Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk Вилояти Панҷшер 0 3523 1482299 1482133 2026-07-31T07:48:23Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482299 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Панҷшер | native_name = {{nq| ولایت پنجشیر }} | native_name_lang = Prs | settlement_type = [[Вилоятҳои Афғонистон|Вилоят]] | image_skyline = Panjshir collage.jpg | image_alt = | image_caption = Аз чап ба рост: водии Панҷшер, дарёи Панҷшер, мақбараи [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] ва нерӯгоҳи бодии Панҷшер | image_seal = | seal_alt = Нишони давлатӣ | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Panjshir in Afghanistan.svg | map_alt = | map_caption = Харитаи Афғонистон бо ҷойгиршавии Панҷшер | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|35|25|39|N|69|44|06|E|region:AF_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Кишвар | subdivision_name = {{flag|Афғонистон}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | established_title = Таъсис | established_date = 2004 | founder = | seat_type = Марказ | seat = [[Бозорок (Панҷшер)|Бозорок]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[Рӯйхати ҳокимон Панҷшер|Ҳоким]] | leader_name = [[Муҳаммад Оғо Ҳаким]]<ref>{{cite news |url=https://tolonews.com/afghanistan-184822 |title=Panjshir's Governor Rejects Claims of Human Rights Violations |work=TOLOnews |date=26 August 2023 |access-date=2025-01-22}}</ref> | leader_title1 = Муовини ҳоким | leader_name1 = [[Қорӣ Асрор]]<ref>{{Cite web|url=https://morr.gov.af/ps/%D8%AF-%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%B4%D9%8A%D8%B1-%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%AA-%D8%A7%DA%93%D9%85%D9%86%D9%88-%D8%AE%D9%84%DA%A9%D9%88-%D8%A7%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%D9%8A-%D8%A8%DB%90-%DA%81%D8%A7%D9%8A%D9%87-%D8%B4%D9%88%D9%8A%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D9%87-%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%88-%D8%A7%D9%88-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B2%D9%88-%D8%AF-%D8%AD%D9%84-%D9%BE%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%AE%D9%87-%D8%AF-%DA%A9%DA%89%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%88-%D8%A7%D9%88|title=د پنجشير ولايت اړمنو خلکو او داخلي بې ځايه شويو سره د مرستو او ستونزو د حل په موخه د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت په مشرۍ يو ګډ پلاوي دی ولايت ته سفر وکړ &#124; د مهاجرینو او راستنېدونکو چارو وزارت|website=morr.gov.af|access-date=13 June 2023}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 3771 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=nsia/> | population_total = 334,940 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = [[Забонҳои Афғонистон|Забони асосӣ]] | blank_info_sec1 = [[Забони дарӣ|Дарӣ]]<ref name="understandingwar"/> | timezone1 = [[Вақти Афғонистон|Вақти Афғонистон]] | utc_offset1 = +04:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Рамзи почта | postal_code = 15XX | area_code_type = | area_code = | iso_code = AF-PAN<ref>{{cite web |title=AF - Afghanistan |url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:AF |website=[[International Organization for Standardization|ISO]] Online Browsing Platform |access-date=16 December 2021}}</ref> | website = | footnotes = | official_name = | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = }} '''Панҷшер''', ки маъмулан '''Панҷшер''' номида мешавад, яке аз 34 [[вилоятҳои Афғонистон|вилояти Афғонистон]] аст, ки дар қисмати шимолу шарқии кишвар ҷойгир буда, [[водии Панҷшер]]-ро дар бар мегирад. Вилоят ба ҳафт [[ноҳияҳои Афғонистон|ноҳия]] тақсим шуда, дорои 512 деҳа мебошад. Аҳолии асосии вилоят [[тоҷикон|тоҷикони]] [[Шомалӣ|Шомалӣ]] мебошанд, ки ба [[забони дарӣ|забони дарӣ]] сухан мегӯянд. То соли 2021, шумораи аҳолии вилояти Панҷшер тақрибан 334,940 нафар буд. Ҳокими кунунии он [[Муҳаммад Оғо Ҳаким]] мебошад.<ref>{{cite news |url=https://www.ariananews.af/2000-police-posts-allocated-to-panjshir-youths-this-year-governor/ |title=2,000 police posts allocated to Panjshir youths this year: governor |work=Ariana News |date=March 30, 2024 |access-date=2025-01-22}}</ref> Панҷшер соли 2004 аз вилояти ҳамсояи [[Вилояти Парвон|Парвон]] ҷудо шуда, ба вилояти мустақил табдил ёфт. Он аз шимол бо [[Вилояти Бағлон|Бағлон]] ва [[Вилояти Тахор|Тахор]], аз шарқ бо [[Вилояти Бадахшон|Бадахшон]] ва [[Вилояти Нуристон|Нуристон]], аз ҷануб бо [[Вилояти Лағмон|Лағмон]] ва [[Вилояти Каписа|Каписа]] ва аз ғарб бо [[Вилояти Парвон|Парвон]] ҳамсарҳад аст. == Таърих == {{Further|Таърихи Афғонистон|Ҳамлаҳои Панҷшер (Ҷанги Афғонистон — Иттиҳоди Шӯравӣ)|Ҷанги Панҷшер}} Ин сарзамин дар аввали садаи XVI ба дасти [[Бобур]] афтод.<ref name=Beveridge>{{cite book |last=Beveridge |first=Annette Susannah |author-link=Annette Beveridge |date=7 January 2014 |title=The Bābur-nāma in English, Memoirs of Bābur |url=https://www.gutenberg.org/files/44608/44608-h/44608-h.htm#Page_195 |publisher=Project Gutenberg |page=195}}</ref> Баъдтар онро [[Аҳмадшоҳи Дурронӣ]] забт кард ва расман ба [[Давлати Дурронихо|Давлати Дурронихо]] дохил шуд.<ref>{{Cite web|url=https://brill.com/view/journals/jesh/66/5-6/article-p707_5.xml|title=‘Do You Not Bow before Heaven?’: The First Qing- Durrānī Encounter, the Tributary Non-relationship, and Disorder on a Shared Frontier|publisher=Brill Publishers|date=7 June 2023|access-date=3 January 2025}}</ref> Пас аз Дурронихо, ин минтақа зери ҳукмронии [[Баракзойҳо]] қарор гирифт. Дар асри XIX, ин минтақа дар ҳайати [[Аморати Афғонистон]] буд. Соли 1842 дар давраи [[Ҷанги аввали Англия ва Афғонистон|ҷанги аввали Англия ва Афғонистон]], [[Флоренсия Сейл]] ҳангоми асирии худ дар назди [[Возер Акбархон]] аз ин дарё гузашт. Мисли дигар қисматҳои Афғонистон, Панҷшер дар моҳи июни соли 1926 ба ҳайати [[Шоҳии Афғонистон]] дохил шуд. [[File:Wind farm in Panjshir Province-2.jpg|thumb|left|Аввалин [[нерӯгоҳи бодӣ]] дар вилояти Панҷшер.]] Дар моҳи июли соли 1973, қӯшунҳо таҳти фармондеҳии генерал ''[[Сардор]]'' [[Муҳаммад Довуд|Муҳаммад Довудхон]] шоҳии Афғонистонро сарнагун карда, [[Ҷумҳурии Афғонистон (1973—1978)|Ҷумҳурии Афғонистон]]-ро таъсис доданд. Дар ин ''табаддулоти давлатӣ'', Довудхон ҳокимиятро ба дасти худ гирифт ва худро аввалин [[Президенти Афғонистон]] эълон кард. Вай ба қисматҳои зиёди [[Хайбер-Пухтунхво]] дар [[Покистон]] даъвоҳо кард, ки боиси нигаронии ҳукумати Покистон гардид. То соли 1975, ҷавон [[Аҳмадшоҳи Масъуд]] ва пайравони ӯ дар Панҷшер [[Шӯриши водии Панҷшер (1975)|шӯриш]] бардоштанд, аммо маҷбур шуданд ба [[Пешовар]] дар Покистон гурезанд, ки дар он ҷо аз [[Сарвазирони Покистон|сарвазири Покистон]] [[Зулфиқор Алии Бҳутто]] дастгирӣ гирифтанд. Гуфта мешавад, ки Бҳутто бо паҳн кардани [[Қӯшунҳои мусаллаҳи Афғонистон|қӯшунҳои Афғонистон]] ба деҳот, роҳро барои [[Инқилоби Савр|Инқилоби Соли 1978]] дар Кобул ҳамвор кардааст.<ref name="Bowersox">{{cite book |title=The Gem Hunter: The Adventures of an American in Afghanistan |last1=Bowersox |first1=Gary W. |year=2004 |publisher=GeoVision, Inc. |location=United States |isbn=0-9747-3231-1 |page=100 |quote=To launch this plan, Bhutto recruited and trained a group of Afghans in the [[Bala Hissar, Peshawar|Bala-Hesar]] of [[Peshawar]], in Pakistan's [[Khyber Pakhtunkhwa|North-west Frontier Province]]. Among these young men were Massoud, [[Gulbuddin Hekmatyar]], and other members of Jawanan-e Musulman. It served Massoud's interests, which were apparently opposition to the Soviets. Later, after Massoud and Hekmatyar had a terrible falling-out over Massoud's opposition to terrorist tactics and methods, Massoud overthrew from Jawanan-e Musulman. He joined [[Burhanuddin Rabbani|Rabani]]'s newly created Afghan political party, [[Jamiat-e Islami|Jamiat-i-Islami]], in exile in Pakistan. |url=https://books.google.com/books?id=WVAN9pjnRzMC&pg=PA100 |access-date=2010-08-22 |archive-date=2021-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808094045/https://books.google.com/books?id=WVAN9pjnRzMC&pg=PA100 |url-status=live}}</ref> Дар солҳои 1980, дар давраи [[Ҷанги Афғонистон (1979–1989)|ҷанги Иттиҳоди Шӯравӣ дар Афғонистон]], Панҷшер чанд маротиба зери ҳуҷуми қӯшунҳои шӯравӣ қарор гирифт, ки бар зидди Аҳмадшоҳи Масъуд ва нерӯҳои ӯ буд. Минтақаи Панҷшер аз 17 августи соли 1979, пас аз шӯриши маҳаллӣ, зери назорати муҷоҳидон буд.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=oyQDAwAAQBAJ |title=AFGHANISTAN: History, Diplomacy and Journalism Volume 1 |isbn=9781479760909 |last1=Halim Tanwir |first1=Dr. M. |date=February 2013 |publisher=Xlibris Corporation |access-date=2020-06-06 |archive-date=2021-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824072309/https://books.google.com/books?id=oyQDAwAAQBAJ |url-status=live}}</ref> Минтақа бо ёрии релефи кӯҳии худ<ref>{{Cite web |title=Operations |url=http://www.northernallianceaf.ga/operations |access-date=20 August 2021 |website=Northern Alliance: Fighting for a Free Afghanistan |publisher=Friends of the Northern Alliance |language=en-US |archive-date=24 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824151359/https://www.northernallianceaf.ga/operations |url-status=live}}</ref> аз ҷониби саркардагони муҷоҳид дар баробари ҳукумати [[Ҷумҳурии Демократии Афғонистон]] ва Иттиҳоди Шӯравӣ хуб ҳимоя карда шуд. Пас аз суқути Ҷумҳурии Демократии Афғонистон дар соли 1992, ин минтақа ба ҳайати [[Давлати Исломии Афғонистон]] даромад. Дар охири солҳои 1990, Панҷшер ва вилояти ҳамсояи Бадахшон ҳамчун қароргоҳи [[Эътилофи Шимол|Иттиҳоди Шимол]] бар зидди [[Толибон]] хидмат карданд. 9 сентябри соли 2001, вазири мудофиа Аҳмадшоҳи Масъуд аз ҷониби ду амалкунандаи [[Ал-Қоида]] ба қатл расид.<ref name="pbs.org">{{cite web |url=https://www.pbs.org/wgbh/frontline/2011/01/ |title=The Spy Who Quit |publisher=[[PBS]] - [[Frontline (U.S. TV series)|Frontline]] |date=January 17, 2011 |access-date=2014-10-18 |archive-date=2015-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151104005821/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/2011/01/video-amrullah-saleh-spy-who-quit.html |url-status=live |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2015-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151104005821/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/2011/01/video-amrullah-saleh-spy-who-quit.html }}</ref> Ду рӯз баъд, ҳамлаҳои 11 сентябр дар Иёлоти Муттаҳида рух дод, ки боиси оғози ҷанги калони ИМА дар Афғонистон гардид. [[File:Football stadium under construction in Panshir Valley.jpg|thumb|Сохтмони варзишгоҳи футболи Панҷшер, 2011]] Вилояти Панҷшер дорои [[водии Панҷшер]] аст. Дар моҳи апрели соли 2004, ноҳияи Панҷшер, ки қаблан ба [[Вилояти Парвон]] тобеъ буд, дар давраи [[Президентии Ҳомид Карзай|президентии Ҳомид Карзай]] ба вилоят табдил ёфт. [[Қӯшунҳои миллии амниятии Афғонистон]] (АНСА) дар вилоят чанд пойгоҳ таъсис доданд. Дар ҳамин ҳол, [[Нерӯҳои байналмилалии ёрии амният]] (ИСАФ) низ пойгоҳҳо таъсис дод ва [[Гурӯҳи барқарорсозии вилоят]] (ГБВ) бо сарварии ИМА дар охири солҳои 2000 дар Панҷшер фаъолият кард. Пас аз [[Сушуути Кобул (2021)|сушуути Кобул]] дар 15 августи соли 2021, нерӯҳои зидди [[Толибон]] ба [[Ҷумҳурии Исломии Афғонистон]] вафодор ба вилояти Панҷшер гурехтанд.<ref>{{Cite web |title=The Panjshir Valley: what is the main bastion of resistance against the Taliban advance in Afghanistan |url=https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364 |url-status=live |website=marketresearchtelecast.com |date=16 August 2021 |access-date=19 August 2021 |archive-date=19 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819104445/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/ |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2021-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819104445/https://marketresearchtelecast.com/the-panjshir-valley-what-is-the-main-bastion-of-resistance-against-the-taliban-advance-in-afghanistan/131364/ }}</ref> Онҳо [[Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон]]-ро таъсис доданд ва муборизаро бар зидди [[Афғонистон|Иморати Исломии Афғонистон]] дар [[Ҷанги ҷумҳурихоҳон дар Афғонистон|ҷанги давомдор]] идома доданд. Нерӯҳои нави муқовимат парчами кӯҳнаи Иттиҳоди Шимолро бардоштанд.<ref>{{Cite web |title='Northern Alliance' flag hoisted in Panjshir in first resistance against Taliban |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/-northern-alliance-flag-hoisted-in-panjshir-in-first-sign-of-resistance-against-taliban-101629215342032.html |url-status=live |website=Hindustan Times |date=17 August 2021 |access-date=19 August 2021 |archive-date=17 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817214142/https://www.hindustantimes.com/world-news/-northern-alliance-flag-hoisted-in-panjshir-in-first-sign-of-resistance-against-taliban-101629215342032.html}}</ref> Муқовимат водии Панҷшерро дар ихтиёр дошт ва дар вилоятҳои ҳамсоя чанд ноҳияро забт кард.<ref>{{Cite web |title=Anti-Taliban fighters take back three districts as resistance builds up in Panjshir Valley, but experts cast doubts |url=https://www.firstpost.com/world/anti-taliban-fighters-take-back-three-districts-as-resistance-builds-up-in-panjshir-valley-but-experts-cast-doubts-9902191.html |url-status=live |publisher=www.firstpost.com |date=21 August 2021 |access-date=21 August 2021 |archive-date=21 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821213839/https://www.firstpost.com/world/anti-taliban-fighters-take-back-three-districts-as-resistance-builds-up-in-panjshir-valley-but-experts-cast-doubts-9902191.html}}</ref> То аввали сентябри 2021, нерӯҳои Толибон муваффақ шуданд ба Панҷшер ворид шаванд ва чанд ноҳияро аз Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон забт кунанд,<ref>{{Cite news |title=Taliban on verge of crushing last stronghold of resistance in Panjshir Valley|website=[[The Times]]|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/taliban-on-verge-of-crushing-last-stronghold-of-resistance-in-panjshir-valley-x7kb5qm3j|last1=Valley|first1=Anthony Loyd}}</ref> ва сипас 6 сентябр Бозорокро ба даст гирифта, муқовимати боқимондаро ба кӯҳҳо ронанд.<ref name="cnn">{{cite news|url=https://www.cnn.com/2021/09/06/asia/afghanistan-monday-intl-hnk/index.html|title=Taliban claims victory in Panjshir, but resistance forces say they still control strategic position in the valley |publisher=[[CNN]] |last1=Robertson |first1=Nic|last2=Kohzad|first2=Nilly|last3=Lister|first3=Tim|last4=Regan|first4=Helen|date=6 September 2021|access-date=6 September 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Pannett |first1=Rachel |title=Panjshir Valley, last resistance holdout in Afghanistan, falls to the Taliban |url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/09/06/afghanistan-kabul-taliban-updates/ |newspaper=[[The Washington Post]] |date=6 September 2021|access-date=6 September 2021}}</ref><ref name="ft">{{cite news|url=https://www.ft.com/content/5b4b7b58-1edf-4510-ad15-813487f3c80e |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/5b4b7b58-1edf-4510-ad15-813487f3c80e |archive-date=2022-12-10 |url-access=subscription|title=Taliban says it has captured last Afghan region of resistance|last1=Kazmin|first1=Amy|last2=Findlay|first2=Stephanie|last3=Bokhari|first3=Farhan|work=[[Financial Times]]|date=September 6, 2021|access-date=September 6, 2021}}</ref> Бо вуҷуди ин, ҷанги байни Толибон ва муқовимат дар вилояти Панҷшер то ҳол идома дорад.<ref>{{cite news|url=https://tass.com/world/1346329|title=Clashes between Taliban, resistance forces reported in Afghanistan's Panjshir Province |publisher=TASS|date=6 October 2021|access-date=4 December 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.business-standard.com/article/international/afghan-security-forces-seize-weapons-from-panjshir-province-state-media-121120400365_1.html|title=Afghan security forces seize weapons from Panjshir province: State media|publisher=Business Standard|date=4 December 2021|access-date=4 December 2021}}</ref> Боздиди баъдии [[Радио Телевизиони Швейтсария]] ва [[Journeyman Pictures]] ба Бозорок дар моҳи октябри 2021 нишон дод, ки сарфи назар аз даъвоҳои мақомоти маҳаллии Толибон дар бораи бефаъолияти ҶММ, даргирии мусаллаҳонаи байни ҶММ ва Толибон дар як мавзеи номаълум дар кӯҳҳои атрофи Бозорок рух медиҳад, ки нерӯҳои муқовимат бартарӣ доранд, ки ин тасдиқ мекунад, ки ҶММ то ҳол дар наздикии Бозорок ва вилояти Панҷшер фаъол аст.<ref>{{Cite web |last=hazco.co.uk|title=Afghanistan: Resisting the Taliban |url=https://www.journeyman.tv/film/8163/afghanistan-resisting-the-taliban?version=27797|date=2021-10-25 |access-date=2021-12-08 |publisher=www.journeyman.tv |language=en}}</ref> Гарчанде ки ҶММ ҳамлаҳоро идома медиҳад, он дар вилоят ягон қаламравро назорат намекунад.<ref name="VOA 12/22">{{cite news |last1=Dawi |first1=Akmal |title=Frustrated with the Taliban, US Officials Meet Anti-Taliban Figures |url=https://www.voanews.com/a/frustrated-with-the-taliban-us-officials-meet-anti-taliban-figures/6885231.html |access-date=30 December 2022 |publisher=[[Voice of America]] |date=20 December 2022 |quote=The NRF has executed hit-and-run attacks against the Taliban in some parts of Afghanistan but has not been able to hold territory.}}</ref> == Тақсимоти маъмурӣ == {|class="wikitable sortable" |+ Ноҳияҳои вилояти Панҷшер |- !Ноҳия !Марказ !Аҳолӣ<ref name=nsia/> !Масоҳат<br />бо км² !Зичии<br />аҳолӣ !Қавмҳо ва шумораи деҳаҳо |- |[[Ноҳияи Анаба|Анаба]] || || 43,429 ||186 || 109 || 100% тоҷикон.<ref>{{Cite web|url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Anaba+DDP+English+Summary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235942/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Anaba%20DDP%20English%20Summary.pdf|url-status=usurped|title=mrrd-nabdp.org|archive-date=March 3, 2016|website=www.mrrd-nabdp.org}}</ref> |- |[[Ноҳияи Бозорок|Бозорок]] || [[Бозорок (Панҷшер)|Бозорок]] || 45,038 ||394 || 54 ||100% тоҷикон. 29 деҳа.<ref>{{Cite web|url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Bazarak+DDP+English+Summary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304003539/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Bazarak%20DDP%20English%20Summary.pdf|url-status=usurped|title=mrrd-nabdp.org|archive-date=March 4, 2016|website=www.mrrd-nabdp.org}}</ref> |- |[[Ноҳияи Дара|Дара]] |||| 78,241 ||192 || 82 ||Асосан [[тоҷикон]]<ref>{{Cite web|url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Dara+DDP+English+Summary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191107/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Dara%20DDP%20English%20Summary.pdf|url-status=usurped|title=mrrd-nabdp.org|archive-date=March 4, 2016|website=www.mrrd-nabdp.org}}</ref> |- |[[Ноҳияи Хинҷ|Хинҷ]] |||| 85,274 ||689 || 66 ||100% тоҷикон. 154 деҳа.<ref>{{Cite web |url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Khenj%20DDP%20English%20Summary.pdf |title=Khenj District (Re-elected) |access-date=2012-10-31 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035153/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Khenj%20DDP%20English%20Summary.pdf |url-status=usurped |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201035153/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Khenj%20DDP%20English%20Summary.pdf }}</ref> |- |[[Ноҳияи Парён|Парён]] |||| 25,743 ||1,428 || 12 ||100% тоҷикон. 67 деҳа.<ref>{{Cite web|url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Paryan+DDP+English+Summary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202826/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Paryan%20DDP%20English%20Summary.pdf|url-status=usurped|title=mrrd-nabdp.org|archive-date=March 4, 2016|website=www.mrrd-nabdp.org}}</ref> |- |[[Ноҳияи Руха|Руха]] |||| 35,432 ||113 || 230 ||Асосан [[тоҷикон]], каме [[пашаиҳо|пашаӣ]]. 72 деҳа.<ref>{{Cite web|url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Rukha+DDP+English+Summary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214340/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Rukha%20DDP%20English%20Summary.pdf|url-status=usurped|title=mrrd-nabdp.org|archive-date=March 3, 2016|website=www.mrrd-nabdp.org}}</ref> |- |[[Ноҳияи Шутул|Шутул]] |||| 21,783 ||225 || 55 ||100% тоҷикон. 23 деҳа.<ref>{{Cite web|url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Shutul+DDP+English+Summary.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160124191544/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/125/Shutul%20DDP%20English%20Summary.pdf|url-status=usurped|title=mrrd-nabdp.org|archive-date=January 24, 2016|website=www.mrrd-nabdp.org}}</ref> |- bgcolor="#d3d3d3" |'''Панҷшер''' | |'''334,940''' |'''3,772''' |'''45''' |97% [[тоҷикон]], 2.5% [[ҳазораҳо]], 0.4% [[пашаиҳо]], 0.1% [[урмур]]и.{{refn|group=note|Эзоҳ: "Асосан" ё "бартарӣ" маънои 99% -ро дорад, "аксарият" 70% -ро, "омехта" 1/(шумораи қавмҳо) -ро, "ақаллият" 30% -ро ва "каме" ё "баъзе" 1% -ро дорад.}} |} {{reflist|group=note}} == Демография == {{Further|Демографияи Афғонистон}} [[File:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg|thumb|250px|[[Гурӯҳҳои этнолингвистии Афғонистон]]]] === Аҳолӣ === То соли 2021, шумораи умумии аҳолии вилоят тақрибан 334,640 нафар буд.<ref name=nsia>{{cite web |url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |title=Estimated Population of Afghanistan 2021-22 |author=<!--Not stated--> |date=April 2021 |publisher=National Statistic and Information Authority (NSIA) |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |url-status=live |access-date=June 21, 2021 |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2021-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf }}</ref> Сатҳи аҳолие, ки дар зери хати [[Хати камбизоатӣ|камбизоатии]] миллӣ зиндагӣ мекунанд, 19.1% буд.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nynR_73lsuYC&pg=PA255|title = Decoding the New Taliban: Insights from the Afghan Field|isbn = 9781849042260|last1 = Giustozzi|first1 = Antonio|date = August 2012| publisher=Hurst }}</ref> === Қавм, забон ва дин === Панҷшер яке аз вилоятҳои аз ҷиҳати қавмӣ яксонтарини Афғонистон мебошад. Гурӯҳи асосии аҳолӣ одатан ҳамчун ''[[тоҷикон]]'' тасниф мешавад, гарчанде ки баъзан онро ҳамчун қисми ҳувияти васеътари ''[[Куҳистон (Афғонистон)|куҳистонӣ]]''<ref>[https://www.e-ir.info/2014/05/30/conflict-or-civil-war-conceptualizing-the-conflict-in-afghanistan/ Conflict or Civil War? Conceptualizing the Conflict in Afghanistan]</ref><ref>[https://archive.org/details/dli.pahar.1301/mode/2up The Military Geography of Afghanistan – Part 4 – Kabul]</ref> ё мушаххас ҳамчун ҷомеаи мустақили ''панҷшерӣ'' низ мешиносанд.<ref>[https://minorityrights.org/communities/panjshiris/ Panjshiris in Afghanistan], [[Minority Rights Group]]. "Panjshiris are not always classified as a separate community because they are considered as falling within the Tajik ethnic grouping. However, they display certain distinct characteristics from their ethnic cousins that often identify them as a specific minority in their own right. It can be speculated that their name comes from the Panjshiri valley, where they were living. They practice Sunni Islam and speak a language known as Panjshiri, which is a dialect of Dari (Farsi dialect). They inhabit the mainly mountainous areas north of Kabul in and around the Panjshir valley."</ref><ref>[https://eurasianet.org/new-afghan-cabinet-configuration-source-of-discontent-for-many-pashtuns New Afghan Cabinet Configuration Source of Discontent for Many Pashtuns]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-58329527 Afghanistan: The 'undefeated' Panjshir Valley - an hour from Kabul], [[BBC]]. "Between 150,000 and 200,000 people are reported to live in the valley. Most speak Dari [...] and are of Tajik ethnicity. The Tajiks make up about a quarter of Afghanistan's population of 38 million people - but the Panjshiris don't look towards Tajikistan, one of Afghanistan's northern neighbours. Instead they have their own local identity."</ref> Ин гурӯҳ аксарияти мутлақи аҳолиро ташкил медиҳад.<ref>[https://newstrategicsecurityinitiative.org/wp-content/uploads/2010/01/P31-Afghan-Policy-Page-Province-Profile-Panjshir.pdf Province Profile - Panjshir], Afghanistan Congressional Communications Hub, 27 April 2010.</ref> Инчунин ҷомеаҳои хурдтари [[ҳазораҳо]], [[пашаиҳо]], [[нуристонӣ|нуристонҳои]] [[қабилаи Ката|қабилаи Ката]], ва [[кучиҳо]] ва дигар [[пуштунҳо]] низ мавҷуданд, аммо ҳар кадом саҳми ночиз дар аҳолӣ доранд. Забони асосии дар вилоят гуфтугӯшаванда [[забони дарӣ|дарӣ]] буда, дар баъзе минтақаҳо гӯишварони [[забони пушту|пушту]] низ ҳастанд. Аз ҷиҳати дин, аҳолӣ қариб пурра [[суннӣ|мусулмони суннӣ]] мебошанд. {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed; width:100%; margin:0" |+ Таркиби тахминии этнолингвистию динӣ ! style="width:7.5em; background-color:#d8f3d8;" | <small>Қавм</small> ! rowspan="2" style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Тоҷикон|Тоҷик]]/<br />[[Форсизабон|Форсизабон]]</small> ! rowspan="2" style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Ҳазораҳо|Ҳазора]]</small> ! rowspan="2" style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>Дигарон</small> ! rowspan="2" style="width:3em; background-color:#d8f3d8;" | <small>''Манбаъ''</small> |- ! style="width:7.5em; background-color:#ddf;" | <small>Давра</small> |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center; table-layout:fixed; width:100%; margin:0" |- style="background-color:#e6f2ff;" ! style="width:7.5em; background-color:#ddf;" | <small>2004–2021<br>[[Ҷумҳурии Исломии Афғонистон|(Ҷумҳурии Исломия)]]</small> | style="width:4.6em;" | аксарияти мутлақ | style="width:4.6em;" | ақаллияти хурд | style="width:4.6em;" | ∅ | style="width:3em;" | |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2020 [[EU]]<ref>{{cite web |date=2020 |title=Country Guidance: Afghanistan. Common analysis and guidance note |url=https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/Country_Guidance_Afghanistan_2020_0.pdf |publisher=[[European Union Agency for Asylum]] |access-date=25 November 2025}}</ref> | 1-ум | – | – |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2018 [[UN]]<ref name="unama">{{cite web |last=Ramizpoor |date=2018 |title=Afghan People's Dialogue on Peace: Local Road Maps for Peace – Kabul and Surrounding Provinces |url=https://unama.unmissions.org/sites/default/files/afghan_peoples_dialogue_34_roadmaps_on_peace_english.pdf |publisher=[[United Nations Assistance Mission in Afghanistan]] |access-date=25 November 2025}}</ref> | яксон | – | – |-style="background-color:#FFFFFF;" | 2015 [[NPS]]<ref name="nps">{{Cite web |title=Panjsher - Program for Culture and Conflict Studies - Naval Postgraduate School |url=https://nps.edu/web/ccs/panjsher |access-date=26 April 2024 |website=nps.edu}}</ref> | ∅ | ∅ | ∅{{efn|аз ҷумла [[ғилзой|ғилзой]] [[пуштун]], [[пашаӣ]], [[ката|ката]] ва дигар [[нуристонӣ]]}} |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2011 [[PRT]]<ref>{{Cite web |title=Afghanistan Provincial Reconstruction Team|url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA550604.pdf |date=February 2011 |access-date=2025-11-25 }}</ref> | аксарият | – | ∅{{efn|аз ҷумла "аҳолии хеле кам"-и [[кучи|кучи]].}} |-style="background-color:#FFFFFF;" | 2011 [[Артиши ИМА|ИМА]]<ref>{{Cite web |title=U.S. Army Afghanistan Smart Book, Third Edition |url=https://info.publicintelligence.net/AfghanSmartBook.pdf |date=January 2011 |access-date=15 December 2025}}</ref> | бештар | баъзе | ∅{{efn|аз ҷумла "шумори каме"-и [[пуштун]], [[нуристонӣ]] ва [[пашаӣ]].}} |-style="background-color:#FFFFFF;" | 2009 [[ISW]]<ref name="understandingwar">{{Cite web |title=Regional Command East |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/regional-command-east/ |access-date=April 15, 2009}}</ref> | аксарият | шумори кам | ∅{{efn|аз ҷумла "шумори каме"-и [[пуштун]].}} |} {| class="wikitable" style="text-align:left; table-layout:fixed; margin:0" | <small>'''Афсона:'''<br> <ul style="margin:0; padding-left:1.2em; list-style-position:inside;"> <li>'''∅:''' Қавм дар манбаъ зикр шуда, аммо миқдор муайян нашудааст</li> <li>'''–:''' Қавм ба таври возеҳ зикр нашудааст</li> <li>'''Кӯтоҳнигориҳои манбаъ:''' {{font color|bg=#CCCCCC|text=Манбаъҳои таҷрибавӣ: –}}, {{font color|bg=#E6E6E6|text=Манбаъҳои давлатӣ: EU – Иттиҳоди Аврупо, PRT – Гурӯҳи барқарорсозии вилояти ҳукумати ИМА, UN – Созмони Милали Муттаҳид}}, {{font color|bg=#FFFFFF|text=Манбаъҳои таҳрирӣ: ISW – Институти омӯзиши ҷанг, NPS – Донишгоҳи баҳрӣ, USA – Артиши ИМА}}</li> </ul></small> |} === Маориф === {{Further|Маориф дар Афғонистон}} Сатҳи умумии савод (синни 6+) аз 33% дар соли 2005 ба 32% дар соли 2011 коҳиш ёфт.<ref name="cimicweb.org"/> Сатҳи умумии бақайдгирии холис (синни 6–13) аз 42% дар соли 2005 ба 40% дар соли 2011 коҳиш ёфт.<ref name="cimicweb.org"/> Чор мактаби таълими касбӣ-техникӣ дар вилояти кишоварзии Панҷшер фаъолият мекунад, аз ҷумла мактаби Аҳмадшоҳи Масъуд. Ин мактаб бо кумаки "Ҳилфе Падерборн" ва Вазорати хориҷии Олмон таъсис ёфта, то соли 2014 тақрибан 250 донишҷӯ ва 22 корманд дошт.{{citation needed|date=Сентябри 2021}} === Тандурустӣ === {{Further|Тандурустӣ дар Афғонистон}} Фоизи хонаводаҳои дорои оби нӯшокии тоза аз 16% дар соли 2005 ба 17% дар соли 2011 афзоиш ёфт.<ref name="cimicweb.org">Archive, Civil Military Fusion Centre, {{cite web |url=https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Panjshir.aspx |title=PANJSHIR PROVINCE |access-date=2014-05-30 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140530125440/https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Panjshir.aspx |archive-date=2014-05-30 |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2014-05-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531105745/https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Panjshir.aspx }}</ref> 23% аз таваллудҳо дар соли 2011 тавассути мутахассиси соҳаи тиб анҷом ёфтааст.<ref name="cimicweb.org"/> == Фарҳанг == === Ҷойҳои тамошобоб === * [[Мақбараи Аҳмадшоҳи Масъуд]], дар Сарича, [[Бозорок (Панҷшер)|Бозорок]] ҷойгир аст. * Варзишгоҳи футбол дар [[Водии Панҷшер]], дар назди [[Дарёи Панҷшер]]. * Кӯҳҳои маъруфи Панҷшер барои пиёдагардӣ: [https://peakvisor.com/adm/panjshir.html Кӯҳҳои Панҷшер] * Кӯҳи Мир Сомир 5 768 м (баландӣ: 1 204 м) * Банди Ғор 5 387 м (баландӣ: 465 м) * Кӯҳи Малдайгмай 5 340 м (баландӣ: 690 м) * Мунгашайр 5 222 м (баландӣ: 254 м) * Кӯҳи Вор 5 141 м (баландӣ: 131 м) * Шоҳак 5 110 м (баландӣ: 1 471 м) * Нови Калан 5 064 м (баландӣ: 130 м) * Сиёҳ Хор Нав 5 059 м (баландӣ: 863 м) * Ғовч 5 012 м (баландӣ: 129 м) * Кӯтали Зард 4 996 м (баландӣ: 260 м) == Шахсони маъруф == * [[Аҳмадшоҳи Масъуд]], қаҳрамони миллии Афғонистон, сарвари низомӣ ва вазири пешини мудофиа, маъруф ба роҳбарии муқовимати мусаллаҳона бар зидди шӯравӣ ва толибон * [[Аҳмад Масъуд]], писари Аҳмадшоҳи Масъуд. Ӯ Раҳбари [[Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон]] мебошад.<ref>{{Cite web |url=https://www.teribon.ir/archives/254695/%da%af%d9%81%d8%aa-%d9%88-%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d8%b1%d8%b2%d9%86%d8%af-%d8%a7%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%85%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%9b-%d8%b9%d9%85%d9%84%db%8c%d8%a7 |title=گفت و گو با فرزند احمدشاه مسعود؛ "عملیات ما برای ادبیات‌مان است" |date=February 24, 2014 |access-date=May 10, 2021 |archive-date=August 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815201121/https://www.teribon.ir/archives/254695/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88-%DA%AF%D9%88-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D8%9B-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7 |url-status=live |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2018-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180731213128/https://www.teribon.ir/archives/254695/%da%af%d9%81%d8%aa-%d9%88-%da%af%d9%88-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d8%b1%d8%b2%d9%86%d8%af-%d8%a7%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%b4%d8%a7%d9%87-%d9%85%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%9b-%d8%b9%d9%85%d9%84%db%8c%d8%a7 }}</ref> * [[Юсуф Ҷан Несор]], филмсоз * [[Нигора Мирдод]], дипломат ва фаъоли ҳуқуқи занон * [[Нотиқ Маликзода]], рӯзноманигор ва фаъоли ҳуқуқи башар * [[Қаҳор Осӣ]], шоири афсонавии Афғонистон * [[Аҳмад Зиё Масъуд]], сиёсатмадор ва ноиби пешини президент * [[Муҳаммад Қосим Фаҳим]], фельдмаршал, ноиби пешини президенти Афғонистон * [[Дин Муҳаммад Ҷурат]], генерали 4-ситора ва муовини пешини Шӯрои амнияти миллӣ * [[Муҳаммад Алам Издиёр]], ноиби якуми Маҷлиси солхӯрдагон * [[Абдул Ҳафиз Мансур]], аввалин директори радио ва телевизиони Афғонистон * [[Аҳмад Валӣ Масъуд]], сиёсатмадори афғон * [[Дастагири Панҷшерӣ]], вазири пешини маориф * [[Юнус Қонунӣ]], сиёсатмадори афғон, ноиби пешини президенти Афғонистон * [[Амруллоҳ Солеҳ]], сиёсатмадори афғон, ноиби пешини президенти Афғонистон * [[Ҳайдарӣ Вуҷудӣ]], шоир ва олими [[тасаввуф|тасаввуфи]] афғон * [[Ҳасиб Қовай Марказ]], саркардаи низомии пурқуввати [[Ҷабҳаи муқовимати миллии Афғонистон]] * [[Бисмиллох Хон Муҳаммадӣ]], сиёсатмадори афғон ва вазири пешини мудофиа * [[Абдул Ҳамид Хуросонӣ]], саркардаи Толибон * [[Нуруддин Азизӣ]], вазири кунунии саноат ва тиҷорат аз 21 сентябри 2021 == Ҳамчунин нигаред == * [[Вилоятҳои Афғонистон]] * [[Водии Панҷшер]] * [[Дарёи Панҷшер]] == Эзоҳҳо == {{Notelist}} == Пайвандҳо == {{Reflist}} == Пайвандҳои беруна == {{Commons category|Panjshir Province}} *{{YouTube|_WTfhZFaFbU|Вилояти зебои Панҷшер}} *[http://www.nps.edu/Programs/CCS/Panjshir.html Вилояти Панҷшер] дар [[Донишгоҳи баҳрӣ]] *[https://www.understandingwar.org/region/regional-command-east#Panjsher Вилояти Панҷшер] дар [[Институти омӯзиши ҷанг]] *[https://www.clarksvilleonline.com/tag/panjshir-province/ Бойгонии вилояти Панҷшер] дар Clarksville Online {{Geographic location |Centre = Вилояти Панҷшер |North = [[Вилояти Тахор]] |Northeast = [[Вилояти Бадахшон]] |East = [[Вилояти Нуристон]] |Southeast = [[Вилояти Лағмон]] |South = [[Вилояти Каписа]] |Southwest = |West = [[Вилояти Парвон]] |Northwest = [[Вилояти Бағлон]] }} [[Гурӯҳ:Вилояти Панҷшер]] m41831gcl3h2i8r0i811eej4431ne9v Вилояти Парвон 0 3524 1482300 1482134 2026-07-31T07:48:36Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482300 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Парвон | native_name = {{nq|پروان}} | native_name_lang = prs | settlement_type = [[Вилоятҳои Афғонистон|Вилоят]] | image_skyline = Snow covered mountains outside of Salang tunnel in Afghanistan.jpg | image_alt = | image_caption = [[Гузаргоҳи Саланг]] дар фасли зимистон | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Parwan in Afghanistan.svg | map_alt = | map_caption = Харитаи Афғонистон бо ҷойгиршавии Парвон | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|35.0|69.0|region:AF-PAR_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = Марказ | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Кишвар]] | subdivision_name = {{flag|Афғонистон}} | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = [[Марказ]] | seat = [[Чорикор]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[Рӯйхати ҳокимон Парвон|Ҳоким]] | leader_name = [[Муҳаммад Фарид Умар]]<ref>{{Cite web|url=https://bakhtarnews.af/ps/%D8%AF-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88-%D9%86%D9%88%D9%8A-%D8%B1%D9%8A%D9%8A%D8%B3-%D9%BE%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%8A%D9%84/|title=د پروان د استخباراتو نوي رييس په کار پيل وکړ|date=November 4, 2021|website=باختر خبری آژانس|accessdate=2026-07-29|archivedate=2021-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206125651/https://bakhtarnews.af/ps/%D8%AF-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88-%D9%86%D9%88%D9%8A-%D8%B1%D9%8A%D9%8A%D8%B3-%D9%BE%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%8A%D9%84/}}</ref> | leader_title1 = Муовини ҳоким | leader_name1 = [[Мавлавӣ Дӯст Муҳаммад Ҳақонӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://bakhtarnews.af/dr/%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/|title=نشست محاکم پروان برگزار شد|date=August 31, 2021|website=آژانس خبری باختر|accessdate=2026-07-29|archivedate=2022-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221031064346/https://bakhtarnews.af/dr/%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF/}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 5715 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=nsia/> | population_total = 751040 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = [[Забонҳои Афғонистон|Забонҳои асосӣ]] | blank_info_sec1 = [[Забони дарӣ|Дарӣ]] ва [[Забони пушту|Пушту]]<ref name=demography>{{cite web |url=http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/249/Parwan%20Provincial%20Profile.pdf |title=Parwan Provincial profile |work=[[United Nations]] |publisher=Afghanistan's [[Ministry of Rural Rehabilitation and Development]] |quote=Persian and Pashto are the main languages spoken in the province; however Persian speakers outnumber Pashto speakers by a ratio of 5 to 2. |access-date=2015-06-01 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150601175600/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/249/Parwan%20Provincial%20Profile.pdf |archive-date=June 1, 2015 |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2015-06-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150601175600/http://www.mrrd-nabdp.org/attachments/article/249/Parwan%20Provincial%20Profile.pdf }}</ref> | timezone1 = Вақти Афғонистон | utc_offset1 = +4:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = Рамзи почта | postal_code = 11xx | area_code_type = | area_code = | iso_code = AF-PAR | website = | footnotes = | official_name = }} '''Парвон'''{{efn|{{ublist|{{langx|ps|پروان|Парвон}}, {{IPA|ps|pɐɾˈwɑn|pron}}|{{langx|prs|{{nq|پروان}}|Парвон}}, {{small|кирилликӣ:}} {{lang|tg|Парвон}}, {{IPA|prs|pʰɐɾˈwɑːn|pron}}}}}} яке аз 34 [[вилоятҳои Афғонистон]] мебошад. Он калонтарин вилояти минтақаи Парвони Кабир буда, аҳолиаш тақрибан 751,000 нафарро ташкил медиҳад.<ref name=nsia/> Вилоят сермиллат буда, асосан ҷомеаи деҳотӣ мебошад. Вилоят ба 10 [[ноҳияҳои Афғонистон|ноҳия]] тақсим шудааст. Шаҳри [[Чорикор]] ҳамчун маркази вилоят хизмат мекунад. Ин вилоят дар шимоли [[Вилояти Кобул|Кобул]] ва ҷануби [[Вилояти Бағлон|Бағлон]], ғарби [[Вилояти Панҷшер|Панҷшер]] ва [[Вилояти Каписа|Каписа]], ва шарқи [[Вилояти Вардак|Вардак]] ва [[Вилояти Бомиён|Бомиён]] ҷойгир аст. Ҷалби маъруфи сайёҳии вилоят теппаи Гулғундӣ, ки ҳамчун "теппаи гул" низ маъруф аст, дар Имом Аъзам, тақрибан як соат дуртар аз пойтахти Кобул ҷойгир мебошад.<ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Kanika |date=2021-07-09 |title=I Didn't Expect to Find This in Afghanistan |url=https://www.fodors.com/news/trip-ideas/i-didnt-expect-to-find-this-in-afghanistan |access-date=2023-02-22 |website=Fodors Travel Guide |language=en-US}}</ref> Пас аз Панҷшер, ин вилоят яке аз марказҳои асосии ҷанги Афғонистон бар зидди шӯравӣ ба ҳисоб меравад. Номи Парвон инчунин ба шаҳраке нисбат дода мешавад, ки ҷойгиршавии дақиқи он ҳоло номаълум аст ва гуфта мешавад, ки дар замони пеш аз таърих дар кӯҳҳои наздики [[Ҳиндукуш]] вуҷуд доштааст.<ref name="EI">[[Richard Nelson Frye|Frye, Richard Nelson]] (1999). "Farran (also Parwan)". ''[[Encyclopaedia of Islam]]'' CD-ROM Edition v. 1.0. Leiden, The Netherlands: Koninklijke Brill NV. Retrieved on December 18, 2007.</ref> Сарфи назар аз ҳолати чор даҳсолаи [[Ҷанги Афғонистон|ҷанг дар Афғонистон]], Парвон то нимаи солҳои 2010 нисбатан ором буд. Ҳарчанд ҳамлаҳои гоҳ-гоҳ ба ҳукумат ё нерӯҳои байналмилалӣ гузориш дода мешуданд, онҳо одатан хурд буданд.{{citation needed|date=Маи 2016}} Чунин ҳодисаҳо дар Парвон бештар аз ҳамлаҳои дастӣ ба хонаҳои амалдорони давлатӣ ё бомбаҳои роҳакӣ иборат буданд.<ref name="ISW">{{cite web |url=http://www.understandingwar.org/region/regional-command-east#Parwan |title=Regional Command East: Parwan Province |publisher=Institute for the Study of War |access-date=2013-06-16}}</ref> [[Варзишгоҳи ҳавоии Бagram|Пойгоҳи ҳавоии Бagram]], ки яке аз калонтарин пойгоҳҳои низомии ИМА дар Афғонистон буд, дар Парвон ҷойгир аст. == Таърих == {{Таърихи Афғонистон}} {{Further|Таърихи Афғонистон}} Дар соли 329 пеш аз милод, [[Искандари Мақдунӣ]] шаҳраки Парвонро ҳамчун [[Искандарияи Ковказ]] бунёд кард. Он дар соли 792 мелодӣ аз ҷониби арабҳои мусалмон [[Фатҳи исломии Афғонистон|фатҳ карда шуд]].<ref name="EI" /> Дар соли 1221, ин вилоят майдони набарди байни муғулҳои ҳуҷумкарда таҳти сарварии [[Чингизхон]] ва Империяи [[Хоразмшоҳиён]] таҳти сарварии [[Ҷалолуддини Хоразмшоҳ|Ҷалолуддини Мангубердӣ]] буд, ки дар он муғулҳо шикаст хӯрданд.<ref name="EI" /> Шоҳии Каписа (дар сарчашмаҳои муосири чинӣ бо номи 漕國 Caoguo ва 罽賓 Jibin маъруф) давлате буд, ки дар давраи охири ҳазораи якуми мелодӣ дар Афғонистони имрӯза ҷойгир буд. Пойтахти он шаҳри [[Бagram]] буд. Ин шоҳӣ аз Ҳиндукуш дар шимол то Бомиён ва Қандаҳор дар ҷануб ва ғарб, ва то ноҳияи имрӯзаи Ҷалолобод дар шарқ тӯл мекашид. Сайёҳ ва олими маъруфи [[Марокаш|марокашӣ]], [[Ибни Баттута]], ҳангоми боздид аз ин минтақа дар соли 1333 чунин навиштааст:{{Blockquote|Мо дар маконе бо номи Банҷ Ҳир ([[Водии Панҷшер]]) истодем, ки маънояш "Панҷ Кӯҳ" аст, дар он ҷо шаҳри зебо ва серодаме дар соҳили дарёи бузурге бо оби кабуди монанди баҳр буд. Ин сарзаминро Тинкиз, шоҳи [[Тоторҳо|Тотор]], хароб кард ва аз он вақт то ҳол кас дар он ҷо зиндагӣ накардааст. Мо ба кӯҳе расидем бо номи Пашай, ки дар он ҷо хонақоҳе аз Шайх Ато Авлиё мавҷуд аст, ки маънояш "Падари авлиё" аст. Ӯро Сисад Салах низ меноманд, ки дар форсӣ маънояш "сесад сол" аст, зеро мегӯянд, ки ӯ сесаду панҷоҳ сол дорад. Мардум ӯро хеле эҳтиром мекунанд ва аз шаҳру деҳот ба дидор мераванд ва султонону шоҳдухтарон низ ба наздаш меоянд. Ӯ моро бо эҳтиром пазируфт ва меҳмон кард. Мо дар назди дарёе назди хонақоҳаш урду задем ва ба дидор рафтем, ва вақте ки ба салом кардам, маро ба оғӯш гирифт. Пӯсташ тару тоза ва нармтар аз ҳамае буд, ки дида будам; ҳар кӣ медид, гумон мекард, ки панҷоҳсола аст. Ба ман гуфт, ки ҳар сад сол мӯю дандонҳои нав мерӯёнад. Ман, аммо, дар бораи ӯ шубҳа доштам ва Худо медонад, ки дар суханонаш чӣ қадр ҳақиқат аст. Аз он ҷо ба Парвон рафтем, дар он ҷо бо амир Бурунтайҳ вохӯрдам. Ӯ бо ман некӯ рафтор кард ва ба намояндагони худ дар Ғазнӣ навишт, ки ба ман эҳтиром кунанд. Мо ба деҳаи Чарх (Чорикор) рафтем, зеро тобистон буд, ва аз он ҷо ба шаҳри Ғазнӣ рафтем. Ин шаҳри султони маъруфи ҷанговар [[Маҳмуди Ғазнавӣ|Маҳмуд ибни Сабуктагин]] аст, ки яке аз бузургтарин ҳокимони вақти худ буд, ки пайваста ба [[Ҳиндустон]] ҳуҷум мекард ва шаҳру қалъаҳои онро забт мекард.<ref>{{Cite book|title=Travels in Asia and Africa, 1325-1354|last1=Ibn Battuta|volume=|edition=reprint, illustrated |year=2004|publisher=Routledge|isbn=0-415-34473-5|page=179 |url=https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&pg=PA179 |access-date=2010-09-10}}</ref>|[[Ибни Баттута]]|1304–1369}} Баъдан ин минтақа зери ҳукмронии [[Темуриён]] ва [[Империяи Муғул|Муғулҳо]] буд, то он ки [[Аҳмадшоҳи Дурронӣ]] онро соли 1747 ба [[Давлати Дурронихо]] дохил кард. Дар соли 1840, Парвон майдони набарди бузурге дар [[Ҷанги аввали Англия ва Афғонистон|ҷанги аввали Англия ва Афғонистон]] буд, ки дар он бритониёиҳои ҳуҷумкарда шикаст хӯрданд.<ref name="EI" /> Таърихи навини Парвон бо сохтмони корхонаи нави риштабофӣ дар шаҳри [[Ҷабал Сироҷ]] дар соли 1937 оғоз ёфт.<ref name="EI" /> Парвон дар [[Ҷанги Афғонистон (1979–1989)|ҷанги Иттиҳоди Шӯравӣ]] ширкат дошт, зеро баъзе аз сахттарин ҷангҳо дар ин минтақа сурат гирифтанд.<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=[[The Columbia Encyclopedia]] |title=Charikar |url=http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-Charikar.html |access-date=December 19, 2007 |edition=Sixth|year=2007|publisher=Columbia University Press}}</ref> Дар солҳои 1990, ин минтақа майдони муқовимати сахт бар зидди [[Толибон]] буд. === Таърихи наздик === [[File:KECC in Parwan.jpg|thumb|upright|Синфи компютерӣ дар Маркази фарҳангӣ-таълимии Корея дар Парвон.]] Пас аз бартараф кардани Толибон дар охири соли 2001, [[Қӯшунҳои мусаллаҳи ИМА]] назорати [[Пойгоҳи ҳавоии Бagram|пойгоҳи ҳавоии Бagram]]-ро ба даст гирифта, онро ҳамчун яке аз пойгоҳҳои асосии худ дар Афғонистон истифода бурданд. Як [[Гурӯҳи барқарорсозии вилоят]] (ГБВ) таҳти роҳбарии [[Кореяи Ҷанубӣ]] то соли 2014 ба мардум дар фаъолиятҳои рушд кумак мекард.<ref>{{cite news|last=Ha-won|first=Jung |date=July 2, 2010|title=Rocket attack on Korean compound in Parwan|newspaper=[[Joongang Daily]] |url=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2922615|access-date=2013-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215105148/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2922615 |archive-date=2014-12-15}}</ref> Дар нимаи моҳи феврали соли 2011, панҷ [[гранатаи ракетӣ]] ба пойгоҳи нави низомии Кореяи Ҷанубӣ, ки дар он гурӯҳи барқарорсозӣ ва кормандони кумак ҷойгир буданд, зада шуд. Дар ин ҳамла касе маҷрӯҳ нашуд, аммо он чанд соат пас аз боздиди вазири мудофиаи Кореяи Ҷанубӣ [[Ким Кван-Ҷин]] рух дод ва гумонро дар бораи дасти Толибон ба вуҷуд овард. Маросими ифтитоҳи пойгоҳ ба таъхир гузошта шуд.<ref>{{cite news |url=http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2932108 |title=Taliban strike on Koreans confirmed|newspaper=Joongang Daily|last=Moon|first=Gwang-lip|date=December 2, 2011|access-date=November 2, 2011 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713115314/http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2932108}}</ref> Нақшаи сохтмони нерӯгоҳи барқ дар вилоят мавриди баррасӣ қарор дорад.{{citation needed |date=Июни 2023}} Қисми зиёди иқтисоди Парвон ба пулҳои фиристодаи [[Афғонистонҳои хориҷ|афғонистонҳои хориҷ]] вобаста аст.{{citation needed |date=Июни 2023}} Дар моҳи июли соли 2012, Толибон як зани шавҳардорро дар пеши мардуми зиёд ба таври оммавӣ иҷро кард, пас аз он ки вай дар зино гунаҳкор дониста шуд.<ref>{{Cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/48105731/ns/world_news-south_and_central_asia/|title=Video: Afghan Taliban publicly execute woman - World news - South and Central Asia - Afghanistan - msnbc.com|date=July 8, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120708111000/http://www.msnbc.msn.com/id/48105731/ns/world_news-south_and_central_asia/|archive-date=July 8, 2012}}</ref> Гузориш доданд, ки зан бо саркардаи низомии оиладори [[Артиши миллии Афғонистон]] робитаи пинҳонӣ доштааст. Дар моҳи августи соли 2021, Парвон дар [[Ҳамлаи Толибон (2021)|ҳамлаи худ]] аз ҷониби Толибон забт карда шуд. == Тақсимоти маъмурӣ == [[File:Districts of Parwan as of January 2004.png|250px|thumb|Харитаи ноҳияҳои Парвон дар моҳи январи 2004, пеш аз тағйири ҳудуди вилоят ва ноҳияҳо дар ҳамон сол]] [[File:Panjshir districts.png|250px|thumb|Ҳиссаи Аввали Панҷшер дар моҳи январи 2004, ки дар он вақт ҳанӯз қисми вилояти Парвон буд]] Тибқи рақамҳои поён дар асоси этнографияи ҳар ноҳия, инчунин зичӣ ва бинобар ин қобили зиндагии ҳар ноҳия, шумораи аҳолии вилоят тақрибан 878,192 нафар аст. {| class="wikitable sortable" |+ Ноҳияҳои вилояти Парвон |- !Ноҳия !Марказ !Аҳолӣ (2022)<ref name=nsia/> !Масоҳат !Зичии<br />аҳолӣ !Қавм<ref>{{Cite web|url=https://www.fao.org/afghanistan/en/|title=FAO in Afghanistan &#124; Food and Agriculture Organization of the United Nations|website=www.fao.org}}</ref> |- |[[Ноҳияи Баграм|Баграм]] || || 117,181 || 381 || 308 || 60% [[Тоҷикон]], 35% [[Пуштунҳо]], 5% [[Ҳазораҳо]].<ref>[https://web.archive.org/web/20051027172430/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/bagram.pdf District profiles. Bagram] aims.org.af</ref> |- |[[Чорикор]] (марказ) || || 202,210 || 258 || 783 || Омехтаи тоҷикон ва пуштунҳо.<ref>[https://web.archive.org/web/20051220110957/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/charikar.pdf District profiles. Charikar] aims.org.af</ref> |- |[[Ноҳияи Ғӯрбанд|Ғӯрбанд]] || || 109,342 || 908 || 120 || Омехтаи пуштунҳо, тоҷикон ва ҳазораҳо.<ref>[https://web.archive.org/web/20051027173732/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/siagerd.pdf District profiles. Siagard] aims.org.af</ref> |- |[[Ноҳияи Ҷабал Сироҷ|Ҷабал Сироҷ]] || || 72,345 || 99 || 730 || Тоҷикон.<ref>[https://web.archive.org/web/20051027182711/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/jabalsarraj.pdf District profiles. Jabak Saraj] aims.org.af</ref><ref name="nps">[https://nps.edu/documents/105988371/107571254/East_tribal_map07.pdf/e48b5c16-800d-42bb-9e24-3d84ac394666 East tribal map] npsu.edu</ref> |- |[[Ноҳияи Кӯҳи Софӣ|Кӯҳи Софӣ]] || || 35,075 || 569 || 62 || Асосан пуштунҳо.<ref name="nps" /> |- |[[Ноҳияи Саланг|Саланг]] || || 29,362 || 547 || 54 || Асосан тоҷикон, каме пуштунҳо.<ref>[https://web.archive.org/web/20051027172457/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/salang.pdf District profiles. Salang] aims.org.af</ref> |- |[[Ноҳияи Сайид Хел|Сайид Хел]] || || 51,549 || 31 || 1,639 || Омехтаи тоҷикон ва пуштунҳо.<ref name="nps" /> Қаблан қисми [[Ноҳияи Ҷабал Сироҷ]] буд. |- |[[Ноҳияи Шайх Алӣ|Шайх Алӣ]] || || 27,901 || 913 || 31 || Асосан ҳазораҳо.<ref>[https://web.archive.org/web/20051027181212/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/shaikh_ali.pdf District profiles. Sheikh Ali] aims.org.af</ref> |- |[[Ноҳияи Шинворӣ|Шинворӣ]] || || 46,501 || 722 || 64 || Асосан пуштунҳо.<ref name="nps" /> |- |[[Ноҳияи Сурхӣ Парса|Сурхӣ Парса]] || || 46,234 || 1,152 || 40 || Асосан ҳазораҳо.<ref>[https://web.archive.org/web/20051027173703/http://www.aims.org.af:80/afg/dist_profiles/unhcr_district_profiles/centra/parwan/lolinge.pdf District profiles. Lolinge] aims.org.af</ref> |- bgcolor="#d3d3d3" |'''Парвон''' | |'''737,700''' |'''5,715''' |'''129''' |Аксарият [[Тоҷикон|тоҷик]], аккалиятҳои назаррас [[Ҳазораҳо]] ва [[Пуштунҳо]]. |} == Демография == {{Further|Демографияи Афғонистон}} === Аҳолӣ === То соли 2020, шумораи умумии аҳолии вилоят тақрибан 751,000 нафар буд,<ref name=nsia>{{cite web |url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |title=Estimated Population of Afghanistan 2021-22 |author=<!--Not stated--> |date=April 2021 |website= |publisher=National Statistic and Information Authority (NSIA) |archive-date=June 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |url-status=live |access-date=June 21, 2021 |quote= |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2021-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf }}</ref> ки сермиллат ва асосан ҷомеаи деҳотӣ мебошад. 8 фоизи аҳолӣ дар зери хати [[Хати камбизоатӣ|камбизоатии]] миллӣ зиндагӣ мекарданд, ки пас аз [[Вилояти Лӯгар]] дуюмин сатҳи пасттарин дар Афғонистон мебошад.<ref>{{Cite book|first=Antonio |last=Giustozzi |url=https://books.google.com/books?id=nynR_73lsuYC&pg=PA255 |title=Decoding the New Taliban: Insights from the Afghan Field |date=August 29, 2012|publisher=C. Hurst (Publishers) Limited |isbn=9781849042260|via=Google Books}}</ref> === Қавм, забон ва дин === Тибқи [[Донишгоҳи баҳрии ИМА]], гурӯҳҳои этникии вилоят чунинанд: [[Тоҷикон]], [[Ҳазораҳо]], [[Ӯзбекҳо]], [[Пуштунҳо]], [[Кучиҳо]] ва дигар гурӯҳҳои ақаллият.<ref>{{cite web |title=Parwan Province |url=http://www.nps.edu/programs/ccs/Parwan.html |access-date=2013-06-16 |work=Program for Culture & Conflict Studies|publisher=[[Naval Postgraduate School]] |quote=The population of approximately 560,000 is composed of Pashtun, Tajik, Uzbek, Qizilbash, Kuchi, Hazara, Turkmen and other minority groups.}}</ref> Тибқи [[Вазорати ободонии деҳот ва рушди Афғонистон]]:{{blockquote|Тақрибан се ҳисса (73%) аҳолии Парвон дар ноҳияҳои деҳот зиндагӣ мекунанд, дар ҳоле ки як ҳисса (27%) дар шаҳрҳо зиндагӣ мекунанд. Тақрибан 50% аҳолӣ мард ва 50% зан мебошанд. [[Забони порсӣ|Порсӣ]] (лаҳҷаи [[дарии афғонӣ|дарӣ]]) ва [[забони пушту|пушту]] забонҳои асосии дар вилоят гуфтугӯшаванда мебошанд; бо вуҷуди ин, гӯишварони порсӣ нисбат ба гӯишварони пушту таносуби 5 ба 2 бартарӣ доранд.<ref name=demography/> Вилояти Парвон инчунин аҳолии [[Кучиҳо|кучи]] ё чорводорони кӯчманчиро дар бар мегирад, ки шумораи онҳо дар мавсимҳои гуногун тағйир меёбад. Дар зимистон 30,290 нафар кучи дар вилояти Парвон зиндагӣ мекунанд, ки 66% онҳо кӯчманчии наздик ва 34% боқимонда кӯчманчии дур мебошанд. Дар тобистон, кучиҳо аз Лағмон, Каписа, Бағлон ва то андозае аз Кобул, Нангарҳор ва Кунар ба вилояти Парвон кӯч мебанданд. Шумораи кучиҳо дар тобистон 121,517 нафарро ташкил медиҳад.<ref>{{cite web |url=http://www.mrrd-nabdp.org/Provincial%20Profiles/Parwan%20PDP%20Provincial%20profile.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425132656/http://www.mrrd-nabdp.org/Provincial%20Profiles/Parwan%20PDP%20Provincial%20profile.pdf |url-status=usurped |archive-date=April 25, 2012 |title=Parwan Province: B. Demography and Population |work=[[United Nations Assistance Mission in Afghanistan]] and Afghanistan Statistical Yearbook 2006, Central Statistics Office |publisher=Afghanistan's [[Ministry of Rural Rehabilitation and Development]] |access-date=December 6, 2011}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed; width:100%; margin:0" |+ Таркиби тахминии этнолингвистӣ ва динӣ ! style="width:7.5em; background-color:#d8f3d8;" | <small>Қавм</small> ! colspan="3" style="width:15.5em; background-color:#d8f3d8;" | <small>Гӯишварони порсӣ</small> ! rowspan="2" style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Пуштунҳо|Пуштун]]</small> ! rowspan="2" style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Туркманҳои афғон|Туркман]]</small> ! rowspan="2" style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>Дигарон</small> ! rowspan="2" style="width:3em; background-color:#d8f3d8;" | <small>''Манбаъ''</small> |- ! style="width:7.5em; background-color:#ddf;" | <small>Давра</small> ! style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Тоҷикон|Тоҷик]]/<br />[[Форсизабон]]</small> ! style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Ҳазораҳо|Ҳазора]]</small> ! style="width:4.6em; background-color:#d8f3d8;" | <small>[[Қизилбоши афғон|Қизилбош]]</small> |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center; table-layout:fixed; width:100%; margin:0" |- style="background-color:#e6f2ff;" ! style="width:7.5em; background-color:#ddf;" | <small>2004–2021<br>[[Ҷумҳурии Исломии Афғонистон|(Ҷумҳурии Исломия)]]</small> | colspan="3" style="width:15.5em;" | 71 – 81% | style="width:4.6em;" | 18 – 29% | style="width:4.6em;" | 0 – 1% | style="width:4.6em;" | ∅ | style="width:3em;" | |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2020 [[Иттиҳоди Аврупо|EU]]<ref>{{cite web |date=2020 |title=Country Guidance: Afghanistan. Common analysis and guidance note |url=https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/Country_Guidance_Afghanistan_2020_0.pdf |publisher=[[European Union Agency for Asylum]] |access-date=25 November 2025}}</ref> | 1-ум | 3-юм | – | 2-юм | – | – |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2018 [[UN]]<ref name="unama">{{cite web |last=Ramizpoor |date=2018 |title=Afghan People's Dialogue on Peace: Local Road Maps for Peace – Kabul and Surrounding Provinces |url=https://unama.unmissions.org/sites/default/files/afghan_peoples_dialogue_34_roadmaps_on_peace_english.pdf |publisher=[[United Nations Assistance Mission in Afghanistan]] |access-date=25 November 2025}}</ref> | 70% | 11% | – | 18%{{efn|name=k}} | 1% | – |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2015 [[Плани Коломбо|CP]]<ref>{{Cite web |title=Faryab Province - Afghanistan National Drug Use Survey |url=https://www.colombo-plan.org/wp-content/uploads/2024/08/Afghanistan-National-Drug-Use-Survey-2015-compressed.pdf |access-date=13 December 2025 |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2025-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251219100349/https://www.colombo-plan.org/wp-content/uploads/2024/08/Afghanistan-National-Drug-Use-Survey-2015-compressed.pdf }}</ref> | аксарият | ∅ | ∅ | аксарият{{efn|аз ҷумла [[Кучи|кучи]].}} | – | ∅{{efn|name=u}} |-style="background-color:#FFFFFF;" | 2015 [[Донишгоҳи баҳрӣ|NPS]]<ref name="nps1">{{Cite web |title=Parwan - Program for Culture and Conflict Studies - Naval Postgraduate School |url=https://nps.edu/web/ccs/parwan|access-date=26 April 2024 |website=nps.edu}}</ref> | ∅ | ∅ | ∅ | ∅{{efn|аз ҷумла [[Вардак (қабила)|Вардак]], [[Софӣ (қабила)|Софӣ]] ва [[Кучи|кучи]].}} | – | ∅{{efn|name=u|аз ҷумла [[Ӯзбекҳо|Ӯзбек]].}} |-style="background-color:#E6E6E6;" | 2011 [[Гурӯҳи барқарорсозии вилоят|PRT]]<ref>{{Cite web |title=Afghanistan Provincial Reconstruction Team|url=https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA550604.pdf |date=February 2011 |access-date=2025-11-25 }}</ref> | colspan="3" | 71% | 29%{{efn|name=k|ғайр аз [[Кучи|кучи]].}} | – | – |-style="background-color:#FFFFFF;" | 2011 [[Артиши ИМА|USA]]<ref>{{Cite web |title=U.S. Army Afghanistan Smart Book, Third Edition |url=https://info.publicintelligence.net/AfghanSmartBook.pdf |date=January 2011 |access-date=15 December 2025}}</ref> | colspan="2" | 71% | – | 29% | – | – |-style="background-color:#FFFFFF;" | 2009 [[Институти омӯзиши ҷанг|ISW]]<ref name="understandingwar">{{Cite web |title=Regional Command East |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/regional-command-east/ |access-date=April 15, 2009}}</ref> | аксарият | ∅ | ∅ | аксарият | – | – |} {| class="wikitable" style="text-align:left; table-layout:fixed; margin:0" | <small>'''Афсона:'''<br> <ul style="margin:0; padding-left:1.2em; list-style-position:inside;"> <li>'''∅:''' Қавм дар манбаъ зикр шуда, аммо миқдор муайян нашудааст</li> <li>'''–:''' Қавм ба таври возеҳ зикр нашудааст</li> <li>'''Кӯтоҳнигориҳои манбаъ:''' {{font color|bg=#CCCCCC|text=Манбаъҳои таҷрибавӣ: –}}, {{font color|bg=#E6E6E6|text=Манбаъҳои давлатӣ: EU – Иттиҳоди Аврупо, CP – Плани Коломбо, PRT – Гурӯҳи барқарорсозии вилояти ҳукумати ИМА, UN – Созмони Милали Муттаҳид}}, {{font color|bg=#FFFFFF|text=Манбаъҳои таҳрирӣ: ISW – Институти омӯзиши ҷанг, NPS – Донишгоҳи баҳрӣ, USA – Артиши ИМА}}</li> </ul></small> |} === Маориф === {{Further|Маориф дар Афғонистон}} Сатҳи умумии савод (синни 6+) аз 37% дар соли 2005 ба 28% дар соли 2011 коҳиш ёфт.<ref name="cimicweb.org"/> Сатҳи умумии бақайдгирии холис (синни 6–13) аз 42% дар соли 2005 ба 54% дар соли 2011 афзоиш ёфт.<ref name="cimicweb.org"/> === Тандурустӣ === {{Further|Тандурустӣ дар Афғонистон}} Фоизи хонаводаҳои дорои оби нӯшокии тоза аз 32% дар соли 2005 ба 11% дар соли 2011 коҳиш ёфт.<ref name="cimicweb.org">{{cite web |url=https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Parwan.aspx |title=Parwan Province |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140531105042/https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Parwan.aspx |archive-date=May 31, 2014 |website=CimicWeb |accessdate=2026-07-29 |archivedate=2014-05-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531105042/https://www.cimicweb.org/AfghanistanProvincialMap/Pages/Parwan.aspx }}</ref> Фоизи таваллудҳое, ки аз ҷониби мутахассиси соҳаи тиб анҷом дода шудаанд, аз 4% дар соли 2005 ба 7% дар соли 2011 афзоиш ёфт.<ref name="cimicweb.org"/> == Галлерея == <gallery mode=packed class="center" caption="Тасвирҳои вилояти Парвон"> File:CH-NB - Afghanistan, Shibar Pass (Shebar Pass, Kowtal-e Shebar)- Landschaft - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-20-220.jpg|Дар наздикии [[Гузаргоҳи Шибар]], ки Парвонро ба Бомиён пайваст мекунад. File:Road in Parwan-11.jpg|Роҳе дар вилояти Парвон, наздикии Пули Сайид, ки дар масофаи кӯтоҳе дар шимоли [[Пойгоҳи ҳавоии Бagram]] ҷойгир аст. File:Near Sayed Bridge in Parwan-4.jpg|Киштзорҳо дар наздикии Пули Сайид File:Flickr - boellstiftung - Parwan.jpg|Духтарони мактабӣ дар ноҳияи деҳотии Парвон File:Afghan boys and police in 2010.jpg|Як аъзои [[Полиси миллии Афғонистон]] кӯшиш мекунад, ки кӯдакони маҳаллиро ҳангоми интизори тақсими мол аз ҷониби низомиёни ИМА барои моҳҳои зимистон назорат кунад. File:Afghan women in Parwan province.jpg|Занони афғон дар дохили корхонае дар Парвон </gallery> == Ҳамчунин нигаред == * [[Вилоятҳои Афғонистон]] * [[Набарди Парвон]] == Эзоҳҳо == {{notelist}} == Пайвандҳо == {{reflist}} == Пайвандҳои беруна == {{commons category|Parwan Province}} * {{YouTube|ATaduXrEy3M|Гузориши махсуси Ҳомоюн Афғон дар бораи саёҳати Ҷашни миллии Арғаван - Қисми II}}, 16 апрели 2019, [[Шабакаи телевизионии Ариёно]]. * [http://www.nps.edu/programs/ccs/Parwan.html Вилояти Парвон] дар [[Донишгоҳи баҳрӣ]] * [http://www.understandingwar.org/region/regional-command-east#Parwan Вилояти Парвон] дар [[Институти омӯзиши ҷанг]] {{Geographic location |Centre = Вилояти Парвон |North = [[Вилояти Бағлон]] |Northeast = [[Вилояти Панҷшер]] |East = [[Вилояти Каписа]] |Southeast = [[Вилояти Кобул]] |South = |Southwest = [[Вилояти Вардак]] |West = [[Вилояти Бомиён]] |Northwest = }} == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Пб}} {{Афғонистон-ҷуғ-нопурра}} {{Вилоятҳои Афғонистон}} [[Гурӯҳ:Вилояти Парвон]] brg0m1uu0hcexwdc56rkmy04zz77kpa Соли 1991 0 4978 1482288 1455711 2026-07-31T06:44:33Z Шухрат Саъдиев 5132 /* феврал 1991 */ сарчашма 1482288 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[Март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд. == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – таъсиси Бонки Миллии Тоҷикистон. == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[ҶШС Тоҷикистон]] Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]]ро, барои дастгирии (КДВФ – ГКЧП), маҷбур намуданд, ки ба истеъфо равад. Иҷрои вазифаи Президентӣ ба уҳдаи Қадриддин Аслонов, ки раиси муваққатии Шӯрои Олӣ буд, гузошта шуд. * [[31 август]] – ҶШС Тоҷикистон минбаъд Ҷумҳурии Тоҷикистон ном гирифт. == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии ҷумҳурӣ қабул гардидани Изҳорот «Дар бораи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон». * [[23 сентябр]] – дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Тоҷикистон Қ.Аслонов аз вазифаи раиси Шӯрои Оли озод ва ба ин вазифа Раҳмон Набиев интихоб шуд. Раҳмон Набиев дар як вақт иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — ба фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] иҷозат дода шуд. == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия. == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1991]]'' == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1991]]'' == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1991}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] llw5j2fwsdp3t43ob20yh7elqhz626i 1482298 1482288 2026-07-31T07:14:04Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Март 1991 */ 1482298 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд. == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – таъсиси Бонки Миллии Тоҷикистон. == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[ҶШС Тоҷикистон]] Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]]ро, барои дастгирии (КДВФ – ГКЧП), маҷбур намуданд, ки ба истеъфо равад. Иҷрои вазифаи Президентӣ ба уҳдаи Қадриддин Аслонов, ки раиси муваққатии Шӯрои Олӣ буд, гузошта шуд. * [[31 август]] – ҶШС Тоҷикистон минбаъд Ҷумҳурии Тоҷикистон ном гирифт. == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии ҷумҳурӣ қабул гардидани Изҳорот «Дар бораи истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон». * [[23 сентябр]] – дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Тоҷикистон Қ.Аслонов аз вазифаи раиси Шӯрои Оли озод ва ба ин вазифа Раҳмон Набиев интихоб шуд. Раҳмон Набиев дар як вақт иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон буд. == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — ба фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] иҷозат дода шуд. == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия. == Зодрӯзҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1991]]'' == Даргузаштҳо == ''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1991]]'' == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Нигаред низ == {{новбарӣ}} {{дарахти мақолаҳо|Соли 1991}} {{сол-хурд}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] armajc4cr4bcpg5wuvc6pbeezzhtdr9 1482301 1482298 2026-07-31T07:50:33Z Шухрат Саъдиев 5132 сарчашма 1482301 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_1787/|title=«Постановление Верховного Совета СССР от 16 января 1991 года № 1910-I "О проведении референдума СССР по вопросу о сохранении Союза ССР"».|author=|website=www.consultant.ru|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Бонки миллии Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Таъсиси он яке аз қадамҳои муҳими ташаккули низоми мустақили молиявии ҷумҳурӣ ба ҳисоб мерафт. Баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Бонки миллӣ ҳамчун мақоми марказии сиёсати пулию қарзии давлат фаъолияти худро идома дод.<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва санадҳои таъсиси низоми бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон.|author=|website=www.nbt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – Дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] масъалаи вазъи сиёсии ҷумҳурӣ баъди рӯйдодҳои августи [[соли 1991]] баррасӣ гардид. Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]] бинобар мавқеи сиёсӣ дар робита ба фаъолияти Кумитаи давлатии вазъи фавқулода (ГКЧП) аз вазифа истеъфо дод. Иҷрои вазифаи Президенти ҷумҳурӣ муваққатан ба зиммаи Раиси Шӯрои Олӣ [[Қадриддин Аслонов]] гузошта шуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.mia.tj/|title=«Постановление Верховного Совета Республики Таджикистан об освобождении К. Махкамова от обязанностей Президента Республики Таджикистан».|author=|website=www.mia.tj|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[31 август]] – Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон номи расмии худро ба Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйир дод. Ин тағйирот яке аз қадамҳои муҳими раванди ташаккули давлатдории мустақили миллӣ ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web|url=https://constcourt.tj/dar-borai-sk-%D2%B7t/|title=«Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тағйир додани номи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон».|author=|website=www.constcourt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Изҳороти «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман эълон намуда, оғози марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷиконро муайян кард. * [[23 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қадриддин Аслонов аз вазифаи Раиси Шӯрои Олӣ озод карда шуда, Раҳмон Набиев ба ин вазифа интихоб гардид. Ҳамзамон ӯ иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуда буд.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-555. == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — ба фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] иҷозат дода шуд. == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия. == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] 5p63hef4utsdrjs1ickluixzfwo0r6x 1482302 1482301 2026-07-31T07:51:46Z Шухрат Саъдиев 5132 /* сентябр 1991 */ 1482302 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_1787/|title=«Постановление Верховного Совета СССР от 16 января 1991 года № 1910-I "О проведении референдума СССР по вопросу о сохранении Союза ССР"».|author=|website=www.consultant.ru|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Бонки миллии Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Таъсиси он яке аз қадамҳои муҳими ташаккули низоми мустақили молиявии ҷумҳурӣ ба ҳисоб мерафт. Баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Бонки миллӣ ҳамчун мақоми марказии сиёсати пулию қарзии давлат фаъолияти худро идома дод.<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва санадҳои таъсиси низоми бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон.|author=|website=www.nbt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – Дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] масъалаи вазъи сиёсии ҷумҳурӣ баъди рӯйдодҳои августи [[соли 1991]] баррасӣ гардид. Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]] бинобар мавқеи сиёсӣ дар робита ба фаъолияти Кумитаи давлатии вазъи фавқулода (ГКЧП) аз вазифа истеъфо дод. Иҷрои вазифаи Президенти ҷумҳурӣ муваққатан ба зиммаи Раиси Шӯрои Олӣ [[Қадриддин Аслонов]] гузошта шуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.mia.tj/|title=«Постановление Верховного Совета Республики Таджикистан об освобождении К. Махкамова от обязанностей Президента Республики Таджикистан».|author=|website=www.mia.tj|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[31 август]] – Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон номи расмии худро ба Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйир дод. Ин тағйирот яке аз қадамҳои муҳими раванди ташаккули давлатдории мустақили миллӣ ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web|url=https://constcourt.tj/dar-borai-sk-%D2%B7t/|title=«Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тағйир додани номи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон».|author=|website=www.constcourt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Изҳороти «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман эълон намуда, оғози марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷиконро муайян кард. * [[23 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қадриддин Аслонов аз вазифаи Раиси Шӯрои Олӣ озод карда шуда, Раҳмон Набиев ба ин вазифа интихоб гардид. Ҳамзамон ӯ иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуда буд.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — ба фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] иҷозат дода шуд. == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия. == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] mfl31reuijqgru9r3z5vjg0316qj5vg 1482303 1482302 2026-07-31T07:54:14Z Шухрат Саъдиев 5132 1482303 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_1787/|title=«Постановление Верховного Совета СССР от 16 января 1991 года № 1910-I "О проведении референдума СССР по вопросу о сохранении Союза ССР"».|author=|website=www.consultant.ru|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Бонки миллии Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Таъсиси он яке аз қадамҳои муҳими ташаккули низоми мустақили молиявии ҷумҳурӣ ба ҳисоб мерафт. Баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Бонки миллӣ ҳамчун мақоми марказии сиёсати пулию қарзии давлат фаъолияти худро идома дод.<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва санадҳои таъсиси низоми бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон.|author=|website=www.nbt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – Дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] масъалаи вазъи сиёсии ҷумҳурӣ баъди рӯйдодҳои августи [[соли 1991]] баррасӣ гардид. Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]] бинобар мавқеи сиёсӣ дар робита ба фаъолияти Кумитаи давлатии вазъи фавқулода (ГКЧП) аз вазифа истеъфо дод. Иҷрои вазифаи Президенти ҷумҳурӣ муваққатан ба зиммаи Раиси Шӯрои Олӣ [[Қадриддин Аслонов]] гузошта шуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.mia.tj/|title=«Постановление Верховного Совета Республики Таджикистан об освобождении К. Махкамова от обязанностей Президента Республики Таджикистан».|author=|website=www.mia.tj|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[31 август]] – Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон номи расмии худро ба Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйир дод. Ин тағйирот яке аз қадамҳои муҳими раванди ташаккули давлатдории мустақили миллӣ ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web|url=https://constcourt.tj/dar-borai-sk-%D2%B7t/|title=«Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тағйир додани номи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон».|author=|website=www.constcourt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Изҳороти «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман эълон намуда, оғози марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷиконро муайян кард.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=«Изҳороти Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" аз 9 сентябри соли 1991».|author=|website=www.president.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[23 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қадриддин Аслонов аз вазифаи Раиси Шӯрои Олӣ озод карда шуда, Раҳмон Набиев ба ин вазифа интихоб гардид. Ҳамзамон ӯ иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуда буд.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — ба фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] иҷозат дода шуд. == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия. == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] 81jy7mftlo7qsw6gg21qu2iyg5ktn5r 1482304 1482303 2026-07-31T07:56:39Z Шухрат Саъдиев 5132 /* сентябр 1991 */ 1482304 wikitext text/x-wiki {{1990-2000}}{{Сол|1991}}. {{Новбарии сол|1991}} {{Оғози сол|1991}} == Рӯйдодҳо == == [[феврал]] [[1991]] == * [[21 феврал]] – дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] Қонун «Дар бораи ғайридавлатӣ ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» қабул гардид.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550</ref><ref>{{Cite web|url=https://gki.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ғайридавлатӣ гардонидан ва хусусигардонии моликияти давлатӣ» аз 21 феврали соли 1991 // Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон (матни аслӣ дар маҷмӯаи расмии қонунгузории солҳои 1991–1992 нашр шудааст).|author=|website=www.gki.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[март]] [[1991]] == * [[17 март]] – аввалин [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба бақои [[ИҶШС]]. Дар он зиёда аз 70% ба тарафдории [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] овоз доданд.<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_1787/|title=«Постановление Верховного Совета СССР от 16 января 1991 года № 1910-I "О проведении референдума СССР по вопросу о сохранении Союза ССР"».|author=|website=www.consultant.ru|date=|publisher= |lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[июн]] [[2001]] == * [[28 июн]] – Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Бонки миллии Тоҷикистон]] таъсис дода шуд. Таъсиси он яке аз қадамҳои муҳими ташаккули низоми мустақили молиявии ҷумҳурӣ ба ҳисоб мерафт. Баъд аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Бонки миллӣ ҳамчун мақоми марказии сиёсати пулию қарзии давлат фаъолияти худро идома дод.<ref>{{Cite web|url=https://nbt.tj|title= Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Бонки миллии Тоҷикистон» ва санадҳои таъсиси низоми бонкии Ҷумҳурии Тоҷикистон.|author=|website=www.nbt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[август]] [[1991]] == * [[29 август]] – Дар иҷлосияи Шӯрои Олии [[Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон]] масъалаи вазъи сиёсии ҷумҳурӣ баъди рӯйдодҳои августи [[соли 1991]] баррасӣ гардид. Президенти ҷумҳурӣ [[Қаҳҳор Маҳкамов]] бинобар мавқеи сиёсӣ дар робита ба фаъолияти Кумитаи давлатии вазъи фавқулода (ГКЧП) аз вазифа истеъфо дод. Иҷрои вазифаи Президенти ҷумҳурӣ муваққатан ба зиммаи Раиси Шӯрои Олӣ [[Қадриддин Аслонов]] гузошта шуд.<ref>{{Cite web|url=https://www.mia.tj/|title=«Постановление Верховного Совета Республики Таджикистан об освобождении К. Махкамова от обязанностей Президента Республики Таджикистан».|author=|website=www.mia.tj|date=|publisher=|lang=ru|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[31 август]] – Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон номи расмии худро ба Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйир дод. Ин тағйирот яке аз қадамҳои муҳими раванди ташаккули давлатдории мустақили миллӣ ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web|url=https://constcourt.tj/dar-borai-sk-%D2%B7t/|title=«Қарори Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тағйир додани номи Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон».|author=|website=www.constcourt.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> == [[сентябр]] [[1991]] == * [[9 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Изҳороти «Дар бораи истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» қабул гардид. Ин санад истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистонро расман эълон намуда, оғози марҳилаи нави таърихи давлатдории тоҷиконро муайян кард.<ref>{{Cite web|url=https://www.president.tj/tajikistan/proclamation_of_state_independence|title=«Изҳороти Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон" аз 9 сентябри соли 1991».|author=|website=www.president.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2026-07-31}}</ref> * [[23 сентябр]] – Дар иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Қадриддин Аслонов]] аз вазифаи Раиси Шӯрои Олӣ озод карда шуда, [[Раҳмон Набиев]] ба ин вазифа интихоб гардид. Ҳамзамон ӯ иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин шуда буд.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551.</ref> == [[октябр]] [[1991]] == * [[26 октябр]] — ба фаъолияти [[Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон]] иҷозат дода шуд. == [[ноябр]] [[1991]] == * [[24 ноябр]] – рӯзи интихоботи [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. Дар интихоботи умумихалқӣ ғолиб баромадани [[Раҳмон Набиев]] ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шудани ӯ.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 551</ref> == [[декабр]] [[1991]] == * [[8 декабр]] – ҷамъомад дар бешазори Беловежскийи [[Белорус]], бо иштироки Президентон - Б. Н. Елсин ([[Федератсияи Русия]]), Л. Кравчук ([[Украина]]) ва С. Шушкевич ([[Беларусия]]). Беэътибор ва бекор намудани шартномаи 30 декабри соли 1922 барои таъсиси ИҶШС – СССР. Ба имзо расонидани шартномаи нав дар бораи таъсис намудани [[Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил]] (ИДМ – СНГ) аз ҷониби Русия, Украина ва Белорусия. == Адабиёт == * Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 550-551. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 1991]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1991]] jck81rmz5u7y9nyrhvot4u88p8rpx31 Баҳри Ҷопон 0 5530 1482291 1375431 2026-07-31T06:47:33Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482291 wikitext text/x-wiki {{Баҳр |Название = Баҳри Ҷопон |Изображение = Японское море.jpg |Подпись изображения = |Координаты = 39.5819/134.5697 |CoordScale = 5000000 |Длина = 2254 |Ширина = 1072 |Площадь = 1062000 |Объём = 1630000 |Длина береговой линии = |Наибольшая глубина = 3742 |Средняя глубина = 1753 |Площадь водосбора = |Впадающие реки = |Позиционная карта = Азия }} ''' Баҳри Ҷопон''' ({{lang-ja|日本海}} ''нихонкай'', {{lang-ko|동해}} ''тонхе'' — «баҳри шарқӣ», дар ҶХДК маъруф ба {{lang-ko-kp2|조선동해, 朝鮮東海}} ''чосон-тонхе'') — баҳри нимкушода дар [[Уқёнуси Ором]], байни [[қитъаи Аврупо]] ва ҷазираҳои Ҷопону Сахалин. Бо соҳилҳои Россия, Корея, Ҷопон иҳота шудааст. Дар Шим. ба воситаи гул-ҳои Невел ва Лаперуз бо Баҳри Охота, дар Ш. ба воситаи гул. Сангар бо Уқёнуси Ором, аз Ҷ. ба воситаи гул. Корея бо Баҳри Шарқи Хитой мепайвандад. Масоҳ. 1062 ҳазор км2, умқаш то 3742 м. Қисми шимолии баҳр зимистон ях мебандад. Халиҷҳои бузургаш: Ш. Корея ва Пётри Кабир. Иқлими Б. Я. муссонӣ, дар қисми ҷан. шарқии баҳр зуд-зуд тӯфонҳо ба амал меоянд. Ҳарор. об зимистон аз 00, 1–30С дар Шим. то 120С дар Ҷ.; тобистон аз 170 то 260С. Дар Ҷ. ба гул. Корея (Гузаргоҳи шарқӣ) аз ҷараёни гарми Курошио (ҷараёни Сушима) шохае ҳамроҳ гардида, қад-қади соҳилҳои Ҷопон равон мешавад. Дар назди соҳилҳои Осиё ҷараёни хунук аз Шим. ба Ҷ. ҳаракат мекунад. Шӯрии оби баҳр 33,7–34,3 дарсад. Мадди баҳр номураттаб буда, то 8–10 м, зимни тӯфонҳо то 12 м баланд мешавад. Дар Б. Я. хорпушти баҳрӣ, харчанг, ёрш, трепанг ва ғ. мавҷуданд. Дар соҳилҳои баҳр корхонаҳои калони саноати моҳидорӣ ва коркарди он ҷойгиранд. Б. Я. аҳаммияти нақлиётӣ дорад. Бандарҳои бузургаш: Владивосток, Находка, Шарқӣ, Гавани Шӯравӣ, Ванино, Александровскии Сахалин (Россия), Отару, Ниигата, Суруга, Майзуру (Ҷопон), Вонсан, Хиннам, Чонҷин (Корея). == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ| Баҳри Ҷопон|2|муаллиф=}} * {{ВТ-ЭСБЕ|Японское море|[[Советов, Сергей Александрович|Советов С. А.]]}} * {{книга | автор = [[Истошин, Юрий Владимирович|Истошин Ю. В.]] | заглавие = Японское море | ссылка = | ответственный = | издание = | место = М. | издательство = [[Географгиз]] | год = 1959 | страниц = 80 | серия = | isbn = | doi = | тираж = 25000 | ref = }} (обл.) * {{книга | автор = [[Шамраев, Юрий Иванович|Шамраев Ю. И.]], Шишкина Л. А. | заглавие = Океанология: Учебник для гидрометеорологических техникумов | ссылка = | ответственный = Под ред. А. В. Некрасова, И. П. Карповой | издание = | место = Л. | издательство = [[Гидрометеоиздат]] | год = 1980 | страницы = | страниц = 382 | doi = | тираж = | ref = }} * {{книга|заглавие=Растения и животные Японского моря|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/rast_zhivotn_yaponsk_morya_2006.djvu|место=Владивосток|год=2006}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160401133517/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/rast_zhivotn_yaponsk_morya_2006.djvu |date=2016-04-01 }} * {{книга|автор=Соколовский А. С. и др.|заглавие=Рыбы российских вод Японского моря|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/sokolovskij2007_ryby_jap_morja.djvu|место=Владивосток|год=2007}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20210421132823/http://ashipunov.info/shipunov/school/books/sokolovskij2007_ryby_jap_morja.djvu |date=2021-04-21 }} * {{книга|часть=Ракообразные (ветвистоусые, тонкопанцирные, мизиды, эвфаузииды) и морские пауки|заглавие=Биота российских вод Японского моря|ссылка часть=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/biota2004_1.djvu|место=Владивосток|год=2004|том=1, Ч. 1 (русская версия)}} * {{книга|часть=Ракообразные (ветвистоусые, тонкопанцирные, мизиды, эвфаузииды) и морские пауки|заглавие=Биота российских вод Японского моря.|ссылка часть=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/biota2007_1_2.pdf|место=Владивосток|год=2007|том=1, Ч. 2 (англ. доработанная версия)}} * {{книга|часть=Брахиоподы и форониды|заглавие=Биота российских вод Японского моря|ссылка часть=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/biota2005_3.pdf|место=Владивосток|год=2005|том=3}} * {{книга|часть=Капреллиды (морские козочки)|заглавие=Биота российских вод Японского моря.|ссылка часть=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/biota2006_4.pdf|место=Владивосток|год=2006|том=4}} * {{книга|часть=Свободноживущие усоногие ракообразные и фасетотекты|заглавие=Биота российских вод Японского моря|ссылка часть=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/biota2006_5.pdf|место=Владивосток|год=2006|том=5}} * {{книга|часть=Турбеллярии-поликладиды, пиявки, олигохеты, эхиуры|заглавие=Биота российских вод Японского моря|ссылка часть=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/biota2008_6.pdf|место=Владивосток|год=2008|том=6}} * Японское море: энциклопедия / авт. и сост. И. С. Зонн и А. Г. Костяной; под ред. А. Н. Косарева. — М.: Междунар. отношения, 2009. — 420, [1] с.: ил., карт., портр. — Библиогр.: с. 418—420 (51 назв.). — 1000 экз. == Пайвандҳо == * {{книга|часть=Японское море (физическая карта, масштаб 1:5&nbsp;000&nbsp;000)|заглавие=[[Национальный атлас России]]|ссылка часть=http://национальныйатлас.рф/cd1/283.html|место=М.|издательство=Роскартография|год=2004|том=1|страницы=283|страниц=496|тираж=3000|isbn=5-85120-217-3}} * [http://tapemark.narod.ru/more/20.html Японское море] в книге: ''А. Д. Добровольский, Б. С. Залогин.'' Моря СССР. Изд-во Моск. ун-та, 1982. * [http://geographyofrussia.com/morya-rossii-yaponskoe-more/ Описание Японского моря] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180623222219/https://geographyofrussia.com/morya-rossii-yaponskoe-more/ |date=2018-06-23 }}. {{Баҳрҳои Уқёнуси Ором}} [[Гурӯҳ:Баҳри Ҷопон| ]] [[Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Ором]] 5815jfe6eb83iepvc9xura70bc2nh6u Асадобод 0 6202 1482280 1349111 2026-07-31T05:10:01Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482280 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Асадобод | номи аслӣ = <big>اسعد‌آباد</big> | тасвир = Asadabad, Iran.jpg | кишвар = Эрон | lat_deg = 34 | lon_deg = 48 | lat_min = 46 | lat_sec = 56 | lon_min = 7 | lon_sec = 6 | CoordAddon = | CoordScale = | аҳолӣ = 51 304 нафар | соли барӯйхатгирӣ = (2006) | ҳайати миллӣ = [[форсҳо]], [[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], лакҳо, лурҳо | ҳайати динӣ = [[шиъа]] | этнохороним = | DST = | сайт = | харитаи минтақа = Iran location map.svg }} '''Асадобод''' <ref>Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.</ref> ( {{Lang-fa|اسعد‌آباد}} ) <span lang="fa" dir="rtl" style="font-size: 110%; line-height: 1em;">‎</span> - шаҳр дар ғарби [[Эрон]], дар [[устони Ҳамадон]]. Маркази маъмурии [[шаҳристони Асадобод]] аст. Чаҳорумин шаҳри сераҳолӣ дар [[устони Ҳамадон]].<ref name="world-gazetteer">[https://archive.is/20130209135934/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325795444&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5093&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=449266811 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми ғарбии [[устони Ҳамадон]], дар минтақаи кӯҳӣ, дар баландии 1583 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Asadabad.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304123313/http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Asadabad.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref>. Асадабод тақрибан 30 км дар самти ғарб аз [[Ҳамадон]], пойтахти устон ва 300 км дар самти ҷанубу ғарб аз [[Теҳрон]], пойтахти кишвар ҷойгир аст. == Таърих == Асадобод яке аз қадимтарин шаҳрҳои Эрон, "ҳамсол"-и шаҳри [[Ҳамадон]] аст.<ref>[http://www.iranicaonline.org/articles/asadabad-asadabad-and-asadavad-in-medieval-islamic-sources Encyclopædia Iranica] {{ref-en}}</ref>. Бори аввал аст, ки бо номи ''Ҳагматаана'' ( ''Hegmataaneh''), дар ҳуҷҷатҳое, ки ба давраи мавҷудияти шоҳигарии ''Мидия'' таалуқ доранд, зикр карда мешавад. Баъзе олимон Асадободро бо шаҳри бостонии ''Адрапана'', ки аз ҷониби ҷуғрофидони қадими юнонӣ Исидори Харакӣ дар асараш "Маконҳои Парфия" ёдрас шудааст, вобаста мекунанд. Замини атрофи шаҳр дорои ашёи қадима мебошад, ки ба давраҳои ҳукмронии Мидия, [[Шоҳаншоҳии Ҳахоманишӣ]] ва [[Сосониён]] тааллуқ доранд. Дар давраи исломӣ, Асадобод як корвонсарой дар роҳи байни шаҳри [[Ҳамадон]] ва [[Бағдод]] буд. Дар соли [[Соли 810|810]] / [[Соли 811|811]] дар наздикии шаҳр, муҳориба байни лашкари писарони Ҳорун ар-Рашид,Амин ва Маъмун руй додааст, ки бо ғалабаи охирон анҷом ёфтааст. == Аҳолӣ == [[Соли 2006]], шумораи аҳолӣ 51 304 нафар буд <ref name="world-gazetteer"/>; дар таркиби қавмӣ бартариятро миллати [[форсҳо]] доранд, инчунин миллати [[курдҳо]], [[озарбойҷонҳо]], лурҳо ва лакҳо зиндагӣ мекунанд <ref>Road Maintenance & Transportation Organization of İslamic Republic of İran ('''RMTO'''): Provincial Transportation and Terminals Department of Hamedan: [http://www.hamedan.rmto.ir/NewSite/English/MainF.asp Preface] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120721032826/http://www.hamedan.rmto.ir/NewSite/English/MainF.asp |date=2012-07-21 }}</ref>, дар таркиби мазҳабӣ аксарият аз [[Шиа|шиъаи мусалмон]] аст. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Ҳамадон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳамадон]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] 0m5c8l2qjapba6xtiev2gxe6q09n5od БРАЗИЛИХО 0 8746 1482268 26602 2026-07-31T03:39:15Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Бразилиягиҳо]] 1482268 wikitext text/x-wiki #равона [[Бразилиягиҳо]] aforll2mdv66zelp118qvu6rlqrau0v Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон 0 10226 1482218 1482176 2026-07-30T14:01:45Z Довуд Саид 145877 /* Донишкадаҳои таълимӣ */ 1482218 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2022 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2022 ==Факултетҳо== Дар сохтори донишгоҳ 4 факулта фаъолият доранд: # Факултети молия ва қарз # # Факултети ҳуқуқ ва гумрук # # Факултети гуманитарию педагогӣ # # Факултети муштараки сайёҳии байналмилалӣ (ДБССТ ва ДДССР)<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> ==Институтҳои таълимӣ== * Институти сайёҳӣ; * Институти иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои байналмилалӣ; * Институти технологияҳои иттилоотӣ ва зеҳни сунъӣ; ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] nrjv7scjyfno31hk4sw8i2isjn9zg0w 1482219 1482218 2026-07-30T14:07:53Z Довуд Саид 145877 /* Факултетҳо */ 1482219 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2022 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2022 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==Институтҳои таълимӣ== * Институти сайёҳӣ; * Институти иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои байналмилалӣ; * Институти технологияҳои иттилоотӣ ва зеҳни сунъӣ; ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] jf6xij5l9rvsvd3kre8fn62mq4i1isk 1482220 1482219 2026-07-30T14:08:38Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ */ 1482220 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2022 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2022 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==Институтҳои таълимӣ== * Институти сайёҳӣ; * Институти иқтисодиёти ҷаҳон ва муносибатҳои байналмилалӣ; * Институти технологияҳои иттилоотӣ ва зеҳни сунъӣ; ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] ekykqh80b8yd3yn0i9hnwt0zpxqebc0 1482221 1482220 2026-07-30T14:10:36Z Довуд Саид 145877 /* Институтҳои таълимӣ */ 1482221 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2022 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2022 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] 85fvarw52ssfylwuawxs9m15v8q3k43 1482222 1482221 2026-07-30T14:11:23Z Довуд Саид 145877 /* Ректорони Донишгоҳ */ 1482222 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] r3w8yto8o99sz8kswafskr8e353t9tq 1482223 1482222 2026-07-30T14:11:48Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ */ 1482223 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ.== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] o6yn5d1bn0qbgo41f5vx3kfc5wsnkc5 1482224 1482223 2026-07-30T14:12:23Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ. */ коллеҷҳо 1482224 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ..== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] 4t0sdewnmromc47oljqmo8zcv8gn6r9 1482225 1482224 2026-07-30T14:12:47Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ.. */ коллеҷҳо 1482225 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ...== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] fcs3y84sfgciralbv7k8dde408ea46y 1482226 1482225 2026-07-30T14:13:27Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ... */ коллеҷҳо 1482226 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ...== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: Коллеҷои тиббӣ ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] sjp6hm3zam5atl82aabld7c3y9da1ey 1482227 1482226 2026-07-30T14:14:02Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ... */ ров 1482227 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ....== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: Коллеҷои тиббӣ ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] saykjjcm3gaal9ktmckjnm86xe2sesf 1482228 1482227 2026-07-30T14:16:38Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ.... */ 1482228 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ....== ДАР ДБССТ ЗИЁДА АЗ 14 ФАКУЛТЕТ ФАЪОЛИЯТ МЕКУНАД: 1. ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] 0n2t3kjt7e4bac2s7f02a4pmy8xnfad 1482285 1482228 2026-07-31T06:28:06Z Довуд Саидов 145715 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ.... */ 1482285 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ....== ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] 32a8t34d9i0dpw34k2r9khgnmjdmpz4 1482286 1482285 2026-07-31T06:39:14Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ.... */ 1482286 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ....== # Факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти байналмилалӣ; # Факултети лингвистика ва робитаҳои байнифарҳангӣ; # Факултети гуманитарию педагогӣ; # Факултети рушди устувор ва иқтисоди сабз; # Факултети молия; # Факултети фаъолияти бонкӣ; # Факултети ҳуқуқшиносӣ; # Факултети идоракунии давлатӣ; # Факултети фаъолияти гумрукӣ; # Факултети баҳисобгирию иқтисодӣ; # Факултети забонҳои хориҷӣ; # Факултетҳои муштарак; # Институти (Донишкадаи) таҳсилоти фосилавӣ, ғоибона,шабона ва муттасил; ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] ew4hlfowr0t2nca31nwppfu5x66sbwn 1482289 1482286 2026-07-31T06:46:02Z Довуд Саид 145877 /* ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ.... */ Факултетҳои Академтя сайёҳӣ 1482289 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ....== # Факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти байналмилалӣ; # Факултети лингвистика ва робитаҳои байнифарҳангӣ; # Факултети гуманитарию педагогӣ; # Факултети рушди устувор ва иқтисоди сабз; # Факултети молия; # Факултети фаъолияти бонкӣ; # Факултети ҳуқуқшиносӣ; # Факултети идоракунии давлатӣ; # Факултети фаъолияти гумрукӣ; # Факултети баҳисобгирию иқтисодӣ; # Факултети забонҳои хориҷӣ; # Факултетҳои муштарак; # Институти (Донишкадаи) таҳсилоти фосилавӣ, ғоибона,шабона ва муттасил; # АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] q45ztdj0ai59yjdhc8af9rpyk9k7a26 1482290 1482289 2026-07-31T06:46:56Z Довуд Саид 145877 факултети академи 1482290 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== # Факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти байналмилалӣ; # Факултети лингвистика ва робитаҳои байнифарҳангӣ; # Факултети гуманитарию педагогӣ; # Факултети рушди устувор ва иқтисоди сабз; # Факултети молия; # Факултети фаъолияти бонкӣ; # Факултети ҳуқуқшиносӣ; # Факултети идоракунии давлатӣ; # Факултети фаъолияти гумрукӣ; # Факултети баҳисобгирию иқтисодӣ; # Факултети забонҳои хориҷӣ; # Факултетҳои муштарак; # Институти (Донишкадаи) таҳсилоти фосилавӣ, ғоибона,шабона ва муттасил; # АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] io02of80awpecqo0bmtbif10s5y7nfv 1482293 1482290 2026-07-31T06:52:31Z Довуд Саид 145877 /* КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ. */ 1482293 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] '''Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон''' — яке аз донишгоҳҳои таҳсилоти олии касбии [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== # Факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти байналмилалӣ; # Факултети лингвистика ва робитаҳои байнифарҳангӣ; # Факултети гуманитарию педагогӣ; # Факултети рушди устувор ва иқтисоди сабз; # Факултети молия; # Факултети фаъолияти бонкӣ; # Факултети ҳуқуқшиносӣ; # Факултети идоракунии давлатӣ; # Факултети фаъолияти гумрукӣ; # Факултети баҳисобгирию иқтисодӣ; # Факултети забонҳои хориҷӣ; # Факултетҳои муштарак; # Институти (Донишкадаи) таҳсилоти фосилавӣ, ғоибона,шабона ва муттасил; # АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== # Институти ИТСС; # Институти ИТРУИС; # Маркази ҶТИКССХ; # Коллеҷи саноат ва хизматрасониҳои иҷтимоӣ дар шаҳри Левакант; # Коллеҷи сайёҳӣ ва хизматрасониҳои иҷтимоӣ дар шаҳри Хуҷанд; # Литсейи касбии хизмати шаҳри Хуҷанд; # Литсейи касбии саноати кимиёи шаҳри Левакант; # Литсейи касбии дузандагии шаҳри Душанбе; # Литсейи касбии хизмат ва туризми шаҳри Душанбе; # Литсейи ДБССТ; ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] g497o14dgvkgjjkw1mypiuafyylpsud 1482295 1482293 2026-07-31T06:57:44Z Довуд Саид 145877 /* */ 1482295 wikitext text/x-wiki {{Ҷаъбаи донишгоҳ |Номи тоҷикӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Номи аслӣ= Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон |Акс= Donishkadai sohibkori va khizmat.JPG |Ташкил шудааст= 1991 |Намуд=[[давлатӣ]] |Шаҳр= Душанбе |Кишвар= Тоҷикистон |Шумораи донишҷуён= |Сомона =[https://iutet.tj/] }} [[File:Главная арка Института предпринимательства и сервиса..JPG|thumb|Дарвозаи Донишгоҳ]] МД ДОНИШГОҲИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ ВА СОҲИБКОРИИ ТОҶИКИСТОН(ДБССТ) ЯКЕ АЗ АВВАЛИН ВА БУЗУРГТАРИН ДОНИШГОҲИ МАҚОМИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ДОШТА ДАР ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН.МД ДОНИШГОҲИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ ВА СОҲИБКОРИИ ТОҶИКИСТОН (ДБССТ) ТАНҲО БА ҲУКУМАТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ТОБЕЪ ВА ҲИСОБОТДИҲАНДА МЕБОШАД.РЕКТОРИ МД ДОНИШГОҲИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ ВА СОҲИБКОРИИ ТОҶИКИСТОН АСРОРЗОДА УБАЙДУЛЛО САТТОР Д.И.И. ПРОФЕССОР МЕБОШАД. == Таърихи таъсис == Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон нахуст мувофиқи Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 22 июли соли 1991 таҳти №212 (банди 1) ба сифати Коллеҷи технологӣ-маишӣ дар асоси ҳисоби хоҷагӣ чун таълимгоҳи олии бисёрсоҳа, дар асоси фармони собиқ консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 8 январи соли 1991, зери №15 таъсис дода шуда, сипас, мутобиқи Қарори Девони Вазирони ИҶШС аз 29 июли соли 1991, зери №530 ва бо Қарори Девони Вазирони ҶШС Тоҷикистон аз 2 сентябри соли 1991, таҳти №266 дар заминаи он Донишкадаи хидмати маишии консерни «Хидмат»-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун муассисаи олии таълимии дараҷаи якум, ки аз ҳисоби васоити шартномавӣ маблағгузорӣ карда мешавад, таъсис дода шудааст. Муассисаи мазкур бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 10 марти соли 1995, зери рақами №192 ба Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмати Ширкати давлатии молҳои истеъмоли халқ ва хидматрасонии Тоҷикистон табдил дода шудааст. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон моҳи апрели соли 2020 номи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат ба Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат иваз карда шуд. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 январи соли 2022, таҳти рақами 17 ба Муассисаи давлатии таълимии "Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат" мақоми муассисаи таълимии байналмилалӣ дода шуда, Муассисаи давлатии "Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон" номгузорӣ карда шуд<ref>{{Cite web|url=https://dsx.tj/mufassal.php?id=11|title=IUTET-Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон|website=dsx.tj|accessdate=2022-02-03|archivedate=2022-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203085118/https://dsx.tj/mufassal.php?id=11}}</ref>. Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 март|30 марти]] [[соли 2024]], таҳти рақами 199 Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон муассисаи давлатии дорои мақоми байналмилалӣ буда танҳо ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тобеъ ва ҳисоботдиҳанда мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/wp-content/uploads/2024/10/%D0%9E%D0%98%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%90_rotated.pdf|title=Оиннома|author=www.iutet.tj|date=2025-11-03|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Таърих== Дар ибтидои фаъолият, соли таҳсили 1991-1992 дар ДСХ 3 кафедра амал мекард, ки дар онҳо 2 доктори илм ва 19 номзадони илм, аз ҷумла 2 нафар занҳо ба фаъолияти илмӣ-педагогӣ машғул буданд, ки аз онҳо танҳо 6 нафарашон кормандони доимӣ буданду халос. Он соли таҳсил дар донишкада аз рӯи 4 ихтисос (иқтисодиёти ҷаҳон, иқтисодиёт ва идора дар корхонаҳо, санъати ороишӣ-амалӣ ва ҳунарҳои мардумӣ, технологияи матоъ ва кешбофӣ) 88 нафар донишҷӯён дар шуъбаи рӯзона таҳсил менамуданд. Дар соли аввали фаъолият донишкада дорои як бинои таълимӣ бо 17 синфхонаҳо буда, фонди умумии китобхонаи илмии он 1012 нусха китобро дарбар мегирифт. Соли [[2006]] ДСХ Иҷозатнома (Литсензия )–и Вазорати Маорифи Ҷумхурии Тоҷикистонро (АУ №0000303 аз 26.10.2006) барои фаъолияти аспирантура, аз рўи ихтисосҳои 08.00.01 – назарияи иқтисод, 08.00.05 – иқтисод ва идораи хоҷагии халқ, 08.00.13 – усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ, 05.13.18 – тарҳрезии риёзӣ, усулҳои ададӣ ва комплекси программаҳо муттахассисони илмӣ – педагогӣ тайёр менамуд. Бо қарори ВАК-и Вазорати маориф ва илми Федератсияи Русия аз [[19 март]]и соли [[2010]], дар донишкада Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ аз рӯи 2 ихтисос: 08.00.05 – «иқтисод ва идораи хоҷагии халқ» ва 08.00.13 – «усулҳои инструменталӣ ва риёзии иқтисодӣ», кушода шуда буд. То соли [[2012]] ДСХ зиёда аз 5000 нафар мутахассисони маълумоти олидорро тайёр намудааст. Соли 2010 ба факултаҳои ДСХ — 18 кафедра вобаста шуда буд, ки 12 кафедраҳои тахассусӣ буданд. Соли таҳсили 2010-2011 аз 180 нафар устодони ДСХ (170 нафар кормандони доимӣ), 11 нафар доктори илм ва 67 нафар номзади илм мебошанд. Қайд кардан ба маврид аст, ки бештар аз 40 нафари онҳо хатмкардагони ДСХ буданд.<ref>{{Cite web |url=http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |title=Сомонаи ДСХ |accessdate=2016-08-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170413070959/http://dsx.tj/categories.php?catID=6 |archivedate=2017-04-13 }}</ref><ref>Зодаи истиқлол (Маълумотнома дар бораи Донишкадаи соҳибкорӣ ва хидмат) - Душанбе, 2011. – 58 с.</ref> ДСХ дорои Литсейи тамоюли иқтисодӣ (аз соли 1998), 4 факултет, 4 бинои таълимӣ, 12 лабораторияи компютерӣ, беш аз 670 компютери пайваст ба шабакаи Интернет, 2 китобхонаи илмӣ, 2 китобхонаи электронӣ, 3 толори маҷлис, майдончаи варзишӣ, бунгоҳи тиббӣ, чопхона, 2 ошхона, Парки технологӣ мебошад.<ref name="dsx.tj">{{Cite web|url=http://dsx.tj/?page_id=70|title=Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хидмат|author=|website=http://dsx.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2021-04-29|archivedate=2021-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507103250/http://dsx.tj/?page_id=70}}</ref> == Ректорони Донишгоҳ == * Номзади илмҳои иқтисодӣ, [[Ҳабибулло Умаров]] — 1991-2006 * Доктори илмҳои фалсафа, профессор [[Зокир Вазиров]] — 2006-2008 * Доктори илмҳои физика ва математика, профессор [[Файзалӣ Комилиён]] — 2008-2012 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Диловар Қодиров]] — 2012-2019 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Фозил Обидов|Фозил Саидович Обидов]] — 2019-2020 * Доктори илмҳои иқтисодӣ, профессор [[Убайдулло Асрорзода|Убайдулло Саттор Асрорзода]] — 2020 ==ФАКУЛТЕТҲОИ ДБССТ== # Факултети соҳибкорӣ ва менеҷменти байналмилалӣ; # Факултети лингвистика ва робитаҳои байнифарҳангӣ; # Факултети гуманитарию педагогӣ; # Факултети рушди устувор ва иқтисоди сабз; # Факултети молия; # Факултети фаъолияти бонкӣ; # Факултети ҳуқуқшиносӣ; # Факултети идоракунии давлатӣ; # Факултети фаъолияти гумрукӣ; # Факултети баҳисобгирию иқтисодӣ; # Факултети забонҳои хориҷӣ; # Факултетҳои муштарак; # Институти (Донишкадаи) таҳсилоти фосилавӣ, ғоибона,шабона ва муттасил; # АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ: ==КОЛЛЕҶУ ЛИТСЕЙ ВА ИНСТИТУТҲОИ ИЛМИЮ ТАҲҚИҚОТИИ ДБССТ.== # Институти ИТСС; # Институти ИТРУИС; # Маркази ҶТИКССХ; # Коллеҷи саноат ва хизматрасониҳои иҷтимоӣ дар шаҳри Левакант; # Коллеҷи сайёҳӣ ва хизматрасониҳои иҷтимоӣ дар шаҳри Хуҷанд; # Литсейи касбии хизмати шаҳри Хуҷанд; # Литсейи касбии саноати кимиёи шаҳри Левакант; # Литсейи касбии дузандагии шаҳри Душанбе; # Литсейи касбии хизмат ва туризми шаҳри Душанбе; # Литсейи ДБССТ; ==АКАДЕМИЯ/ДОНИШКАДАҲОИ НАЗДИ ДБССТ== * АКАДЕМИЯИ САЙЁҲӢ__РЕКТОР-САИДЗОДА МАСРУР МИРЗОХОН * ДОНИШКАДАИ ИҚТИСОДИ ҶАҲОН ВА ДИПЛОМАТИЯ__РЕКТОР-ҶАББОРЗОДА ФАТҲУЛЛОҲ АМРӢ * ДОНИШКАДАИ ТЕХНОЛОГИЯҲОИ РАҚАМӢ ВА ЗЕҲНИ СУНЪӢ__РЕКТОР-МИРЗОЗОДА АБДУСАЛОМ НАЗАРАЛӢ * Донишкадаи байналмилалии Левакант;<ref>{{Cite web|url=https://lii.tj/|title= Донишкадаи байналмилалии Левакант|author=www.lii.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> * * Донишкадаи байналмилалии Хуҷанд; * Донишкадаи байналмилалии Данғара.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d0%bc%d0%b0%d1%8a%d0%bb%d1%83%d0%bc%d0%be%d1%82-%d0%be%d0%b8%d0%b4-%d0%b1%d0%b0-%d0%bc%d1%83%d0%b0%d1%81%d1%81%d0%b8%d1%81%d0%b0/|title=МАЪЛУМОТ ОИД БА ДОНИШГОҲ|author=www.iutet.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-08}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://iutet.tj/ iutet.tj сомонаи Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон] {{ПБ}} {{Муассисаҳои омӯзиши олии Душанбе}} [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Душанбе]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон| ]] i28st3ys24nye67rq30rqp9od9nw4dv Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон 0 20868 1482305 1459359 2026-07-31T09:53:09Z ~2026-42366-88 146025 вироишоти сабкӣ, ба ҳазф 1482305 wikitext text/x-wiki {{Қуттии донишгоҳ |ном = Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон |ихтисора = ДКМТ |рамз = |тасвир = |аслӣ = Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон |номбайнал = Mining-metallurgy Institute of Tajikistan |қаблӣ = |шиор = |асос = 2006 |баста = |бозтаъсис = |соли бозтаъсис = |навъ = давлатӣ |сармояи бомақсад = |номи вазифа = Ректор |соҳиби вазифа = Давлатзода Давлат Сангин |президент = |роҳбари илмӣ = |донишҷӯён = 4000 |донишҷӯёни хориҷӣ = 250 |мутахассис = |бакалавриат =4000 |магистратура =45 |аспирантура =15 |докторнтура = |доктор = 5 |профессори = 8 |омӯзгорон = 157 |мавқеъ = [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстон]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]] <br>{{s|кӯчаи Баротов А}} |метро = |шаҳраки донишҷӯён = |нишонӣ = |ҷоизаҳо = |сайт = [http://www.gmit.tj// |edu_region = TJ |Commons-text = }} == Маълумоти мухтасар == Донишкада соли [[2006]] дар шаҳри [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстони]] [[вилояти Суғд]] таъсис ёфтааст. Сарпарасти донишкада Вазорати саноат ва технологияҳои нави [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. Мақоми [[донишкада]] мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои (литсензияҳои) давлатии Вазорати маорифи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] оид ба [[ҳуқуқ]]и пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад. == Таърих == Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 1737 аз 24 апрели соли 2006 таъсис дода шуда буд ва мавқеи ҷойгиршавии он дар заминаи моддӣ- техникии собиқ Коллеҷи кӯҳию металлургии ш. Чкалов бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.05.06. таҳти № 210 муайян карда шудааст. Донишкада фаъолияти худро тибқи Ойинномае, ки ба тариқи расмӣ аз қайди давлатӣ гузаронида шудааст, тибқи санадҳои меъёриву ҳуқуқии батанзимдарорандаи соҳаи таҳсилоти олии касбӣ, махсусан, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ», «Консепсияи миллии маълумоти Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Консепсияи рушди таҳсилоти касбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Низомномаи намунавӣ оид ба муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва дигар санадҳои меъёрии соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ба роҳ мондааст.<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/таърих/|title= таърих|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> == Факултаҳо == * Корҳои кӯҳӣ<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%82%D2%B3%D0%BE/%D0%BA%D0%BE%D1%80%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D2%B3%D3%A3/|title=Факультети Корҳои кӯҳӣ|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-03-24|archivedate=2024-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224225358/http://www.gmit.tj/%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%82%D2%B3%D0%BE/%D0%BA%D0%BE%D1%80%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D2%B3%D3%A3/}}</ref> * Металлургия<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/факултутҳо/факултети-металлургия/|title= Факультети Металлургия|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> * Электромеханика <ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/факултутҳо/факултети-энергомеханика/|title= Факультети Электромеханика|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> * Иқтисодиёт ва зеҳни сунъӣ<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/иқтисодиёти-саноатӣ/#!|title= Факультети Иқтисодиёт ва зеҳни сунъӣ|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> == Сарварони донишкада == * [[Маҳмадалӣ Бахтиёр Набӣ]] — доктори илмҳои иқтисодӣ (2023), ректори ДКМТ аз соли 2020.<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/ректори-донишкадаи-кӯҳию-металлурги/|title=Ректори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Мактабҳои олии вилояти Суғд]] [[Гурӯҳ:Маориф дар Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]] [[Гурӯҳ:Соли 2011]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Бӯстон]] [[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2006 дар Тоҷикистон]] 5rmrcwrjlhaf1pkoknrxvmn3m7hnby6 1482306 1482305 2026-07-31T09:57:52Z ~2026-42366-88 146025 /* Сарварони донишкада */ 1482306 wikitext text/x-wiki {{Қуттии донишгоҳ |ном = Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон |ихтисора = ДКМТ |рамз = |тасвир = |аслӣ = Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон |номбайнал = Mining-metallurgy Institute of Tajikistan |қаблӣ = |шиор = |асос = 2006 |баста = |бозтаъсис = |соли бозтаъсис = |навъ = давлатӣ |сармояи бомақсад = |номи вазифа = Ректор |соҳиби вазифа = Давлатзода Давлат Сангин |президент = |роҳбари илмӣ = |донишҷӯён = 4000 |донишҷӯёни хориҷӣ = 250 |мутахассис = |бакалавриат =4000 |магистратура =45 |аспирантура =15 |докторнтура = |доктор = 5 |профессори = 8 |омӯзгорон = 157 |мавқеъ = [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстон]], [[вилояти Суғд]], [[Тоҷикистон]] <br>{{s|кӯчаи Баротов А}} |метро = |шаҳраки донишҷӯён = |нишонӣ = |ҷоизаҳо = |сайт = [http://www.gmit.tj// |edu_region = TJ |Commons-text = }} == Маълумоти мухтасар == Донишкада соли [[2006]] дар шаҳри [[Бӯстон (шаҳр)|Бӯстони]] [[вилояти Суғд]] таъсис ёфтааст. Сарпарасти донишкада Вазорати саноат ва технологияҳои нави [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] мебошад. Мақоми [[донишкада]] мактаби олии касбӣ буда, дорои иҷозатномаҳои (литсензияҳои) давлатии Вазорати маорифи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон|Тоҷикистон]] оид ба [[ҳуқуқ]]и пешбурди фаъолияти таълимӣ дар соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ва Шаҳодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатӣ мебошад. == Таърих == Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти № 1737 аз 24 апрели соли 2006 таъсис дода шуда буд ва мавқеи ҷойгиршавии он дар заминаи моддӣ- техникии собиқ Коллеҷи кӯҳию металлургии ш. Чкалов бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.05.06. таҳти № 210 муайян карда шудааст. Донишкада фаъолияти худро тибқи Ойинномае, ки ба тариқи расмӣ аз қайди давлатӣ гузаронида шудааст, тибқи санадҳои меъёриву ҳуқуқии батанзимдарорандаи соҳаи таҳсилоти олии касбӣ, махсусан, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ», «Консепсияи миллии маълумоти Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Консепсияи рушди таҳсилоти касбӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», «Низомномаи намунавӣ оид ба муассисаи таълимии таҳсилоти олии касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва дигар санадҳои меъёрии соҳаи таҳсилоти олии касбӣ ба роҳ мондааст.<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/таърих/|title= таърих|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> == Факултаҳо == * Корҳои кӯҳӣ<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%82%D2%B3%D0%BE/%D0%BA%D0%BE%D1%80%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D2%B3%D3%A3/|title=Факультети Корҳои кӯҳӣ|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2024-03-24|archivedate=2024-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224225358/http://www.gmit.tj/%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%82%D2%B3%D0%BE/%D0%BA%D0%BE%D1%80%D2%B3%D0%BE%D0%B8-%D0%BA%D1%83%D2%B3%D3%A3/}}</ref> * Металлургия<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/факултутҳо/факултети-металлургия/|title= Факультети Металлургия|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> * Электромеханика <ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/факултутҳо/факултети-энергомеханика/|title= Факультети Электромеханика|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> * Иқтисодиёт ва зеҳни сунъӣ<ref>{{Cite web|url=http://www.gmit.tj/иқтисодиёти-саноатӣ/#!|title= Факультети Иқтисодиёт ва зеҳни сунъӣ|author=|website=www.gmit.tj|date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2024-03-24}}</ref> == Сарварони донишкада == * Азизов Рустам Очилдиевич - доктори илмҳои техникӣ, профессор (2006-2013 с.). * Фозилзода Мухтор Муродалӣ - номзади илмҳои геология ва минералогия, дотсент (2013-2020 с.). * [[Маҳмадалӣ Бахтиёр Набӣ]] — доктори илмҳои иқтисодӣ (2020-2026 с.). * Давлатзода Давлат Сангин - номзади илмҳои техникӣ, дотсент аз 2026 с. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{хурд}} [[Гурӯҳ:Мактабҳои олии вилояти Суғд]] [[Гурӯҳ:Маориф дар Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Вилояти Суғд]] [[Гурӯҳ:Соли 2011]] [[Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Бӯстон]] [[Гурӯҳ:Таъсисёфтагони соли 2006 дар Тоҷикистон]] lqlycvydk43f2waetbsrge3uu37lqfq Абдулғаффор Раҳмонзода 0 21339 1482256 1482095 2026-07-30T23:09:30Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482256 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ}} '''Раҳмонзода Абдулғаффор Азиз''' (зод. [[29 март]]и [[1961]], [[деҳаи Андароб]]и [[ноҳияи Кӯлоб]]) — ходими давлатӣ, Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2015). == Зиндагинома == Абдулғаффор Раҳмонзода 29 марти соли 1961 дар деҳаи Андароби шаҳри Кӯлоб, таваллуд ёфтааст. Миллаташ тоҷик. Ӯ соли 1978 мактаби миёнаи № 11 шаҳри Кӯлобро хатм намудааст. Соли 1978 ба Донишгоҳи инженерҳои ирригатсия ва механизатсияи хоҷагии қишлоқи шаҳри Тошканд дохил шуда, онро соли 1983 бо ихтисоси инженер-заминсоз хатм намудааст. == Корнома == Солҳои 1983—1984 ба ҳайси иқтисодчии гурӯҳ оид ба татбиқи пешравии илм ва техникаи Раёсати кишоварзии вилояти Кӯлоб кор кардааст. Аз соли 1984 то соли 1988 дар вазифаҳои Котиби кумитаи комсомолии хоҷагии ба номи Жданови ноҳияи Кӯлоб, инструктори шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Мудири Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб, Инструктори Шуъбаи ташкилотҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Брести Ҷумҳурии Белоруссия, Мудири Кобинети корҳои комсомолии Кумитаи комсомолии вилояти Кӯлоб, Инструктори шуъбаи ташкилии Кумитаи ҳизби коммунисти шаҳри Кӯлоб фаъолият намудааст. Аз соли 1988 то соли 1993 дар вазифаҳои Котиби якуми Кумитаи комсомолии шаҳри Кӯлоб ва Раиси Иттифоқи ҷавонони шаҳри Кӯлоб интихоб гардида, кор намудааст. Таи солҳои 1993—1996 дар вазифаҳои Мудири Сектори аграрии Корпоратсияи истеҳсолии «Кӯлоб» ва Директори Корхонаи муштараки «Ориёно» кор намудааст. Аз соли 1996 то соли 2005 дар вазифаҳои мутахассис ва Сардори шуъбаи инвеститсияҳои хориҷии Раёсати ташкил ва ҳамоҳангсозии робитаҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори шуъбаи инвеститсияҳои берунаи Раёсати сиёсати сармоягузории Вазорати иқтисод ва робитаҳои иқтисоди хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Сардори Раёсати инвеститсияҳои хориҷии Вазорати иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият намудааст. Соли 2001 Донишгоҳи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистонро бо ихтисоси иқтисодчӣ хатм намудааст. Аз соли 2005 то соли 2006 бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои муовини Вазири иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муовини Вазири рушди иқтисод ва савдои Ҷумҳурии Тоҷикистон кор намудааст. Таи солҳои 2009—2010 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи муовини аввали Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон адои хидмат намудааст. Солҳои 2010—2012 дар вазифаи муовини Раиси вилояти Хатлон кор намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Хатлон интихоб гардидааст. Аз соли 2012 то соли 2015 бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаи иҷрокунандаи Раис ва Раиси шаҳри Кӯлоб фаъолият намуда, вакили Маҷлиси вакилони халқи шаҳри Кӯлоб интихоб гардидааст. Соли 2014 аъзои Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардида то соли 2015 фаъолият намудааст. Моҳи марти соли 2015 Вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати панҷум интихоб гардида, Муовини Раиси Кумитаи сохтори давлатӣ ва худидоракунии маҳаллӣ Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гардидааст. Аз моҳи апрели соли 2020 бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муовини якуми Вазири меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон таъин гардидааст. == Ҷоизаҳо == Бо ордени «Шараф» дараҷаи 2, Медали ҷашнии «Хадамоти оташнишонии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «20 солагии Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон», Медали ҷашнии «15 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» ва Медали ҷашнии «20 солагии Қувваҳои мусалаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон» сарфароз гардида, аъзои ифтихории Раёсати Иттифоқи арбобони санъти Тоҷикистон мебошад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://www.ozodagon.tj/khabarho/tojikiston/3631-2012-01-23-06-34-24 Озодагон — Раҳмонов ислоҳот мекунад.Ҳоло аз барқ шурӯъ кард]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes 2rj2nwpjov0jyyfmemftxq6oudju2si Пойгоҳи ҳавоӣ кор хон‌обод 0 52621 1482270 388344 2026-07-31T03:39:35Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Пойгоҳи ҳавоии Қаршӣ Хонобод]] 1482270 wikitext text/x-wiki #равона [[Пойгоҳи ҳавоии Қаршӣ Хонобод]] jdwr85wevfoj6bchaxbjuzkezle4ur5 Ҳаракати Маздакия 0 63026 1482247 1344960 2026-07-30T18:46:28Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ 1482247 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} '''Ҳаракати Маздакия''' — ҳаракати деҳқонон ва камбағалони шаҳрӣ дар давлати [[Сосониён]] (ибтидои солҳои 90-уми [[асри V]] – охири солҳои 20-уми [[асри VI]]). Ба замони ҳукмронии Кайкубодшоҳ (солҳои 488-531) рост меояд. Ба ин ҳаракат Маздак роҳбарӣ мекард. Унвони ҳаракат аз номи роҳбараш пайдо шудааст. Асосгузори ин ҳаракати халқӣ ибни Хурроӣ буд, ки дар нимаи дуюми асри V умр ба сар бурдааст. Маздак шогирди ӯ буд. ==Ақидаҳои Маздак == Ақидаҳои Маздак ба халқ фаҳмо буданд. Ӯ мегуфт, ки ҳуқуқи азалии ҳамаи одамон баробар аст. Бинобар ҳамин сабаб нобаробарии сарватдорону камбағалонро барҳам задан мебояд. Маздак ва ҷонибдорони ӯ ба мардум мегуфтанд, ки парвардигор неъматҳоро барои ҳама баробар офаридааст. Бинобар ин мардум онҳоро бояд дар байни худ боинсофона тақсим кунанд. Вале теъдоде аз одамон бо ин роҳ нарафта, бо фиребу найранг дорои молу мулк ва сарвати зиёд шудаанд. Аз ҳамин сабаб пайравони Маздак мегуфтанд, ки онҳо моли мардуми дороро бо зӯрӣ кашида гирифта, ба одамони камбағал тақсим карда медиҳанд, то ки ҳамаи онҳо баробар зиндагӣ кунанд. Маздакиён мегуфтанд, ки натанҳо одамкушӣ, балки куштани чорво низ гуноҳи азим аст. Вале баҳри мубориза бар зидди нерӯи зишт одамкушӣ равост. Бо ин ақида онҳо гуфтанӣ буданд, ки куштани одамони бою сарватманд равост. Дар зери таъсири ин ғояҳо сафи маздакиён сол то сол зиёд шуда, ба қувваи пурзӯре табдил ёфт. == Шӯриш == Ин буд, ки Маздак шӯриш бардошта дар пойтахти [[Эрон]] ва шаҳру маҳалҳои дигари мамлакат молу мулки бойҳоро кашида гирифта, дар байни мардуми камбағал тақсим карданд. Қисми ашхоси сарватманд ба қатл расонида шуда, қисми ҷонбасаломатбурдаи онҳо аз тарси марг ба хориҷи кишвар фирор кард. Кайқубодшоҳ аз маздакиён сахт тарсида, эълон намуд, ки ҷонибдори онҳо аст. Барои ин кирдораш аъёну ашроф ӯро аз тахти подшоҳӣ афтонда, ба ҷои ӯ писарашро шинонданд. Онҳо Кайқубодшоҳро ба зиндон партофтанд, вале дере нагузашта, ӯ аз он ҷо гурехта, ба назди шоҳи Ҳайтолиён рафт. Шоҳи Ҳайтолиён, ки падарарӯси Кайқубодшоҳ буд, ваьда дод, ки ба ӯ ёрӣ мерасонад, то ки аз нав ба тахту тоҷи давлати [[Сосониён]] соҳиб шавад. Ва ҳамин тавр ҳам шуд. Баъди аз нав ба тахти подшоҳӣ нишастан Кайқубод бо фиребу найранг роҳбари шӯриш Маздак ва баъзе роҳбарони дигари маздакиёнро дастгир намуда, ваҳшиёна ба қатл расонд. Дар сар то сари [[кишвар]] ҳазорон нафар пайравони Маздакро қир кард. Баъд аз вафоти Кайқубодшох Хусрави I, ки душмани ашадии маздакиён буд, ба тахти подшоҳӣ нишаста, бар зидди онҳо муборизаро давом дод. <ref>[http://andesha.tj/node/35#attachments Ғафуров Б.Ғ. Тоҷикон. – Душанбе,2008. 870 с.]{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.<ref>Ҳотамов Н.Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 93-120.</ref> ==Манобеъ== <references /> * [http://tarikh.narod.ru/index_1.htm §1-2. ДАВЛАТИ СОСОНИЁН] [[Гурӯҳ:Сосониён]] [[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Шӯришҳо]] jmoo7xooz3xs1nzq7r3v0slvubb3okb Ҳаракати Монавия 0 63027 1482245 1212831 2026-07-30T18:40:00Z Шухрат Саъдиев 5132 1482245 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} '''Ҳаракати Монавия'''. Сарфи назар аз пешрафти хоҷагӣ дар нимаи дуюмн [[асри III]] аҳволи кишоварзони эронӣ дар [[Давлати Сосониён]] хеле вазнин буд. Ба онҳо лозим меомад, ки ба давлат андозҳои гуногуни зиёд бидиҳанд. Ба ин аҳвол гирифтор шудани кишоварзон бо гуноҳи амалдорон низ ба амал меомад. Онҳо бо ҳар роҳу восита аз кишоварзон андози зиёд меситониданд. Аҳли меҳнат аз вазъи вазнини худ норозӣ буд. Аз ҳамин сабаб дар мамлакат ҳаракати халқии зидди табақаҳои доро вусъат ёфт. Ба яке аз чунин ҳаракатҳо Монӣ ном шахс роҳбарӣ мекард. [[Монӣ]] аслан аз [[Байнаннаҳрайн]] буд. Ӯ бо дар назардошти таълимоти дини зардуштӣ дар бораи муборизаи зиддиҳамдигарии ду қувва - [[Ҳурмуз]] - нерӯи некхоҳ ва [[Аҳриман]] - нерӯи бадхоҳ, тартиботи мавҷудаи ҷомеаи Сосониёнро зери танқиди сахт гирифт. Монӣ дини давлатии [[зардуштия]] ва урфу одатҳои мавҷудаи барои халқ зарарнокро рад намуда, зидди боигарӣ ва коҳинони зардушгӣ баромад мекард. Ӯ кӯшиш ба харҷ медод, ки дар асоси динҳои зардуштияю буддоия дини наверо ба вуҷуд оварад, ки ба манфиати халқи заҳматкаш бошад. [[Монӣ]] мардумро ба муборизаи фаъолонаи зидди табақаҳои доро даъват намекард. Ӯ бар он [[ақида]] буд, ки [[инсон]] бояд аз зиндагии бошукӯҳ даст кашида, хоксорона умр ба сар барад, аз пайи андӯхти сарвату мол нашавад ва дар ин роҳ пуртоқат бошад. Маҳз ба ҳамин восита кас ба мақсадҳои хеш ноил шуда метавонад. Монӣ ба мақсадаш расида натавонист. Бо амри шоҳ ӯро ба зиндон партофта, соли 276 қатл карданд. Ин қатл холе ваҳшиёна буд. Баҳроми I фармуд, ки аз тани Монии зинда пӯсташро кананд. ==Пайвандҳо == <references/> * [http://tarikh.narod.ru/index_1.htm Давлати Сосониён] * [[Гурӯҳ:Рӯихати:Таърих]] [[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Эрон]] [[Гурӯҳ:Сосониён]] sxdht3vx0diawit5gjtyvrmh4puhim1 Абдукарим Раупов 0 73626 1482255 1439029 2026-07-30T23:02:48Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482255 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Абдукарим}} {{Олим |ном = | номи аслӣ = Абдукарим Раупов |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд = 18.04.1949 | зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Хуҷанд|шаҳри Хуҷанд}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон }} |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = [[тиб]] |ҷойҳои кор = Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон, [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои тиб}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Абдукарим Раупов''' (18.04.1949, шаҳри [[Хуҷанд]]) - педиатр, доктори илмҳои тиб (1987), профессор (1992), узви вобастаи МАН мактабҳои олӣ (1996).<ref>[http://elbibhgu.narod.ru/TavcifnomaiOmuzgoron/TavsifnomaiOmuzgoron.htmlТавсифномаи омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Зиндагинома== Абдукарим Раупов [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]]ро хатм кардааст (1971). Пизишк-педиатри минтақавии беморхонаи клиникавии кӯдакони Душанбе №2 (1971-1972), ординатори педиатрияи факултативии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино]] (1974-1976), аспиранти Пажуҳишгоҳи педиатрияи АИ ИҶШС (1976-1979), ассистенти кафедраи пропедевтикаи бемориҳои кудакон (1979-86), дотсент (1986-1988), мудири кафедраи бемориҳои кудакони факултаи муоличавии [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино]] (1991-1993), мудири кафедраи бемориҳои кудакони факултаи тибби ДДХ (1993-1997), мудири кафедраи бемориҳои кудакони БХ [[Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино]] (1997-2003), мудири кафедраи бемориҳои кудакони навзоди шуъбаи Хуҷандии Донишкадаи тайёрии баъдидипломии кормандони тибби Тоҷикистон (аз с.2003). Муаллифи бештар аз 130 асари илмӣ оид ба чоришавию муоличаи кудакони гирфтори пиелонефрити сангзод дар мархилаи норасоии музмини гурда. Иштироккунандаи як қатор конференсияҳои байналхалқӣ (С.-Петербург, 2003, 2005, Залсбург, 2004).<ref>[http://elbibhgu.narod.ru/TavcifnomaiOmuzgoron/TavsifnomaiOmuzgoron.html Тавсифномаи омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]</ref> ==Эзоҳ== {{эзоҳ}} ==Пайвандҳои беруна== * [http://www.hgu.tj/ Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Пизишкони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино]] [[Гурӯҳ:Зодагони 18 апрел]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1949]] tbkadjsm7huu0bxd576rc34wk0vfrgd Ҷомеа 0 125095 1482271 1322343 2026-07-31T03:39:45Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Ҷамъият]] 1482271 wikitext text/x-wiki #равона [[Ҷамъият]] f2ny4xtyn3og9bcq9ddxm8lft9vcbug Қарматиён 0 144170 1482246 1474282 2026-07-30T18:42:18Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482246 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} '''Қарматиён''', '''қаромита''' ({{lang-ar|قرامطة}}) ё '''Ҳаракати Карматиён''' — ҳаракати мазҳабию сиёсӣ зидди дини расмии Хилофати [[Аббосиён]] дар мулки [[Аҷам]] — [[Мовароуннаҳр]]у [[Хуросон]], дар [[асри IX]]. Карматиҳо гурӯҳи пурқуввати сиёсие буданд, ки дар [[асри IX]] пайдо шуда, деҳқонон, бодиянишинҳо ва аҳли ҳунар, хусусан, онҳоеро, ки аз мазҳаби расмии ислом ва сиёсати нажодпарастонаи халифаҳои аббосӣ, ки худро ҳокими ҳамаи мусулмонҳо мешумориданд, норозӣ буданд, муттаҳид мекарданд. Сабаби чунин ном гирифтани ин ҷараён дар он аст, ки асосгузори он Ҳамадон ибни Ашъас қад ва пойҳои кутоҳ дошт. Онҳо аз сарлашкарони туркнажоди мамлакати худ низ бим доштанд. Таълимоти карматӣ, ки бузургии нажоди эрониро нисбат ба арабу турк таблиғ мекард, чун мафкура такягоҳи хубе буд. Таъсиру нуфузи он ба дараҷае буд, ки амирону вазирон ва шахсони дигари соҳибэътибор низ ба он майл мекарданд. [[Насри II ибни Аҳмад]] низ ба онҳо таваҷҷуҳ дошт. Дар охирҳои салтанати Насри II ҳаракати карматӣ дар [[Мовароуннаҳр]]у [[Хуросон]] сар зад ва қувват гирифт. Сарвари ҳаракат Ҳусайн ибни Алии Марвазӣ буд, ки дар набарде асир афтода дар зиндони Бухоро ҳалок шуд. Дар [[Мовароуннаҳр]] саркардаи карматиҳо Муҳаммад ибни Аҳмади Нахшабӣ буд, ки аз Насри II талаб кард, ки ба ивазидар ҳабсхонаи Бухоро ҳалок шудани Ҳусайн ибни Алии Марвазӣ, ки иҷрокунандаи супоришҳои махфии фотимиён буд, ба халифаи Миср 119 ҳазор динор тавон диҳад. Насри II, ки тарафдори ҳаракати карматӣ гардида буд, ба додани ин маблағ розӣ шуд.<ref>Ҳотамов Н. Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). — Душанбе,2011, — с. 105.</ref> Ҳамаи ин ба норозигии рӯҳониёни ислом боис гардид. Лашкариён бошанд, онҳоро мекуфтанду ғорат мекарданд. Дар китоби [[«Осор ул-вузаро»]] — и Сайфиддинҳоҷӣ нисбати Абулфазли Балъамӣ равшан аст, ки ӯ бо фармони амир Нӯҳи Сомонӣ қатл шудааст. Ба андешаи муаррихи тоҷик А. Мухторов "ин шахс ҳамзамон ва парастори Рӯдакӣ буд. Шояд зада кӯр карда аз дарбор рондани [[Рӯдакӣ]] ва қатли [[Абулфазли Балъамӣ]] бо ҳам алақамандӣ дошта бошад? Яъне бо сабабҳои якхела (дар иштирок ба ҳаракати карматиҳо ё худ бо сабаби дигар) ин ду марди бузург ҷазо дида бошанд.<ref>[[Аҳрор Мухторов]]. [[Амирон ва вазирони Сомонӣ]]. — Душанбе, 1997, — с. 63-64.</ref> Рӯҳониён зидди амир сӯиқасд ташкил карданд. Вале писари амири мазкур [[Нӯҳ ибни Насри II|Нӯҳ]] аз ин сӯиқасд хабардор шуд. Сӯиқасдчиён ҷазои сахт гирифтанд. Насри II баъди ғалаба аз болои душманони худ эълон кард, ки аз тахти подшоҳӣ даст кашида писараш Нӯҳро ба ҷойи таъйин мекунад. [[Нӯҳ ибни Насри II]] баъди расман ба тахт нишастан худ Нахшабиро ба дор кашид ва қатли оми карматиҳо дар сар то сари мамлакат оғоз ёфт.<ref>Аҳрор Мухторов. Амирон ва вазирони Сомонӣ. — Душанбе, 1997, — с. 8.</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Хилофати Аббосиён]] [[Гурӯҳ:Шӯришҳо]] rqqh21ftrpeqhbuavwy0snlximiyfug Володимир Зеленский 0 216224 1482276 1382977 2026-07-31T04:48:18Z Mrmw 28975 ([[c:GR|GR]]) [[File:Autograph-VolodymyrZelensky.png]] → [[File:Autograph-VolodymyrZelensky.svg]] 1482276 wikitext text/x-wiki {{Ходими давлатӣ | ном = Володимир Олександрович Зеленский | номи аслӣ = {{lang-uk|Володимир Олександрович Зеленський}} | тасвир = The world must officially recognize that Russia has become a terrorist state - address by the President of Ukraine. (51941720577) (cropped).jpg | бар = 225 | вазифа = [[Президенти Украина]] | тартиб = 6 | парчам = Flag of the President of Ukraine.svg | парчам2 = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | аввалдавр = 20 майи 2019 | охирдавр = | нахуствазир = [[Владимир Гройсман]] | пешгузашта = [[Пётр Порошенко]] | ҷонишин = | шарҳ = | фаъолият = | ҳамсар = Олена Зеленска | падар = Олександр Зеленский | модар = Римма Зеленска | соядаст = Autograph-VolodymyrZelensky.svg | ҷоизаҳо = | фарзандон = Олександра, Кирило | ҳизб = [[беҳизбӣ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.cvk.gov.ua/pls/vp2019/wp003pt001f01=720.html|title=Центральна виборча комісія України - WWW відображення ІАС «Вибори Президента України 2019»|publisher=www.cvk.gov.ua|accessdate=2019-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190423064230/https://cvk.gov.ua/pls/vp2019/wp003pt001f01=720.html|archivedate=2019-04-23}}</ref><ref name="website">{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/ru/president/biografiya|title=Биография Владимира Зеленского|publisher=Официальное интернет-представительство президента Украины|language=ru|accessdate=2019-05-24}}</ref> }} '''Володи́мир Олекса́ндрович Зеле́нский''' ({{lang-uk|Володимир Олександрович Зеленський}}; тав. [[25 январ]]и [[1978]], [[Кривий Риҳ]], [[вилояти Днепропетровск]]) — [[филмноманавис]], назарияпардози ҳуқуқ, комедиан, муҷрӣ, [[таҳиякунандаи филм]], [[Хонандаи мусиқӣ|хонанда]], [[ҳунарпеша]], [[муҷрии телевизион]], таҳиякунандаи телевизионӣ, [[танзнавис]], [[саргармкунанда]], шоумен, [[сиёсатмадор]], ва ходими давлатии аҳли [[Украина]]. [[Президенти Украина]] аз 20 майи соли 2019<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/ru/news/volodimir-zelenskij-sklav-prisyagu-prezidenta-ukrayini-55477|title=Владимир Зеленский принял присягу Президента Украины|publisher=Официальное интернет-представительство Президента Украины|language=ru|accessdate=2019-05-20}}</ref><ref>{{Cite news|title=Вручили булаву: как Зеленский стал президентом - в фото|url=https://www.bbc.com/ukrainian/features-russian-48337305|date=2019-05-20|accessdate=2019-05-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://24tv.ua/golovni_novini_ukrayini_sogodni_20_05_2019_novini_svitu_sogodni_20_travnya_n1155759|title=Головні новини 20 травня: інавгурація Зеленського і заяви про розпуск Ради й відставку Гройсмана|publisher=24 Канал|accessdate=2019-05-21}}</ref>, сарфармондеҳи олии артиши Украина. Зеленский 21 апрели соли 2019 бидуни собиқаи фаъолияти сиёсӣ ва бо пирӯзӣ бар раисҷумҳури собиқи Украина Пётр Порошенко, бо касби 70 дарсади овозҳо ба унвони раисҷумҳури Украина интихоб шуд. Владимир Зеленский дар маҷмӯаи телевизионии танзи «[[Хидматгузори мардум]]», ки дар соли 2015 тавлид шуд, нақши раисҷумҳури тасодуфии Украинаро бозӣ кард. Соли 2018, Зеленский бо кумаки таҳиякунандагони ин маҷмӯаи телевизионӣ (Студияи «Квартал-95») ҳизберо бо номи «Хидматгузори мардум» таъсис кард ва бо шиори мубориза бо фасод номзади [[Интихоботи президентии Украина (2019)]] шуд<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/articles/2018/10/25/7196270/|title=Межа жарту. Як Зеленський готується до виборів|website=Українська правда|lang=uk|accessdate=2019-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.unian.ua/politics/2276034-yurist-zelenskogo-zareestruvav-novu-politichnu-partiyu-sluga-narodu.html|title=Юрист Зеленського зареєстрував нову політичну партію "Слуга народу"|website=www.unian.ua|lang=uk|accessdate=2019-05-24}}</ref>. Бахши умдаи маъракаи интихоботии Зеленский дар [[шабакаҳои иҷтимоӣ]] анҷом шуд ва тавонист раъйи раъйдиҳандагони ҷавонро аз они худ кунад. Вай ҳамчунин бо парҳез накардан аз сухан гуфтан ба [[забони русӣ]] ҳимояти шаҳрвандони рустабори шарқи Украинаро ба даст овард<ref>{{Cite news|title=انتخابات اوکراین؛ کمدین زلنسکی 'برنده' انتخابات ریاست جمهوری شده است|author=|url=http://www.bbc.com/persian/world-48004301|work=|date=2019-04-21|accessdate=2019-05-24|language=fa}}</ref>. == Зиндагинома == Володимир Олександрович Зеленский 25 январи соли 1978 дар шаҳри Кривий Риҳ (ҶШС Украина) дар хонаводаи украинӣ-[[яҳудӣ]] ба дунё омадааст<ref>{{cite web|url=https://nv.ua/opinion/moi-dva-chasa-s-vladimirom-zelenskim-50015037.html|title=Мои два часа с Владимиром Зеленским|author=[[Леви, Бернар-Анри|Бернар-Анри Леви]]|website=nv.ua|date=2019-04-05|publisher=[[Новое время (украинский журнал и сайт)|Новое время]]|accessdate=2019-04-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-zaklikav-yanukovicha-vrozumitis.html|title=Зеленський назвав Януковича історією і закликав його мовчки піти (відео)|author=|website=tsn.ua|date=2014-03-02|publisher=[[ТСН (телепередача)|ТСН]]|language=uk|accessdate=2019-04-23}}</ref>. Донандаи забонҳои украинӣ, русӣ ва инглисӣ мебошад<ref>{{cite web|url=https://glavcom.ua/interviews/kandidat-zelenskiy-yakoyu-movoyu-dumaje-do-yakoji-cerkvi-hodit-yakoji-zvichki-hoche-pozbutisya-567126.html|title=Кандидат Зеленський. Якою мовою думає, до якої церкви ходить, якої звички хоче позбутися|author=|website=glavcom.ua|date=2019-02-05|publisher=Главком|language=uk|accessdate=2019-04-23}}</ref>. === Фаъолияти эҷодӣ === == Филмшиносӣ == == Эзоҳ == {{эзоҳ|2}} {{ПБ}} {{Президентҳои Украина}} [[Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо]] [[Гурӯҳ:Президентҳои Украина]] [[Гурӯҳ:Сарварони Украина]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Укроин]] [[Гурӯҳ:Сарварони Аврупо дар асри XXI]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] a4y3uct65quvbronp5xowkcxiwgckcy Фарошбанд 0 274666 1482216 1179793 2026-07-30T13:33:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482216 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Фарошбанд | номи аслӣ = <big>فراشبند</big> | кишвар = Эрон | тобеият = Шаҳристони Фарошбанд | lat_deg = 28 | lon_deg = 52 | lat_min = 52 | lat_sec = 17 | lon_min = 5 | lon_sec = 30 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Фарошбанд''' <ref>Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерельного агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 — стр. 128</ref> ( {{Lang-fa|فراشبند}} ) - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар устони Форс. Дар маркази маъмурии [[Шаҳристони Фарошбанд]]. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 17,142 нафар буд <ref>[https://archive.is/20130209122757/world-gazetteer.com/wg.php?x=1337032334&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5048&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=427955209 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми ғарбии Форс, дар баландкӯҳҳои ҷанубу-шарқӣ Загрос, дар баландии 776 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Farrashband.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20121102091230/http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Farrashband.html |date=2012-11-02 }} {{ref-en}}</ref>. Фарошбанд тақрибан дар 90 км ҷанубу ғарби [[Шероз]], пойтахти устон ва 754 км ҷанубтар аз [[Теҳрон]], пойтахти кишвар, ҷойгир аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Форс}} {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]] e1ab6mcutx9xrkz7h3x92ogr74angb0 Бандари Дайлам 0 274751 1482283 1349185 2026-07-31T06:21:15Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482283 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Бандар-Дийлам | номи аслӣ = <big>بندر دیلم</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 30 | lon_deg = 50 | lat_min = 3 | lat_sec = 15 | lon_min = 9 | lon_sec = 32 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Бандар-Дийлам''' <ref>Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерельного агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 — стр. 128</ref> ( {{Lang-fa|بندر دیلم}} ) <span lang="fa" dir="rtl" style="font-size: 110%; line-height: 1em;">&#x200E;</span> - шаҳри бандариест дар ҷануби [[Эрон]], дар устони [[Устони Бушеҳр|Бушаҳр]]. Маркази маъмурии [[Шаҳристони Дийлам|Шаҳристони Дийлам]]. Ҳафтум шаҳри сераҳолӣ дар [[устон]] <ref>[https://archive.is/20130209105735/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325791158&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-1906&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-271523 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми шимолии Бушаҳр, дар ҳамвори Хермсир, дар соҳили [[Халиҷи Форс| Халиҷи Форс]], дуртар аз сарҳади маъмурӣ бо устонҳои [[Устони Хӯзистон|Хузистон]] ва [[Устони Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад |Куҳгилӯя ва Буйир Аҳмад]] ҷойгир аст. Баландии мутлақ 0 метр аз сатҳи баҳр аст/ <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/22/Bandare_Deylam.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304123253/http://www.fallingrain.com/world/IR/22/Bandare_Deylam.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref> Бандар Дийлам тақрибан дар 135 километрии шимолу ғарби пойтахти устон [[Бушаҳр|Бушаҳр]] ва 630 километр ҷанубу шарқи пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. == Аҳолӣ == То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 19,829 нафарро ташкил медод <ref>[https://archive.is/20130209105735/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325791158&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-1906&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-271523 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref> ; Дар таркиби миллӣ [[форсҳо]] ва лурҳо бартарӣ доранд, дар мазҳаб [[Шиа|мусулмонони шиъа ]]. {{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}} == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]] [[Гурӯҳ:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] axkj2djjjpzq2ahlnq4d8brvh07ly5f Фардис 0 274931 1482215 1348339 2026-07-30T13:26:21Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482215 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Фардис | номи аслӣ = {{lang-fa|فردیس}} | тасвир = File:2nd square of Fardis.jpg | кишвар = Эрон | тобеият = | lat_deg = 35 | lon_deg = 50 | lat_min = 43 | lat_sec = 45 | lon_min = 59 | lon_sec = 09 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Фардис''' ({{Lang-fa|فردیس}}) — [[шаҳр]] дар шимоли [[Эрон]], дар устони [[Устони Албурз|Албурз]]. Маркази маъмурии [[шаҳристони Фардис]]. Он қисми бахши Марказӣ мебошад. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми ҷанубу шарқи Албурз, дар ҷануби кӯҳҳои Албурз, ҷануби пойтахти устони [[Караҷ]] ҷойгир аст. Баландии мутлақ 1276 метр аз сатҳи баҳр аст<ref name="fallingrain">{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IR/26/Fardis.html|title=Fardis, Iran Page|publisher=Fallingrain Global Gazetteer|lang=en|accessdate=2020-02-07|archivedate=2015-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923152536/http://www.fallingrain.com/world/IR/26/Fardis.html}}</ref>. == Иқлим == Иқлими шаҳр ҳамчун ниммарази хунук тавсиф карда мешавад (''BSk'' дар таснифи иқлим Коппен). Ҳарорати миёнаи солона 15&nbsp;°C аст. Ҳарорати миёнаи моҳи хунуктарин (январ) 0,9&nbsp;°C, гармтарин моҳ (август) 27,6&nbsp;°C мебошад. Боришоти дарозмуддати борон 251 мм<ref>{{Cite web|url=https://en.climate-data.org/location/956738/|title=Climate: Fardis|publisher=Climate-Data.org|lang=en|accessdate=2018-01-08}}</ref>. == Аҳолӣ == Тибқи барӯйхатгирии соли 2016, шумораи аҳолии Фердис 181 174 нафар (90 573 наф. мардон ва 90 601 наф. занон) дар 58,953 хонавода буданд<ref>{{Cite web|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_30.xlsx|title=Данные переписи населения 2016 года|publisher=Статистический центр Ирана|lang=fa|accessdate=2018-01-08}}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Албурз}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Албурз]] nkeh8lpw95o7xgv6b365gf9qt8b7qkg Амлаш 0 275113 1482265 1477329 2026-07-31T01:39:09Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482265 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Амлаш | номи аслӣ = املش‎ | тасвир = Amlash,Mohammad Khodakha.jpg | кишвар = Эрон }} '''Амлаш''' ( {{Lang-fa|املش}}), инчунин ба забони румӣ чун '''Amlesh;''' ҳамчунин '''Amlish''' маълуманд) — шаҳр ва маркази [[шаҳристони Амлаш]], [[устони Гелон]], воқеъ дар [[Эрон]] аст. Дар барӯйхатгирии соли 2006, шумораи аҳолии он 15,047 нафар дар 4,350 оила буд. Амлаш дар баландии 13 метр (45 фут) ҷойгир аст.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IR/8/Amlash.html |title=Location of Amlash - Falling Rain Genomics |accessdate=2020-02-14 |archivedate=2022-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220307092018/http://www.fallingrain.com/world/IR/8/Amlash.html }}</ref> == Сарчашмаҳо == * [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{эрон-ҷуғ-нопурра}} {{ПБ}} {{Шаҳрҳои устони Гелон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Гелон]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] t59uh9mvq0n1udzhsse7cfe6vnwpcoq Баҳор (Ҳамадон) 0 275457 1482287 1349182 2026-07-31T06:43:16Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482287 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Баҳор | номи аслӣ = <big>بهار</big> | lat_deg = 34 | lon_deg = 48 | lat_min = 54 | lat_sec = 25 | lon_min = 26 | lon_sec = 29 | CoordAddon = | CoordScale = | аҳолӣ = 27,271 нафар | соли барӯйхатгирӣ = (2006) | ҳайати миллӣ = [[озарбойҷонҳо]], [[форсҳо]] | ҳайати динӣ = [[шиъа]] | этнохороним = | DST = | сайт = | харитаи минтақа = Iran location map.svg }} '''Баҳор''' <ref>Иран. Справочная карта (масштаб 1:1 250 000). Четвёртое издание — ГУГК СССР, 1986.</ref> ( {{Lang-fa|بهار}} {{Lang-az|Bahar}}) — шаҳр дар ғарби [[Эрон]], дар устони [[Устони Ҳамадон|Ҳамадон]]. Маркази маъмурии шаҳристони [[Шаҳристони Баҳар|Баҳар]]. Шашумин шаҳри сераҳолӣ дар устон <ref name="World Gazetteer">[https://archive.is/20130209155314/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1295422222&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-1912&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=449662843 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми марказии устони Ҳамадон, дар минтақаи кӯҳӣ, дар баландии 1735 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Bahar.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111211153817/http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Bahar.html |date=2011-12-11 }} {{ref-en}}</ref>. Шаҳри Баҳор тақрибан 10 км дар самти шимолу ғарб аз пойтахти устони [[Ҳамадон]], ва 270 км дар самти ҷанубу ғарби пойтахти кишвар [[Теҳрон]], ҷойгир аст. == Аҳолӣ == Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 27,271 нафарро ташкил дод <ref name="World Gazetteer"/> ; [[Озарбойҷонҳо|Озарбойҷон]]<nowiki/>ҳо дар таркиби миллӣ аксарият мебошанд, дар мазҳаб [[Шиа|мусулмонони шиъа]] бартарӣ доранд. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Ҳамадон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳамадон]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] a1edvnge0faihijqyi4hy16vmwn3drv Алиободи Демеқ 0 275468 1482262 1349099 2026-07-31T00:50:17Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482262 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Алиободи Демеқ | номи аслӣ = <big>علي اباددمق</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 34 | lon_deg = 48 | lat_min = 31 | lat_sec = 48 | lon_min = 36 | lon_sec = 16 | CoordAddon = | CoordScale = | аҳолӣ = 6,673 нафар | соли барӯйхатгирӣ = 2006 | ҳайати миллӣ = [[форсҳо]] | ҳайати динӣ = [[шиъа]] | этнохороним = | DST = | сайт = | харитаи минтақа = Iran location map.svg }} '''Алиободи Демеқ''' ё '''Алиободи Демер''' <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabad.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304131220/http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabad.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref> <ref>[http://www.geonames.org/144006/-aliabad-e-damaq.html GeoNames] {{ref-en}}</ref>, ё '''Алиобод''' ( {{Lang-fa|علي اباددمق}} ) — шаҳраки хурд дар ғарби [[Эрон]], дар устони [[Устони Ҳамадон|Ҳамадон]], [[Шаҳристони Малойир]]. То [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6,673 нафар буд <ref>{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1316283624&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5097&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=448330860|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми ҷанубии [[Ҳамадон]], дар минтақаи кӯҳӣ, дар баландии 1,978 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabad.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304131220/http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabad.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref> . Алиободи Демеқ тақрибан 27 км дар самти ҷанубу шарқи пойтахти устон [[Ҳамадон]], ва 270 км ҷанубу ғарби пойтахти кишвар [[Теҳрон]], ҷойгир аст. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Ҳамадон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳамадон]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] 7qehjaks7it7b5q63mcy9oak4qxpwbc Алиободи Пуштишаҳр 0 275471 1482263 1349108 2026-07-31T00:53:35Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482263 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Алиободи Пуштишаҳр | номи аслӣ = <big>علياباد پشت شهر</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 34 | lon_deg = 48 | lat_min = 50 | lat_sec = 16 | lon_min = 30 | lon_sec = 40 | аҳолӣ = 4,453 нафар | соли барӯйхатгирӣ = 2006 | ҳайати миллӣ = [[форсҳо]] | ҳайати динӣ = [[шиъа]] | этнохороним = | DST = | сайт = | харитаи минтақа = Iran location map.svg }} '''Алиободи Пуштишаҳр''' <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabade_Poshte_Shahr.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120626102424/http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabade_Poshte_Shahr.html |date=2012-06-26 }} {{ref-en}}</ref> <ref>[http://www.geonames.org/143980/-aliabad-e-posht.html GeoNames] {{ref-en}}</ref> <ref>[https://archive.is/20130206122651/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1320341747&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5095&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=449446851 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>, ё '''Алиободи Пуште Шаҳр''', ё '''Алиободe Пушт''', ё '''Алиобод''' ( {{Lang-fa|علياباد پشت شهر}}) — шаҳраки хурд дар ғарби [[Эрон]], дар устони [[Устони Ҳамадон|Ҳамадон]]. Он қисми [[шаҳристони Ҳамадон]] буда, яке аз минтақаҳои шимолии маркази ҳамном аст. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 4,453 нафар буд . == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми марказии Ҳамадон, дар минтақаи кӯҳӣ, дар баландии 1761 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabade_Poshte_Shahr.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20120626102424/http://www.fallingrain.com/world/IR/09/Aliabade_Poshte_Shahr.html |date=2012-06-26 }} {{ref-en}}</ref> . Шаҳр тақрибан 2-3 км шимолтар аз пойтахти устон [[Ҳамадон]], ва 265 км ҷанубу ғарби пойтахти кишвар [[Теҳрон]], ҷойгир аст. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Ҳамадон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Ҳамадон]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] hyf69trodpzzsoow8qzumigzkwi9jpv Араквоз 0 275534 1482277 1477335 2026-07-31T04:53:56Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482277 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Араквоз | номи аслӣ = <big>اركواز</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 33 | lon_deg = 46 | lat_min = 22 | lat_sec = 58 | lon_min = 35 | lon_sec = 54 | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Араквоз''' ( {{Lang-fa|اركواز}} — шаҳр дар ғарби [[Эрон]], маркази маъмурии [[шаҳристони Маликшоҳӣ]] дар [[устони Элом]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 14,225 нафар буд <ref>{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1312887686&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5117&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=444154658|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>; Дар таркиби миллӣ [[курдҳо]] бартарӣ доранд. Номҳои мухталиф <ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Arak_Vaze_Malek_Shahi.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130329200403/http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Arak_Vaze_Malek_Shahi.html |date=2013-03-29 }} {{ref-en}}</ref> : ''Араквази Малекшаҳи'' (Arak Vaze Malek Shahi), ''Қалъаи Дарре ''(Qal`eh Darreh),'' Эрквази ''(Arkavazi), ''Эркваз'' (Erkvez). == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми марказии Элом, дар баландкӯҳи Загрос, дар баландии 1371 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Arak_Vaze_Malek_Shahi.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130329200403/http://www.fallingrain.com/world/IR/10/Arak_Vaze_Malek_Shahi.html |date=2013-03-29 }} {{ref-en}}</ref>. Араквоз дар масофаи 30 км дар ҷанубу шарқи пойтахти устон, [[Элом]] ва 500 км дар самти ҷанубу ғарбии пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. == Сарчашмаҳо == * [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Элом}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Элом]] [[Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] 5y3mpphg76d7zae38fy2z41eycgun54 Бандари Хумайнӣ 0 275569 1482284 1477357 2026-07-31T06:24:08Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482284 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Бандари Хумайнӣ | номи аслӣ = <big>بندر امام خمینی</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 30 | lon_deg = 49 | lat_min = 26 | lat_sec = 8 | lon_min = 6 | lon_sec = 20 | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Бандари Хумайнӣ''' ё '''Бандари Имом Хумайнӣ'''<ref>{{Атлас мира|2010|122—123|Иран, Афганистан, Пакистан}}</ref> <ref>Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерального агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 - стр. 128</ref> ( {{Lang-fa|بندر امام خمینی}}) - шаҳри бандарӣ дар ҷанубу ғарби [[Эрон]], дар [[Устони Хӯзистон]], [[Шаҳристони Моҳшаҳр]]. То [[Соли 2006|соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 67,078 нафар буд <ref>{{Cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1263332981&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-1918&srt=npan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=433570908|title=World Gazetteer|lang=en|deadlink=yes}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . То [[Соли 1979|соли 1979,]] шаҳр ''Бандар-Шоҳпур'' ном дошт. Шаҳр номи муосири худро ба ифтихори пешвои [[Инқилоби Эрон|инқилоби исломии Эрон]] [[оятуллоҳ]] [[Руҳуллоҳ Хумайнӣ|Рӯҳулло Мусавӣ Хумайнӣ]] гирифтааст. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар ҷануби [[Устони Хӯзистон|Хӯзистон ]], дар соҳили [[Халиҷи Форс|халиҷи Форс ]] ҷойгир аст<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IR/15/BandareEmam_Khomeyni.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20080317010526/http://www.fallingrain.com/world/IR/15/BandareEmam_Khomeyni.html |date=2008-03-17 }} {{ref-en}}</ref>. Бандари Хумайнӣ тақрибан дар 100-километрии ҷанубу шарқи пойтахти устон [[Аҳвоз]], ва дар 65-километрии шимолу шарқи [[Ободон|Ободон ]] вокеъ аст. == Пайвандҳо == * اطلس گیتاشناسی استان‌های ''ایران'' [Атлас-е Гиташенаси-и Остана-и Эрон] ( ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Вилояти Атласи]'' Гиташенаси ''[https://web.archive.org/web/20070522192425/http://www.gitashenasi.com/En/Product/Index.cfm?I=9 Эрон]'' ) == Сарчашмаҳо == * [https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Хӯзистон}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хӯзистон]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] i1srpleyfk5w9x6nu4uhnmottr61dnb Арад (Эрон) 0 275731 1482275 1123607 2026-07-31T04:48:09Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482275 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Арад | номи аслӣ = <big>ارد</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 27 | lon_deg = 53 | lat_min = 43 | lat_sec = 37 | lon_min = 37 | lon_sec = 33 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Арад''' <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Arad.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304141055/http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Arad.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref> <ref name="geonames">[http://www.geonames.org/143132/arad.html GeoNames] {{ref-en}}</ref>, ё '''Ard''' , ё '''Erad''' <ref name="world-gazetteer">[https://archive.is/20130210015141/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969350&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5056&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-277547 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>, ё '''Īrad''' , ё '''Ird''' ( {{Lang-fa|ارد}} ) <span lang="fa" dir="rtl" style="font-size: 110%; line-height: 1em;">&#x200E;</span> - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Лористон|Шаҳристони Лористон]]. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми ҷанубии Форс, дар ҷанубу-шарқи баландкӯҳҳои Загрос, дар баландии 587 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref name="fallingrain"/>. Арад тақрибан 230 километр дар ҷанубу шарқи пойтахти устон [[Шероз]], ва 905 километр ҷанубу шарқи пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. {{Шаҳрҳои устони Фарс}} {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] prnh0zvwhb3q8ktdalltbkp0k2mccwi Акбаробод (Эрон) 0 275732 1482260 1478021 2026-07-31T00:05:29Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482260 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Акбаробод | номи аслӣ = <big>اکبرآباد</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 29 | lon_deg = 52 | lat_min = 40 | lat_sec = 49 | lon_min = 33 | lon_sec = 6 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Акбаробод''' <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Akbarabad4.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180721192414/http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Akbarabad4.html |date=2018-07-21 }} {{ref-en}}</ref> <ref name="geonames">[http://www.geonames.org/144406/akbarabad.html GeoNames] {{ref-en}}</ref> <ref name="world-gazetteer">[https://archive.is/20130209155448/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325947630&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5064&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=428531363 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref> ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Akbarābād-e Kavār''' ( {{Lang-fa|اکبرآباد}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Кевор]] аст.<ref name="Akbarabad and Mozaffari Cities">{{cite report|title=Letter of approval regarding national divisions in the Central District of Kavar County, Fars province|language=fa|website=qavanin.ir|via=Laws and Regulations Portal of the Islamic Republic of Iran|url=https://qavanin.ir/Law/TreeText/293543|archive-url=https://web.archive.org/web/20230920201244/https://qavanin.ir/Law/TreeText/293543|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Jahangiri|first=Ishaq|archive-date=20 September 2023|access-date=20 September 2023|date=c. 2023|orig-date=Approved 4 February 1400|id=Subject Letter 184291}}</ref> Он маркази Бахши Ковар буд <ref name="Shiraz County Rural Districts">{{cite report|title=Creation and formation of 20 rural districts including villages, farms and places in Shiraz County under Fars province|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Parliament Research Center of the Islamic Republic of Iran|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/110251|archive-url=https://web.archive.org/web/20170130084708/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/110251|publisher=Ministry of the Interior, Council of Ministers|last=Mousavi|first=Mirhossein|archive-date=30 January 2017|access-date=11 December 2023|date=c. 2017|orig-date=Approved 4 October 1366|id=Proposal 53.1.11808; Notification 117950/T918}}</ref> то он даме, ки пойтахташ ба деҳаи Наврӯзон интиқол дода шуд. <ref name="Akbarabad and Mozaffari Cities"/> == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми марказии Форс, дар ҷанубу-шарқи баландкӯҳҳои Загрос, дар баландии 1716 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref name="fallingrain"/>. Акбаробод тақрибан 5 километр шимолтар аз пойтахти устон [[Шероз]], ва 670 километр ҷанубу шарқи пойтахти кишвар, [[Теҳрон]], ҷойгир аст. == Аҳолӣ == Д<ref name="2006 Fars Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920091830/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> ар замони барӯйхатгирии миллии соли 2006, аҳолии Акбаробод 5837 нафар дар 1222 хонавода буд, вақте ки он деҳае дар ноҳияи деҳоти Кавар дар ноҳияи собиқ Кавар дар шаҳристони Шероз буд. [1] Дар барӯйхатгирии минбаъда дар соли 2011 6133 нафар дар 1531 хонавода ба қайд гирифта шуда буданд, <ref name="2011 Fars Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116202002/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls|archive-date=16 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> то он вақт ноҳия бо таъсиси шаҳристони Кавар аз шаҳристон ҷудо шуда буд. Ноҳияи деҳот ба ноҳияи нави марказӣ интиқол дода шуд. <ref name="Kavar County Establishment">{{cite news|title=Four changes in the map of country divisions: Kavar County is formed in Fars province|language=fa|website=dolat.ir|via=Secretariat of the Government Information Council|url=https://dolat.ir/detail/195802|archive-url=https://web.archive.org/web/20170315204729/https://dolat.ir/detail/195802|archive-date=15 March 2017|publisher=Ministry of the Interior, Board of Ministers|last=Rahimi|first=Mohammadreza|date=22 November 2010|access-date=20 November 2023}}</ref> Барӯйхатгирии соли 2016 шумораи аҳолии деҳаро 5817 нафар дар 1629 хонавода буд. Ин деҳа сераҳолитарин дар ноҳияи деҳоти он буд. <ref name="2016 Fars Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406013432/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx|format=Excel|archive-date=6 April 2022}}</ref> Пас аз барӯйхатгирии аҳолӣ, Акбаробод ба мақоми шаҳр мушарраф гардид. <ref name="Akbarabad and Mozaffari Cities"/> ==Сарчашмаҳо== *[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Фарс}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] q6cgg6rkngqxe5o0slzdxicg5t9s6hs Бейрам 0 275733 1482294 1477364 2026-07-31T06:54:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482294 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Бирам | номи аслӣ = <big>بيرم</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 27 | lon_deg = 53 | lat_min = 25 | lat_sec = 50 | lon_min = 30 | lon_sec = 52 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Бирам''' <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Beyram.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304134557/http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Beyram.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref> <ref name="geonames">[http://www.geonames.org/140762/beyram.html GeoNames] {{ref-en}}</ref> <ref name="world-gazetteer">[https://archive.is/20130210102810/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325969350&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5056&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=422771351 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>, ё '''Бейрам''' ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Bairam''' ва '''Beyrom''' ( {{Lang-fa|بيرم}} ) <span lang="fa" dir="rtl" style="font-size: 110%; line-height: 1em;">&#x200E;</span> - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Лористон]] аст. == Аҳолӣ == Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6,520 нафар буд <ref name="world-gazetteer"/> ; [[Форсҳо]] дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд, дар мазҳаб [[Шиа|мусалмонҳои шиъа ]] бартарӣ доранд. ==Сарчашмаҳо== *[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Фарс}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] r6gzv00jqudwja9q3qtiltcw7ovttyl Безин (Шероз) 0 275734 1482292 1477363 2026-07-31T06:51:22Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482292 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Безин | номи аслӣ = <big>بزين</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 29 | lon_deg = 52 | lat_min = 45 | lat_sec = 16 | lon_min = 24 | lon_sec = 49 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Безин''' <ref name="world-gazetteer">[https://archive.is/20130209125832/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1325947630&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5064&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-277559 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref> <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Bezin.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150808203601/http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Bezin.html |date=2015-08-08 }} {{ref-en}}</ref> <ref name="geonames">[http://www.geonames.org/140725/bezin.html GeoNames] {{ref-en}}</ref> ё ҳамчунин ба забони румӣ чун '''Bezīn''' ва '''Bezeyn''' ( {{Lang-fa|بزين}} ) - як шаҳраки хурд дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]], [[Шаҳристони Шероз]] аст. Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 6,812 нафар буд. ==Сарчашмаҳо== *[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Фарс}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] izyzmk13fuabxcdmw8g2n0tci4bbj9t Ардакон (Форс) 0 275896 1482278 1477337 2026-07-31T04:58:50Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482278 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Ардакон | номи аслӣ = اردکان | тасвир = File:Barmfiruz Lake.jpg | кишвар = Эрон | lat_deg = 30 | lon_deg = 51 | lat_min = 15 | lat_sec = 38 | lon_min = 59 | lon_sec = 3 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Ардакон''' <ref>Атлас Мира. — М.: ПКО «Картография» Федерельного агентства геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации: Издательство Оникс, 2007 - стр. 128</ref> <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Ardakan.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304130217/http://www.fallingrain.com/world/IR/07/Ardakan.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref>, ё '''Erdekan''' <ref name="world-gazetteer">[https://archive.is/20130209195956/world-gazetteer.com/wg.php?x=1330622881&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-1909&srt=1npn&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=-277537 World Gazetteer] {{ref-en}}</ref>, ё '''Erdekan-e-Fars''' <ref name="iranica">[http://www.iranicaonline.org/articles/ardakan-e-fars-a-small-upland-town-of-the-ostan-of-fars-hence-to-be-distinguished-from-the-ardakan-e-yazd-q Энциклопедия Ираника] {{ref-en}}</ref> ( {{Lang-fa|اردکان}} ) <span lang="fa" dir="rtl" style="font-size: 110%; line-height: 1em;">&#x200E;</span> - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Форс]]. Маркази маъмурии [[Шаҳристони Сипедон]] аст. == Аҳолӣ == Мутобиқи барӯйхатгирии аҳолӣ, дар [[соли 2006]] шумораи аҳолӣ 16,212 нафарро ташкил дод <ref name="world-gazetteer"/> ; [[Форсҳо]] <ref name="iranica"/> ва Қашқайҳо дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд. ==Сарчашмаҳо== *[https://web.archive.org/web/20110628202845/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-106&srt=npan&col=aohdq&pt=c&va=x Шумори аҳолии шаҳрҳои Эрон] {{Эрон-ҷуғ-нопурра}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Фарс}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Форс]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] j2nes6muwb18ddg7olormts8lempjdr Аҳрам 0 276006 1482282 1260033 2026-07-31T06:08:02Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482282 wikitext text/x-wiki {{МА | мақом = Шаҳр | номи тоҷикӣ = Аҳрам | номи аслӣ = <big>اهرم</big> | кишвар = Эрон | lat_deg = 28 | lon_deg = 51 | lat_min = 52 | lat_sec = 57 | lon_min = 16 | lon_sec = 28 | CoordAddon = | CoordScale = | этнохороним = | DST = | сайт = }} '''Аҳрам''' <ref>Иран. Справочная карта (масштаб 1:2 500 000). — ГУКГ, 1986</ref> ( {{Lang-fa|اهرم}} <span lang="fa" dir="rtl" style="font-size: 110%; line-height: 1em;">‎</span> - шаҳр дар ҷануби [[Эрон]], дар [[Устони Бушаҳр]]. Маркази маъмурии [[Шаҳристони Тангистон]]. == Ҷуғрофия == Шаҳр дар қисми марказии Бушаҳр, дар ҳамвории Ҳермсир, дар байни соҳили [[Халиҷи Форс]] ва қаторкӯҳҳои ҷанубу ғарбии Загрос, дар баландии 66 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст <ref name="fallingrain">[http://www.fallingrain.com/world/IR/22/Ahram.html Физико-географические данные] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20160304091224/http://www.fallingrain.com/world/IR/22/Ahram.html |date=2016-03-04 }} {{ref-en}}</ref> . == Аҳолӣ == Мутобиқи [[Соли 2006|барӯйхатгирии соли 2006,]] шумораи аҳолӣ 12,182 нафар буд <ref name="world-gazetteer">[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1281187113&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5014&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=427991127 World Gazetteer] {{Бойгонишуда|url=https://archive.today/20130209124544/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1281187113&men=gpro&lng=en&des=wg&geo=-5014&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&pt=c&va=&geo=427991127 |date=2013-02-09 }} {{ref-en}}</ref> ; [[Форсҳо]] дар таркиби миллӣ бартарӣ доранд, [[Шиа|дар мазҳаб]] [[Шиа|мусалмонҳои шиъа]] бартарӣ доранд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Шаҳрҳои устони Бушаҳр}} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]] [[Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Бушаҳр]] [[Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо]] fag5eff54po7poiis8woivsz8nhvanr Гурӯҳ:Сотсиализм 14 280806 1482239 1352202 2026-07-30T18:17:23Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1482239 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Ҳаракати иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Тартибҳои иқтисодӣ]] bavijltnxymjbwip95debnu1xccnfn4 Гурӯҳ:Кӯҳнапарастӣ 14 281145 1482236 1352197 2026-07-30T18:13:54Z Шухрат Саъдиев 5132 ислоҳ 1482236 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Гурӯҳ:Ҳуқуқҳо]] [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]] 104d1dwnvem0lhboe3sxjrmdzkfetjx Гурӯҳ:Марксизм 14 281666 1482237 1345197 2026-07-30T18:15:11Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1482237 wikitext text/x-wiki {{Cat main}} [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳаракати иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Мактабҳои иқтисодӣ]] [[Гурӯҳ:Коммунизм]] [[Гурӯҳ:Назарияҳои таърихӣ]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]] 1s2gaxgje2vo4ppz0uplh36fkz22qew Парламент 0 284369 1482269 1318091 2026-07-31T03:39:25Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Парлумон]] 1482269 wikitext text/x-wiki #равона [[Парлумон]] rohe4m6rt9suxknj16kdsqlay22mfp0 Баҳс:Парламент 1 284370 1482274 1318092 2026-07-31T03:40:15Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Баҳс:Парлумон]] 1482274 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳс:Парлумон]] q425zfyten8t1mwq6askptgysug338z Асрори оилаи Ғаюровҳо 0 288212 1482281 1455504 2026-07-31T05:19:26Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482281 wikitext text/x-wiki {{otheruses|Асрор (мазмунҳо)}} {{Телефилм}} «'''Асрори оилаи Ғаюровҳо'''» ({{lang-ru|Семейные дела Гаюровых}}) — филми телевизиюнии дуқисматии шӯравии соли 1975, драма иҷтимоӣ бо коргадонии [[Валерий Аҳадов]] аз рӯи филмномаи [[Фотеҳ Ниёзӣ]] ва [[Аркадий Стругатский]]. Нахустнамоиши телевизионӣ 26 майи соли 1976 (Маскав) баргузор гардид. == Достони филм == Дар кӯҳистон сохтмони нерӯгоҳи барқи обӣ идома дорад. Дар деҳаи Чордар, макони зисти оилаи Ғаюровҳо тарзи нави ҳаёт оғоз мешавад. Воҳид Ғаюров, падари оила мехоҳад, ки фарзандони ба воя расидааш зуд-зуд барои хабаргирии ӯ ба хонаи бобоӣ оянд. Писари хурдӣ дар шаҳр мехонад. Писари калонӣ, ки зану фарзандашро аз даст дода, сардори сохтмони нерӯгоҳ ва ҳамеша банди кор аст. Комил, фарзанди дигари Воҳид Ғаюров мехоҳад оиладор шуда, ба хона кадбонуи ҷавон орад, аммо ба таври фоҷиавӣ ҳалок мешавад… == Дар нақшҳо == {{ДарНақшҳоБоло}} {{ДарНақшҳо|[[Назаршо Гулмамадов]]||''собиқадор Воҳид Ғаюров падари оила''||}} {{ДарНақшҳо|[[Ато Муҳаммадҷонов]]||''раиси сохтмон Боҳир Воҳидович Ғаюров''||}} {{ДарНақшҳо|[[Хушназар Майбалиев]]||''бародари хурдӣ Комил Воҳидович Ғаюров''||}} {{ДарНақшҳо|[[Светлана Тома]]||''Ойиша Сафарова - директор сельской школы''||}} {{ДарНақшҳо|[[Михаил Кузнетсов]]||''созмондеҳи ҳизбӣ Андрей Сергеевич Горбунов''||}} {{ДарНақшҳо|[[Гурминҷ Завқибеков]]||''таъминкунанда Халил Шакирович Шакиров''||}} {{ДарНақшҳо|[[Евгения Аргуновская]]||''Екатерина Горбунова зани созмондеҳи ҳизбӣ''||}} {{ДарНақшҳо|[[Людмила Ефименко]]||''Галя - духтари созмондеҳи ҳизбӣ Галина Андреевна Горбунова''||}} {{ДарНақшҳо|[[Парвиз Назаров]]||''Парвиз Ғаюров''||}} {{ДарНақшҳо|[[Надежда Репина]]||''Налимова''||}} {{ДарНақшҳо|[[Асал Саодатова]]||''хоҳар Руқия Воҳидовна Ғаюрова''||}} {{ДарНақшҳо|[[Виктор Косенко]]||''бригадири сахранавардон Налимов''||}} {{ДарНақшҳо|[[Курбанусейн Майбалиев]]||''Мансур Ғаюров''||}} {{ДарНақшҳоПоён}} === Дар нақшҳои лаҳзаӣ === * [[Лия Комлякова]] * [[Валерий Янклович]] * [[Мушаррафа Қосимова]] * [[Фаррух Қосимов]] == Адабиёт == * Звезда. Гос. изд-во худож. лит-ры, 1976. Стр. 209. * Искусство кино, Выпуски 1-4. Изд. Союза работников кинематографии СССР, 1976. Стр. 113. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [http://epizodsspace.airbase.ru/bibl/pamir/1974/semey-dela.html «Семейные дела Гаюровых»]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} «Памир» 1974 г № 5, c.8-34, № 6, c.7-29 {{ПБ}} qpgsnqoplxc7my9pnrbi7sjg8w682z3 Ҳаракати ҳамроҳнашуда 0 297558 1482243 1349523 2026-07-30T18:36:33Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482243 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} {{Созмон}} '''Ҳаракати ҳамроҳнашуда''' ({{Lang-en|Non-Aligned Movement}} ) ташкилоти байналмилалӣ <ref>[https://bigenc.ru/world_history/text/1942374 ДВИЖЕНИЕ НЕПРИСОЕДИНЕНИЯ] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20180520054117/https://bigenc.ru/world_history/text/1942374 |date=2018-05-20 }} // [[Большая российская энциклопедия]]. Том 8. Москва, 2007, стр. 367.</ref>, ки 120 давлати ҷаҳонро дар асоси принсипҳои иштирок накардан дар блокҳои ҳарбӣ муттаҳид мекунад (бо он дар замони таъсиси созмон, пеш аз ҳама, [[НАТО|Ташкилоти Шартномаи Атлантикаи Шимолй ва Ташкилоти Шартномаи]] Варшава , инчунин Ташкилоти [[Созмони Аҳдномаи Марказӣ|Шартномаи]] Марказй, Ташкилоти Шартномаи Осиёи Чануби Шаркй, [[АНЗЮС|АНЗУС]] ва гайра. П. ). Харакати хамрохнашуда дар конференциям Белград мохи сентябри соли 1961 расман ташкил карда шуда буд. Пеш аз таъсиси Ҳаракат конфронси Бандунг дар [[соли 1955]], машваратҳои сеҷонибаи [[Йосип Броз Тито|Иосип Броз Тито]], [[Ҷамол Абдунносир|Гамал Абдулносир]] ва [[Ҷавоҳирлаъл Неҳру|Ҷавоҳарлол Неҳру]] дар [[Соли 1956|соли 1956,]] инчунин сафари Тито ба Осиё ва Африқо дар аввали соли 1961 бо киштии Галеб <ref>Новосельцев Б. С. Подготовка Белградской конференции неприсоединившихся стран 1961 г. // Вестник Московского университета. Серия 8: История. — 2013. — № 6. — С. 65</ref> буд. == Таркиб <ref>{{Cite web|url=https://mnoal.org/nam-members/|title=«Non-Aligned Members»|author=|website=|date=|publisher=|deadlink=yes|accessdate=2019-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327085806/https://mnoal.org/nam-members/|archivedate=2019-03-27}}</ref> == Аз моҳи майи соли 2011, он дорои 120 давлат, аз ҷумла 1 [[Аврупо]] - [[Беларус|Беларусӣ]] (бо вуҷуди он, ки узви созмони низомии [[Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъӣ|СПАД]] мебошад), 37 [[Осиё]], 53 [[Африқо]], 26 [[Амрико]], 3 [[Уқёнусия|уқёнусӣ]] мебошад. 17 кишвар мақоми нозир доранд: [[Аргентина]], [[Арманистон]], [[Босния ва Ҳерсеговина]], [[Бразилия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ҷумҳурии Халқии Чин|Чин]], [[Коста-Рика]], [[Мексика]], [[Парагвай]], [[Салвадор|Сальвадор]], [[Сербия]], [[Тоҷикистон]], [[Укроин|Украина]], [[Уругвай]], [[Хорватия]] . 5 ташкилоти байналмилали ва 2 миллии озодихохи якхела доранд: [[Созмони Милали Муттаҳид|СММ]], [[Иттиҳоди Африқо|Иттиходи Африка]], Лигаи давлатхои араб, [[Созмони ҳамкории исломӣ|Созмони хамкории исломи]], ОСНАА, Фронти озодии халкии сотсиалистии Канак (Каледонияи Нав), Харакати нави истицлолияти Пуэрто-Рико. == Мушкилоти қабули қарор == Сарфи назар аз он, ки идеяи асосии Харакати хамрохнашуда рад кардан аз иштирок кардан дар блокхои харбй мебошад, аъзоёни Харакат мунтазам ба зарурати кор карда баромадани мавкеи ягонаи оид ба ихтилофоти муайян дучор мешаванд. Дар аксари мавридҳо дар Ҳаракат дар бархӯрдҳо ба низоъҳо ягонагӣ вуҷуд надорад. Масалан, дар конфронси Қоҳира дар соли 1964, хоҳиши иштироки сиёсатмадори тарафдори Белгия аз Ҷумҳурии Демократии Конго Моизе Цомбе монеае буд. Баъзе кишварҳо (Нигерия, Либерия, Сенегал ва Того) ҷонибдори иҷозати Tshombe буданд, дар ҳоле ки дигар давлатҳо (ба монанди [[Ҷумҳурии Сотсиалисти Федеративии Югославия|Югославия]] ) муқобил буданд <ref name="autogenerated1">Новосельцев Б. С. Югославия и Каирская конференция неприсоединившихся стран // Славянский альманах. — 2015. — № 1-2. — С. 133—134</ref> . Цомбе бо аксарияти овозхо ба конференция кабул карда нашу-дааст. Ҳарчанд Тшомбе ба Қоҳира парвоз карда бошад ҳам, дар конфронс ширкат карда натавонист <ref name="autogenerated1" /> . Ҳодисаҳои даҳсолаи охир дар геополитикаи ҷаҳонӣ аз ҷониби кишварҳои иштирокчии Ҳаракат, ки дар гузаштаи наздик мушоҳида нашуда буд, ба як мушкилот муносибат ва бархӯрдҳои гуногунро ба вуҷуд овард. Ҳарду кишваре ҳастанд, ки як навъ дигаргуниҳои инқилобӣ ва равандҳои сиёсии Шарқи Наздикро дастгирӣ мекунанд ва ҳам мухолифон. Хамаи ин — чудой ва муносибатхои гуногун — дар кори мачлисхои машваратии сардорони Харакати хамрохнашуда инъикос ёфтааст. Ҳамин тавр, дар соли 2012 дар нишасти Ҷунбиши ғайримустақим дар Теҳрон як ҷанҷоли Мисру Сурия ба вуқӯъ пайваст, ки бар асари суханронии [[Муҳаммад Мурсӣ]], раисиҷумҳури Миср, дар ҷараёни он ҳайати Сурия толори нишастро тарк кард. Раҳбари Миср ҳукумати Сурияро "саркӯбгар" тавсиф кард ва хостори истиқрори осоиштаи як режими демократӣ дар ин кишвар шуд, дар ҳоле ки дипломати эронӣ ба кишвари худ ҳамчун посдори сулҳ пешниҳод кард <ref>[http://www.geopolitics.ru/2012/09/iran-i-siriya-raskalyvayut-dvizhenie-neprisoedineniya/ Иран и Сирия раскалывают Движение неприсоединения]</ref> . == Мамлакатхои аъзо == {{Div col|4}} # {{Парчамбандӣ|Озарбойҷон}}<ref>{{Cite web |url=http://www.aze.az/news_azerbayjan_stanet_chlenom_58064.html |title=AZE.az — Азербайджан станет членом «Движения неприсоединения» — Последние новости Азербайджана, Кавказа, СНГ, мировые новости<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2011-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110517100044/http://www.aze.az/news_azerbayjan_stanet_chlenom_58064.html |archivedate=2011-05-17 |deadlink=yes }}</ref> # {{Парчамбандӣ|Алҷазоир}} # {{Парчамбандӣ|Ангола}} # {{Парчамбандӣ|Антигуа ва Барбуда}} # {{Парчамбандӣ|Афғонистон}} # {{Парчамбандӣ|Ҷазираҳои Багам}} # {{Парчамбандӣ|Бангладеш}} # {{Парчамбандӣ|Барбадос}} # {{Парчамбандӣ|Баҳрейн}} # {{Парчамбандӣ|Белиз}} # {{Парчамбандӣ|Белоруссия}} # {{Парчамбандӣ|Бенин}} # {{Парчамбандӣ|Боливия}} # {{Парчамбандӣ|Ботсвана}} # {{Парчамбандӣ|Бруней}} # {{Парчамбандӣ|Буркина-Фасо}} # {{Парчамбандӣ|Бурунди}} # {{Парчамбандӣ|Бутан}} # {{Парчамбандӣ|Вануату}} # {{Парчамбандӣ|Венесуэла}} # {{Парчамбандӣ|Тимори шарқи}} # {{Парчамбандӣ|Ветнам}} # {{Парчамбандӣ|Габон}} # {{Парчамбандӣ|Гаити}} # {{Парчамбандӣ|Гайана}} # {{Парчамбандӣ|Гамбия}} # {{Парчамбандӣ|Гана}} # {{Парчамбандӣ|Гватемала}} # {{Парчамбандӣ|Гвинея}} # {{Парчамбандӣ|Гвинея-Бисау}} # {{Парчамбандӣ|Государство Палестина}} # {{Парчамбандӣ|Гондурас}} # {{Парчамбандӣ|Гренада}} # {{Парчамбандӣ|Джибути}} # {{Парчамбандӣ|Доминика}} # {{Парчамбандӣ|Доминиканская Республика}} # {{Парчамбандӣ|Египет}} # {{Парчамбандӣ|Замбия}} # {{Парчамбандӣ|Зимбабве}} # {{Парчамбандӣ|Индия}} # {{Парчамбандӣ|Индонезия}} # {{Парчамбандӣ|Иордания}} # {{Парчамбандӣ|Ирак}} # {{Парчамбандӣ|Иран}} # {{Парчамбандӣ|Йемен}} # {{Парчамбандӣ|Кабо-Верде}} # {{Парчамбандӣ|Камбоджа}} # {{Парчамбандӣ|Камерун}} # {{Парчамбандӣ|Катар}} # {{Парчамбандӣ|Кения}} # {{Парчамбандӣ|КНДР}} # {{Парчамбандӣ|Колумбия}} # {{Парчамбандӣ|Коморские Острова}} # {{Парчамбандӣ|Демократическая Республика Конго}} # {{Парчамбандӣ|Республика Конго}} # {{Парчамбандӣ|Кот-д’Ивуар}} # {{Парчамбандӣ|Куба}} # {{Парчамбандӣ|Кувейт}} # {{Парчамбандӣ|Лаос}} # {{Парчамбандӣ|Лесото}} # {{Парчамбандӣ|Либерия}} # {{Парчамбандӣ|Ливан}} # {{Парчамбандӣ|Ливия}} # {{Парчамбандӣ|Маврикий}} # {{Парчамбандӣ|Мавритания}} # {{Парчамбандӣ|Мадагаскар}} # {{Парчамбандӣ|Малави}} # {{Парчамбандӣ|Малайзия}} # {{Парчамбандӣ|Мали}} # {{Парчамбандӣ|Мальдивы}} # {{Парчамбандӣ|Марокко}} # {{Парчамбандӣ|Мозамбик}} # {{Парчамбандӣ|Монголия}} # {{Парчамбандӣ|Мьянма}} # {{Парчамбандӣ|Намибия}} # {{Парчамбандӣ|Непал}} # {{Парчамбандӣ|Нигер}} # {{Парчамбандӣ|Нигерия}} # {{Парчамбандӣ|Никарагуа}} # {{Парчамбандӣ|ОАЭ}} # {{Парчамбандӣ|Оман}} # {{Парчамбандӣ|Пакистан}} # {{Парчамбандӣ|Панама}} # {{Парчамбандӣ|Папуа — Новая Гвинея}} # {{Парчамбандӣ|Перу}} # {{Парчамбандӣ|Руанда}} # {{Парчамбандӣ|Сан-Томе и Принсипи}} # {{Парчамбандӣ|Саудовская Аравия}} # {{Парчамбандӣ|Сейшельские Острова}} # {{Парчамбандӣ|Сенегал}} # {{Парчамбандӣ|Сент-Винсент и Гренадины}} # {{Парчамбандӣ|Сент-Китс и Невис}} # {{Парчамбандӣ|Сент-Люсия}} # {{Парчамбандӣ|Сингапур}} # {{Парчамбандӣ|Сирия}} # {{Парчамбандӣ|Сомали}} # {{Парчамбандӣ|Судан}} # {{Парчамбандӣ|Суринам}} # {{Парчамбандӣ|Сьерра-Леоне}} # {{Парчамбандӣ|Таиланд}} # {{Парчамбандӣ|Танзания}} # {{Парчамбандӣ|Того}} # {{Парчамбандӣ|Тринидад и Тобаго}} # {{Парчамбандӣ|Тунис}} # {{Парчамбандӣ|Туркмения}} # {{Парчамбандӣ|Уганда}} # {{Парчамбандӣ|Узбекистан}} # {{Парчамбандӣ|Фиджи}} # {{Парчамбандӣ|Филиппины}} # {{Парчамбандӣ|ЦАР}} # {{Парчамбандӣ|Чад}} # {{Парчамбандӣ|Чили}} # {{Парчамбандӣ|Шри-Ланка}} # {{Парчамбандӣ|Эквадор}} # {{Парчамбандӣ|Экваториальная Гвинея}} # {{Парчамбандӣ|Эритрея}} # {{Парчамбандӣ|Эсватини}} # {{Парчамбандӣ|Эфиопия}} # {{Парчамбандӣ|ЮАР}} # {{Парчамбандӣ|Ямайка}} {{Сутунҳо/охир}} == мушохидачиён == {{updated|25 ноября 2021 года<ref>[http://csstc.org/v_ket1.asp?info=13&mn=1 Observer Countries]</ref>.}} * {{Парчамбандӣ|Аргентина}} * {{Парчамбандӣ|Армения}} * {{Парчамбандӣ|Босния и Герцеговина}} * {{Парчамбандӣ|Бразилия}} * {{Парчамбандӣ|Казахстан}} * {{Парчамбандӣ|Киргизия}} * {{Парчамбандӣ|Китай}} * {{Парчамбандӣ|Коста-Рика}} * {{Парчамбандӣ|Мексика}} * {{Парчамбандӣ|Парагвай}} * {{Парчамбандӣ|Сальвадор}} * {{Парчамбандӣ|Сербия}} * {{Парчамбандӣ|Таджикистан}} * {{Парчамбандӣ|Украина}} * {{Парчамбандӣ|Уругвай}} * {{Парчамбандӣ|Хорватия}} * {{Парчамбандӣ|Черногория}} == Аъзоёни собиқ == * {{Парчамбандӣ|Аргентина}} * {{Парчамбандӣ|Кипр}} * {{Парчамбандӣ|Мальта}} * {{Парчамбандӣ|Хорватия}} * {{Парчамбандӣ|Черногория}} * {{Парчамбандӣ|Югославия}} Дар хар як анчумани харакат раис интихоб мешавад <ref name="auto">{{Cite web|url=https://mnoal.org/nam-summits/|title=NAM Summits|quote=Nicolás Maduro Moros, President of the Bolivarian Republic of Venezuela, who was elected by acclamation as Chair of the Non-Aligned Movement (NAM)|publisher=Non-Aligned Movement|accessdate=6 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331154239/https://mnoal.org/nam-summits/|archivedate=31 March 2019}}</ref> . Бюрои ҳамоҳангсозӣ, ки дар СММ низ воқеъ аст, воситаи асосии роҳбарӣ ба кори гурӯҳҳои корӣ, кумитаҳо ва гурӯҳҳои кории ҳаракат мебошад. [[Акс:Konferencija_Pokreta_nesvrstanih_1961._godine.jpg|мини|400x400пкс| Саммити 1, [[Белград]], 1961]] [[Акс:Meeting_of_the_heads_of_state_at_the_16th_summit_of_the_NAM_(1).jpg|мини|400x400пкс| 16-умин нишаст, [[Теҳрон]], 2012]] Конфронси сарони давлатҳо ва ҳукуматҳои ба блокҳо ҳамроҳнашуда, ки аксар вақт онро Саммити Ҷунбиши ғайридавлатӣ меноманд, ҷамъомади асосӣ дар дохили ин ҳаракат аст ва ҳар чанд сол баргузор мешавад. Кишвари мизбони конфронси навбатӣ, ки аз ҷониби сарвари давлат ё ҳукумат намояндагӣ мекунад, барои се соли оянда раиси Ҳаракат мешавад. Дар байни ин ҳамоишҳо мулоқотҳои гуногуни вазирон баргузор мешаванд. Баъзе аз онҳо махсусгардонида шудаанд, ба монанди вохӯрӣ дар мавзӯи «Муколамаи байни динҳо ва ҳамкорӣ барои сулҳ», дар [[Манила]], [[Филиппин]], 16-18 марти соли 2010. Конфронси генералии вазирони корҳои хориҷӣ ҳар се сол баргузор мешавад. Аз ҳама охирин дар [[Бали]], [[Индонезия]], 23-27 майи соли 2011 ва дар [[Алҷазира|Алҷазоир]], Алҷазоир, 26-29 майи соли 2014 баргузор шуданд. Рӯзҳои 5-6 сентябри соли 2011 Ҷунбиши ғайридавлатӣ 50-солагии худро дар [[Белград]] ҷашн гирифт <ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/stories/sr/story/9/Politika/950474/Nesvrstani%20ponovo%20u%20Beogradu.html|title=Nesvrstani ponovo u Beogradu|first=RTS, Radio televizija Srbije, Radio Television of|last=Serbia|accessdate=18 September 2016}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/sg/statements/index.asp?nid=5488|title=Secretary-General's Message to Additional Commemorative Meeting of the Non-Aligned Movement – United Nations Secretary-General Ban Ki-moon|date=5 September 2011|accessdate=18 September 2016}}</ref> . 4 майи соли 2020 бо ибтикори раиси Ҷунбиши пайвастан ба блокҳо [[Президенти Озарбойҷон]] [[Илҳом Алиев]] дар Муносибат Саммити сарони давлатҳо дар мавзӯи «Мо дар муқобили COVID-19 якҷояем» бахшида ба мубориза бо коронавирус оғоз гардид. Формати гурӯҳӣ тавассути видеоконфронс <ref>{{Cite web|url=https://www.euractiv.com/section/azerbaijan/opinion/non-aligned-movement-is-united-against-covid-19/|title=Non-Aligned Movement is ‘United Against Covid-19’|author=Esmira Jafarova|date=2020-05-05|publisher=www.euractiv.com|lang=en|accessdate=2020-05-06}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://russian.news.cn/2020-05/05/c_139032281.htm|title=Саммит Движения неприсоединения состоялся в формате Контактной группы по инициативе президента Азербайджана_Russian.news.cn|publisher=russian.news.cn|accessdate=2020-05-06}}</ref> . Ҷунбиши ғайридавлатӣ 60-солагии худро дар Белград рӯзҳои 11-12 октябри соли 2021 таҷлил мекунад <ref>{{Cite news|date=11 October 2021|title=Non-Aligned Movement celebrates 60th anniversary in Belgrade|url=https://morningstaronline.co.uk/article/w/non-aligned-movement-celebrates-60th-anniversary-belgrade|accessdate=12 October 2021|work=[[Morning Star (British newspaper)|Morning Star]]|language=en}}</ref> . == Қайдҳо == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == {{Пайванд ба лоиҳаҳои хоҳар}} * [https://web.archive.org/web/20100509221758/http://www.namegypt.org/en/pages/welcome.aspx Вебсайти расмии конфронси 15-ум (Миср, 2009)] * [https://web.archive.org/web/20060829205959/http://www.cubanoal.cu/ Вебсайти расмии конфронси 14-ум (Куба, 2006)] * [https://web.archive.org/web/20160209210107/http://www.nam.gov.za/background/background.htm Таърихи NAM дар сайти конфронси 12 (Африқои Ҷанубӣ, 1998)] * [http://tapemark.narod.ru/kommunizm/026.html Коммунизми илмӣ: Луғат (1983) / Ҷунбиши ғайридавлатӣ] [[Гурӯҳ:Ҷанги Сард]] [[Гурӯҳ:Созмонҳои байналмилалии байниҳукуматӣ]] [[Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд]] 2mtubp1uz3q06facrqqprlia4m8lol3 Алишер Мирзонабот 0 301843 1482264 1477226 2026-07-31T01:00:55Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482264 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Алишер (Ҳамном)|Алишер}} {{Ҳамнасабҳо |Мирзонабот (Ҳамнасаб)|Мирзонабот}} {{Сиёсатмадор |ном = Алишер Мирзонабот |номи аслӣ = Алишер Худобердӣ Мирзонабот |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи мустаъор = |таърихи таваллуд = 27.08.1980 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ноҳияи Рӯшон}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |таҳсилот = Донишкадаи ҳарбии КНБ-и Ҷумҳурии Қазоқистон (2003). Академияи сарҳадии Хадамоти федералии бехатарии Федератсияи Россия (2006). Мактаби Олии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018). |дараҷаи илмӣ = |унвонҳои илмӣ = |миллат = тоҷик |эътиқод = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] |ғояҳои асосӣ = |навъи фаъолият = Муовини Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]]. раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]]. |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |ҷоизаҳо = медали Марзбони шуҷои Ватан (2015), медали ҷашнии 30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2021), {{Ордени Шараф}} дараҷаи II (2022). |соядаст = |бари соядаст = |вебгоҳ = |викианбор = }} '''Алишер Мирзонабот''' (''Алишер Худойбердӣ Мирзонаботов''; {{ВД-Дебоча}}) — давлатмард ва низомии [[Тоҷикистон|тоҷик]], [[Гундсолор|генерал-майор]]. Раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] (аз 2021), муовини Раиси [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII. == Зиндагинома == Алишер Мирзонабот 27 августи соли 1980 дар [[ноҳияи Рӯшон]] ба дунё омадааст. Соли 1997 мактаби № 4-и ноҳияи Рӯшон ва соли 2003 Донишкадаи ҳарбии КНБ-и Ҷумҳурии Қазоқистонро хатм кардааст. Инчунин муҳассили Академияи сарҳадии Хадамоти федералии бехатарии Федератсияи Русия (2006) ва Мактаби Олии Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (2018) буд. == Фаъолият == Баъди хатми мактаб дар сафи қӯшунҳои сарҳадӣ, аз соли 1998 то соли 2000 дар қисми низомии 2730 (Душанбе) хидмат кардааст. Моҳи марти соли 2003 муовини сардори ситоди қисми 2107-и Қӯшунҳои сарҳадии ноҳияи Мурғоби Тоҷикистон, аз январи соли 2004 то моҳи августи соли 2005 сардори ситоди як қисми ҳарбӣ шуда, баъдан дар вазифаҳои гуногун дар қӯшунҳои сарҳадӣ то соли 2017 хидмат кардааст. Моҳи сентябри соли 2017 дар вазифаи муовини раиси Кумитаи давлатии амнияти миллии Тоҷикистон кор карда, то моҳи сентябри соли 2018 дар ин мақом кор кардааст. Моҳи сентябри соли 2018 муовини аввали раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] таъйин шуд. * 24 ноябри соли 2020 бо фармони [[Президенти Тоҷикистон|раисиҷумҳури Тоҷикистон]] [[Эмомалӣ Раҳмон]] раиси шаҳри [[Хоруғ]] таъйин шуд<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/ru/node/24687|title=О назначении Мирзонабота А. Х. исполняющим обязанности председателя города Хорога Горно-Бадахшанской автономной области|author=|website=|date=2020-11-24|lang=ru|deadlink=no|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220703192757/http://www.president.tj/ru/node/24687|archivedate=2022-07-03}}</ref>. * 5 ноябри соли 2021 бо фармони [[Президенти Тоҷикистон]] Раиси [[Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон]] таъйин шуда, дар ин вазифа Ёдгор Файзовро иваз кард<ref>{{Cite web|url=http://www.president.tj/ru/node/27159|title=О назначении Мирзонабота А. Х. исполняющим обязанности председателя Горно-Бадахшанской автономной области|author=|website=|date=2020-11-24|lang=ru|accessdate=}}</ref>.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/rohbariyat/|title=РОҲБАРИЯТИ МАҶЛИСИ МИЛЛӢ|author=|website=www. majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-08|archivedate=2025-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250113235236/https://majmilli.tj/rohbariyat/}}</ref> * Аз 26 августи соли 2022 аз ҳавзаи интихоботии бисёрмандатии Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон № 1 дар ҷараёни даъват узви Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI интихоб шудааст.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/6045-2/|title=МИРЗОНАБОТ Алишер Худобердӣ|author=|website=www. majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-08|archivedate=2024-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240826234245/https://majmilli.tj/6045-2/}}</ref> * Аз 28 марти соли 2025 аз ҳавзаи интихоботии [[ВМКБ]] № 1 узви [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII интихоб шудааст. * Аз 11 апрели соли 2025 — Муовини Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум, солҳои 2025—2030.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/muovini-rais/|title=Муовини Раис - Мирзонабот Алишер|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-13}}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Рутбаи ҳарбии генерал-майорро дошта, барои хизматҳои сазовор ва содиқона ба давлату миллати тоҷик бо мукофотҳои давлатӣ сарфароз гардидааст.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/rohbariyat/|title=РОҲБАРИЯТИ МАҶЛИСИ МИЛЛӢ|author=|website=www. majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-02-08|archivedate=2025-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250113235236/https://majmilli.tj/rohbariyat/}}</ref> == Ҷоизаву орденҳо == * Ордени «Шараф» дараҷаи II (2022). * медали «Марзбони шуҷои Ватан» (2015), * медали ҷашнии «30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2021), == Оила == Оиладор, чор фарзанд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == * [https://tj.sputniknews.ru/20220619/rakhmon-podpisal-ukaz-o-naznachenii-glavy-gorno-badakhshanskoy-oblasti-1049325889.html Рахмон подписал указ о назначении главы Горно-Бадахшанской области] * [https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/power/20211110/soldat-bokira-v-murgabe-i-zampred-gknb-chto-izvestno-o-novom-glave-gbao Солдат Бокира в Мургабе и зампред ГКНБ: Что известно о новом главе ГБАО?] * [https://asiaplustj.info/en/node/305066 Ҳукумати ВМКБ ҳолномаи расмии раиси вилоятро нашр кард: 41-сола ва хатмкардаи ду донишгоҳи хориҷӣ] [[Гурӯҳ:Низомиёни Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси милли Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] [[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Дорандагони ордени Шараф]] as45rl1uvayn5axezbeiz8e15vxr13q Абдуғаффор Ҳикматуллозода 0 304413 1482258 1438938 2026-07-30T23:24:17Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482258 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Абдуғаффор(Ҳамном)|Абдуғаффор}} {{Ҳамнасабҳо |Ҳикматуллозода (Ҳамнасаб)|Ҳикматуллозода}} {{Сиёсатмадор |ном = Абдуғаффор Ҳикматуллозода |номи аслӣ = Ҳикматуллозода Абдуғаффор |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд = |номи мустаъор = |таърихи таваллуд = 17.04.1975 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|ноҳияи Фархор|ноҳияи Фархор}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (1998). |унвонҳои илмӣ = |миллат = тоҷик |эътиқод = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон]] |ғояҳои асосӣ = |навъи фаъолият = Раиси [[ноҳияи Рӯдакӣ]], Раиси Кумитаи [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] оид ба масъалаҳои аграрӣ, шуғли аҳолӣ ва экология |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |ҷоизаҳо = |соядаст = |бари соядаст = |вебгоҳ = |викианбор = }} ''' Абдуғаффор Ҳикматуллозода''' — [[ҳуқуқшинос]], [[арбоби давлатӣ]], Раиси [[ноҳияи Рӯдакӣ]]. Вакили [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII. Вакили Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Рӯдакӣ даъвати ҳафтум, солҳои 2025-2030. Узви Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба таъмини асосҳои конститутсионӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон, шаҳрванд ва қонуният.<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/hikmatullozoda-abdugaffor/|title=Ҳикматуллозода Абдуғаффор|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-14|archivedate=2025-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251207220632/https://majmilli.tj/hikmatullozoda-abdugaffor/}}</ref>. == Зиндагинома == Абдуғаффор Ҳикматуллозода 17 апрели соли 1975 дар [[ноҳияи Фархор]] таваллуд шудааст. Миллат — тоҷик. Соли 1998 факултети ҳуқуқшиносии [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон|Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленинро]] хатм кардааст. * Солҳои 1998-2000 - Коромӯз дар вазифаи ёрдамчии прокурори [[ноҳияи Сино]] (он замон Фрунзе)-и [[шаҳри Душанбе]]. * Соли 2000 (02-05) - Ёрдамчии прокурори ноҳияи Сино (он замон Фрунзе)-и шаҳри Душанбе. * Солҳои 2002-2003 - Ёрдамчии калони прокурори ноҳияи Сино (он замон Фрунзе)-и шаҳри Душанбе. * Солҳои 2003-2004 - Ёрдамчии калони прокурори шаҳри Душанбе оид ба кадрҳо. * Соли 2004 (01-07) - Прокурори Раёсати назорати иҷрои қонунҳо дар мақомоти гумрук ва нақлиёти Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон. * Солҳои 2004-2009 - Прокурори Раёсати назорати иҷрои қонунҳо дар нақлиёти Прокуротураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон. * Солҳои 2009-2010 - Муовини сардори Раёсати назорати иҷрои қонунҳо дар нақлиёт ва коммуникатсияи Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон. * Солҳои 2010-2012 - Прокурори [[ноҳияи Балҷувон]]. * Солҳои 2012-2017 - Прокурори [[ноҳияи Данғара]]. * Солҳои 2017-2020 - Муовини Прокурори [[вилояти Суғд]]. * Солҳои 2020-2023 - Муовини якуми Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон. * Аз соли 2023 то ҳрло - Раиси [[ноҳияи Рӯдакӣ]]. * Аз 11 апрели соли 2025 - Узви Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба таъмини асосҳои конститутсионӣ, ҳуқуқу озодиҳои инсон, шаҳрванд ва қонуният<ref>{{Cite web|url=https://majmilli.tj/hikmatullozoda-abdugaffor/|title=Ҳикматуллозода Абдуғаффор|author=|website=www.majmilli.tj|date=|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-07-14|archivedate=2025-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251207220632/https://majmilli.tj/hikmatullozoda-abdugaffor/}}</ref>. Мушовири давлатии адлияи дараҷаи 3<ref>{{Cite web|url=http://www.prokuratura.tj/guid-tj/first-deputy-prosecutor-general.html|title=Муовини якуми Прокурори генералӣ|author=Super User|website=Генеральная прокуратура Республики Таджикистан|lang=tj-tj|accessdate=2023-01-15|archivedate=2023-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230115074005/https://www.prokuratura.tj/guid-tj/first-deputy-prosecutor-general.html}}</ref>. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Арбобони давлатии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] sf3uz700cgsbziriylxem4fse2zeain Абдулқодир Хон 0 306366 1482257 1340247 2026-07-30T23:12:59Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482257 wikitext text/x-wiki {{Олим}} '''Абдулқодир Хон''' ({{Lang-en|Abdul Qadeer Khan}}, {{Lang-ur|'''عبدالقدیر خان'''}} {{ВД-Дебоча}}) — физики ҳастаӣ ва муҳандиси металлурги [[Покистон|покистонӣ]], асосгузор ва раҳбари барномаи ҳастаии Покистон. == Зиндагинома == Хон дар [[соли 1936]] дар [[Бҳопал]]и [[Мадҳя Прадеш]]и [[Ҳиндустон]] дар оилаи [[паштунҳо]] таваллуд шудааст<ref name="arynews">{{Cite news|url=https://arynews.tv/dr-abdul-qadeer-khans-life-birth-anniversary/|title=Overview of Dr.Abdul Qadeer Khan's Life on his 83rd Birth Anniversary|date=2019-04-01|accessdate=2021-10-17|work=ARY News|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010113531/https://arynews.tv/dr-abdul-qadeer-khans-life-birth-anniversary/}}</ref><ref name="PakObserver">{{Cite news|url=https://pakobserver.net/tribute-to-dr-a-q-khan/|title=Tribute to Dr A Q Khan|date=2021-04-02|accessdate=2021-10-17|work=Pakistan Observer (newpaper)|archivedate=2021-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211010113532/https://pakobserver.net/tribute-to-dr-a-q-khan/}}</ref>. Падари ӯ Абдулғафур муаллими мактаб буда, муддати кӯтоҳ дар Вазорати маорифи Ҳинд кор мекард ва модараш Зулайхо хонашин буд ва ҷаҳонбинии хеле диндор <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/04/16/world/asia/16chron-khan.html|title=Chronology: A.Q. Khan|date=2006-04-16|accessdate=2021-10-17|archivedate=2015-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150327030026/http://www.nytimes.com/2006/04/16/world/asia/16chron-khan.html}}</ref> . Пас аз тақсимоти Ҳиндустон, вақте ки писарбача 11-сола буд, бародарону хоҳарони калонии ӯ ба [[Покистон]] кӯчиданд ва аз он ҷо онҳо аксар вақт ба волидони худ дар бораи ҳаёти нави худ навиштанд <ref name="Story of Pakistan Press Foundation">{{Cite web|url=http://storyofpakistan.com/dr-abdul-qadeer-khan/|title=Dr. Abdul Qadeer Khan|website=storyofpakistan.com|date=2013-10-17|location=Islamabad|publisher=Story of Pakistan Press Foundation|accessdate=2015-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150122053223/http://storyofpakistan.com/dr-abdul-qadeer-khan/|archivedate=2015-01-22}}</ref> . Пас аз хатми мактаби Бҳопал, Хон ва падару модараш дар соли 1952 ба Покистон кӯчиданд ва дар он ҷо бо дигар аъзоёни оила муттаҳид шуданд <ref name=":0">{{Cite book|last=Ansari|first=Iqbal Ahmad|title=Political representation of Muslims in India, 1952-2004|date=2006|publisher=Manak Publications|location=New Delhi, India|isbn=9788178271309|page=418|edition=1st}}</ref> . === Маориф === Вай дар Коллеҷи Даярама Ҷетмал дар [[Карочӣ]] таҳсил карда, ихтисоси физика ва математикаро гирифтааст. Соли [[Соли 1960|1960]] дараҷаи [[Бакалавр|бакалаврро]] аз Донишгоҳи Карочӣ бо ихтисоси физикаи ҷисмҳои сахт гирифт <ref name="Karachi University Press">{{Cite web|url=http://www.uok.edu.pk/faculties/physics/|title=Karachi University Physics Department alumni|publisher=Karachi University|accessdate=2015-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150122050401/http://www.uok.edu.pk/faculties/physics/|archivedate=2015-01-22}}</ref> . Ҳангоми таҳсил дар донишгоҳ ӯ ба ҳайси нозири вазн ва ченак кор мекард ва барои ин ба ӯ стипендия дода шуд, ки имкон дод дар [[Олмон|Олмони Ғарбӣ]] таҳсил кунад <ref name=":0"/> <ref name="pakistanileaders.com.pk">{{Cite web|url=http://www.pakistanileaders.com.pk/profile/Abdul_Qadeer_Khan|title=Dr. Abdul Qadeer Khan, Founder and Ex-Chairman Dr. A Q Khan Research Laboratories|website=Pakistanileaders|accessdate=2010-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100929021014/http://www.pakistanileaders.com.pk/profile/Abdul_Qadeer_Khan|archivedate=2010-09-29}}</ref> Дар соли 1961 Хон ба Олмон рафт, то дар факултети материалшиносӣ таҳсил кунад. [[Донишгоҳи фаннии Берлин|Донишгоҳи техникии Берлин]] ( Берлини Ғарбӣ ), ки дар он дар курсҳои металлургӣ намоён буд, аммо дар соли 1965 Олмонро тарк карда, ба Донишгоҳи технологии Делфт (Нидерландия) гузашт <ref name="Story of Pakistan Press Foundation"/> . Соли 1967 ӯ дараҷаи муҳандисиро бо ихтисоси маводшиносӣ гирифт ва ба докторантура дар бахши металлургияи Донишгоҳи католикии Левен (Белгия) дохил шуд <ref name="guardian 2009-02-06">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2009/feb/06/pakistani-scientist-abdul-qadeer-khan|title=Profile: Abdul Qadeer Khan|first=Owen|last=Bowcott|website=The Guardian|date=2009-02-06|accessdate=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612232859/https://www.theguardian.com/world/2009/feb/06/pakistani-scientist-abdul-qadeer-khan|archivedate=2018-06-12}}</ref> . Профессори Белгия Мартин Браберс роҳбари Хон оид ба докторантура гардид, ки асосан ба шарофати он олими ҷавон дар соли 1972 рисолаи номзадиашро бомуваффақият дифоъ намуда, соҳиби унвони доктори муҳандисӣ дар соҳаи металлургия гардид <ref name="guardian 2009-02-06"/> . Рисола як тадқиқоти бунёдӣ буд, пеш аз ҳама дар соҳаи мартенсит . === Кор === Пас аз ҳимояи рисолаи номзадӣ бо тавсияи профессор Браберс дар Лабораторияи ''физикаи динамикаи'' Амстердам ([[Забони ҳоландӣ|NID]]: FDO) ба кор даромад. FDO зерпудратчии гурӯҳи URENCO Group буд, ки корхонаи муштараке буд, ки аз ҷониби Олмони Ғарбӣ, Британияи Кабир ва [[Ҳоланд|Нидерландия]] барои иҷрои корҳои махфии марбут ба сӯзишвории ҳастаӣ таъсис дода шудааст. Urenco оператори корхонаи ғанисозии уран дар Алмело (Нидерландия) буд ва системаи истифодаи сентрифугаҳои газро барои таъмини таъминоти сӯзишвории ҳастаӣ ба нерӯгоҳҳои атомии Ҳолланд таҳия намуд . Дере нагузашта Уренко ба Хон пешниҳод кард, ки ба ширкати онҳо дар вазифаи баланде, ки дар ибтидо бо тадқиқот дар соҳаи металлургияи уран алоқаманд буд, кор кунад . == Лоиҳаи ҳастаӣ == Мохи май соли 1974 Хиндустон аввалин озмоиши яроқи ядроиро анҷом дод. Абдулқодирхон дар он вақт дар URENCO вазифаи масъулиятнокро ишғол мекард ва сатҳи дастрасии хеле баланд дошт. Дар охири соли 1975 Хон бо сирри ҳастаии дуздидашуда дар дасташ ба Покистон бармегардад. Сарвазири Покистон [[Зулфиқор Алӣ Бҳутто]] вазифа гузошт, ки дар заминаи урани ғанишуда [[Ҷангафзори ҳастаӣ|бомби ҳастаӣ]] эҷод кунад. Хон дар ихтиёри худ лабораторияи тадқиқоти илмӣ гирифт, ки баъдтар ба номи ӯ номида шуд. Дар баробари ин, [[Комиссия по атомной энергии Пакистана|Комиссияи энержии атомии Покистон]] бо сарварии [[Мунир Ахмад Хан|Мунир Аҳмад Хон]] як бомбаи ҳастаӣ дар асоси [[Плутоний|плутонийро]] таҳия мекард. Баъдан, ҳарду барнома муттаҳид карда шуданд ва дар натиҷа 28 майи соли 1998 бомби ҳастаии Покистон бар асоси урани ғанишуда озмуда шуд. == Ҳабси хонагӣ == Моҳи феврали соли 2004, баъд аз мулоқот бо президент [[Парвиз Мушарраф|Мушарраф]], Хон дар телевизиони миллӣ баромад ва дар фурӯши мавод ва таҷҳизоти ҳастаӣ гунаҳкор дониста шуд. Пас аз ин олимро ба ҳабси хонагӣ гирифта, аз тамос бо бозпурсандагони хориҷӣ комилан ҳифз карданд. Худи Хон борҳо дар мусоҳибаҳои худ ишора кардааст, ки тиҷорати маводи ҳастаӣ ва таҷҳизот бо огоҳии роҳбарияти Покистон, аз ҷумла президент Мушарраф сурат гирифтааст. Дар соли 2007 [[Беназир Бҳутто]] гуфт, ки пас аз пирӯзӣ дар интихобот ба хориҷиён, аз ҷумла МАГАТЭ - иҷозат медиҳад, ки Хонро дар бораи фаъолияташ дар бозори сиёҳи ҳастаӣ бозпурсӣ кунанд. Аммо пас аз кушта шудани Бҳутто дар охири моҳи декабри соли 2007, роҳбарияти нави Ҳизби Халқии Покистон, ки дар интихоботи соли 2008 ба қудрат расид, барои бозпурсии Хон <ref>{{Cite web|url=http://www.atominfo.ru/news/air3903.htm|title=Абдул Кадыр Хан добивается своего освобождения от новых властей Пакистана|deadlink=no|accessdate=2010-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190906115748/http://www.atominfo.ru/news/air3903.htm|archivedate=2019-09-06}}</ref> иҷоза надоданд. == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Адабиёт == * {{Cite book|last=Bernstein|first=Jeremy|title=Physicists on Wall Street and other essays on science and society|url=https://archive.org/details/physicistsonwall0000bern|year=2008|publisher=Springer|location=New York|isbn=978-0387765068}} * Masood E. Abdul Qadeer Khan (1936–2021) // Nature. — 2021. — Vol. 599. — P. 31. — doi:10.1038/d41586-021-02997-3. == Пайвандҳо == * [http://www.atominfo.ru/news/air5953.htm Ширкатҳои Ҷопон ҳамчун манбаи боэътимоди ашёи хом ва таҷҳизот барои барномаи ҳастаии низомии Покистон хидмат мекарданд] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200127180127/http://www.atominfo.ru/news/air5953.htm |date=2020-01-27 }} [[Гурӯҳ:Физикдонон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2021]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 10 октябр]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1936]] [[Гурӯҳ:Зодагони 1 апрел]] 4v7xy1mkmzbqoq56cu2c2b0c7q7dt5h Гурӯҳ:Сепаратизм 14 308718 1482238 1354319 2026-07-30T18:16:07Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1482238 wikitext text/x-wiki {{Maincat}} [[Гурӯҳ:Идеологияи сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Ҷуғрофиёи сиёсӣ]] i9eh5syhe9xce1p2iamux8dqz67z7ww Аккосии хабарӣ 0 314307 1482261 1437639 2026-07-31T00:07:18Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482261 wikitext text/x-wiki [[Акс:Photojournalists_bw.jpg|рост|чаҳорчӯба| Хабарнигорони варзиш дар <a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/" rel="mw:ExtLink" title="Автодром Индианаполис" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="5">Indianapolis Motor Speedway</a>]] '''Аккосии хабарӣ''' ё '''фотожурналистика''' — як шакли махсуси [[Рӯзноманигорӣ|журналистикаест]], ки аксро ҳамчун воситаи асосии баёни истифода мебарад. Фотожурналистика аз жанрҳои [[Аккосӣ|аксбардорӣ]] (ба монанди аксбардории ҳуҷҷатӣ, аксбардории кӯча ва [[Фотография знаменитостей|аксбардории чеҳраҳо]] ) бо роҳҳои зерин фарқ мекунад: * '''Вақт''' — аксҳо бо тартиби замонии рӯйдодҳо маъно доранд. * '''Объективӣ''' — аксҳо бетарафона ва воқеӣ бошанд ва ҳодисаҳои сабтшударо дақиқ нишон диҳанд. * '''Ҳикояткунанда''' — аксҳо дар якҷоягӣ бо дигар унсурҳои хабарӣ ба хонанда ё бинанда дар бораи моҳияти рӯйдодҳо маълумот бидиҳад. Фотожурналистон бояд дар ҳамон шароите, ки иштирокчиёни ҳодисаҳо (сӯхтор, ҷанг, ошӯбҳои хиёбонӣ) доранд, аксар вақт зери хатари якхела қарор доранд, амал кунанд, ва [[Дастгоҳи аккосӣ|таҷҳизоти аксбардориро]] бо худ доштабошанд. == Пайдоиши истилоҳ == Иистилоҳи ''фотожурналистикаро'' ба таври умум ба Клифф Эдом (1907–1991) дода мешавад, ки 29 сол дар мактаби [[Рӯзноманигорӣ|журналистика]] дар Донишгоҳи Миссурӣ дарс додааст. Дар он ҷо Эдом аввалин гурухи фотожурналистонро дар [[соли 1946]] ташкил кард. Баъзеҳо декани факултаи фотожурналистикаро Франк Л. Мотт мепиндоранд <ref>{{Статья|автор=Шумкова Елизавета|заглавие=Отражение социальных проблем в современной фотожурналистике|год=2021|язык=русский|издание=отсутствует|тип=курсовая работа|месяц=июнь|число=30|страницы=6}}</ref> . == Санади таърихӣ == === Оғоз === [[Акс:Bundesarchiv_Bild_102-05907,_Zeitungsphotograf_bei_der_Arbeit.jpg|мини|250x250пкс| Фотожурналист ва оператори кинохроника дар ҳоли кор. 1928]] То соли 1880 таҷҳизоти чопӣ аксҳоро дуруст чоп карда наметавонистанд. Аксбардорон ба монанди Фрэнк Медоу Сатклифф бомуваффақият ба эссеҳои аксбардорӣ тақлид карданд, ҳар чанд ки аксҳои онҳо воқеан ба саҳна гузошта шуда буданд. Одатан, рассом аз сурате, ки аз он чоп карда мешуд, [[Ҳаккокӣ|кандакорӣ]] мекард. Нахустин аксҳои репортажӣ аз саҳроҳои [[ҷанги Қрим]] ( [[Соли 1853|1853]] - [[Соли 1856|1856]] ), ки аз ҷониби [[Гузоришгар|хабарнигорони]] бритониёӣ ба мисли Вилям Симпсон <ref>{{Cite web|url=http://www.victorianweb.org/painting/simpson/bio.html|title=William Simpson (1823—1899) — «Prince of Pictorial Correspondents»|deadlink=no|accessdate=2006-09-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100308125015/http://www.victorianweb.org/painting/simpson/bio.html|archivedate=2010-03-08}}</ref> аз ''The Illustrated London News'' ё Роҷер Фентон <ref>{{Cite web|url=http://www.loc.gov/rr/print/coll/251_fen.html|title=Roger Fenton Crimean War Photographs|deadlink=no|accessdate=2006-09-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060902130723/http://www.loc.gov/rr/print/coll/251_fen.html|archivedate=2006-09-02}}</ref> гирифта шудаанд, ба ҳамин тариқ нашр шуданд. Ба ҳамин монанд, аксҳои Мэттью Брэйди дар бораи ҷанги шаҳрвандии Амрико ба кандакорӣ барои нашр дар ''ҳафтаномаи Ҳарпер'' табдил дода шуданд. Тасвирҳои аслӣ одатан дар намоишгоҳҳо намоиш дода мешуданд ё бо теъдоди маҳдуд аксбардорӣ шудаанд. Фотожурналистика ба маънои муосир аз такмили чоп ва аксбардорӣ дар байни [[Соли 1880|солҳои 1880]] ва [[Соли 1897|1897]] ба вуҷуд омадааст. Нахустин нусхаи нимтобии акси ахбор [[4 март|4 марти соли]] [[Соли 1880|1880]] дар ''The Daily Graphic'' (Нью-Йорк) <ref>https://web.archive.org/web/20031001011404/http://collections.ic.gc.ca/heirloom_series/volume4/14-15.htm</ref> нашр шуд. Машъали [[магний]], ки соли 1887 ихтироъ шуда буд, ба суратгирони монанди Ҷейкоб Риис имкон дод, ки дар дохили бино ба осонӣ аксбардорӣ кунанд. Фотожурналистикаи муосир бо ихтирои камераи хурд ва филми баландсуръат имконпазир гардид. Пайдоиши аксбардории формати хурд, ки соли 1925 аз ҷониби камераҳои олмонии Leica ҷорӣ карда шуд, ба ҳар як соҳаи аксбардорӣ тағйироти назаррас овард. Формати нав ба суратгирон имкон дод, ки объектҳои оддӣ ва шиносро дар дурнамои нав ва далертар бубинанд ва қобилияти онҳоро барои беҳтар дидан ва қадр кардани контурҳо ва шаклҳои онҳо дар фазо васеътар кард. [[Акс:Briand1931.jpg|мини|250x250пкс| Аристид Брианд ба як суратгир ишора мекунад, ки ҳатто метавонад ба вохӯрии пинҳонӣ ворид шавад. Париж. 1931]] Наворҳои паси парда аз шахсиятҳои маъруфи сиёсии байналмилалӣ дар конфронсҳои Лигаи Миллатҳо дар охири солҳои 1920 аз ҷониби ҳуқуқшиноси дараҷаи олӣ ва донандаи чандин забон Эрих Саломон таҳия шудааст, ки яке аз аввалинҳоест, ки камераи хурдро барои мақсадҳои иттилоотӣ истифода кардааст. Инро дар назар доштанд, вақте ки онҳо гуфтанд, ки "барои баргузории конфронси Лигаи Миллатҳо се шарт лозим аст: якчанд вазирони корҳои хориҷӣ, миз ва Эрих Саломон ." Аксбардорони рӯзнома ва маҷаллаҳо аз он вақт инҷониб услуби ӯро пайравӣ карда, Аксбардорон бе ин ки мухотабашон огоҳ бошад дар ҳоли табии аксбардорӣ мекунанд. Ҳарчанд аксбардорӣ аз соли 1897 дар [[Рӯзнома|рӯзномаву]] [[Маҷалла|маҷаллаҳо]] як ҷузъи ахбор гардид, то соли 1927 бисёр хабарҳои ҳассос (дар матбуоти зард) бо кандакорӣ тасвир мешуданд. Аввалин телефото аз ҷониби [[Western Union|Вестерн Юнион]] дар [[соли 1921]] интиқол дода шуда буд. Дар соли 1935, агентии [[Ассошиэйтед Пресс]] ба интиқоли мунтазами аксҳо тавассути фототелеграф оғоз кард, ки самаранокии иттилооти аксиро ба таври назаррас афзоиш дод <ref>{{Cite web|url=http://www.nikonweb.com/qv1000c/|title=Nikon QV-1000C: The history of Nikon's first electronic camera|author=Jarle Aasland|website=History|date=1987-02|publisher=NikonWeb|lang=en|deadlink=no|accessdate=2014-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200222134059/http://www.nikonweb.com/qv1000c/|archivedate=2020-02-22}}</ref> . Бо баровардани камераи 35 мм аз ҷониби Leica дар соли 1925 ва пайдоиши аввалин лампаҳои флешдор (чароғҳои ҷарақадор) дар байни солҳои 1927 ва 1930, "давраи тиллоӣ" -и фотожурналистика оғоз ёфт. === Давраи тиллоӣ === Дар «давраи тиллоии» фотожурналистика ( [[Даҳаи 1930 (мелодӣ)|солҳои 1930]] - [[Даҳаи 1950 (мелодӣ)|1950]] ) бисёр маҷаллаҳо ( ''[[Picture Post]]'' (Лондон), ''Paris Match'' (Париж), ''[[Life Magazine|Life]]'' (ИМА), ''Sports Illustrated'' (ИМА)) ва рӯзномаҳо ( ''The Daily Mirror'' (Лондон)), ''Рӯзномаи Daily Graphic'' (Ню Йорк) умдатан аз ҳисоби аксбардорӣ ва аксбардорон, аз қабили Роберт Капа, Алфред Эйзенштадт, Маргарет Бурк-Уайт, Вилям Юджин Смит ва рушди сусти рӯзноманигории хабарӣ ва гузоришдиҳии телевизионӣ обрӯ ва тамошобинони зиёд ба даст овард. [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] боиси талаботи зиёд ба фотожурналистикаи ҳирфаӣ гардид. Дар марҳилаҳои ниҳоии ҷанг камераҳои аз нигоҳи ҳаҷм ва сифати кор хубтар истеҳсол шуд, ки бештар аз [[Ҷопон]], [[Аврупо]] ва [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] ба бозор ворид мешуд. [[Акс:Lange-MigrantMother02.jpg|мини| ''Модари муҳоҷир'' аксест, ки дар давраи депрессияи бузург аз ҷониби Доротеа Ланге гирифта шудааст.]] Дар аввал номи суратгир дар зери аксҳои рӯзномаҳо нишон дода нашуда буд. Шояд ин зарур набуд, ё шояд худи суратгирон майли зикри номашонро надоштанд. То солҳои 1980-ум аксари рӯзномаҳо бо истифода аз технологияи чопӣ мусаттаҳ, бо истифода аз рангҳои осон омехташавандаи равғанӣ, коғази зардранги пастсифат чоп мешуданд, ки аксҳо хира ва нохоно буданд. Матн қобили хондан буд, аммо акс, ки аз нуқтаҳо иборат аст, нонамоён буданд, то ҳадде, ки, гоҳо барои муаян кардани акс, хондани сарлавҳа ва ё поённависи акс зарур мешуд. Дар солҳои 1980-ум, аксари рӯзномаҳо ба чопи офсетӣ гузаштанд, ки ин имкон дод аксҳо ба сифати баландтар нисбати қабл чоп шаванд. === Эътироф дар олами санъат === Аз нимаи дуюми солҳои 1970-ум инҷониб фотожурналистика ва аксбардории ҳуҷҷатӣ дар паҳлӯ ба паҳлӯи аксбардории ҳунарӣ дар намоишгоҳҳои ҳунарӣ ҷой гирифтаанд. === Таърихи фотожурналистика дар Русия === Соли [[Соли 1994|1994]] дар ин кишвар нахустин ҷашнвораи аксбардории ҳуҷҷатии Русия, кишварҳои соҳили Балтика ва кишварҳои ИДМ " [[ИнтерФото]] " - ҷашнвораи аксбардории касбии ҳуҷҷатӣ дар Русия, кишварҳои назди Балтика ва кишварҳои ИДМ баргузор гардид. Фестивалҳо то соли 2004 баргузор мешуданд. Дар доираи «[[:ru:ИнтерФото|ИнтерФото]]» озмун ва намоишгоҳҳои солонаи «<a href="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8" rel="mw:ExtLink" title="ПрессФотоРоссии" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="144">ПрессФотоРоссии</a>» баргузор шуданд <ref>{{Cite web|url=http://www.photographer.ru/cult/practice/543.htm|title=Открытое письмо директора Интерфото<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=no|accessdate=2009-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101029053747/http://www.photographer.ru/cult/practice/543.htm|archivedate=2010-10-29}}</ref>, <ref>{{Cite web|url=http://www.digitaljournalist.org/issue9909/perkins.htm|title=Russian Photojournalism Today by Lucian Perkins — The Digital Journalist<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=no|accessdate=2009-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517071220/http://www.digitaljournalist.org/issue9909/perkins.htm|archivedate=2008-05-17}}</ref> . [[13 январ|13 январи]] соли 2010 дар Рӯзи матбуоти Русия хабарнигорони аксбардори рус бори аввал дар Майдони Сурхи Маскав тазоҳуроти эътирозӣ баргузор карданд, ки аз соли 2008 бо фармони Хадамоти федеролии амнияти Русия бо истифода аз ҳама гуна таҷҳизоти аксбардории касбӣ, аз ҷумла бо линзаи дарозиаш аз 7 сантиметр манъ карда шудааст <ref>{{Cite web|url=http://www.rg.ru/2008/02/13/kreml-dok.html|title=Приказ Федеральной службы охраны Российской Федерации от 21 января 2008 г. N 14 г. Москва О внесении изменений в Правила посещения Московского Кремля, утверждённые приказом ФС …<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=no|accessdate=2010-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091101155855/http://www.rg.ru/2008/02/13/kreml-dok.html|archivedate=2009-11-01}}</ref> . Гурӯҳи 20-нафарии хабарнигорони аксбардори рӯзномаҳо, маҷаллаҳо ва агентиҳои аксбардории ҷаҳонӣ флешмоб баргузор карданд, ки дар ҷараёни он бо истифода аз таҷҳизоти касбӣ аксбардорӣ карданд <ref>{{Cite web|url=http://www.grani.ru/Politics/Russia/activism/m.173214.html|title=Грани. Ру // Политика / Россия / Акции протеста / Профессиональные фотографы провели флэшмоб на Красной площади<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=no|accessdate=2010-01-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100124205205/http://grani.ru/Politics/Russia/activism/m.173214.html|archivedate=2010-01-24}}</ref> . == Иттифоқҳои касаба == [http://www.pressefotografforbundet.dk/ Иттифоқи суратгирони матбуоти Дания] (Pressefotografforbundet) аввалин ташкилоти миллии аксбардорони хабар дар ҷаҳон буд. Он соли [[Соли 1912|1912]] дар [[Дания]] [https://web.archive.org/web/20020609143555/http://www.pressefotografforbundet.dk/forbundet/historie.php аз ҷониби шаш хабарнигори аксбардор] дар [[Копенҳаген|Копенгаген]] таъсис ёфтааст. Холо он кариб 800 нафар аъзо дорад. Соли [[Соли 1946|1946]] [http://www.nppa.org/ Ташкилоти Миллии Суратгирандагони матбуот] (NPPA) дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] таъсис дода шуд ва тақрибан 10 ҳазор аъзо дорад. Дар [[Русия]] дар соли 2008 дар [[Маскав]] кӯшиши таъсиси аввалин иттифоқи хабарнигорони аксбардории ҳирфаи [[Pressunion]] сурат гирифт <ref>{{Cite web|url=http://www.chaskor.ru/p.php?id=3373|title=Они заставили себя уважать :: Частный Корреспондент|deadlink=no|accessdate=2009-03-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090322021005/http://www.chaskor.ru/p.php?id=3373|archivedate=2009-03-22}}</ref>, аммо аз моҳи апрели соли 2009 ин масъала хомуш монд ва фаъолият накард. Баъзе ташкилотҳои дигар: * [http://www.thebppa.com/ Ассотсиатсияи суратгирони матбуоти Бритониё], [[Соли 1984|1984]] * [https://web.archive.org/web/20050404032642/http://www.hkppa.org.hk/Ehome.htm Ассотсиатсияи суратгирони матбуоти Ҳонконг], [[Соли 1989|1989]] * [https://web.archive.org/web/20081019194408/http://www.n-ippa.org/ Ассотсиатсияи суратгирони матбуоти Ирландияи Шимолӣ], [[Соли 2000|2000]] * [http://www.pfk.se/ Pressfotografernas Klubb] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220314160855/http://www.pfk.se/ |date=2022-03-14 }} [[Суэд|Шветсия]], [[Соли 1930|1930]] * [http://www.fotojournalisten.com/ PK - Pressefotografenes Klubb] [[Нурвеж|Норвегия]] Ташкилотҳои хабарӣ ва мактабҳои журналистика барои мухбирони суратгир мукофотҳои гуногун ташкил кардаанд. Аз соли 1968 Ҷоизаи Пулитсер дар бахшҳои зерини фотожурналистӣ дода мешавад: “Аксҳои бадеӣ”, “Аксҳои хабарӣ дар саҳна” ва “Лаҳзаро сабт кардан”. Ҷоизаҳои дигар: [http://www.worldpressphoto.org/ World Press Photo], [https://web.archive.org/web/20120722135919/http://bop.nppa.org/ Беҳтарин фотожурналистика] ва [http://www.poyi.org/ Сурати сол] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20110704163251/http://www.poyi.org/ |date=2011-07-04 }} . == Масъалаҳои ахлоқӣ ва ҳуқуқӣ == Фотожурналистҳо мисли дигар журналистон мавқеи бетарафона доранд. Чӣ гуна акс гирифтан, чиро акс гирифтан ва чӣ гуна интихоб ва нашри акс, саволҳоест, ки фотожурналист ҳамеша бо онҳо мубориза мебарад. Хавфи аксбардории рақамӣ дар он аст, ки он роҳҳои нави коркард, дубора тавлид ва муоширати тасвирҳоро фароҳам меорад. Ин ногузир бисьёр масъалахои ахлокиро душвор мегардонад. Ба мақолаи [http://photo-element.ru/scandals/blogs/blogs.html "Ҳисобот бо тасвири фотошопшуда"] нигаред. Ассотсиатсияи миллии аксбардорони матбуоти ИМА ва дигар созмонҳо [https://web.archive.org/web/20100722235536/http://www.nppa.org/professional_development/business_practices/ethics.html Кодекси ахлоқиро] таъсис додаанд. == Бӯҳрон дар соҳа == Аз [[Даҳаи 1990 (мелодӣ)|солҳои 90-ум]] телевизион, ки ба шарофати таблиғ буҷаи беҳамтои бузургтар дошт, босуръат рушд карда, муаррифии ахборро тағйир дод - ба ҷои диктор дар студия аз коғаз хондан, пахши мустақим аз ҷои ҳодиса ба кор даромад. Ширкатҳои телевизионӣ гузоришҳои гаронбаҳои баландсифатро сарфи назар намекарданд. Дар натиҷа, тиражи нашрияҳои чопӣ ва маҷаллаҳои ранга, ки аз ҷиҳати самаранокӣ бо телевизион рақобат карда наметавонанд, коҳиш ёфт. Бӯҳрони иқтисодӣ бештари оҷонсиҳои аксбардории ҷаҳонро фаро гирифтааст. Ба дунболи ин қисман аз даст додани ҳуқуқи муаллиф ва коҳиши мизони аксбардорон сурат гирифт. Се агентии асосии хабарии ҷаҳон, ки қаблан асосан ба иттилооти матнӣ тамаркуз мекарданд - [[Ассошиэйтед Пресс]], Агентии Франс Пресс ва [[Рейтер|Ройтерс]] - аксбардорони сатҳи баландро бо маоши муқарраршуда киро карданд ва ба ин васила сифати маҳсулоти аксбардории хабарии худро, ки рӯзномаҳо ва маҷаллаҳо оғоз карданд, ба таври назаррас баланд бардоштанд. бо майли том бо нархи арзон харидани обунаи солона. Дар натиҷа, аксари муассисаҳои хурду миёна ва ҳатто бузург, ки имкони пешниҳоди чунин шароити демпингро надоштанд, аз бозор берун шуданд. Дар моҳи сентябри соли 2009 роҳбарияти агентии итолиёвии Grazia Neri нақшаи бастани корхонаро эълон кард. Коҳиши даромад дар соли 2008 беш аз 40 фоизро ташкил дод ва дар давоми сол шумораи кормандон ду маротиба коҳиш ёфт <ref>{{Cite web|url=http://www.pdnonline.com/pdn/content_display/photo-news/editorial/e3i20d87dc1ece161eff8e49a076cb3e315|title=Italian Photo Agency Grazia Neri Plans to Shut Down<!-- Заголовок добавлен ботом -->|deadlink=yes|accessdate=2009-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090924042845/http://www.pdnonline.com/pdn/content_display/photo-news/editorial/e3i20d87dc1ece161eff8e49a076cb3e315|archivedate=2009-09-24}}</ref> . Танҳо оҷонсиҳое, ки аз ҳисоби андозсупорандагон аз ҷониби давлат субсидия мешаванд, масалан Франс Пресс ё [[РИА Новости]], дар ҳоли ҳозир боқӣ мемонанд. Директори иҷроияи Getty Images Ҷонатан Клейн дар шарҳи муфлисшавии бисёр агентиҳои аксбардорӣ дар моҳи августи соли 2009 гуфт <ref>[http://www.nrs.com/news/nytimes/usa/210809_181600_24602.html The Search Engine that Does at InfoWeb.net]{{Недоступная ссылка|date=Апрель 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref> : {{Иқтибос|Фотожурналистика означает, что фотографы могут рассказать о событии сами, с помощью фотографий. И всегда были места, где они могли опубликовать свои репортажи. Но в сегодняшнем мире медиа многие (если не большинство) из этих мест попросту исчезли}} == Баъзе журналистони машҳур == {{Div col|3}} * [[Картье-Брессон, Анри|Анри Картье-Брессон]] * [[Бормотов, Александр Тимофеевич|Александр Бормотов]] * [[Пинхасов, Георгий|Георгий Пинхасов]] * [[Усов, Андрей Леонтьевич|Андрей Усов]] * [[Быков, Борис Васильевич|Борис Быков]] * [[Пилипенко, Сергей|Сергей Пилипенко]] * [[Максимишин, Сергей|Сергей Максимишин]] * [[Земляниченко, Александр Вадимович|Александр Земляниченко]]<ref>{{Cite web |url=http://www.photoisland.net/pi_hist_text.php?lng=1&hist_id=374 |title=PhotoIsland :: История фотографии :: Александр Земляниченко<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2009-03-13 |archive-date=2011-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207105220/http://photoisland.net/pi_hist_text.php?lng=1&hist_id=374 |deadlink=no }}</ref> * [[Гунеев, Сергей Геннадьевич|Сергей Гунеев]] * [[Халдей, Евгений Ананьевич|Евгений Халдей]] * [[Робертсон, Джеймс|Джеймс Робертсон]] * [[Сомов, Юрий Семёнович|Юрий Сомов]] * [[Риис, Якоб Август|Якоб Август Риис]] * [[Смит, Уильям Юджин|Уильям Юджин Смит]] * [[Эванс, Уолкер|Уолкер Эванс]] * [[Филипенко, Игорь|Игорь Филипенко]] * [[Кастаньеда, Луис|Луис Кастаньеда]] * [[Адамс, Эдди|Эдди Адамс]] * [[Беато, Феликс|Феликс Беато]] * [[Бишоф, Вернер|Вернер Бишоф]] * [[Капа, Роберт|Роберт Капа]] * [[Фаминский, Валерий Всеволодович|Валерий Фаминский]] * [[Фентон, Роджер|Роджер Фентон]] * [[Хайн, Льюис|Льюис Хайн]] * [[Кертес, Андре|Андре Кертес]] * [[Ланж, Доротея|Доротея Ланж]] * [[Марк, Мэри Эллен|Мэри Эллен Марк]] * [[Маккарри, Стив|Стив Маккарри]] * [[Джеймс Нахтвей]] * [[Оркин, Рут|Рут Оркин]] * [[Сальгадо, Себастьян|Себастьян Сальгадо]] * [[Сеймур, Дэвид|Дэвид Сеймур]] * [[Смит, Уильям Юджин|Уильям Юджин Смит]] * [[Виджи]] * [[Ли Чжэньшэн]] * [[:en:Esther Bubley|Esther Bubley]] * [[:en:Kaveh Golestan|Kaveh Golestan]] * [[:en:Michael Kush|Michael Kush]] [http://www.guardian.co.uk/chile/story.html] * [[:en:Walter Iooss|Walter Iooss]] * [[:en:Neil Leifer|Neil Leifer]] * [[:en:Don McCullin|Don McCullin]] * [[:en:Susan Meiselas|Susan Meiselas]] * [[:en:Carlos Reyes-Manzo|Carlos Reyes-Manzo]] [http://www.guardian.co.uk/chile/story/0,13755,1038008,00.html] * [[:en:Steve Ringman|Steve Ringman]] * [[:en:George Rodger|George Rodger]] * [[:en:Mohamed Amin|Mohamed Amin]] * [[:en:John Harrington (photographer)|John Harrington]] * [[Егизов, Дендербай Кажигалиевич|Дендербай Егизов]] {{Сутунҳо/охир}} == инчунин нигаред == * Суратҳои Magnum * [[Рӯзноманигорӣ|Журналистика]] * Осткреуз * Репортаж * Фотополигон * Палатаи матбуот == Қайдҳо == {{Эзоҳ|2}} == Пайвандҳо == * [http://photo.far-for.net/content.php?r=22&p=34 Таърихи аксбардорӣ: Фотожурналистика] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090913044629/http://photo.far-for.net/content.php?r=22&p=34 |date=2009-09-13 }}{{Ref-ru}} * [http://www.borodulincollection.com/ Раритетхои фотохроникаи СССР] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20140606171509/http://www.borodulincollection.com/ |date=2014-06-06 }} * [http://www.nppa.org Ассотсиатсияи миллии аксбардорони матбуот - Манбаъ барои суратгирони ахбор]{{Ref-en}} * [http://www.digitaljournalist.org/ Журналисти рақамӣ - Маҷаллаи чандрасонаӣ барои фотожурналистика дар асри рақамӣ]{{Ref-en}} * [http://www.reportage.org/Archive/archive.html Репортаж - Маҷаллаи онлайни фотожурналистика]{{Ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20100218130501/http://digitalcustom.com/howto/mediaguidelines.asp Дастурҳои намунавии ахлоқи DigitalCustom барои фотожурналистика]{{Ref-en}} [[Гурӯҳ:Саргармиҳо]] [[Гурӯҳ:Pages with unreviewed translations]] 4vi0g1zttu7qoo152m8jjhedzqhypae 480i 0 322873 1482253 1425262 2026-07-30T21:54:12Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482253 wikitext text/x-wiki '''480i''', '''525/60''', андозаи қатъномаест, ки аз ҷониби FCC дар [[соли 1941]] барои телевизиони сиёҳу сафед дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|Иёлоти Муттаҳида]] тасдиқ шудааст{{Sfn|Леонид Чирков|1998}}. Он аз ҷониби Кумитаи Миллии Стандартҳои Телевизион дар давраи аввали худ таҳия шудааст ва аз ин рӯ NTSC-I номида мешавад. Пас аз [[Ҷанги ҷаҳонии дувум|Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ]] то имрӯз, андоза дар таърифи стандартии телевизиони аналогӣ ва рақамӣ дар[[Амрикои Шимолӣ]], як қатор кишварҳои [[Амрикои Ҷанубӣ]] ва [[Ҷопон]] истифода шудааст{{Sfn|Мировое вещательное телевидение. Стандарты и системы|2004|name="kz"}}. Нишони 480i, ки барои як стандарт дар [[Пахши рақамӣ|телевизиони рақамӣ]] қабул шудааст, маънои сканкунии байниҳамдигарро дорад (ҳарфи "i"&nbsp;—{{Lang-en|Interlace}}) ва шумораи унсурҳои тасвири амудӣ мебошад. Дар стандарти рақамӣ ин 480 пиксели самаранок ва дар стандарти аналогӣ мебошад&nbsp;- шумораи сатрҳои фаъол, яъне хатҳое, ки дар сохтани тасвир бо назардошти сканкунии кадрӣ баръакс иштирок мекунанд,&nbsp;— 480 аз 525. Стандарт таносуби ҷанбаҳои экрани 4:3 ва басомади 60 ним кадр дар як сонияро пешбинӣ мекунад. Дар телевизиони рақамӣ метавон экрани 16:9 бо таърифи уфуқии камшударо истифода бурд. [[Акс:TV-line-count-world.svg|мини|400x400пкс| Кишварҳое, ки стандарти 480i-ро истифода мебаранд (бо ранги сабз ишора шудааст)]] == Андозаҳои техникӣ == Стандарт дар вақти интиқол ва қабули қубурҳои вакуумӣ таҳия шудааст ва аз ин рӯ дорои минтақаҳои холӣ мебошад. Ҳаракати баръакси сканкунии кадрҳо фосилаи зиёди вақтро талаб мекард, ки дар давоми он генератори сканкунии хатҳо корашро идома медод ва баъзе хатҳо бе иштирок дар сохтани тасвир бекор меистоданд. Дар айни замон, қубурҳо дар интиқоли камераҳо ва аксари қабулкунакҳои телевизионӣ истифода намешаванд, аммо стандарт бетағйир боқӣ мемонад, аз ҷумла хатҳои ғайрифаъол барои қабули телевизорҳои [[кинескоп]], ки ҳоло ҳам истифода мешаванд. Дар телевизиони аналогӣ, андоза дар [[Андозаҳои пахши телевизионӣ|системаҳои пахши]] J ва M истифода мешавад. Миқдори умумии давраҳои сканкунии уфуқӣ дар як давраи чаҳорчӯбаи пурра дар ин стандарт 525 аст, ки аз 483 то 499 сатр дар сохтани тасвир иштирок мекунанд. Шумораи номиналии сатрҳои фаъол дар телевизиони сиёҳу сафед 483 аст: 241 ва ним барои ним кадр. 42-тои боқимонда ҳангоми сканкунии чаҳорчӯбаи баръакс гум мешаванд: 21 барои ҳар як майдон. Майдонҳои ҷуфт дар мобайни сатри охирин ба охир мерасанд ва майдонҳои тоқ аз мобайни сатри аввал оғоз мешаванд. Бо пайдоиши системаи [[телевизиони ранга]]и [[NTSC]], суръати кадрҳо то 29,97 кадр дар як сония кам карда шуд, то басомади хатти чандкаратаи басомади зеркашониро нигоҳ дорад ва дидани дахолат дар телевизорҳои сиёҳу сафедро кам кунад. Миқдори сатрҳои фаъол барои нест кардани майдонҳои хотимавӣ ва ибтидоӣ аз мобайни сатр кам карда шуд. 480 хати фаъол мавҷуд буд: 240 дар ҳар як майдон ва ба ҷои якуним хатҳои хориҷшудаи ҳар як майдон, импулсҳои баробаркунӣ барои ҳамоҳангсозии байниҳамдигарӣ интиқол дода шуданд, ки баъдан дар ҳама стандартҳои таҷзияи аналогӣ мавҷуданд. Давомнокии сатр 63,5 микросония ва давомнокии майдон 16,68 миллисония аст. Дар ин маврид импулст рушноии кадр аз 1200 то 1300 микросония ва импулси синхронизатсияи уфуқӣ аз 4,19 то 5,71 микросонияро мегирад. Маҷрои видеое, ки бо ин шумораи унсурҳои тасвир ба даст омадааст, то 4 МҲтс мегирад. Телевизиони рақамӣ, ки стандартҳои он ба интерфейсҳои видеоии компютерӣ низ дахл доранд, ҳамагӣ 480 пиксели амудии мувофиқи хатҳоро истифода мебарад. Азбаски сигнали видеоӣ дар телевизиони аналогӣ пайваста аст, возеҳи уфуқӣ арзиши собит надорад ва аз хусусиятҳои амплитуда-басомади канали интиқол вобаста аст. Стандартҳои пахши барномаҳо маҳдудияти поёнии ин андозаро то 500 хати телевизион дар умқи модулятсия 100% муқаррар мекунанд. Дар телевизиони рақамӣ, қарори уфуқӣ дар асоси басомади стандартии интихоб 13,5 МГс ва мувофиқ ба тавсияи 601-уми [[ITU-R]] қабул карда мешавад<ref name="itu">{{cite web |url = http://www-inst.eecs.berkeley.edu/~cs150/Documents/ITU601.PDF |title = Recommendation BT.601-4 |date = 2011-03 |publisher = [[ITU]] |accessdate = 2012-11-29 |lang = en |archiveurl = https://www.webcitation.org/6CdxKwzhR?url=http://www-inst.eecs.berkeley.edu/~cs150/Documents/ITU601.PDF |archivedate = 2012-12-03 |deadurl = yes }}</ref>. Дар ин басомад, шумораи намунаҳои равшанӣ дар давомнокии як сатр 858 аст, ки 720-тои онҳо дар қисми намоёни он ҷойгиранд ва бо назардошти маржаи холӣ, тасвир 704-ро мегирад. Бо таносуби стандартии паҳлӯи экран 4:3, натиҷа як пиксели амудии каме "дарозшуда" аст. Бо пиксели "мураббаъ", ин ба стандарти ҳалли намоиши VGA - 640 × 480 мувофиқат мекунад. Ҳаҷми ранг аз оилаи стандартҳои интихобшуда вобаста аст ва ҳангоми рамзгузорӣ мувофиқи стандарти 4:4:4 ба равшанӣ баробар аст. Меъёри чаҳорчӯбаи ин стандарт, ки дар системаҳои пахши муосир 29,97 кадр дар як сония аст (59,94 ним кадр дар як сония), барои содда кардани шакли сабт аксар вақт дар қайдҳо ба 30 мудаввар карда мешавад. Мувофиқи конвенсияҳои гуногун, таъиноти гуногуни стандартӣ имконпазир аст: '''480i60, 480i/60''' (стандарти [[EBU]]/[[SMPTE]]) ё '''480/60i'''. 480i метавонад бо ҳама стандартҳои асосии телевизиони рақамӣ, аз ҷумла ATSC, [[DVB]] ва [[ISDB]] истифода шавад. == Сарчашмаҳо == <references responsive="1"></references> == Адабиёт == * {{Книга|автор=В. Е. Джакония|заглавие=Телевидение|ссылка=http://padabum.com/d.php?id=2979|место=М.,|издательство=«Горячая линия — Телеком»|год=2002|страниц=640|страницы=431—490|isbn=5-93517-070-1|ref=Телевидение}} * {{Книга|автор=А.Е.Пескин, В.Ф.Труфанов|заглавие=Мировое вещательное телевидение. Стандарты и системы|ссылка=http://library.tuit.uz/skanir_knigi/book/mir_vesh/main.htm|место=М.,|издательство=«Горячая линия — Телеком»|год=2004|страницы=|страниц=308|isbn=5-93517-179-1|ref=Мировое вещательное телевидение. Стандарты и системы}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20220424194916/http://library.tuit.uz/skanir_knigi/book/mir_vesh/main.htm |date=2022-04-24 }} (недоступная ссылка) * {{Статья|автор=Леонид Чирков|заглавие=Мировой системе телевизионного разложения&nbsp;— 50 лет|ссылка=http://rus.625-net.ru/625/1998/07/9.htm|год=1998|ref=Леонид Чирков|archivedate=2012-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111112728/http://rus.625-net.ru/625/1998/07/9.htm}} * {{Книга|автор=С. Н. Ярышев|заглавие=Цифровые методы записи и воспроизведения видеоинформации|ссылка=http://oeps.ifmo.ru/uchebn/UP_MZVi%20.pdf|ответственный=Н. Ф. Гусарова|место=СПб.,|издательство=НИУ ИТМО|год=2012|страниц=86|страницы=|ref=Цифровые методы записи и воспроизведения видеоинформации}} {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130415120953/http://oeps.ifmo.ru/uchebn/UP_MZVi%20.pdf |date=2013-04-15 }} Архивная копия от 15 апреля 2013 на Wayback Machine == Эзоҳ == {{эзоҳ}} * [http://www.rpsoft2000.com/information/hdtv.htm rpsoft2000 - ИМА HDTV, 480i, 480p, 1080i] * [http://www.afterdawn.com/glossary/terms/480i.cfm AfterDawn.com - 480i] * CNET - [http://reviews.cnet.com/4520-6029_7-6300992-1.html?tag=txt Луғат - 480i]{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (пайванди дастнорас) [[Гурӯҳ:Стандартҳои пахши телевизионӣ]] 4hcxze0hayu0bhi7l4sa0pik2e4fd7s Ташаббус аз поён 0 323487 1482241 1480658 2026-07-30T18:19:39Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Пайвандҳо */ 1482241 wikitext text/x-wiki '''{{Lang|en|Grassroots}}''' ({{Tr-en|решаҳои алафҳо}}) — истилоҳ дар илми сиёсии муосири ИМА аст; он чизе ки онҳо дар [[Иёлоти Муттаҳидаи Амрико|ИМА]] ҳаракатҳои тадриҷӣ ''"аз поён"'' меноманд. Зери калимаи {{Lang-en2|grassroots}} ба ҳаракатҳои, ба истилоҳ, "ҳақиқӣ", ки шаҳрвандон барои мубориза барои ҳуқуқҳои худ ташкил мекунанд, ишора мекунанд. Тақлиди "ҳаракати решагӣ" astroturfing номида мешавад; Дар ин ҳолат, дар паси ҳаракати бардурӯғи халқӣ як [[Лоббигарӣ|лоббии]] сиёсӣ мавҷуд аст<ref name="astroturf">{{Cite news|author=Walter Truett Anderson|title=Astroturf -- The Big Business of Fake Grassroots Politics|url=http://www.pacificnews.org/jinn/stories/2.01/960105-astroturf.html|date=01-05-96|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110129034915/http://www.pacificnews.org/jinn/stories/2.01/960105-astroturf.html|archivedate=2011-01-29}}</ref>. Метавон онро ҳамчун '''ташаббус аз поён''' <ref>{{Cite web|url=http://www.owl.ru/win/books/genderpolicy/popkova.htm|title=СТРАТЕГИИ ЖЕНСКОГО ПОЛИТИЧЕСКОГО УЧАСТИЯ|deadlink=no|accessdate=2010-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100403215422/http://www.owl.ru/win/books/genderpolicy/popkova.htm|archivedate=2010-04-03}}</ref> ё '''ташаббуси оммавӣ''' тарҷума кард. == Пайдоиши истилоҳ == Истилоҳи {{Lang-en2|grassroots}} аз ҷониби сенатори [[Индиана]] Алберт Бевериҷ дар соли 1912 таҳия шудааст<ref name="Beveridge">Courtesy: Eigen’s Political & Historical Quotations {{Cite web|url=http://www.politicalquotes.org/quotedisplay.aspx?DocID=12869|title=Beveridge, Albert J.|date=2006-05-20|deadlink=404|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060616173929/http://www.politicalquotes.org/quotedisplay.aspx?DocID=12869|archivedate=2006-06-16}}</ref>. Сиёсатмадор зимни суханронӣ дар анҷумани ҳизби пешрафтаи худ изҳор дошт, ки ''"ҳизб аз реша, аз хок, ки ниёзҳои асосии мардум аст, ба вуҷуд омадааст".'' Дар мавриди истилоҳи {{Lang-en2|astroturfing}}, ин чизи нав аст.  Сенатори [[Техас]] Ллойд Бентсен, ки дар соли 1970 барои курсӣ дар Сенати ИМА бар зидди ҷумҳурихоҳ [[Ҷорҷ Ҳерберт Уокер Буш|Ҷорҷ Буши бузургӣ]] муқовимат мекард истифода шуд. Сипас, стратегҳои сиёсӣ ба "ташаббусҳои оммавӣ" дар дастгирии ҷумҳурихоҳон тақлид карданд. Дар гирдиҳамоӣ Бентсен гурӯҳҳои назоратшавандаро на ҷунбишҳои воқеии "реша" номида, "аз решаҳо" номид. == Технологияҳо == * ҷамъоварии имзоҳо * фиристодани мактубҳо * пикетҳо ва [[гирдиҳамоӣ]] * конгрессҳо гузаронда мешаванд, ба [[парлумон]] ҳайатҳои [[вакил|вакилон]] фиристода мешаванд == Намунаҳои муосир == * ''Abahlali baseMjondolo'' дар [[Африқои Ҷанубӣ]] * ''Axis of Justice'' дар ИМА * ''Bhumi Uchhed Pratirodh Committee'' дар [[Ҳиндустон]] * BLM <ref name="britannica">[https://www.britannica.com/topic/Black-Lives-Matter Black Lives Matter] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20200927205823/https://www.britannica.com/topic/Black-Lives-Matter |date=2020-09-27 }} // [[Донишномаи Бритоннико]]</ref> дар ИМА ва дигар кишварҳо * ''EZLN'' дар [[Мексика]] * ''Fanmi Lavalas'' дар [[Ҳоитӣ]] * GlobalGiving байналмилалӣ аст * ''Homeless Workers' Movement'' дар [[Бразилия]] * ''Landless Peoples Movement'' дар Африқои Ҷанубӣ * ''Landless Workers' Movement'' дар Бразилия * ''Movement for Justice en el Barrio'' дар ИМА * ''Narmada Bachao Andolan'' дар Ҳиндустон * ''Western Cape Anti-Eviction Campaign'' дар Африқои Ҷанубӣ * ''Ла Лече Лига'' - байналмилалӣ == Эзоҳ == {{Эзоҳ|2}} == Пайвандҳо == * {{Ref-en}} [http://vcn.bc.ca/citizens-handbook/ The Citizen’s Handbook] (руководство по организации движения) [[Гурӯҳ:Демократия]] [[Гурӯҳ:Чапҳо]] [[Гурӯҳ:Сотсиализм]] [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]] 7192r9pi6qrhy8jac1igcrlxhlckhk6 Dinpur 0 325650 1482254 1440612 2026-07-30T22:15:02Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482254 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Dinpur | official_name = Dinpur, Dera Ismail Khan | settlement_type = Деҳот ва Шӯрои Иттифоқ | pushpin_map = Покистон | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Макон дар Покистон | coordinates = {{coord|31.8265|70.8794|region:PK_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = Кишвар | subdivision_name = {{flag|Покистон}} | subdivision_type1 = Вилоят | subdivision_name1 = [[Хайбер-Пахтунхва]] | subdivision_type2 = Ноҳия | subdivision_name2 = [[Ноҳияи Дера Исмоилхон]] | elevation_m = 175 | population_total = | population_as_of = | timezone1 = [[Вақти стандартии Покистон|PST]] | utc_offset1 = +5 | postal_code_type = Почтаи | postal_code = 29100 | area_code_type = Кодекси телефон | area_code = | website = | image_skyline = | founder = Ahsan Ali Dinpur }} '''Dinpur''' деҳот ва шӯрои иттифоқи дар [[Ноҳияи Дера Исмоилхон]] дар [[Хайбер-Пахтунхва]], Покистон мебошад. Он дар ҷанубу шарқи пойтахти ноҳия Дера Исмоилхон ҷойгир аст ва дар баландии тақрибан 175 метр аз сатҳи баҳр қарор дорад.<ref>{{Cite web|title=Нақшаҳо, обу ҳаво ва фурудгоҳҳо барои Dinpur, Покистон|url=https://www.fallingrain.com/world/PK/03/Dinpur.html|access-date=2025-06-18|website=www.fallingrain.com|accessdate=2025-06-23|archivedate=2025-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250615032821/https://www.fallingrain.com/world/PK/03/Dinpur.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=GeoNames.org|url=https://www.geonames.org/1419039/dinpur.html|access-date=2025-06-18|website=www.geonames.org}}</ref> == Идоракунӣ == Dinpur қисми [[Теҳсили Дера Исмоилхон]] буда, ҳамчун як воҳиди ҳокимияти маҳаллӣ (Шӯрои Иттифоқ) дар зери идораи вилоятӣ фаъолият мекунад.<ref>{{Cite web|title=Dinpur|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q134892110|access-date=2025-06-18|website=www.wikidata.org|language=en}}</ref> == Аҳолӣ ва иқтисод == Dinpur як ҷамоаи асосан кишоварзӣ аст, ки аз заминҳои ҳосилхез ва инфрасохтори обёрӣ баҳра мебарад. Кӯмакҳои асосии он шомил мешаванд: гандум, ҷуворимакка, қандсахт ва пахта. == Таълим == Деҳот як мактаби давлатӣ дорад, ки мактаби миёнаи ҳукумати Dinpur мебошад, инчунин мактаби ибтидоии Dinpur низ ҳаст, ки аҳолии маҳаллиро хизмат мерасонад.<ref>{{Cite web|title=Мактаби миёнаи ҳукумати Dinpur Dera, Мактаби миёнаи ҳукумати Dinpur Dera Исмоилхон {{!}} RemoteHub|url=https://www.remotehub.com/governmenthighschool.dinpurdera|access-date=2025-06-18|website=www.remotehub.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Мактаби ибтидоии Dinpur {{!}} Дера Исмоилхон|url=https://www.archivesouthasia.com/PK/din-pur-primary-school|access-date=2025-06-18|website=ArchiveSouthAsia|language=en}}</ref> == Рушд == Солҳои ахир ба рушд ва пешравии ҷомеа дар Dinpur бо беҳбудии дастрасии ба таълим, интернет ва маърифати ҷавонон мусоидат кардааст.<ref>{{Cite journal|last=Wikinews contributors|date=2025-06-15|title=Dinpur, Дера Исмоилхон: Рушдҳои охир ва навигарии ҷомеа|url=https://en.wikinews.org/wiki/Dinpur,_Dera_Ismail_Khan:_Recent_Developments_and_Community_Update|journal=Wikinews}}{{Пайванди мурда|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-03-18|title=DinPur Дера Исмоилхон Назаре ба ҳама вақт|url=https://www.slideshare.net/slideshow/dinpur-dera-ismail-khan-overview-of-all-time/276860511|access-date=2025-06-18|website=SlideShare|language=en}}</ref> == Саломатӣ == Дар майи соли 2025, ҳукуматии вилоят 1,11 миллиард рупии Покистонро барои таъсиси лӯлаи кардиологӣ ва маркази сӯхтатаро дар Муфти Меҳмуд Мемориал Ҳоспитал ва Шифохонаи марказии Дера Исмоилхон фароҳам кард. Ин муассисаҳо барои сокинони Dinpur хизмат мерасонанд.<ref>{{cite news |title=1,11 миллиард рупия барои лӯлаҳои кардиология ва маркази сӯхтатар дар Дера |publisher=Dawn |date=26 май 2025 |url=https://www.dawn.com/news/1836706 |access-date=18 июн 2025}}</ref> == Амният ва ҳифзи ҳуқуқ == Пас аз ҳодисаҳои амниятӣ дар ноҳия, аз ҷумла ҳамлаҳои ракетӣ ба минтақаҳои низомӣ ва ёдгорҳои ҳарбӣ дар декабри 2022, амалиёти пулис дар Dinpur ва минтақаҳои атроф гузаронида шуд. Якчанд нафар ба унвони гумонбаршудагон дастгир гардиданд.<ref>{{cite news |title=Ракетаҳо дар Дера Исмоилхон; гумонбарон дастгир шуданд |publisher=Dawn |date=23 декабри 2022 |url=https://www.dawn.com/news/919049 |access-date=18 июн 2025}}</ref> == Барқ ва эътирозҳо == Дар зимистони 2022-2023, сӯхтани барқ дар Dinpur бо эътирозҳои ҷамъиятӣ мувоҷеҳ шуд. Мақсади эътирозгарон бастани роҳҳо, аз ҷумла **Роҳи Dinpur** ва сӯхтани чархҳоро барои талаб кардани таъминкунандаи барқ аст.<ref>{{cite news |title=Р居民 Дера Исмоилхон бар муқобили шиддатнокии барқ эътироз карданд |publisher=Dawn |date=16 май 2023 |url=https://www.dawn.com/news/1745391 |access-date=18 июн 2025}}</ref> == Мусоиди маҳаллии ҳокимият == Дар апрели соли 2023, комиссари ёрдамчии маҳаллӣ барои санҷиши ғайриодии муассисаҳои саломатӣ дар Dinpur омада, маъзарат дар муассисаҳои тиббӣ ва талаботи беҳбудӣ оид ба масъулиятро муайян кард.<ref>{{cite news |title=Мусоиди муассисаҳои тиббӣ дар Dinpur |publisher=Dawn |date=2 апрели 2023 |url=https://www.dawn.com/news/1138787 |access-date=18 июн 2025}}</ref> == Ашхоси машҳур == *'''Ghulam Muhammad Din Puri''' (1835–1936), донишманд исломӣ ва бунёдгузори Dinpur Sharif.<ref>{{cite wiki |title=Ghulam Muhammad Din Puri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ghulam_Muhammad_Din_Puri |access-date=18 июн 2025}}</ref> == Почтаи расмӣ == Почтаи расмии Dinpur **29100** мебошад.<ref>{{Cite web|title=Dinpur, Dera Исмоилхон - Почтаи расмии 29100|url=https://www.pakistanpostcode.com/khyber-pakhtunkhwa-dera-ismail-khan-din-pur-29100.html|access-date=2025-06-18|website=www.pakistanpostcode.com}}</ref> == Мақолаҳо == <references /> == Линкҳои берунӣ == * [https://dinpurdikhan.com Сайти расмии/ғайрирасмии ҷомеа]{{Пайванди мурда|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Category:Деҳотҳо дар Ноҳияи Дера Исмоилхон]] [[Category:Шӯрои Иттифоқи Хайбер-Пахтунхва]] [[Category:Ҷойҳои аҳолинишин дар Ноҳияи Дера Исмоилхон]] jlavs5jtma3033goulcd3i9nbqlw3of Ҷунбиши исломии Узбакистон 0 326116 1482251 1439868 2026-07-30T18:50:39Z Шухрат Саъдиев 5132 1482251 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} {{Ҷангфирқа}} '''Ҷунбиши исломии Узбакистон''' ({{Lang-uz|Oʻzbekiston islomiy harakati / Ўзбекистон исломий ҳаракати}}, {{lang-ar|حركة أوزباكستان الإسلامية}}) — як созмони террористии [[Исломгароӣ|исломгаро]] аст, ки дар соли 1996 тавассути аъзои собиқи шуморе аз аҳзоб ва ҷунбишҳои сиёсии мамнӯъ дар Узбакистон, аз ҷумла «Адолат уюшмаси» (Анҷумани адолат), «Ҳизби исломии наҳзат», «Ҳизби исломии Туркистон», «Ислом лашкарлари» (Сарбозони ислом) ва ғайра таъсис шуд. Раҳбари сиёсии ин ҷунбиш Тоҳир Юлдошев ва фармондеҳи шохаи низомии он Ҷумъа Ҳоҷиев (Намангонӣ) шуд.<ref>{{Cite web|url=http://www.ng.ru/net/2000-08-24/0_idu.html|title=Исламское движение Узбекистана (ИДУ)|access-date=2008-01-21|archive-date=2007-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071019031351/http://www.ng.ru/net/2000-08-24/0_idu.html|url-status=live}}</ref> Ҷунбиши исломии Узбекистон аз сӯи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон, аз ҷумла Тоҷикситон<ref>{{Cite web|url=https://sud.tj/markazi-matbuot/khabarho/1738/|title=Ахбороти Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон доир ба ҳизбу ҳаракатҳо ва ташкилотҳои террористӣ- экстремистие, ки фаъолияташон дар кишвар манъ карда шудааст|website=sud.tj|accessdate=2025-07-23}}</ref>, Русия<ref name="cisatc">[http://www.cisatc.org/134/160/208 Организации, признанные террористическими на основании решений Верховного Суда Российской Федерации] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20150923203722/http://www.cisatc.org/134/160/208 |date=2015-09-23 }} // Официальный сайт [[Антитеррористический центр СНГ|Антитеррористического центра СНГ]]</ref> ва Иёлоти Муттаҳида, ба унвони як созмони террористӣ шинохта мешавад.<ref>{{cite web|url=http://www.newsru.com/religy/02oct2002/idu.html|title=Госдепартамент США знает о террористической деятельности Исламского движения Узбекистана|publisher=News.ru|lang=ru|access-date=2012-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025030921/http://www.newsru.com/religy/02oct2002/idu.html|archive-date=2015-10-25|url-status=live}}</ref> Ҷунбиши исломии Узбакистон чандон худро ба фаъолиятҳои эътиқодӣ ва омӯзишӣ маҳдуд намедонад. Ин ҳизб дар [[соли 2001]] номи худро тағйир додааст. Раҳбари аслии он Тоҳир Юлдошев ва Ҷумъабой Намангонӣ аст, ки ҳар ду ба иттиҳоми бомбгузорӣ дар [[соли 1997]] дар Тошканд ғоибона ба марг маҳкум шудаанд. Бархе аз таҳлилгарон иддао мекунанд, ки яке аз фаъолиятҳои аслии ин гурӯҳ монанди Ал-Қоида қочоқи созмонёфтаи маводди мухаддир ва ба вижа ҳероин аз Афғонистон ва аз тариқи Осиёи Марказӣ ба мақсади Аврупост. Ин ҳизб дар аксари кишварҳои Осиёи Миёна фаъолият дорад ва ба унвони як ҳизби ифротгаро муаррифӣ ва таҳти таъқиб қарор мегирад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} ibb5rrcnprm8gyst6y83990dobrunnb Ҳаракати мардумии «Растохез» 0 326126 1482248 1439857 2026-07-30T18:46:56Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482248 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} {{Ҳизби сиёсӣ}} '''Ҳаракати мардумии «Растохез»''' — ҷунбиши сиёсӣ дар [[Тоҷикистон]] дар тӯли солҳои истиқлол ва ҷанги дохилӣ (1989—1997), ки 14 сентябри соли 1989 аз ҷониби аъзои равшанфикри Тоҷикистон, аз ҷумла [[Тоҳири Абдуҷаббор]], бо як барнома ва идеологияи миллигароёна, дунявӣ (секулёр) ва либерал-демократӣ таъсис шуд.<ref>{{cite book|title=Conflict in the Soviet Union: Tadzhikistan August 1991|year=1991|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564320285|url=https://books.google.com/books?id=OJRGFntulwoC&pg=PA16}}</ref> == Таърих == Мавқеи барҷастаи ҷунбиши «Растохез» дар мухолифат бо Ҳизби ҳокими Коммунистии Тоҷикистон боис шуд, ки ин ҳизб ба қутби асосии шӯришҳои Душанбе дар феврали соли 1990 табдил шавад. Баъдан фаъолияти ин ҷунбиш мамнӯъ шуд<ref>[http://www.conflict-prevention.net/page.php?id=40&formid=73&action=show&surveyid=46 Randa M. Slim & Faredun Hodizoda, "Tajikistan: From Civil War to Peacebuilding" at the European Centre for Conflict Prevention] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201131033/http://www.conflict-prevention.net/page.php?id=40&formid=73&action=show&surveyid=46|date=2008-12-01}}</ref>, ки пирӯзии комили коммунистонро дар интихоботи оянда таъмин мекард. Дар тӯли солҳои баъдӣ ва [[Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон]], «Растохез», ки ба унвони як ҷунбиши зеризаминӣ (фаъолияташ пинҳонӣ) шинохта мешуд, ҳамроҳ бо [[Ҳизби демократии Тоҷикистон]], ки ҳамфикри он буд, ва гурӯҳҳои дигари исломӣ ба [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик|Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини Тоҷикистон]] (ИНОТ) пайвастанд. Ин ҳизб ҳамзамон бо ширкат дар Иттиҳоди мухолифин фаъолияти худро мутаваққиф кард ва аъзои он дар замони имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ (июни 1997) ба Ҳизби демократӣ пайвастанд<ref>{{Cite web |url=http://www.ca-c.org/online/2005/journal_eng/cac-02/10.muleng.shtml |title=Parviz MULLOJANOV, ''Party Building in Tajikistan'' |accessdate=2025-07-23 |archivedate=2021-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210427013453/https://www.ca-c.org/online/2005/journal_eng/cac-02/10.muleng.shtml }}</ref>. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон}} [[Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон]] 211lzumv69hqtr48z4bgz6oi0ob1jdt Адҳам Маъмурзода 0 326462 1482259 1456148 2026-07-30T23:52:22Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482259 wikitext text/x-wiki {{Ҳамномҳо|Адҳам (Ҳамном)|Адҳам}} {{Ҳамнасабҳо |Маъмурзода (Ҳамнасаб)|Маъмурзода}} {{Сиёсатмадор |ном = Адҳам Маъмурзода |номи аслӣ = Маъмурзода Адҳам Маъмур |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |ном ҳангоми таваллуд =Мирсаидов Адҳамҷон Маъмурович |номи мустаъор = |таърихи таваллуд = 18.03.1983 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ| Истаравшан |шаҳри Истаравшан (Уро-теппа)}}, [[ҶШС Тоҷикистон]], [[ИҶШС]] |таърихи даргузашт = |маҳалли даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{Парчам|Тоҷикистон}} |таҳсилот = [[Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] (2005) [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2022) |дараҷаи илмӣ = |унвонҳои илмӣ = |миллат = тоҷик |эътиқод = |ҳизб = [[Ҳизби халқии демократии Тоҷикистон, аз соли 2005]] |ғояҳои асосӣ = |навъи фаъолият = вакили [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] даъвати VII. |падар = |модар = |ҳамсар = |фарзандон = |ҷоизаҳо =Медали ҷашнии “30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон” |соядаст = |бари соядаст = |вебгоҳ = |викианбор = |мукофотҳо=Дорандаи медали ҷашнии “30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон” (2021) Аълоичии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020) Аълочии Қӯшунҳои сарҳадии Ҷумҳурим Тоҷикистон (2024) Дорандаи медалҳои ҷашнии “25-солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳ”, “30-солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳ”, “30-солагии ҲХДТ” ва дигар мукофотҳои соҳавӣ}} '''Адҳам Маъмурзода''' — сиёсатшинос, иқтисодчӣ, [[арбоби давлатӣ]]. Мушовири калони Бахши Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Узви [[Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (ММ МО ҶТ) даъвати VII. Аъзои Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои аграрӣ, шуғли аҳолӣ ва экология. Вакили Маҷлиси вакилони халқи вилояти Суғд ва шаҳри Истаравшан даъвати шашум, солҳои 2021-2025. Раиси [[Истаравшан|шаҳри Истаравшан]] 2020-2026.<ref>{{Cite web |url= https://majmilli.tj/mamurzoda-adham/ |title= Маъмурзода Адҳам Маъмур |author= |website= www. majmilli.tj |date= |publisher= |lang= tg |accessdate= 2025-08-22 }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Зиндагинома == * Солҳои 2005-2006 - Мутахассиси шуъбаи ташкилии Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд, [[Хуҷанд|шаҳри Хуҷанд]] * Соли 2006 - Мудири шуъбаи кор бо ҷавонони Кумитаи иҷроияи [[ҲХДТ]] дар [[вилояти Суғд]], [[Хуҷанд|шаҳри Хуҷанд]] * Солҳои 2006-2007- Роҳбари дастгоҳ-мудири шуъбаи ташкилии Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд, шаҳри Хуҷанд * Солҳои 2007-2008 - Мудири шуъбаи ташкилии Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар [[вилояти Суғд]], шаҳри Хуҷанд * Солҳои 2008-2010 - Роҳбари дастгоҳи Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд, шаҳри Хуҷанд * Солҳои 2007-2010 - Асисстенти кафедраи сиёсатшиносии [[Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] (ҳамзамон) мутахассиси шуъбаи ташкилии дастгоҳи Кумитаи иҷроияи ҲХДТ, шахри Душанбе * Солҳои 2010-2011 - Мудири бахши омор ва баҳисобгирии дастгоҳи Кумитаи иҷроияи [[ҲХДТ]], [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] * Соли 2011 - Мудири шуъбаи умумии дастгоҳи Кумитаи иҷроияи ҲХДТ, шаҳри Душанбе * Солҳои 2011-2012 - Мудири шуъбаи кор бо ҷавонон ва занони дастгоҳи Кумитаи иҷроияи ҲХДТ, шаҳри Душанбе * Солҳои 2012-2014 - Роҳбари Маркази таблиғот ва таҳлилии дастгоҳи Кумитаи иҷроияи [[ҲХДТ]], [[Душанбе|шаҳри Душанбе]] * Солҳои 2011-2014 - Аспиранти Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, бахши фалсафа ва иҷтимоӣ * Солҳои 2011-2015 - Раиси Ташкилоти ҷамъиятии ҷавонон “Созандагони Ватан”—и [[ҲХДТ]] (ҷамъиятӣ) * Солҳои 2014-2020 - Муовини сардори раёсати илму маърифати Дастгоҳи иҷроияи Президентии Ҷумҳурии Тоҷикистон * Солҳои 2019-2022 - донишҷӯйи фосилавии [[Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] * Солҳои 2020-2026 - Раиси [[Истаравшан|шаҳри Истаравшан]] * Аз 11 апрели соли 2025 - Узви Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои аграрӣ, шуғли аҳолӣ ва экология.<ref>{{Cite web |url= https://majmilli.tj/mamurzoda-adham/ |title= Маъмурзода Адҳам Маъмур |author= |website= www. majmilli.tj |date= |publisher= |lang= tg |accessdate= 2025-08-22 }}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Аз 7 январи соли 2026 Мушовири калони Бахши Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа * Дорандаи медали ҷашнии “30-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон” (2021) * Аълоичии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2020) * Аълочии Қӯшунҳои сарҳадии Ҷумҳурим Тоҷикистон (2024) * Дорандаи медалҳои ҷашнии “25-солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳ”, “30-солагии таъсисёбии Қувваҳои мусаллаҳ”, “30-солагии ҲХДТ” ва дигар мукофотҳои соҳавӣ == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI]] [[Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси милли Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати VII]] [[Гурӯҳ:Ходимони ҷамъиятии Тоҷикистон]] sjwh2wmq1r6v7a9iclspbkx8d07ugdg Убайдулло Асрорзода 0 327115 1482296 1482174 2026-07-31T06:59:51Z Довуд Саид 145877 /* */ 1482296 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Убайдулло |номи аслӣ = Асрорзода Убайдулло Саттор |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд =08 05 1986 |зодгоҳ =Ноҳияи Восеъ |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = Институти иқтисоди кишоварзӣ - Академияи Илмҳои Кишоварзии Тоҷикистон, [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2008) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = [[Медали Хидмати шоиста]] (соли 2018) ва [[Ордени Шараф]], дараҷаи II (соли 2024) |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Убайдулло Асрорзода Саттор''' — олим, [[доктори илм]]ҳои иқтисод, [[профессор]].<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d1%80%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%be%d1%80/|title=Ректор|author=www.iutet.tj|date=2025|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> == Корнома == Соли 2008 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм намуда, Солҳои минбаъда ба ҳайси ходими илмӣ, омӯзгор ва то имрӯз дар вазифаҳои масъули соҳаи илму маориф фаъолият дорад. Соли 2011 — дар Институти иқтисоди кишоварзӣ - Академияи Илмҳои Кишоварзии Тоҷикистон. Соли 2014 — [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] Соли 2015 — [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] Соли 2015 — [[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]] Аз соли 2020 ҳамчун ректори Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хизмати Тоҷикистон ва аз соли 2022 бо табдили донишкада ба донишгоҳи байналмилалӣ ба сифати ректори [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] кор мекунад. Дар тӯли фаъолияти меҳнатӣ барои дастовардҳои назарррас Убайдулло Асрорзода бо як қатор унвон ва ҷоизаҳои давлатӣ, ба монанди “[[Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]]” (соли 2012), Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника (соли 2013), [[Медали Хидмати шоиста]] (соли 2018) ва [[Ордени Шараф]], дараҷаи II (соли 2024) сарфароз шудааст. == Фаъолияти илмӣ == Самтҳои асосии фаъолияти илмию пажӯҳишии профессор Убайдулло Асрорзода бо рушди соҳаи сайёҳиву соҳибкорӣ, ҳамкориҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Ҷумҳурии Мардумии Чин ва дигар масоили мубрами рушди иқтисоди ҷаҳон алоқаманд мебошад. Профессор Убайдулло Асрорзода муовини раиси Шурои диссертатсионӣ оид ба ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дар соҳаи сайёҳӣ, маркетинг ва соҳибкорӣ мебошад. Муаллифи 5 монография, 6 китоби дарсӣ ва зиёда аз 80 мақолаи илмӣ дар соҳаҳои сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва иқтисоди ҷаҳон мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d1%80%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%be%d1%80/|title=Ректор|author=www.iutet.tj|date=2025|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == Рӯйхати корҳои илмӣ – [АСРОРЗОДА УБАЙДУЛЛО САТТОР https://elibrary.ru/author_profile.asp?id=1221809] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] 04zdg0h2lv6bqpqmmpb3yedz0mmoudc 1482297 1482296 2026-07-31T07:03:47Z Довуд Саид 145877 /* */ 1482297 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Убайдулло |номи аслӣ = Асрорзода Убайдулло Саттор |тасвир = |бар = |тавсифи тасвир = |таърихи таваллуд =08 05 1986 |зодгоҳ =Ноҳияи Восеъ |таърихи даргузашт = |шаҳрвандӣ = {{парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |маҳалли даргузашт = |фазои илмӣ = |ҷойҳои кор = Ректори МД Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон Институти иқтисоди кишоварзӣ - Академияи Илмҳои Кишоварзии Тоҷикистон, [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|доктор|илмҳои иқтисод}} |унвонҳои илмӣ = {{Унвонҳои илмӣ||0}} |алма-матер = [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] (2008) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |мукофоту ҷоизаҳо = [[Медали Хидмати шоиста]] (соли 2018) ва [[Ордени Шараф]], дараҷаи II (соли 2024) |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = }} '''Убайдулло Асрорзода Саттор''' — олим, [[доктори илм]]ҳои иқтисод, [[профессор]].<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d1%80%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%be%d1%80/|title=Ректор|author=www.iutet.tj|date=2025|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> == Корнома == Соли 2008 Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро хатм намуда, Солҳои минбаъда ба ҳайси ходими илмӣ, омӯзгор ва то имрӯз дар вазифаҳои масъули соҳаи илму маориф фаъолият дорад. Соли 2011 — дар Институти иқтисоди кишоварзӣ - Академияи Илмҳои Кишоварзии Тоҷикистон. Соли 2014 — [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] Соли 2015 — [[Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон]] Соли 2015 — [[Донишгоҳи давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон]] Аз соли 2020 ҳамчун ректори Донишкадаи сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва хизмати Тоҷикистон ва аз соли 2022 бо табдили донишкада ба донишгоҳи байналмилалӣ ба сифати ректори [[Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] кор мекунад. Дар тӯли фаъолияти меҳнатӣ барои дастовардҳои назарррас Убайдулло Асрорзода бо як қатор унвон ва ҷоизаҳои давлатӣ, ба монанди “[[Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]]” (соли 2012), Ҷоизаи давлатии ба номи Исмоили Сомонӣ барои олимони ҷавон дар соҳаи илм ва техника (соли 2013), [[Медали Хидмати шоиста]] (соли 2018) ва [[Ордени Шараф]], дараҷаи II (соли 2024) сарфароз шудааст. == Фаъолияти илмӣ == Самтҳои асосии фаъолияти илмию пажӯҳишии профессор Убайдулло Асрорзода бо рушди соҳаи сайёҳиву соҳибкорӣ, ҳамкориҳои иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо кишварҳои Осиёи Марказӣ ва Ҷумҳурии Мардумии Чин ва дигар масоили мубрами рушди иқтисоди ҷаҳон алоқаманд мебошад. Профессор Убайдулло Асрорзода муовини раиси Шурои диссертатсионӣ оид ба ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ дар соҳаи сайёҳӣ, маркетинг ва соҳибкорӣ мебошад. Муаллифи 5 монография, 6 китоби дарсӣ ва зиёда аз 80 мақолаи илмӣ дар соҳаҳои сайёҳӣ, соҳибкорӣ ва иқтисоди ҷаҳон мебошад.<ref>{{Cite web|url=https://iutet.tj/%d1%80%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%be%d1%80/|title=Ректор|author=www.iutet.tj|date=2025|publisher=|lang=tg|accessdate=2025-11-09}}</ref> == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Пайвандҳо == Рӯйхати корҳои илмӣ – [АСРОРЗОДА УБАЙДУЛЛО САТТОР https://elibrary.ru/author_profile.asp?id=1221809] [[Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи байналмилалии сайёҳӣ ва соҳибкории Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] 04re6q91f0dixfaht0vwsnm9hn9isb0 Федерико Феллини 0 327429 1482217 1462416 2026-07-30T13:46:13Z InternetArchiveBot 30618 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1482217 wikitext text/x-wiki {{Синамогар | ном = }} '''Федерико Феллини''' ( {{Lang-it|Federico Fellini}} ( {{ВД-Дебоча}} ) коргардон ва сенариянависи [[Итолиё|итолиёвӣ]] мебошад. Лаурети чор ҷоизаи [[Ҷоизаҳои Оскар|Оскар]] ва ҷоизаи "Нахли тиллоӣ" дар Фестивали филми Канн ба будааст. == Зиндагинома == === Солҳои аввал === Федерико Феллини 20 январи соли 1920 дар Римини ба дунё омада аст <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/federico-fellini_(Dizionario-Biografico)/,%20https://www.treccani.it/enciclopedia/federico-fellini_(Dizionario-Biografico)/|title=FELLINI, Federico - Treccani|website=Treccani|lang=it|accessdate=2024-02-16}}</ref> . Волидони ӯ, Урбано Феллини (1894–1956) ва Ида Барбиани (1896–1984), соли 1919 издивоҷ карданд <ref name=":0" /> . Сипас онҳо ба Римини кӯчи бастанд, ки дар он ҷо падараш фурӯшандаи сайёр шуд. Пас аз Федерико, ин ҷуфт соҳиби ду фарзанди дигар шуданд: Риккардо (1921–1991) ва Мария Маддалена (1929–2004) <ref name=":0" /> . Федерико бемор ба воя расид. Дар кӯдакӣ ӯ намоишҳоро дӯст медошт: ниқоб месохт, лӯхтакҳо мекашид ва либосҳо медӯхт. Сирки сайёр ба ӯ таассуроти бузурге гузошт. Федерико маълумоти классикӣ гирифт ва аз мактаби дайр дар Фао фориғ шуд. Соли [[Соли 1937|1937]] ӯ ба Флоренсия кӯч баст ва дар он ҷо ҳамчун хабарнигор таҳсил кард ва дар ширкати Фебои дӯсташ Демос Боннини ҳамчун рассом кор мекард. Соли 1939 Феллини ба Рим омад <ref name=":0"/> . Ӯ дар наздикии истгоҳи роҳи оҳан, дар утоқҳои муҷаҳҳаз зиндагӣ мекард ҳамсояи '''тоҷирони чинӣ''', '''дуздҳо''' ва '''танфурӯшон''' буданд. Федерико барои лоғарии худ лақаби "Гандӣ"-ро ба даст овард. Дар ин муддат ӯ бо расмкашӣ барои рӯзномаҳо ва маҷаллаҳо, навиштани матнҳо барои намоишҳои гуногун, таблиғот ва намоишҳои хурди радиоӣ зиндагӣ мекард. Аз [[соли 1938]] то [[Соли 1942|1942,]] Феллини дар маҷаллаи машҳури сатирикӣ "Маркус Аврелий <ref name=":0"/> асарҳояшро нашр кард. Тақрибан ҳафтсад асари ӯ пеш аз он ба табъ расиданд, ки ба ӯ навиштани сенарияҳо пешниҳод карда шавад. [[Акс:Aankomst_Italiaanse_regisseur_Federico_Fellini_en_zijn_echtgenote_de_actrice_Giu,_Bestanddeelnr_911-3249.jpg|рост|мини|200x200пкс|Феллини ва Ҷулиетта Масина дар соли 1960 дар Нидерландия]] === Марг === [[Акс:Wikilovesmonuments2016_-_cimitero_monumentale_tomba_Fellini_e_Masina_(Pomodoro).jpg|мини|Қабри Федерико Феллини ва Ҷулиетта Масина]] Дар моҳи марти соли 1993, коргардон барои саҳмаш дар соҳаи синамо ҷоизаи Оскари фахриро гирифт. 30 октябр, Федерико ва Ҷулиетта Масина нақша доштанд, ки солгарди тӯйи тиллоии худро бо дӯстонашон ҷашн гиранд, аммо 15 октябр Феллини бо сактаи мағзӣ дар бемористоне бистарӣ шуд. 31 октябр, 50 сол ва як рӯз пас аз тӯяш бо Ҷулиетта, Феллини ин дунёро падруд гуфт. Замоне ки Италия коргардони машҳурро дафн кард, ҳаракати нақлиёт дар Рим қатъ шуд. Ҳазорон нафар кортежи дафнро дар вақти ҳаракат дар роҳҳои Италия, аз Рим то зодгоҳаш Римини, бо кафкӯбӣ истиқбол мекарданд. Федерико Феллини дар қабристони ёдгории Римини дафн карда шудааст <ref>{{Cite web|url=https://riminiturismo.it/cosa-vedere/arte-e-cultura/monumenti-alla-memoria/cimitero-monumentale-di-rimini|title=Cimitero Monumentale di Rimini {{!}} Rimini Turismo|website=riminiturismo.it|lang=it|accessdate=2025-01-06}}</ref> . Ҷулиетта Масина, ки аз саратони шуш ранҷ мекашид, аз шавҳараш панҷ моҳ зиёдтар умр дид. Пеш аз маргаш дар 23 марти соли 1994, вай бо акси Федерико хоҳиши дафн шуданро изҳор карда буд. '''Силсилаҳо дар алманахҳои филм''' * 1953 - [[Любовь в городе (фильм)|Муҳаббат дар шаҳр]] / ''L'Amore in Città'' (серия "Агентии издивоҷ" / ''"Agenzia matrimoniale"'' ) * 1962 — Боккаччо ''<nowiki/>'70'' (серияи "Васвасаи доктор Антонио" / ''"Le Tentazioni Del Dottor Antonio"'' ) * 1968 - Арвоҳи мурдагон / ''Histoires Extraordinaires'' (серияи " ''Тоби Даммит"'' ) == Ҷоизаҳо == * 1958 – [[Беҳтарин филми калонҳаҷми байналмилалӣ (Оскар, ИМА)|Ҷоизаи Оскар барои беҳтарин филми хориҷӣ]] (Шабҳои Кабирия) * 1960 – Шохаи нахли тиллоӣ дар Фестивали филми Канн барои филми "La Dolce Vita" * 1963 — Ҷоизаи асосии Фестивали филмҳои Маскав барои филми "Ҳашт ва ним" * 1964 - [[Беҳтарин филми калонҳаҷми байналмилалӣ (Оскар, ИМА)|Ҷоизаи Оскар барои беҳтарин филми хориҷӣ]] (Ҳашт ва ним) * 1966 - Ҷоизаи [[Глобуси тиллоӣ|"Глобуси тиллоӣ"]] барои филми "Ҷулиета аз арвоҳ" * 1976 – [[Беҳтарин филми калонҳаҷми байналмилалӣ (Оскар, ИМА)|Ҷоизаи Оскар барои беҳтарин филми хориҷӣ]] (Amarcord) * 1977 - [[Ҷоизаҳои Оскар|Ҷоизаи Оскар]] барои беҳтарин тарроҳии либос барои филми "Касанова" * 1978 — Ҷоизаи [[BAFTA]] барои филми "Касанова" * 1985 - Шери тиллоии фахрии Фестивали синамои Венетсия барои саҳмаш дар синамо * 1987 — Ҷоизаи тиллоии Фестивали филмҳои Маскав барои филми "Мусоҳиба" * 1990 — Ҷоизаи Императори (Ҷопон) * 1993 — [[Ҷоизаҳои Оскар|Ҷоизаи фахрии Оскари]] «Барои саҳмгузорӣ дар синамо» == Эзоҳ == {{Эзоҳ}} == Пайвандҳо == * {{Imdb name|0000019}} * [http://www.federicofellini.it/ Фонд Феллини] Официальный сайт Фонда Федерико Феллини (итал.) * [http://www.film.ru/afisha/person.asp?name=%D4%E5%E4%E5%F0%E8%EA%EE+%D4%E5%EB%EB%E8%ED%E8 Федерико Феллини] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20070206014740/http://www.film.ru/afisha/person.asp?name=%D4%E5%E4%E5%F0%E8%EA%EE+%D4%E5%EB%EB%E8%ED%E8 |date=2007-02-06 }} Архивная копия от 6 февраля 2007 на Wayback Machine на сайте film.ru * [http://oldcinema.110mb.com/fel1.htm Федерико Феллини — Биография, фильмография на Oldcinema] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20090429215954/http://oldcinema.110mb.com/fel1.htm |date=2009-04-29 }} * [http://www.cinematheque.ru/post/142174 Интервью с Феллини] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130617004119/http://www.cinematheque.ru/post/142174 |date=2013-06-17 }} * [https://web.archive.org/web/20141108082918/http://artpages.org.ua/palitra/pornokarikaturi-federiko-fellini.html Карикатуры Феллини] * [http://www.goodcinema.ru/?q=node/1980 Фотогалерея Федерико Феллини и Джульетты Мазины] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20101018200237/http://goodcinema.ru/?q=node%2F1980 |date=2010-10-18 }} * {{YouTube|1Xs5kbd6gtE|Феллини на церемонии награждения}} * [http://www.federico-fellini.ru Сайт о Федерико Феллини]{{Пайванди мурда|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite web|url=http://www.rg.ru/2013/09/06/fellini-site.html|title=Фильм о Феллини прошёл в полупустом зале|author=[[Кичин, Валерий Семёнович|Валерий Кичин]]|website=|date=2013-09-06|publisher=[[Российская газета]]|lang=|accessdate=2013-09-03}} {{Authority control}} [[Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони асри XX]] [[Гурӯҳ:Филмноманависони Итолиё]] [[Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони Рум]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони 31 октябр]] [[Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1920]] [[Гурӯҳ:Зодагони 20 январ]] tvrmqcdb5520zud6skav9r4ukp5pgej Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ 14 327959 1482240 1469470 2026-07-30T18:18:19Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1482240 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Ҳаракати иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Фаъолиятҳои сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]] 5lk865fge3datw8w9txenpnarej3vsk Ҳаракати сиёсӣ 0 327963 1482244 1452408 2026-07-30T18:37:17Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482244 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} [[Акс:Skandinavism.jpg|мини|Ҳаракати сиёсии Скандинавия дар нимаи асри 19 боиси истифодаи муосири истилоҳи Скандинавия гардид.]] Дар [[Улуми иҷтимоӣ|илмҳои иҷтимоӣ]], '''ҳаракати сиёсӣ''' — [[Гурӯҳи иҷтимоӣ|як гурӯҳи иҷтимоиест]], ки барои ноил шудан ба ҳадафи [[Сиёсат|сиёсӣ]] дар сатҳи маҳаллӣ, минтақавӣ, миллӣ ё байналмилалӣ якҷоя мубориза мебаранд. Ҳаракатҳои сиёсӣ [[таблиғот]]<nowiki/>е таҳия намуда, ҳамоҳангсозӣ, таҷдиди назар, тағйир, [[Ҳерменевтика|таъбир]] ва таълиф мекунанд, ки барои ноил шудан ба ҳадафҳои аслии ҳаракат равона шудаанд. Ҳаракати иҷтимоӣ дар [[сиёсат]]<nowiki/>и дохили [[кишвар]] метавонад дар атрофи як масъала ё гурӯҳи масъалаҳо, ё дар атрофи маҷмӯи нигарониҳои умумии як [[Гурӯҳи иҷтимоӣ|гурӯҳи мушаххаси иҷтимоӣ]] ташкил карда шавад. Дар [[Ҳизби сиёсӣ|ҳизби сиёсӣ,]] як [[Созмон|созмони]] сиёсӣ мекӯшад, ки ба сиёсати [[ҳукумат]] таъсир расонад ё онро назорат кунад, одатан бо пешбарӣ кардани номзадҳои худ барои вазифаҳои сиёсӣ ва давлатӣ кӯшиш ба харҷ медиҳад. Ҳизбҳо инчунин дар маъракаҳои интихоботӣ ва фаъолиятҳои [[таълим]]<nowiki/>ӣ ё эътирозӣ иштирок мекунанд, ки ба водор кардани шаҳрвандон ё ҳукуматҳо барои андешидани чораҳо дар масъалаҳо ва мушкилоте, ки диққати ҳаракатро ба худ ҷалб мекунанд, равона шудаанд. Ҳизбҳо аксар вақт ба [[Идеология|идеологияе]], ки дар барномаи ҳизбӣ ифода ёфтааст ва аз ҷониби идеолужии сиёсӣ бо ҳадафҳои мушаххас дастгирӣ мешавад, пайравӣ мекунанд. == Нигаред низ == * [[Фаъолияти сиёсӣ]] * [[Фарҳанги сиёсӣ]] * [[Ташаббус аз поён]] == Пайвандҳо == * Харрисон, Кевин; Бойд, Тони (2003). ''Дарки ғояҳо ва ҳаракатҳои сиёсӣ: дастур барои донишҷӯёни сиёсати A2'' . Нашриёти Донишгоҳи Манчестер. * Опп, Карл-Дитер (2009). ''Назарияҳои эътирози сиёсӣ ва ҳаракатҳои иҷтимоӣ: Муқаддима, танқид ва синтези бисёрсоҳавӣ'' . Рутлеҷ. * Сноу, Дэвид; Делла Порта, Донателла; Кландеманс, Берт; МакАдам, Дуг. ''Энсиклопедияи Вили-Блэквелл оид ба ҳаракатҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ''. Ҷон Вили. {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ҳаракати иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Сиёсат]] [[Гурӯҳ:Мафҳумҳои сиёсӣ]] nmdlavsv2pywbf24gbw93etm6slo8h8 Ҳаракати олимпӣ ва эътирози сиёсӣ 0 328549 1482249 1457241 2026-07-30T18:47:40Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482249 wikitext text/x-wiki {{Дигар мазмунҳо|Ҳаракати (мазмунҳо)| Ҳаракати }} [[Акс:Olympic steps.JPG|200пкс|мини|«Зинаҳои олимпӣ», [[Гонконг]] (2006)]] '''Ҳаракати олимпӣ ва эътирози сиёсӣ''' — падидаҳоеанд, ки аз нигоҳи диалектика бо ҳам иртиботи зич доранд. Амалҳои намоишии оммавии эътирози сиёсӣ ҳангоми омодагӣ ва/ё баргузории [[Бозиҳои олимпӣ]] таваҷҷуҳи афкори умуми ҷаҳонро ҷалб намуда, ба рӯзномаи [[сиёсат|сиёсӣ]] таъсир мерасонанд. Аз ин рӯ, чунин эътирозҳо воситаи муассир, ҳарчанд на ҳамеша конвенсионалӣ, барои матраҳ кардани мушкилоти муҳим ба ҳисоб мераванд. == Мушкил == Яке аз принсипҳои асосии [[Бозиҳои олимпӣ#Бозиҳои олимпии муосир|ҳаракатии олимпии муосир]], ки аз ҷониби бунёдгузораш [[барон]] [[Пйер де Кубертен]] ({{lang-fr|Pierre de Coubertin}}) таҳия шудааст, ҷудо кардани қатъии [[сиёсат]] аз олимпизм мебошад. Тибқи [[Оинномаи олимпӣ]], Бозиҳо «…варзишгарони ҳамаи кишварҳоро дар мусобиқаҳои одилона ва баробар муттаҳид мекунанд. Ҳеҷ гуна табъиз аз рӯйи нажод, дин ё сиёсат нисбат ба кишварҳо ё шахсони алоҳида роҳ дода намешавад.» Бо вуҷуди ин, худи де Кубертен пинҳон намекард, ки эҳёи Бозиҳоро на танҳо бо ҳадафҳои умумибашарӣ, балки бо ангезаҳои миллӣ низ пеш мебарад. Ӯ мегуфт: «[[Олмон]] боқимондаҳои Олимпияи қадимро кофта ёфт. Чаро [[Фаронса]] натавонад шуҳрати пешинаашро барқарор кунад?» Ба андешаи ӯ, яке аз сабабҳои шикасти фаронсавиҳо дар Ҷанги франко-пруссӣ (1870—1871) заъфи омодагии ҷисмонии сарбозон буд, ва Бозиҳои олимпӣ бояд ин вазъро ислоҳ мекарданд. Ин дуализм, ки аз ибтидо дар консепсияи олимпӣ ҷой дошт, бо мурури замон рушд ёфт. Бо боло рафтани нуфузи байналмилалии Бозиҳо, онҳо ба майдони рақобати давлатҳо барои нуфуз ва эътирофи ҷаҳонӣ табдил ёфтанд. Натиҷаҳои варзишӣ, ташкили муваффақонаи Бозиҳо ва ҳатто ҳуқуқи мизбонӣ ба абзори баланд бардоштани нуфузи сиёсӣ мубаддал шуданд. == Ҳадафҳо == Эътирози сиёсӣ ҳангоми омодагӣ ё баргузории Бозиҳо шакли фишори ахлоқӣ ба кишвари мизбон, [[Кумитаи байналмилалии олимпӣ|КБО]] ва ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад. Ҳадаф — расонидани мавқеи сиёсӣ нисбат ба рӯйдодҳои муосир ва барангехтани баҳси байналмилалӣ мебошад. Чунин иқдомҳо аксаран бо дигар тадбирҳо, аз ҷумла [[иқтисод]]ӣ ([[таҳрим]], [[эмбарго]]), ё сардшавии муносибатҳои сиёсӣ ҳамроҳ мешаванд. == Шаклҳо == Вобаста ба сатҳи ташаббускор, эътироз метавонад шаклҳои гуногун дошта бошад: * ҷомеаи байналмилалӣ (масалан, [[СММ]], КБО ва дигар созмонҳои байналмилалӣ); * гурӯҳи давлатҳо; * давлати алоҳида тавассути Кумитаи миллии олимпӣ; * гурӯҳи [[варзишгар]]он ё варзишгари алоҳида. Эътирозҳо метавонанд чунин бошанд: * рафтори ғайриодии сиёсӣ аз ҷониби варзишгар дар маросимҳо; * намоиши рамзҳои дорои мазмуни сиёсӣ; * нодида гирифтани маросимҳо ё протокол; * [[бойкот]] — худдорӣ аз иштирок; * баромадан аз ҳаракати олимпӣ. [[File:Olympic flag.svg|250пкс|мини|[[Парчами олимпӣ]]]] Баъзан бинобар омилҳои ҳуқуқӣ ё сиёсӣ, варзишгарон иҷозаи истифодаи рамзҳои давлатии кишварашонро надоранд. Дар чунин ҳолатҳо КБО баромадро зери Парчами олимпӣ пешниҳод мекунад, то иштироки варзишгарон таъмин гардад ва сатҳи таниш коҳиш ёбад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт== {{refbegin|2}} * Alfred Erich Senn. ''Power, politics, and the Olympic Games'', ISBN 0-88011-958-6.{{ref|en}} * Allen Guttmann. ''The Olympics: A history of the modern games'', ISBN 978-0-252-07046-4.{{ref|en}} * Bill Henry. ''An Approved History of the Olympic Games'', ISBN 0-88284-243-9.{{ref|en}} * Jerry Caraccioli, Tom Caraccioli. ''Boycott: Stolen Dreams of the 1980 Moscow Olympic Games'', ISBN 978-0-942257-40-3.{{ref|en}} * John E. Findling, Kimberly D. Pelle. ''Encyclopedia of the Modern Olympic Movement'', ISBN 0-313-32278-3{{ref|en}} * {{cite web |author=Юрий Теппер |url=https://www.svoboda.org/a/444673.html |title=Лос-Анджелес-1984: «Око за око» |date=2008-04-23 |publisher=svoboda.org |lang=ru |access-date=2017-08-12}} * {{cite web |author=Семён Новопрудский |url=http://vremya.ru/2008/58/11/201254.html |title=Ритуальный бойкот |date=2008-04-07 |publisher=vremya.ru |lang=ru |access-date=2017-08-12}} * Лорд Мойнихэн, глава Британской олимпийской ассоциации: [http://www.novayagazeta.ru/data/2008/26/16.html ''Унизив Китай, мы ничего не добьёмся''] — «[[Новая газета]]», 14 апреля 2008 года. * Ю. Бойков. [http://pr-club.com/PR_Lib/Boi-gos.doc ''PR-кампании Олимпийских игр'']{{Недоступная ссылка|date=Декабрь 2019 |bot=InternetArchiveBot }} на сайте [http://pr-club.com/ pr-club.com]. * Сергей Арутунян. [http://2000.net.ua/print?a=%2Fpaper%2F54160 ''Олимпийская политика'']{{Пайванди мурда|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Спорт-ревю, № 17 (412), 25 апреля-1 мая 2008 * Вивьен Вальт. [http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1823561,00.html ''Почему никто не бойкотирует Пекин'']{{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20130822212632/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1823561,00.html |date=2013-08-22 }} — «Тайм», 16 июля 2008 года{{ref|en}} {{refend}} == Пайвандҳои беруна == {{Навигация |Портал = Бозиҳои олимпӣ }} * [https://web.archive.org/web/20100419182858/http://www.cfr.org/publication/16366/ Сиёсат ва Бозиҳои олимпӣ]{{ref|en}} * [http://www.gbrathletics.com/ic/obg.htm Бойкоти Бозиҳои олимпӣ, Филаделфия, 1980]{{ref|en}} * [https://web.archive.org/web/20070601171851/http://www2.fhw.gr/olympics/modern/en/history/h103.html Бозиҳои олимпӣ ва таърихи муосир]{{ref|en}} * [http://www.washprofile.org/?q=ru/node/7587 Сиёсати Олимпиадаҳо. Маҷмуаи далелҳо] {{Бозиҳои олимпӣ}} [[Гурӯҳ:Ҷанҷолҳо ва ихтилофҳо дар Бозиҳои олимпӣ ва атрофи онҳо|*]] [[Гурӯҳ:Ҷанҷолҳои байналмилалии сиёсӣ]] [[Гурӯҳ:Таблиғот]] [[Гурӯҳ:Амалиёти эътирозӣ]] [[Гурӯҳ:Шаклҳои эътироз]] [[Гурӯҳ:Дипломатия]] [[Гурӯҳ:Муносибатҳои шӯравӣ-амрикоӣ]] [[Гурӯҳ:Сиёсат ва варзиш]] cbcilvdsyfiefnsy11mjbfv9rg039p0 Иллиризм 0 331195 1482235 1470798 2026-07-30T18:12:52Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Адабиёт */ гурӯҳбандӣ 1482235 wikitext text/x-wiki '''Иллиризм''' — ҷунбиши ҷамъиятӣ-сиёсӣ ва фарҳангии хорватҳо (1830–40). Дар [[Хорватия]], [[Словения|Славония]], Далмасия, марзҳои ҳарбии [[Австрия]] зуҳур карда, сарзамини славянҳои ҷанубиро фаро гирифт ва қисман аз ҷониби сербҳо ва словенҳо пуштибонӣ ёфт. Иллиризм аз густариши ҳаракатҳои миллӣ дар '''[[Аврупо]]''' пас аз Инқилоби бузурги [[Фаронса]] (1789–99), ҷангҳои [[Наполеон]] ва оғози ташаккулёбии миллати хорват сарчашма гирифт. Намояндагони Иллиризм шиори таъсис додани «Иллирияи Бузург»-ро пешбарӣ карданд, ки бояд тамоми минтақаҳои сукунати славянҳои ҷанубӣ ва қисман ғайриславяниро дар бар мегирифт. Асоси идеологияи Иллиризмро қаробати қавмӣ ва муштаракоти таърихиву фарҳангии славянҳои ҷанубӣ (худро ба иллирийҳо мансуб медонистанд), ваҳдати забонӣ ва сиёсии иллириён, ташаккули забони адабии муштарак (забони иллирӣ) ва ҳифзи ҳувияти миллӣ ташкил медод. Дар заминаи Иллиризм адабиёти миллии хорват (намояндагонаш Л. Гай, С. Враз, П. Прерадович, И. Мажуранич, Д. Деметер И. Берлич) ташаккул ёфт. Аз оғози солҳои 1940 И. моҳияти сиёсӣ пайдо карда, ба ду шоха: либералӣ-ашрофӣ (Ҳизби иллирийӣ) ва муҳофизакор (консерватор)-ӣ (Ҳизби хорватӣ-маҷорӣ ё «мадяронҳо») ҷудо шуд. [[Либеролисм|Либералҳо]] (Л. Гай, И. Кукулевич-Саксинский, Л. Вукотинович, Д. Кушлан ва дигарон) барои иттиҳоди маъмурии Хорватия, Славония ва Далмасия ва мақоми давлатӣ гирифтани забони сербу хорватӣ кӯшиш доштанд. Муҳофизакорон (Я. Драшкович ва дигарон) барномаи рушди «ҳуқуқҳои маҳдуд» (мухторият)-и Хорватияву Славонияро дар ҳайати шоҳии [[Маҷористон]] пешниҳод карда, барои нигоҳ доштани сохтори мавҷуда ва имтиёзҳои табақавии он пофишорӣ мекарданд. Соли 1843 ҳокимияти [[Австрия]] истифодаи мафҳумҳои «Иллирия» ва «Иллирийҳо»-ро дар матбуот манъ кард. Баъд аз инқилоби соли 1848 Иллиризм пароканда шуд. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} == Адабиёт == * {{ЭМТ|Иллиризм|7|муаллиф= }} {{ПБ}} [[Гурӯҳ:Ҳаракатҳои сиёсӣ]] koffwdpoi49s4tom3fydymfyspgnapt Аменхотеп 0 332726 1482266 1480778 2026-07-31T03:38:55Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Аменхотеп (Ҳамном)]] 1482266 wikitext text/x-wiki #равона [[Аменхотеп (Ҳамном)]] kar67e7e1qd9g9fyoke2sllbzbql5rt Баҳс:Аменхотеп 1 332727 1482272 1480780 2026-07-31T03:39:55Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Баҳс:Аменхотеп (Ҳамном)]] 1482272 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳс:Аменхотеп (Ҳамном)]] 8w53jkogbnu377of9kyyc2pfalh7a2k Антиох 0 332728 1482267 1480783 2026-07-31T03:39:05Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Антиох (Ҳамном)]] 1482267 wikitext text/x-wiki #равона [[Антиох (Ҳамном)]] 32jet3qziwls8hxt2nk2yk7tk9yrpuo Баҳс:Антиох 1 332729 1482273 1480785 2026-07-31T03:40:06Z EmausBot 3642 Ислоҳи масири дукарата ба [[Баҳс:Антиох (Ҳамном)]] 1482273 wikitext text/x-wiki #равона [[Баҳс:Антиох (Ҳамном)]] k7otuy1hiuzgyl11q5dwbuelowqd723 Корбар:Манучеҳр Бурҳонов/Сиёҳнавис 2 332877 1482213 1481651 2026-07-30T12:18:38Z Манучеҳр Бурҳонов 144359 1482213 wikitext text/x-wiki {{Шахсият |ном = Манучеҳр Бурҳонов |акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = Бурҳонов Манучеҳр Раҳмонович |санаи таваллуд = 1993 |ҷои таваллуд = деҳаи Кадучӣ, [[ноҳияи Восеъ]], [[вилояти Хатлон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчами Тоҷикистон}} Тоҷикистон |кас = [[Оҳангсоз]], [[мусиқишинос]], [[омӯзгор]] |унвони илмӣ = доктори PhD (2026) }} '''Бурҳонов Манучеҳр Раҳмонович''' (тав. 1993) — фалакхон, оҳангсоз ва омӯзгор, доктори PhD (2026). Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019) ва Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2025). Декани факултети мусиқии суннатии тоҷики Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхӯҷа Сатторов (аз соли 2024). == Зиндагинома == Манучеҳр Бурҳонов соли 1993 дар вилояти Хатлон, ноҳияи Восеъ, деҳаи Кадучӣ дар оилаи табиб таваллуд шудааст. Таҳсилоти аввалияи мусиқиро дар Мактаб-интернати миёнаи махсусии мусиқии ҷумҳуриявӣ ба номи Миратулло Атоев (Малика Собирова) гирифта, аз ҳамон давра ба эҷоди суруду мусиқӣ оғоз кардааст. Хатмкардаи Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхӯҷа Сатторов мебошад (мутахассис, 2015; магистратура, 2019; докторантура PhD, 2026). == Фаъолияти касбӣ ва илмӣ == Аз соли 2015 инҷониб дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор, муовини декан ва аз соли 2024 инҷониб ҳамчун декани факултети мусиқии суннатии тоҷик фаъолият мекунад. == Эҷодиёт == (Дар ин ҷо асарҳо ва китобҳояшонро нависед) == Нигаред низ == * [[Иттифоқи композиторони Тоҷикистон]] * [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]] mcvvyjagcat7kt6eypcdr2izodua67g 1482214 1482213 2026-07-30T12:27:54Z Манучеҳр Бурҳонов 144359 1482214 wikitext text/x-wiki {{Шахсият |ном = Манучеҳр Бурҳонов |акс = |тавсифи акс = |ном ҳангоми таваллуд = Бурҳонов Манучеҳр Раҳмонович |санаи таваллуд = 1993 |зодгоҳ = деҳаи Кадучӣ, [[ноҳияи Восеъ]], [[вилояти Хатлон]] |кишвар = {{Парчами Тоҷикистон}} Тоҷикистон |дараҷаи илмӣ = доктори PhD (2026) |унвонҳои илмӣ = |алма-матер = [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов]] |кас = [[Оҳангсоз]], [[мусиқишинос]], [[омӯзгор]] |ҷоизаҳо = [[Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2019)<br>[[Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] (2025) }} '''Бурҳонов Манучеҳр Раҳмонович''' (тав. 1993) — фалакхон, оҳангсоз ва омӯзгор, доктори PhD (2026). Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон (2019) ва Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон (2025). Декани факултети мусиқии суннатии тоҷики Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхӯҷа Сатторов (аз соли 2024). == Зиндагинома == Манучеҳр Бурҳонов соли 1993 дар вилояти Хатлон, ноҳияи Восеъ, деҳаи Кадучӣ дар оилаи табиб таваллуд шудааст. Таҳсилоти аввалияи мусиқиро дар Мактаб-интернати миёнаи махсусии мусиқии ҷумҳуриявӣ ба номи Миратулло Атоев (Малика Собирова) гирифта, аз ҳамон давра ба эҷоди суруду мусиқӣ оғоз кардааст. Хатмкардаи Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Талабхӯҷа Сатторов мебошад (мутахассис, 2015; магистратура, 2019; докторантура PhD, 2026). == Фаъолияти касбӣ ва илмӣ == Аз соли 2015 инҷониб дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор, муовини декан ва аз соли 2024 инҷониб ҳамчун декани факултети мусиқии суннатии тоҷик фаъолият мекунад. == Эҷодиёт == (Дар ин ҷо асарҳо ва китобҳояшонро нависед) == Нигаред низ == * [[Иттифоқи композиторони Тоҷикистон]] * [[Консерваторияи миллии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон]] 41b3cjbsergglp5by8kc9tq12801p00 Табақаи иҷтимоӣ 0 332961 1482229 2026-07-30T17:50:55Z Шухрат Саъдиев 5132 Табақаи иҷтимоӣ 1482229 wikitext text/x-wiki Мафҳуми '''табақаи иҷтимоӣ''' дар [[ҷомеашиносӣ]] гурӯҳҳои калони иҷтимоиро тавсиф мекунад, ки бо хусусиятҳои умумӣ, бахусус иқтисодӣ, вале аксар вақт бо ҳисси мушаххаси мансубияти гурӯҳӣ ё шуури синфӣ фарқ мекунанд. Мафҳуми табақаи иҷтимоӣ нисбат ба мафҳуми муҳити иҷтимоӣ ё табақа хеле қавитар аст ва, ки аз ҷониби [[Карл Маркс]] истифода шудааст, дар қатори дигар асарҳо, ба муносибатҳои зулм ва истисмор таъкид мекунад. Дар [[ҷомеашиносӣ]] баҳси доимӣ дар бораи таърифи дақиқи синф ва кадоме аз ин мафҳумҳо вуҷуд дорад. — синф, табақа ё муҳит — тақсимоти сохтори иҷтимоии [[ҷомеаъ]]ро беҳтар тавсиф мекунад. == Таърихи аввали мафҳум == Сензорҳои румӣ калимаи classis- ро барои ... истифода мебурданд. тақсимоти аҳолӣ ба гурӯҳҳои андозсупорандагон . Он аз ассидуи (шаҳрвандони қобили пардохт бо амволи дорои арзиши беш аз 100,000 асс) ба ... гузашт. пролетарийҳо, ки ягона аҳамияти онҳо барои давлат тавлиди наслҳои сершумор — шаҳрвандони ояндаи [[Руми Бостон]] буд. Баъдтар, аз [[асри XVI]]. [[Мафҳум|Мафҳуми]] синф то ҳол ба маънои градатсия, категориябандӣ истифода мешавад. Аз ҷумла, калимаи «синф»-ро Адам Фергюсон ва Ҷон Миллер барои ишора кардани табақаҳои иҷтимоӣ аз рӯи рутба ва [[амвол]] истифода мебурданд. Ба ин маъно (ҳамчун синоними ивазшаванда барои мафҳуми мақоми иҷтимоӣ ) дар аввали [[асри XVIII]]. Он дар ҳамаи забонҳои аврупоӣ, бахусус дар иқтисоди сиёсии классикӣ ва фалсафаи иҷтимоии англисии [[асри XVIII]], мавҷуд аст. Дар [[Бритониё]] дар [[асри XIX]]. синфҳои амволдор — мувофиқи модели [[Руми Бостон]] — табақаҳои иҷтимоӣ номида мешуданд, ки на аз рӯи пайдоиш (ин табақаҳоро [[амлок]] меномиданд), балки аз рӯи сарват фарқ мекарданд. Масалан, ҳатто аксарияти истеҳсолкунандагон ба табақаи болотарин ва сарватмандтарин, ки дар [[парлумон]] намояндагӣ мекарданд, роҳ наёфтанд. [[Соҳибкор|Соҳибкоронро]] «табақаи миёна» меҳисобиданд. Барои [[камбағал]]он — коргарони кироя — номи румии пролетариатро истифода мебурд. Аз ин рӯ, таърифи "давлати синфӣ" ҳамчун давлате, ки дар он шаҳрвандон вобаста ба сатҳи даромади худ ҳуқуқҳои гуногун доранд. [1] Аммо, бо гузашти вақт, фаҳмиши дигаре дар бораи калимаи "синф" паҳн шуд. Табақаҳои иҷтимоӣ (бар хилофи табақаҳои амволӣ) ба гурӯҳҳои калони одамоне мансуб мешуданд, ки на аз рӯи сарват, балки аз рӯи манбаъҳои даромад ва ҷойгоҳ дар [[ҷомеъа]] фарқ мекарданд. Ин [[анъана|анъанаро]] Дэвид Рикардо оғоз кардааст, ки кори асосии худро бо муайян кардани он, ки дар ҷомеъа се табақаи асосӣ ([[заминдор|заминдорон]], [[сармоя|сармоядорон]], коргарон) мавҷуданд, ки тавассути манбаъҳои гуногуни даромад ( рентаи замин, фоида, музди меҳнат ) сарвати иҷтимоиро тақсим мекунанд, оғоз кардааст. Таърихшиносони фаронсавӣ Франсуа Гизо, Огюстен Тйерри ва Адольф Тйер асосгузорони «назарияи синфӣ»-и махсус шуданд, ки мувофиқи он муборизаи сиёсӣ дар асл танҳо натиҷаи муборизаи байни табақаҳои иҷтимоӣ аст. Ҳамин тариқ, дар давраи Инқилоби Бузурги Фаронса, мувофиқи иддаоҳои онҳо, [[сармоя|сармоядорон]] (буржуазия) — ашрофон ғолиб омад ва дар [[Давраи Эҳё]]...  [1] . Дар бораи консепсияи баъдии марксистӣ дар бораи синфҳо дар [[асри XIX]] Назарҳои сотсиалистҳои утопӣ (ба монанди Анри Сен-Симон ва Шарл Фурйе ) ва иқтисоддон ва файласуфи машҳури олмонӣ Лоренс фон Штайн низ таъсири бузурге доштанд. == Назарияи синфии Карл Маркс == Сарфи назар аз он ки мафҳуми синф бо [[Карл Маркс]] ва [[Фридрих Энгелс]] пайваста истифода мешуд ва аҳамияти ҳалкунандаи мафҳумҳои онҳо дар рушди назарияи синфӣ дар марксизми баъдӣ буд, худи асосгузорони марксизм (Маркс ва Энгелс) назарияи синфии худро дар бораи ҷомеа дар ягон ҷо ба таври систематикӣ пешниҳод накарданд. Муқаррароти он дар тамоми навиштаҳои онҳо парокандаанд. Ҷилди сеюми [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]] маҳз бо боби 52, «Синфҳо», ки [[Карл Маркс]] онро нотамом гузоштааст, ба охир мерасад. Маркс тавонист нуктаҳои зеринро қайд кунад: «Танҳо соҳибони қувваи корӣ, соҳибони сармоя ва заминдорон, ки манбаъҳои даромади онҳо музди меҳнат, фоида ва рентаи замин мебошанд, аз ин рӯ, коргарони кироя, сармоядорон ва заминдорон се табақаи бузурги ҷомеаи муосирро ташкил медиҳанд, ки бар асоси усули капиталистии истеҳсолот асос ёфтаанд» [1] (аз ин рӯ, классики иқтисоди сиёсии Рикардо дар ин ҷо умуман такрор мешавад). Умуман, истифодаи мафҳуми «синф»-ро аз ҷониби [[Карл Маркс]] метавон чунин шарҳ дод. * '''Корҳои аввалин''' — дар ин ҷо ӯ табақаҳои мушаххасро дар ҷомеъаҳои муайян тавсиф мекунад. Масалан, чунон ки дар асарҳои «Муборизаи синфӣ дар Фаронса аз соли 1848» пеш аз [[соли 1850]]  ё «Брюмери 18-уми Луи Бонапарт», ки дар он ӯ натиҷаҳои инқилоби [[соли 1848]], оқибатҳо ва сабабҳои онро баррасӣ мекунад. Дар ин ҷо Маркс синфро на ҳатман аз ҷиҳати иқтисодӣ муайян мекунад, балки ба шароити умумии вуҷуд дар маҷмӯъ ҳамчун шароите ишора мекунад, ки як синфро аз синфи дигар ҷудо мекунанд. Ин, масалан, тарзи зиндагӣ, манфиатҳо, таҳсилот ва созмони сиёсии онҳоро дар бар мегирад. * ''Корҳои баъдӣ'' — дар онҳо (масалан, дар «Капитал») ӯ синфҳои гуногунро ба таври абстракттар ҳамчун натиҷаи муносибатҳои истеҳсолии капитализм тасвир мекунад. Дар ин ҷо Маркс на танҳо кӯшиш мекунад, ки гурӯҳҳои аҳолии дахлдорро ба таври эмпирикӣ тавсиф кунад, балки пайдоиши системавии чунин тақсимотро низ шарҳ диҳад. Барои ин, ӯ ба таҳияи назарияи меҳнатии арзиш ва назарияи муборизаи синфӣ муроҷиат мекунад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Марксизм]] czhl75vlmbpik6hi8678ve8vqm3moj8 1482230 1482229 2026-07-30T17:55:46Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Таърихи аввали мафҳум */ сарчашма 1482230 wikitext text/x-wiki Мафҳуми '''табақаи иҷтимоӣ''' дар [[ҷомеашиносӣ]] гурӯҳҳои калони иҷтимоиро тавсиф мекунад, ки бо хусусиятҳои умумӣ, бахусус иқтисодӣ, вале аксар вақт бо ҳисси мушаххаси мансубияти гурӯҳӣ ё шуури синфӣ фарқ мекунанд. Мафҳуми табақаи иҷтимоӣ нисбат ба мафҳуми муҳити иҷтимоӣ ё табақа хеле қавитар аст ва, ки аз ҷониби [[Карл Маркс]] истифода шудааст, дар қатори дигар асарҳо, ба муносибатҳои зулм ва истисмор таъкид мекунад. Дар [[ҷомеашиносӣ]] баҳси доимӣ дар бораи таърифи дақиқи синф ва кадоме аз ин мафҳумҳо вуҷуд дорад. — синф, табақа ё муҳит — тақсимоти сохтори иҷтимоии [[ҷомеаъ]]ро беҳтар тавсиф мекунад. == Таърихи аввали мафҳум == Сензорҳои румӣ калимаи classis- ро барои ... истифода мебурданд. тақсимоти аҳолӣ ба гурӯҳҳои андозсупорандагон . Он аз ассидуи (шаҳрвандони қобили пардохт бо амволи дорои арзиши беш аз 100,000 асс) ба ... гузашт. пролетарийҳо, ки ягона аҳамияти онҳо барои давлат тавлиди наслҳои сершумор — шаҳрвандони ояндаи [[Руми Бостон]] буд. Баъдтар, аз [[асри XVI]]. [[Мафҳум|Мафҳуми]] синф то ҳол ба маънои градатсия, категориябандӣ истифода мешавад. Аз ҷумла, калимаи «синф»-ро Адам Фергюсон ва Ҷон Миллер барои ишора кардани табақаҳои иҷтимоӣ аз рӯи рутба ва [[амвол]] истифода мебурданд. Ба ин маъно (ҳамчун синоними ивазшаванда барои мафҳуми мақоми иҷтимоӣ ) дар аввали [[асри XVIII]]. Он дар ҳамаи забонҳои аврупоӣ, бахусус дар иқтисоди сиёсии классикӣ ва фалсафаи иҷтимоии англисии [[асри XVIII]], мавҷуд аст. Дар [[Бритониё]] дар [[асри XIX]]. синфҳои амволдор — мувофиқи модели [[Руми Бостон]] — табақаҳои иҷтимоӣ номида мешуданд, ки на аз рӯи пайдоиш (ин табақаҳоро [[амлок]] меномиданд), балки аз рӯи сарват фарқ мекарданд. Масалан, ҳатто аксарияти истеҳсолкунандагон ба табақаи болотарин ва сарватмандтарин, ки дар [[парлумон]] намояндагӣ мекарданд, роҳ наёфтанд. [[Соҳибкор|Соҳибкоронро]] «табақаи миёна» меҳисобиданд. Барои [[камбағал]]он — коргарони кироя — номи румии пролетариатро истифода мебурд. Аз ин рӯ, таърифи "давлати синфӣ" ҳамчун давлате, ки дар он шаҳрвандон вобаста ба сатҳи даромади худ ҳуқуқҳои гуногун доранд. <ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.124</ref>. Аммо, бо гузашти вақт, фаҳмиши дигаре дар бораи калимаи "синф" паҳн шуд. Табақаҳои иҷтимоӣ (бар хилофи табақаҳои амволӣ) ба гурӯҳҳои калони одамоне мансуб мешуданд, ки на аз рӯи сарват, балки аз рӯи манбаъҳои даромад ва ҷойгоҳ дар [[ҷомеъа]] фарқ мекарданд. Ин [[анъана|анъанаро]] Дэвид Рикардо оғоз кардааст, ки кори асосии худро бо муайян кардани он, ки дар ҷомеъа се табақаи асосӣ ([[заминдор|заминдорон]], [[сармоя|сармоядорон]], коргарон) мавҷуданд, ки тавассути манбаъҳои гуногуни даромад ( рентаи замин, фоида, музди меҳнат ) сарвати иҷтимоиро тақсим мекунанд, оғоз кардааст. Таърихшиносони фаронсавӣ Франсуа Гизо, Огюстен Тйерри ва Адольф Тйер асосгузорони «назарияи синфӣ»-и махсус шуданд, ки мувофиқи он муборизаи сиёсӣ дар асл танҳо натиҷаи муборизаи байни табақаҳои иҷтимоӣ аст. Ҳамин тариқ, дар давраи Инқилоби Бузурги Фаронса, мувофиқи иддаоҳои онҳо, [[сармоя|сармоядорон]] (буржуазия) — ашрофон ғолиб омад ва дар [[Давраи Эҳё]]<ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.132</ref>. Дар бораи консепсияи баъдии марксистӣ дар бораи синфҳо дар [[асри XIX]] Назарҳои сотсиалистҳои утопӣ (ба монанди Анри Сен-Симон ва Шарл Фурйе ) ва иқтисоддон ва файласуфи машҳури олмонӣ Лоренс фон Штайн низ таъсири бузурге доштанд. == Назарияи синфии Карл Маркс == Сарфи назар аз он ки мафҳуми синф бо [[Карл Маркс]] ва [[Фридрих Энгелс]] пайваста истифода мешуд ва аҳамияти ҳалкунандаи мафҳумҳои онҳо дар рушди назарияи синфӣ дар марксизми баъдӣ буд, худи асосгузорони марксизм (Маркс ва Энгелс) назарияи синфии худро дар бораи ҷомеа дар ягон ҷо ба таври систематикӣ пешниҳод накарданд. Муқаррароти он дар тамоми навиштаҳои онҳо парокандаанд. Ҷилди сеюми [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]] маҳз бо боби 52, «Синфҳо», ки [[Карл Маркс]] онро нотамом гузоштааст, ба охир мерасад. Маркс тавонист нуктаҳои зеринро қайд кунад: «Танҳо соҳибони қувваи корӣ, соҳибони сармоя ва заминдорон, ки манбаъҳои даромади онҳо музди меҳнат, фоида ва рентаи замин мебошанд, аз ин рӯ, коргарони кироя, сармоядорон ва заминдорон се табақаи бузурги ҷомеаи муосирро ташкил медиҳанд, ки бар асоси усули капиталистии истеҳсолот асос ёфтаанд» [1] (аз ин рӯ, классики иқтисоди сиёсии Рикардо дар ин ҷо умуман такрор мешавад). Умуман, истифодаи мафҳуми «синф»-ро аз ҷониби [[Карл Маркс]] метавон чунин шарҳ дод. * '''Корҳои аввалин''' — дар ин ҷо ӯ табақаҳои мушаххасро дар ҷомеъаҳои муайян тавсиф мекунад. Масалан, чунон ки дар асарҳои «Муборизаи синфӣ дар Фаронса аз соли 1848» пеш аз [[соли 1850]]  ё «Брюмери 18-уми Луи Бонапарт», ки дар он ӯ натиҷаҳои инқилоби [[соли 1848]], оқибатҳо ва сабабҳои онро баррасӣ мекунад. Дар ин ҷо Маркс синфро на ҳатман аз ҷиҳати иқтисодӣ муайян мекунад, балки ба шароити умумии вуҷуд дар маҷмӯъ ҳамчун шароите ишора мекунад, ки як синфро аз синфи дигар ҷудо мекунанд. Ин, масалан, тарзи зиндагӣ, манфиатҳо, таҳсилот ва созмони сиёсии онҳоро дар бар мегирад. * ''Корҳои баъдӣ'' — дар онҳо (масалан, дар «Капитал») ӯ синфҳои гуногунро ба таври абстракттар ҳамчун натиҷаи муносибатҳои истеҳсолии капитализм тасвир мекунад. Дар ин ҷо Маркс на танҳо кӯшиш мекунад, ки гурӯҳҳои аҳолии дахлдорро ба таври эмпирикӣ тавсиф кунад, балки пайдоиши системавии чунин тақсимотро низ шарҳ диҳад. Барои ин, ӯ ба таҳияи назарияи меҳнатии арзиш ва назарияи муборизаи синфӣ муроҷиат мекунад. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Марксизм]] 9yatvy6jj1wr2lf08go892xwth7t2yr 1482231 1482230 2026-07-30T17:57:51Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Назарияи синфии Карл Маркс */ 1482231 wikitext text/x-wiki Мафҳуми '''табақаи иҷтимоӣ''' дар [[ҷомеашиносӣ]] гурӯҳҳои калони иҷтимоиро тавсиф мекунад, ки бо хусусиятҳои умумӣ, бахусус иқтисодӣ, вале аксар вақт бо ҳисси мушаххаси мансубияти гурӯҳӣ ё шуури синфӣ фарқ мекунанд. Мафҳуми табақаи иҷтимоӣ нисбат ба мафҳуми муҳити иҷтимоӣ ё табақа хеле қавитар аст ва, ки аз ҷониби [[Карл Маркс]] истифода шудааст, дар қатори дигар асарҳо, ба муносибатҳои зулм ва истисмор таъкид мекунад. Дар [[ҷомеашиносӣ]] баҳси доимӣ дар бораи таърифи дақиқи синф ва кадоме аз ин мафҳумҳо вуҷуд дорад. — синф, табақа ё муҳит — тақсимоти сохтори иҷтимоии [[ҷомеаъ]]ро беҳтар тавсиф мекунад. == Таърихи аввали мафҳум == Сензорҳои румӣ калимаи classis- ро барои ... истифода мебурданд. тақсимоти аҳолӣ ба гурӯҳҳои андозсупорандагон . Он аз ассидуи (шаҳрвандони қобили пардохт бо амволи дорои арзиши беш аз 100,000 асс) ба ... гузашт. пролетарийҳо, ки ягона аҳамияти онҳо барои давлат тавлиди наслҳои сершумор — шаҳрвандони ояндаи [[Руми Бостон]] буд. Баъдтар, аз [[асри XVI]]. [[Мафҳум|Мафҳуми]] синф то ҳол ба маънои градатсия, категориябандӣ истифода мешавад. Аз ҷумла, калимаи «синф»-ро Адам Фергюсон ва Ҷон Миллер барои ишора кардани табақаҳои иҷтимоӣ аз рӯи рутба ва [[амвол]] истифода мебурданд. Ба ин маъно (ҳамчун синоними ивазшаванда барои мафҳуми мақоми иҷтимоӣ ) дар аввали [[асри XVIII]]. Он дар ҳамаи забонҳои аврупоӣ, бахусус дар иқтисоди сиёсии классикӣ ва фалсафаи иҷтимоии англисии [[асри XVIII]], мавҷуд аст. Дар [[Бритониё]] дар [[асри XIX]]. синфҳои амволдор — мувофиқи модели [[Руми Бостон]] — табақаҳои иҷтимоӣ номида мешуданд, ки на аз рӯи пайдоиш (ин табақаҳоро [[амлок]] меномиданд), балки аз рӯи сарват фарқ мекарданд. Масалан, ҳатто аксарияти истеҳсолкунандагон ба табақаи болотарин ва сарватмандтарин, ки дар [[парлумон]] намояндагӣ мекарданд, роҳ наёфтанд. [[Соҳибкор|Соҳибкоронро]] «табақаи миёна» меҳисобиданд. Барои [[камбағал]]он — коргарони кироя — номи румии пролетариатро истифода мебурд. Аз ин рӯ, таърифи "давлати синфӣ" ҳамчун давлате, ки дар он шаҳрвандон вобаста ба сатҳи даромади худ ҳуқуқҳои гуногун доранд. <ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.124</ref>. Аммо, бо гузашти вақт, фаҳмиши дигаре дар бораи калимаи "синф" паҳн шуд. Табақаҳои иҷтимоӣ (бар хилофи табақаҳои амволӣ) ба гурӯҳҳои калони одамоне мансуб мешуданд, ки на аз рӯи сарват, балки аз рӯи манбаъҳои даромад ва ҷойгоҳ дар [[ҷомеъа]] фарқ мекарданд. Ин [[анъана|анъанаро]] Дэвид Рикардо оғоз кардааст, ки кори асосии худро бо муайян кардани он, ки дар ҷомеъа се табақаи асосӣ ([[заминдор|заминдорон]], [[сармоя|сармоядорон]], коргарон) мавҷуданд, ки тавассути манбаъҳои гуногуни даромад ( рентаи замин, фоида, музди меҳнат ) сарвати иҷтимоиро тақсим мекунанд, оғоз кардааст. Таърихшиносони фаронсавӣ Франсуа Гизо, Огюстен Тйерри ва Адольф Тйер асосгузорони «назарияи синфӣ»-и махсус шуданд, ки мувофиқи он муборизаи сиёсӣ дар асл танҳо натиҷаи муборизаи байни табақаҳои иҷтимоӣ аст. Ҳамин тариқ, дар давраи Инқилоби Бузурги Фаронса, мувофиқи иддаоҳои онҳо, [[сармоя|сармоядорон]] (буржуазия) — ашрофон ғолиб омад ва дар [[Давраи Эҳё]]<ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.132</ref>. Дар бораи консепсияи баъдии марксистӣ дар бораи синфҳо дар [[асри XIX]] Назарҳои сотсиалистҳои утопӣ (ба монанди Анри Сен-Симон ва Шарл Фурйе ) ва иқтисоддон ва файласуфи машҳури олмонӣ Лоренс фон Штайн низ таъсири бузурге доштанд. == Назарияи синфии Карл Маркс == Сарфи назар аз он ки мафҳуми синф бо [[Карл Маркс]] ва [[Фридрих Энгелс]] пайваста истифода мешуд ва аҳамияти ҳалкунандаи мафҳумҳои онҳо дар рушди назарияи синфӣ дар марксизми баъдӣ буд, худи асосгузорони марксизм (Маркс ва Энгелс) назарияи синфии худро дар бораи ҷомеа дар ягон ҷо ба таври систематикӣ пешниҳод накарданд. Муқаррароти он дар тамоми навиштаҳои онҳо парокандаанд. Ҷилди сеюми [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]] маҳз бо боби 52, «Синфҳо», ки [[Карл Маркс]] онро нотамом гузоштааст, ба охир мерасад. Маркс тавонист нуктаҳои зеринро қайд кунад: «Танҳо соҳибони қувваи корӣ, соҳибони сармоя ва заминдорон, ки манбаъҳои даромади онҳо музди меҳнат, фоида ва рентаи замин мебошанд, аз ин рӯ, коргарони кироя, сармоядорон ва заминдорон се табақаи бузурги ҷомеаи муосирро ташкил медиҳанд, ки бар асоси усули капиталистии истеҳсолот асос ёфтаанд» [1] (аз ин рӯ, классики иқтисоди сиёсии Рикардо дар ин ҷо умуман такрор мешавад). Умуман, истифодаи мафҳуми «синф»-ро аз ҷониби [[Карл Маркс]] метавон чунин шарҳ дод. * '''Корҳои аввалин''' — дар ин ҷо ӯ табақаҳои мушаххасро дар ҷомеъаҳои муайян тавсиф мекунад. Масалан, чунон ки дар асарҳои «Муборизаи синфӣ дар Фаронса аз соли 1848» пеш аз [[соли 1850]]  ё «Брюмери 18-уми Луи Бонапарт», ки дар он ӯ натиҷаҳои инқилоби [[соли 1848]], оқибатҳо ва сабабҳои онро баррасӣ мекунад. Дар ин ҷо Маркс синфро на ҳатман аз ҷиҳати иқтисодӣ муайян мекунад, балки ба шароити умумии вуҷуд дар маҷмӯъ ҳамчун шароите ишора мекунад, ки як синфро аз синфи дигар ҷудо мекунанд. Ин, масалан, тарзи зиндагӣ, манфиатҳо, таҳсилот ва созмони сиёсии онҳоро дар бар мегирад. * '''Корҳои баъдӣ'''  — дар онҳо (масалан, дар [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]]) [[Карл Маркс]] синфҳои гуногунро ба таври абстракттар ҳамчун натиҷаи муносибатҳои истеҳсолии капитализм тасвир мекунад. Дар ин ҷо Маркс на танҳо кӯшиш мекунад, ки гурӯҳҳои аҳолии дахлдорро ба таври эмпирикӣ тавсиф кунад, балки пайдоиши системавии чунин тақсимотро низ шарҳ диҳад. Барои ин, ӯ ба таҳияи назарияи меҳнатии арзиш ва назарияи муборизаи синфӣ муроҷиат мекунад. {{хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Марксизм]] 0yiyvrmyiofcbfncc0ts8jxo57wx1w5 1482232 1482231 2026-07-30T18:00:59Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Назарияи синфии Карл Маркс */ 1482232 wikitext text/x-wiki Мафҳуми '''табақаи иҷтимоӣ''' дар [[ҷомеашиносӣ]] гурӯҳҳои калони иҷтимоиро тавсиф мекунад, ки бо хусусиятҳои умумӣ, бахусус иқтисодӣ, вале аксар вақт бо ҳисси мушаххаси мансубияти гурӯҳӣ ё шуури синфӣ фарқ мекунанд. Мафҳуми табақаи иҷтимоӣ нисбат ба мафҳуми муҳити иҷтимоӣ ё табақа хеле қавитар аст ва, ки аз ҷониби [[Карл Маркс]] истифода шудааст, дар қатори дигар асарҳо, ба муносибатҳои зулм ва истисмор таъкид мекунад. Дар [[ҷомеашиносӣ]] баҳси доимӣ дар бораи таърифи дақиқи синф ва кадоме аз ин мафҳумҳо вуҷуд дорад. — синф, табақа ё муҳит — тақсимоти сохтори иҷтимоии [[ҷомеаъ]]ро беҳтар тавсиф мекунад. == Таърихи аввали мафҳум == Сензорҳои румӣ калимаи classis- ро барои ... истифода мебурданд. тақсимоти аҳолӣ ба гурӯҳҳои андозсупорандагон . Он аз ассидуи (шаҳрвандони қобили пардохт бо амволи дорои арзиши беш аз 100,000 асс) ба ... гузашт. пролетарийҳо, ки ягона аҳамияти онҳо барои давлат тавлиди наслҳои сершумор — шаҳрвандони ояндаи [[Руми Бостон]] буд. Баъдтар, аз [[асри XVI]]. [[Мафҳум|Мафҳуми]] синф то ҳол ба маънои градатсия, категориябандӣ истифода мешавад. Аз ҷумла, калимаи «синф»-ро Адам Фергюсон ва Ҷон Миллер барои ишора кардани табақаҳои иҷтимоӣ аз рӯи рутба ва [[амвол]] истифода мебурданд. Ба ин маъно (ҳамчун синоними ивазшаванда барои мафҳуми мақоми иҷтимоӣ ) дар аввали [[асри XVIII]]. Он дар ҳамаи забонҳои аврупоӣ, бахусус дар иқтисоди сиёсии классикӣ ва фалсафаи иҷтимоии англисии [[асри XVIII]], мавҷуд аст. Дар [[Бритониё]] дар [[асри XIX]]. синфҳои амволдор — мувофиқи модели [[Руми Бостон]] — табақаҳои иҷтимоӣ номида мешуданд, ки на аз рӯи пайдоиш (ин табақаҳоро [[амлок]] меномиданд), балки аз рӯи сарват фарқ мекарданд. Масалан, ҳатто аксарияти истеҳсолкунандагон ба табақаи болотарин ва сарватмандтарин, ки дар [[парлумон]] намояндагӣ мекарданд, роҳ наёфтанд. [[Соҳибкор|Соҳибкоронро]] «табақаи миёна» меҳисобиданд. Барои [[камбағал]]он — коргарони кироя — номи румии пролетариатро истифода мебурд. Аз ин рӯ, таърифи "давлати синфӣ" ҳамчун давлате, ки дар он шаҳрвандон вобаста ба сатҳи даромади худ ҳуқуқҳои гуногун доранд. <ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.124</ref>. Аммо, бо гузашти вақт, фаҳмиши дигаре дар бораи калимаи "синф" паҳн шуд. Табақаҳои иҷтимоӣ (бар хилофи табақаҳои амволӣ) ба гурӯҳҳои калони одамоне мансуб мешуданд, ки на аз рӯи сарват, балки аз рӯи манбаъҳои даромад ва ҷойгоҳ дар [[ҷомеъа]] фарқ мекарданд. Ин [[анъана|анъанаро]] Дэвид Рикардо оғоз кардааст, ки кори асосии худро бо муайян кардани он, ки дар ҷомеъа се табақаи асосӣ ([[заминдор|заминдорон]], [[сармоя|сармоядорон]], коргарон) мавҷуданд, ки тавассути манбаъҳои гуногуни даромад ( рентаи замин, фоида, музди меҳнат ) сарвати иҷтимоиро тақсим мекунанд, оғоз кардааст. Таърихшиносони фаронсавӣ Франсуа Гизо, Огюстен Тйерри ва Адольф Тйер асосгузорони «назарияи синфӣ»-и махсус шуданд, ки мувофиқи он муборизаи сиёсӣ дар асл танҳо натиҷаи муборизаи байни табақаҳои иҷтимоӣ аст. Ҳамин тариқ, дар давраи Инқилоби Бузурги Фаронса, мувофиқи иддаоҳои онҳо, [[сармоя|сармоядорон]] (буржуазия) — ашрофон ғолиб омад ва дар [[Давраи Эҳё]]<ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.132</ref>. Дар бораи консепсияи баъдии марксистӣ дар бораи синфҳо дар [[асри XIX]] Назарҳои сотсиалистҳои утопӣ (ба монанди Анри Сен-Симон ва Шарл Фурйе ) ва иқтисоддон ва файласуфи машҳури олмонӣ Лоренс фон Штайн низ таъсири бузурге доштанд. == Назарияи синфии Карл Маркс == Сарфи назар аз он ки мафҳуми синф бо [[Карл Маркс]] ва [[Фридрих Энгелс]] пайваста истифода мешуд ва аҳамияти ҳалкунандаи мафҳумҳои онҳо дар рушди назарияи синфӣ дар марксизми баъдӣ буд, худи асосгузорони марксизм (Маркс ва Энгелс) назарияи синфии худро дар бораи ҷомеа дар ягон ҷо ба таври систематикӣ пешниҳод накарданд. Муқаррароти он дар тамоми навиштаҳои онҳо парокандаанд. Ҷилди сеюми [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]] маҳз бо боби 52, «Синфҳо», ки [[Карл Маркс]] онро нотамом гузоштааст, ба охир мерасад. Маркс тавонист нуктаҳои зеринро қайд кунад: «Танҳо соҳибони қувваи корӣ, соҳибони сармоя ва заминдорон, ки манбаъҳои даромади онҳо музди меҳнат, фоида ва рентаи замин мебошанд, аз ин рӯ, коргарони кироя, сармоядорон ва заминдорон се табақаи бузурги ҷомеаи муосирро ташкил медиҳанд, ки бар асоси усули капиталистии истеҳсолот асос ёфтаанд» <ref>Маркс Карл. Капитал. Критика политической экономии. Т. 1. Процесс производства капитала.&nbsp;— М.: Политиздат, 1983.&nbsp;— с. 779.</ref>(аз ин рӯ, классики иқтисоди сиёсии Рикардо дар ин ҷо умуман такрор мешавад). Умуман, истифодаи мафҳуми «синф»-ро аз ҷониби [[Карл Маркс]] метавон чунин шарҳ дод. * '''Корҳои аввалин''' — дар ин ҷо ӯ табақаҳои мушаххасро дар ҷомеъаҳои муайян тавсиф мекунад. Масалан, чунон ки дар асарҳои «Муборизаи синфӣ дар Фаронса аз соли 1848» пеш аз [[соли 1850]]  ё «Брюмери 18-уми Луи Бонапарт», ки дар он ӯ натиҷаҳои инқилоби [[соли 1848]], оқибатҳо ва сабабҳои онро баррасӣ мекунад. Дар ин ҷо Маркс синфро на ҳатман аз ҷиҳати иқтисодӣ муайян мекунад, балки ба шароити умумии вуҷуд дар маҷмӯъ ҳамчун шароите ишора мекунад, ки як синфро аз синфи дигар ҷудо мекунанд. Ин, масалан, тарзи зиндагӣ, манфиатҳо, таҳсилот ва созмони сиёсии онҳоро дар бар мегирад. * '''Корҳои баъдӣ'''  — дар онҳо (масалан, дар [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]]) [[Карл Маркс]] синфҳои гуногунро ба таври абстракттар ҳамчун натиҷаи муносибатҳои истеҳсолии капитализм тасвир мекунад. Дар ин ҷо Маркс на танҳо кӯшиш мекунад, ки гурӯҳҳои аҳолии дахлдорро ба таври эмпирикӣ тавсиф кунад, балки пайдоиши системавии чунин тақсимотро низ шарҳ диҳад. Барои ин, ӯ ба таҳияи назарияи меҳнатии арзиш ва назарияи муборизаи синфӣ муроҷиат мекунад. {{хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Марксизм]] t6f39iskwiz17xlv0nalb3hvj7savlv 1482233 1482232 2026-07-30T18:02:58Z Шухрат Саъдиев 5132 иловаи [[Гурӯҳ:Синфҳои иҷтимоӣ]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]] 1482233 wikitext text/x-wiki Мафҳуми '''табақаи иҷтимоӣ''' дар [[ҷомеашиносӣ]] гурӯҳҳои калони иҷтимоиро тавсиф мекунад, ки бо хусусиятҳои умумӣ, бахусус иқтисодӣ, вале аксар вақт бо ҳисси мушаххаси мансубияти гурӯҳӣ ё шуури синфӣ фарқ мекунанд. Мафҳуми табақаи иҷтимоӣ нисбат ба мафҳуми муҳити иҷтимоӣ ё табақа хеле қавитар аст ва, ки аз ҷониби [[Карл Маркс]] истифода шудааст, дар қатори дигар асарҳо, ба муносибатҳои зулм ва истисмор таъкид мекунад. Дар [[ҷомеашиносӣ]] баҳси доимӣ дар бораи таърифи дақиқи синф ва кадоме аз ин мафҳумҳо вуҷуд дорад. — синф, табақа ё муҳит — тақсимоти сохтори иҷтимоии [[ҷомеаъ]]ро беҳтар тавсиф мекунад. == Таърихи аввали мафҳум == Сензорҳои румӣ калимаи classis- ро барои ... истифода мебурданд. тақсимоти аҳолӣ ба гурӯҳҳои андозсупорандагон . Он аз ассидуи (шаҳрвандони қобили пардохт бо амволи дорои арзиши беш аз 100,000 асс) ба ... гузашт. пролетарийҳо, ки ягона аҳамияти онҳо барои давлат тавлиди наслҳои сершумор — шаҳрвандони ояндаи [[Руми Бостон]] буд. Баъдтар, аз [[асри XVI]]. [[Мафҳум|Мафҳуми]] синф то ҳол ба маънои градатсия, категориябандӣ истифода мешавад. Аз ҷумла, калимаи «синф»-ро Адам Фергюсон ва Ҷон Миллер барои ишора кардани табақаҳои иҷтимоӣ аз рӯи рутба ва [[амвол]] истифода мебурданд. Ба ин маъно (ҳамчун синоними ивазшаванда барои мафҳуми мақоми иҷтимоӣ ) дар аввали [[асри XVIII]]. Он дар ҳамаи забонҳои аврупоӣ, бахусус дар иқтисоди сиёсии классикӣ ва фалсафаи иҷтимоии англисии [[асри XVIII]], мавҷуд аст. Дар [[Бритониё]] дар [[асри XIX]]. синфҳои амволдор — мувофиқи модели [[Руми Бостон]] — табақаҳои иҷтимоӣ номида мешуданд, ки на аз рӯи пайдоиш (ин табақаҳоро [[амлок]] меномиданд), балки аз рӯи сарват фарқ мекарданд. Масалан, ҳатто аксарияти истеҳсолкунандагон ба табақаи болотарин ва сарватмандтарин, ки дар [[парлумон]] намояндагӣ мекарданд, роҳ наёфтанд. [[Соҳибкор|Соҳибкоронро]] «табақаи миёна» меҳисобиданд. Барои [[камбағал]]он — коргарони кироя — номи румии пролетариатро истифода мебурд. Аз ин рӯ, таърифи "давлати синфӣ" ҳамчун давлате, ки дар он шаҳрвандон вобаста ба сатҳи даромади худ ҳуқуқҳои гуногун доранд. <ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.124</ref>. Аммо, бо гузашти вақт, фаҳмиши дигаре дар бораи калимаи "синф" паҳн шуд. Табақаҳои иҷтимоӣ (бар хилофи табақаҳои амволӣ) ба гурӯҳҳои калони одамоне мансуб мешуданд, ки на аз рӯи сарват, балки аз рӯи манбаъҳои даромад ва ҷойгоҳ дар [[ҷомеъа]] фарқ мекарданд. Ин [[анъана|анъанаро]] Дэвид Рикардо оғоз кардааст, ки кори асосии худро бо муайян кардани он, ки дар ҷомеъа се табақаи асосӣ ([[заминдор|заминдорон]], [[сармоя|сармоядорон]], коргарон) мавҷуданд, ки тавассути манбаъҳои гуногуни даромад ( рентаи замин, фоида, музди меҳнат ) сарвати иҷтимоиро тақсим мекунанд, оғоз кардааст. Таърихшиносони фаронсавӣ Франсуа Гизо, Огюстен Тйерри ва Адольф Тйер асосгузорони «назарияи синфӣ»-и махсус шуданд, ки мувофиқи он муборизаи сиёсӣ дар асл танҳо натиҷаи муборизаи байни табақаҳои иҷтимоӣ аст. Ҳамин тариқ, дар давраи Инқилоби Бузурги Фаронса, мувофиқи иддаоҳои онҳо, [[сармоя|сармоядорон]] (буржуазия) — ашрофон ғолиб омад ва дар [[Давраи Эҳё]]<ref>Мустафін О. Справжня історія пізнього нового часу. Х., 2017, с.132</ref>. Дар бораи консепсияи баъдии марксистӣ дар бораи синфҳо дар [[асри XIX]] Назарҳои сотсиалистҳои утопӣ (ба монанди Анри Сен-Симон ва Шарл Фурйе ) ва иқтисоддон ва файласуфи машҳури олмонӣ Лоренс фон Штайн низ таъсири бузурге доштанд. == Назарияи синфии Карл Маркс == Сарфи назар аз он ки мафҳуми синф бо [[Карл Маркс]] ва [[Фридрих Энгелс]] пайваста истифода мешуд ва аҳамияти ҳалкунандаи мафҳумҳои онҳо дар рушди назарияи синфӣ дар марксизми баъдӣ буд, худи асосгузорони марксизм (Маркс ва Энгелс) назарияи синфии худро дар бораи ҷомеа дар ягон ҷо ба таври систематикӣ пешниҳод накарданд. Муқаррароти он дар тамоми навиштаҳои онҳо парокандаанд. Ҷилди сеюми [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]] маҳз бо боби 52, «Синфҳо», ки [[Карл Маркс]] онро нотамом гузоштааст, ба охир мерасад. Маркс тавонист нуктаҳои зеринро қайд кунад: «Танҳо соҳибони қувваи корӣ, соҳибони сармоя ва заминдорон, ки манбаъҳои даромади онҳо музди меҳнат, фоида ва рентаи замин мебошанд, аз ин рӯ, коргарони кироя, сармоядорон ва заминдорон се табақаи бузурги ҷомеаи муосирро ташкил медиҳанд, ки бар асоси усули капиталистии истеҳсолот асос ёфтаанд» <ref>Маркс Карл. Капитал. Критика политической экономии. Т. 1. Процесс производства капитала.&nbsp;— М.: Политиздат, 1983.&nbsp;— с. 779.</ref>(аз ин рӯ, классики иқтисоди сиёсии Рикардо дар ин ҷо умуман такрор мешавад). Умуман, истифодаи мафҳуми «синф»-ро аз ҷониби [[Карл Маркс]] метавон чунин шарҳ дод. * '''Корҳои аввалин''' — дар ин ҷо ӯ табақаҳои мушаххасро дар ҷомеъаҳои муайян тавсиф мекунад. Масалан, чунон ки дар асарҳои «Муборизаи синфӣ дар Фаронса аз соли 1848» пеш аз [[соли 1850]]  ё «Брюмери 18-уми Луи Бонапарт», ки дар он ӯ натиҷаҳои инқилоби [[соли 1848]], оқибатҳо ва сабабҳои онро баррасӣ мекунад. Дар ин ҷо Маркс синфро на ҳатман аз ҷиҳати иқтисодӣ муайян мекунад, балки ба шароити умумии вуҷуд дар маҷмӯъ ҳамчун шароите ишора мекунад, ки як синфро аз синфи дигар ҷудо мекунанд. Ин, масалан, тарзи зиндагӣ, манфиатҳо, таҳсилот ва созмони сиёсии онҳоро дар бар мегирад. * '''Корҳои баъдӣ'''  — дар онҳо (масалан, дар [[Сармоя (китоб)|«Капитал»]]) [[Карл Маркс]] синфҳои гуногунро ба таври абстракттар ҳамчун натиҷаи муносибатҳои истеҳсолии капитализм тасвир мекунад. Дар ин ҷо Маркс на танҳо кӯшиш мекунад, ки гурӯҳҳои аҳолии дахлдорро ба таври эмпирикӣ тавсиф кунад, балки пайдоиши системавии чунин тақсимотро низ шарҳ диҳад. Барои ин, ӯ ба таҳияи назарияи меҳнатии арзиш ва назарияи муборизаи синфӣ муроҷиат мекунад. {{хурд}} == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Марксизм]] [[Гурӯҳ:Синфҳои иҷтимоӣ]] mg0576729vbmfuqyy8jfgqcqtl40d39 Гурӯҳ:Синфҳои иҷтимоӣ 14 332962 1482234 2026-07-30T18:06:53Z Шухрат Саъдиев 5132 /* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ 1482234 wikitext text/x-wiki [[Гурӯҳ:Гурӯҳҳои иҷтимоӣ]] [[Гурӯҳ:Системаҳои таснифот]] kx2v00nnd95timhv5skm0z05j6t9rky Ҳаракати (мазмунҳо) 0 332963 1482242 2026-07-30T18:34:33Z Шухрат Саъдиев 5132 Ҳаракати (мазмунҳо) 1482242 wikitext text/x-wiki '''Ҳаракат''' * [[Ҳаракати сиёсӣ]] * [[Ҳаракати ҳамроҳнашуда]] * [[Ҳаракати олимпӣ ва эътирози сиёсӣ]] * [[Ҳаракати мардумии «Растохез»]] * [[Ҳаракати Маздакия]] * [[Ҳаракати Монавия]] * [[Ҳаракати ҷадидия]] * [[ Ҳаракати карматӣ (исмоилия)]] {{Ибҳомзудоӣ}} sb9yobd6xfgui0i7i0o8weqamcq1iq8 1482250 1482242 2026-07-30T18:48:49Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482250 wikitext text/x-wiki '''Ҳаракат''' * [[Ҳаракати сиёсӣ]] * [[Ҳаракати ҳамроҳнашуда]] * [[Ҳаракати олимпӣ ва эътирози сиёсӣ]] * [[Ҳаракати мардумии «Растохез»]] * [[Ҳаракати Маздакия]] * [[Ҳаракати Монавия]] * [[Ҳаракати ҷадидия]] * [[Ҳаракати карматӣ (исмоилия)]] * [[Ҳаракати исломии Ӯзбекистон]] {{Ибҳомзудоӣ}} bm0b6c8iosw2icii52e0i5ktmqu8bs4 Баҳси корбар:GatoLiteral 3 332964 1482252 2026-07-30T18:51:30Z GatoLiteral 137633 Саҳифаи нав: {{Сарлавҳаи баҳс}} 1482252 wikitext text/x-wiki {{Сарлавҳаи баҳс}} 1gfv022iaa1cfa5b854j2ukjpv866cm Партияи Коммунистии Тоҷикистон 0 332965 1482279 2026-07-31T05:04:24Z Flummont 43212 Тағйири масир ба [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] 1482279 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ҳизби коммунистии Тоҷикистон]] bpdjw61nqp9xxqp38f1ftwaysilw8of