [[Эфиопия]] — ҷойгиранд; шаҳр ҳамчун зодгоҳи фарҳанги қаҳва эътибор дорад.</text>
      <sha1>lnpdf6j9snxebvjk7db9c9wj51f5z2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474736</id>
      <parentid>1474735</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3494" sha1="4dsg3m9qhie0ya13ma7zkgvoisz2sdj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Ҷимма фурудгоҳи Аба-Сегуд дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо пойтахт ва дигар марказҳои ҷанубу ғарби кишвар пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Ҷимма қасри шоҳи Аба-Ҷифар (ҳокими подшоҳии Ҷимма) ва Донишгоҳи Ҷимма — яке аз донишгоҳҳои бонуфузи [[Эфиопия]] — ҷойгиранд; шаҳр ҳамчун зодгоҳи фарҳанги қаҳва эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[қаҳва]]
* [[Хавасса]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>4dsg3m9qhie0ya13ma7zkgvoisz2sdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474737</id>
      <parentid>1474736</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="417b1qthma74hdnnyhwx21k7vaxuucx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Ҷимма фурудгоҳи Аба-Сегуд дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо пойтахт ва дигар марказҳои ҷанубу ғарби кишвар пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Ҷимма қасри шоҳи Аба-Ҷифар (ҳокими подшоҳии Ҷимма) ва Донишгоҳи Ҷимма — яке аз донишгоҳҳои бонуфузи [[Эфиопия]] — ҷойгиранд; шаҳр ҳамчун зодгоҳи фарҳанги қаҳва эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[қаҳва]]
* [[Хавасса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>417b1qthma74hdnnyhwx21k7vaxuucx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474738</id>
      <parentid>1474737</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3753" sha1="rwbgu8yio44kr7u1o9kwcs0xk0zqlrz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Ҷимма фурудгоҳи Аба-Сегуд дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо пойтахт ва дигар марказҳои ҷанубу ғарби кишвар пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Ҷимма қасри шоҳи Аба-Ҷифар (ҳокими подшоҳии Ҷимма) ва Донишгоҳи Ҷимма — яке аз донишгоҳҳои бонуфузи [[Эфиопия]] — ҷойгиранд; шаҳр ҳамчун зодгоҳи фарҳанги қаҳва эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[қаҳва]]
* [[Хавасса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Jima Ҷимма дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]</text>
      <sha1>rwbgu8yio44kr7u1o9kwcs0xk0zqlrz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474739</id>
      <parentid>1474738</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3885" sha1="aa71mv8672ccuhtposi9ug6mdmcvjii" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷимма
 |номи аслӣ     = ጅማ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 36|lon_min = 50|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1780
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Ҷимма''' (ба амҳарӣ: ''ጅማ''; ба оромоӣ: ''Jimma'') — бузургтарин шаҳри ҷанубу ғарби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия буда, маркази минтақаи таърихии парвариши [[қаҳва]] (Каффа) мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Jima Jima (Jimma)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XIX дар ин сарзамин подшоҳии Ҷимма — яке аз давлатҳои тавонои оромоӣ, ки бо савдои қаҳва сарват ёфта буд — вуҷуд дошт; охири асри XIX он ба Империяи Эфиопия ҳамроҳ шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Ҷимма ба маркази асосии маъмурӣ ва тиҷоратии ҷанубу ғарби кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷимма дар баландкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Эфиопия, дар баландии тақрибан 1780 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст; иқлими он муътадили намнок буда, барои парвариши [[қаҳва]] мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷимма зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷанубу ғарби [[Эфиопия]] аст; аксари сокинон оромо мебошанд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар савдо ва коркарди [[қаҳва]] (минтақаи атроф яке аз марказҳои асосии истеҳсоли қаҳваи [[Эфиопия]] аст), кишоварзӣ, тиҷорат ва хидматрасонӣ асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Ҷимма фурудгоҳи Аба-Сегуд дорад, ки онро бо [[Аддис-Абеба]] мепайвандад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо пойтахт ва дигар марказҳои ҷанубу ғарби кишвар пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Ҷимма қасри шоҳи Аба-Ҷифар (ҳокими подшоҳии Ҷимма) ва Донишгоҳи Ҷимма — яке аз донишгоҳҳои бонуфузи [[Эфиопия]] — ҷойгиранд; шаҳр ҳамчун зодгоҳи фарҳанги қаҳва эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[қаҳва]]
* [[Хавасса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Jima Ҷимма дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]

[[Гурӯҳ:Ҷимма| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>aa71mv8672ccuhtposi9ug6mdmcvjii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дэссе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331842</id>
    <revision>
      <id>1474740</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="959" sha1="nz1ltxxna50jl7qujp2amry7ow9rkk1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>nz1ltxxna50jl7qujp2amry7ow9rkk1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474741</id>
      <parentid>1474740</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="fuhmmjk6umxjs60utvbw3mra48sufbg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.</text>
      <sha1>fuhmmjk6umxjs60utvbw3mra48sufbg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474742</id>
      <parentid>1474741</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1778" sha1="r3i3k96pvmjrv55142k6134qf02l690" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.</text>
      <sha1>r3i3k96pvmjrv55142k6134qf02l690</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474743</id>
      <parentid>1474742</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2257" sha1="5lm4jenxvzefyerxku3gkre6alhr7xv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>5lm4jenxvzefyerxku3gkre6alhr7xv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474744</id>
      <parentid>1474743</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2567" sha1="ikiugtg8ruoq79dtfzx79mtiuqg3ndf" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.</text>
      <sha1>ikiugtg8ruoq79dtfzx79mtiuqg3ndf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474745</id>
      <parentid>1474744</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2848" sha1="6av12phj6yuie5rkda6ydmner2rhbjk" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.

== Нақлиёт ==
Аз Дэссе шоҳроҳи асосии байни [[Аддис-Абеба]] ва [[Мекеле]] мегузарад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои минтақаи Амҳара мепайвандад.</text>
      <sha1>6av12phj6yuie5rkda6ydmner2rhbjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474746</id>
      <parentid>1474745</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3155" sha1="9oc3i8mpmfqz488v8srii8rz8jz9vyb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.

== Нақлиёт ==
Аз Дэссе шоҳроҳи асосии байни [[Аддис-Абеба]] ва [[Мекеле]] мегузарад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои минтақаи Амҳара мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Дэссе муассисаҳои таълимӣ, аз ҷумла шохаҳои донишгоҳӣ ва осорхонаи маҳаллӣ фаъолият мекунанд; шаҳр маркази фарҳангии минтақаи кӯҳии худ аст.</text>
      <sha1>9oc3i8mpmfqz488v8srii8rz8jz9vyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474747</id>
      <parentid>1474746</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3290" sha1="4zjvt2iah1c88qwdwac7exn5hhyz6fi" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.

== Нақлиёт ==
Аз Дэссе шоҳроҳи асосии байни [[Аддис-Абеба]] ва [[Мекеле]] мегузарад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои минтақаи Амҳара мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Дэссе муассисаҳои таълимӣ, аз ҷумла шохаҳои донишгоҳӣ ва осорхонаи маҳаллӣ фаъолият мекунанд; шаҳр маркази фарҳангии минтақаи кӯҳии худ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Мекеле]]
* [[Гондар]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>4zjvt2iah1c88qwdwac7exn5hhyz6fi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474748</id>
      <parentid>1474747</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3319" sha1="fd4r5s0ghuthbcdgdbfqh6fkae7vh29" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.

== Нақлиёт ==
Аз Дэссе шоҳроҳи асосии байни [[Аддис-Абеба]] ва [[Мекеле]] мегузарад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои минтақаи Амҳара мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Дэссе муассисаҳои таълимӣ, аз ҷумла шохаҳои донишгоҳӣ ва осорхонаи маҳаллӣ фаъолият мекунанд; шаҳр маркази фарҳангии минтақаи кӯҳии худ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Мекеле]]
* [[Гондар]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>fd4r5s0ghuthbcdgdbfqh6fkae7vh29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474749</id>
      <parentid>1474748</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="8nes51rhn173xcobyu3kj453suge9ez" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.

== Нақлиёт ==
Аз Дэссе шоҳроҳи асосии байни [[Аддис-Абеба]] ва [[Мекеле]] мегузарад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои минтақаи Амҳара мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Дэссе муассисаҳои таълимӣ, аз ҷумла шохаҳои донишгоҳӣ ва осорхонаи маҳаллӣ фаъолият мекунанд; шаҳр маркази фарҳангии минтақаи кӯҳии худ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Мекеле]]
* [[Гондар]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Dese Дэссе дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]</text>
      <sha1>8nes51rhn173xcobyu3kj453suge9ez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474750</id>
      <parentid>1474749</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3681" sha1="9scfh2vwcbd82um40g8mqhgq19jwkdn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Дэссе
 |номи аслӣ     = ደሴ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 11|lat_min = 8|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 39|lon_min = 38|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1882
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 2470
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Дэссе''' (ба амҳарӣ: ''ደሴ'') — шаҳр дар шимолу марказии [[Эфиопия]], дар минтақаи Амҳара буда, яке аз марказҳои муҳими баландкӯҳҳои шимолии кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Dese Desē (Dessie)] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дэссе тақрибан соли 1882 дар замони императори Эфиопия Йоҳаннеси IV таъсис ёфт; ном гӯё ба ситораи думдоре, ки ҳангоми бунёди шаҳр дар осмон пайдо шуда буд, ишора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр дар асри XX ба гиреҳи муҳими роҳҳои байни [[Аддис-Абеба]] ва шимоли кишвар табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Дэссе дар баландкӯҳҳои шимолии Эфиопия, дар баландии тақрибан 2470 метр аз сатҳи баҳр, дар водии кӯҳӣ ҷойгир аст; иқлими он баландкӯҳии салқин мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Дэссе зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон амҳаро мебошанд; шаҳр маркази минтақаи кӯҳии шимолу марказии [[Эфиопия]] аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзии минтақаи атроф ва хидматрасонӣ асос меёбад; Дэссе ҳамчун маркази бозаргонии роҳи [[Аддис-Абеба]]–Мекеле аҳамият дорад.

== Нақлиёт ==
Аз Дэссе шоҳроҳи асосии байни [[Аддис-Абеба]] ва [[Мекеле]] мегузарад; роҳҳои автомобилӣ шаҳрро бо дигар марказҳои минтақаи Амҳара мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Дэссе муассисаҳои таълимӣ, аз ҷумла шохаҳои донишгоҳӣ ва осорхонаи маҳаллӣ фаъолият мекунанд; шаҳр маркази фарҳангии минтақаи кӯҳии худ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Мекеле]]
* [[Гондар]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Dese Дэссе дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]

[[Гурӯҳ:Дэссе| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>9scfh2vwcbd82um40g8mqhgq19jwkdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шашамане</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331843</id>
    <revision>
      <id>1474751</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="i9od9jxz8bljki8zsrigaw193bepuen" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.</text>
      <sha1>i9od9jxz8bljki8zsrigaw193bepuen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474752</id>
      <parentid>1474751</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1706" sha1="5u495o6468jg7mqn3lkwzclh6059cq9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.</text>
      <sha1>5u495o6468jg7mqn3lkwzclh6059cq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474753</id>
      <parentid>1474752</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2018" sha1="n4umjuu2qytqvem4lz2gkob7appw0yb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.</text>
      <sha1>n4umjuu2qytqvem4lz2gkob7appw0yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474754</id>
      <parentid>1474753</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2298" sha1="li6zxax8d1lta3v0elo3vbihwdis8ic" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;</text>
      <sha1>li6zxax8d1lta3v0elo3vbihwdis8ic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474755</id>
      <parentid>1474754</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="80p3fjhkake2ugud818po9gc2j8lssx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.</text>
      <sha1>80p3fjhkake2ugud818po9gc2j8lssx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474756</id>
      <parentid>1474755</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2848" sha1="ql81m9y5ybjr75ofj1salty1aeb603c" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.

== Нақлиёт ==
Шашамане дар чорроҳаи шоҳроҳҳои асосии ҷануби [[Эфиопия]] ҷойгир аст ва гиреҳи муҳими автомобилӣ ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>ql81m9y5ybjr75ofj1salty1aeb603c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474757</id>
      <parentid>1474756</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3169" sha1="alucvudum55lsvgrmkywo3zen2qhgb7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.

== Нақлиёт ==
Шашамане дар чорроҳаи шоҳроҳҳои асосии ҷануби [[Эфиопия]] ҷойгир аст ва гиреҳи муҳими автомобилӣ ба ҳисоб меравад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ҷамоаи растафарии Шашамане ва маркази фарҳангии он шаҳрро дар ҷаҳон машҳур кардаанд; шаҳр ҳамчун яке аз марказҳои савдои минтақаи худ низ эътибор дорад.</text>
      <sha1>alucvudum55lsvgrmkywo3zen2qhgb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474758</id>
      <parentid>1474757</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3304" sha1="3nsrbmysv11dh3qcal7liyhazh5bd13" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.

== Нақлиёт ==
Шашамане дар чорроҳаи шоҳроҳҳои асосии ҷануби [[Эфиопия]] ҷойгир аст ва гиреҳи муҳими автомобилӣ ба ҳисоб меравад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ҷамоаи растафарии Шашамане ва маркази фарҳангии он шаҳрро дар ҷаҳон машҳур кардаанд; шаҳр ҳамчун яке аз марказҳои савдои минтақаи худ низ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Хавасса]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>3nsrbmysv11dh3qcal7liyhazh5bd13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474759</id>
      <parentid>1474758</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3333" sha1="7lj78b47yq1vgf1ywdbtfxzhl8hp6bi" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.

== Нақлиёт ==
Шашамане дар чорроҳаи шоҳроҳҳои асосии ҷануби [[Эфиопия]] ҷойгир аст ва гиреҳи муҳими автомобилӣ ба ҳисоб меравад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ҷамоаи растафарии Шашамане ва маркази фарҳангии он шаҳрро дар ҷаҳон машҳур кардаанд; шаҳр ҳамчун яке аз марказҳои савдои минтақаи худ низ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Хавасса]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>7lj78b47yq1vgf1ywdbtfxzhl8hp6bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474760</id>
      <parentid>1474759</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3478" sha1="gwpaeonim8w5sp7f27i7lqxvd36qalj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.

== Нақлиёт ==
Шашамане дар чорроҳаи шоҳроҳҳои асосии ҷануби [[Эфиопия]] ҷойгир аст ва гиреҳи муҳими автомобилӣ ба ҳисоб меравад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ҷамоаи растафарии Шашамане ва маркази фарҳангии он шаҳрро дар ҷаҳон машҳур кардаанд; шаҳр ҳамчун яке аз марказҳои савдои минтақаи худ низ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Хавасса]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]</text>
      <sha1>gwpaeonim8w5sp7f27i7lqxvd36qalj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474761</id>
      <parentid>1474760</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3616" sha1="2ekrpo6kyw72zs566ueui51pga3piqk" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Шашамане
 |номи аслӣ     = ሻሸመኔ
 |кишвар        = Эфиопия
 |lat_dir = N|lat_deg = 7|lat_min = 12|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 38|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 1900
 |аҳолӣ         = ≈210 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2022
 |вақти минтақавӣ = +3
 |сайт          = 
}}

'''Шашамане''' (ба амҳарӣ: ''ሻሸመኔ''; ба оромоӣ: ''Shashamannee'') — шаҳр дар ҷануби [[Эфиопия]], дар минтақаи Оромия, дар Дараи Бузурги Рифт воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Ethiopia: Cities &amp; Towns] — City Population (аз рӯи натиҷаҳои барӯйхатгирӣ ва пешбиниҳои расмӣ)&lt;/ref&gt; Шаҳр бо ҷамоаи растафариён машҳур мебошад, ки император Ҳайле Селассие ба онҳо дар ин ҷо замин ҳадя карда буд.

== Таърих ==
Шашамане ҳамчун гиреҳи роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] рушд кард; дар солҳои 1940–1960-ум император Ҳайле Селассие ба растафариёни ҷаҳон — ки ӯро муқаддас мешумурданд — дар наздикии шаҳр замин ҳадя кард ва ҷамоаи хурди растафарӣ ба вуҷуд омад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Шашамане дар Дараи Бузурги Рифт, дар баландии тақрибан 1900 метр аз сатҳи баҳр, дар ҷанубии [[Аддис-Абеба]] ҷойгир аст; иқлими он муътадили гарм мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Шашамане зиёда аз 200 ҳазор нафар буда, аксари сокинон оромо мебошанд; дар шаҳр ҷамоаи хурди растафариён низ зиндагӣ мекунад.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ ва нақлиёт асос меёбад; Шашамане гиреҳи муҳими роҳҳои ҷануби [[Эфиопия]] — ба сӯи [[Хавасса]], Найробӣ ва ҷанубу ғарб — мебошад.

== Нақлиёт ==
Шашамане дар чорроҳаи шоҳроҳҳои асосии ҷануби [[Эфиопия]] ҷойгир аст ва гиреҳи муҳими автомобилӣ ба ҳисоб меравад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ҷамоаи растафарии Шашамане ва маркази фарҳангии он шаҳрро дар ҷаҳон машҳур кардаанд; шаҳр ҳамчун яке аз марказҳои савдои минтақаи худ низ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Эфиопия]]
* [[Аддис-Абеба]]
* [[Хавасса]]
* [[Ҷимма]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/ethiopia/cities/ Шаҳрҳои Эфиопия — City Population]

[[Гурӯҳ:Шашамане| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Эфиопия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>2ekrpo6kyw72zs566ueui51pga3piqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Себу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331844</id>
    <revision>
      <id>1474762</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1418" sha1="i4lokuc5i2ni6dgl02stvitw7dqczn3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>i4lokuc5i2ni6dgl02stvitw7dqczn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474763</id>
      <parentid>1474762</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2197" sha1="nmnm1zqea1zs6xcdcgsnoeo0ucduw7e" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.</text>
      <sha1>nmnm1zqea1zs6xcdcgsnoeo0ucduw7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474764</id>
      <parentid>1474763</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2633" sha1="l64xv76qb7qsdebwhybowk54ql64zwn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.</text>
      <sha1>l64xv76qb7qsdebwhybowk54ql64zwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474765</id>
      <parentid>1474764</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3081" sha1="1oluwye3eu55k0guz1bnrxts73gs5gj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.</text>
      <sha1>1oluwye3eu55k0guz1bnrxts73gs5gj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474766</id>
      <parentid>1474765</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="embuzo6ijo3ys6njqnfcxom5ugeymcl" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>embuzo6ijo3ys6njqnfcxom5ugeymcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474767</id>
      <parentid>1474766</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4019" sha1="of9gfjx9alwzw1d5fs4uca2cpj59i3o" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Мактан-Себу (дар ҷазираи Мактан) дувумин фурудгоҳи серодами [[Филиппин]] аст; бандари Себу яке аз бузургтарин бандарҳои киштигардии кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.</text>
      <sha1>of9gfjx9alwzw1d5fs4uca2cpj59i3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474768</id>
      <parentid>1474767</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="camddppsafj83kewtjiikjo2dd5cf9z" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Мактан-Себу (дар ҷазираи Мактан) дувумин фурудгоҳи серодами [[Филиппин]] аст; бандари Себу яке аз бузургтарин бандарҳои киштигардии кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Салиби Магеллан, калисои Санто-Нинё (бо муҷассамаи қадимии кӯдаки Исо) ва қалъаи Сан-Педро аз ёдгориҳои машҳури шаҳранд; ҳар сол ҷашнвораи Синулог — яке аз бузургтарин ҷашнвораҳои динию фарҳангии [[Филиппин]] — баргузор мегардад. Себу маркази муҳими маориф ва гитараи дастсоз аст.</text>
      <sha1>camddppsafj83kewtjiikjo2dd5cf9z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474769</id>
      <parentid>1474768</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="m6kf6ewpj86n8luqr7ztouuzldqfrkw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Мактан-Себу (дар ҷазираи Мактан) дувумин фурудгоҳи серодами [[Филиппин]] аст; бандари Себу яке аз бузургтарин бандарҳои киштигардии кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Салиби Магеллан, калисои Санто-Нинё (бо муҷассамаи қадимии кӯдаки Исо) ва қалъаи Сан-Педро аз ёдгориҳои машҳури шаҳранд; ҳар сол ҷашнвораи Синулог — яке аз бузургтарин ҷашнвораҳои динию фарҳангии [[Филиппин]] — баргузор мегардад. Себу маркази муҳими маориф ва гитараи дастсоз аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Манила]]
* [[Фернандо Магеллан]]
* [[Илоило]]</text>
      <sha1>m6kf6ewpj86n8luqr7ztouuzldqfrkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474770</id>
      <parentid>1474769</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4752" sha1="ry3wavqim6y7joe3i9d5vmuj2g1l37i" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Мактан-Себу (дар ҷазираи Мактан) дувумин фурудгоҳи серодами [[Филиппин]] аст; бандари Себу яке аз бузургтарин бандарҳои киштигардии кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Салиби Магеллан, калисои Санто-Нинё (бо муҷассамаи қадимии кӯдаки Исо) ва қалъаи Сан-Педро аз ёдгориҳои машҳури шаҳранд; ҳар сол ҷашнвораи Синулог — яке аз бузургтарин ҷашнвораҳои динию фарҳангии [[Филиппин]] — баргузор мегардад. Себу маркази муҳими маориф ва гитараи дастсоз аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Манила]]
* [[Фернандо Магеллан]]
* [[Илоило]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>ry3wavqim6y7joe3i9d5vmuj2g1l37i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474771</id>
      <parentid>1474770</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4958" sha1="1giul9g04lh3o0cdptoe89jdcgoleym" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Мактан-Себу (дар ҷазираи Мактан) дувумин фурудгоҳи серодами [[Филиппин]] аст; бандари Себу яке аз бузургтарин бандарҳои киштигардии кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Салиби Магеллан, калисои Санто-Нинё (бо муҷассамаи қадимии кӯдаки Исо) ва қалъаи Сан-Педро аз ёдгориҳои машҳури шаҳранд; ҳар сол ҷашнвораи Синулог — яке аз бузургтарин ҷашнвораҳои динию фарҳангии [[Филиппин]] — баргузор мегардад. Себу маркази муҳими маориф ва гитараи дастсоз аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Манила]]
* [[Фернандо Магеллан]]
* [[Илоило]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Cebu-City Себу дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>1giul9g04lh3o0cdptoe89jdcgoleym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474772</id>
      <parentid>1474771</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5092" sha1="hm09zn2x1aiuasktq07bcagonga7z2p" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Себу
 |номи аслӣ     = Sugbo / Lungsod ng Cebu
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 18|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 123|lon_min = 54|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1565
 |масоҳат       = 315
 |баландии маркази МА = 17
 |аҳолӣ         = 964 169
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Себу''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Sugbo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Cebu'') — шаҳр дар ҷазираи Себу, маркази минтақаи Висайаси Марказӣ дар [[Филиппин]] буда, қадимтарин шаҳри аврупоиасоси кишвар аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cebu-City Cebu City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Себуро аксар вақт «Шоҳбонуи Ҷануб» меноманд; аҳолии он зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, маркази асосии иқтисодию бандарии [[Висайас]] мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Себу&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Соли 1521 экспедитсияи [[Фернандо Магеллан]] ба Себу расид ва дар ин ҷо насрониятро ҷорӣ кард, вале Магеллан дар набард бо сарвари ҷазираи ҳамсоя Лапу-Лапу кушта шуд. Соли 1565 Мигел Лопес де Легаспи дар Себу аввалин шаҳраки доимии испанӣ дар [[Филиппин]]-ро бунёд кард, ки то кӯчидани маркази мустамлика ба [[Манила]] (1571) пойтахт буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Себу дар тӯли асрҳо маркази муҳими савдо ва насронияти ҷануби кишвар боқӣ монд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Себу дар соҳили шарқии ҷазираи борики Себу, дар миёни баҳр ва қаторкӯҳҳои марказӣ воқеъ аст; шаҳрро бо ҷазираи ҳамсояи Мактан (ҷойи фурудгоҳ) пулҳо мепайванданд. Иқлими он тропикии муссонӣ — гарм ва намнок — мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Себу зиёда аз 960 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он (Метро-Себу) зиёда аз 2,8 миллион нафар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ себуаноӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Себу маркази муҳими иқтисодии [[Висайас]] аст: бандари байналмилалӣ, саноати мебелсозӣ ва ҳунармандӣ, коркарди хӯрокворӣ, сайёҳӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT). Шаҳр гиреҳи асосии тиҷоратии ҷануби кишвар ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Мактан-Себу (дар ҷазираи Мактан) дувумин фурудгоҳи серодами [[Филиппин]] аст; бандари Себу яке аз бузургтарин бандарҳои киштигардии кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Салиби Магеллан, калисои Санто-Нинё (бо муҷассамаи қадимии кӯдаки Исо) ва қалъаи Сан-Педро аз ёдгориҳои машҳури шаҳранд; ҳар сол ҷашнвораи Синулог — яке аз бузургтарин ҷашнвораҳои динию фарҳангии [[Филиппин]] — баргузор мегардад. Себу маркази муҳими маориф ва гитараи дастсоз аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Манила]]
* [[Фернандо Магеллан]]
* [[Илоило]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Cebu-City Себу дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Себу| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>hm09zn2x1aiuasktq07bcagonga7z2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Антиполо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331845</id>
    <revision>
      <id>1474773</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1372" sha1="5knnnfdpyxydf9d8xw9jtfoz6a9l16z" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>5knnnfdpyxydf9d8xw9jtfoz6a9l16z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474774</id>
      <parentid>1474773</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="my0q54ufd5g5g5jxdbtjv53ujr2q3i3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.</text>
      <sha1>my0q54ufd5g5g5jxdbtjv53ujr2q3i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474775</id>
      <parentid>1474774</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2405" sha1="iv5uus9huewt6oi47vdzk742n5ffj2v" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.</text>
      <sha1>iv5uus9huewt6oi47vdzk742n5ffj2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474776</id>
      <parentid>1474775</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="du885ggns7b5yqxh1qts1p5aft0wnkm" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.</text>
      <sha1>du885ggns7b5yqxh1qts1p5aft0wnkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474777</id>
      <parentid>1474776</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3144" sha1="5gr7gzaxvceaqw3tk79oj3lj0w8cs5y" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.</text>
      <sha1>5gr7gzaxvceaqw3tk79oj3lj0w8cs5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474778</id>
      <parentid>1474777</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="a03bmeh7q2swcdohm413nni9ulaitwh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.

== Нақлиёт ==
Шоҳроҳҳо Антиполоро бо Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд, ҳамчунин лоиҳаҳои тавсеаи нақлиёти ҷамъиятӣ ба шаҳр дар даст мебошанд.</text>
      <sha1>a03bmeh7q2swcdohm413nni9ulaitwh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474779</id>
      <parentid>1474778</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3961" sha1="pbf9mewc3p6rda68w1hgmw0i9r8nydl" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.

== Нақлиёт ==
Шоҳроҳҳо Антиполоро бо Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд, ҳамчунин лоиҳаҳои тавсеаи нақлиёти ҷамъиятӣ ба шаҳр дар даст мебошанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Калисои зиёратии Антиполо (бо муҷассамаи «Бонуи мо аз сулҳу сафари нек») ҳар сол ҳазорон зоирро ҷалб мекунад, бахусус дар моҳи май; шаҳр ҳамчунин бо чашмаҳои Хинуло, манзараҳои кӯҳӣ ва таомҳои маҳаллӣ (суман, кашу) машҳур аст.</text>
      <sha1>pbf9mewc3p6rda68w1hgmw0i9r8nydl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474780</id>
      <parentid>1474779</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4092" sha1="hvcwbwb1csucrqz7l5u7vqvirko8i4b" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.

== Нақлиёт ==
Шоҳроҳҳо Антиполоро бо Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд, ҳамчунин лоиҳаҳои тавсеаи нақлиёти ҷамъиятӣ ба шаҳр дар даст мебошанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Калисои зиёратии Антиполо (бо муҷассамаи «Бонуи мо аз сулҳу сафари нек») ҳар сол ҳазорон зоирро ҷалб мекунад, бахусус дар моҳи май; шаҳр ҳамчунин бо чашмаҳои Хинуло, манзараҳои кӯҳӣ ва таомҳои маҳаллӣ (суман, кашу) машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Лусон]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Пасиг]]</text>
      <sha1>hvcwbwb1csucrqz7l5u7vqvirko8i4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474781</id>
      <parentid>1474780</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4121" sha1="n4cuaya2lanoiii3yvec5pu9ptfttl2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.

== Нақлиёт ==
Шоҳроҳҳо Антиполоро бо Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд, ҳамчунин лоиҳаҳои тавсеаи нақлиёти ҷамъиятӣ ба шаҳр дар даст мебошанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Калисои зиёратии Антиполо (бо муҷассамаи «Бонуи мо аз сулҳу сафари нек») ҳар сол ҳазорон зоирро ҷалб мекунад, бахусус дар моҳи май; шаҳр ҳамчунин бо чашмаҳои Хинуло, манзараҳои кӯҳӣ ва таомҳои маҳаллӣ (суман, кашу) машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Лусон]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Пасиг]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>n4cuaya2lanoiii3yvec5pu9ptfttl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474782</id>
      <parentid>1474781</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4334" sha1="dq5hasq921p67s125rd6705bw361iil" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.

== Нақлиёт ==
Шоҳроҳҳо Антиполоро бо Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд, ҳамчунин лоиҳаҳои тавсеаи нақлиёти ҷамъиятӣ ба шаҳр дар даст мебошанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Калисои зиёратии Антиполо (бо муҷассамаи «Бонуи мо аз сулҳу сафари нек») ҳар сол ҳазорон зоирро ҷалб мекунад, бахусус дар моҳи май; шаҳр ҳамчунин бо чашмаҳои Хинуло, манзараҳои кӯҳӣ ва таомҳои маҳаллӣ (суман, кашу) машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Лусон]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Пасиг]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Antipolo Антиполо дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>dq5hasq921p67s125rd6705bw361iil</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474783</id>
      <parentid>1474782</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4476" sha1="gik67qayixhvkr0nnmn4mdq9gekxrc9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Антиполо
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Antipolo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1578
 |масоҳат       = 306
 |баландии маркази МА = 240
 |аҳолӣ         = 887 399
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Антиполо''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Antipolo'') — шаҳр дар музофоти Рисал, дар минтақаи Калабарсон, тақрибан 25 километр шарқтар аз [[Манила]], дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Antipolo Antipolo] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, шаҳр ҳамчун маркази муҳими зиёратии католикии [[Филиппин]] машҳур мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Антиполо&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Антиполо соли 1578 ҳамчун маҳалли миссионерӣ таъсис ёфт; дар асри XVII муҷассамаи «Нуэстра-Сеньора де ла Пас и Буэн Виахе» (Бонуи мо аз сулҳу сафари нек) ба ин ҷо оварда шуд ва шаҳр ба маркази зиёрат табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX, бо наздикии он ба [[Манила]], Антиполо босуръат калон шуд ва соли 1998 мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Антиполо дар доманаи кӯҳҳои Сьерра-Мадре, дар баландии тақрибан 240 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст ва аз он манзараи Метро-Манила ва кӯли Лагуна-де-Бай намоён мешавад; иқлими шаҳр назар ба пастиҳои атроф салқинтар мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Антиполо зиёда аз 880 ҳазор нафар буда, яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои минтақаи Калабарсон аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар сайёҳии динӣ (зоирон), тиҷорат, амлок ва хидматрасонӣ асос меёбад; наздикии Антиполо ба [[Манила]] онро ба яке аз минтақаҳои босуръати манзилгузорӣ табдил додааст.

== Нақлиёт ==
Шоҳроҳҳо Антиполоро бо Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосии ҷамъиятӣ ҳастанд, ҳамчунин лоиҳаҳои тавсеаи нақлиёти ҷамъиятӣ ба шаҳр дар даст мебошанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Калисои зиёратии Антиполо (бо муҷассамаи «Бонуи мо аз сулҳу сафари нек») ҳар сол ҳазорон зоирро ҷалб мекунад, бахусус дар моҳи май; шаҳр ҳамчунин бо чашмаҳои Хинуло, манзараҳои кӯҳӣ ва таомҳои маҳаллӣ (суман, кашу) машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Лусон]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Пасиг]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Antipolo Антиполо дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Антиполо| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>gik67qayixhvkr0nnmn4mdq9gekxrc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пасиг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331846</id>
    <revision>
      <id>1474784</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="eq3d16whdcxnek3g5hz15jurko2217h" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.</text>
      <sha1>eq3d16whdcxnek3g5hz15jurko2217h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474785</id>
      <parentid>1474784</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="da0667aqkjh1mnaexr49bfu9m5zwrpd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.</text>
      <sha1>da0667aqkjh1mnaexr49bfu9m5zwrpd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474786</id>
      <parentid>1474785</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="skcumvn1x0l6i73tlijtd7p1eui03i9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.</text>
      <sha1>skcumvn1x0l6i73tlijtd7p1eui03i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474787</id>
      <parentid>1474786</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="hjk94sq0ek26ipbijiyno23ju11ba8t" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.</text>
      <sha1>hjk94sq0ek26ipbijiyno23ju11ba8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474788</id>
      <parentid>1474787</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="1gdda5dupxazfeo8elhisnhptoas03r" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>1gdda5dupxazfeo8elhisnhptoas03r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474789</id>
      <parentid>1474788</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3482" sha1="ac9oyprpvfw2054ugf96uoj03pppg3a" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Пасигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳои болои дарёи Пасиг бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд, инчунин қаиқронии дарёӣ дар дарёи Пасиг амал мекунад.</text>
      <sha1>ac9oyprpvfw2054ugf96uoj03pppg3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474790</id>
      <parentid>1474789</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="2fxm7etc41dm34288oiso6tlr7vm256" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Пасигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳои болои дарёи Пасиг бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд, инчунин қаиқронии дарёӣ дар дарёи Пасиг амал мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Пасиг калисои таърихии Иммакулада-Консепсион (асри XVI) ва майдони марказии шаҳр воқеъ мебошанд; шаҳр бо ҷашнвораҳои анъанавӣ ва пайвандаш бо дарёи Пасиг машҳур аст.</text>
      <sha1>2fxm7etc41dm34288oiso6tlr7vm256</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474791</id>
      <parentid>1474790</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="dz6dr8wrft1o9o5x9duzmf29c0wpawa" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Пасигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳои болои дарёи Пасиг бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд, инчунин қаиқронии дарёӣ дар дарёи Пасиг амал мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Пасиг калисои таърихии Иммакулада-Консепсион (асри XVI) ва майдони марказии шаҳр воқеъ мебошанд; шаҳр бо ҷашнвораҳои анъанавӣ ва пайвандаш бо дарёи Пасиг машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Макати]]
* [[Лусон]]</text>
      <sha1>dz6dr8wrft1o9o5x9duzmf29c0wpawa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474792</id>
      <parentid>1474791</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3992" sha1="gw4z9ixus3406q04jtuaoyn8z80cd6m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Пасигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳои болои дарёи Пасиг бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд, инчунин қаиқронии дарёӣ дар дарёи Пасиг амал мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Пасиг калисои таърихии Иммакулада-Консепсион (асри XVI) ва майдони марказии шаҳр воқеъ мебошанд; шаҳр бо ҷашнвораҳои анъанавӣ ва пайвандаш бо дарёи Пасиг машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Макати]]
* [[Лусон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>gw4z9ixus3406q04jtuaoyn8z80cd6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474793</id>
      <parentid>1474792</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4110" sha1="ifsc4weiwx4diyks8gdylx4kli22yje" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Пасигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳои болои дарёи Пасиг бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд, инчунин қаиқронии дарёӣ дар дарёи Пасиг амал мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Пасиг калисои таърихии Иммакулада-Консепсион (асри XVI) ва майдони марказии шаҳр воқеъ мебошанд; шаҳр бо ҷашнвораҳои анъанавӣ ва пайвандаш бо дарёи Пасиг машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Макати]]
* [[Лусон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>ifsc4weiwx4diyks8gdylx4kli22yje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474794</id>
      <parentid>1474793</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4246" sha1="iv7oq2b93wzetzdesrjlyxww6eoi9rh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Пасиг
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Pasig
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 34|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 5|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1573
 |масоҳат       = 31
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 803 159
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Пасиг''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Pasig'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар соҳили дарёи Пасиг, дар шарқи [[Манила]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Пасиг&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, шаҳр бо ноҳияи кории Ортигас-Сентр — яке аз марказҳои асосии тиҷоратии [[Филиппин]] — машҳур мебошад.

== Таърих ==
Пасиг яке аз қадимтарин шаҳракҳои минтақа буда, дар давраи мустамликаи испанӣ маркази муҳими кишоварзӣ ва тиҷорати назди дарё буд; муддате он маркази музофоти Рисал ба ҳисоб мерафт. Дар нимаи дувуми асри XX, бо рушди Метро-Манила, Пасиг ба шаҳри пуразҳами шаҳрӣ табдил ёфт ва ноҳияи корию молиявии Ортигас-Сентр дар он бунёд гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Пасиг дар соҳили дарёи Пасиг, дар қисми шарқии Метро-Манила воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 31 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист. Дарё ва обанборҳои наздик дар таърихи шаҳр нақши муҳим доштанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Пасиг зиёда аз 800 ҳазор нафар буда, аз шаҳрҳои сераҳолии Метро-Манила мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд, аксарияти сокинон католик ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Пасиг бар ноҳияи кории Ортигас-Сентр асос меёбад — дар он дафтарҳои ширкатҳо, бонкҳо, марказҳои савдо ва манзилҳои баланд ҷойгиранд; шаҳр яке аз марказҳои асосии тиҷоратию молиявии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Пасигро шоҳроҳҳои калон ва пулҳои болои дарёи Пасиг бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд, инчунин қаиқронии дарёӣ дар дарёи Пасиг амал мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Пасиг калисои таърихии Иммакулада-Консепсион (асри XVI) ва майдони марказии шаҳр воқеъ мебошанд; шаҳр бо ҷашнвораҳои анъанавӣ ва пайвандаш бо дарёи Пасиг машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Макати]]
* [[Лусон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Пасиг| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>iv7oq2b93wzetzdesrjlyxww6eoi9rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Макати</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331847</id>
    <revision>
      <id>1474795</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1395" sha1="c8w1ibo0erietxctqlutica2d5hxyu4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>c8w1ibo0erietxctqlutica2d5hxyu4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474796</id>
      <parentid>1474795</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1899" sha1="gjzl3rxv3plqhzf7jn06e6gixjv0e0e" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.</text>
      <sha1>gjzl3rxv3plqhzf7jn06e6gixjv0e0e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474797</id>
      <parentid>1474796</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="g9wmeujjlpl9e7ysr7jvzdmarig6l14" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.</text>
      <sha1>g9wmeujjlpl9e7ysr7jvzdmarig6l14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474798</id>
      <parentid>1474797</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="4wusled6m0shkz1fq23k1wdhxqzetf7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.</text>
      <sha1>4wusled6m0shkz1fq23k1wdhxqzetf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474799</id>
      <parentid>1474798</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3174" sha1="asbq1be9z2j3jxr2sl0u6ma5bc5rdtx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.</text>
      <sha1>asbq1be9z2j3jxr2sl0u6ma5bc5rdtx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474800</id>
      <parentid>1474799</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3540" sha1="oq8kivtwvzjb1asq5kuy122nbz7jcyf" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.

== Нақлиёт ==
Макатиро хати метрои MRT-3, шоҳроҳҳои калон ва автобусҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. Шаҳр ба роҳбандиҳои вазнин дучор мешавад.</text>
      <sha1>oq8kivtwvzjb1asq5kuy122nbz7jcyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474801</id>
      <parentid>1474800</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="ei1wbpwwb7tv430clcj88iehnjh1lgq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.

== Нақлиёт ==
Макатиро хати метрои MRT-3, шоҳроҳҳои калон ва автобусҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. Шаҳр ба роҳбандиҳои вазнин дучор мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Макати Қабристони амрикоии Манила (ёдгории Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ), осорхонаи Аяла ва галереяҳои санъати муосир воқеъ мебошанд; шаҳр маркази муҳими ҳаёти фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва шабонагии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>ei1wbpwwb7tv430clcj88iehnjh1lgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474802</id>
      <parentid>1474801</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4115" sha1="aflzujhui7a7ofazck6bxsknnxv8ge8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.

== Нақлиёт ==
Макатиро хати метрои MRT-3, шоҳроҳҳои калон ва автобусҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. Шаҳр ба роҳбандиҳои вазнин дучор мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Макати Қабристони амрикоии Манила (ёдгории Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ), осорхонаи Аяла ва галереяҳои санъати муосир воқеъ мебошанд; шаҳр маркази муҳими ҳаёти фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва шабонагии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Тагиг]]
* [[Пасиг]]</text>
      <sha1>aflzujhui7a7ofazck6bxsknnxv8ge8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474803</id>
      <parentid>1474802</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4144" sha1="1j9qvsoo4q40ch81wpr1gqd1on96i2x" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.

== Нақлиёт ==
Макатиро хати метрои MRT-3, шоҳроҳҳои калон ва автобусҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. Шаҳр ба роҳбандиҳои вазнин дучор мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Макати Қабристони амрикоии Манила (ёдгории Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ), осорхонаи Аяла ва галереяҳои санъати муосир воқеъ мебошанд; шаҳр маркази муҳими ҳаёти фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва шабонагии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Тагиг]]
* [[Пасиг]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>1j9qvsoo4q40ch81wpr1gqd1on96i2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474804</id>
      <parentid>1474803</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4351" sha1="g1udk6jkhak6gsk90o4kd3aaeo9damf" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.

== Нақлиёт ==
Макатиро хати метрои MRT-3, шоҳроҳҳои калон ва автобусҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. Шаҳр ба роҳбандиҳои вазнин дучор мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Макати Қабристони амрикоии Манила (ёдгории Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ), осорхонаи Аяла ва галереяҳои санъати муосир воқеъ мебошанд; шаҳр маркази муҳими ҳаёти фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва шабонагии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Тагиг]]
* [[Пасиг]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Makati Макати дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>g1udk6jkhak6gsk90o4kd3aaeo9damf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474805</id>
      <parentid>1474804</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4489" sha1="t3906l36h8dhh01kmyoo2k20o7kgkaz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Макати
 |номи аслӣ     = Lungsod ng Makati
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 33|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 121|lon_min = 1|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1670
 |масоҳат       = 27,36
 |баландии маркази МА = 20
 |аҳолӣ         = 629 616
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Макати''' (ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Makati'') — шаҳр дар Минтақаи пойтахтии миллӣ (Метро-Манила), дар ҷанубу шарқи [[Манила]] воқеъ буда, маркази асосии молиявии [[Филиппин]] мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Makati Makati] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Макатиро аксар вақт «Уолл-стрити Филиппин» меноманд; аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар аст, вале рӯзона бо кормандон ба миллионҳо мерасад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Макати&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Макати дар давраи испанӣ шаҳраки хурд буд; дар асри XX, бахусус пас аз [[Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ]], оилаи Аяла заминҳои онро ба ноҳияи кории муосир табдил доданд ва Макати ба маркази тиҷоратию молиявии кишвар мубаддал гашт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Соли 1995 он расман мақоми шаҳрро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Макати дар қисми марказии Метро-Манила, дар соҳили ҷанубии дарёи Пасиг воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 27 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии доимии Макати зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, дар рӯзҳои корӣ шумораи одамон бо корманду меҳмонон якчанд баробар меафзояд.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — тагалогӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; дар шаҳр ҷамоаҳои калони хориҷӣ низ зиндагӣ мекунанд.

== Иқтисод ==
Макати маркази асосии молиявии [[Филиппин]] аст: дар хиёбони Аяла идораҳои бонкҳо, ширкатҳои байналмилалӣ, биржа ва маҷмааҳои тиҷоратӣ ҷойгиранд. Шаҳр маҷмааҳои бузурги савдо (Гринбелт, Глориетта) ва ноҳияҳои манзилии гаронбаҳо (Форбс-Парк) дорад.

== Нақлиёт ==
Макатиро хати метрои MRT-3, шоҳроҳҳои калон ва автобусҳо бо дигар қисматҳои Метро-Манила пайваст мекунанд; ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд. Шаҳр ба роҳбандиҳои вазнин дучор мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Макати Қабристони амрикоии Манила (ёдгории Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ), осорхонаи Аяла ва галереяҳои санъати муосир воқеъ мебошанд; шаҳр маркази муҳими ҳаёти фарҳангӣ, тиҷоратӣ ва шабонагии маҷмааи пойтахт ба ҳисоб меравад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Манила]]
* [[Кесон-Сити]]
* [[Тагиг]]
* [[Пасиг]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Makati Макати дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Макати| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>t3906l36h8dhh01kmyoo2k20o7kgkaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кагаян-де-Оро</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331848</id>
    <revision>
      <id>1474806</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1434" sha1="3ogxiwfbgjt3rrcrd7w2oishkm9c7ot" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>3ogxiwfbgjt3rrcrd7w2oishkm9c7ot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474807</id>
      <parentid>1474806</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="kqx6fp3eo22ewb9f5nqlaxcq5bdbk5e" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.</text>
      <sha1>kqx6fp3eo22ewb9f5nqlaxcq5bdbk5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474808</id>
      <parentid>1474807</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="mf3s7ssnrj484nobikbk5igk06gcn6z" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.</text>
      <sha1>mf3s7ssnrj484nobikbk5igk06gcn6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474809</id>
      <parentid>1474808</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2681" sha1="sqebiv9y4iiqq73stzv7bspmqjxza6g" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.</text>
      <sha1>sqebiv9y4iiqq73stzv7bspmqjxza6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474810</id>
      <parentid>1474809</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3114" sha1="fsn8dm3te9ju9vlw1vucjrcsa4lltl7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.</text>
      <sha1>fsn8dm3te9ju9vlw1vucjrcsa4lltl7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474811</id>
      <parentid>1474810</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="9z9vzeu3akd83zjytulaqng8yw750jn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Лагиндинган (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрии Кагаян-де-Оро шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.</text>
      <sha1>9z9vzeu3akd83zjytulaqng8yw750jn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474812</id>
      <parentid>1474811</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3806" sha1="2mtmh6uuzjd5qwuidsp4tr8ha0wcp1y" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Лагиндинган (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрии Кагаян-де-Оро шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Кагаян-де-Оро бо ҷашнвораи Хигалаай (иди шукргузорӣ) ва қаиқронии шадиди дарёи Кагаян машҳур аст; дар шаҳр калисоҳои таърихӣ ва якчанд донишгоҳу коллеҷ фаъолият мекунанд.</text>
      <sha1>2mtmh6uuzjd5qwuidsp4tr8ha0wcp1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474813</id>
      <parentid>1474812</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3957" sha1="rhw2wvsdepqm6oqe8dcxgf7jfegsp0m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Лагиндинган (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрии Кагаян-де-Оро шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Кагаян-де-Оро бо ҷашнвораи Хигалаай (иди шукргузорӣ) ва қаиқронии шадиди дарёи Кагаян машҳур аст; дар шаҳр калисоҳои таърихӣ ва якчанд донишгоҳу коллеҷ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Замбоанга]]
* [[Хенерал-Сантос]]</text>
      <sha1>rhw2wvsdepqm6oqe8dcxgf7jfegsp0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474814</id>
      <parentid>1474813</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3986" sha1="abvz39u5vyyaedopkgl5tmndna9waaw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Лагиндинган (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрии Кагаян-де-Оро шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Кагаян-де-Оро бо ҷашнвораи Хигалаай (иди шукргузорӣ) ва қаиқронии шадиди дарёи Кагаян машҳур аст; дар шаҳр калисоҳои таърихӣ ва якчанд донишгоҳу коллеҷ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Замбоанга]]
* [[Хенерал-Сантос]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>abvz39u5vyyaedopkgl5tmndna9waaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474815</id>
      <parentid>1474814</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4213" sha1="bjtpaobd4v49d8i4iw8upm1k3fftcmq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Лагиндинган (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрии Кагаян-де-Оро шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Кагаян-де-Оро бо ҷашнвораи Хигалаай (иди шукргузорӣ) ва қаиқронии шадиди дарёи Кагаян машҳур аст; дар шаҳр калисоҳои таърихӣ ва якчанд донишгоҳу коллеҷ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Замбоанга]]
* [[Хенерал-Сантос]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Кагаян-де-Оро дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>bjtpaobd4v49d8i4iw8upm1k3fftcmq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474816</id>
      <parentid>1474815</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="eezyxrsglsqzp7fd4zsdoo14muqsphr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кагаян-де-Оро
 |номи аслӣ     = Dakbayan sa Cagayan de Oro
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 8|lat_min = 29|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 124|lon_min = 39|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1950
 |масоҳат       = 412,80
 |баландии маркази МА = 14
 |аҳолӣ         = 728 402
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Кагаян-де-Оро''' (ба себуаноӣ: ''Dakbayan sa Cagayan de Oro'') — шаҳр дар соҳили шимолии ҷазираи [[Минданао]], маркази минтақаи Минданаои Шимолӣ дар [[Филиппин]] буда, дар канори дарёи Кагаян ва халиҷи Макахалар воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Cagayan de Oro] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, гиреҳи асосии нақлиётию тиҷоратии шимоли Минданао мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Кагаян-де-Оро&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Дар асри XVII дар ин ҷо маҳалли миссионерии испанӣ таъсис ёфт; шаҳр тадриҷан ба маркази тиҷоратии минтақа табдил гашт ва соли 1950 мақоми шаҳрро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Дар асри XX Кагаян-де-Оро ҳамчун дарвозаи асосии шимоли [[Минданао]] рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кагаян-де-Оро дар канори дарёи Кагаян, дар наздикии халиҷи Макахалар воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад. Дарёи Кагаян барои қаиқронии шадид (рафтинг) машҳур аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кагаян-де-Оро зиёда аз 720 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини шимоли [[Минданао]] аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд; аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар бандари баҳрӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, саноат ва хидматрасонӣ асос меёбад; Кагаян-де-Оро маркази тиҷоратӣ ва логистикии шимоли [[Минданао]] буда, маҷмааҳои бузурги савдо ва марказҳои аутсорсинг дорад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Лагиндинган (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрии Кагаян-де-Оро шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; ҷипниҳо, автобусҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Кагаян-де-Оро бо ҷашнвораи Хигалаай (иди шукргузорӣ) ва қаиқронии шадиди дарёи Кагаян машҳур аст; дар шаҳр калисоҳои таърихӣ ва якчанд донишгоҳу коллеҷ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Замбоанга]]
* [[Хенерал-Сантос]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Cagayan-de-Oro Кагаян-де-Оро дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Кагаян-де-Оро| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>eezyxrsglsqzp7fd4zsdoo14muqsphr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хенерал-Сантос</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331849</id>
    <revision>
      <id>1474817</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="grt6x2e5v6mios161m4bligdbeqxd9m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>grt6x2e5v6mios161m4bligdbeqxd9m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474818</id>
      <parentid>1474817</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="azgk6x4o15d9u5hut56chmnyyu2vkip" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>azgk6x4o15d9u5hut56chmnyyu2vkip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474819</id>
      <parentid>1474818</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2265" sha1="8zhr9ynapkgcsa7ybdotdi83mhmrx62" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.</text>
      <sha1>8zhr9ynapkgcsa7ybdotdi83mhmrx62</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474820</id>
      <parentid>1474819</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2640" sha1="qv6j9cu8ivynq7yin45wpxylj5hhfzg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.</text>
      <sha1>qv6j9cu8ivynq7yin45wpxylj5hhfzg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474821</id>
      <parentid>1474820</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="3b4e5rjo0ep29052x4kczgf3dg5zdkk" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.</text>
      <sha1>3b4e5rjo0ep29052x4kczgf3dg5zdkk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474822</id>
      <parentid>1474821</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="lqmzdrkyym6ree8eot8n1krpmnv2juw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Хенерал-Сантос ва бандари баҳрии Макар шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; шоҳроҳҳо онро бо [[Давао]] ва дигар марказҳои Минданао пайваст мекунанд.</text>
      <sha1>lqmzdrkyym6ree8eot8n1krpmnv2juw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474823</id>
      <parentid>1474822</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3736" sha1="d1e2mshf7k98kxeywex21uhmnozfii7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Хенерал-Сантос ва бандари баҳрии Макар шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; шоҳроҳҳо онро бо [[Давао]] ва дигар марказҳои Минданао пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Хенерал-Сантос бо ҷашнвораи Туна (бахшида ба саноати моҳигирӣ) машҳур аст; шаҳр ҳамчунин зодгоҳи боксёри машҳур Менни Пакяо мебошад.</text>
      <sha1>d1e2mshf7k98kxeywex21uhmnozfii7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474824</id>
      <parentid>1474823</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3884" sha1="k7xwt8wbscyeb425y9hdw021rwowaew" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Хенерал-Сантос ва бандари баҳрии Макар шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; шоҳроҳҳо онро бо [[Давао]] ва дигар марказҳои Минданао пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Хенерал-Сантос бо ҷашнвораи Туна (бахшида ба саноати моҳигирӣ) машҳур аст; шаҳр ҳамчунин зодгоҳи боксёри машҳур Менни Пакяо мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Кагаян-де-Оро]]
* [[Замбоанга]]</text>
      <sha1>k7xwt8wbscyeb425y9hdw021rwowaew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474825</id>
      <parentid>1474824</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3913" sha1="10zsqxy7y05573gxfyuw90ifgbzq7iv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Хенерал-Сантос ва бандари баҳрии Макар шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; шоҳроҳҳо онро бо [[Давао]] ва дигар марказҳои Минданао пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Хенерал-Сантос бо ҷашнвораи Туна (бахшида ба саноати моҳигирӣ) машҳур аст; шаҳр ҳамчунин зодгоҳи боксёри машҳур Менни Пакяо мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Кагаян-де-Оро]]
* [[Замбоанга]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>10zsqxy7y05573gxfyuw90ifgbzq7iv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474826</id>
      <parentid>1474825</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4143" sha1="r57mp1fqvqmm7ix6fq5n8lu98506hmg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Хенерал-Сантос ва бандари баҳрии Макар шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; шоҳроҳҳо онро бо [[Давао]] ва дигар марказҳои Минданао пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Хенерал-Сантос бо ҷашнвораи Туна (бахшида ба саноати моҳигирӣ) машҳур аст; шаҳр ҳамчунин зодгоҳи боксёри машҳур Менни Пакяо мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Кагаян-де-Оро]]
* [[Замбоанга]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/General-Santos Хенерал-Сантос дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>r57mp1fqvqmm7ix6fq5n8lu98506hmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474827</id>
      <parentid>1474826</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="6gerhnq8630nuidb5z5j1bz2r5y8kti" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Хенерал-Сантос
 |номи аслӣ     = General Santos / Lungsod ng Heneral Santos
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 6|lat_min = 7|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 10|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1939
 |масоҳат       = 492,86
 |баландии маркази МА = 15
 |аҳолӣ         = 697 315
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Хенерал-Сантос''' (ба англисӣ: ''General Santos''; маъмулан '''ҶенСан''') — шаҳр дар ҷануби ҷазираи [[Минданао]], дар канори халиҷи Сарангани, маркази иқтисодии минтақаи Соксксарген дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/General-Santos General Santos] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, шаҳр «пойтахти самаки (тунецӣ) кишвар» номида мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Хенерал-Сантос&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1939 ҳамчун маҳалли муҳоҷирнишин бо роҳбарии генерал Паулино Сантос таъсис ёфт ва баъдтар ба номи ӯ гузошта шуд; дар нимаи дувуми асри XX он босуръат калон шуда, ба маркази асосии ҷануби [[Минданао]] табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Хенерал-Сантос дар канори халиҷи Сарангани, дар ҷанубитарин қисмати [[Филиппин]] воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, аз минтақаи асосии тайфунҳо берун меистад, ки барои кишоварзӣ ва моҳигирӣ мусоид мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Хенерал-Сантос зиёда аз 690 ҳазор нафар буда, гуногунмиллат аст — филиппиниҳои масеҳӣ, ҷамоаҳои мусулмон ва халқҳои бумӣ.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забонҳои паҳн — себуаноӣ, филиппинӣ ва англисӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар моҳигирӣ ва коркарди самак (тунец) асос меёбад — Хенерал-Сантос яке аз бузургтарин марказҳои сайди тунеци [[Филиппин]] ва ҷаҳон аст; ҳамчунин кишоварзӣ (ананас, ҷуворӣ), бандари баҳрӣ ва коркарди маҳсулот аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Хенерал-Сантос ва бандари баҳрии Макар шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; шоҳроҳҳо онро бо [[Давао]] ва дигар марказҳои Минданао пайваст мекунанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Хенерал-Сантос бо ҷашнвораи Туна (бахшида ба саноати моҳигирӣ) машҳур аст; шаҳр ҳамчунин зодгоҳи боксёри машҳур Менни Пакяо мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Минданао]]
* [[Давао]]
* [[Кагаян-де-Оро]]
* [[Замбоанга]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/General-Santos Хенерал-Сантос дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Хенерал-Сантос| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>6gerhnq8630nuidb5z5j1bz2r5y8kti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илоило</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331850</id>
    <revision>
      <id>1474828</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1393" sha1="9cab1kusomdikz6qfzav9gdsnlkzgsm" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>9cab1kusomdikz6qfzav9gdsnlkzgsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474829</id>
      <parentid>1474828</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="rlgi5j8zqdlwjezydi5tgiziax1lbsr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.</text>
      <sha1>rlgi5j8zqdlwjezydi5tgiziax1lbsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474830</id>
      <parentid>1474829</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2348" sha1="d0xvf7wyke06g16xp2elraualf3x0ah" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.</text>
      <sha1>d0xvf7wyke06g16xp2elraualf3x0ah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474831</id>
      <parentid>1474830</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="77bkvtdssf4k7bwwrfkvtn10d14klqj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.</text>
      <sha1>77bkvtdssf4k7bwwrfkvtn10d14klqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474832</id>
      <parentid>1474831</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3135" sha1="jmpn0w8jnekn2wgsnsv6kiqcsk8yu83" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>jmpn0w8jnekn2wgsnsv6kiqcsk8yu83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474833</id>
      <parentid>1474832</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3453" sha1="prvr2lxyehfx6dvrlojl71knhdja4b5" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Илоило ва бандари баҳрии Илоило шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.</text>
      <sha1>prvr2lxyehfx6dvrlojl71knhdja4b5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474834</id>
      <parentid>1474833</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3903" sha1="so06khw5pzqxzzr7i94z6fk6gt3c4a1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Илоило ва бандари баҳрии Илоило шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Илоило бо ҷашнвораи Динагянг (иди динию фарҳангӣ бахшида ба Санто-Нинё), калисои Мяг-ао (барокко, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар наздикӣ) ва биноҳои таърихии мустамликавӣ машҳур аст; шаҳр маркази муҳими маорифи [[Висайас]] мебошад.</text>
      <sha1>so06khw5pzqxzzr7i94z6fk6gt3c4a1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474835</id>
      <parentid>1474834</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4031" sha1="jake0xt3jwyurz0oxh63i9jkjaqor9g" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Илоило ва бандари баҳрии Илоило шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Илоило бо ҷашнвораи Динагянг (иди динию фарҳангӣ бахшида ба Санто-Нинё), калисои Мяг-ао (барокко, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар наздикӣ) ва биноҳои таърихии мустамликавӣ машҳур аст; шаҳр маркази муҳими маорифи [[Висайас]] мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Себу]]
* [[Баколод]]
* [[Манила]]</text>
      <sha1>jake0xt3jwyurz0oxh63i9jkjaqor9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474836</id>
      <parentid>1474835</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="mpmwbycb0p6bfizi5ozcqxxxqihhbdh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Илоило ва бандари баҳрии Илоило шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Илоило бо ҷашнвораи Динагянг (иди динию фарҳангӣ бахшида ба Санто-Нинё), калисои Мяг-ао (барокко, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар наздикӣ) ва биноҳои таърихии мустамликавӣ машҳур аст; шаҳр маркази муҳими маорифи [[Висайас]] мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Себу]]
* [[Баколод]]
* [[Манила]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>mpmwbycb0p6bfizi5ozcqxxxqihhbdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474837</id>
      <parentid>1474836</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4272" sha1="smronxz36kvuj6irzpmldeztn2z27gx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Илоило ва бандари баҳрии Илоило шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Илоило бо ҷашнвораи Динагянг (иди динию фарҳангӣ бахшида ба Санто-Нинё), калисои Мяг-ао (барокко, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар наздикӣ) ва биноҳои таърихии мустамликавӣ машҳур аст; шаҳр маркази муҳими маорифи [[Висайас]] мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Себу]]
* [[Баколод]]
* [[Манила]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Илоило дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>smronxz36kvuj6irzpmldeztn2z27gx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474838</id>
      <parentid>1474837</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4410" sha1="tcqrdwz93rcfao649h0l9912czakvf1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Илоило
 |номи аслӣ     = Siudad sang Iloilo / Lungsod ng Iloilo
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 42|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 34|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1566
 |масоҳат       = 70,30
 |баландии маркази МА = 6
 |аҳолӣ         = 457 626
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Илоило''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Siudad sang Iloilo''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Iloilo'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, маркази минтақаи Висайаси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] буда, бандари муҳими тиҷоратӣ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Iloilo City] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, маркази таърихӣ, маъмурӣ ва фарҳангии [[Висайас]]-и Ғарбӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Илоило&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Илоило дар давраи испанӣ маркази муҳими савдо буд; пас аз он ки соли 1855 бандари он ба тиҷорати хориҷӣ кушода шуд, шаҳр ҳамчун маркази содироти шакар босуръат рушд кард ва биноҳои зебои мустамликавӣ ба он симои хос бахшиданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Аз сабаби садоқаташ ба тоҷи Испания онро гоҳе «La Muy Leal y Noble Ciudad» (Шаҳри бағоят содиқу ашроф) меномиданд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Илоило дар ҷанубу шарқи ҷазираи Панай, дар канори гулӯгоҳи Илоило воқеъ аст; масоҳаташ тахминан 70 километри мураббаъ буда, иқлими он тропикии муссонист.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии худи шаҳри Илоило зиёда аз 450 ҳазор нафар буда, бо маҷмааи метрополитении он хеле бештар мешавад.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди Илоило бар бандар, содироти шакар, тиҷорат, маориф ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг (марказҳои занг ва IT) асос меёбад; шаҳр маркази тиҷоратии ҷазираи Панай ба ҳисоб меравад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи байналмилалии Илоило ва бандари баҳрии Илоило шаҳрро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Илоило бо ҷашнвораи Динагянг (иди динию фарҳангӣ бахшида ба Санто-Нинё), калисои Мяг-ао (барокко, мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар наздикӣ) ва биноҳои таърихии мустамликавӣ машҳур аст; шаҳр маркази муҳими маорифи [[Висайас]] мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Себу]]
* [[Баколод]]
* [[Манила]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Iloilo-City Илоило дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Илоило| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>tcqrdwz93rcfao649h0l9912czakvf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баколод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331851</id>
    <revision>
      <id>1474839</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="to8c2awtbnbohx2byfrlhzacv5rjhkw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>to8c2awtbnbohx2byfrlhzacv5rjhkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474840</id>
      <parentid>1474839</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1835" sha1="dxovzxbk1zepjb27tbjbtqmfk4887rb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>dxovzxbk1zepjb27tbjbtqmfk4887rb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474841</id>
      <parentid>1474840</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2216" sha1="t1uuahvs0vu76kxpuudbbr9oltv75pz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.</text>
      <sha1>t1uuahvs0vu76kxpuudbbr9oltv75pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474842</id>
      <parentid>1474841</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="2t9cc9n712ktdlk4azcyobwptq09zsj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.</text>
      <sha1>2t9cc9n712ktdlk4azcyobwptq09zsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474843</id>
      <parentid>1474842</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2920" sha1="q7xc4ullcbcnqjdz1y3lynbxx1ngh2o" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.</text>
      <sha1>q7xc4ullcbcnqjdz1y3lynbxx1ngh2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474844</id>
      <parentid>1474843</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3250" sha1="jbc7x13i6209fs3xet41qspfoikpwgd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Баколод-Силай (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрӣ Баколодро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.</text>
      <sha1>jbc7x13i6209fs3xet41qspfoikpwgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474845</id>
      <parentid>1474844</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="m84qvvnm2qt7prz084aier9mcptwthb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Баколод-Силай (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрӣ Баколодро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Баколод бо ҷашнвораи Маскара (Маскара — иди ниқобҳои табассумкунанда, ки ҳар октябр баргузор мешавад) дар тамоми ҷаҳон машҳур аст; шаҳр инчунин бо таомҳои худ (чикен-инасал) ва биноҳои таърихӣ эътибор дорад.</text>
      <sha1>m84qvvnm2qt7prz084aier9mcptwthb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474846</id>
      <parentid>1474845</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3795" sha1="8sy6kda9sedy8kaa9q1wp04xlftjqy9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Баколод-Силай (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрӣ Баколодро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Баколод бо ҷашнвораи Маскара (Маскара — иди ниқобҳои табассумкунанда, ки ҳар октябр баргузор мешавад) дар тамоми ҷаҳон машҳур аст; шаҳр инчунин бо таомҳои худ (чикен-инасал) ва биноҳои таърихӣ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Илоило]]
* [[Себу]]
* [[Манила]]</text>
      <sha1>8sy6kda9sedy8kaa9q1wp04xlftjqy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474847</id>
      <parentid>1474846</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3824" sha1="j2o7v21i7p8obx49obfe631wxbs3onj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Баколод-Силай (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрӣ Баколодро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Баколод бо ҷашнвораи Маскара (Маскара — иди ниқобҳои табассумкунанда, ки ҳар октябр баргузор мешавад) дар тамоми ҷаҳон машҳур аст; шаҳр инчунин бо таомҳои худ (чикен-инасал) ва биноҳои таърихӣ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Илоило]]
* [[Себу]]
* [[Манила]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>j2o7v21i7p8obx49obfe631wxbs3onj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474848</id>
      <parentid>1474847</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="jllzw1dwhdvk4etzkybvfti8b73wrf7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Баколод-Силай (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрӣ Баколодро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Баколод бо ҷашнвораи Маскара (Маскара — иди ниқобҳои табассумкунанда, ки ҳар октябр баргузор мешавад) дар тамоми ҷаҳон машҳур аст; шаҳр инчунин бо таомҳои худ (чикен-инасал) ва биноҳои таърихӣ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Илоило]]
* [[Себу]]
* [[Манила]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Bacolod Баколод дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]</text>
      <sha1>jllzw1dwhdvk4etzkybvfti8b73wrf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474849</id>
      <parentid>1474848</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T04:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4174" sha1="fm4q1bfysak9o9ezzavt385sn86on0j" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Баколод
 |номи аслӣ     = Dakbayan sang Bacolod / Lungsod ng Bacolod
 |кишвар        = Филиппин
 |lat_dir = N|lat_deg = 10|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 122|lon_min = 57|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1894
 |масоҳат       = 162,67
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 600 783
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +8
 |сайт          = 
}}

'''Баколод''' (ба ҳилигайнонӣ: ''Dakbayan sang Bacolod''; ба филиппинӣ: ''Lungsod ng Bacolod'') — шаҳр дар шимолу ғарби ҷазираи Негрос, маркази музофоти Негроси Ғарбӣ дар [[Филиппин]] аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bacolod Bacolod] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, шаҳрро «шаҳри табассумҳо» меноманд ва бо ҷашнвораи Маскара машҳур аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot;&gt;[https://psa.gov.ph/ Philippine Statistics Authority] — барӯйхатгирии аҳолии Баколод&lt;/ref&gt;

== Таърих ==
Баколод пас аз ибтидои асри XIX рушд кард ва бо болоравии саноати шакар дар ҷазираи Негрос ба маркази асосии минтақа табдил ёфт; шаҳрро аз сабаби мавқеи марказиаш дар минтақаи бузурги найшакарпарварӣ «пойтахти шакари [[Филиппин]]» меноманд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Баколод дар ҳамвории соҳилии шимолу ғарби ҷазираи Негрос, дар рӯ ба рӯи гулӯгоҳи Гимарас воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, замини атрофро асосан плантатсияҳои найшакар фаро гирифтаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Баколод зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, маркази асосии аҳолинишини ҷазираи Негрос аст.&lt;ref name=&quot;psa&quot; /&gt; Забони асосӣ ҳилигайнонӣ буда, филиппинӣ ва англисӣ низ паҳнанд; аксарияти сокинон католик мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар саноати шакар (плантатсияҳои найшакар ва корхонаҳои коркард), тиҷорат, хидматрасонӣ ва бахши босуръатинкишофёбандаи аутсорсинг асос меёбад.

== Нақлиёт ==
Фурудгоҳи Баколод-Силай (дар наздикии шаҳр) ва бандари баҳрӣ Баколодро бо дигар қисматҳои кишвар мепайванданд; дар дохили шаҳр ҷипниҳо ва такси нақлиёти асосӣ ҳастанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Баколод бо ҷашнвораи Маскара (Маскара — иди ниқобҳои табассумкунанда, ки ҳар октябр баргузор мешавад) дар тамоми ҷаҳон машҳур аст; шаҳр инчунин бо таомҳои худ (чикен-инасал) ва биноҳои таърихӣ эътибор дорад.

== Нигаред низ ==
* [[Филиппин]]
* [[Висайас]]
* [[Илоило]]
* [[Себу]]
* [[Манила]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Bacolod Баколод дар Encyclopædia Britannica]
* [https://psa.gov.ph/ PSA — оморҳои расмии Филиппин]

[[Гурӯҳ:Баколод| ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Филиппин]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>fm4q1bfysak9o9ezzavt385sn86on0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Империяи мустамликавии Испания</title>
    <ns>1</ns>
    <id>331852</id>
    <revision>
      <id>1474850</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="c0kjj70s5nadr931fgpau641at5u8tg" xml:space="preserve">== Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед ==

[[Имперотурии Бритониё|Лутфан, нигаред ба мақолаи Имперотурии Бритониё]]. Инчунин, дар дохили мақолаҳоятон чунин истилоҳро дохил намоед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 04:55, 3 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>c0kjj70s5nadr931fgpau641at5u8tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Империяи мустамликавии Португалия</title>
    <ns>1</ns>
    <id>331853</id>
    <revision>
      <id>1474851</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="f56s2wyaecmr9l7h1vcw6et5ue0h24q" xml:space="preserve">== Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед ==

[[Имперотурии Бритониё|Лутфан, нигаред ба мақолаи Имперотурии Бритониё]]. Инчунин, дар дохили мақолаҳоятон чунин истилоҳро дохил намоед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 04:56, 3 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>f56s2wyaecmr9l7h1vcw6et5ue0h24q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Империяи мустамликавии Олмон</title>
    <ns>1</ns>
    <id>331854</id>
    <revision>
      <id>1474852</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="dy8xne7b69ntugwrkygb9y316iouyyk" xml:space="preserve">== Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед ==

[[Имперотурии Бритониё|Лутфан, нигаред ба мақолаи Имперотурии Бритониё]]. Инчунин, дар дохили мақолаҳоятон чунин истилоҳро дохил намоед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 04:57, 3 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dy8xne7b69ntugwrkygb9y316iouyyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Империяи мустамликавии Нидерландия</title>
    <ns>1</ns>
    <id>331855</id>
    <revision>
      <id>1474853</id>
      <timestamp>2026-06-03T04:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="k26jc715neskblsa7g3ajxfxbglkiue" xml:space="preserve">== Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед ==

[[Имперотурии Бритониё|Лутфан, нигаред ба мақолаи Имперотурии Бритониё]]. Инчунин, дар дохили мақолаҳоятон чунин истилоҳро иваз намоед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 04:58, 3 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>k26jc715neskblsa7g3ajxfxbglkiue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Империяи Австрия</title>
    <ns>1</ns>
    <id>331856</id>
    <revision>
      <id>1474855</id>
      <timestamp>2026-06-03T06:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="riaab9pafjh8kv75uol09flj2gdp9dp" xml:space="preserve">== Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед ==

[[Имперотурии Бритониё|Лутфан, нигаред ба мақолаи Имперотурии Бритониё]]. Инчунин, дар дохили мақолаҳоятон чунин истилоҳро дохил намоед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:34, 3 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>riaab9pafjh8kv75uol09flj2gdp9dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳс:Империяи Ангкор</title>
    <ns>1</ns>
    <id>331857</id>
    <revision>
      <id>1474856</id>
      <timestamp>2026-06-03T06:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1474856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="1976aucfbpq8akaim5jl7wgd4ir4s93" xml:space="preserve">== Сарлавҳаи мақоларо ба забони тоҷикӣ иваз намоед ==

[[Имперотурии Бритониё|Лутфан, нигаред ба мақолаи Имперотурии Бритониё]]. Инчунин, дар дохили мақолаҳоятон чунин истилоҳро дохил намоед. [[Корбар:Шухрат Саъдиев|Шухрат Саъдиев]] ([[Баҳси корбар:Шухрат Саъдиев|баҳс]]) 06:35, 3 июни 2026 (UTC)</text>
      <sha1>1976aucfbpq8akaim5jl7wgd4ir4s93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гома</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331858</id>
    <revision>
      <id>1474858</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1291" sha1="izksr91v4hl146fqoajenzj1f3xi86p" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.</text>
      <sha1>izksr91v4hl146fqoajenzj1f3xi86p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474859</id>
      <parentid>1474858</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1870" sha1="0fnrf9m4cc55l8u6ji0lcw7b1fcat16" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.</text>
      <sha1>0fnrf9m4cc55l8u6ji0lcw7b1fcat16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474860</id>
      <parentid>1474859</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2333" sha1="2fxayobeps7zqaa0y7gxwh3hyfq1bza" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.</text>
      <sha1>2fxayobeps7zqaa0y7gxwh3hyfq1bza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474861</id>
      <parentid>1474860</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2697" sha1="0drpgmdn4yc2xigd659a9e0i646rsxb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.</text>
      <sha1>0drpgmdn4yc2xigd659a9e0i646rsxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474862</id>
      <parentid>1474861</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3050" sha1="gow1kfynp48w7pekb2t6ksf7lei3vkb" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.</text>
      <sha1>gow1kfynp48w7pekb2t6ksf7lei3vkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474863</id>
      <parentid>1474862</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3433" sha1="s9wn10tqzimr0zrwfq84g7566nw9pe2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Гома Фурудгоҳи байналмилалии Гома ва бандари кӯлии Киву амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Букаву]] ва дигар шаҳрҳои соҳили кӯл мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо шаҳри Гисеньии [[Руанда]] дар ҳамин ҷост.</text>
      <sha1>s9wn10tqzimr0zrwfq84g7566nw9pe2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474864</id>
      <parentid>1474863</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3778" sha1="4wvs4zhlmso01h80ff9k1s7vzh1rk1k" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Гома Фурудгоҳи байналмилалии Гома ва бандари кӯлии Киву амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Букаву]] ва дигар шаҳрҳои соҳили кӯл мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо шаҳри Гисеньии [[Руанда]] дар ҳамин ҷост.

== Фарҳанг ва маориф ==
Гома маркази ҳаёти фарҳангии шарқи кишвар буда, бо мусиқӣ, ҷашнвораҳо (аз ҷумла Ҷашнвораи Амани) ва наздикии Боғи миллии Вирунга — макони горилаҳои кӯҳӣ — машҳур аст.</text>
      <sha1>4wvs4zhlmso01h80ff9k1s7vzh1rk1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474865</id>
      <parentid>1474864</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3940" sha1="6orsbmrk0dgugfus9j715l9tphs93wo" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Гома Фурудгоҳи байналмилалии Гома ва бандари кӯлии Киву амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Букаву]] ва дигар шаҳрҳои соҳили кӯл мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо шаҳри Гисеньии [[Руанда]] дар ҳамин ҷост.

== Фарҳанг ва маориф ==
Гома маркази ҳаёти фарҳангии шарқи кишвар буда, бо мусиқӣ, ҷашнвораҳо (аз ҷумла Ҷашнвораи Амани) ва наздикии Боғи миллии Вирунга — макони горилаҳои кӯҳӣ — машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Букаву]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>6orsbmrk0dgugfus9j715l9tphs93wo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474866</id>
      <parentid>1474865</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3969" sha1="ntt49c778wybkxw88l2lcdj3qf1fe28" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Гома Фурудгоҳи байналмилалии Гома ва бандари кӯлии Киву амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Букаву]] ва дигар шаҳрҳои соҳили кӯл мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо шаҳри Гисеньии [[Руанда]] дар ҳамин ҷост.

== Фарҳанг ва маориф ==
Гома маркази ҳаёти фарҳангии шарқи кишвар буда, бо мусиқӣ, ҷашнвораҳо (аз ҷумла Ҷашнвораи Амани) ва наздикии Боғи миллии Вирунга — макони горилаҳои кӯҳӣ — машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Букаву]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>ntt49c778wybkxw88l2lcdj3qf1fe28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474867</id>
      <parentid>1474866</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4105" sha1="b81xv0p6i6nfph7lhfuiw7imiqw5yr1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Гома Фурудгоҳи байналмилалии Гома ва бандари кӯлии Киву амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Букаву]] ва дигар шаҳрҳои соҳили кӯл мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо шаҳри Гисеньии [[Руанда]] дар ҳамин ҷост.

== Фарҳанг ва маориф ==
Гома маркази ҳаёти фарҳангии шарқи кишвар буда, бо мусиқӣ, ҷашнвораҳо (аз ҷумла Ҷашнвораи Амани) ва наздикии Боғи миллии Вирунга — макони горилаҳои кӯҳӣ — машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Букаву]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ Шаҳрҳои ҶДК — City Population]</text>
      <sha1>b81xv0p6i6nfph7lhfuiw7imiqw5yr1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474868</id>
      <parentid>1474867</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4277" sha1="mls695a26ghznnp9hm2ee7n8oi4fw8n" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Гома
 |номи аслӣ     = Goma
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 1|lat_min = 41|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 14|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 75
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈670 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Гома''' — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Шимолӣ буда, дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар наздикии марзи [[Руанда]] (шаҳри Гисеньи) воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;[https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ DR Congo: Major Cities] — City Population&lt;/ref&gt; Шаҳр дар доманаи вулқони фаъоли Нирагонго ҷойгир буда, солҳои тӯлонӣ дар маркази низоъҳои мусаллаҳонаи шарқи кишвар қарор дорад.

== Таърих ==
Гома дар асри XX ҳамчун шаҳраки наздимарзӣ рушд кард. Соли 1994, пас аз генотсиди [[Руанда]], садҳо ҳазор гуреза ба Гома омаданд, ки бӯҳрони бузурги башардӯстона ба бор овард. Шаҳр дар Ҷангҳои Конго ва низоъҳои минбаъда (аз ҷумла бо гурӯҳи М23) борҳо майдони даргирӣ шуд; соли 2025 онро гурӯҳи мусаллаҳи М23 забт кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Гома дар соҳили шимолии кӯли Киву, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар доманаи вулқони Нирагонго воқеъ аст; фавароншавиҳои вулқон (солҳои 2002 ва 2021) қисми шаҳрро бо лава пӯшонданд. Иқлими он баландкӯҳии муътадил мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Гома зиёда аз 600 ҳазор нафар буда, бо ҳисоби гурезаҳои дохилӣ хеле бештар аст ва босуръат меафзояд.&lt;ref name=&quot;citypop&quot; /&gt; Аҳолӣ гуногунмиллат буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати сарҳадӣ бо [[Руанда]], хидматрасонӣ, моҳидорӣ дар кӯли Киву ва кӯмаки башардӯстона асос меёбад; Гома ҳамчунин гиреҳи савдои маъдани минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Гома Фурудгоҳи байналмилалии Гома ва бандари кӯлии Киву амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Букаву]] ва дигар шаҳрҳои соҳили кӯл мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо шаҳри Гисеньии [[Руанда]] дар ҳамин ҷост.

== Фарҳанг ва маориф ==
Гома маркази ҳаёти фарҳангии шарқи кишвар буда, бо мусиқӣ, ҷашнвораҳо (аз ҷумла Ҷашнвораи Амани) ва наздикии Боғи миллии Вирунга — макони горилаҳои кӯҳӣ — машҳур аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Букаву]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.citypopulation.de/en/drcongo/cities/ Шаҳрҳои ҶДК — City Population]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>mls695a26ghznnp9hm2ee7n8oi4fw8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Букаву</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331859</id>
    <revision>
      <id>1474869</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="j8kf4891tf5bc9t2sigf8smmje4ovxr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>j8kf4891tf5bc9t2sigf8smmje4ovxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474870</id>
      <parentid>1474869</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1586" sha1="mi9ncnw3qv8h51bame3ifd5gkto1sfg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>mi9ncnw3qv8h51bame3ifd5gkto1sfg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474871</id>
      <parentid>1474870</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="jba6gq8z9pf11etk025w80mpdmxn0rd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.</text>
      <sha1>jba6gq8z9pf11etk025w80mpdmxn0rd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474872</id>
      <parentid>1474871</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="klcai3ske1ckk6i73gl6tschfgwvgo5" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>klcai3ske1ckk6i73gl6tschfgwvgo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474873</id>
      <parentid>1474872</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="5es6se0rdxftsvbo9kgooikn98ztnk6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.</text>
      <sha1>5es6se0rdxftsvbo9kgooikn98ztnk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474874</id>
      <parentid>1474873</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2951" sha1="tvyzuygd6uy6bux7oq0shqw2g2l8aed" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар наздикии Букаву Фурудгоҳи Кавуму ва бандари кӯлӣ амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Гома]] ва дигар бандарҳои кӯли Киву мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо [[Руанда]] (шаҳри Камембе) дар наздикист.</text>
      <sha1>tvyzuygd6uy6bux7oq0shqw2g2l8aed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474875</id>
      <parentid>1474874</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3337" sha1="1chuiys97ytv6ryo13lbcoyjn4xqiea" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар наздикии Букаву Фурудгоҳи Кавуму ва бандари кӯлӣ амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Гома]] ва дигар бандарҳои кӯли Киву мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо [[Руанда]] (шаҳри Камембе) дар наздикист.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Букаву Донишгоҳи католикии Букаву ва беморхонаи машҳури Панзи (бо кори ҷарроҳ Денис Муквеге, барандаи ҷоизаи сулҳи Нобел) ҷойгиранд; шаҳр маркази муҳими маорифу тибби шарқи кишвар аст.</text>
      <sha1>1chuiys97ytv6ryo13lbcoyjn4xqiea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474876</id>
      <parentid>1474875</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3495" sha1="3rlqnn65xeoyb56nopdkl93znvwd3wz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар наздикии Букаву Фурудгоҳи Кавуму ва бандари кӯлӣ амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Гома]] ва дигар бандарҳои кӯли Киву мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо [[Руанда]] (шаҳри Камембе) дар наздикист.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Букаву Донишгоҳи католикии Букаву ва беморхонаи машҳури Панзи (бо кори ҷарроҳ Денис Муквеге, барандаи ҷоизаи сулҳи Нобел) ҷойгиранд; шаҳр маркази муҳими маорифу тибби шарқи кишвар аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Гома]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>3rlqnn65xeoyb56nopdkl93znvwd3wz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474877</id>
      <parentid>1474876</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3524" sha1="t3x36epyhmwb700r61v4666htnbl2g7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар наздикии Букаву Фурудгоҳи Кавуму ва бандари кӯлӣ амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Гома]] ва дигар бандарҳои кӯли Киву мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо [[Руанда]] (шаҳри Камембе) дар наздикист.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Букаву Донишгоҳи католикии Букаву ва беморхонаи машҳури Панзи (бо кори ҷарроҳ Денис Муквеге, барандаи ҷоизаи сулҳи Нобел) ҷойгиранд; шаҳр маркази муҳими маорифу тибби шарқи кишвар аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Гома]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>t3x36epyhmwb700r61v4666htnbl2g7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474878</id>
      <parentid>1474877</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3654" sha1="run9hen966jqqwd19hdrgo3ax26tyw4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар наздикии Букаву Фурудгоҳи Кавуму ва бандари кӯлӣ амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Гома]] ва дигар бандарҳои кӯли Киву мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо [[Руанда]] (шаҳри Камембе) дар наздикист.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Букаву Донишгоҳи католикии Букаву ва беморхонаи машҳури Панзи (бо кори ҷарроҳ Денис Муквеге, барандаи ҷоизаи сулҳи Нобел) ҷойгиранд; шаҳр маркази муҳими маорифу тибби шарқи кишвар аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Гома]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Bukavu Букаву дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>run9hen966jqqwd19hdrgo3ax26tyw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474879</id>
      <parentid>1474878</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="gnjk5ivz2k0qey79y6wtwyu95ylsz3g" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Букаву
 |номи аслӣ     = Bukavu
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 2|lat_min = 30|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 28|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 60
 |баландии маркази МА = 1500
 |аҳолӣ         = ≈1 100 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2021
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Букаву''' (то соли 1966 — ''Костермансвил'') — шаҳр дар шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Киву-Ҷанубӣ буда, дар нӯги ҷанубии кӯли Киву воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bukavu Bukavu] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии он зиёда аз 1 миллион нафар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр дар давраи мустамликаи белгӣ дар нимҷазираҳои нӯги ҷанубии кӯли Киву бунёд шуд ва ба маркази маъмурии минтақа табдил ёфт. Пас аз истиқлол ва бахусус дар давраи Ҷангҳои Конго Букаву борҳо майдони даргирӣ ва бӯҳрони гурезаҳо гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Букаву дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар канори кӯли Киву ва дар наздикии марзи [[Руанда]] воқеъ аст; шаҳр аз якчанд нимҷазира иборат буда, иқлими баландкӯҳии муътадил дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Букаву зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд, аксарияти сокинон масеҳӣ ҳастанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорат, кишоварзӣ (чой, қаҳва, синхона), моҳидорӣ дар кӯли Киву ва савдои маъдан асос меёбад; Букаву гиреҳи муҳими савдои минтақаи Киву мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар наздикии Букаву Фурудгоҳи Кавуму ва бандари кӯлӣ амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Гома]] ва дигар бандарҳои кӯли Киву мепайвандад; гузаргоҳи марзӣ бо [[Руанда]] (шаҳри Камембе) дар наздикист.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар Букаву Донишгоҳи католикии Букаву ва беморхонаи машҳури Панзи (бо кори ҷарроҳ Денис Муквеге, барандаи ҷоизаи сулҳи Нобел) ҷойгиранд; шаҳр маркази муҳими маорифу тибби шарқи кишвар аст.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Гома]]
* [[Руанда]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Bukavu Букаву дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>gnjk5ivz2k0qey79y6wtwyu95ylsz3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чикапа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331860</id>
    <revision>
      <id>1474880</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1170" sha1="8x2njfxk9ukfo7qd1cdw3epdneba10z" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>8x2njfxk9ukfo7qd1cdw3epdneba10z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474881</id>
      <parentid>1474880</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1555" sha1="5duv48a6b5v9cyosojqcm52t51r51do" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>5duv48a6b5v9cyosojqcm52t51r51do</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474882</id>
      <parentid>1474881</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="33e4xi3ehyu6c2f85kxlrcglnetdn98" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.</text>
      <sha1>33e4xi3ehyu6c2f85kxlrcglnetdn98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474883</id>
      <parentid>1474882</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="drhcadenhgfxj6e24khs6x8lt1h3klz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>drhcadenhgfxj6e24khs6x8lt1h3klz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474884</id>
      <parentid>1474883</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="a9demu7gcbgv481tu3d8jdhdris5f94" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.</text>
      <sha1>a9demu7gcbgv481tu3d8jdhdris5f94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474885</id>
      <parentid>1474884</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2801" sha1="r64liae6afey5x3l78f712sjgto0yb9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Чикапа фурудгоҳи маҳаллӣ амал мекунад; роҳҳои автомобилӣ суст инкишоф ёфта, дарёи Касай роҳи муҳими алоқа бо дигар минтақаҳо мебошад.</text>
      <sha1>r64liae6afey5x3l78f712sjgto0yb9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474886</id>
      <parentid>1474885</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3097" sha1="fvpbtmvn5lg8yjecamvkv2ncifg590c" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Чикапа фурудгоҳи маҳаллӣ амал мекунад; роҳҳои автомобилӣ суст инкишоф ёфта, дарёи Касай роҳи муҳими алоқа бо дигар минтақаҳо мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Чикапа маркази фарҳанги халқҳои Касай буда, бо ҳунармандӣ ва анъанаҳои маҳаллӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.</text>
      <sha1>fvpbtmvn5lg8yjecamvkv2ncifg590c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474887</id>
      <parentid>1474886</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3266" sha1="13s46duongs5nwxjr0hyltpmx5o5zn7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Чикапа фурудгоҳи маҳаллӣ амал мекунад; роҳҳои автомобилӣ суст инкишоф ёфта, дарёи Касай роҳи муҳими алоқа бо дигар минтақаҳо мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Чикапа маркази фарҳанги халқҳои Касай буда, бо ҳунармандӣ ва анъанаҳои маҳаллӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Кананга]]
* [[Мбужи-Майи]]
* [[Ангола]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>13s46duongs5nwxjr0hyltpmx5o5zn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474888</id>
      <parentid>1474887</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3295" sha1="m6ige6jy26zyyzirfesjzygyn2rkfxd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Чикапа фурудгоҳи маҳаллӣ амал мекунад; роҳҳои автомобилӣ суст инкишоф ёфта, дарёи Касай роҳи муҳими алоқа бо дигар минтақаҳо мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Чикапа маркази фарҳанги халқҳои Касай буда, бо ҳунармандӣ ва анъанаҳои маҳаллӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Кананга]]
* [[Мбужи-Майи]]
* [[Ангола]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>m6ige6jy26zyyzirfesjzygyn2rkfxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474889</id>
      <parentid>1474888</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="98ugskijskb558je95sj0t8qgq7p5sq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Чикапа фурудгоҳи маҳаллӣ амал мекунад; роҳҳои автомобилӣ суст инкишоф ёфта, дарёи Касай роҳи муҳими алоқа бо дигар минтақаҳо мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Чикапа маркази фарҳанги халқҳои Касай буда, бо ҳунармандӣ ва анъанаҳои маҳаллӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Кананга]]
* [[Мбужи-Майи]]
* [[Ангола]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Tshikapa Чикапа дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>98ugskijskb558je95sj0t8qgq7p5sq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474890</id>
      <parentid>1474889</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3599" sha1="1zjotr6xbo6vdj6l3qukgonq6lmkza4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Чикапа
 |номи аслӣ     = Tshikapa
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 25|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 20|lon_min = 48|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 
 |масоҳат       = 
 |баландии маркази МА = 460
 |аҳолӣ         = ≈1 000 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Чикапа''' (ба фаронсавӣ: ''Tshikapa'') — шаҳр дар ҷанубу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Касай буда, дар канори дарёи Касай, дар наздикии марзи [[Ангола]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tshikapa Tshikapa] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр маркази муҳими истихроҷи алмос ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Чикапа пас аз кашфи алмос дар ин минтақа (соли 1907) ба вуҷуд омад ва ҳамчун маркази истихроҷи алмос рушд кард; дар даҳсолаҳои охир, бахусус дар давраи низоъҳои Касай, аҳолии он босуръат афзуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Чикапа дар маҳалли пайвасти дарёҳои Касай ва Чикапа, дар баландии тақрибан 460 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он тропикӣ буда, мавсими боронгар ва хушк дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Чикапа зиёда аз 1 миллион нафар буда, босуръат меафзояд; аксарияти сокинон ба гурӯҳҳои қавмии минтақаи Касай тааллуқ доранд, забонҳои паҳн чилуба ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр асосан ба истихроҷи алмос (аксаран ҳунармандона) ва тиҷорати он вобаста аст; кишоварзӣ ва савдои маҳаллӣ низ аҳамият доранд.

== Нақлиёт ==
Дар Чикапа фурудгоҳи маҳаллӣ амал мекунад; роҳҳои автомобилӣ суст инкишоф ёфта, дарёи Касай роҳи муҳими алоқа бо дигар минтақаҳо мебошад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Чикапа маркази фарҳанги халқҳои Касай буда, бо ҳунармандӣ ва анъанаҳои маҳаллӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Кананга]]
* [[Мбужи-Майи]]
* [[Ангола]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Tshikapa Чикапа дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>1zjotr6xbo6vdj6l3qukgonq6lmkza4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Колвези</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331861</id>
    <revision>
      <id>1474891</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1266" sha1="f5v0m91w7hg17x6i4lq97esibm2xtj7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>f5v0m91w7hg17x6i4lq97esibm2xtj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474892</id>
      <parentid>1474891</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1673" sha1="4tp06shi7msxhkoqfsxc9rh0xqblw6b" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>4tp06shi7msxhkoqfsxc9rh0xqblw6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474893</id>
      <parentid>1474892</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2052" sha1="rz6538ubbpebae8bbkl11frxh5yhp46" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.</text>
      <sha1>rz6538ubbpebae8bbkl11frxh5yhp46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474894</id>
      <parentid>1474893</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2287" sha1="jr9rxcqiyrxjpl1xuqkqflyewf9lnpa" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>jr9rxcqiyrxjpl1xuqkqflyewf9lnpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474895</id>
      <parentid>1474894</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2810" sha1="cd47kbcir5dh5x1f2dqwb5d17fxsc0a" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.</text>
      <sha1>cd47kbcir5dh5x1f2dqwb5d17fxsc0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474896</id>
      <parentid>1474895</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:08:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="fciqcr4nm9f7z04ym5pu6c2nys9uo00" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.

== Нақлиёт ==
Дар Колвези фурудгоҳ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]] ва шабакаи роҳи оҳани минтақаи Катанга мепайвандад.</text>
      <sha1>fciqcr4nm9f7z04ym5pu6c2nys9uo00</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474897</id>
      <parentid>1474896</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="gquty68odfqxnpbr3uvb1yrb5pwhkjn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.

== Нақлиёт ==
Дар Колвези фурудгоҳ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]] ва шабакаи роҳи оҳани минтақаи Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Колвези шаҳри саноатӣ буда, ҳаёти он асосан бо коргарони маъдан ва ҷамоаҳои гирду атроф алоқаманд аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.</text>
      <sha1>gquty68odfqxnpbr3uvb1yrb5pwhkjn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474898</id>
      <parentid>1474897</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="lnmjek2hrgeu7g62cdkawbkmhznir4c" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.

== Нақлиёт ==
Дар Колвези фурудгоҳ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]] ва шабакаи роҳи оҳани минтақаи Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Колвези шаҳри саноатӣ буда, ҳаёти он асосан бо коргарони маъдан ва ҷамоаҳои гирду атроф алоқаманд аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Ликаси]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>lnmjek2hrgeu7g62cdkawbkmhznir4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474899</id>
      <parentid>1474898</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="pbyebhsonivtrtz1d8ur0i62mewmw9w" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.

== Нақлиёт ==
Дар Колвези фурудгоҳ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]] ва шабакаи роҳи оҳани минтақаи Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Колвези шаҳри саноатӣ буда, ҳаёти он асосан бо коргарони маъдан ва ҷамоаҳои гирду атроф алоқаманд аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Ликаси]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>pbyebhsonivtrtz1d8ur0i62mewmw9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474900</id>
      <parentid>1474899</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="etf0abe1ooscav98jztvdeyihc3jlmz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.

== Нақлиёт ==
Дар Колвези фурудгоҳ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]] ва шабакаи роҳи оҳани минтақаи Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Колвези шаҳри саноатӣ буда, ҳаёти он асосан бо коргарони маъдан ва ҷамоаҳои гирду атроф алоқаманд аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Ликаси]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Kolwezi Колвези дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>etf0abe1ooscav98jztvdeyihc3jlmz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474901</id>
      <parentid>1474900</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3938" sha1="5l812tg8werusn58ah9ld9c86rb2hql" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Колвези
 |номи аслӣ     = Kolwezi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 43|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 25|lon_min = 28|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1937
 |масоҳат       = 219
 |баландии маркази МА = 1490
 |аҳолӣ         = ≈570 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Колвези''' (ба фаронсавӣ: ''Kolwezi'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Луалаба буда, дар минтақаи маъданхези Катанга воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kolwezi Kolwezi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Колвезиро аксар вақт «пойтахти кобалт» меноманд, зеро дар атрофи он бузургтарин конҳои кобалт ва миси ҷаҳон ҷойгиранд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр аз соли 1937 ҳамчун маркази истихроҷи мис ва кобалт бунёд шуд. Соли 1978, ҳангоми ҳамлаи шӯришиён ба музофоти Шаба (Катанга), дар Колвези ҷанги шадид рух дод, ки бо дахолати низомии хориҷӣ ба охир расид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Колвези дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1500 метр аз сатҳи баҳр, дар наздикии дарёи Луалаба воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ буда, мавсими хушк ва боронгар дорад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Колвези зиёда аз 500 ҳазор нафар буда, босуръат меафзояд; забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба истихроҷ ва коркарди мис ва кобалт вобаста аст; конҳои Колвези қисми зиёди истеҳсоли кобалти ҷаҳонро таъмин мекунанд, ки барои батареяҳои муосир аҳамияти ҳалкунанда дорад. Истихроҷи ҳунармандонаи кобалт мушкилоти иҷтимоию экологиро ба миён меорад.

== Нақлиёт ==
Дар Колвези фурудгоҳ ва истгоҳи роҳи оҳан амал мекунанд, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]] ва шабакаи роҳи оҳани минтақаи Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Колвези шаҳри саноатӣ буда, ҳаёти он асосан бо коргарони маъдан ва ҷамоаҳои гирду атроф алоқаманд аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Ликаси]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Kolwezi Колвези дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>5l812tg8werusn58ah9ld9c86rb2hql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ликаси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331862</id>
    <revision>
      <id>1474902</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1203" sha1="blilvoi7kayn4prxgiz0kvnu0gg5x1m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>blilvoi7kayn4prxgiz0kvnu0gg5x1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474903</id>
      <parentid>1474902</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1609" sha1="s7i9rf5xglbg5yfm5u8tzaqpss9pjkp" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>s7i9rf5xglbg5yfm5u8tzaqpss9pjkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474904</id>
      <parentid>1474903</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1928" sha1="3cm7z77ulbn5gyv0dyod87gsdfm9zeu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.</text>
      <sha1>3cm7z77ulbn5gyv0dyod87gsdfm9zeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474905</id>
      <parentid>1474904</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="g7uqjnxf9nal82xd1grsd4kchf96d2v" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>g7uqjnxf9nal82xd1grsd4kchf96d2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474906</id>
      <parentid>1474905</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="1in0cbi7qcxbwr2n4ymylf9tg6526zd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.</text>
      <sha1>1in0cbi7qcxbwr2n4ymylf9tg6526zd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474907</id>
      <parentid>1474906</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="pim3myx0h7uwdu23d3kaaq3t5yvqd0s" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Ликаси истгоҳи роҳи оҳан амал мекунад, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]], [[Колвези]] ва шабакаи роҳи оҳани Катанга мепайвандад.</text>
      <sha1>pim3myx0h7uwdu23d3kaaq3t5yvqd0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474908</id>
      <parentid>1474907</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3001" sha1="nxs4p1dlandm2bt8jspmmfb35phvkvz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Ликаси истгоҳи роҳи оҳан амал мекунад, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]], [[Колвези]] ва шабакаи роҳи оҳани Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ликаси бо боғҳои худ ва меъмории давраи мустамликавӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.</text>
      <sha1>nxs4p1dlandm2bt8jspmmfb35phvkvz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474909</id>
      <parentid>1474908</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3171" sha1="2if5n3ke3hiw68vhmk2j5a9pe4ywn5p" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Ликаси истгоҳи роҳи оҳан амал мекунад, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]], [[Колвези]] ва шабакаи роҳи оҳани Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ликаси бо боғҳои худ ва меъмории давраи мустамликавӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Колвези]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>2if5n3ke3hiw68vhmk2j5a9pe4ywn5p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474910</id>
      <parentid>1474909</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:11:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3200" sha1="2ojtxqdbskq7s2up3nqrt4ijnzcf8i9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Ликаси истгоҳи роҳи оҳан амал мекунад, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]], [[Колвези]] ва шабакаи роҳи оҳани Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ликаси бо боғҳои худ ва меъмории давраи мустамликавӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Колвези]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>2ojtxqdbskq7s2up3nqrt4ijnzcf8i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474911</id>
      <parentid>1474910</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3330" sha1="68qk6mbqm0r4vcrpb7d97afod0kn0vx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Ликаси истгоҳи роҳи оҳан амал мекунад, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]], [[Колвези]] ва шабакаи роҳи оҳани Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ликаси бо боғҳои худ ва меъмории давраи мустамликавӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Колвези]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Likasi Ликаси дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>68qk6mbqm0r4vcrpb7d97afod0kn0vx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474912</id>
      <parentid>1474911</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3502" sha1="bb3f1fsefdnczc5b2p7pnen0v4cp01k" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ликаси
 |номи аслӣ     = Likasi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 10|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 26|lon_min = 44|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1917
 |масоҳат       = 385
 |баландии маркази МА = 1300
 |аҳолӣ         = ≈470 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Ликаси''' (то соли 1966 — ''Жадотвил'') — шаҳр дар ҷанубу шарқи [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], дар музофоти Ҳаут-Катанга, тақрибан 120 километр шимолу ғарбтар аз [[Лубумбаши]] воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Likasi Likasi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Ликаси яке аз марказҳои асосии коркарди мис ва кобалти кишвар мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1917 ҳамчун маркази саноати мис бунёд шуд ва ба ифтихори саноатчии белгӣ Жан Жадо «Жадотвил» ном гирифт; зуд ба яке аз марказҳои металлургии Катанга табдил ёфт. Соли 1966 номи «Ликаси»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ликаси дар канори дарёи Ликаси, дар баландкӯҳи Катанга, дар баландии тақрибан 1300 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст; иқлими он субтропикии баландкӯҳӣ мебошад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ликаси зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн суоҳилӣ ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар коркарди мис ва кобалт (корхонаҳои металлургӣ ва кимиёвӣ) асос меёбад; Ликаси яке аз муҳимтарин марказҳои металлургии [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] мебошад.

== Нақлиёт ==
Дар Ликаси истгоҳи роҳи оҳан амал мекунад, ки шаҳрро бо [[Лубумбаши]], [[Колвези]] ва шабакаи роҳи оҳани Катанга мепайвандад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ликаси бо боғҳои худ ва меъмории давраи мустамликавӣ машҳур аст; дар шаҳр муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Лубумбаши]]
* [[Колвези]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Likasi Ликаси дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>bb3f1fsefdnczc5b2p7pnen0v4cp01k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Матади</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331863</id>
    <revision>
      <id>1474913</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="jpb4sb61evre6n1meocojzt0o83rkr3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>jpb4sb61evre6n1meocojzt0o83rkr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474914</id>
      <parentid>1474913</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:12:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="trke46f8jm2i8mihjyjd0cacn0sbxy8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.</text>
      <sha1>trke46f8jm2i8mihjyjd0cacn0sbxy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474915</id>
      <parentid>1474914</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2144" sha1="0y2kqj6e5uiopeip35i9rgxks1x93q8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.</text>
      <sha1>0y2kqj6e5uiopeip35i9rgxks1x93q8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474916</id>
      <parentid>1474915</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="h5b5t0n4qntrv719fh4q8y69wo0en5o" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>h5b5t0n4qntrv719fh4q8y69wo0en5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474917</id>
      <parentid>1474916</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2704" sha1="hdaz94irsvzrfy2oucmqlur5clewtsv" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.</text>
      <sha1>hdaz94irsvzrfy2oucmqlur5clewtsv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474918</id>
      <parentid>1474917</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3051" sha1="1wf87ayxr8d3dqdlbikaeke6l3hycld" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.

== Нақлиёт ==
Бандари Матади бузургтарин бандари баҳрии кишвар аст; роҳи оҳан ва шоҳроҳ Матадиро бо [[Киншаса]] мепайвандад, ҳамчунин пули Матади (Маршал) болои дарёи Конго гузаронида шудааст.</text>
      <sha1>1wf87ayxr8d3dqdlbikaeke6l3hycld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474919</id>
      <parentid>1474918</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3344" sha1="431coe2bdxkvnx40cf1ift9rv16u53r" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.

== Нақлиёт ==
Бандари Матади бузургтарин бандари баҳрии кишвар аст; роҳи оҳан ва шоҳроҳ Матадиро бо [[Киншаса]] мепайвандад, ҳамчунин пули Матади (Маршал) болои дарёи Конго гузаронида шудааст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Матади бо мавқеи худ дар назди дарёи Конго ва пули Матади машҳур аст; дар шаҳр калисоҳо, бозорҳо ва муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.</text>
      <sha1>431coe2bdxkvnx40cf1ift9rv16u53r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474920</id>
      <parentid>1474919</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3496" sha1="n1fzd3xtbg12ocxroo7dk8f94ycy5oq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.

== Нақлиёт ==
Бандари Матади бузургтарин бандари баҳрии кишвар аст; роҳи оҳан ва шоҳроҳ Матадиро бо [[Киншаса]] мепайвандад, ҳамчунин пули Матади (Маршал) болои дарёи Конго гузаронида шудааст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Матади бо мавқеи худ дар назди дарёи Конго ва пули Матади машҳур аст; дар шаҳр калисоҳо, бозорҳо ва муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>n1fzd3xtbg12ocxroo7dk8f94ycy5oq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474921</id>
      <parentid>1474920</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3525" sha1="2ssvxsf6uqgzj2hot7wwjj7at1r06u9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.

== Нақлиёт ==
Бандари Матади бузургтарин бандари баҳрии кишвар аст; роҳи оҳан ва шоҳроҳ Матадиро бо [[Киншаса]] мепайвандад, ҳамчунин пули Матади (Маршал) болои дарёи Конго гузаронида шудааст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Матади бо мавқеи худ дар назди дарёи Конго ва пули Матади машҳур аст; дар шаҳр калисоҳо, бозорҳо ва муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>2ssvxsf6uqgzj2hot7wwjj7at1r06u9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474922</id>
      <parentid>1474921</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3655" sha1="84ps7n8g0qlj2f6lg0njs9q029x9dwy" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.

== Нақлиёт ==
Бандари Матади бузургтарин бандари баҳрии кишвар аст; роҳи оҳан ва шоҳроҳ Матадиро бо [[Киншаса]] мепайвандад, ҳамчунин пули Матади (Маршал) болои дарёи Конго гузаронида шудааст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Матади бо мавқеи худ дар назди дарёи Конго ва пули Матади машҳур аст; дар шаҳр калисоҳо, бозорҳо ва муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Matadi Матади дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>84ps7n8g0qlj2f6lg0njs9q029x9dwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474923</id>
      <parentid>1474922</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="1bda0y2y383oxvhaect6ws37kbfv0j5" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Матади
 |номи аслӣ     = Matadi
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = S|lat_deg = 5|lat_min = 49|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 13|lon_min = 27|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1879
 |масоҳат       = 110
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = ≈350 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Матади''' (ба фаронсавӣ: ''Matadi'') — шаҳр дар ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Конгои Марказӣ буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], тақрибан 150 километр аз даҳани он воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Matadi Matadi] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Матади бандари асосии баҳрии кишвар ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Соли 1879 Ҳенри Мортон Стэнли дар ин макон пойгоҳи савдоӣ таъсис дод; Матади ба нуқтаи ибтидоии роҳи оҳани Матади–[[Киншаса]] (соли 1898) табдил ёфт, ки молро аз болооби дарёи Конго ба баҳр мерасонид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Шаҳр ҳамчун дарвозаи баҳрии кишвар рушд кард.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Матади дар соҳили чапи дарёи Конго, дар маҳалле, ки дарё аз байни кӯҳҳо мегузарад, воқеъ аст; шаҳр дар теппаҳои назди дарё ҷойгир буда, иқлими он тропикӣ мебошад. Болотар аз Матади дарё бо шаршараҳо барои киштигардӣ нораво мегардад.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Матади зиёда аз 350 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн киконго ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр пурра ба бандари баҳрӣ вобаста аст — қисми зиёди воридоту содироти [[Ҷумҳурии Демократии Конго]] аз Матади мегузарад; тиҷорат, логистика ва нақлиёт соҳаҳои асосии шаҳранд.

== Нақлиёт ==
Бандари Матади бузургтарин бандари баҳрии кишвар аст; роҳи оҳан ва шоҳроҳ Матадиро бо [[Киншаса]] мепайвандад, ҳамчунин пули Матади (Маршал) болои дарёи Конго гузаронида шудааст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Матади бо мавқеи худ дар назди дарёи Конго ва пули Матади машҳур аст; дар шаҳр калисоҳо, бозорҳо ва муассисаҳои таълимӣ фаъолият мекунанд.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Matadi Матади дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>1bda0y2y383oxvhaect6ws37kbfv0j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мбандака</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331864</id>
    <revision>
      <id>1474924</id>
      <timestamp>2026-06-03T07:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1474924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="j16kyhveyjfvedsrlrkhpbcc4p7dmax" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>j16kyhveyjfvedsrlrkhpbcc4p7dmax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474925</id>
      <parentid>1474924</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1595" sha1="e0q186aw4fzzwcp5hzqz2borikamoom" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>e0q186aw4fzzwcp5hzqz2borikamoom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474926</id>
      <parentid>1474925</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="s9240bqpi2qlm35mndz5zgz6lyussy0" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.</text>
      <sha1>s9240bqpi2qlm35mndz5zgz6lyussy0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474927</id>
      <parentid>1474926</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="c87bn4fml3tbb92qp6llnngygih3rm2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>c87bn4fml3tbb92qp6llnngygih3rm2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474928</id>
      <parentid>1474927</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="86rwxi98orcaawgugk9c7ojsptkvrbq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.</text>
      <sha1>86rwxi98orcaawgugk9c7ojsptkvrbq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474929</id>
      <parentid>1474928</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="ey799j8l30wcot7s818yxx4ho6h4wtg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.

== Нақлиёт ==
Дар Мбандака фурудгоҳ ва бандари дарёӣ амал мекунанд; дарёи Конго роҳи асосии алоқа бо [[Киншаса]] ва [[Кисангани]] мебошад, зеро роҳҳои хушкӣ суст инкишоф ёфтаанд.</text>
      <sha1>ey799j8l30wcot7s818yxx4ho6h4wtg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474930</id>
      <parentid>1474929</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1474930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="1e1zt3tbc7gcbruzzl6hrtzohz18fv6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.

== Нақлиёт ==
Дар Мбандака фурудгоҳ ва бандари дарёӣ амал мекунанд; дарёи Конго роҳи асосии алоқа бо [[Киншаса]] ва [[Кисангани]] мебошад, зеро роҳҳои хушкӣ суст инкишоф ёфтаанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Мбандака боғи ботаникии Эала — яке аз қадимтарин боғҳои ботаникии Африқо — ҷойгир аст; шаҳр бо мавқеи худ дар хатти экватор ва фарҳанги дарёии худ машҳур мебошад.</text>
      <sha1>1e1zt3tbc7gcbruzzl6hrtzohz18fv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474931</id>
      <parentid>1474930</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1474931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3405" sha1="ojo08f9nu3fb7hc4dblqsjc1obcmtui" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.

== Нақлиёт ==
Дар Мбандака фурудгоҳ ва бандари дарёӣ амал мекунанд; дарёи Конго роҳи асосии алоқа бо [[Киншаса]] ва [[Кисангани]] мебошад, зеро роҳҳои хушкӣ суст инкишоф ёфтаанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Мбандака боғи ботаникии Эала — яке аз қадимтарин боғҳои ботаникии Африқо — ҷойгир аст; шаҳр бо мавқеи худ дар хатти экватор ва фарҳанги дарёии худ машҳур мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Кисангани]]
* [[Африқо]]</text>
      <sha1>ojo08f9nu3fb7hc4dblqsjc1obcmtui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474932</id>
      <parentid>1474931</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1474932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3434" sha1="np9y1gne7379d66omrowd2lwvtci0fw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.

== Нақлиёт ==
Дар Мбандака фурудгоҳ ва бандари дарёӣ амал мекунанд; дарёи Конго роҳи асосии алоқа бо [[Киншаса]] ва [[Кисангани]] мебошад, зеро роҳҳои хушкӣ суст инкишоф ёфтаанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Мбандака боғи ботаникии Эала — яке аз қадимтарин боғҳои ботаникии Африқо — ҷойгир аст; шаҳр бо мавқеи худ дар хатти экватор ва фарҳанги дарёии худ машҳур мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Кисангани]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>np9y1gne7379d66omrowd2lwvtci0fw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474933</id>
      <parentid>1474932</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1474933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="jz8ybh9rq0rtt77rcy3nermw3vo66pu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.

== Нақлиёт ==
Дар Мбандака фурудгоҳ ва бандари дарёӣ амал мекунанд; дарёи Конго роҳи асосии алоқа бо [[Киншаса]] ва [[Кисангани]] мебошад, зеро роҳҳои хушкӣ суст инкишоф ёфтаанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Мбандака боғи ботаникии Эала — яке аз қадимтарин боғҳои ботаникии Африқо — ҷойгир аст; шаҳр бо мавқеи худ дар хатти экватор ва фарҳанги дарёии худ машҳур мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Кисангани]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Mbandaka Мбандака дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>jz8ybh9rq0rtt77rcy3nermw3vo66pu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1474934</id>
      <parentid>1474933</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T07:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1474934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3742" sha1="es9ajnep4cu13jxuvt7a2uk1jcdfx2z" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Мбандака
 |номи аслӣ     = Mbandaka
 |кишвар        = Ҷумҳурии Демократии Конго
 |lat_dir = N|lat_deg = 0|lat_min = 3|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 18|lon_min = 16|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1883
 |масоҳат       = 460
 |баландии маркази МА = 300
 |аҳолӣ         = ≈430 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2012
 |вақти минтақавӣ = +1 … +2
 |сайт          = 
}}

'''Мбандака''' (то соли 1966 — ''Кокийатвил'') — шаҳр дар шимолу ғарби [[Ҷумҳурии Демократии Конго]], маркази музофоти Экватор буда, дар соҳили дарёи [[Конго (дарё)|Конго]], қариб дар хатти экватор воқеъ аст.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Mbandaka Mbandaka] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Шаҳр бандари муҳими дарёӣ ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Шаҳр соли 1883 аз ҷониби сайёҳони аврупоӣ дар наздикии хатти экватор бунёд шуд ва номи «Кокийатвил» гирифт; ба маркази савдои каучук ва маҳсулоти ҷангал табдил ёфт. Соли 1966 номи «Мбандака»-ро гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Мбандака дар маҳалли пайвасти дарёҳои Конго ва Руки, қариб дар худи хатти экватор воқеъ аст; иқлими он экваторӣ — тамоми сол гарм ва ниҳоят намнок — мебошад ва шаҳрро ҷангалҳои тропикӣ иҳота кардаанд.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Мбандака зиёда аз 400 ҳазор нафар буда, забонҳои паҳн лингала ва фаронсавӣ мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди шаҳр бар тиҷорати дарёӣ, коркарди маҳсулоти ҷангал (чӯб, каучук), моҳидорӣ ва кишоварзӣ асос меёбад; Мбандака гиреҳи муҳими нақлиёти дарёии ҳавзаи мобайнии Конго аст.

== Нақлиёт ==
Дар Мбандака фурудгоҳ ва бандари дарёӣ амал мекунанд; дарёи Конго роҳи асосии алоқа бо [[Киншаса]] ва [[Кисангани]] мебошад, зеро роҳҳои хушкӣ суст инкишоф ёфтаанд.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар наздикии Мбандака боғи ботаникии Эала — яке аз қадимтарин боғҳои ботаникии Африқо — ҷойгир аст; шаҳр бо мавқеи худ дар хатти экватор ва фарҳанги дарёии худ машҳур мебошад.

== Нигаред низ ==
* [[Ҷумҳурии Демократии Конго]]
* [[Конго (дарё)]]
* [[Киншаса]]
* [[Кисангани]]
* [[Африқо]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Mbandaka Мбандака дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Ҷумҳурии Демократии Конго]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>es9ajnep4cu13jxuvt7a2uk1jcdfx2z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>