Қурутоб

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tg">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедиа</sitename>
    <dbname>tgwiki</dbname>
    <base>https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Вижа</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Баҳс</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корбар</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Баҳси корбар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедиа</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Баҳси Википедиа</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Акс</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Баҳси акс</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Медиавики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Баҳси медиавики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Баҳси шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Роҳнамо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Баҳси роҳнамо</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Баҳси гурӯҳ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Баҳси портал</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Баҳси Лоиҳа</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Баҳси Модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Қурутоб</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2396</id>
    <revision>
      <id>1482392</id>
      <parentid>1481023</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T01:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42709-85</username>
        <id>146363</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1482392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4044" sha1="hvw09kkz39r09mhye1uwgbvk4i5nfpz" xml:space="preserve">{{Хӯрок
 |номи аслӣ        = 
 |расм             = Kurutob Tajikistan.JPG
 |номи расм        = Табақи қурутоб
 |навъ             = Хӯроки асосӣ
 |ошхонаи миллӣ    = [[Ошхонаи тоҷикӣ]]
 |эҷодкунанда      =
 |сол              =
 |маҳсулоти асосӣ   = [[ҷурғот]] ё [[чакка]], [[фатир]], [[равғани зағир]], [[помидор]], [[бодиринг]], [[кабудӣ]], [[пиёз]], [[намак]] 
 |маҳсулоти иловагӣ = [[қурут]], [[шир]], [[рағани зард]] ё [[рағани пахта]], [[қаламфур]] ё [[мурч]]
 |монандҳо         = [[шакароб]]
 |дастур           = 
 |анбор            = 
}}
'''Қурутоб''' — як навъ [[Хӯрок|хӯроки]] миллии Тоҷикистон. Қурутоб хӯроки [[Чӯпон|чӯпонон]] буда, асосан дар ноҳияҳои ҷануби Тоҷикистон ва баъзе минтақаҳои кӯҳистони Афғонистон омода карда мешавад. Дар Афғонисрвшслоиямст7мь

тон онро қурутӣ меноманд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.pbs.org/food/recipes/qurooti
|title=Qurooti
|website=PBS Food
|publisher=PBS
|access-date=16 July 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Тарзи омодакунӣ ==
Қурутоб таоми нисбатан осон буда, бо чанд маводи кам омода мешавад ва дорои миқдори зиёди калория мебошад. Барои тайёр кардани қурутоб қурутро дар оби ҷӯши ширгарм тар карда, сипас дар табақи чӯбин соида тамоман ҳал мекунанд. Баъд дар коса ё табақ фатирро реза карда, аз ҳамон қурутоб меандозанд. Ба коса ё табақ ин­чунин равғани зард ё маскаи доғ, мурч, намакро ҳам ило­ва кардан мумкин аст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{ДФМТ|Қурутоб|1|муаллиф=Н. Шарипов}}&lt;/ref&gt;. Ба қурутоб мувофиқи табъ [[пиёз|резапиёз]], [[кабудӣ]], [[мурч]] ё [[қаламфур]] ҳамроҳ мекунанд.

Дар водии [[Зарафшон]] қурутобро ин тарз мепазанд. Қурути қоқро бо оби ҷӯшида месалованд, сипас пиёзи оширо дар равғани зард зирбонда аз болояш мерезанд ва ҳамчун таоми дуюм истеъмол менамоянд. Дар болооби дарёи Зарафшон қурутро дар оби гарм каме тар карда, баъди мулоим шудан ба девораҳои зарфи чӯбин совида қурутоб тайёр мекунанд. Сипас қурутобро ба косаҳо мегиранд, баъд равғани зарди гудохта андохта аз болояш нон реза мекунанд&lt;ref&gt;Феҳристи миллии фаҳанги ғайримоддӣ /National list of intangible cultural heritage/ Пажӯшиҳгоҳи илмӣ-тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти Вазорати фарҳанги ҶТ — Душанбе: «Аржанг» 2016, — С. 164&lt;/ref&gt;.

Қурутоб таоми серғизо буда, онро аз ҷурғоти чакка низ тайёр мекунанд. Барои 2‒3 фатир як коса қурути обкардашуда ё ҷурғот, 2‒3 бандча пиёзи ка­буд ва кабудӣ, 200 г равған ва мувофиқи табъ мурч лозим аст&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Нигаред низ ==
* [[Шакароб]]

== Адабиёт ==
{{reflist}}
[[Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ]]
[[Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот]]</text>
      <sha1>hvw09kkz39r09mhye1uwgbvk4i5nfpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Табрез</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3154</id>
    <revision>
      <id>1482374</id>
      <parentid>1477722</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Навсозӣ</comment>
      <origin>1482374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1849" sha1="ejkioszd27rb7giknlcw0n1phw54my2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>ejkioszd27rb7giknlcw0n1phw54my2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482375</id>
      <parentid>1482374</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4722" sha1="j2oertimfk63yf51hmgixkcd7ltub0t" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.</text>
      <sha1>j2oertimfk63yf51hmgixkcd7ltub0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482376</id>
      <parentid>1482375</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5320" sha1="4fsrcm58dx9n2e7wtsij774sfo9xq4g" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.</text>
      <sha1>4fsrcm58dx9n2e7wtsij774sfo9xq4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482377</id>
      <parentid>1482376</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5752" sha1="du9giwdkp48vstjslqvku93rjjg3akr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>du9giwdkp48vstjslqvku93rjjg3akr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482378</id>
      <parentid>1482377</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6473" sha1="eqhy862q42rczafwv5v48a6lg2vstif" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.</text>
      <sha1>eqhy862q42rczafwv5v48a6lg2vstif</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482379</id>
      <parentid>1482378</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6979" sha1="6jxo1821jbo4npnd8cy7j529ll16jvn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.

== Нақлиёт ==
Табрез дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Табрез''' (даромаду баромади асосии Озарбойҷони Эрон), метро (аз 2015 боз шудааст, ду хат), инчунин истгоҳи роҳи оҳани '''Теҳрон–Табрез–Ҷулфо–Бокӯ''' воқеъ аст. Аз соли 2016 хатти '''қатораи серсуръати Теҳрон–Табрез''' сохта мешавад.</text>
      <sha1>6jxo1821jbo4npnd8cy7j529ll16jvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482380</id>
      <parentid>1482379</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8063" sha1="2qalefrhbs8mdgtin5jd594cdwpqciw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.

== Нақлиёт ==
Табрез дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Табрез''' (даромаду баромади асосии Озарбойҷони Эрон), метро (аз 2015 боз шудааст, ду хат), инчунин истгоҳи роҳи оҳани '''Теҳрон–Табрез–Ҷулфо–Бокӯ''' воқеъ аст. Аз соли 2016 хатти '''қатораи серсуръати Теҳрон–Табрез''' сохта мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии Табрез: '''Бозори Табрез''' — бузургтарин бозори сарпӯшидаи ҷаҳон (масоҳат 27 гектар, зиёда аз 5500 дукон, тахминан 30 корвонсаро), '''UNESCO 2010'''. '''Масҷиди Кабуд''' (1465, Ҷаҳоншоҳи Қараҷуюнлу — кошинкории кабуди мураккаб), '''Арги Алишоҳ''' (санъати шаҳри Илхонӣ, боқимондаи Ҷомеи Алишоҳ), '''Хонаи Машрутият''' (маркази муборизони инқилоби машрутият), '''Осорхонаи Озарбойҷон''' (бузургтарин осорхонаи археологии Озарбойҷони Эрон), '''Боғи Эл Гулӣ''' (боғи таърихии Сафавӣ бо ҳавзи бузурги устувонаӣ). Табрез '''пойтахти сайёҳии ҷаҳони ислом-и 2018''' (аз ҷониби ICESCO) эълон шуда буд.</text>
      <sha1>2qalefrhbs8mdgtin5jd594cdwpqciw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482381</id>
      <parentid>1482380</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8272" sha1="ewfqze8mopob4kx1y399q6130a2mrt2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.

== Нақлиёт ==
Табрез дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Табрез''' (даромаду баромади асосии Озарбойҷони Эрон), метро (аз 2015 боз шудааст, ду хат), инчунин истгоҳи роҳи оҳани '''Теҳрон–Табрез–Ҷулфо–Бокӯ''' воқеъ аст. Аз соли 2016 хатти '''қатораи серсуръати Теҳрон–Табрез''' сохта мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии Табрез: '''Бозори Табрез''' — бузургтарин бозори сарпӯшидаи ҷаҳон (масоҳат 27 гектар, зиёда аз 5500 дукон, тахминан 30 корвонсаро), '''UNESCO 2010'''. '''Масҷиди Кабуд''' (1465, Ҷаҳоншоҳи Қараҷуюнлу — кошинкории кабуди мураккаб), '''Арги Алишоҳ''' (санъати шаҳри Илхонӣ, боқимондаи Ҷомеи Алишоҳ), '''Хонаи Машрутият''' (маркази муборизони инқилоби машрутият), '''Осорхонаи Озарбойҷон''' (бузургтарин осорхонаи археологии Озарбойҷони Эрон), '''Боғи Эл Гулӣ''' (боғи таърихии Сафавӣ бо ҳавзи бузурги устувонаӣ). Табрез '''пойтахти сайёҳии ҷаҳони ислом-и 2018''' (аз ҷониби ICESCO) эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Озарбойҷони Эронӣ]]
* [[Илхонӣ]]
* [[Сафавиён]]
* [[Шоҳ Исмоили I]]
* [[Инқилоби машрутияти Эрон]]</text>
      <sha1>ewfqze8mopob4kx1y399q6130a2mrt2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482382</id>
      <parentid>1482381</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8301" sha1="gbl6yvttpe4xifl0xhke9dper82msc8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.

== Нақлиёт ==
Табрез дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Табрез''' (даромаду баромади асосии Озарбойҷони Эрон), метро (аз 2015 боз шудааст, ду хат), инчунин истгоҳи роҳи оҳани '''Теҳрон–Табрез–Ҷулфо–Бокӯ''' воқеъ аст. Аз соли 2016 хатти '''қатораи серсуръати Теҳрон–Табрез''' сохта мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии Табрез: '''Бозори Табрез''' — бузургтарин бозори сарпӯшидаи ҷаҳон (масоҳат 27 гектар, зиёда аз 5500 дукон, тахминан 30 корвонсаро), '''UNESCO 2010'''. '''Масҷиди Кабуд''' (1465, Ҷаҳоншоҳи Қараҷуюнлу — кошинкории кабуди мураккаб), '''Арги Алишоҳ''' (санъати шаҳри Илхонӣ, боқимондаи Ҷомеи Алишоҳ), '''Хонаи Машрутият''' (маркази муборизони инқилоби машрутият), '''Осорхонаи Озарбойҷон''' (бузургтарин осорхонаи археологии Озарбойҷони Эрон), '''Боғи Эл Гулӣ''' (боғи таърихии Сафавӣ бо ҳавзи бузурги устувонаӣ). Табрез '''пойтахти сайёҳии ҷаҳони ислом-и 2018''' (аз ҷониби ICESCO) эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Озарбойҷони Эронӣ]]
* [[Илхонӣ]]
* [[Сафавиён]]
* [[Шоҳ Исмоили I]]
* [[Инқилоби машрутияти Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>gbl6yvttpe4xifl0xhke9dper82msc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482383</id>
      <parentid>1482382</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8538" sha1="b62m7ubho7ju8sy5xxc46mzsjgemxeu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.

== Нақлиёт ==
Табрез дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Табрез''' (даромаду баромади асосии Озарбойҷони Эрон), метро (аз 2015 боз шудааст, ду хат), инчунин истгоҳи роҳи оҳани '''Теҳрон–Табрез–Ҷулфо–Бокӯ''' воқеъ аст. Аз соли 2016 хатти '''қатораи серсуръати Теҳрон–Табрез''' сохта мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии Табрез: '''Бозори Табрез''' — бузургтарин бозори сарпӯшидаи ҷаҳон (масоҳат 27 гектар, зиёда аз 5500 дукон, тахминан 30 корвонсаро), '''UNESCO 2010'''. '''Масҷиди Кабуд''' (1465, Ҷаҳоншоҳи Қараҷуюнлу — кошинкории кабуди мураккаб), '''Арги Алишоҳ''' (санъати шаҳри Илхонӣ, боқимондаи Ҷомеи Алишоҳ), '''Хонаи Машрутият''' (маркази муборизони инқилоби машрутият), '''Осорхонаи Озарбойҷон''' (бузургтарин осорхонаи археологии Озарбойҷони Эрон), '''Боғи Эл Гулӣ''' (боғи таърихии Сафавӣ бо ҳавзи бузурги устувонаӣ). Табрез '''пойтахти сайёҳии ҷаҳони ислом-и 2018''' (аз ҷониби ICESCO) эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Озарбойҷони Эронӣ]]
* [[Илхонӣ]]
* [[Сафавиён]]
* [[Шоҳ Исмоили I]]
* [[Инқилоби машрутияти Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/1346 Маҷмаи Бозори Таърихии Табрез — UNESCO]
* [https://www.britannica.com/place/Tabriz Табрез дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>b62m7ubho7ju8sy5xxc46mzsjgemxeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482384</id>
      <parentid>1482383</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8764" sha1="aikxo3zz62k737zp514x6aewu51ndba" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Табрез
 |номи аслӣ     = تبریز / Təbriz / Tabrīz
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 46|lon_min = 17|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = то а. IX (Мод-и Атропатена)
 |масоҳат       = 324
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 1 558 693
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Табрез''' (ба форсӣ: ''تبریز''; ба озарбойҷонии эронӣ ''Təbriz'') — '''калонтарин шаҳри Озарбойҷони эронӣ''' ва маркази '''Устони Озарбойҷони Шарқӣ''' дар шимолу ғарби [[Эрон]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Tabriz Tabriz] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,55 миллион нафар (барӯйхатгирии 2016) — '''шашумин шаҳри пуристеқомати Эрон'''. Аҳолии асосии шаҳр '''озарбойҷониҳои эронӣ''' мебошанд, ки бо забони озарбойҷонӣ (тавре ки дар Эрон навишта мешавад — озарии эронӣ ё '''турки озарӣ''') сухан мегӯянд. Табрез яке аз '''қадимтарин пойтахтҳо''' ва муҳимтарин марказҳои тиҷоратии таърихи Эрон мебошад: '''пойтахти Илхонӣ''' (садаҳои XIII–XIV) ва '''аввалин пойтахти Сафавӣ''' (1501–1548).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Табрез дар домани кӯҳи '''Саҳанд''' воқеъ буда, аз даврони қадим маскун будааст — тибқи баъзе манбаъҳо, дар маҳалли шаҳри имрӯза шаҳри '''Гаузака''' (Ганҷак) — пойтахти Мод-и Атропатена — воқеъ будааст. Табрез аввалин бор дар манбаъҳои '''садаи IX''' ба тавре расмӣ зикр шуда, дар давраи Аббосиён (соли 791) '''Зубайда''' — ҳамсари Ҳорун ар-Рашид — шаҳрро аз нав бунёд намуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Даврони шукуфоии аввалин — '''Илхонӣ''' (1256–1335): Ғозон-хон (1295–1304) '''Табрезро пойтахти империяи Илхонӣ гардонд''' ва тадриҷан ба шаҳре бо аҳолии тахминан 200 ҳазор нафар табдил дод. '''Ҷомеи Абваб ал-Бир''' — гумбази бузург аз кошинкории Илхонӣ — дар ин давра сохта шуд. Илхонӣ Улҷайту (1304–1316) баъдтар пойтахтро ба Султония кӯчонд.

Даврони дуюми шукуфоӣ — '''Сафавӣ''' (1501–1548): '''Шоҳ Исмоили I''' (1487–1524) — асосгузори сулолаи Сафавӣ — '''Табрезро аввалин пойтахти Сафавӣ гардонд'''. Дар давраи '''Қара Қоюнлу''' (1375–1468) Ҷаҳоншоҳ '''Масҷиди Кабуд'''-ро (1465) сохт — '''яке аз шоҳкорҳои меъмории эронии асри XV''' бо кошинкории озод. '''Соли 1548 Шоҳ Таҳмосби I бо тавре ки Табрез ба марзи Усмонӣ хеле наздик буд, пойтахтро ба Қазвин ва баъдан ба Исфаҳон кӯчонд'''.

Табрезро '''заминҷунбиҳои шадид''' зуд-зуд лаг зада: соли '''858''' (200 ҳазор нафар кушта), соли '''1042''' (40 ҳазор), соли '''1721''' (250 ҳазор), соли '''1780''' (100 ҳазор). Ҳар бор шаҳр аз нав сохта шудааст. Дар '''Инқилоби машрутияти Эрон''' (1905–1911) Табрез марказе барои муборизаи ислоҳот буд — '''Сатторхон''' ва '''Боқирхон''' — қаҳрамонҳои маъруфи он давра. Дар давраи Ҷумҳурии Халқии Озарбойҷон (соли 1945–1946) Табрез ба таври муваққатӣ пойтахти давлати шӯравии озарбойҷонӣ дар Эрон гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Табрез дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар шимоли ғарбии Эрон, дар домани '''кӯҳи вулқонии Саҳанд''' (баландӣ 3707 метр) ва дар атрофи дарёи '''Меҳронрӯд''' воқеъ аст. Иқлим — '''континенталии баландкӯҳии сард''' — зимистон дуру дароз ва хеле сард (то –20 °C), тобистон нисбатан мулоим (~+30 °C), боришоти солона ~285 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Табрез тахминан 1 550 000 нафар (2016) — асосан '''озарбойҷониҳо''' (гуфтугӯшавандагони озарии эронӣ, як лаҳҷаи туркии оғуз). Ҷамоатҳои хурди '''арманҳо''' ва '''ассуриёни насронӣ''' низ ҳастанд. Ислом-и шиъа мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Табрез — '''яке аз калонтарин марказҳои саноатии Эрон''': моторсозӣ ('''Ироқ Ходро''', филиали Кирмонии Ироқ Ходро), нафтпалоиш, дорусозӣ ва саноати чарм ва пойафзол. '''Фаршҳои дастбофи Табрез''' — бо гиреҳҳои хеле майдаи 'Тавризбоф' — аз бузургтарин фаршҳои гаронбаҳои эронӣ дар ҷаҳон мебошанд ва дар соли 2010 '''санъати фаршбофии Табрез''' ба Феҳристи '''Мероси ноҳҷангии ЮНЕСКО''' дохил шуд.

== Нақлиёт ==
Табрез дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Табрез''' (даромаду баромади асосии Озарбойҷони Эрон), метро (аз 2015 боз шудааст, ду хат), инчунин истгоҳи роҳи оҳани '''Теҳрон–Табрез–Ҷулфо–Бокӯ''' воқеъ аст. Аз соли 2016 хатти '''қатораи серсуръати Теҳрон–Табрез''' сохта мешавад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии Табрез: '''Бозори Табрез''' — бузургтарин бозори сарпӯшидаи ҷаҳон (масоҳат 27 гектар, зиёда аз 5500 дукон, тахминан 30 корвонсаро), '''UNESCO 2010'''. '''Масҷиди Кабуд''' (1465, Ҷаҳоншоҳи Қараҷуюнлу — кошинкории кабуди мураккаб), '''Арги Алишоҳ''' (санъати шаҳри Илхонӣ, боқимондаи Ҷомеи Алишоҳ), '''Хонаи Машрутият''' (маркази муборизони инқилоби машрутият), '''Осорхонаи Озарбойҷон''' (бузургтарин осорхонаи археологии Озарбойҷони Эрон), '''Боғи Эл Гулӣ''' (боғи таърихии Сафавӣ бо ҳавзи бузурги устувонаӣ). Табрез '''пойтахти сайёҳии ҷаҳони ислом-и 2018''' (аз ҷониби ICESCO) эълон шуда буд.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Озарбойҷони Эронӣ]]
* [[Илхонӣ]]
* [[Сафавиён]]
* [[Шоҳ Исмоили I]]
* [[Инқилоби машрутияти Эрон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/1346 Маҷмаи Бозори Таърихии Табрез — UNESCO]
* [https://www.britannica.com/place/Tabriz Табрез дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Эрон]]
[[Гурӯҳ:Пойтахтҳои таърихии Эрон]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>aikxo3zz62k737zp514x6aewu51ndba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кирмоншоҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3158</id>
    <revision>
      <id>1482363</id>
      <parentid>1477501</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Навсозӣ</comment>
      <origin>1482363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1624" sha1="kq1lm3a2bbl4y8icg95jj3tq7l9bnp2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>kq1lm3a2bbl4y8icg95jj3tq7l9bnp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482364</id>
      <parentid>1482363</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="tvmc2nxwaoawroejmv3om9270u5khrn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.</text>
      <sha1>tvmc2nxwaoawroejmv3om9270u5khrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482365</id>
      <parentid>1482364</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4675" sha1="m3i0cri2f7nnfphwkzsaeh0sg3nborh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.</text>
      <sha1>m3i0cri2f7nnfphwkzsaeh0sg3nborh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482366</id>
      <parentid>1482365</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5266" sha1="78xc5kdb3uhbr9bhfb9jeys4g2a8x42" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>78xc5kdb3uhbr9bhfb9jeys4g2a8x42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482367</id>
      <parentid>1482366</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5728" sha1="649a5cld3imkv3y272p327l7g3lwmoe" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.</text>
      <sha1>649a5cld3imkv3y272p327l7g3lwmoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482368</id>
      <parentid>1482367</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6233" sha1="9xix7790wdv3dnenxm0brtyk8uj27pc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.

== Нақлиёт ==
Кирмоншоҳ дар шоҳроҳи асосии '''Теҳрон–Ҳамадон–Кирмоншоҳ–марзи Ироқ''' воқеъ буда, '''дарвозаи асосии Эрон ба Ироқ''' мебошад. '''Ҳаҷи солонаи миллионҳо шиъаи эронӣ ба Карбало ва Наҷаф''' аз ин шаҳр ва аз марзи '''Хусравӣ''' мегузарад. Фурудгоҳи байналмилалии Кирмоншоҳ.</text>
      <sha1>9xix7790wdv3dnenxm0brtyk8uj27pc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482369</id>
      <parentid>1482368</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6986" sha1="fdurw57fnc53nc1jkqxvfuzq9e0jdxh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.

== Нақлиёт ==
Кирмоншоҳ дар шоҳроҳи асосии '''Теҳрон–Ҳамадон–Кирмоншоҳ–марзи Ироқ''' воқеъ буда, '''дарвозаи асосии Эрон ба Ироқ''' мебошад. '''Ҳаҷи солонаи миллионҳо шиъаи эронӣ ба Карбало ва Наҷаф''' аз ин шаҳр ва аз марзи '''Хусравӣ''' мегузарад. Фурудгоҳи байналмилалии Кирмоншоҳ.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии наздики шаҳр: '''Бисутун''' (UNESCO 2006 — навиштаҷоти Дориюши I 522–486 то милод, калиди рамзкушоии клини қадим), '''Тоқи Бустон''' (маҷмаи санг-нақшҳои Сосонии садаҳои IV–VII), '''Маъбади Онохита''' дар Кангавор (наздикӣ, ёдгории даврони Ҳахоманишӣ). Дар худи шаҳр — '''Такияи Муовин ул-Мулк''' (садаи XIX, Қоҷор — бо кошинкории мураккабе намоишҳои Карбало ва Ошуро), '''Масҷиди Ҷомеи Кирмоншоҳ'''.</text>
      <sha1>fdurw57fnc53nc1jkqxvfuzq9e0jdxh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482370</id>
      <parentid>1482369</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7161" sha1="arbk2o99lc2gbeogcu5ry9dckt7rzro" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.

== Нақлиёт ==
Кирмоншоҳ дар шоҳроҳи асосии '''Теҳрон–Ҳамадон–Кирмоншоҳ–марзи Ироқ''' воқеъ буда, '''дарвозаи асосии Эрон ба Ироқ''' мебошад. '''Ҳаҷи солонаи миллионҳо шиъаи эронӣ ба Карбало ва Наҷаф''' аз ин шаҳр ва аз марзи '''Хусравӣ''' мегузарад. Фурудгоҳи байналмилалии Кирмоншоҳ.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии наздики шаҳр: '''Бисутун''' (UNESCO 2006 — навиштаҷоти Дориюши I 522–486 то милод, калиди рамзкушоии клини қадим), '''Тоқи Бустон''' (маҷмаи санг-нақшҳои Сосонии садаҳои IV–VII), '''Маъбади Онохита''' дар Кангавор (наздикӣ, ёдгории даврони Ҳахоманишӣ). Дар худи шаҳр — '''Такияи Муовин ул-Мулк''' (садаи XIX, Қоҷор — бо кошинкории мураккабе намоишҳои Карбало ва Ошуро), '''Масҷиди Ҷомеи Кирмоншоҳ'''.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Курдҳо]]
* [[Бисутун]]
* [[Тоқи Бустон]]
* [[Дориюши I]]
* [[Ҷанги Эрон бо Ироқ]]</text>
      <sha1>arbk2o99lc2gbeogcu5ry9dckt7rzro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482371</id>
      <parentid>1482370</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7190" sha1="iqbgq5ytq5o2qo4qxib8r32jwken13s" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.

== Нақлиёт ==
Кирмоншоҳ дар шоҳроҳи асосии '''Теҳрон–Ҳамадон–Кирмоншоҳ–марзи Ироқ''' воқеъ буда, '''дарвозаи асосии Эрон ба Ироқ''' мебошад. '''Ҳаҷи солонаи миллионҳо шиъаи эронӣ ба Карбало ва Наҷаф''' аз ин шаҳр ва аз марзи '''Хусравӣ''' мегузарад. Фурудгоҳи байналмилалии Кирмоншоҳ.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии наздики шаҳр: '''Бисутун''' (UNESCO 2006 — навиштаҷоти Дориюши I 522–486 то милод, калиди рамзкушоии клини қадим), '''Тоқи Бустон''' (маҷмаи санг-нақшҳои Сосонии садаҳои IV–VII), '''Маъбади Онохита''' дар Кангавор (наздикӣ, ёдгории даврони Ҳахоманишӣ). Дар худи шаҳр — '''Такияи Муовин ул-Мулк''' (садаи XIX, Қоҷор — бо кошинкории мураккабе намоишҳои Карбало ва Ошуро), '''Масҷиди Ҷомеи Кирмоншоҳ'''.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Курдҳо]]
* [[Бисутун]]
* [[Тоқи Бустон]]
* [[Дориюши I]]
* [[Ҷанги Эрон бо Ироқ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>iqbgq5ytq5o2qo4qxib8r32jwken13s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482372</id>
      <parentid>1482371</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7411" sha1="s85gprsgddlq80mz4b98026fkhpol8e" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.

== Нақлиёт ==
Кирмоншоҳ дар шоҳроҳи асосии '''Теҳрон–Ҳамадон–Кирмоншоҳ–марзи Ироқ''' воқеъ буда, '''дарвозаи асосии Эрон ба Ироқ''' мебошад. '''Ҳаҷи солонаи миллионҳо шиъаи эронӣ ба Карбало ва Наҷаф''' аз ин шаҳр ва аз марзи '''Хусравӣ''' мегузарад. Фурудгоҳи байналмилалии Кирмоншоҳ.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии наздики шаҳр: '''Бисутун''' (UNESCO 2006 — навиштаҷоти Дориюши I 522–486 то милод, калиди рамзкушоии клини қадим), '''Тоқи Бустон''' (маҷмаи санг-нақшҳои Сосонии садаҳои IV–VII), '''Маъбади Онохита''' дар Кангавор (наздикӣ, ёдгории даврони Ҳахоманишӣ). Дар худи шаҳр — '''Такияи Муовин ул-Мулк''' (садаи XIX, Қоҷор — бо кошинкории мураккабе намоишҳои Карбало ва Ошуро), '''Масҷиди Ҷомеи Кирмоншоҳ'''.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Курдҳо]]
* [[Бисутун]]
* [[Тоқи Бустон]]
* [[Дориюши I]]
* [[Ҷанги Эрон бо Ироқ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/1222 Бисутун — UNESCO World Heritage]
* [https://www.britannica.com/place/Kermanshah Кирмоншоҳ дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>s85gprsgddlq80mz4b98026fkhpol8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482373</id>
      <parentid>1482372</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T20:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7603" sha1="m16y22ma7ydc2az4ofsuktjs04ibv39" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Кирмоншоҳ
 |номи аслӣ     = کرمانشاه / Kermānshāh
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 19|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 47|lon_min = 4|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = давраи Сосонӣ (а. IV)
 |масоҳат       = 97
 |баландии маркази МА = 1350
 |аҳолӣ         = 946 651
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Кирмоншоҳ''' (ба форсӣ: ''کرمانشاه''; ба курдӣ: ''کرماشان'', ''Kirmaşan'') — '''калонтарин шаҳри курднишини [[Эрон]]''' ва маркази '''Устони Кирмоншоҳ''' дар ғарби кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Kermanshah Kermanshah] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 950 ҳазор нафар — асосан курдҳо (гуфтугӯшавандагони курдии Ҷанубӣ ё '''Курдии Калҳурӣ ва Сорнӣ''')). Дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани кӯҳҳои Загрос воқеъ аст. Кирмоншоҳ марказе аст ки дар атрофи он '''ду ёдгории бузурги ЮНЕСКО''' — '''Бисутун''' ва (тахминан) осори Сосонӣ ҷойгир мебошанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Кирмоншоҳ дар маҳалле воқеъ аст, ки дар онҳо бузургтарин таъсисот аз давраи '''Ҳахоманишиён''' ва '''Сосонӣ''' боқӣ мондаанд. '''Дар 30 км шарқи шаҳр''' — '''Бисутун''' (форсии қадим: Багистана, «ҷои худоён») — '''бузургтарин навиштаҷоти клинии ҷаҳон''' (санг-нақш ва матн ба се забон — форсии қадим, эломӣ ва аккадӣ) ки '''Дориюши I Ҳахоманишӣ''' дар солҳои 522–486 то милод дар баландии 100 метри кӯҳ канда фармудааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Ин навиштаҷот '''калиди рамзкушоии клини қадим''' гардид — '''Ҳенри Ролинсон''' дар соли 1835 онро нусхабардорӣ ва тарҷума кард ва бо ин корхонае, ки '''Ҷ. Ф. Шамполион''' бо санги Розетта барои иероглифҳои Миср анҷом дода буд, барои клини Байнаннаҳрайн шабеҳ гардид. '''Бисутун — UNESCO 2006'''.

Дар давраи '''Сосонӣ''' (224–651) Кирмоншоҳ маркази муҳими динии зардуштӣ ва хоҳиши султонӣ буд. '''Тоқи Бустон''' — дар шимоли ғарбии шаҳр — маҷмаи ду ғори кандашуда бо '''санг-нақшҳои Сосонӣ''' (садаҳои IV–VII), ки чун ба '''тахти нишастани Хусрави II''' (590–628), '''шикори буз''' ва '''парии Онохита'''-ро тасвир мекунанд.

Дар давраи мусулмонӣ Кирмоншоҳ бо номи '''Кирмоншоҳон''' маъруф гардид; шаҳр гоҳо ба дасти халифатҳо ва гоҳо ба ҳокимони маҳаллии курд мегузашт. '''Соли 1867''' ба тавре расмӣ маркази Устони Керманшоҳ гардид (дар давраи Қоҷор). '''Дар Ҷанги Эрон бо Ироқ (1980–1988)''' Кирмоншоҳ '''бо мушакҳои Скад ва бомбаборонҳо шадидан осеб дид''' — тахминан 30 фоизи шаҳр вайрон гардид ва пас аз ҷанг тадриҷан барқарор карда шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Кирмоншоҳ дар баландии 1350 метр аз сатҳи баҳр, дар домани шарқии '''кӯҳҳои Загрос''', дар канори дарёи '''Қараҳсу''' воқеъ буда, иқлими континенталии баландкӯҳии нимхушк дорад: тобистон гарм (то +38 °C), зимистон сард ва барфнок (то –15 °C), боришоти солона ~460 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Кирмоншоҳ тахминан 950 ҳазор нафар (2016), '''дуюм шаҳри курднишини Эрон''' пас аз '''Санандаҷ''' — асосан курдҳои гуфтугӯшавандаи диалектҳои '''Калҳурӣ''' ва '''Сорнӣ''' (Курдии Ҷанубӣ). Мазҳаби ғолиби курдҳои Кирмоншоҳ '''ислом-и шиъа''' аст (бар хилофи курдҳои Санандаҷ ва аксари курдҳо, ки '''суннӣ''' мебошанд).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Кирмоншоҳ бар '''палогоҳи нафти Кирмоншоҳ''' (яке аз бузургтарин палогоҳҳои нафтии Эрон, аз солҳои 1930 фаъол), кишоварзӣ (гандум, ҷав, тамоку) ва саноати қавӣ-хӯрокворӣ асос ёфтааст. Дар наздикӣ низ '''палогоҳи нафтии Битошак''' воқеъ аст.

== Нақлиёт ==
Кирмоншоҳ дар шоҳроҳи асосии '''Теҳрон–Ҳамадон–Кирмоншоҳ–марзи Ироқ''' воқеъ буда, '''дарвозаи асосии Эрон ба Ироқ''' мебошад. '''Ҳаҷи солонаи миллионҳо шиъаи эронӣ ба Карбало ва Наҷаф''' аз ин шаҳр ва аз марзи '''Хусравӣ''' мегузарад. Фурудгоҳи байналмилалии Кирмоншоҳ.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳои асосии наздики шаҳр: '''Бисутун''' (UNESCO 2006 — навиштаҷоти Дориюши I 522–486 то милод, калиди рамзкушоии клини қадим), '''Тоқи Бустон''' (маҷмаи санг-нақшҳои Сосонии садаҳои IV–VII), '''Маъбади Онохита''' дар Кангавор (наздикӣ, ёдгории даврони Ҳахоманишӣ). Дар худи шаҳр — '''Такияи Муовин ул-Мулк''' (садаи XIX, Қоҷор — бо кошинкории мураккабе намоишҳои Карбало ва Ошуро), '''Масҷиди Ҷомеи Кирмоншоҳ'''.

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Курдҳо]]
* [[Бисутун]]
* [[Тоқи Бустон]]
* [[Дориюши I]]
* [[Ҷанги Эрон бо Ироқ]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/1222 Бисутун — UNESCO World Heritage]
* [https://www.britannica.com/place/Kermanshah Кирмоншоҳ дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Эрон]]
[[Гурӯҳ:Курдҳо]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Эрон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>m16y22ma7ydc2az4ofsuktjs04ibv39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оахака</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7284</id>
    <revision>
      <id>1482475</id>
      <parentid>865828</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Навсозӣ</comment>
      <origin>1482475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="d5070gkp0h5o3urmlukgbgmgxdw0bxm" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>d5070gkp0h5o3urmlukgbgmgxdw0bxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482476</id>
      <parentid>1482475</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3537" sha1="1ro79zfdg55wt8fztpw3zge5dnmmo3i" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.</text>
      <sha1>1ro79zfdg55wt8fztpw3zge5dnmmo3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482477</id>
      <parentid>1482476</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3937" sha1="8fqk0u0hd8wwdjfqtwuuu63hu6hk8f7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.</text>
      <sha1>8fqk0u0hd8wwdjfqtwuuu63hu6hk8f7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482478</id>
      <parentid>1482477</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4361" sha1="0yxa4ntwl8s2s8xw5kzmq10tozirsrg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>0yxa4ntwl8s2s8xw5kzmq10tozirsrg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482480</id>
      <parentid>1482478</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4780" sha1="229nnsqlu846646y04qsq5ilsj2jws2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.</text>
      <sha1>229nnsqlu846646y04qsq5ilsj2jws2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482481</id>
      <parentid>1482480</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5018" sha1="f5sp45opdgkohgs0pkctauam3olmpqm" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Оахака''' ва дар шоҳроҳи Мехико – Оахака – Пуэрто-Эскондидо (соҳили Уқёнуси Ором) воқеъ аст.</text>
      <sha1>f5sp45opdgkohgs0pkctauam3olmpqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482482</id>
      <parentid>1482481</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:14:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6065" sha1="4fvrf6ak7ygb2whdzn24o9o58l5jgo8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Оахака''' ва дар шоҳроҳи Мехико – Оахака – Пуэрто-Эскондидо (соҳили Уқёнуси Ором) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан''' (UNESCO 1987): '''Собораи Оахака''' (1535–1733), '''Калисои Санто-Доминго''' (1575–1608, шоҳкори барокко), '''Осорхонаи фарҳангии Оахака''' (Санто-Доминго — маҷмаи бузурги санъати запотек-миштек, '''ганҷинаи Монте-Албан Тумбо 7'''), '''Меркадои Бенито Хуарес''' (бозори анъанавӣ). '''Монте-Албан''' — 7 км ғарбтар, пойтахти империяи Запотек 500 то м. – 850 мелодӣ. '''Митла''' — 45 км ҷанубу шарқтар, шаҳри миштек бо санг-нақшҳои мозаикӣ. '''Пибо-де-лос-Муэртос''' (Иди Мурдагон, 1–2 ноябр) — '''UNESCO 2008''' — ба-нисбати Оахака ва Мичоакан-и Мексика хеле хосе.</text>
      <sha1>4fvrf6ak7ygb2whdzn24o9o58l5jgo8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482483</id>
      <parentid>1482482</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6226" sha1="t2tlxc67lvonn11c6v3gch0r26cqun6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Оахака''' ва дар шоҳроҳи Мехико – Оахака – Пуэрто-Эскондидо (соҳили Уқёнуси Ором) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан''' (UNESCO 1987): '''Собораи Оахака''' (1535–1733), '''Калисои Санто-Доминго''' (1575–1608, шоҳкори барокко), '''Осорхонаи фарҳангии Оахака''' (Санто-Доминго — маҷмаи бузурги санъати запотек-миштек, '''ганҷинаи Монте-Албан Тумбо 7'''), '''Меркадои Бенито Хуарес''' (бозори анъанавӣ). '''Монте-Албан''' — 7 км ғарбтар, пойтахти империяи Запотек 500 то м. – 850 мелодӣ. '''Митла''' — 45 км ҷанубу шарқтар, шаҳри миштек бо санг-нақшҳои мозаикӣ. '''Пибо-де-лос-Муэртос''' (Иди Мурдагон, 1–2 ноябр) — '''UNESCO 2008''' — ба-нисбати Оахака ва Мичоакан-и Мексика хеле хосе.

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Бенито Хуарес]]
* [[Запотек]]
* [[Монте-Албан]]
* [[Иди Мурдагон]]</text>
      <sha1>t2tlxc67lvonn11c6v3gch0r26cqun6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482484</id>
      <parentid>1482483</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6255" sha1="618ch6cbtn5vqcglygdngx5oezfmnac" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Оахака''' ва дар шоҳроҳи Мехико – Оахака – Пуэрто-Эскондидо (соҳили Уқёнуси Ором) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан''' (UNESCO 1987): '''Собораи Оахака''' (1535–1733), '''Калисои Санто-Доминго''' (1575–1608, шоҳкори барокко), '''Осорхонаи фарҳангии Оахака''' (Санто-Доминго — маҷмаи бузурги санъати запотек-миштек, '''ганҷинаи Монте-Албан Тумбо 7'''), '''Меркадои Бенито Хуарес''' (бозори анъанавӣ). '''Монте-Албан''' — 7 км ғарбтар, пойтахти империяи Запотек 500 то м. – 850 мелодӣ. '''Митла''' — 45 км ҷанубу шарқтар, шаҳри миштек бо санг-нақшҳои мозаикӣ. '''Пибо-де-лос-Муэртос''' (Иди Мурдагон, 1–2 ноябр) — '''UNESCO 2008''' — ба-нисбати Оахака ва Мичоакан-и Мексика хеле хосе.

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Бенито Хуарес]]
* [[Запотек]]
* [[Монте-Албан]]
* [[Иди Мурдагон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>618ch6cbtn5vqcglygdngx5oezfmnac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482485</id>
      <parentid>1482484</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6514" sha1="4cwnz3rk0nb50dbsfm7vdwk4ii1w13x" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Оахака''' ва дар шоҳроҳи Мехико – Оахака – Пуэрто-Эскондидо (соҳили Уқёнуси Ором) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан''' (UNESCO 1987): '''Собораи Оахака''' (1535–1733), '''Калисои Санто-Доминго''' (1575–1608, шоҳкори барокко), '''Осорхонаи фарҳангии Оахака''' (Санто-Доминго — маҷмаи бузурги санъати запотек-миштек, '''ганҷинаи Монте-Албан Тумбо 7'''), '''Меркадои Бенито Хуарес''' (бозори анъанавӣ). '''Монте-Албан''' — 7 км ғарбтар, пойтахти империяи Запотек 500 то м. – 850 мелодӣ. '''Митла''' — 45 км ҷанубу шарқтар, шаҳри миштек бо санг-нақшҳои мозаикӣ. '''Пибо-де-лос-Муэртос''' (Иди Мурдагон, 1–2 ноябр) — '''UNESCO 2008''' — ба-нисбати Оахака ва Мичоакан-и Мексика хеле хосе.

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Бенито Хуарес]]
* [[Запотек]]
* [[Монте-Албан]]
* [[Иди Мурдагон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/415 Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан — UNESCO]
* [https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico Оахака дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>4cwnz3rk0nb50dbsfm7vdwk4ii1w13x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482486</id>
      <parentid>1482485</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6737" sha1="2s1s87ls3idtxapujinzh1l9dlrc53m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Оахака
 |номи аслӣ     = Oaxaca de Juárez
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 17|lat_min = 4|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 96|lon_min = 43|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1532 (Антекера)
 |масоҳат       = 86
 |баландии маркази МА = 1555
 |аҳолӣ         = 270 955
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Оахака''' (ба испанӣ: ''Oaxaca de Juárez''; аз науатл ''Huāxyacac'' — «дар нӯги дарахти хуаҷе») — пойтахти '''иёлати Оахака''' дар ҷанубии [[Мексика]].&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico-state Oaxaca] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 270 955 нафар (2020). '''Маркази таърихии Оахака''' ва наздикии он '''харобаҳои Монте-Албан''' дар соли '''1987 ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО''' дохил гардидаанд. Оахака '''зодгоҳи Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' (1858–1872) — мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Оахака аз хазораи II то милод маскун буд — тамаддуни '''Запотек''' дар қарни VI то милод шаҳри '''Монте-Албан'''-ро (7 км ғарбтар аз Оахакаи имрӯза, дар болои теппаи 400 метр) '''пойтахти империяи Запотек''' гардонд. Монте-Албан то соли '''850 мелодӣ''' пойтахт буд (тахминан 25 ҳазор аҳолӣ) баъд аз он ба Миштек-ҳо '''баста шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1521 конкистадори испанӣ Франсиско де Ороско''' Оахакаро забт кард ва соли '''1532''' император Карлос V шаҳри навбунёди мустамликавии '''Антекера''' (номи қаблии Оахака) таъсис намуд. Дар давраи мустамликавӣ Оахака маркази муҳими кишоварзии кочинил (ранги сурхи табиӣ аз кирмҳо) ва алкоголи '''мескал''' буд.

'''21 марти 1806''' — '''Бенито Хуарес''' — '''ягона президенти бумии Мексика''' — дар деҳаи наздики Оахака дар оилаи запотек-и камбағал таваллуд шуд. Ӯ баъдан '''президенти Мексика (1858–1872)''' — маркази '''Ислоҳоти Либералӣ''' — гардид ва дар давраи '''ҷанги хориҷии дахолати фаронсавии Наполеони III (1861–1867)''' ва '''эълони императории Максимилиан I (1864–1867)''' муборизаро роҳбарӣ намуд, ки ба тир кушонҷи Максимилиан 19 июни 1867 анҷом ёфт. Барои чунин хизматҳои Хуарес шаҳр '''соли 1872 номи расмии Oaxaca de Juárez'''-ро гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Оахака дар баландии 1555 метр аз сатҳи баҳр, дар водии марказии Сиерра-Мадре-де-Оахака воқеъ аст. Иқлим субтропикии баландкӯҳии мулоим (Cwa) — тобистон бо боронҳои май–октябр, зимистон хушк ва мулоим.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Оахака 270 955 нафар (2020) — '''иёлати Оахака''' дорои '''бузургтарин фоизи аҳолии бумӣ дар Мексика''' — 16 гурӯҳҳои мухталиф (запотек, миштек, масатек, чинантек ва ғайра), ки зиёда аз 40 фоизи аҳолиро ташкил медиҳанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Оахака бар туризми таърихии/фарҳангӣ, кишоварзӣ (қаҳва, кочинил, агаваи мескал) ва саноати нассоҷии бумии дастӣ асос ёфтааст. '''Мескал''' — брендии алкоголи '''Оахакаи асосии''' дар ҷаҳон машҳурӣ пайдо кардааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Оахака''' ва дар шоҳроҳи Мехико – Оахака – Пуэрто-Эскондидо (соҳили Уқёнуси Ором) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан''' (UNESCO 1987): '''Собораи Оахака''' (1535–1733), '''Калисои Санто-Доминго''' (1575–1608, шоҳкори барокко), '''Осорхонаи фарҳангии Оахака''' (Санто-Доминго — маҷмаи бузурги санъати запотек-миштек, '''ганҷинаи Монте-Албан Тумбо 7'''), '''Меркадои Бенито Хуарес''' (бозори анъанавӣ). '''Монте-Албан''' — 7 км ғарбтар, пойтахти империяи Запотек 500 то м. – 850 мелодӣ. '''Митла''' — 45 км ҷанубу шарқтар, шаҳри миштек бо санг-нақшҳои мозаикӣ. '''Пибо-де-лос-Муэртос''' (Иди Мурдагон, 1–2 ноябр) — '''UNESCO 2008''' — ба-нисбати Оахака ва Мичоакан-и Мексика хеле хосе.

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Бенито Хуарес]]
* [[Запотек]]
* [[Монте-Албан]]
* [[Иди Мурдагон]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/415 Маркази таърихии Оахака ва Монте-Албан — UNESCO]
* [https://www.britannica.com/place/Oaxaca-Mexico Оахака дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Мексика]]
[[Гурӯҳ:Мексика]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Мексика]]
[[Гурӯҳ:Бенито Хуарес]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>2s1s87ls3idtxapujinzh1l9dlrc53m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 1994</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11694</id>
    <revision>
      <id>1482405</id>
      <parentid>1455708</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* апрел 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5073" sha1="n8qf47l7aflp1hqf6qplxg5br8c25yn" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* [[18 июн]] - [[28 июн]] – баргузории даври дуюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. [[Теҳрон]] бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;
== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* [[7 сентябр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Матни суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.
== [[октябр]] [[1994]] ==
* [[20 октябр]] - [[1 ноябр]] – баргузории даври сеюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. [[Исломобод]] бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;
== [[ноябр]] [[1994]] ==
* [[6 ноябр]] – [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]] — [[Эмомалӣ Раҳмонов]] бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шудааст.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>n8qf47l7aflp1hqf6qplxg5br8c25yn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482406</id>
      <parentid>1482405</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* июн 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5412" sha1="h20wqaugrcr2xqsf19jmh3tad3ixqps" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он ҷонибҳо масъалаҳои оташбаси муваққатӣ ва идомаи музокироти сулҳро муҳокима намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* [[7 сентябр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Матни суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид.
== [[октябр]] [[1994]] ==
* [[20 октябр]] - [[1 ноябр]] – баргузории даври сеюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. [[Исломобод]] бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;
== [[ноябр]] [[1994]] ==
* [[6 ноябр]] – [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]] — [[Эмомалӣ Раҳмонов]] бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шудааст.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>h20wqaugrcr2xqsf19jmh3tad3ixqps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482407</id>
      <parentid>1482406</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* сентябр 1994 */ Сарчашма</comment>
      <origin>1482407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5697" sha1="mpa2pxgdqhrdtan8t1oog8x6gyy28bw" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он ҷонибҳо масъалаҳои оташбаси муваққатӣ ва идомаи музокироти сулҳро муҳокима намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* [[20 октябр]] - [[1 ноябр]] – баргузории даври сеюми музокироти миёни тоҷикон дар ш. [[Исломобод]] бо иштироки намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифини тоҷик доир ба сулҳ ва ризоияти миллӣ.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;
== [[ноябр]] [[1994]] ==
* [[6 ноябр]] – [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]] — [[Эмомалӣ Раҳмонов]] бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шудааст.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>mpa2pxgdqhrdtan8t1oog8x6gyy28bw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482408</id>
      <parentid>1482407</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* октябр 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6046" sha1="j2lk1fbkk65f8opkrn9jb5q3hzxxunp" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он ҷонибҳо масъалаҳои оташбаси муваққатӣ ва идомаи музокироти сулҳро муҳокима намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* [[6 ноябр]] – [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
* [[6 ноябр]] — [[Эмомалӣ Раҳмонов]] бо роҳи овоздиҳии умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб шудааст.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;
== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>j2lk1fbkk65f8opkrn9jb5q3hzxxunp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482410</id>
      <parentid>1482408</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* ноябр 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7051" sha1="oz483r21uucolojf1qp5obp6ebrtfpk" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он ҷонибҳо масъалаҳои оташбаси муваққатӣ ва идомаи музокироти сулҳро муҳокима намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>oz483r21uucolojf1qp5obp6ebrtfpk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482411</id>
      <parentid>1482410</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* апрел 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7381" sha1="arpihrzvj56yv7zchu08uvc90cs2u4h" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он ҷонибҳо масъалаҳои оташбаси муваққатӣ ва идомаи музокироти сулҳро муҳокима намуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>arpihrzvj56yv7zchu08uvc90cs2u4h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482412</id>
      <parentid>1482411</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* июн 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7878" sha1="bwqs4sg4afzvkto4ol3pbo558ozqssc" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар анҷоми музокирот Созишнома дар бораи оташбаси муваққатӣ ва қатъ намудани амалиёти ҳарбӣ дар [[марз|сарҳади]] [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Афғонистон]] ва дохили кишвар ба имзо расид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>bwqs4sg4afzvkto4ol3pbo558ozqssc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482414</id>
      <parentid>1482412</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* июн 1994 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7876" sha1="ougek50u5o4uz89us1pq1u1jfx92ls8" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар анҷоми музокирот Созишнома дар бораи оташбаси муваққатӣ ва қатъ намудани амалиёти ҳарбӣ дар [[марз|сарҳади]] [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Афғонистон]] ва дохили кишвар ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] таъсис ёфт.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>ougek50u5o4uz89us1pq1u1jfx92ls8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482416</id>
      <parentid>1482414</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* декабр 1994 */ Сарчашма</comment>
      <origin>1482416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8317" sha1="fzzqjqih3fan5qv8yqkr6yb2y1hnk2u" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар анҷоми музокирот Созишнома дар бораи оташбаси муваққатӣ ва қатъ намудани амалиёти ҳарбӣ дар [[марз|сарҳади]] [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Афғонистон]] ва дохили кишвар ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – Анҷумани муассисони ҳизб дар бораи ташкилёбии [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] қарор қабул намуда, Дар анҷуман Оиннома ва Барномаи [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]]ро тасдиқ карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hkhdt.tj/view-page.php?view=1|title= Таърихи ҲХДТ|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>fzzqjqih3fan5qv8yqkr6yb2y1hnk2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482417</id>
      <parentid>1482416</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* декабр 1994 */</comment>
      <origin>1482417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8313" sha1="a1rg6me9z8acdmw6smurc1fb9j88da2" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''5–19 апрел''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''18–28 июн''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар анҷоми музокирот Созишнома дар бораи оташбаси муваққатӣ ва қатъ намудани амалиёти ҳарбӣ дар [[марз|сарҳади]] [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Афғонистон]] ва дохили кишвар ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''7 сентябр''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''20 октябр – 1 ноябр''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – Анҷумани муассисони ҳизб дар бораи ташкилёбии [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] қарор қабул намуда, Дар анҷуман Оиннома ва Барномаи [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] тасдиқ карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hkhdt.tj/view-page.php?view=1|title= Таърихи ҲХДТ|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1994]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1994]]''
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]</text>
      <sha1>a1rg6me9z8acdmw6smurc1fb9j88da2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482418</id>
      <parentid>1482417</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Эзоҳ */ навсозӣ, гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8185" sha1="jw0n81rq7jh3gh61aeuexbh1ewc3ls0" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1994}}.
{{Новбарии сол|1994}}
{{Оғози сол|1994}} 
{{Сол|1994}}
== Руйдодҳо ==
== [[апрел]] [[1994]] ==
* '''[[5 апрел|5]]–[[19 апрел]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] даври якуми музокироти байни тоҷикон бо иштироки намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Иттиҳоди нерӯҳои мухолифини тоҷик]] ([[ИНОТ]])  баргузор гардид. Дар рафти музокирот масъалаҳои оташбас, баргардонидани гурезаҳо ва оғози раванди оштии миллӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 459.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Саъдиев Ш.С. Роль Организации Объединённых Наций в мирном урегулировании внутренних конфликтов в Центральной Азии (На примере Республики Таджикистан). Душанбе,РТСУ,2020. С. 96. &lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1994]] ==
* '''[[18 июн|18]] – [[28 июн]]''' – Дар шаҳри [[Теҳрон]] даври дуюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар анҷоми музокирот Созишнома дар бораи оташбаси муваққатӣ ва қатъ намудани амалиёти ҳарбӣ дар [[марз|сарҳади]] [[Тоҷикистон|Тоҷикистону]] [[Афғонистон]] ва дохили кишвар ба имзо расид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://ncl.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=ncl.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 37-38. &lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1994]] ==
* [[17 август]] – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт.
== [[сентябр]] [[1994]] ==
* '''[[7 сентябр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон матни [[Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;

== [[октябр]] [[1994]] ==
* '''[[20 октябр]] – [[1 ноябр]]''' – Дар шаҳри [[Исломобод]] даври сеюми музокироти байни тоҷикон баргузор гардид. Дар он масъалаи таъсиси Комиссияи муштарак оид ба татбиқи созишномаи оташбас баррасӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://mmk.tj/node/1873
|title=Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат
|website=mmk.tj
|publisher=Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 461. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Усманов И.К. Миростроительство в Таджикистане. Душанбе:«Деваштич»,2006. С. 41. &lt;/ref&gt;

== [[ноябр]] [[1994]] ==
* '''[[6 ноябр]]''' – Бо роҳи [[раъйпурсӣ|раъйпурсии]] умумихалқӣ [[Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид. Бори аввал дар таърихи давлатдории навини [[Тоҷикистон]] [[Қонуни асосии давлат]] тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул шуда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, [[ҳуқуқ|ҳуқуқу]] [[озодӣ|озодиҳои]] [[инсон]] ва [[шахси воқеӣ|шаҳрванд]] ва низоми [[мақомоти давлатӣ]] муқаррар карда шуданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475. &lt;/ref&gt;
* '''[[6 ноябр]]''' – [[Эмомалӣ Раҳмон]] дар интихоботи умумихалқӣ [[Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон]] интихоб гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.prezident.tj/tajikistan/constitution
|title=Конститутсия
|website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-02
}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история). Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 474-475 &lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1994]] ==
* [[10 декабр]] – Анҷумани муассисони ҳизб дар бораи ташкилёбии [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] қарор қабул намуда, Дар анҷуман Оиннома ва Барномаи [[Ҳизби Халқӣ Демократии Тоҷикистон]] тасдиқ карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hkhdt.tj/view-page.php?view=1|title= Таърихи ҲХДТ|author=|website=www. asiaplustj |date=|publisher= |lang=tg|accessdate=2025-02-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 554.&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 554-555.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}} 

{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1994}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1994]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]]</text>
      <sha1>jw0n81rq7jh3gh61aeuexbh1ewc3ls0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соли 1993</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11748</id>
    <revision>
      <id>1482350</id>
      <parentid>1455709</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* январ 1993 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5978" sha1="h53odhupejgeiwh8uh8o496fuu7uboy" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба шаҳри Тошканд миёни Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии Созмони Милали Муттаҳид дар Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолияти худро дар шаҳри Душанбе оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – Сохтмони роҳи оҳани Қӯрғонтеппа – Сангтӯда – Данғара – Восеъ – Кӯлоб ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* [[23 феврал]] – аз қисмҳои &quot;Ҷабҳаи халқии [[Тоҷикистон]]&quot;  Қувваҳои Мусаллаҳи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таъсис ёфт. [[23 феврал]] — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон шудааст.
== [[май]] [[1993]] ==
* [[8 май]] – сели зиёд сарбанди 40 метраи [[НБО Роғун]]ро аз байн бурд.
== [[июн]] [[1993]] ==
* [[23 июн]] – Дар асоси Қарори Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[23 июн |23 июни]] [[соли 1993]] [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] ташкил шудааст. 
== [[август]] [[1993]] ==
* [[август]] – музокироти байни намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифи тоҷик мавқеи тарафҳоро дар музокироти минбаъдаи байни тоҷикон аниқ намуд.
* [[7 август]] – дар шаҳри [[Москва]] сарварони [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] барои муҳофизати сарҳади Тоҷикистону Афғонистон шартномаро оид ба таъсиси Қувваҳои сулҳхоҳ дар [[Тоҷикистон]] имзо намуданд.
== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>h53odhupejgeiwh8uh8o496fuu7uboy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482351</id>
      <parentid>1482350</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* январ 1993 */ таҳрир</comment>
      <origin>1482351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6044" sha1="h9yuk5aid3jwxilju5nf3i7d76uerdx" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* [[23 феврал]] – аз қисмҳои &quot;Ҷабҳаи халқии [[Тоҷикистон]]&quot;  Қувваҳои Мусаллаҳи [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] таъсис ёфт. [[23 феврал]] — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон шудааст.
== [[май]] [[1993]] ==
* [[8 май]] – сели зиёд сарбанди 40 метраи [[НБО Роғун]]ро аз байн бурд.
== [[июн]] [[1993]] ==
* [[23 июн]] – Дар асоси Қарори Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[23 июн |23 июни]] [[соли 1993]] [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] ташкил шудааст. 
== [[август]] [[1993]] ==
* [[август]] – музокироти байни намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифи тоҷик мавқеи тарафҳоро дар музокироти минбаъдаи байни тоҷикон аниқ намуд.
* [[7 август]] – дар шаҳри [[Москва]] сарварони [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] барои муҳофизати сарҳади Тоҷикистону Афғонистон шартномаро оид ба таъсиси Қувваҳои сулҳхоҳ дар [[Тоҷикистон]] имзо намуданд.
== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>h9yuk5aid3jwxilju5nf3i7d76uerdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482352</id>
      <parentid>1482351</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* феврал 1993 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6416" sha1="jw6oobf0x5ls9tt4f1mnqleqo7eu3l7" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* [[8 май]] – сели зиёд сарбанди 40 метраи [[НБО Роғун]]ро аз байн бурд.
== [[июн]] [[1993]] ==
* [[23 июн]] – Дар асоси Қарори Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[23 июн |23 июни]] [[соли 1993]] [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] ташкил шудааст. 
== [[август]] [[1993]] ==
* [[август]] – музокироти байни намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифи тоҷик мавқеи тарафҳоро дар музокироти минбаъдаи байни тоҷикон аниқ намуд.
* [[7 август]] – дар шаҳри [[Москва]] сарварони [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] барои муҳофизати сарҳади Тоҷикистону Афғонистон шартномаро оид ба таъсиси Қувваҳои сулҳхоҳ дар [[Тоҷикистон]] имзо намуданд.
== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>jw6oobf0x5ls9tt4f1mnqleqo7eu3l7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482353</id>
      <parentid>1482352</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* май 1993 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="r8i87bqcik3w43y956h9fbofn5nk0v9" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* [[23 июн]] – Дар асоси Қарори Шӯрои вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[23 июн |23 июни]] [[соли 1993]] [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] ташкил шудааст. 
== [[август]] [[1993]] ==
* [[август]] – музокироти байни намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифи тоҷик мавқеи тарафҳоро дар музокироти минбаъдаи байни тоҷикон аниқ намуд.
* [[7 август]] – дар шаҳри [[Москва]] сарварони [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] барои муҳофизати сарҳади Тоҷикистону Афғонистон шартномаро оид ба таъсиси Қувваҳои сулҳхоҳ дар [[Тоҷикистон]] имзо намуданд.
== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>r8i87bqcik3w43y956h9fbofn5nk0v9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482354</id>
      <parentid>1482353</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* июн 1993 */ сарчашма</comment>
      <origin>1482354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6968" sha1="i9winev1kothzxluo0r1lei468ff5jw" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''23 июн''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* [[август]] – музокироти байни намояндагони Ҳукумати ҷумҳурӣ ва мухолифи тоҷик мавқеи тарафҳоро дар музокироти минбаъдаи байни тоҷикон аниқ намуд.
* [[7 август]] – дар шаҳри [[Москва]] сарварони [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] барои муҳофизати сарҳади Тоҷикистону Афғонистон шартномаро оид ба таъсиси Қувваҳои сулҳхоҳ дар [[Тоҷикистон]] имзо намуданд.
== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>i9winev1kothzxluo0r1lei468ff5jw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482355</id>
      <parentid>1482354</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* август 1993 */ Сарчашма</comment>
      <origin>1482355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7651" sha1="rwpeaz6r31bnyzmzf0cyiin3bfmvupv" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''23 июн''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''Август''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''7 август''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>rwpeaz6r31bnyzmzf0cyiin3bfmvupv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482356</id>
      <parentid>1482355</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* июн 1993 */</comment>
      <origin>1482356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7655" sha1="awrzvv07u7sawod3fxcewe16gwa5uav" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''Август''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''7 август''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>awrzvv07u7sawod3fxcewe16gwa5uav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482357</id>
      <parentid>1482356</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* август 1993 */</comment>
      <origin>1482357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7663" sha1="9ena0gcguljrrm2o9r11tvj7c28ixuw" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* [[18 декабр]] – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] кушода шуд.
* [[27 декабр]] – Қонун «Дар бораи маориф» қабул гардид. 
* [[28 декабр]] – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул карда шуд.&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>9ena0gcguljrrm2o9r11tvj7c28ixuw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482358</id>
      <parentid>1482357</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* декабр 1993 */ Сарчашма</comment>
      <origin>1482358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8812" sha1="abmnk15bt2ef883xpakmhynqfn9ozqs" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] * '''4 январ''' – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* '''[[18 декабр]]''' – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] расман ифтитоҳ гардид, ки дар рушди муносибатҳои дипломатии ду давлат нақши муҳим бозид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
  
* '''[[27 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маорифро муайян намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adlia.tj
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф»
|website=www.adlia.tj
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[28 декабр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Зодрӯзҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Зодагони соли 1993]]''

== Даргузаштҳо ==
''Бознигаред: [[:Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1993]]''
* [[22 январ]] — [[Кобо Абэ]], нависандаи ҷопонӣ.
* [[30 октябр]] — [[Антанас Рамонас]], нависандаи [[литва]]гӣ.
* [[19 ноябр]] — [[Леонид Гайдай]] — коргардони шӯравӣ.
== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>abmnk15bt2ef883xpakmhynqfn9ozqs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482359</id>
      <parentid>1482358</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1482359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8302" sha1="1bbgwsw1vb9sl8jv75muuh1z4ew57om" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* '''[[18 декабр]]''' – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] расман ифтитоҳ гардид, ки дар рушди муносибатҳои дипломатии ду давлат нақши муҳим бозид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
  
* '''[[27 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маорифро муайян намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adlia.tj
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф»
|website=www.adlia.tj
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[28 декабр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>1bbgwsw1vb9sl8jv75muuh1z4ew57om</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482360</id>
      <parentid>1482359</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* декабр 1993 */ Сарчашма</comment>
      <origin>1482360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8765" sha1="5fqkqemaose8x4uv92wafjawzp091rm" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* '''[[18 декабр]]''' – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] расман ифтитоҳ гардид, ки дар рушди муносибатҳои дипломатии ду давлат нақши муҳим бозид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
  
* '''[[27 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маорифро муайян намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adlia.tj
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф»
|website=www.adlia.tj
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[28 декабр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;
== Филмнома.Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
'''Солнома 1993. Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/8
|title=Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ |website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]</text>
      <sha1>5fqkqemaose8x4uv92wafjawzp091rm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482361</id>
      <parentid>1482360</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нигаред низ */ илова</comment>
      <origin>1482361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8822" sha1="a5wsb0s9ddeejrojj0puie6b4muxvzy" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* '''[[18 декабр]]''' – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] расман ифтитоҳ гардид, ки дар рушди муносибатҳои дипломатии ду давлат нақши муҳим бозид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
  
* '''[[27 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маорифро муайян намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adlia.tj
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф»
|website=www.adlia.tj
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[28 декабр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;
== Филмнома.Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
'''Солнома 1993. Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/8
|title=Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ |website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]]</text>
      <sha1>a5wsb0s9ddeejrojj0puie6b4muxvzy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482362</id>
      <parentid>1482361</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <comment>/* Филмнома.Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон */ Таҳрир</comment>
      <origin>1482362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8801" sha1="rlaxxjkvz7uz52ez4dskkxfjz05iiuh" xml:space="preserve">{{1990-2000}}{{Сол|1993}}.
{{Новбарии сол|1993}}
{{Оғози сол|1993}} 
{{Сол|1993}}

== Рӯйдодҳо ==


== [[январ]] [[1993]] ==
* [[4 январ]] – зимни сафари расмии Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Эмомалӣ Раҳмон]] ба шаҳри [[Тошканд]] миёни [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[Ҷумҳурии Ӯзбекистон]] '''Созишнома дар бораи дӯстӣ, ҳамкорӣ ва ёрии байниҳамдигарӣ''' ба имзо расид. Ин санад оғози марҳилаи нави муносибатҳои байнидавлатии ду кишвар баъди соҳибистиқлолӣ гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.president.tj |title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Ӯзбекистон |website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Назриев Д., Саттаров И. Республика Таджикистан: история независимости. Год 1993-й (хроника событий). Т. 3. Душанбе, 2006. С. 7&lt;/ref&gt;
* '''Январ''' – Дафтари намояндагии [[Созмони Милали Муттаҳид]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] фаъолияти худро дар шаҳри [[Душанбе]] оғоз намуд, ки барои ҳамоҳангсозии барномаҳои башардӯстона ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳамияти муҳим дошт.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Ҳамкории Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Созмони Милали Муттаҳид
|website=khovar.tj
|publisher=Агентии миллии иттилоотии Тоҷикистон «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;История таджикского народа. Том VI. (Новейшая история).– Душанбе:«Империал-Групп»,2011. С. 455 &lt;/ref&gt;
*  * '''Январ''' – [[Сохтмон|Сохтмони]] роҳи оҳани [[Қӯрғонтеппа]] – [[Сангтӯда]] – [[Данғара]] – [[Восеъ]] – [[Кӯлоб]] ҳамчун яке аз лоиҳаҳои муҳими инфрасохтории ҷумҳурӣ оғоз гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи рушди соҳаи нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;.

== [[феврал]] [[1993]] ==
* '''[[23 феврал]]''' – [[Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] дар заминаи воҳидҳои «Ҷабҳаи халқии Тоҷикистон» таъсис дода шуданд. Бо қарори мақомоти давлатӣ [[23 феврал]] ҳамчун — [[Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон]] эълон гардид.
&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рӯзи Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[май]] [[1993]] ==
* '''[[8 май]]''' – Дар натиҷаи омадани сел сарбанди муваққатии 40 метраи [[НБО Роғун|Неругоҳи барқи обии «Роғун»]]  вайрон гардид, ки ба идомаи корҳои сохтмонӣ таъсири ҷиддӣ расонд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи сохтмони НБО «Роғун»
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[июн]] [[1993]] ==
* '''[[23 июн]]''' – Бо Қарори Шӯрои Вазирони Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Академияи мусиқии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ҳамчун муассисаи олии таълимию илмӣ дар шаҳри [[Хуҷанд]] таъсис дода шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://khovar.tj
|title=Таърихи Академияи мусиқии Тоҷикистон
|website=khovar.tj
|publisher=АМИТ «Ховар»
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[август]] [[1993]] ==
* '''[[Август]]''' – Даври нави музокироти байни намояндагони [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва [[ИНОТ|Иттиҳоди неруҳои мухолифин]] баргузор гардида, мавқеи тарафҳо барои идомаи музокироти байни тоҷикон мушаххас карда шуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи раванди сулҳи тоҷикон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[7 август]]''' – Дар шаҳри [[Москва]] сарони давлатҳои [[Русия]], [[Қазоқистон]], [[Қирғизистон]], [[Ӯзбекистон]] ва [[Тоҷикистон]] «Созишнома оид ба таъсиси Қувваҳои дастаҷамъии сулҳхоҳ барои ҳифзи сарҳади Тоҷикистон ва Афғонистон»-ро ба имзо расониданд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Таърихи ҳамкории Тоҷикистон дар соҳаи амнияти минтақавӣ
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== [[декабр]] [[1993]] ==
* '''[[18 декабр]]''' – [[Сафорати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия]] расман ифтитоҳ гардид, ки дар рушди муносибатҳои дипломатии ду давлат нақши муҳим бозид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Муносибатҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Федератсияи Русия
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;
  
* '''[[27 декабр]]''' – Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» қабул гардид, ки асосҳои ҳуқуқии сиёсати давлатӣ дар соҳаи маорифро муайян намуд.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.adlia.tj
|title=Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф»
|website=www.adlia.tj
|publisher=Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

* '''[[28 декабр]]''' – Дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [[Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон]] қабул гардид.&lt;ref&gt;{{Cite web
|url=https://www.president.tj
|title=Рамзҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
|website=www.president.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
|lang=tg
|accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с. 553-554.&lt;/ref&gt;
== Филмнома.Солномаҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ==
'''Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prezident.tj/president/films/chronicles/8
|title=Солнома 1993. Соли оғози сулҳсозӣ |website=www.prezident.tj
|publisher=Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон |lang=tg |accessdate=2026-08-01
}}&lt;/ref&gt;

== Адабиёт ==
* Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 553-554. 

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
== Нигаред низ ==
{{новбарӣ}}
{{дарахти мақолаҳо|Соли 1993}}
{{сол-хурд}}
[[Гурӯҳ:Соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1993]]
[[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои солҳои 1990-ум]]</text>
      <sha1>rlaxxjkvz7uz52ez4dskkxfjz05iiuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корбар:Revi C.</title>
    <ns>2</ns>
    <id>34049</id>
    <revision>
      <id>1482389</id>
      <parentid>1413833</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T00:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>1253</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>1482389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="0m56qlh9ykvg15rzgs7kcuouxlgd5l7" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{#babel:ko|en-3|tg-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]]
Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff&lt;!--(I am a Wikidata Admin! &lt;small&gt;([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])&lt;/small&gt;)--&gt;, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! &lt;small&gt;([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])&lt;/small&gt;). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0m56qlh9ykvg15rzgs7kcuouxlgd5l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳси корбар:Revi C.</title>
    <ns>3</ns>
    <id>34050</id>
    <revision>
      <id>1482388</id>
      <parentid>1413832</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T23:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>1253</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>1482388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!&lt;/span&gt;]]

''' &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX &lt;/span&gt;''(Script)''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.&lt;/span&gt;

Instead, please leave your message following site:
&lt;br /&gt;
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff &lt;!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
&lt;br /&gt;
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)

Messages left on this page may be reverted or moved without any response.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роҳи оҳани Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58365</id>
    <revision>
      <id>1482419</id>
      <parentid>1390242</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>иловаи [[Гурӯҳ:Нақлиёт дар Тоҷикистон]] бо ёрии [[Википедиа:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1482419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2344" sha1="edkuqzod24grg69o9lbtni5syp1ukxx" xml:space="preserve">[[Акс:TE33A-0175 with freight train, side view.jpg|thumbnail|300px|Қатораи Роҳи оҳани [[Тоҷикистон]]]]
'''Роҳи оҳани Тоҷикистон''' — яке аз муҳимтарин васоити системи нақлиёт дар кишвар мебошад.

== Таърих ==
Аввалин роҳи оҳан дар қаламрави Тоҷикистони муосир хатти Урсатевская — Андиҷон буд, ки соли 1897 сохта шудааст. Вай аз шимоли кишвар гузашта, Хуҷандро бо шабакаи роҳи оҳани Русияи Подшоҳӣ пайваст. Соли 1907 навбати якуми роҳи оҳани ояндаи Сулукта, ки барои кашондани ангишт пешбинӣ шудааст, ба истифода дода шуд.

Солхои 1926—1930 хатти Тирмиз—Душанбе—Янгибозор (Ваҳдат) сохта шуд.

Соли 1938 дар шимоли ҷумҳурӣ хатти магистрали Конибодом — Шӯуроб сохта шуд.

Солҳои 1930 дар ҷануби Тоҷикистон роҳи оҳани Душанбе—Панҷи Поён ва дар соли 1950 Қӯрғонтеппа—Кӯлоб сохта шуд. Дар солҳои 90-ум онҳо баста ва барҳам дода шуданд. Солҳои 1960—70 хатти нави Тирмиз — Қургонтеппа — Ёвон ба истифода дода шуд.

Нахустин роҳи оҳани Тоҷикистон дар солҳои истиқлол хатти васеъи Қӯрғонтеппа-Кӯлоб буд, ки соли 1999 ба истифода дода шуд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.railway.tj/tj/about/history-railway|title=Таърихи роҳи оҳани Тоҷикистон|website=www.railway.tj|accessdate=2024-02-16}}&lt;/ref&gt;.

Аз моҳи марти соли 2009 сохтмони хатти Ваҳдат—Ёвон оғоз гардид ва 24 августи соли 2016 хатти зикршуда ба истифода дода шуд.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Роҳи оҳани Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Нақлиёт дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>edkuqzod24grg69o9lbtni5syp1ukxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корбар:Hym411</title>
    <ns>2</ns>
    <id>59456</id>
    <redirect title="Корбар:Revi C." />
    <revision>
      <id>1482390</id>
      <parentid>1413863</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T00:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>1253</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]])</comment>
      <origin>1482390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User:Revi C.]]</text>
      <sha1>88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баҳси корбар:Hym411</title>
    <ns>3</ns>
    <id>59457</id>
    <redirect title="Баҳси корбар:Revi C." />
    <revision>
      <id>1482391</id>
      <parentid>1413864</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T01:07:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>1253</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]])</comment>
      <origin>1482391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User talk:Revi C.]]</text>
      <sha1>o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Раштӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96233</id>
    <revision>
      <id>1482394</id>
      <parentid>742248</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Навсозӣ</comment>
      <origin>1482394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1560" sha1="hghl5umtwizmums71r4ym2til8h8jh9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>hghl5umtwizmums71r4ym2til8h8jh9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482395</id>
      <parentid>1482394</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="srwrkm0mbzogv24caiasdl5xdlr50w7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.</text>
      <sha1>srwrkm0mbzogv24caiasdl5xdlr50w7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482396</id>
      <parentid>1482395</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4433" sha1="gnw7gexfl13p38g9q01nhzheisrzkk7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.</text>
      <sha1>gnw7gexfl13p38g9q01nhzheisrzkk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482397</id>
      <parentid>1482396</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:01:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4850" sha1="8u9w4jli34ogxacuv6bx1vvn8pyk110" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>8u9w4jli34ogxacuv6bx1vvn8pyk110</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482398</id>
      <parentid>1482397</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5446" sha1="duh137ijg9fb0fbjadoe7td61rk6hb8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.</text>
      <sha1>duh137ijg9fb0fbjadoe7td61rk6hb8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482399</id>
      <parentid>1482398</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6042" sha1="mw4kx1ybuje475e2ad6qnwbfqansm0m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.

== Нақлиёт ==
Раштӣ дар шоҳроҳи '''Теҳрон–Қазвин–Раштӣ–Астара''' (бо марзи Озарбойҷон) воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Собзеорон''' мебошад. '''Хатти роҳи оҳани Қазвин–Раштӣ–Астара''' (қисми лоиҳаи '''Хатти Нақлиётии Байналмилалии Шимол–Ҷануб''' — INSTC — Ҳиндустон–Эрон–Русия) дар марҳилаи охири сохтмон қарор дорад.</text>
      <sha1>mw4kx1ybuje475e2ad6qnwbfqansm0m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482400</id>
      <parentid>1482399</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6975" sha1="opgbwjnag2l63nisgsk6a7zasy9cyqh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.

== Нақлиёт ==
Раштӣ дар шоҳроҳи '''Теҳрон–Қазвин–Раштӣ–Астара''' (бо марзи Озарбойҷон) воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Собзеорон''' мебошад. '''Хатти роҳи оҳани Қазвин–Раштӣ–Астара''' (қисми лоиҳаи '''Хатти Нақлиётии Байналмилалии Шимол–Ҷануб''' — INSTC — Ҳиндустон–Эрон–Русия) дар марҳилаи охири сохтмон қарор дорад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Раштӣ''' (осори бостоншиносӣ ва мардумшиносии Гилон), '''Осорхонаи деҳаи '''Гилон''''' — дар шаҳраки Соаравон, деҳаи муколамотии дар зери осмон бо хонаҳои чӯбини бомпӯшидаи гиланӣ, '''Майдони Шаҳрдорӣ''' (Мейдун Шаҳрдорӣ) — дар маркази шаҳр бо иморатҳои давраи Қоҷор ва Паҳлавӣ. Ошпазии Раштӣ '''дар соли 2015 аз ҷониби ЮНЕСКО''' ба таври расмӣ '''«Шаҳри творческий гастрономии ҷаҳонӣ»''' эълон гардид — ягона шаҳри Эрон бо ин рутба (масалан, оши мирзо-қосемӣ, шиши-андоз, фесенҷон).</text>
      <sha1>opgbwjnag2l63nisgsk6a7zasy9cyqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482401</id>
      <parentid>1482400</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7148" sha1="lug5fiy8ot6q7t3sow58xe4p3k68vsz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.

== Нақлиёт ==
Раштӣ дар шоҳроҳи '''Теҳрон–Қазвин–Раштӣ–Астара''' (бо марзи Озарбойҷон) воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Собзеорон''' мебошад. '''Хатти роҳи оҳани Қазвин–Раштӣ–Астара''' (қисми лоиҳаи '''Хатти Нақлиётии Байналмилалии Шимол–Ҷануб''' — INSTC — Ҳиндустон–Эрон–Русия) дар марҳилаи охири сохтмон қарор дорад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Раштӣ''' (осори бостоншиносӣ ва мардумшиносии Гилон), '''Осорхонаи деҳаи '''Гилон''''' — дар шаҳраки Соаравон, деҳаи муколамотии дар зери осмон бо хонаҳои чӯбини бомпӯшидаи гиланӣ, '''Майдони Шаҳрдорӣ''' (Мейдун Шаҳрдорӣ) — дар маркази шаҳр бо иморатҳои давраи Қоҷор ва Паҳлавӣ. Ошпазии Раштӣ '''дар соли 2015 аз ҷониби ЮНЕСКО''' ба таври расмӣ '''«Шаҳри творческий гастрономии ҷаҳонӣ»''' эълон гардид — ягона шаҳри Эрон бо ин рутба (масалан, оши мирзо-қосемӣ, шиши-андоз, фесенҷон).

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Устони Гилон]]
* [[Баҳри Хазар]]
* [[Мирзо Кӯчак Хон]]
* [[Ҳаракати Ҷангал]]</text>
      <sha1>lug5fiy8ot6q7t3sow58xe4p3k68vsz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482402</id>
      <parentid>1482401</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7177" sha1="0rtnh80786ulr75ijgxgz2bcq26ao3n" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.

== Нақлиёт ==
Раштӣ дар шоҳроҳи '''Теҳрон–Қазвин–Раштӣ–Астара''' (бо марзи Озарбойҷон) воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Собзеорон''' мебошад. '''Хатти роҳи оҳани Қазвин–Раштӣ–Астара''' (қисми лоиҳаи '''Хатти Нақлиётии Байналмилалии Шимол–Ҷануб''' — INSTC — Ҳиндустон–Эрон–Русия) дар марҳилаи охири сохтмон қарор дорад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Раштӣ''' (осори бостоншиносӣ ва мардумшиносии Гилон), '''Осорхонаи деҳаи '''Гилон''''' — дар шаҳраки Соаравон, деҳаи муколамотии дар зери осмон бо хонаҳои чӯбини бомпӯшидаи гиланӣ, '''Майдони Шаҳрдорӣ''' (Мейдун Шаҳрдорӣ) — дар маркази шаҳр бо иморатҳои давраи Қоҷор ва Паҳлавӣ. Ошпазии Раштӣ '''дар соли 2015 аз ҷониби ЮНЕСКО''' ба таври расмӣ '''«Шаҳри творческий гастрономии ҷаҳонӣ»''' эълон гардид — ягона шаҳри Эрон бо ин рутба (масалан, оши мирзо-қосемӣ, шиши-андоз, фесенҷон).

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Устони Гилон]]
* [[Баҳри Хазар]]
* [[Мирзо Кӯчак Хон]]
* [[Ҳаракати Ҷангал]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>0rtnh80786ulr75ijgxgz2bcq26ao3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482403</id>
      <parentid>1482402</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7397" sha1="hhz3dhx2q14lrz9vn4ykrdtwgxw745l" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.

== Нақлиёт ==
Раштӣ дар шоҳроҳи '''Теҳрон–Қазвин–Раштӣ–Астара''' (бо марзи Озарбойҷон) воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Собзеорон''' мебошад. '''Хатти роҳи оҳани Қазвин–Раштӣ–Астара''' (қисми лоиҳаи '''Хатти Нақлиётии Байналмилалии Шимол–Ҷануб''' — INSTC — Ҳиндустон–Эрон–Русия) дар марҳилаи охири сохтмон қарор дорад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Раштӣ''' (осори бостоншиносӣ ва мардумшиносии Гилон), '''Осорхонаи деҳаи '''Гилон''''' — дар шаҳраки Соаравон, деҳаи муколамотии дар зери осмон бо хонаҳои чӯбини бомпӯшидаи гиланӣ, '''Майдони Шаҳрдорӣ''' (Мейдун Шаҳрдорӣ) — дар маркази шаҳр бо иморатҳои давраи Қоҷор ва Паҳлавӣ. Ошпазии Раштӣ '''дар соли 2015 аз ҷониби ЮНЕСКО''' ба таври расмӣ '''«Шаҳри творческий гастрономии ҷаҳонӣ»''' эълон гардид — ягона шаҳри Эрон бо ин рутба (масалан, оши мирзо-қосемӣ, шиши-андоз, фесенҷон).

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Устони Гилон]]
* [[Баҳри Хазар]]
* [[Мирзо Кӯчак Хон]]
* [[Ҳаракати Ҷангал]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Rasht Раштӣ дар Encyclopædia Britannica]
* [https://en.unesco.org/creative-cities/rasht Rasht — UNESCO Creative City of Gastronomy]</text>
      <sha1>hhz3dhx2q14lrz9vn4ykrdtwgxw745l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482404</id>
      <parentid>1482403</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T04:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7582" sha1="7qtd9anzjnphgj2ygdhy8y11skp4gay" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Раштӣ
 |номи аслӣ     = رشت / Rašt
 |кишвар        = Эрон
 |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 17|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 49|lon_min = 35|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XIV (маскунӣ хеле қадимтар)
 |масоҳат       = 180
 |баландии маркази МА = -7
 |аҳолӣ         = 679 995
 |соли барӯйхатгирӣ = 2016
 |вақти минтақавӣ = +3:30
 |сайт          = 
}}

'''Раштӣ''' (ба форсӣ ва гиланӣ: ''رشت'') — маркази '''Устони Гилон''' дар шимоли [[Эрон]], дар канори ҷанубу ғарбии '''Баҳри Хазар''' (Каспӣ), тахминан 25 км дур аз соҳил.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Rasht Rasht] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 680 ҳазор нафар (барӯйхатгирии 2016). Раштӣ бо номи '''«Шаҳри борон»''' машҳур аст — солона зиёда аз 1360 мм борон меборад ва он '''яке аз намноктарин шаҳрҳои Эрон''' мебошад. Забони асосии зиндагӣ '''гиланӣ''' — як лаҳҷаи форсии шимолу ғарбӣ — ҳамроҳ бо форсии стандартӣ мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Раштӣ дар садаи XIV дар манбаъҳо бо ин ном зикр шудааст, аммо маскунияти минтақа хеле қадимтар аст. Дар садаи XVII, дар давраи '''Сафавӣ''' (Шоҳ Аббоси I), Раштӣ маркази муҳими тиҷорати абрешими Эрон гардид, зеро Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони абрешими ҷаҳонӣ буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Дар садаи XVIII, дар давраи Афшориён ва Зандиҳо, шаҳр аз ҳуҷумҳои русҳои Пётри I (соли 1722) ва тоҷирони русу голландӣ хеле осеб дид. Дар садаи XIX Раштӣ '''дарвозаи асосии тиҷорати Эрон бо Русия''' гардид (пеш аз кушода шудани хатти оҳани Транс-эронӣ) — тоҷирони русу озарбойҷонӣ дар шаҳр консулгарии худро таъсис карданд.

'''Даҳаи 1910–1920''' — Раштӣ марказе барои '''ҳаракати Ҷангал''' — гурӯҳи мусаллаҳи инқилобии зидди Қоҷор ва зидди мустамликагарии Русия ва Британия — гардид. Роҳбари он '''Мирзо Кӯчак Хон''' (1880–1921) буд, ки бо дастгирии болшевикҳои советӣ дар '''4 июни 1920''' дар Раштӣ '''Ҷумҳурии Сотсиалистии Шӯравии Эрон''' (Ҷумҳурии Гилон) — аввалин ҳукумати комунистӣ дар Эрон — эълон намуд. Ҷумҳурӣ '''то октябри 1921''' давом кард, вақте ки лашкари Ризо Хон (Шоҳ) онро шикаст дод; Мирзо Кӯчак Хон дар кӯҳҳо аз хунукӣ мурд.

Дар '''Ҷанги Эрон бо Ироқ''' (1980–1988) Раштӣ марказе барои пазируфтани муҳоҷирон аз шаҳрҳои ҷангии ҷанубу ғарб гардид.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Раштӣ дар пасттарин минтақаи Эрон — '''Дашти Ҷанубии Каспӣ''' — воқеъ буда, баландиаш тахминан '''минус 7 метр аз сатҳи баҳри уқёнус''' аст (Баҳри Хазар бо 28 метр аз сатҳи уқёнус пасттар). Иқлим — '''нимтропикии намнок''' — тобистон гарм ва хеле намнок, зимистон мулоим ва боронбор, боришоти солона зиёда аз 1360 мм — '''яке аз пурбориштарин шаҳрҳои Эрон'''.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Раштӣ тахминан 680 ҳазор нафар (2016) — асосан '''гиланиҳо''', ки ба забони '''гиланӣ''' (як лаҳҷаи мустақили форсии шимолу ғарбӣ) сухан мегӯянд. Ҷамоати хурди '''талишиҳо''' низ ҳаст. Мазҳаби ғолиб — ислом-и шиъа.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Раштӣ бар '''истеҳсоли биринҷ''' (Гилон яке аз бузургтарин истеҳсолгарони биринҷи Эрон), '''истеҳсоли чой''' (Гилон ва Мозандарон — асосан истеҳсолгарони чойи Эрон), '''парвариши моҳии сафеди Хазар''' ва тиҷорати марзӣ бо Русия ва Озарбойҷон асос ёфтааст. Дар Раштӣ '''донишгоҳи Гилон''' (таъсиси 1974) фаъол мебошад.

== Нақлиёт ==
Раштӣ дар шоҳроҳи '''Теҳрон–Қазвин–Раштӣ–Астара''' (бо марзи Озарбойҷон) воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Собзеорон''' мебошад. '''Хатти роҳи оҳани Қазвин–Раштӣ–Астара''' (қисми лоиҳаи '''Хатти Нақлиётии Байналмилалии Шимол–Ҷануб''' — INSTC — Ҳиндустон–Эрон–Русия) дар марҳилаи охири сохтмон қарор дорад.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Раштӣ''' (осори бостоншиносӣ ва мардумшиносии Гилон), '''Осорхонаи деҳаи '''Гилон''''' — дар шаҳраки Соаравон, деҳаи муколамотии дар зери осмон бо хонаҳои чӯбини бомпӯшидаи гиланӣ, '''Майдони Шаҳрдорӣ''' (Мейдун Шаҳрдорӣ) — дар маркази шаҳр бо иморатҳои давраи Қоҷор ва Паҳлавӣ. Ошпазии Раштӣ '''дар соли 2015 аз ҷониби ЮНЕСКО''' ба таври расмӣ '''«Шаҳри творческий гастрономии ҷаҳонӣ»''' эълон гардид — ягона шаҳри Эрон бо ин рутба (масалан, оши мирзо-қосемӣ, шиши-андоз, фесенҷон).

== Нигаред низ ==
* [[Эрон]]
* [[Устони Гилон]]
* [[Баҳри Хазар]]
* [[Мирзо Кӯчак Хон]]
* [[Ҳаракати Ҷангал]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Rasht Раштӣ дар Encyclopædia Britannica]
* [https://en.unesco.org/creative-cities/rasht Rasht — UNESCO Creative City of Gastronomy]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон]]
[[Гурӯҳ:Эрон]]
[[Гурӯҳ:Гилон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои соҳилии Баҳри Хазар]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>7qtd9anzjnphgj2ygdhy8y11skp4gay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедиа:Қаҳвахона/Ахбор</title>
    <ns>4</ns>
    <id>103284</id>
    <revision>
      <id>1482498</id>
      <parentid>1480226</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>9916</id>
      </contributor>
      <comment>/* The Signpost: 2 August 2026 */ бахши ҷадид</comment>
      <origin>1482498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175065" sha1="bstfxqc7l4thpnqk0pafvolkrrgxazi" xml:space="preserve">== Даъват ба Эдитон: 25-солагии Википедиа ==

Салом! 👋  
Шуморо барои иштирок дар Эдитон (мусобиқаи мақоланависӣ) ба муносибати 25-солагии Википедиа даъват мекунем.

Ин Эдитон як чорабинии ҷамъиятии вироиши Википедиа мебошад, ки ба ифтихори 25 солагии лоиҳаи Википедиа баргузор мегардад. Ҳадафи он рушди муҳтавои босифат ба тоҷикӣ, пур кардани холигиҳои мавҷуда ва эҷоди мақолаҳои нав дар мавзӯъҳои муҳим ва муосир аст.

Дар доираи ин Эдитон иштирокчиён метавонанд:
* мақолаҳои нав эҷод кунанд;
* мақолаҳои мавҷударо такмил диҳанд;
* бо истифода аз манбаъҳои боэътимод сифати Википедияи тоҷикиро беҳтар намоянд.

'''Муҳлат:''' 15 – 30 январи 2026  

'''Маълумоти бештар ва сабти иштирок:'''  
[[Эдитон ба муносибати 25-солагии Википедиа]]

Бо эҳтиром,  
— [[Корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|Afrand]] ([[Баҳси корбар:Zolfeqar Fatihzadeh|баҳс]]) 17:14, 10 Январ 2026 (UTC)

== [http://news.tj/ru/news/tajikistan/society/20171004/komitet-po-yaziku-tadzhikistana-viyavil-oshibki-v-vikipedii-na-tadzhikskom-yazike-i-razozlilsya Комитет по языку Таджикистана выявил ошибки в Википедии на таджикском языке. И разозлился] ==
&quot;Мы предупреждаем Википедию, чтобы они исправили все грамматические ошибки на страницах, где размещены материалы на таджикском языке&quot;, - заявил &quot;АП&quot; зампредседателя Комитета по языку и терминологии Таджикистана Саодатшо Матробиён.--[[Корбар:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Баҳси корбар:Kaiyr|talk]]) 09:06، 6 октябри 2017 (UTC)

== A elongation: The questions for the candidates into Drafting Committee Movement_Charter ==

Into 2021-09-'''29''' 11:59:59 UTC You can [[:m:Movement Charter/Drafting Committee/Election Compass Statements|suggest the questions]] for the [[:m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates|candidates]] into [[:m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Drafting Committee]] [[:m:Special:MyLanguage/Movement_Charter|Movement Charter]]. ✍️ [[Корбар:Dušan Kreheľ|Dušan Kreheľ]] ([[Баҳси корбар:Dušan Kreheľ|баҳс]]) 18:28, 27 сентябри 2021 (UTC)

== Global bot approval request for JhsBot ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}}

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for JhsBot|Steward requests/Bot status#Global bot status for JhsBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate.

Thank you for your time.

Best regards,&lt;br /&gt;
--[[User:Martin Urbanec|Martin Urbanec]] ([[:m:User talk:Martin Urbanec|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:25, 13 ноябри 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=23595640 --&gt;

== Предстоящее голосование по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения ==
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Добрый день,

В середине января 2023 года состоится второе ратификационное голосование в рамках всего сообщества по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Руководству по обеспечению правоприменения]] для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Универсального кодекса поведения]]. Оно последует за [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|голосованием в марте 2022 года]], в результате которого большинство голосовавших поддержало Руководство. В процессе голосования участники обозначили важные для сообщества вопросы. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Комитет по делам сообщества]] внёс требование, чтобы данные проблемные области были пересмотрены.

Управляемый волонтерами [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Drafting_committee#Revisions_Committee_members|Комитет по пересмотру]] провел большую работу по рассмотрению пожеланий сообщества и внесению изменений. Они доработали проблемные области, такие как требования по обучению и утверждению, конфиденциальность и прозрачность в процессе работы, а также читаемость и переводимость самого документа.

Ознакомиться с обновленным Руководством по обеспечению правоприменения можно '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|здесь]]''', а сравнительные изменения показаны '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|здесь]]'''.

'''Как проголосовать?'''

Голосование будет открыто с 17 января 2023 года. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|Данная страница на Мета-вики]]''' содержит информацию о том, как проголосовать используя SecurePoll.

'''Кто может голосовать?'''

'''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised enforcement_guidelines/Voter_information#Voting_eligibility|Право голоса]]''' для участия в голосовании определяется так же, как и в процессе выборов Совета попечителей Фонда Викимедиа. Подробнее о праве на участие в голосовании читайте здесь. Если вы имеете право голоса, вы можете использовать вашу учетную запись Викимедиа для доступа к серверу голосования.

'''Что будет после голосования?''' 

Голоса будут тщательно проверены независимой группой волонтеров, а результаты будут опубликованы в рассылке Wikimedia-l, на форуме Стратегии движения, на платформе Diff и Мета-вики. Голосующие будут иметь возможность проголосовать и оставить имеющиеся пожелания по поводу Руководства. Совет попечителей примет во внимание уровень поддержки и поднятые вопросы, когда он будет рассматривать ратификацию Руководства по обеспечению правоприменения или же дальнейшую его доработку.

От имени Проектной команды УКП,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
--[[Корбар:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Баҳси корбар:AAkhmedova (WMF)|баҳс]]) 11:03, 11 январи 2023 (UTC)

== &lt;section begin=&quot;announcement-header&quot; /&gt;Началось голосование по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП&lt;section end=&quot;announcement-header&quot; /&gt; ==
:''(English below)''
:Добрый день,
:[[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|Период голосования]] по [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] открыт. Голосование будет проходить в течение двух недель и завершится '''31 января 2023 года''' в '''23.59 UTC'''. Пожалуйста, ознакомьтесь с [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|подробной информацией о голосовании, праве на участие в голосовании и о том, как голосовать на странице Мета-вики]].
:Для получения подробностей о Руководстве по обеспечению правоприменения и процессе голосования, обратитесь к [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|предыдущему письму]].
:От имени Проектной команды УКП,
: === &lt;section begin=&quot;announcement-header&quot; /&gt;Voting now open on the revised Enforcement Guidelines for the Universal Code of Conduct&lt;section end=&quot;announcement-header&quot; /&gt; ===
:Hello all,
:The [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|voting period]] for the [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] is now open! Voting will be open for two weeks and will close at '''23:59 UTC''' on '''January 31, 2023'''. Please visit the [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|voter information page on Meta-wiki]] for voter eligibility information and details on how to vote.
:For more details on the Enforcement Guidelines and the voting process, see our [[metawiki:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|previous message]].
:On behalf of the UCoC Project Team, --[[Корбар:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Баҳси корбар:AAkhmedova (WMF)|баҳс]]) 20:24, 18 январи 2023 (UTC) [[Корбар:Jaloliddin Madaminov|Ҷалолиддин Мадаминов]] ([[Баҳси корбар:Jaloliddin Madaminov|баҳс]]) 20:02, 19 январи 2023 (UTC)

== ''The Signpost'': 16 January 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the team: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/From the team|We heard zoomers liked fortnights: the biweekly Signpost rides again]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Special report|Coverage of 2022 bans reveals editors serving long sentences in Saudi Arabia since 2020]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/News and notes|Revised Code of Conduct Enforcement Guidelines up for vote, WMF counsel departs, generative models under discussion]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/In the media|Court orders user data in libel case, Saudi Wikipedia in the crosshairs, Larry Sanger at it again]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Technology report|View it! A new tool for image discovery]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/In focus|Busting into Grand Central]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Serendipity|How I bought part of Wikipedia – for less than $100]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Gallery|What is our responsibility when it comes to images?]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Humour|New geologically speedy deletion criteria introduced]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Opinion|Good old days, in which fifth-symbol-lacking lipograms roam'd our librarious litany]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Featured content|Flip your lid]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/Traffic report|The most viewed articles of 2022]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-01-16/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:16, 16 январи 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24363624 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 February 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/From the editor|New for the Signpost: Author pages, tag pages, and a decent article search function]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/News and notes|Foundation update on fundraising, new page patrol, Tides, and Wikipedia blocked in Pakistan]]

* Section 230: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Section 230|Twenty-six words that created the internet, and the future of an encyclopedia]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Disinformation report|Wikipedia on Santos]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Special report|Legal status of Wikimedia projects &quot;unclear&quot; under potential European legislation]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/In the media|Furor over new Wikipedia skin, followup on Saudi bans, and legislative debate]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Op-Ed|Estonian businessman and political donor brings lawsuit against head of national Wikimedia chapter]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Opinion|Study examines cultural leanings of Wikimedia projects' visual art coverage]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Recent research|Wikipedia's &quot;moderate yet systematic&quot; liberal citation bias]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/WikiProject report|WikiProject Organized Labour]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Tips and tricks|XTools: Data analytics for your list of created articles]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Featured content|20,000 Featureds under the Sea]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-04/Traffic report|Films, deaths and ChatGPT]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21:46, 4 феврали 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24455582 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 February 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/News and notes|Terms of Use update, Steward elections, and Wikipedia back in Pakistan]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/In the media|Arbitrators open case after article alleges Wikipedia &quot;intentionally distorts&quot; Holocaust coverage]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Disinformation report|The &quot;largest con in corporate history&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Essay|Machine-written articles: a new challenge for Wikipedia]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Tips and tricks|All about writing at DYK]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Featured content|Eden, lost.]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Gallery|Love is in the air]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Traffic report|Superbowl? Pfft. Give me some Bollywood! Yours sincerely, the world]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/From the archives|5, 10, and 15 years ago: Let's (not) delete the Main Page!]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Cobwebs|Editorial: The loss of the moral high ground]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-02-20/Humour|The RfA Candidate's Song]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:04, 20 феврали 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24566371 --&gt;

== &lt;section begin=&quot;announcement-header&quot; /&gt;Community feedback-cycle about updating the Wikimedia Terms of Use starts&lt;section end=&quot;announcement-header&quot; /&gt; ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello everyone,

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is organizing a feedback-cycle with community members to discuss updating the Wikimedia Terms of Use.

[[:foundation:Special:MyLanguage/Terms of Use|The Terms of Use (ToU)]] are the legal terms that govern the use of websites hosted by the Wikimedia Foundation. We will be gathering your feedback on a draft proposal from February through April. The draft will be translated into several languages, with written feedback accepted in any language.

This update comes in response to several things:
* Implementing the Universal Code of Conduct
* Updating project text to the Creative Commons BY-SA 4.0 license
* Proposal for better addressing undisclosed paid editing
* Bringing our terms in line with current and recently passed laws affecting the Foundation, including the European Digital Services Act

As part of the feedback cycle two office hours will be held, the first on March 2, the second on April 4. 

For further information, please consult:
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|proposed update of the ToU by comparison]]  
* The page for your [[m:Talk:Terms of use|feedback]]
* Information about [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|the office hours]]

On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
--[[Корбар:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Баҳси корбар:AAkhmedova (WMF)|баҳс]]) 19:58, 21 феврали 2023 (UTC)
[[Корбар:Jaloliddin Madaminov|Ҷалолиддин Мадаминов]] ([[Баҳси корбар:Jaloliddin Madaminov|баҳс]]) 01:00, 22 феврали 2023 (UTC).

=== &lt;section begin=&quot;announcement-header&quot; /&gt;Reminder: Office hours about updating the Wikimedia Terms of Use&lt;section end=&quot;announcement-header&quot; /&gt; ===

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello everyone,

This a reminder that the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Wikimedia Foundation Legal Department]] is hosting [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|office hours]] with community members about [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update|updating the Wikimedia Terms of Use]].

The office hours will be held on '''March 2, at 17:00 UTC to 18:30 UTC.''' See for more [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|details here on Meta]].

Another office hours will be held on April 4.

We hereby kindly invite you to participate in the discussion. Please note that this meeting will be held in English language and led by the members of the Wikimedia Foundation Legal Team, who will take and answer your questions. Facilitators from the Movement Strategy and Governance Team will provide the necessary assistance and other meeting-related services.

On behalf of the Wikimedia Foundation Legal Team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
--[[Корбар:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Баҳси корбар:AAkhmedova (WMF)|баҳс]]) 12:06, 2 марти 2023 (UTC)

== ''The Signpost'': 9 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/News and notes|What's going on with the Wikimedia Endowment?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Technology report|Second flight of the Soviet space bears: Testing ChatGPT's accuracy]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/In the media|What should Wikipedia do? Publish Russian propoganda? Be less woke? Cover the Holocaust in Poland differently?]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Featured content|In which over two-thirds of the featured articles section needs to be copied over to WikiProject Military History's newsletter]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/Recent research|&quot;Wikipedia's Intentional Distortion of the Holocaust&quot; in Poland and &quot;self-focus bias&quot; in coverage of global events]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-09/From the archives|Five, ten, and fifteen years ago]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:43, 9 марти 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24651918 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/News and notes|Wikimania submissions deadline looms, Russian government after our lucky charms, AI woes nix CNET from RS slate]]

* Eyewitness: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Eyewitness|Three more stories from Ukrainian Wikimedians]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/In the media|Paid editing, plagiarism payouts, proponents of a ploy, and people peeved at perceived preferences]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Featured content|Way too many featured articles]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Interview|228/2/1: the inside scoop on Aoidh's RfA]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Traffic report|Who died? Who won? Who lost?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:19, 20 марти 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24726786 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 March 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/News and notes|Wikimania submissions deadline looms, Russian government after our lucky charms, AI woes nix CNET from RS slate]]

* Eyewitness: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Eyewitness|Three more stories from Ukrainian Wikimedians]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/In the media|Paid editing, plagiarism payouts, proponents of a ploy, and people peeved at perceived preferences]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Featured content|Way too many featured articles]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Interview|228/2/1: the inside scoop on Aoidh's RfA]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-03-20/Traffic report|Who died? Who won? Who lost?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:20, 20 марти 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24726786 --&gt;

== &lt;section begin=&quot;announcement-header&quot; /&gt;Board of Trustees have ratified the UCoC Enforcement Guidelines&lt;section end=&quot;announcement-header&quot; /&gt; ==
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello all, an important update on the UCoC Enforcement Guidelines:

The vote on the Enforcement Guidelines in January 2023 showed a majority approval of the Enforcement Guidelines. There were 369 comments received and a detailed summary of the comments will be published shortly. Just over three-thousand (3097) voters voted and 76% approved of the Enforcement Guidelines. You can view the '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|vote statistics on Meta-wiki]]'''.

As the support increased, this signifies to the Board that the current version has addressed some of the issues indicated during the last review in 2022. The Board of Trustees voted to ratify the Enforcement Guidelines. The [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Approval_of_Universal_Code_of_Conduct_Enforcement_Guidelines resolution can be found on Foundation wiki] and you can read more about the [https://diff.wikimedia.org/2023/03/21/the-enforcement-guidelines-received-strong-support-from-the-community-what-happens-next/ process behind the 2023 Enforcement Guidelines review on Diff.]

There are some next steps to take with the important recommendations provided by the Enforcement Guidelines. More details will come soon about timelines. Thank you for your interest and participation. 

On behalf of the UCoC Project Team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
--[[Корбар:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Баҳси корбар:AAkhmedova (WMF)|баҳс]]) 12:12, 24 марти 2023 (UTC)

=== &lt;section begin=&quot;announcement-header&quot; /&gt; Report on voter comments from the revised UCoC Enforcement Guidelines ratification vote&lt;section end=&quot;announcement-header&quot; /&gt; ===
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello all,

The Universal Code of Conduct project team has completed the analysis of the comments accompanying the ratification vote on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|revised Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]]. 

All respondents to the vote had the opportunity to provide comments regarding the contents of the revised Enforcement Guidelines draft document. A total of 369 participants left comments in 18 languages; compared to 657 commenters in 27 languages in 2022. The Trust and Safety Policy team completed an analysis of these results, categorizing comments to identify major themes and areas of focus within the comments. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter comments report|The report is available in translated versions on Meta-wiki here]]'''. Please help translate into your language. 

Again, we are thankful to all who participated in the vote and discussions. More information about the Universal Code of Conduct and its Enforcement Guidelines can be found on Meta-wiki.

On behalf of the Universal Code of Conduct project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
--[[Корбар:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Баҳси корбар:AAkhmedova (WMF)|баҳс]]) 09:27, 3 апрели 2023 (UTC)

== ''The Signpost'': 3 April 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/From the editor|Some long-overdue retractions]]
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/News and notes|Sounding out, a universal code of conduct, and dealing with AI]]
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/In the media|Twiddling Wikipedia during an online contest, and other news]]
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Arbitration report|&quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot; case is ongoing]]
* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Featured content|Hail, poetry! Thou heav'n-born maid]]
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Recent research|Language bias: Wikipedia captures at least the &quot;silhouette of the elephant&quot;, unlike ChatGPT]]
* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/From the archives|April Fools' through the ages]]
* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-03/Disinformation report|Sus socks support suits, seems systemic]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:25, 7 апрели 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24766128 --&gt;

== ''The Signpost'': 26 April 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/News and notes|Staff departures at Wikimedia Foundation, Jimbo hands in the bits, and graphs' zeppelin burns]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/In the media|Contested truth claims in Wikipedia]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Obituary|Remembering David &quot;DGG&quot; Goodman]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Arbitration report|Holocaust in Poland, Jimbo in the hot seat, and a desysopping]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Opinion|What Jimbo's question revealed about scamming]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Op-Ed|Wikipedia as an anchor of truth]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Special report|''Signpost'' statistics between years 2005 and 2022]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/News from the WMF|Collective planning with the Wikimedia Foundation]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Featured content|In which we described the featured articles in rhyme again]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/From the archives|April Fools' through the ages, part two]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Humour|The law of hats]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-04-26/Traffic report|Long live machine, the future supreme]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:19, 26 апрели 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24906106 --&gt;

== ''The Signpost'': 8 May 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's weekly journal about Wikipedia and Wikimedia''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/News and notes|New legal &quot;deVLOPments&quot; in the EU]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/In the media|Vivek's smelly socks, online safety, and politics]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Recent research|Gender, race and notability in deletion discussions]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Featured content|I wrote a poem for each article, I found rhymes for all the lists; &lt;br /&gt;My first featured picture of this year now finally exists!]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Arbitration report|&quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot; approaches conclusion]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/News from the WMF|Planning together with the Wikimedia Foundation]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-08/Special report|There Shall Be Seasons Refreshing – Stories from WikiConference India 2023]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:26, 8 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24990251 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/News and notes|Golden parachutes: Record severance payments at Wikimedia Foundation]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/In the media|History, propaganda and censorship]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Arbitration report|Final decision in &quot;World War II and the history of Jews in Poland&quot;]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Recent research|Create or curate, cooperate or compete? Game theory for Wikipedia editors]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Featured content|A very musical week for featured articles]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/Traffic report|Coronation, chatbot, celebs]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-05-22/WikiProject report|Wikipedians Convene for Queering Wikipedia 2023: The First International LGBT+ Wikipedia Conference]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:42, 22 май 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=24998606 --&gt;

== ''The Signpost'': 5 June 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/News and notes|WMRU director forks new 'pedia, birds flap in top '22 piccy, WMF weighs in on Indian gov's map axe plea]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/In the media|Section 230 stands tall, WP vs. UK bill, Miss Information dissed again]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/Featured content|Poetry under pressure]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-05/Traffic report|Celebs, controversies and a chatbot in the public eye]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:24, 5 июни 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25064021 --&gt;

== ''The Signpost'': 19 June 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/News and notes|WMF Terms of Use now in force, new Creative Commons licensing]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/In the media|English WP editor glocked after BLP row on Italian 'pedia]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/Featured content|Content, featured]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-06-19/Recent research|Hoaxers prefer currently-popular topics]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:11, 19 июни 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25152768 --&gt;

== ''The Signpost'': 3 July 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/News and notes|Online Safety Bill: Wikimedia Foundation and Wikimedia UK launch open letter]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Disinformation report|Imploded submersible outfit foiled trying to sing own praises on Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/In the media|Journo proposes mass Wiki dox, sponsored articles on Fandom, Section 230 discussed]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Featured content|Incensed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Traffic report|Are you afraid of spiders? Arnold? The Idol? ChatGPT?]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-03/Humour|United Nations dispatches peacekeeping force to Wikipedia policy discussions]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:17, 3 июли 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25180371 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 July 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/News and notes|Big bux hidden beneath wine-dark sea as we wait for the Tides to go out?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/In the media|Tentacles of Emirates plot attempt to ensnare Wikipedia]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Obituary|David Thomsen (Dthomsen8) and Ingo Koll (Kipala)]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/News from the WMF|ABC for Fundraising: Advancing Banner Collaboration for fundraising campaigns]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/In focus|Are the children of celebrities over-represented in French cinema?]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Tips and tricks|What automation can do for you (and your WikiProject)]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Recent research|Wikipedia-grounded chatbot &quot;outperforms all baselines&quot; on factual accuracy]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Humour|New fringe theories to be introduced]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Cobwebs|If you're reading this, you're probably on a desktop]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Featured content|Scrollin', scrollin', scrollin', keep those readers scrollin', got to keep on scrollin', Rawhide!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-07-17/Traffic report|The Idol becomes the Master]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:03, 17 июли 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25275917 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/News and notes|City officials attempt to doxx Wikipedians, Ruwiki founder banned, WMF launches Mastodon server]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/In the media|Truth, AI, bull from politicians, and climate change]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Disinformation report|Hot climate, hot hit, hot money, hot news hot off the presses!]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Obituary|Donald Cram, Peter McCawley, and Eagleash]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Tips and tricks|Citation tools for dummies!]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Humour|Does Wikipedia present neutral perspectives?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/In focus|''Journals cited by Wikipedia'']]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Opinion|Are global bans the last step?]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Featured content|Featured Content, 1 to 15 July]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-01/Traffic report|Come on Oppie, let's go party]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:40, 1 августи 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25312130 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/News and notes|Dude, Where's My Donations? Wikimedia Foundation announces another million in grants for non-Wikimedia-related projects]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/In the media|An accusation of bias from Brazil, a lawsuit from Portugal, plagiarism from Florida]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/In focus|2023 Good Article Nomination drive is underway: get your barnstars here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Special report|Thirteen years later, why are most administrators still from 2005?]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Tips and tricks|How to find images for your articles, check their copyright, upload them, and restore them]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Cobwebs|Getting serious about writing]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Opinion|Copyright trolls, or the last beautiful free souls on this planet?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Serendipity|Why I stopped taking photographs almost altogether]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Featured content|Barbenheimer confirmed]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Humour|Arbitration Committee to accept case against Right Honorable Frimbley Cantingham, 15th Viscount Bellington-upon-Porkshire]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-15/Traffic report|Come on in, and pull yourself up a chair]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 14:19, 15 августи 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25463725 --&gt;

== Global bot flag request for Lingua Libre Bot ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
: &lt;small&gt;Apologies for sending this message solely in English. {{int:please-translate}}.&lt;/small&gt;

{{int:hello}},

This is a notice pursuant the [[:m:Special:MyLanguage/Bot policy|global bot policy]], to inform you that [[:m:User:Lingua Libre Bot|Lingua Libre Bot]] is requesting approval to operate as a global bot.

The discussion can be found at [[:m:Special:MyLanguage/Steward_requests/Bot_status#Lingua_Libre_Bot|Steward requests/Bot status]] in Meta-Wiki. All Wikimedia Community members can participate in the discussion if they so wish.

{{int:thank-you}}

&lt;small&gt;''You are receiving this message because this page is listed in the [[:m:Bot policy/New global bot discussion|list of pages to notify]] about new global bot discussions. If you no longer wish to be notified, you may remove this page from that list at any time.''&lt;/small&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;--[[m:User:MarcoAurelio|MA]] ([[m:User talk:MarcoAurelio|баҳс]]) 11:04, 21 августи 2023 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:MarcoAurelio@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=25384075 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 August 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/From the editor|Beta version of signpost.news now online]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/News and notes|You like RecentChanges?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/In the media|Taking it sleazy]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Recent research|The five barriers that impede &quot;stitching&quot; collaboration between Commons and Wikipedia]]

* Draftspace: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Draftspace|Bad Jokes and Other Draftspace Novelties]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Humour|The Dehumourification Plan]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-08-31/Traffic report|Raise your drinking glass, here's to yesterday]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:45, 31 августи 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25528894 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 September 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/News and notes|Wikimedia power sharing – just an advisory role for the volunteer community?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/In the media|&quot;Just flirting&quot;, going Dutch and Shapps for the defence?]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Obituary|Nosebagbear]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Serendipity|Yea, though I walk through the valley of the shadow of death, I will fear no paywall, for thou, Wikipedia Library, art with me]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Featured content|Catching up]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Concept|Strange portal opened by CERN researchers brings Wikipedia articles from &quot;other worlds&quot;]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-09-16/Traffic report|Some of it's magic, some of it's tragic]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:38, 16 сентябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25586584 --&gt;

== ''The Signpost'': 3 October 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/News and notes|Wikimedia Endowment financial statement published]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/In the media|History is written by whoever can harness the most editors]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Recent research|Readers prefer ChatGPT over Wikipedia; concerns about limiting &quot;anyone can edit&quot; principle &quot;may be overstated&quot;]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Featured content|By your logic,]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Concept|Wikipedia policies from other worlds: WP:NOANTLERS]]

* Poetry: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Poetry|&quot;The Sight&quot;]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-03/Traffic report|There shall be no slaves in the land of lands, it's a Bollywood jam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:32, 3 октябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25667606 --&gt;

== ''The Signpost'': 23 October 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/News and notes|Where have all the administrators gone?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/In the media|Thirst traps, the fastest loading sites on the web, and the original collaborative writing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Gallery|Before and After: Why you don't need to know how to restore images to make massive improvements]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Featured content|Yo, ho! Blow the man down!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Traffic report|The calm and the storm]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/News from Diff|Sawtpedia: Giving a Voice to Wikipedia Using QR Codes]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-10-23/Humour|New citation template introduced for divine revelations, drug use, and really thinking about it]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:03, 23 октябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25777554 --&gt;

== ''The Signpost'': 6 November 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Arbitration report|Admin bewilderingly unmasks self as sockpuppet of other admin who was extremely banned in 2015]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/In the media|UK gov bigwig accused of ripping off WP articles for book, Wikipedians accused of being dicks by a rich man]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/News and notes|Board candidacy process posted, editors protest WMF privacy measure, sweet meetups]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Opinion|An open letter to Elon Musk]]

* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/WikiCup report|The WikiCup 2023]]

* News from Wiki Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/News from Wiki Ed|Equity lists on Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Recent research|How English Wikipedia drove out fringe editors over two decades]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Featured content|Like putting a golf course in a historic site.]]

* Wikidata: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Wikidata|Evaluating qualitative systemic bias in large article sets on Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-06/Traffic report|Cricket jumpscare]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:46, 6 ноябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25812995 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 November 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/In the media|Propaganda and photos, lunatics and a lunar backup]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/News and notes|Update on Wikimedia's financial health]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Traffic report|If it bleeds, it leads]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Recent research|Canceling disputes as the real function of ArbCom]]

* Wikimania: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-11-20/Wikimania|Wikimania 2024 scholarships]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:46, 20 ноябри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25866860 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 December 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/News and notes|Beeblebrox ejected from Arbitration Committee following posts on Wikipediocracy]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/In the media|Turmoil on Hebrew Wikipedia, grave dancing, Olga's impact and inspiring Bhutanese nuns]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Disinformation report|&quot;Wikipedia and the assault on history&quot;]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/In focus|Tens of thousands of freely available sources flagged]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Comix|Bold comics for a new age]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Essay|I am going to die]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Featured content|Real gangsters move in silence]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Traffic report|And it's hard to watch some cricket, in the cold November Rain]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-04/Humour|Mandy Rice-Davis Applies]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:11, 4 Декабри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25919722 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 December 2023 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Special report|Did the Chinese Communist Party send astroturfers to sabotage a hacktivist's Wikipedia article?]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/News and notes|The Italian Public Domain wars continue, Wikimedia RU set to dissolve, and a recap of WLM 2023]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/In the media|Consider the humble fork]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Discussion report|Arabic Wikipedia blackout; Wikimedians discuss SpongeBob, copyrights, and AI]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/In focus|Liquidation of Wikimedia RU]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Technology report|Dark mode is coming]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Recent research|&quot;LLMs Know More, Hallucinate Less&quot; with Wikidata]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Comix|Lollus lmaois 200C tincture]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Crossword|when the crossword is sus]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Traffic report|What's the big deal? I'm an animal!]]

* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/From the editor|A piccy iz worth OVAR 9000!!!11oneone! wordz ^_^]]

* Apocrypha: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Apocrypha|Local editor discovered 1,380 lost subheadings in ancient Signpost scrolls. And what he found was shocking.]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/Humour|Guess the joke contest]]

* BJAODN: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2023-12-24/BJAODN|Bad jokes and other deleted nonsense]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:01, 24 Декабри 2023 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:Evad37/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=25972416 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 January 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/From the editor|NINETEEN MORE YEARS! NINETEEN MORE YEARS!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Special report|Public Domain Day 2024]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Technology report|Wikipedia: A Multigenerational Pursuit]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/News and notes|In other news ... see ya in court!]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/In focus|The long road of a featured article candidate]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/In the media|What is plagiarism? Oklahoma Disneyland? Reaching a human being at Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/WikiProject report|WikiProjects Israel and Palestine]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Obituary|Anthony Bradbury]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Traffic report|The most viewed articles of 2023]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Crossword|everybody gangsta till the style sheets start cascading]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-10/Comix|Conflict resolution]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:51, 12 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26044843 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 January 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/News and notes|Wikipedian Osama Khalid celebrated his 30th birthday in jail]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Opinion|Until it happens to you]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Disinformation report|How paid editors squeeze you dry]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/In the media|Katherine Maher new NPR CEO, go check Wikipedia, race in the race]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/In focus|The long road of a featured article candidate, part 2]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Recent research|Croatian takeover was enabled by &quot;lack of bureaucratic openness and rules constraining [admins]&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Comix|We've all got to start somewhere]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-01-31/Traffic report|DJ, gonna burn this goddamn house right down]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:16, 31 Январ 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26086360 --&gt;

== Request for global bot flag for CommonsDelinker ==

Hello! 

This is a notification to let you know that a new request for the [[m:Special:MyLanguage/Bot policy#Global bots|global bot]] flag for [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] has been started. 

Please note that the request will remain open for 14 days starting today. You can leave a comment or opinion on [[m:Steward requests/Bot status#Global bot status requests|the relevant page]]! 

Best regards --[[m:User:Superpes15|Superpes15]] ([[m:User talk:Superpes15|talk]])
&lt;!-- Message sent by User:Superpes15@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=25384075 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 February 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/News and notes|Wikimedia Russia director declared &quot;foreign agent&quot; by Russian gov; EU prepares to pile on the papers]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Disinformation report|How low can the scammers go?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Gallery|Before and After: Why you don't need to touch grass to dramatically improve images of flora and fauna]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/In the media|Speaking in tongues, toeing the line, and dressing the part]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Serendipity|Is this guy the same as the one who was a Nazi?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Traffic report|Griselda, Nikki, Carl, Jannik and two types of football]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Crossword|Our crossword to bear]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-02-13/Comix|Strongly]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:38, 13 феврали 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26223997 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 March 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/News and notes|Wikimedia enters US Supreme court hearings as &quot;the dolphin inadvertently caught in the net&quot;]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Recent research|Images on Wikipedia &quot;amplify gender bias&quot;]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/In the media|The Scottish Parliament gets involved, a wikirace on live TV, and the Foundation's CTO goes on record]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Obituary|Vami_IV]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/Traffic report|Supervalentinefilmbowlday]]

* WikiCup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-02/WikiCup report|High-scoring WikiCup first round comes to a close]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:03, 2 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26310391 --&gt;

== ''The Signpost'': 29 March 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Technology report|Millions of readers still seeing broken pages as &quot;temporary&quot; disabling of graph extension nears its second year]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Interview|Interview on Wikimedia Foundation fundraising and finance strategy]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Special report|19-page PDF accuses Wikipedia of bias against Israel, suggests editors be forced to reveal their real names, and demands a new feature allowing people to view the history of Wikipedia articles]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Op-Ed|Wikipedia in the age of personality-driven knowledge]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Recent research|&quot;Newcomer Homepage&quot; feature mostly fails to boost new editors]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/News and notes|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter ratified]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/In the media|&quot;For me it’s the autism&quot;: AARoard editors on the fork more traveled]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Traffic report|He rules over everything, on the land called planet Dune]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Humour|Letters from the editors]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-03-29/Comix|Layout issue]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:42, 29 марти 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26349119 --&gt;

== ''The Signpost'': 25 April 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/In the media|Censorship and wikiwashing looming over RuWiki, edit wars over San Francisco politics and another wikirace on live TV]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/News and notes|A sigh of relief for open access as Italy makes a slight U-turn on their cultural heritage reproduction law]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/WikiConference report|WikiConference North America 2023 in Toronto recap]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/WikiProject report|WikiProject Newspapers (Not WP:NOTNEWS)]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/Recent research|New survey of over 100,000 Wikipedia users]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-04-25/Traffic report|O.J., cricket and a three body problem]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:51, 25 апрели 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26669718 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 May 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/News and notes|Democracy in action: multiple elections]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Special report|Will the new RfA reform come to the rescue of administrators?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Arbitration report|Ruined temples for posterity to ponder over – arbitration from '22 to '24]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/In the media|Deadnames on the French Wikipedia, and a duel between Russian wikis]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Op-Ed|Wikidata to split as sheer volume of information overloads infrastructure]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Comix|Generations]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-05-16/Traffic report|Crawl out through the fallout, baby]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:00, 16 май 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26773320 --&gt;

== ''The Signpost'': 8 June 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/News and notes|Wikimedia Foundation publishes its Form 990 for fiscal year 2022-2023]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Technology report|New Page Patrol receives a much-needed software upgrade]]

* Deletion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Deletion report|The lore of Kalloor]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/In the media|National cable networks get in on the action arguing about what the first sentence of a Wikipedia article ought to say]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/News from the WMF|Progress on the plan — how the Wikimedia Foundation advanced on its Annual Plan goals during the first half of fiscal year 2023-2024]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Opinion|Public response to the editors of Settler Colonial Studies]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Recent research|ChatGPT did not kill Wikipedia, but might have reduced its growth]]

* Featured content: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Featured content|We didn't start the wiki]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Essay|No queerphobia]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Special report|RetractionBot is back to life!]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Traffic report|Chimps, Eurovision, and the return of the Baby Reindeer]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Comix|The Wikipediholic Family]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Humour|Wikipedia rattled by sophisticated cyberattack of schoolboy typing &quot;balls&quot; in infobox]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-06-08/Concept|Palimpsestuous]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:29, 8 июни 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26803274 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 July 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/News and notes|WMF board elections and fundraising updates]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Special report|Wikimedia Movement Charter ratification vote underway, new Council may surpass power of Board]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/In focus|How the Russian Wikipedia keeps it clean despite having just a couple dozen administatrors]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Discussion report|Wikipedians are hung up on the meaning of Madonna]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/In the media|War and information in war and politics]]

* Sister projects: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Sister projects|On editing Wikisource]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Obituary|Hanif Al Husaini, Salazarov and Hyacinth]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Opinion|Etika: a Pop Culture Champion]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Gallery|Spokane Willy's photos]]

* Op-Ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Op-Ed|Why you should not vote in the 2024 WMF BoT elections]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Crossword|On a day of independence, beat crosswords into crossploughshares]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Humour|A joke]]

* Cobwebs: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Cobwebs|Counting to a billion — manuscripts don't burn]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Recent research|Is Wikipedia Politically Biased? Perhaps]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-04/Traffic report|Talking about you and me, and the games people play]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:42, 4 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=26991487 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 July 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Discussion report|Internet users flock to Wikipedia to debate its image policy over Trump raised-fist photo]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/News and notes|Wikimedia community votes to ratify Movement Charter; Wikimedia Foundation opposes ratification]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/News from the WMF|Wikimedia Foundation Board resolution and vote on the proposed Movement Charter]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Essay|Reflections on editing and obsession]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/In the media|What's on Putin's fork, the court's docket, and in Harrison's book?]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Obituary|JamesR]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Crossword|Vaguely bird-shaped crossword]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-07-22/Humour|Joe Biden withdraws RfA, Donald Trump selects co-nom]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:34, 22 июли 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27085896 --&gt;

== ''The Signpost'': 14 August 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/In the media|Portland pol profile paid for from public purse]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Recent research|STORM: AI agents role-play as &quot;Wikipedia editors&quot; and &quot;experts&quot; to create Wikipedia-like articles, a more sophisticated effort than previous auto-generation systems]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Discussion report|Twitter marks the spot]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/News and notes|Another Wikimania has concluded]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Special report|Nano or just nothing: Will nano go nuclear?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Opinion|HouseBlaster's RfA debriefing]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Traffic report|Ball games, movies, elections, but nothing really ''weird'']]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-08-14/Humour|I'm proud to be a template]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:52, 14 августи 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27163580 --&gt;

== ''The Signpost'': 4 September 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/News and notes|WikiCup enters final round, MCDC wraps up activities, 17-year-old hoax article unmasked]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/In the media|AI is not playing games anymore. Is Wikipedia ready?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Recent research|Simulated Wikipedia seen as less credible than ChatGPT and Alexa in experiment]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/News from the WMF|Meet the 12 candidates running in the WMF Board of Trustees election]]

* Wikimania: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Wikimania|A month after Wikimania 2024]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Serendipity|What it's like to be Wikimedian of the Year]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Traffic report|After the gold rush]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-04/Humour|Local man halfway through rude reply no longer able to recall why he hates other editor]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:31, 4 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27280376 --&gt;

== ''The Signpost'': 26 September 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/In the media|Indian courts order Wikipedia to take down name of crime victim, and give up names of editors]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Serendipity|A Wikipedian at the 2024 Paralympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Opinion|asilvering's RfA debriefing]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/News and notes|Are you ready for admin elections?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Gallery|Are Ludd''ai''tes defending the English Wikipedia?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Recent research|Article-writing AI is less &quot;prone to reasoning errors (or hallucinations)&quot; than human Wikipedia editors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-09-26/Traffic report|Jump in the line, rock your body in time]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:15, 26 сентябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27463206 --&gt;

== Global bot approval request for Leaderbot ==

{{int:hello}}!

I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for Leaderbot|Steward requests/Bot status#Global bot status for Leaderbot]] on Meta.

Thank you for your time.

Best regards,
[[User:EPIC|EPIC]] ([[User talk:EPIC|talk]]) 09:36, 15 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:EPIC@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=26399716 --&gt;

== ''The Signpost'': 19 October 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/News and notes|One election's end, another election's beginning]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Recent research|&quot;As many as 5%&quot; of new English Wikipedia articles &quot;contain significant AI-generated content&quot;, says paper]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/In the media|Off to the races! Wikipedia wins!]]

* Contest: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Contest|A WikiCup for the underdeveloped world]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Traffic report|A scream breaks the still of the night]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Book review|''The Editors'']]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Humour|The Newspaper Editors]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-10-19/Crossword|Spilled Coffee Mug]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:17, 19 октябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27606308 --&gt;

== ''The Signpost'': 6 November 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/From the editors|Editing Wikipedia should not be a crime]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/News and notes|Wikimedia Foundation shares ANI lawsuit updates; first admin elections appoint eleven sysops; first admin recalls opened; temporary accounts coming soon?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/In the media|An old scrimmage, politics and purported libel]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Special report|Wikipedia editors face litigation, censorship]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Gallery|Why you should take more photos and upload them]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/In focus|Questions and answers about the court case]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Traffic report|Twisted tricks or tempting treats?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Technology report|Wikimedia tech, the Asian News International case, and the ultra-rare BLACKLOCK]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-06/Humour|Man quietly slinks away from talk page argument after realizing his argument dumb, wrong]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:08, 6 ноябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27684085 --&gt;

== ''The Signpost'': 18 November 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/News and notes|Open letter to WMF about court case breaks one thousand signatures, big arb case declined, U4C begins accepting cases]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/In the media|Summons issued for Wikipedia editors by Indian court, &quot;Gaza genocide&quot; RfC close in news, old admin Gwern now big AI guy, and a &quot;spectrum of reluctance&quot; over Australian place names]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/Recent research|SPINACH: AI help for asking Wikidata &quot;challenging real-world questions&quot;]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/News from the WMF|Wikimedia Foundation and Wikimedia Endowment audit reports: FY 2023–2024]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-11-18/Traffic report|Well, let us share with you our knowledge, about the electoral college]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:46, 18 ноябри 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27733567 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 December 2024 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/News and notes|Responsibilities and liabilities as a &quot;Very Large Online Platform&quot;]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Op-ed|Beeblebrox on Wikipediocracy, the Committee, and everything]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Opinion|Graham87 on being the first-ever administrator recall subject]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/In the media|Delhi High Court considers ''Caravan'' and ''Ken'' for evaluating the ANI vs. WMF case]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/From the archives|Where to draw the line in reporting?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Recent research|&quot;Wikipedia editors are quite prosocial&quot;, but those motivated by &quot;social image&quot; may put quantity over quality]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Humour|Backlash over Santa Claus' Wikipedia article intensifies]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2024-12-24/Traffic report|Was a long and dark December]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:04, 25 Декабри 2024 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=27936465 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:57, 15 Январ 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28061132 --&gt;

== ''The Signpost'': 7 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:59, 7 феврали 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28179470 --&gt;

== ''The Signpost'': 27 February 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]]

* Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says &quot;no&quot; to intimidation of volunteer contributors]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:31, 27 феврали 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28313070 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 March 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:11, 22 марти 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28391577 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 April 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore &quot;common standards&quot; for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 18:25, 9 апрели 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28494227 --&gt;

== Global bot approval request for KiranBOT ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}!

I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}.

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.&lt;br /&gt;Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today.

Thank you for your time.

Best regards,&lt;br /&gt;[[Корбар:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Баҳси корбар:Usernamekiran|баҳс]]) 09:29, 19 апрели 2025 (UTC)

&lt;!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=28423712 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:20, 1 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28562138 --&gt;

== ''The Signpost'': 14 May 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:01, 14 май 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28671646 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 June 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; &quot;Ethical&quot; LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]]

* Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; debriefing]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:31, 24 июни 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28849846 --&gt;

== ''The Signpost'': 18 July 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]]

* News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:53, 18 июли 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=28903822 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 August 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:27, 9 августи 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29085669 --&gt;

== ''The Signpost'': 9 September 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:08, 9 сентябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29233676 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with &quot;Nine Theses on Wikipedia&quot;; WMF publishes transparency report]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of &quot;EVIL&quot; explained]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:55, 2 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29367448 --&gt;

== ''The Signpost'': 20 October 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]]

* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22:45, 20 октябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29377595 --&gt;

== Global bot approval request for SchlurcherBot ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}}

In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot.

The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate.

Thank you for your time.

Best regards, [[Корбар:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Баҳси корбар:MediaWiki message delivery|баҳс]]) 22:10, 21 октябри 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&amp;oldid=29480590 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 November 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]]

* Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:56, 10 ноябри 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29568932 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]]

* Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']]

* From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|&quot;I have been asked by Jeffrey Epstein ...&quot;]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:16, 1 Декабри 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 December 2025 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The &quot;bigg&quot; bosses: Robertsky and the Pope]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]]

* Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:05, 17 Декабри 2025 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29700455 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:18, 15 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 29 Январ 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 17 феврали 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:14, 10 марти 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 31 марти 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 21 апрели 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:19, 22 май 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:21, 21 июни 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 July 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 13 июли 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 August 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]]

* WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|&quot;Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist&quot; - Wikimania presentation by User:Noé Recap]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:18, 2 августи 2026 (UTC)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;</text>
      <sha1>bstfxqc7l4thpnqk0pafvolkrrgxazi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нӯҳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141005</id>
    <revision>
      <id>1482385</id>
      <parentid>1416607</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <origin>1482385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5013" sha1="o9x75z7jqn1p7o6m8a0vwusgxgqv4a4" xml:space="preserve">{{Шахсият/Ислом|симо
 |ном                  = Нӯҳ
 |номи аслӣ            = {{lang-ar|نوح}}
 |тасвир               =
 |ном ҳангоми таваллуд = 
 |навъи фаъолият       = Воиз
 |таърихи таваллуд     = 
 |зогоҳ                = 
 |таърихи даргузашт    = 
 |маҳалли даргузашт    = 
 |умр                  = бештар аз 1000 сол
 |мамлакат             = 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳам сар              = [[Амура]], [[Ваиля]]
 |фарзандон            = [[Сом]], [[Ҳом]], [[Ёфис]], Ям (Кенан)
 |гуногун              =  
 |дигар забонҳо        = {{lang-he|נֹחַ}}, {{lang-la|Noe}}&lt;br /&gt;{{lang-grc|Νῶε}}
 |фарҳангҳо            = [[масеҳӣ]] — [[Ной]] &lt;br /&gt;[[яҳудӣ]] — Но́ах
 |гурӯҳ                = [[Расул]], [[Улулазм]]
 |зикр                 = 43 маротиба: [[Сураи Нӯҳ]]
 |мӯъҷизот             = [[Киштии Нӯҳ]]
 |рӯйдодҳо             = [[Туфони Нӯҳ]]
 |симоҳо               = 
}}
'''Нӯҳ''' ({{Lang-ar|نوح}}) — дар [[ислом]] аввалин пайғамбар аз миёни пайғамбарони улулазм. Номи Нӯҳ дар бисёре аз оятҳои Қуръон омадааст. Бо номи ӯ [[Сураи Нӯҳ]] дар Қуръон ҳаст&lt;ref&gt;
* {{Қуръон|3|33}}
* {{Қуръон|4|163}}
* {{Қуръон|6|84}}
* {{Қуръон|7|69}}
* {{Қуръон|9|70}}
* {{Қуръон|14|9}}
* {{Қуръон|17|3}}
* {{Қуръон|17|17}}
* {{Қуръон|19|58}}
* {{Қуръон|22|42}}
* {{Қуръон|33|7}}
* {{Қуръон|38|12}}
* {{Қуръон|40|5}}
* {{Қуръон|40|31}}
* {{Қуръон|42|13}}
* {{Қуръон|50|12}}
* {{Қуръон|51|46}}
* {{Қуръон|53|52}}
* {{Қуръон|57|26}}&lt;/ref&gt;.

== Нӯҳ дар Қуръон ==
Ҳазрати Нӯҳ (а) аввалин пайғамбар аз миёни пайғамбарони улулазм аст. Пайғамбарони улул азм иборатанд аз: Ҳазрати Нӯҳ, Иброҳим, Мӯсо, Исо ва Пайғамбари Акрам (ﷺ).

Вижагии пайғамбарони улулазм ин будааст, ки ҳамроҳи худ шариати тозае бо худ меовардаанд. Аз ин рӯ, нахустин шариатро ҳазрат Нӯҳ (а) барои мардуми даврони хеш овардааст дар ояти 13 аз сураи Шуро мехонем.

«شرع لكم من الدين ما وصي به نوحا و الذي اوحينا اليك و ما وصينا به ابراهيم و موسي وعيسي»

“Оине барои шумо ташреъ кард, ки ба Нӯҳ тавсия карда буд ончиро бар ту фиристодем ва бар Иброҳим ва Мӯсо ва Исо супориш намудем”.

Аз оёти Қуръони Карим истифода мешавад, ки муҳтавои шариат ва дини ҳазрати Нӯҳ (а), даъвати мардум ба тавҳид (яъне Худоро яке донистан) ва таслим дар баробари Худованд, амр ба маъруф ва наҳй аз мункар, мусовот ва адолат, ростгӯӣ ва вафои ба аҳд наҳй аз ширк ва олудагӣ ба фавоҳиш ва мункирот будааст.

Ҳазрати Нӯҳ (а), дорои китоби осмони низ будааст ин китоб номи хоссе надошта аст балки ба номи «китоби Нӯҳ (а)» маъруф будааст ва номида мешудааст. Ба фармуда яке аз муфассирон мақсуд аз «алкитоб» дар ояти 213 [[сураи Бақара]], ки мефармояд:&lt;ref&gt;[[Сураи Бақара]], ояти 213&lt;/ref&gt;
{{Қуръони Карим|2|213}}
китоби ҳазрати Нӯҳ (а) аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ|4}}

== Адабиёт ==
* ''Пиотровский М.Б.'' [http://www.academia.edu/800250/_._M._1991 Нух] // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 194-195.
* ''Али-заде, А. А.'' [http://slovar-islam.ru/books/n.html#Nuh48 Нух] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20111001002856/http://slovar-islam.ru/books/n.html#Nuh48 |date=2011-10-01 }} // [http://slovar-islam.ru/ Исламский энциклопедический словарь] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20141218090211/http://slovar-islam.ru/ |date=2014-12-18 }}. — М. : Ансар, 2007.

{{Паёмбарон дар Қуръон}}</text>
      <sha1>o9x75z7jqn1p7o6m8a0vwusgxgqv4a4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Илми ҳадис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144408</id>
    <revision>
      <id>1482387</id>
      <parentid>1262709</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T22:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таърих */</comment>
      <origin>1482387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4244" sha1="564qjr22hd91mzlxvfuw9j6a4y8kyvq" xml:space="preserve">{{Ислом}}
'''Илми ҳадис''' ({{lang-ar|علم الحديث}}) — як қатор фанҳои динӣ, тавассути донишмандони [[ислом]] истифода мешавад, мақсади он муайян намудани дараҷаи дурустии [[ҳадис]] ва ровиёни онҳо (рува́т) мебошад&lt;ref&gt;{{Книга|автор=Translated by Eerik Dickinson|заглавие=An Introduction to the Science of Hadith|место=[[Объединённое Королевство|UK]]|издательство=Garnet publishing|год=2006}}&lt;/ref&gt;.

== Мафҳум ==
Илми ҳадис дар маҷмӯъ ба ду самт тақсим мешавад&lt;ref name=&quot;tadrib&quot;&gt;{{Книга|автор=Ас-Суюти|заглавие=Тадриб ар-Рави|оригинал=تدريب الراوي|том=1|страницы=25}}
&lt;/ref&gt;:
* Самти аввал (''илм ал-ҳадис ал-хосс би-р-ривоя'')
* Самти дуввум (''илм ал-ҳадис ал-хосс би-д-дироя'')

== Таърих ==
Усул ва қоидаҳои интиқоли ҳадис бори аввал дар Қуръон ва суннати Муҳаммад (с) муайян шудааст&lt;ref name=&quot;таххан&quot;&gt;{{книга|автор=Махмуд Таххан|заглавие=Пособие по терминологии хадисов (750 кб)|ссылка=http://d1.islamhouse.com/data/ru/ih_books/single/ru_facilitate_the_science_of_hadeeth.pdf|ответственный=Перевод: Владмир Абдулла Нирша: Подготовка: Абу Мухаммад Булгарий}}&lt;/ref&gt;. Қуръон мегӯяд:
{{center|{{Қуръони Карим|49|6}}}}

[[Акс:Musnad.PNG|right|thumb|«Муснад»-и Аҳмад ибни Ҳанбал]]

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==
* {{Книга|автор=[[Абдул-Хакк Дехлеви]]|часть=Биография автора|заглавие=Мукаддима фи усуль аль-хадис|оригинал=مقدمة في أصول الحديث|ссылка=http://shamela.ws/index.php/book/5988|ответственный=Салман аль-Хусейни ан-Надви|издание=2|место=[[Лакнау]], [[Индия]]|издательство=Дар аль-Башаир аль-Исламия|год=1986|страниц=115}}
* {{Книга|автор=Абу Абдуррахман ад-Дагестани|заглавие=Наука хадиса (.doc)|ссылка=http://www.islamhouse.com/files/ru/ih_articles/single/ru_nauka_hadisa.doc}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* ''Мустафа Авлийаи. И. К. А. Ховард.'' Хадисоведение. Москва: &quot;Исток&quot;, 2010.

== Пайвандҳо ==
* {{Книга|автор=Мухаммад Таххан (перевод на рус.: Владимир Абдулла Нирша)|заглавие=Пособие по терминологии хадисов|ссылка=http://www.islamhouse.com/p/196290}}
* {{Книга|автор=Владимир Абдулла Нирша|заглавие=Программа по изучению хадисов|ссылка=http://www.islamhouse.com/p/279293}}
* {{Книга|автор=Абу Абдуррахман ад-Дагестани|заглавие=Наука хадиса (.doc)|ссылка=http://www.islamhouse.com/files/ru/ih_articles/single/ru_nauka_hadisa.doc}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite web|url=http://shamela.ws/index.php/category/126|title=Книги в категории «Науки хадиса» в электронной библиотеке [[Shamela.ws]]|accessdate=2014-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006071014/http://shamela.ws/index.php/category/126|archivedate=2014-10-06}}Wikilink embedded in URL title ([[Роҳнамо:CS1 errors#wikilink in url|help]]) 
{{хурд}}

[[Гурӯҳ:Pages with citations having wikilinks embedded in URL titles]]
[[Гурӯҳ:Вожаҳои ислом]]
[[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]]</text>
      <sha1>564qjr22hd91mzlxvfuw9j6a4y8kyvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саҳеҳи Бухорӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149779</id>
    <revision>
      <id>1482386</id>
      <parentid>1398873</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T21:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <origin>1482386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12760" sha1="n5slzrfzali5jk9ejsz9k80s1amot2e" xml:space="preserve">{{асар}}
'''«Саҳеҳи Бухорӣ»''' ({{Lang-ar|صحيح البخاري}}‎) — яке аз шаш китоби [[Ҳадис|аҳодиси]] [[Аҳли суннат ва ҷамоат|аҳли суннат]] (Кутуб ас-ситта). Ба иттифоқи тамоми уммати Ислом саҳеҳтарину мӯътамадтарин китоб баъди [[Қуръони Карим]] “Саҳеҳи”-и [[Имом Бухорӣ]] мебошад&lt;ref&gt;{{Cite news|title=МУХТАСАРИ САҲЕҲИ БУХОРӢ|author=|first=Имом Зайнуддин Аҳмад|last=Зубайдӣ|url=https://islamhouse.com/tg/books/2778571/|work=IslamHouse.com|date=|accessdate=2017-09-20|language=tg}}&lt;/ref&gt;. Китоби муътабар ва муътабартарин дар исломи суннимазмун дониста мешавад, ки аз 7275 ҳадис иборат аст, ки донишманди форсизабон Муҳаммад ал-Бухорӣ дар соли 846/232 ҳиҷрӣ таълиф кардааст.

Ҳар яке аз боби 97-уми «Саҳеҳи Бухорӣ» истинод ба ояти дахлдори Қуръонро дар бар мегирад, ки маънои ҳадисҳои овардашударо нишон медиҳад.

Илми риҷол (илм ал-риҷол; лафзӣ 'Илми мардон') ба фанни баҳогузории биографӣ дар доираи ҳадисшиносии исломӣ ишора мекунад, ки дар он ровиёни ҳадис барои муайян кардани эътимоди онҳо бо истифода аз донишҳои таърихӣ ва динӣ арзёбӣ мешаванд. Мақсад аз он фарқ кардани ҳадисҳои саҳеҳ ва мӯътамад аз беэътимод аст. Мусулмонони суннӣ онро яке аз ду маҷмӯаи муътабартарин ҳадис дар баробари Саҳеҳи Муслим медонанд.

«Саҳеҳи Бухорӣ» дар якҷоягӣ бо Саҳеҳи Муслим бо номи «Саҳиҳайн» ё «Ду Саҳиҳ» маъруф аст.

== Номи аслӣ ==
Ба гуфтаи Ибни Салоҳ (ваф. 1245), номи аслии китоб: “ал-Ҷомиъ ал-саҳиҳ ал-Муснад ал-Мухтасар мин Умури Расули-лоҳӣ ва сусаниҳи ва айёмиҳӣ” (Маҷмӯаи саҳеҳ, ихтисоршуда, занҷирӣ дастгирӣшуда). Масъалаҳои марбут ба Паёмбари Худо, суннат ва замони ӯ). Ибни Наҷари Асқаланӣ (ваф. 1449) ҳамин унвонро зикр намуда, калимаи умур (масъалаҳо)-ро ба ҳадис иваз кардааст.

== Тарҷумаи ҳол ==
Гуфта мешавад, ки [[Имом Бухорӣ]] аз синни 16-солагӣ дар саросари [[хилофати Аббосиён]] ба таври васеъ сафар карда, он суннатҳоеро, ки сазовори бовари буд, гирдоварӣ кардааст. Ӯ 16 солро барои аз ҳадафи ҳадисҳое, ки дар Саҳеҳи худ ворид кардааст, аз маҷмӯаи тақрибан 600 000 ривоят сарф кардааст. Сарчашмаҳо дар бораи теъдоди дақиқи ҳадисҳо дар «Саҳеҳи Бухорӣ», вобаста ба таърифи ҳадис ҳамчун суннати набавӣ ва ё ривояти он ривоят фарқ мекунанд. Коршиносон дар маҷмуъ теъдоди ривоёти мукаммали иснодро 7563 адад арзёбӣ кардаанд ва бидуни таваҷҷуҳ ба такрорҳо ё вариантҳои мухталифи як гузориш теъдоди ривоятҳои набӣ ҳудуди 2602 адад коҳиш меёбад. Дар замоне, ки Бухорӣ асарҳои пешинро дида ва онҳоро ба нақл мекард, дар баёни онҳо дарёфт, ки миёни он чизҳое, ки саҳеҳ (дуруст) ва ҳасан (хайр) ҳисобида мешаванд, муттаҳид шудаанд ва бисёре аз онҳо ҳадиси заиф (заъиф) ҳастанд. Ин таваҷҷуҳи ӯро ба таълифи ҳадис, ки саҳеҳии он бешубҳа бедор кард. Он чизе ки азми ӯро боз ҳам мустаҳкамтар кард, чизе буд, ки устодаш, ҳадисшинос Исҳоқ ибни Иброҳим ал-Ҳанталӣ, маъруф ба Исҳоқ ибни Раҳвайҳ, ба ӯ гуфта буд. «Мо бо Исҳоқ ибни Раҳвайҳ будем, ки мегуфт: «Кош як китобе аз ривоятҳои саҳеҳи паёмбар гирдоварӣ мекардӣ». Ин пешниҳод дар дилам боқӣ монд ва ман ба таълифи Саҳеҳ шурӯъ кардам». Бухорӣ низ гуфтааст: &quot;Паёмбарро дар хоб дидам ва гӯё дар пеши ӯ истодаам. Дар дастам як мухлисе буд, ки бо он ӯро ҳифз мекардам.&quot; Аз таъбиргарони хоб пурсидам, ки ба ман гуфтанд: «Ту ӯро аз дурӯғ нигоҳ медорӣ. Ин аст он чизе, ки маро водор кард, ки Саҳеҳ биёварам».

«Саҳеҳи Бухорӣ» ҳудуди 2600 ҳадиси бе такрор ва 7563 ҳадиси такрорӣ дорад. Китоби муҳим дар адабиёти исломӣ аст. Ин аввалин китобест, ки танҳо ҳадисҳоро бидуни тафсири саҳобаҳо ва ҷонишинони онҳо дар бар мегирад. [[Имом Бухорӣ|Ал-Бухорӣ]]  саҳеҳтарин сарчашмаи ҳадис маҳсуб мешавад.

Китоб аз бобҳои гуногун иборат буда, як қатор масъалаҳои марбут ба Фиқҳ ва дигар мавзӯъҳоро дар бар мегирад. Он тақрибан тамоми паҳлӯҳои ҳаётро дар таъмини роҳнамоии дурусти Ислом, аз қабили шеваи адои намоз ва дигар амалҳои ибодат мустақиман аз паёмбари ислом Муҳаммад (ﷺ) фаро мегирад. Бухорӣ тақрибан соли 846/232 ҳиҷрии қамарӣ кори худро ба анҷом расонида, бисту чаҳор соли охири умрашро дар сафар ба шаҳрҳо ва уламои дигар гузаронида, аз ҳадиси ҷамъовардааш таълим медод. Дар ҳар шаҳре, ки Бухорӣ зиёрат мекард, ҳазорон нафар дар масҷиди асосӣ ҷамъ мешуданд, то ки аз ӯ ривоят кунанд. Дар посух ба шубҳаҳои илмии ғарбӣ дар бораи таърихи воқеӣ ва муаллифии китобе, ки номи ӯро дорад, олимон қайд мекунанд, ки муҳаддисони барҷастаи он замон, аз қабили Аҳмад ибни Ҳанбал (855 милодӣ / 241 ҳиҷрӣ), Яҳё ибни Моин. (847 / 233 ҳиҷрӣ) ва Алӣ ибни Мадинӣ (848 / 234 ҳиҷрӣ) дурустии китоби ӯро пазируфтанд ва шуҳрати бевоситаи маҷмӯа гумон мекунад, ки он пас аз марги муаллиф бознигарӣ шавад. бидуни сабти таърихӣ.

Дар ин муддати бисту чор сол ал-Бухорӣ ба китоби худ, бахусус сарлавҳаҳои бобҳо, ислоҳи андаке анҷом дод. Ҳар як версия аз ҷониби ривоёташ номгузорӣ шудааст. Ибни Ҳаҷари Асқалонӣ дар китоби «Нукат» мегӯяд, ки шумораи ҳадисҳо дар ҳар нусха якхела аст. Машҳуртаринаш имрӯз нусхаи ривояти ал-Фирабрӣ (ваф. 932/320 ҳиҷрӣ), шогирди мӯътамади Бухорӣ мебошад, ки ҳама нашрияҳои чопӣ имрӯз аз он сарчашма мегиранд. Ал-Хатиб ал-Бағдодӣ дар китоби «Таърихи Бағдод» аз Фиробӣ овардааст: «Таҳрибан ҳафтод ҳазор нафар Саҳеҳи Бухорӣ бо ман шуниданд».

Фиробӣ ягона фиристандаи «Саҳеҳи Бухорӣ» нест. Бисёре аз дигарон ин китобро ба наслҳои баъдӣ ривоят кардаанд, аз қабили Иброҳим ибни Мақал (ваф. 907/295 ҳиҷрӣ), Ҳаммод ибни Шакир (ваф. 923/311 ҳиҷрӣ), Мансури Бурдузӣ (ваф. 931/319 ҳиҷрӣ) ва Ҳусайни Маҳомилӣ (ваф. 941/330 ҳиҷрӣ). Китобҳои зиёде мавҷуданд, ки фарқияти байни ин версияҳоро қайд кардаанд, ки беҳтаринаш Фатҳ ал-Барӣ мебошад.

Муҳаммад Фуад Абдулбоҳӣ хеле дертар ҳадисҳои Бухориро 1–7563 ва китобҳои онро 1–97 шумора кардааст. Ҳадисҳоро метавон аз рӯи номи китоб, номи боб ва номи ровӣ овард; бо рақами ҳадиси Боқӣ («Бухорӣ 3894»); ё бо рақами китоби Боқӣ бо иловаи офсети ҳадис (&quot;Бухорӣ 34.176&quot;). Системаи машҳури USC-MSA инглисӣ рақамгузории ҳадисҳои рақами ҷилд, рақами китоб, рақами ҳадис (&quot;Бухорӣ Ҷилди 4 Китоби 56 Ҳадиси 791&quot;) дорои хатоҳои зиёд буда, ба ягон нашри чопӣ мувофиқат намекунад ва ҳоло аз кор рафтааст.

== Хусусиятҳои фарқкунанда ==
Амин Аҳсан Ислоҳӣ, донишманди исломӣ, се хислати барҷастаи «Саҳеҳи Бухорӣ»-ро номбар кардааст:

# Сифат ва устувории силсилаи ровиёни ҳадиси интихобшуда. Муҳаммад ал-Бухорӣ барои интихоби ривоятҳои солим ду меъёри асосиро риоя кардааст. Аввалан, умри ровӣ бояд бо умри мақоме, ки аз ӯ нақл мекунад, мувофиқат кунад. Дуюм, бояд собит шавад, ки ровиён бо ашхоси сарчашмаашон вохӯрдаанд. Онҳо инчунин бояд ба таври возеҳ изҳор кунанд, ки ин гузоришро аз ин мақомот гирифтаанд. Ин як меъёри сахттар аз меъёри муқарраркардаи Муслим ибни Ҳаҷҷоҷ аст.
# Муҳаммад ал-Бухорӣ ривоятҳоро танҳо аз онҳое пазируфтааст, ки тибқи донишаш на танҳо ба ислом эътиқод доштанд, балки ба таълимоти он амал мекарданд. Аз ин рӯ, ривоятҳои мурҷитиёнро қабул накардааст.
# Тартиби махсус ва тартиби бобҳо. Ин аз дониши амиқи муаллиф ва дарки дини ӯ баён мешавад. Ин китобро барои дарки фанҳои динӣ дастури муфидтар кардааст.

== Дастнависҳо ==
Шарқшинос Манҷана соли 1936 дар Кембриҷ гуфтааст, қадимтарин дастхате, ки то он замон дучор шуда буд, дар соли 984 милодӣ/370 ҳиҷрӣ навишта шудааст, тибқи ривояти ал-Мирвозӣ аз ал-Фарбарӣ қадимтарин дастнависи пурра, ки чопи ИСОМ аз соли 1155/550 ҳиҷрӣ аст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
[[Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо]]


{{islam-stub}}</text>
      <sha1>n5slzrfzali5jk9ejsz9k80s1amot2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Заур Дахте</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150392</id>
    <revision>
      <id>1482393</id>
      <parentid>1440703</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T03:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Zaur_Dakhte,_Tashkent_International_Film_Festival_09.28.2021.jpg|Zaur_Dakhte,_Tashkent_International_Film_Festival_09.28.2021.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 2 July 2026</comment>
      <origin>1482393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11334" sha1="s732ks8p5thabdwcfdbnkt6y2jj7i3a" xml:space="preserve">{{Синамогар
 |ном                  = Заур Дахте
 |номи аслӣ            = 
 |ном ҳангоми таваллуд = Дахте Заур Рустамович
 |тасвир               =
 |бар                  = 275px
 |тавсифи тасвир       = Соли 2021 дар Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои Тошкент Заур Дахте барои кори ҳаёташ бо ҷоиза сарфароз гардид.
 |таърихи таваллуд     = 18.08.1936
 |зодгоҳ               = {{Зодгоҳ|Доғистон}}
 |шаҳрвандӣ            = {{парчам|Тоҷикистон}}
 |табаият              = 
 |таърихи даргузашт    = 15.08.2024
 |маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиМарг|Варзоб|Варзоб}}, [[Тоҷикистон]] 
 |падар                = 
 |модар                = 
 |ҳамсар               = 
 |завҷа                = 
 |фарзандон            = 
 |навъи фаъолият       = [[филмбардор]], [[аккос]] 
 |ҷоизаҳо              = 
 |соядаст              = 
 |сайт                 = 
 |викианбор            = 
}}
'''Заур Дахте''' (''Дахте Заур Рустамович''; [[18 август]]и [[1936]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kino-teatr.ru/kino/operator/sov/43234/bio/|title=Заур Дахте|publisher=Кино-Театр.РУ|accessdate=2017-10-04}}&lt;/ref&gt;, [[Доғистон]] — [[15 август]]и [[2024]], [[ноҳияи Варзоб]], [[Тоҷикистон]]) — [[филмбардор]], [[аккос]] ва ходими хидматнишондодаи фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.

== Зиндагинома ==
Ӯ соли 1936 дар Доғистон ба дунё омада ва аз соли 1937 то соли 1951 дар Ирон зиндагӣ кардааст. Ӯ то синфи 6 дар мадрасае дар шаҳри [[Теҳрон]] таҳсил намудааст. Заур Дахте аз соли 1955 то соли 1958 дар парваришгоҳи байналмилалии [[Интердом]] шаҳри Ивановои Русия таҳсил ва зиндагӣ кардааст. Баъд барои кор ба студияи [[Тоҷикфилм|«Тоҷикфилм»]] ба шаҳри [[Душанбе]] омад. Пас аз муддате ба Донишгоҳи синамои шаҳри [[Маскав]] (ВГИК) пазируфта шуд. Ҳанӯз дар солҳои донишҷӯиаш, ӯро ба унвони филмбардори студияи «Тоҷикфилм» мешинохтанд.

== Фаъолияти эҷодӣ ==
Рисолаи дипломии ӯ филми кӯтоҳи ҳунарии «Лола» буд, ки бар асоси достони ҳамноме аз Содиқ Ҳидоят, нависандаи фақиди эронӣ сохта шудааст. Пас аз ин филм ӯ ба унвони филмбардор ва таҳиягар шуҳрат пайдо кард. Соли 1968 ӯ филми ҳунарии «Вохӯрӣ дар назди масҷиди куҳна»-ро филмбардорӣ кард. Сипас, силсилаи филмҳои «Чор нафар аз Чорсанг» (дар ду қисмат, дар таҳияи М.Қосимова), «Паланг зарур аст» (дар таҳияи Б. Арабов), «Шераки ҷасур» (дар таҳияи М. Маҳмудов)-ро филмбардорӣ кард.

Ҳамкории Заур Дахте бо коргардони шинохта [[Борис Кимёгаров]] дар фаъолияти эҷодии ӯ ҷойгоҳе хос дорад. «Одам пӯсташро иваз мекунад» ва «Рустам ва Суҳроб» беҳтарин филмҳои сохти «Тоҷикфилм» маҳсуб мешаванд ва ин филмҳо на танҳо дар қаламрави шӯравии собиқ, балки дар хориҷ аз он ҳам бинандаи зиёд доштанд. Дар сохти ин филмҳо Заур Дахте ба унвони филмбардор саҳми бузурге дорад.

Заур Дахте дар таҳияи беш аз 600 филми мустанад ширкат кардааст. Ду филми ӯ ба [[Малика Собирова]], ситораи балети тоҷик ва шӯравӣ ихтисос доранд. «Малика»- филми аввали Заур Дахте соли 1966 ҷоизаи ҷашнвораи синамои ҷумҳуриҳои Осиёи Марказиро ба худ ихтисос дод. Дар соли 1982, пас аз даргузашти Малика Собирова, Заур Дахте филми дуюми худро бо номи «Маликаи мо» сохт.

Дар даҳаи 1970 ва 1980 Заур Дахте борҳо ҷараёни амалиёти ҷангӣ дар Афғонистонро филмбардорӣ кард. Сужаҳои зиёде дар бораи бостоншиносон ва бозёфтҳои онҳо, аз ҷумла муҷасаммаи Буддоро филмбардорӣ карда, ки ҳоло дар музеи мардумнигории Тоҷикистон маҳфуз аст.

Ҷасорату мардонагии Заур баъд аз он вирди забонҳо шуд, ки ӯ барои филмбардории [[Юрий Баранов]], қаҳрамони ҷаҳон дар чатрбозӣ дар филми «Маҳалли зиндагиаш-осмон» 17 маротиба бо чатр ва дурбини филмбардорӣ худро аз ҳавопаймо парт кард. Барои ин филм ӯ дар соли 1982 ҷоизаи аввали ҷашнвораи байналмилалии [[Каунас]] дар Литваро ба худ ихтисос дод.

Филмҳои Заур Дахте дар бораи зиндагӣ ва сарнавишти шуарои бузурги тоҷику форс Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода, Боқӣ Раҳимзода, Ҳофизи Шерозӣ ва Абдураҳмони Ҷомӣ ба хазинаи тилоии синамои миллии Тоҷикистон ворид шудаанд.

== Аккосӣ ==
Дар канори филмбардорӣ Заур Дахте ба аккосӣ ҳам алоқаи зиёде дорад. Солиёни зиёдест, ки ӯ аккосӣ мекунад. Аксҳояш ба мавзӯъҳои гуногун ихтисос доранд. Дар ин аксҳо танаввӯъи рангҳо ба назар мерасад ва гармии қалби аккос эҳсос мешавад. Соатҳо ин аксҳоро мешавад тамошо кард. Дар сукути аксҳои Заур Дахте умқ ва ҳаракат дида мешавад — ҳаракати эҳсосот ва андеша. Зоҳиран ин падидаест қонунӣ, вақте филмбардор аккосӣ мекунад. Албатта, на филмбардори маъмулӣ, балки яке аз беҳтарин филмбардорони синемои тоҷик.

=== Намоиши аксҳо ===
Аввалин намоишгоҳи аксҳои Заур Рустамович Дахте дар соли 2003 дар Душанбе баргузор шуда буд. Баъдтар намоиши осори аккосиаш дар Чин, Ҳинд, Ҷопон, Русия, Фаронса, Олмон, Қазоқистон, Озарбойҷон ва Белорус баргузор шуданд.

== Ҷоизаҳо ==
Пас аз баргузории муваффақонаи намоиши аксҳои Заур Дахте дар Русия ва Фаронса, Ҳукумати Тоҷикистон заҳамоти ӯро бо медали «Хидмати Шоиста» қадр кард. Соли 2011 Заур Дахте барандаи унвони ифтихории академики Академияи мусаввирии Тоҷикистон шуд. Соли 2021 дар Ҷашнвораи байналмилалии филмҳои Тошкент Заур Дахте барои кори ҳаёташ бо ҷоиза сарфароз гардид.

== Даргузашт ==
Заур Дахте [[15 август]]и [[Соли 2024|2024]] бар асари як тасодуфи ҷодаӣ дар роҳи Душанбе-Хуҷанд дар [[ноҳияи Варзоб]] даргузашт&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asiaplustj.info/ru/news/life/person/20240815/v-tadzhikistane-pogib-izvestnii-kinooperator-i-fotohudozhnik-zaur-dahte|title=В Таджикистане погиб известный кинооператор и фотохудожник Заур Дахте|author=Нигина Аслонова|website=asiaplustj.info|date=2024-08-15|publisher=ASIA-Plus|accessdate=2024-08-15}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* {{Cite web|url=http://sputnik-tj.com/culture/20161203/1021225592/Zaur-Dahte-60-soli-ejodiyot.html|title=Дар Душанбе 60-соли эҷодиёти Заур Дахте қайд мешавад|author=Sputnik|publisher=sputnik-tj.com|lang=tg|accessdate=2017-10-04}}
* {{Cite web|url=https://www.ozodi.org/a/28154178.html|title=Дил ба ёру даст – ба кор. Заур Дахте 80-сола шуд. ВИДЕО|publisher=Радиои Озодӣ|accessdate=2017-10-04}}
* {{Cite news|title=Секрет фамилии Заура Дахте {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|url=http://www.news.tj/ru/news/sekret-familii-zaura-dakhte|accessdate=2017-10-04|archivedate=2017-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113201100/http://www.news.tj/ru/news/sekret-familii-zaura-dakhte|=https://web.archive.org/web/20170113201100/http://www.news.tj/ru/news/sekret-familii-zaura-dakhte}}
* {{Cite news|title=В Вашингтоне прошла фотовыставка работ Заура Дахте - Avesta - информационное агентство|url=http://avesta.tj/2016/09/13/v-vashingtone-proshla-fotovystavka-rabot-zaura-dahte/|work=Avesta - информационное агентство|date=2016-09-13|accessdate=2017-10-04|language=ru}}
* {{Cite web|url=http://www.safarov.ru/06.php?act=news_by_id&amp;news_id=17555|title=Родом из «Туде». История иранской политэмиграции в судьбах и лицах|author=Нигора Бухари-заде|website=|date=|publisher=www.safarov.ru|accessdate=2017-10-04}}

== Сарчашма ==
* {{Cite web|url=http://tajikmultimedia.org/dakhte.html|title=Заур Дахте|author=|website=Академияи Чандрасонаии Тоҷик|date=|publisher=tajikmultimedia.org|accessdate=2017-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301201312/http://tajikmultimedia.org/dakhte.html|archivedate=2016-03-01}}
{{ПБ}}

[[Гурӯҳ:Аккосон аз рӯи алифбо]]
[[Гурӯҳ:Аксбардорони Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>s732ks8p5thabdwcfdbnkt6y2jj7i3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нақлиёт дар Тоҷикистон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207247</id>
    <revision>
      <id>1482479</id>
      <parentid>1460686</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шухрат Саъдиев</username>
        <id>5132</id>
      </contributor>
      <origin>1482479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13690" sha1="myyomxlmgyqc0e7xrl7xrsnq2wz7afy" xml:space="preserve">[[Акс:Panjakent Road.jpg|мини|Роҳи Айнӣ-Панҷакент|291x291пкс]]
'''Нақлиёти Тоҷикистон''' қисми ҷудонашавандаи иқтисодиёти ҷумҳурӣ аст.

[[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] бо 141,4 ҳазор километри мураббаъ масоҳат, дар қисмати кӯҳсори Осиёи Марказӣ дар маркази чорроҳаи пайвасткунандаи шабакоти рушдёфтаи нақлиётии Шимол (шабакоти нақлиётии Русия ва Қазоқистон) ва бандарҳои калони тиҷоратии байналмилалии Ҷануб (бандар-шаҳрҳои соҳили уқёнуси Ҳинд) ва дар масири шоҳроҳи кӯтоҳтарини тиҷоратии байни кишварҳои Шарқ (аз ҷумла, Ҷумҳурии халқии Хитой бо иқтисодиёти дорои суръати баланди рушд) ва Ғарб (Аврупо ва дигар давлатҳои тараққиёфтаи ҳавзаи баҳри Миёназамин) воқеъ аст&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://base.mmk.tj/view_sanadhoview.php?export=html&amp;sanadID=431|title=Барномаи давлатии рушди комплекси нақлиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон то соли 2025|author=Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 апрели соли 2011 № 165|website=|date=|publisher=mmk.tj}}{{Пайванди мурда|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Таърих ==
Инфрасохтори нақлиётии [[кишвар]], асосан солҳои 60-80 асри гузашта ҳамчун як қисми таркибии шабакоти нақлиётии [[Иттиҳоди Шӯравӣ]] бунёд ёфта, дорои хусусияти якҷонибагии бунбастии марзӣ дошт ва дар баробари ин солҳои 90 асри гузашта бо сабабҳои объективӣ таназзул кард&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Аз лиҳози он, ки дар марҳилаи нави таърихии рушди иқтисодиёти кишвар инфрасохтори вуҷуддоштаи нақлиётӣ ба таъмини вазифаҳои стратегии рушди иқтисодиёт дар мавриди интиқоли дохилию берунӣ мутобиқат надошт, зарурати муайансозии тамоюли рушди инфрасохтор дар ҳамбастагӣ бо дигар вазифаҳои стратегии тараққиёти мамлакат пеш омад.

== Маҷмааи нақлиёти Тоҷикистон ==
Маҷмааи нақлиёти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] нақлиёти худрав, [[роҳи оҳан]], ҳавоиро муттаҳид сохта, хоҷагии роҳҳои автомобилгардро дар бар мегирад. Вобаста ба шароити хоси табиӣ-иқлимии ҷумҳурӣ, ки 93 фоизи масоҳати онро кӯҳҳо ишғол мекунанд, нақлиёти худрав нисбат ба дигар воситаҳои нақлиёт дорои бартарияти муҳими стратегӣ, хусусан дар самти таъмини интиқоли мунтазами дохилӣ ва фарогирии ҳамаи минтақаҳои мамлакат мебошад&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Стратегия ==
Инкишофи соҳаи нақлиёт дар навбати худ воситаи мусоидат ба савдои дохилӣ ва хориҷӣ буда, омили асосии рушди муносибатҳои иқтисодӣ, тиҷоратӣ ва транзитии байналмиллалии кишвар мансуб меёбад. Бино бар ин, аз марҳилаи аввали соҳибистиқлолӣ роҳбарият ва Ҳукумати ҷумҳурӣ масъалаи ба кишвари транзитӣ табдил додани Тоҷикистонро яке аз авлавиятҳои рушд муайян намуда, дар доираи Стратегияи аз бунбасти коммуникатсионӣ баровардани Тоҷикистонро муайян намуд, ки он дар Паёми ҳарсолаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар [[соли 2010]] дарҷ гардид.

Стратегияи мазкур ду самти асоси фаъолияти соҳаро дар бар мегирад:
* якум, ташаккули шабакаи ягонаи роҳҳои автомобилгарди дохили кишвар ва пайваст намудани он ба шоҳроҳҳои байналмилалӣ;
* дуюм, ҳамроҳ шудани Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Конвенсия ва Созишномаҳои байналмилалӣ оид ба равобити нақлиётӣ.
Дар доираи татбиқи ҳадафи стратегии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, яъне раҳои аз бунбасти коммуникатсионӣ, бунёд ва азнавсозии як қатор иншоотҳои роҳдорӣ, аз ҷумла, [[роҳи роҳҳои мошингарди Кӯлоб — Хоруғ — Кулма — Қароқурум ([[Роҳи автомобилгарди Шоҳон – Зиғар]] ва [[Роҳи автомобилгарди Шкев -Зиғар]]), Душанбе — Қурғонтеппа — Кӯлоб ва кушода шудани нақбҳои [[Нақби Истиқлол|Истиқлол]], [[Нақби Озодӣ|Озодӣ]], [[Нақби Шаҳристон|Шаҳристон]] ва [[Нақби Хатлон| Хатлон]] анҷом ёфта, роҳҳои автомобилгарди [[Роҳи автомобилгарди Душанбе—Хуҷанд—Чаноқ|Душанбе —Хуҷанд—Чаноқ]], [[Тармиму азнавсозии роҳи Душанбе -Ҷиргатол- Саритош (Қирғизистон)| Ваҳдат — Ҷиргатол — Саритош (сарҳади Қирғизистон)]] [[Роҳи автомобилгарди Айнӣ– Панҷакент]], [[Роҳи автомобилгарди Душанбе — Турсунзода — сарҳади Узбекистон]] дар арафаи амалшуда қарор доранд&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://mfa.tj/?l=tj&amp;cat=29&amp;art=204|title=Соҳаи нақлиёти Тоҷикистон|author=|website=Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон|date=|publisher=mfa.tj|lang=tg|accessdate=2018-02-14}}&lt;/ref&gt;.

Лозим ба ёдоварист, ки сохтмони роҳи оҳани Қӯрғонтеппа — Кӯлоб ва як қатор шоҳроҳҳои байналмилалӣ, нақбҳо ва пулҳои байнимарзӣ низ анҷом дода шуд, ки дар натиҷаи он Тоҷикистон ба як қаламрави воҳид табдил ёфта, рафтуомади доимӣ ба тамоми минтақаҳои мамлакат ва дар чор самт ба давлатҳои ҳамсоя таъмин гардид.

Дар даҳ соли охир ҷиҳати раҳо ёфтани кишвар аз бунбасти коммуникатсионӣ ва баромадан ба бандарҳои обии ҷаҳонӣ 23 лоиҳаи сармоягузории давлатӣ ба маблағи умумии қариб 3,2 миллиард сомонӣ амалӣ карда шудааст. Дар натиҷа 1650 километр роҳҳои мошингард таҷдиду бунёд гардида, 109 пул ва 27 километр нақб сохта, мавриди баҳрабардорӣ қарор гирифтаанд. Ҳоло дар соҳаи нақлиёт 11 лоиҳаи сармоягузории давлатӣ ба маблағи умумии 5,5 миллиард сомонӣ амалӣ шуда истодааст.

Таҷдиду барқарорсозии роҳҳо идома дошта, то соли 2015 сохтмону барқарорсозии роҳи мошингарди Айнӣ-Панҷакент, Душанбе-Турсунзода, Кӯлоб-Қалъаихумб, сохтмони терминали замонавӣ дар фурудгоҳи байналмилалии Душанбе, хатти роҳҳои оҳани Душанбе-Қӯрғонтеппа (қитъаи Ваҳдат-Ёвон) ва Қӯрғонтеппа — Панҷи Поён дар назар дошта шудааст.

Дар баробари ин, масъалаи бунёди роҳҳои алтернативӣ тақозо менамояд, ки Ҳукумати кишвар доираи ҳамгироии иқтисодиро тавсеа бахшида, дар доираи созмонҳои минтақавӣ ҷиҳати пайваст шудан ба шабакаҳои байналмилалии коммуникатсионӣ ва ташкили шабакаҳои нави мутобиқ ба меъёрҳои муосир чораҳои зарурӣ андешад. Бо ин мақсад ҷиҳати амалисозии лоиҳаи сохтмони роҳи оҳани Тоҷикистон-Афғонистон-Туркманистон, ки омили муҳими рушди иқтисодии Тоҷикистон ва давлатҳои минтақа хоҳад гардид, андешидани чораҳои зарурӣ идома дорад. Дар ҷараёни сафари Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ш. Ашқободи Туркманистон бахшида ба баргузории ҷашни байналмилалии Наврӯз, ҷонибҳо Меморандум оид ба ҳамдигарфаҳми дар масъалаи сохтмони роҳи оҳани Тоҷикистон Афғонистон Туркманистон имзо намуданд.

Дар баробари ин, баҳри ташаккули пурраи шабакаи дохилӣ ва таъмини дастрасии ҳамаи минтақаҳои ҷумҳурӣ ба шоҳроҳҳои байналмилалӣ дар асоси тадқиқотҳои гузаронидашудаи коршиносони маҳалӣ ва беруна, Барномаи таҷдиду бунёди ин роҳҳо ба муҳлати то соли 2025 таҳия гардидааст, ки амалисозии он, истифодаи имкониятҳои интиқолро зиёд ва муҳлати интиқолро кам гардонда, боиси кам шудани хароҷотҳои нақлиётӣ мегардад. Тибқи барномаи мазкур бунёду таҷдиди беш аз чор ҳазор километр роҳ ва 576 пул ба маблағи 4,4 миллиард сомонӣ дар назар дошта шудааст. Барномаи зикргардида бо ба ҳисобгирии фоидаоварии иҷтимоию иқтисодии ҳамаи қитъаҳо ва ба ҳисобгирии ҳолати имрӯзаи онҳо дар барномаи компютерӣ таҳия гардида, татбиқнамоии он дар се марҳила пешбинӣ гардидааст.

Бо дарназардошти ин, ва хусусиятҳои ҷуғрофии Тоҷикистон кор дар самти инкишофи инфрасохтори нақлиётӣ, фароҳам овардани заминаи мусоид барои истифодаи шоҳроҳҳои нақлиётӣ, ки дар ояндаи наздик масирҳои трансконтиненталӣ байни Осиё ва Аврупо гардида, қисмати зиёди онҳо бо роҳҳои кӯтоҳтарин бояд қитъаҳои тоҷикистонии шабакаҳои роҳҳоро дар бар гирад, вусъат дода хоҳад шуд.

Маврид ба зикр аст, ки тӯли солҳои истиқлол дар соҳаи нақлиёт роҳбарияти Ҷумҳурии Тоҷикистон 34 созишномаи дуҷониба бо 9 давлатҳои аъзои ИДМ ва 7 давлати Осиёи Марказию Аврупо имзо намуда, ба 27 созишнома ва 7 Конвенсияи байналмилалӣ дар доираи 11 ташкилот шомил шудааст. Татбиқи созишномаҳои дуҷониба дар соҳаи интиқоли байналмилали бору мусофирон бидуни монеа амалӣ гардида, талаботҳои Созишномаҳо ба таври комил иҷро мегарданд. Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати татбиқи ин ҳадафҳо алъон ба 9 конвенсия ва созишномаҳои байналмилалӣ ба таври расмӣ ҳамроҳ шудааст.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

{{Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Нақлиёт дар Тоҷикистон]]</text>
      <sha1>myyomxlmgyqc0e7xrl7xrsnq2wz7afy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷиза</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292315</id>
    <revision>
      <id>1482431</id>
      <parentid>1264997</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Навсозӣ</comment>
      <origin>1482431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1963" sha1="62b48j0n1oiuueelzvkxznpr7grs1r6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>62b48j0n1oiuueelzvkxznpr7grs1r6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482432</id>
      <parentid>1482431</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4323" sha1="j198lzhxq19pn26gkfkzw518610oge4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>j198lzhxq19pn26gkfkzw518610oge4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482433</id>
      <parentid>1482432</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4777" sha1="gozl8gg7r9y8kpcy1kwba1cs7d57uf7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).</text>
      <sha1>gozl8gg7r9y8kpcy1kwba1cs7d57uf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482434</id>
      <parentid>1482433</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5204" sha1="2qcq6bt3d2fl3sslh5vlnf8zmxy3uij" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>2qcq6bt3d2fl3sslh5vlnf8zmxy3uij</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482435</id>
      <parentid>1482434</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5631" sha1="8hwg37x7yfvst7moc3uw2i0t8agtep9" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.</text>
      <sha1>8hwg37x7yfvst7moc3uw2i0t8agtep9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482436</id>
      <parentid>1482435</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6156" sha1="io2edpco40vp3ufb3mu1aw6q2vl4ij8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Ҷиза бо '''метрои Қоҳира''' (Хатти 2, истгоҳҳо Ҷиза, Опера, Донишгоҳи Қоҳира) пайваст аст ва аз он ба Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира тавассути метро/автобус мерасад. '''Фурудгоҳи Сфинкс''' — 45 км ғарби Ҷиза — соли 2019 боз шуд ва аз он лоиҳаи '''Осорхонаи Бузурги Миср''' хидмат мекунад.</text>
      <sha1>io2edpco40vp3ufb3mu1aw6q2vl4ij8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482437</id>
      <parentid>1482436</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7343" sha1="8jp7553poptau6yvwd4sw5g21deyfow" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Ҷиза бо '''метрои Қоҳира''' (Хатти 2, истгоҳҳо Ҷиза, Опера, Донишгоҳи Қоҳира) пайваст аст ва аз он ба Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира тавассути метро/автобус мерасад. '''Фурудгоҳи Сфинкс''' — 45 км ғарби Ҷиза — соли 2019 боз шуд ва аз он лоиҳаи '''Осорхонаи Бузурги Миср''' хидмат мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' (UNESCO 1979): '''Пирамидаи Хеопс''' (2560 то милод, 146 м баландӣ, ягона аз ҳафт ҳайратангези олами қадим — то имрӯз боқӣ мондааст), '''Пирамидаи Хефрен''' (2530 то м., 136 м), '''Пирамидаи Микерин''' (2510 то м., 65 м), '''Сфинкси Бузург''' (2500 то м., 73×20 м), '''Қаиқи Хеопс''' (расиде ки соли 1954 наздики Пирамидаи Бузург аз сангу чуб бо дарозии 43 метр аз нав ҷамъоварӣ шуд). '''Осорхонаи Бузурги Миср''' (Grand Egyptian Museum, GEM) — соли '''2025''' боз шуд, бузургтарин осорхонаи археологии махсуси як тамаддун дар ҷаҳон, дорои тамоми 5400 асари Тутанхамон дар як маҷмаа. '''Донишгоҳи Қоҳира''' (таъсиси 1908 — аввалин донишгоҳи муосири Миср) низ дар Ҷиза воқеъ аст.</text>
      <sha1>8jp7553poptau6yvwd4sw5g21deyfow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482438</id>
      <parentid>1482437</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7568" sha1="ih6f3j12gmtr9voctaplcou3naognip" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Ҷиза бо '''метрои Қоҳира''' (Хатти 2, истгоҳҳо Ҷиза, Опера, Донишгоҳи Қоҳира) пайваст аст ва аз он ба Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира тавассути метро/автобус мерасад. '''Фурудгоҳи Сфинкс''' — 45 км ғарби Ҷиза — соли 2019 боз шуд ва аз он лоиҳаи '''Осорхонаи Бузурги Миср''' хидмат мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' (UNESCO 1979): '''Пирамидаи Хеопс''' (2560 то милод, 146 м баландӣ, ягона аз ҳафт ҳайратангези олами қадим — то имрӯз боқӣ мондааст), '''Пирамидаи Хефрен''' (2530 то м., 136 м), '''Пирамидаи Микерин''' (2510 то м., 65 м), '''Сфинкси Бузург''' (2500 то м., 73×20 м), '''Қаиқи Хеопс''' (расиде ки соли 1954 наздики Пирамидаи Бузург аз сангу чуб бо дарозии 43 метр аз нав ҷамъоварӣ шуд). '''Осорхонаи Бузурги Миср''' (Grand Egyptian Museum, GEM) — соли '''2025''' боз шуд, бузургтарин осорхонаи археологии махсуси як тамаддун дар ҷаҳон, дорои тамоми 5400 асари Тутанхамон дар як маҷмаа. '''Донишгоҳи Қоҳира''' (таъсиси 1908 — аввалин донишгоҳи муосири Миср) низ дар Ҷиза воқеъ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Қоҳира]]
* [[Пирамидаҳои Ҷиза]]
* [[Сфинкси Бузург]]
* [[Мисри Қадим]]
* [[Ҳафт ҳайратангези олами қадим]]</text>
      <sha1>ih6f3j12gmtr9voctaplcou3naognip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482439</id>
      <parentid>1482438</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7597" sha1="jr2xmba4bponkahcto473euz715wcv4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Ҷиза бо '''метрои Қоҳира''' (Хатти 2, истгоҳҳо Ҷиза, Опера, Донишгоҳи Қоҳира) пайваст аст ва аз он ба Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира тавассути метро/автобус мерасад. '''Фурудгоҳи Сфинкс''' — 45 км ғарби Ҷиза — соли 2019 боз шуд ва аз он лоиҳаи '''Осорхонаи Бузурги Миср''' хидмат мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' (UNESCO 1979): '''Пирамидаи Хеопс''' (2560 то милод, 146 м баландӣ, ягона аз ҳафт ҳайратангези олами қадим — то имрӯз боқӣ мондааст), '''Пирамидаи Хефрен''' (2530 то м., 136 м), '''Пирамидаи Микерин''' (2510 то м., 65 м), '''Сфинкси Бузург''' (2500 то м., 73×20 м), '''Қаиқи Хеопс''' (расиде ки соли 1954 наздики Пирамидаи Бузург аз сангу чуб бо дарозии 43 метр аз нав ҷамъоварӣ шуд). '''Осорхонаи Бузурги Миср''' (Grand Egyptian Museum, GEM) — соли '''2025''' боз шуд, бузургтарин осорхонаи археологии махсуси як тамаддун дар ҷаҳон, дорои тамоми 5400 асари Тутанхамон дар як маҷмаа. '''Донишгоҳи Қоҳира''' (таъсиси 1908 — аввалин донишгоҳи муосири Миср) низ дар Ҷиза воқеъ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Қоҳира]]
* [[Пирамидаҳои Ҷиза]]
* [[Сфинкси Бузург]]
* [[Мисри Қадим]]
* [[Ҳафт ҳайратангези олами қадим]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>jr2xmba4bponkahcto473euz715wcv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482440</id>
      <parentid>1482439</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7835" sha1="fluafhnkram4hb51emw9ynmb2m4uxgx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Ҷиза бо '''метрои Қоҳира''' (Хатти 2, истгоҳҳо Ҷиза, Опера, Донишгоҳи Қоҳира) пайваст аст ва аз он ба Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира тавассути метро/автобус мерасад. '''Фурудгоҳи Сфинкс''' — 45 км ғарби Ҷиза — соли 2019 боз шуд ва аз он лоиҳаи '''Осорхонаи Бузурги Миср''' хидмат мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' (UNESCO 1979): '''Пирамидаи Хеопс''' (2560 то милод, 146 м баландӣ, ягона аз ҳафт ҳайратангези олами қадим — то имрӯз боқӣ мондааст), '''Пирамидаи Хефрен''' (2530 то м., 136 м), '''Пирамидаи Микерин''' (2510 то м., 65 м), '''Сфинкси Бузург''' (2500 то м., 73×20 м), '''Қаиқи Хеопс''' (расиде ки соли 1954 наздики Пирамидаи Бузург аз сангу чуб бо дарозии 43 метр аз нав ҷамъоварӣ шуд). '''Осорхонаи Бузурги Миср''' (Grand Egyptian Museum, GEM) — соли '''2025''' боз шуд, бузургтарин осорхонаи археологии махсуси як тамаддун дар ҷаҳон, дорои тамоми 5400 асари Тутанхамон дар як маҷмаа. '''Донишгоҳи Қоҳира''' (таъсиси 1908 — аввалин донишгоҳи муосири Миср) низ дар Ҷиза воқеъ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Қоҳира]]
* [[Пирамидаҳои Ҷиза]]
* [[Сфинкси Бузург]]
* [[Мисри Қадим]]
* [[Ҳафт ҳайратангези олами қадим]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/86 Мемфис ва Некрополии он — UNESCO World Heritage]
* [https://www.britannica.com/place/Giza-Egypt Ҷиза дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>fluafhnkram4hb51emw9ynmb2m4uxgx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482441</id>
      <parentid>1482440</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8107" sha1="ewf710531xys6fimnkaaxvuallx3rpa" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷиза
 |номи аслӣ     = الجيزة / al-Jīza
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 59|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 31|lon_min = 8|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = Салтанати Қадим (а. 26 то милод)
 |масоҳат       = 289
 |баландии маркази МА = 30
 |аҳолӣ         = 4 146 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ҷиза''' (ба арабӣ: ''الجيزة'', ''al-Jīza'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Миср]]''' пас аз '''Қоҳира''' ва маркази '''Устони Ҷиза'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Giza Giza] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''4,15 миллион нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017); бо шаҳрҳои атроф — тахминан 8 миллион нафар — '''Ҷиза амалан як қисми Қоҳираи Бузург аст''' ва дар канори ғарбии дарёи '''Нил''' воқеъ буда, аз Қоҳира танҳо бо худи дарё ҷудо мешавад. Ҷиза дар байни ҷаҳониён '''бо Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' — '''Хеопс (Хуфу)''', '''Хефрен (Хафра)''' ва '''Микерин (Менкаур)''' — ва '''Сфинкси Бузург''' машҳур мебошад. Ин маҷмаа '''ягона аз ҳафт ҳайратангезҳои олами қадим''', ки то имрӯз боқӣ мондааст ва '''UNESCO дар соли 1979''' онро ба Феҳристи мероси ҷаҳонӣ дохил кардааст.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Плитаи Ҷиза''' — теппаи баланди санглаҳи оҳакии дар канори ғарбии Нил — дар '''давраи Салтанати Қадим''' (2686–2181 то милод) ба маконе табдил ёфт, ки фиръавнҳо барои сохтани мақбараҳои беназирии худ интихоб карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Пирамидаи Бузурги Хеопс''' — фиръавн '''Хуфу''' (2589–2566 то милод) — бузургтарин аз се пирамидаҳо: '''бо баландии аслии 146,5 метр''' (имрӯз 138 м бо кӯҳшикастагӣ) — '''3800 сол''' (то соли '''1311 мелодӣ''', вақте ки шпилчаи Собораи Линколн 160 м сохта шуд) '''баландтарин иморати бунёдкардаи одам дар курраи Замин боқӣ монд'''. Аз 2,3 миллион блоки санг вазни 2,5 то 15 тонна сохта шудааст.

'''Пирамидаи Хефрен''' — писари Хуфу '''Хафра''' (2558–2532 то милод) — 136,4 м баландӣ. '''Сфинкси Бузург''' — пайкари шери бо каллаи одам — қариб ҳам асри Хафра (тахминан 2500 то милод) канда шудааст, дарозиаш 73 метр ва баландиаш 20 метр; тахминан '''бузургтарин пайкари якпораи ҷаҳон''' мебошад.

'''Пирамидаи Микерин''' — писари Хефрен '''Менкаур''' (2532–2503 то милод) — 65 м баландӣ, хурдтарин аз се пирамидаҳо.

'''Библиотекари Ҷиза''' — маконе барои дафни зарурияти '''Мисри Қадим''' — дар солҳои 1979 ба '''Феҳристи мероси ҷаҳонии UNESCO''' дохил шуд. Аз соли 2002 '''Осорхонаи Бузурги Миср (Grand Egyptian Museum)''' — 490 000 м²-и барои нигоҳдории 100 000 асар дар назди Пирамидаҳо сохта шудааст ва '''3 ноябри 2025''' ба таври расмӣ баркушода шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷиза дар канори ғарбии дарёи '''Нил''', тахминан 20 км ҷанубу ғарби маркази Қоҳира, дар канори саҳройи Ливия воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии гарм''' — тобистон хеле гарм (то +43 °C дар июл), зимистон мулоим (+18 °C рӯзона), боришот кам (~25 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷиза тахминан 4 146 000 нафар (2017) — асосан '''арабҳои мисрӣ''' мусалмонӣ суннӣ, инчунин ҷамоати муҳими '''қибтҳо''' (насрониҳои қадимии Миср). Забони расмӣ — арабии стандартӣ, дар зиндагӣ — арабии мисрӣ (ал-‘Аммия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷиза бар '''сайёҳии Пирамидаҳо''' (бузургтарин ҷалбкунандаи сайёҳии Миср — тахминан 14 миллион сайёҳи хориҷӣ дар сол пеш аз пандемия 2020), тиҷорати кишоварзии делтаи Нил, сикаменостроя ва саноати сабук асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Ҷиза бо '''метрои Қоҳира''' (Хатти 2, истгоҳҳо Ҷиза, Опера, Донишгоҳи Қоҳира) пайваст аст ва аз он ба Фурудгоҳи байналмилалии Қоҳира тавассути метро/автобус мерасад. '''Фурудгоҳи Сфинкс''' — 45 км ғарби Ҷиза — соли 2019 боз шуд ва аз он лоиҳаи '''Осорхонаи Бузурги Миср''' хидмат мекунад.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Маҷмаи Пирамидаҳои Ҷиза''' (UNESCO 1979): '''Пирамидаи Хеопс''' (2560 то милод, 146 м баландӣ, ягона аз ҳафт ҳайратангези олами қадим — то имрӯз боқӣ мондааст), '''Пирамидаи Хефрен''' (2530 то м., 136 м), '''Пирамидаи Микерин''' (2510 то м., 65 м), '''Сфинкси Бузург''' (2500 то м., 73×20 м), '''Қаиқи Хеопс''' (расиде ки соли 1954 наздики Пирамидаи Бузург аз сангу чуб бо дарозии 43 метр аз нав ҷамъоварӣ шуд). '''Осорхонаи Бузурги Миср''' (Grand Egyptian Museum, GEM) — соли '''2025''' боз шуд, бузургтарин осорхонаи археологии махсуси як тамаддун дар ҷаҳон, дорои тамоми 5400 асари Тутанхамон дар як маҷмаа. '''Донишгоҳи Қоҳира''' (таъсиси 1908 — аввалин донишгоҳи муосири Миср) низ дар Ҷиза воқеъ аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Қоҳира]]
* [[Пирамидаҳои Ҷиза]]
* [[Сфинкси Бузург]]
* [[Мисри Қадим]]
* [[Ҳафт ҳайратангези олами қадим]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/86 Мемфис ва Некрополии он — UNESCO World Heritage]
* [https://www.britannica.com/place/Giza-Egypt Ҷиза дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Миср]]
[[Гурӯҳ:Миср]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Миср]]
[[Гурӯҳ:Мисри Қадим]]
[[Гурӯҳ:Ҳафт ҳайратангези олами қадим]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>ewf710531xys6fimnkaaxvuallx3rpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312039</id>
    <revision>
      <id>1482543</id>
      <parentid>1476987</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42331-48</username>
        <id>146429</id>
      </contributor>
      <comment>Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ</comment>
      <origin>1482543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10443" sha1="ajryz1pqvlr3v01opr2zytcqfcotqzt" xml:space="preserve">{{Маъноҳои дигар|сайёҳ|ҳунар (маъноҳо)}}
{{Шабакаи телевизионӣ
 |ном                 = ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 
 |номи пурра          = Муассисаи давлатии Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”
 |логотип             = TVSayohi.svg
 |логоном             = 
 |бар                 = 200
 |мамлакат            = {{flag|Тоҷикистон}}
 |минтақаи пахш       = {{flag|Тоҷикистон}}&lt;br&gt;{{Парчами Замин}} [[Замин]]
 |замони пахш         = аз соати 7 субҳ то соати 22 шаб
 |забон               = [[тоҷикӣ]], [[русӣ]] ва [[англисӣ]]
 |марказ              = кӯч.Айнӣ 259, [[Ноҳияҳои Душанбе|ноҳияи Шоҳмансур]], [[Душанбе]], [[Тоҷикистон]]
 |формат              = DVB-S/MPEG-4/HD
 |мавзӯъ              = [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунарҳои мардумӣ]]
 |оғоз                = [[1 апрел]]и [[соли 2022]]
 |анҷом               = 
 |сабаби басташавӣ           = 
 |ҷойгузин кардан =
|ҷойгузиншуда=
|ҷойгузинӣ =
|иҷрзатнома=
 |бинандагон          = наздики 10 миллион
 |асосгузор           = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]]
 |молик               = [[Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ва телевизиони «[[ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ |Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ]]»
 |роҳбарон         = Дилафрӯз Амирзода, Умед Шарифзод, Шоҳрухмирзо Исмоилзода
 |каналҳои хоҳар      = {{flagicon|Тоҷикистон}} [[Шабакаи Якум (Тоҷикистон)|ТВ Тоҷикистон]]&lt;br&gt;
{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Сафина]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Баҳористон]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Ҷаҳоннамо]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Варзиш]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Синамо]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Футбол]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Шаҳнавоз]]&lt;br&gt;{{flagicon|Тоҷикистон}} [[ТВ Илм ва табиат]]
 |овози  канал        = 
 |шарикони шабака     = 
 |шиор                = &quot;Муаррифгари имкониятҳои сайёҳӣ, таъриху фарҳанг ва ҳунарҳои мардумии Тоҷикистон!&quot;
 |сайт                = [http://tvsayohi.tj tvsayohi.tj]
 | terr serv 1 = 
 | terr chan 1 =
 | sat serv 1 = YAHSAT 1A
 | sat chan 1 = 11785 H 27500 3/4
 | sat serv 2 = NSS 12
 | sat chan 2 = 11565 H 10740 3/4
}}
'''ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ (ТВ Туризм и народные ремёсла/TV Tourism and folk crafts)''' — [[шабакаи телевизионӣ|шабакаи телевизионии]] давлатӣ, умумимиллию [[сайёҳ]]ӣ ва [[ҳунар]]ҳои мардумии [[Тоҷикистон]], ки аз [[1 апрел]]и соли [[2022]] дар ҳудуди Тоҷикистон давоми шабонарӯз 16 соат, намоиш дода мешавад. Муассисаи давлатии ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумиро дар хориҷи Тоҷикистон бо ёрии [[телевизион]]ҳои [[моҳвора]]вӣ ва ё [[интернет]] тамошо кардан мумкин аст. Дар [http://tvsayohi.tj сомонаи расмии шабака] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231203102634/https://tvsayohi.tj/ |date=2023-12-03 }} низ тамошобинон метавонанд, барномаҳоро дар пахши зинда бо сифати [[HD]] тамошо намоянд. 

Тестҳои техникиаш аз [[1 сентябр]]и соли [[2022]] бо моҳвораи Yahsat 1A (мавқеи корӣ 52,5°E) дар сифати HD, бе коддарорӣ, бо параметри: 11785 МГц, поляр. H, SR 27500, FEC.

== Таъсис ==
[https://khovar.tj/2022/04/imr-z-dar-to-ikiston-televizioni-sajyo-va-unar-oi-mardum-iftito-gardid/ 1 апрели соли 2022 бо мақсади инкишоф додани иқтидори воқеии шаҳру деҳот, муаррифии манзараҳои зебои кишвар, мавзеъҳои сайёҳӣ, маконҳои таърихӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар ҷумҳурӣ Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” ба фаъолият шурӯъ намуд.] Пас аз 1 сентябри соли 2022 бо пайваст шудан ба моҳвораи ЯҲСАТ мавҷи Телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”  ба давлатҳои хориҷи кишвар низ дастрас гардид.

Муассисаи давлатии телевизиони “Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” дар асоси дастуру супоришҳо ва дастгириҳои пайвастаи Президенти [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] муҳтарам [[Эмомалӣ Раҳмон]] бо мақсади тарғибу ташвиқи имконияти [[сайёҳ]]ӣ, ҷалби сайёҳони дохилию хориҷӣ ба ҷумҳурӣ, мусоидат ба рушди бемайлони [[ҳунар]]&lt;nowiki/&gt;ҳои мардумӣ дар мамлакат ва муарифии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари барои сайёҳӣ мувофиқу  дорои [[фарҳанг]]у [[ҳунар]]и волои [[таърих]]ӣ бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз [[30 июн]]и соли [[2021]] таъсис дода шудааст.

Аз 25 ноябри соли 2021 бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Амирзода Дилафрӯз Субҳон директори Муассисаи давлатии телевизиони «Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» таъин карда шудааст. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://peshina.jumhuriyat.tj/index.php?art_id=45576|title=Нашрияи расмии Тоҷикистон - &quot;Ҷумҳурият&quot;|website=peshina.jumhuriyat.tj|accessdate=2025-06-09}}&lt;/ref&gt;

== Сохтор ==
Телевизиони Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ 143 воҳиди корӣ дошта, сохтори он аз дастгоҳи марказӣ, ҳайати эҷодӣ иборат аз 5 раёсат, 4 шуъба, 3 бахш, инчунин, маҷмааи таҷҳизоти студиявӣ ва шуъбаҳои техникию хизматрасонӣ иборат аст.

Забони аслии шабакаи телевизионӣ — [[Забони тоҷикӣ|тоҷикӣ]], як қисми барномаҳо бо [[забони русӣ]] ва [[забони англисӣ]] барномарезӣ мешаванд.
 
Тамошобинони ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ зиёда аз 10 миллион нафарро ташкил медиҳанд, аз онҳо, бештар аз 5 миллионаш аз [[Тоҷикистон]] ва бақияаш аз [[Афғонистон]], [[Ӯзбекистон]], [[Эрон]], [[Русия]] ва  давлатҳои [[Аврупо]]&lt;nowiki/&gt;ю [[ИМА]] мебошанд.

== ТВ Сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ==
* [http://ok.ru/video/3554651938436 Пахши мустақими шабака дар [[Одноклассники]]]
* [https://facebook.com/groups/2194410987247191/ Саҳифаи расмӣ дар [[Facebook]]]
* [https://youtube.com/@tvsayohi?feature=shared Саҳифаи расмӣ дар [[YouTube]]]
* [https://instagram.com/tv_sayohi?igshid=OGY3MTU3OGY1Mw== Саҳифаи расмӣ дар [[Instagram]]]

== Пайвандҳо ==
* [http://tvsayohi.tj Сомонаи расмии шабака]
* [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sayohplay.exoplayer_kotlin Боргирии замимаи мобилии шабака]
* [https://khovar.tj/rus/2022/04/segodnya-v-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-turizm-i-narodnye-remyosla/  АМИТ &quot;Ховар&quot;] — ''2022.04.01''
* [http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835  Низомномаи муассиса] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104094850/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=139835 |date=2023-11-04 }} — ''30.06.2022''
* [https://mir24.tv/news/16502953/turizm-i-narodnye-remesla-novyi-gosudarstvenny-telekanal-nachal-veshchanie-v-tadzhikistane  Мир24ТВ] — ''01.04.2022''
* [https://tj.vesti.news/segodnya-tadzhikistane-nachalo-funktsionirovat-televidenie-22040112520942.htm  Вести]{{Пайванди мурда|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ''01.04.2022''
* [https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html  tajsohtmon.tj] {{Бойгонишуда|url=https://web.archive.org/web/20231104101851/https://tajsohtmon.tj/ru/tajikistan_ru/12023-dva-televizionnyh-kanala-tadzhikistana-podklyuchat-k-sputnikovomu-veschaniyu.html |date=2023-11-04 }} — ''01.04.2022''

{{Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон}}

[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Муассисаҳои телевизионии Тоҷикистон]]
[[Гурӯҳ:Душанбе]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии тоҷикизабон]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои сайёҳӣ]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои ҳунарҳои мардумӣ]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии русизабон]]
[[Гурӯҳ:Шабакаҳои телевизионии англисзабон]]</text>
      <sha1>ajryz1pqvlr3v01opr2zytcqfcotqzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биловал Зардорӣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326397</id>
    <revision>
      <id>1482409</id>
      <parentid>1440863</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:16:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>163</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Prime_Minister_Benazir_Bhutto_1988.jpg with [[File:Prime_Minister_Benazir_Bhutto_1989.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · per description).</comment>
      <origin>1482409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="exxxe3xch5759yw0olu3lfr7hovsdp3" xml:space="preserve">{{Давлатмард}}{{дигар мазмунҳо|Зардорӣ}}'''Биловал Бҳутту Зардорӣ''' ({{lang-ur|بلاول بھٹو زرداری}}; {{ВД-Дебоча}}) — [[сиёсатмадор]] ва давлатмарди покистонӣ, раиси Ҳизби мардумии Покистон. Ягона писари [[Президенти Покистон]] [[Осиф Алӣ Зардорӣ]] ва сарвазири пешини Покистон, марҳум [[Беназир Бҳутто]]. [[Вазири корҳои хориҷии Покистон]] (2022—2023).

== Зиндагинома ==
Биловал Зардорӣ [[21 сентябр|21 сентябри]] соли [[1988]] дар [[Карочӣ]] (маркази иёлати [[Синд]]), дар яке аз хонаводаҳои бонуфузи Покистон ба дунё омадааст — бобояш [[Зулфиқор Алӣ Бҳутто]] буд. Биловал 3-моҳа буд, ки модараш [[Беназир Бҳутто]] ба мақоми сарвазири кишвар расид. Соли 1996 падараш [[Осиф Алӣ Зардорӣ]] зиндонӣ шуд ва соли 1999 Биловал ҳамроҳи модараш Покистонро тарк кард. То соли 2007 ӯ дар [[Дубай]] ва [[Лондон]] зиндагӣ мекард. Моҳи декабри соли 2007 Беназир Бҳутто дар Равалпиндӣ кушта шуд ва Биловал пас аз солҳои тӯлонӣ бори аввал ба Покистон омад. Моҳи сентябри соли 2008 [[Осиф Алӣ Зардорӣ]] президенти кишвар интихоб шуд. Биловал Зардорӣ соли 2011, пас аз хатми таҳсил дар [[Донишгоҳи Оксфорд]], барои зиндагӣ ба Покистон баргашт.

== Фаъолияти сиёсӣ ==
Аз 30 декабри соли 2007 раиси Ҳизби мардумии Покистон мебошад.

Соли 2018 дар [[Интихоботи порлумонӣ дар Покистон (2018)|интихоботи порлумонӣ]] номзад ба мақоми сарвазирӣ буд.{{Викианбор}}

== Нигористон ==
&lt;gallery&gt;
Акс:Prime Minister Benazir Bhutto 1989.jpg|Биловал бо модараш дар ИМА, соли 1988
Акс:Benazir Bhutto US visit 19890605.jpg|Биловали хурдсол бо модараш дар ИМА
Акс:Sanam Bhutto and Bilawal Bhutto Zardari, Women's World Awards 2009.jpg|Санам Бҳутто ва Биловал дар соли 2009
&lt;/gallery&gt;

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
* [http://www.vesti.ru/doc.html?cid=1&amp;id=155004 Билавал Зардари принял на себя эстафету Беназир Бхутто]{{ref-ru}}
* [http://www.cbsnews.com/stories/2007/12/29/world/main3656040.shtml?tag=contentMain;contentBody Bhutto’s Son, Husband To Lead Party]{{ref-en}}

{{ПБ}}</text>
      <sha1>exxxe3xch5759yw0olu3lfr7hovsdp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лакшми Нарайан Маҳарана</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332967</id>
    <revision>
      <id>1482349</id>
      <timestamp>2026-08-01T14:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42510-17</username>
        <id>146270</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Рассом | ном = Лакшми Нарайан Маҳарана | номи аслӣ = Laxmi Narayan Maharana | акс =  | тавсифи акс =  | зодрӯз = 18.03.2004 | зодгоҳ = [[Баунсулӣ]], ноҳияи Кеонҷҳар, [[Одиша]], [[Ҳиндустон]] | шаҳрвандӣ = {{IND}} | пеша = [[рассом]], ҳайкалтарош }} '''Лакшми Нарайан Маҳарана''' ({{lang-en|Laxmi Narayan Maharana}}; зо...</comment>
      <origin>1482349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2640" sha1="fkfuepqfutvgd56bfa1fqnoxo8brckm" xml:space="preserve">{{Рассом
| ном = Лакшми Нарайан Маҳарана
| номи аслӣ = Laxmi Narayan Maharana
| акс = 
| тавсифи акс = 
| зодрӯз = 18.03.2004
| зодгоҳ = [[Баунсулӣ]], ноҳияи Кеонҷҳар, [[Одиша]], [[Ҳиндустон]]
| шаҳрвандӣ = {{IND}}
| пеша = [[рассом]], ҳайкалтарош
}}
'''Лакшми Нарайан Маҳарана''' ({{lang-en|Laxmi Narayan Maharana}}; зод. 18 марти 2004, Баунсулӣ, Одиша, Ҳиндустон) — [[рассом]] ва ҳайкалтароши ҳинд аз иёлати Одиша&lt;ref name=&quot;OrissaPost&quot;&gt;{{cite news |title=Self-taught portrait artist of Keonjhar defies odds |url=https://www.orissapost.com/self-taught-portrait-artist-of-keonjhar-defies-odds/ |work=OrissaPOST |date=6 February 2024}}&lt;/ref&gt;. Ӯ бо кашидани портретҳои реалистӣ бо қалам ва сохтани ҳайкалҳои гилӣ машҳур аст.

== Зиндагинома ==
Лакшми Нарайан Маҳарана дар деҳаи [[Баунсулӣ]] дар оилаи Санҷай ва Бабита Маҳарана таваллуд шудааст. Ӯ ба офаридани асарҳои санъат аз синни ҳаштсолагӣ шурӯъ кардааст. Ӯ маълумоти расмии рассомӣ нагирифтааст ва рассоми худомӯз мебошад, ки малакаҳои худро мустақилона инкишоф додааст&lt;ref name=&quot;SamajTalent&quot;&gt;{{cite news |title=Talented Artist of Baunshuli |url=https://samajalive.in/talented-artist-of-baunshuli/237095.html |work=[[The Samaja]] |date=5 August 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Эҷодиёт ==
Маҳарана бо қалам, рангҳои обӣ (акварел) расм мекашад ва инчунин ҳайкалҳои гилӣ месозад. Ӯ бештар портретҳои шахсиятҳои маъруф, аз қабили Президенти Ҳиндустон [[Драупадӣ Мурму]], Сарвазир [[Нарендра Модӣ]] ва собиқ Сарвазири Одиша [[Навин Патнаик]]-ро офаридааст&lt;ref name=&quot;SamajPatana&quot;&gt;{{cite news |title=Patana News: Talented Artist Laxmi Narayan |url=https://samajalive.in/patana-news-1039/544884.html |work=[[The Samaja]] |date=2024}}&lt;/ref&gt;.

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

[[Гурӯҳ:Зодагони соли 2004]]
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳои зинда]]
[[Гурӯҳ:Рассомони Ҳиндустон]]
[[Гурӯҳ:Ҳайкалтарошон]]</text>
      <sha1>fkfuepqfutvgd56bfa1fqnoxo8brckm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Томас Эдвард Лоуренс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332968</id>
    <revision>
      <id>1482413</id>
      <timestamp>2026-08-02T09:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>Саҳифаи нав: {{Арбоби низомӣ  | ном                  = Томас Эдвард Лоуренс  | номи аслӣ            = {{lang-en|Thomas Edward Lawrence}}  | ном ҳангоми таваллуд =   | таърихи таваллуд     = 16.08.1888  | зодгоҳ               = {{зодгоҳ|Тремадог}}, [[Велс]]  | таърихи даргузашт    = 19.05.1935  | маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|...</comment>
      <origin>1482413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="h2doqzid9cp20aympdxnyjihp25m1x5" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Томас Эдвард Лоуренс
 | номи аслӣ            = {{lang-en|Thomas Edward Lawrence}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = 16.08.1888
 | зодгоҳ               = {{зодгоҳ|Тремадог}}, [[Велс]]
 | таърихи даргузашт    = 19.05.1935
 | маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Урдугоҳи Бовингтон}}, [[Дорсет]]
 | тасвир               = 
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = Лоуренси арабистонӣ ({{lang-en|Lawrence of Arabia}})
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{GBR}}&lt;br&gt;[[Акс:Flag of Hejaz (1917).svg|25px]] [[Подшоҳии Ҳиҷоз|Ҳиҷоз]]
 | солҳои хидмат        = [[1914]]—[[1918]], [[1923]]—[[1935]]
 | рутба                = [[Сарҳанг]]
 | намуди қушун         = [[Артиши Бритониё]]&lt;br&gt; [[Королевские военно-воздушные силы Великобритании|Нерӯҳои ҳавоии шоҳигарии Бритониёи Кабир]]
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = [[Ҷанги ҷаҳонии якум]]&lt;br&gt;
* [[Инқилоби бузурги арабӣ]]
: [[Муҳосираи Мадина]]
: [[Забти Ақаба]]
: [[Набарди Мегиддо (1918)|Набарди Мегиддо]]
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{Ордени Бани}}
 | {{Ордени хизматҳои шоиста}}
}}
{{Қатор
 | {{Дорандаи ордени Легиони фахрӣ}}
 | {{Салиби ҳарбии амалиётҳои хориҷӣ (Фаронса)}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}

'''То́мас Э́двард Ло́уренс''' ({{lang-en|Thomas Edward Lawrence}}; [[16 август]]и [[1888]], [[Тремадог]] — [[19 май]]и [[1935]], [[Урдугоҳи Бовингтон]], [[Дорсет]]) — бостоншиноси бритониёӣ, гардишгар, арбоби низомӣ, ҷосус, нависанда ва дипломат.

== Зиндагинома ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==</text>
      <sha1>h2doqzid9cp20aympdxnyjihp25m1x5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482415</id>
      <parentid>1482413</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T09:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoonoos.tj</username>
        <id>27005</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1482415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="9eul6mzfvfdrspjghslwbq0q27c410k" xml:space="preserve">{{Арбоби низомӣ
 | ном                  = Томас Эдвард Лоуренс
 | номи аслӣ            = {{lang-en|Thomas Edward Lawrence}}
 | ном ҳангоми таваллуд = 
 | таърихи таваллуд     = 16.08.1888
 | зодгоҳ               = {{зодгоҳ|Тремадог}}, [[Уелс]]
 | таърихи даргузашт    = 19.05.1935
 | маҳалли даргузашт    = {{МаҳаллиДаргузашт|Урдугоҳи Бовингтон}}, [[Дорсет]]
 | тасвир               = 
 | бар                  = 
 | тавсифи тасвир       = 
 | лақаб                = Лоуренси арабистонӣ ({{lang-en|Lawrence of Arabia}})
 | тахаллус             = 
 | навъи фаъолият       = 
 | мансубият            = {{GBR}}&lt;br&gt;[[Акс:Flag of Hejaz (1917).svg|25px]] [[Подшоҳии Ҳиҷоз|Ҳиҷоз]]
 | солҳои хидмат        = [[1914]]—[[1918]], [[1923]]—[[1935]]
 | рутба                = [[Сарҳанг]]
 | намуди қушун         = [[Артиши Бритониё]]&lt;br&gt; [[Королевские военно-воздушные силы Великобритании|Нерӯҳои ҳавоии шоҳигарии Бритониёи Кабир]]
 | фармондеҳ            = 
 | қисм                 = 
 | ҷанг                 = [[Ҷанги ҷаҳонии якум]]&lt;br&gt;
* [[Инқилоби бузурги арабӣ]]
: [[Муҳосираи Мадина]]
: [[Забти Ақаба]]
: [[Набарди Мегиддо (1918)|Набарди Мегиддо]]
 | ҷоизаҳо              = 
{{Қатор
 | {{Ордени Бани}}
 | {{Ордени хизматҳои шоиста}}
}}
{{Қатор
 | {{Дорандаи ордени Легиони фахрӣ}}
 | {{Салиби ҳарбии амалиётҳои хориҷӣ (Фаронса)}}
}}
 | равобит              = 
 | истеъфо              = 
 | соядаст              = 
}}

'''То́мас Э́двард Ло́уренс''' ({{lang-en|Thomas Edward Lawrence}}; [[16 август]]и [[1888]], [[Тремадог]] — [[19 май]]и [[1935]], [[Урдугоҳи Бовингтон]], [[Дорсет]]) — бостоншиноси бритониёӣ, гардишгар, арбоби низомӣ, ҷосус, нависанда ва дипломат.

== Зиндагинома ==

== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}

== Адабиёт ==</text>
      <sha1>9eul6mzfvfdrspjghslwbq0q27c410k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абботобод</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332969</id>
    <revision>
      <id>1482420</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="as5c0ngy6j3pp24yrwzi27oad04vx7a" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>as5c0ngy6j3pp24yrwzi27oad04vx7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482421</id>
      <parentid>1482420</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4740" sha1="hd8ev0efi6da7pnfimfb7rr8q0ddjeq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>hd8ev0efi6da7pnfimfb7rr8q0ddjeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482422</id>
      <parentid>1482421</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5414" sha1="kr3ya8ac4eqcald95qpbj8i9n31znzf" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.</text>
      <sha1>kr3ya8ac4eqcald95qpbj8i9n31znzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482423</id>
      <parentid>1482422</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5713" sha1="iqpi73k7razdeeb05bz3f7u95reyey6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>iqpi73k7razdeeb05bz3f7u95reyey6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482424</id>
      <parentid>1482423</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6109" sha1="m74lk2fudpqy5ck3xfhjr5sne8rjy7k" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.</text>
      <sha1>m74lk2fudpqy5ck3xfhjr5sne8rjy7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482425</id>
      <parentid>1482424</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6556" sha1="l7j5ncl6fh28fv5nftnjzph7yrxrtfy" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Абботобод дар шоҳроҳи '''Каракорум''' (KKH, Karakoram Highway) — шоҳроҳи асосии муштараки Покистон-Хитой байни Ҳавилиён (наздикии Абботобод) ва Кашгар (Хитой) — воқеъ аст. Наздиктарин фурудгоҳ — Фурудгоҳи байналмилалии Ислом Иқбол-и Исломобод.</text>
      <sha1>l7j5ncl6fh28fv5nftnjzph7yrxrtfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482426</id>
      <parentid>1482425</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7478" sha1="0esmb0qcy1ax0fmeyquvh2aenr2mxb0" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Абботобод дар шоҳроҳи '''Каракорум''' (KKH, Karakoram Highway) — шоҳроҳи асосии муштараки Покистон-Хитой байни Ҳавилиён (наздикии Абботобод) ва Кашгар (Хитой) — воқеъ аст. Наздиктарин фурудгоҳ — Фурудгоҳи байналмилалии Ислом Иқбол-и Исломобод.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Академияи Низомии Покистон''' (Kakul, 1948), '''Даҳа-и Ҳарнои''' — пойгоҳи низомии таърихии Британия, '''Илзами Ҷалалӣ''' — маконе ки Ҷалалуддини Ромӣ ёдовар шудааст, '''Панҷои-и Абботобод''' — қасри тобистонии сарҳанг Абботт. '''Хонаи Бин Ладен''' — дар маҳаллаи Билол Таун — '''соли 2012 бо истинод'''-и Ҳукумати Покистон вайрон карда шуд ва имрӯз танҳо як майдони холии сангпӯшида боқӣ мондааст, вале ҳамчун ҷои таърихии ҷаҳонии '''ба охир расидани таъқиби 10-солаи Бин Ладен''' боқӣ мемонад.</text>
      <sha1>0esmb0qcy1ax0fmeyquvh2aenr2mxb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482427</id>
      <parentid>1482426</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7689" sha1="2gb4d8mutnmexoplssovkqk9zkddbdk" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Абботобод дар шоҳроҳи '''Каракорум''' (KKH, Karakoram Highway) — шоҳроҳи асосии муштараки Покистон-Хитой байни Ҳавилиён (наздикии Абботобод) ва Кашгар (Хитой) — воқеъ аст. Наздиктарин фурудгоҳ — Фурудгоҳи байналмилалии Ислом Иқбол-и Исломобод.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Академияи Низомии Покистон''' (Kakul, 1948), '''Даҳа-и Ҳарнои''' — пойгоҳи низомии таърихии Британия, '''Илзами Ҷалалӣ''' — маконе ки Ҷалалуддини Ромӣ ёдовар шудааст, '''Панҷои-и Абботобод''' — қасри тобистонии сарҳанг Абботт. '''Хонаи Бин Ладен''' — дар маҳаллаи Билол Таун — '''соли 2012 бо истинод'''-и Ҳукумати Покистон вайрон карда шуд ва имрӯз танҳо як майдони холии сангпӯшида боқӣ мондааст, вале ҳамчун ҷои таърихии ҷаҳонии '''ба охир расидани таъқиби 10-солаи Бин Ладен''' боқӣ мемонад.

== Нигаред низ ==
* [[Покистон]]
* [[Хайбар-Пахтунхва]]
* [[Усома бин Ладен]]
* [[Академияи Низомии Покистон]]
* [[11 сентябр 2001]]</text>
      <sha1>2gb4d8mutnmexoplssovkqk9zkddbdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482428</id>
      <parentid>1482427</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7718" sha1="97nwzy1t466r16dresna1jj98mszwvc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Абботобод дар шоҳроҳи '''Каракорум''' (KKH, Karakoram Highway) — шоҳроҳи асосии муштараки Покистон-Хитой байни Ҳавилиён (наздикии Абботобод) ва Кашгар (Хитой) — воқеъ аст. Наздиктарин фурудгоҳ — Фурудгоҳи байналмилалии Ислом Иқбол-и Исломобод.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Академияи Низомии Покистон''' (Kakul, 1948), '''Даҳа-и Ҳарнои''' — пойгоҳи низомии таърихии Британия, '''Илзами Ҷалалӣ''' — маконе ки Ҷалалуддини Ромӣ ёдовар шудааст, '''Панҷои-и Абботобод''' — қасри тобистонии сарҳанг Абботт. '''Хонаи Бин Ладен''' — дар маҳаллаи Билол Таун — '''соли 2012 бо истинод'''-и Ҳукумати Покистон вайрон карда шуд ва имрӯз танҳо як майдони холии сангпӯшида боқӣ мондааст, вале ҳамчун ҷои таърихии ҷаҳонии '''ба охир расидани таъқиби 10-солаи Бин Ладен''' боқӣ мемонад.

== Нигаред низ ==
* [[Покистон]]
* [[Хайбар-Пахтунхва]]
* [[Усома бин Ладен]]
* [[Академияи Низомии Покистон]]
* [[11 сентябр 2001]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>97nwzy1t466r16dresna1jj98mszwvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482429</id>
      <parentid>1482428</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7858" sha1="3oul7km24bgbwyxv6f3puw6pdjnz6s2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Абботобод дар шоҳроҳи '''Каракорум''' (KKH, Karakoram Highway) — шоҳроҳи асосии муштараки Покистон-Хитой байни Ҳавилиён (наздикии Абботобод) ва Кашгар (Хитой) — воқеъ аст. Наздиктарин фурудгоҳ — Фурудгоҳи байналмилалии Ислом Иқбол-и Исломобод.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Академияи Низомии Покистон''' (Kakul, 1948), '''Даҳа-и Ҳарнои''' — пойгоҳи низомии таърихии Британия, '''Илзами Ҷалалӣ''' — маконе ки Ҷалалуддини Ромӣ ёдовар шудааст, '''Панҷои-и Абботобод''' — қасри тобистонии сарҳанг Абботт. '''Хонаи Бин Ладен''' — дар маҳаллаи Билол Таун — '''соли 2012 бо истинод'''-и Ҳукумати Покистон вайрон карда шуд ва имрӯз танҳо як майдони холии сангпӯшида боқӣ мондааст, вале ҳамчун ҷои таърихии ҷаҳонии '''ба охир расидани таъқиби 10-солаи Бин Ладен''' боқӣ мемонад.

== Нигаред низ ==
* [[Покистон]]
* [[Хайбар-Пахтунхва]]
* [[Усома бин Ладен]]
* [[Академияи Низомии Покистон]]
* [[11 сентябр 2001]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Abbottabad Абботобод дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>3oul7km24bgbwyxv6f3puw6pdjnz6s2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482430</id>
      <parentid>1482429</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8062" sha1="f5jnwg4zh1a5jqujfcfj1zz2erl7q7l" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Абботобод
 |номи аслӣ     = ایبٹ آباد / Abbotābād
 |кишвар        = Покистон
 |lat_dir = N|lat_deg = 34|lat_min = 9|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 73|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1853 (генерал Ҷ. Абботти Британӣ)
 |масоҳат       = 115
 |баландии маркази МА = 1256
 |аҳолӣ         = 148 587
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +5
 |сайт          = 
}}

'''Абботобод''' (ба урдуӣ: ''ایبٹ آباد'') — шаҳри '''устони Хайбар-Пахтунхва''' дар шимоли [[Покистон]], тахминан 120 км шимоли '''Исломобод''' — пойтахти Покистон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Abbottabad Abbottabad] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''148 587 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Шаҳр '''соли 1853 аз ҷониби генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ҳокими аввалини ноҳияи Ҳазораи Британия — таъсис ёфта, ба ифтихори худи ӯ '''Абботобод (Abbottabad — «шаҳраки Абботт»)''' номида шудааст. Абботобод дар байни хонандагони ҷаҳонӣ '''бо амалиёти «Neptune Spear»''' — '''дар 2 майи 2011 лашкари махсуси нерӯҳои баҳрии ИМА (SEAL Team Six) Усома бин Ладенро дар як хонаи ба Академияи низомии Абботобод наздик куштанд''' — маъруф гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Ҳазораи атрофи Абботобод дар давраи қадимӣ дар роҳи асосии тиҷоратии Ҳиндустон–Кашмир–Осиёи Марказӣ воқеъ буд ва аз давраи '''Ҷаҳонгир''' (қарни XVII, давраи Муғулӣ) марказе барои муҳтаваи муғулӣ дар шимоли Пенҷоб буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1849''' пас аз '''Ҷанги Дуюми Ангилу-Сикх''' — Британия Пенҷобро (ва бо он ноҳияи Ҳазораро) забт кард ва '''соли 1853 генерали британӣ Ҷеймс Абботт''' — ки дар синни 26-солагӣ ноҳияи Ҳазораро ба таври дипломатии дӯст ба Британия пайваст буд ва то соли 1853 ҳокими 6-солаи он гардид — шаҳраки маркази маъмурии худро дар болои деҳаи '''Ҳамидия''' сохт ва онро '''Abbottabad''' номид. Барои некиҳои дипломатии худ Абботт аз ҷониби мардуми маҳаллӣ бо номи '''«Сирдор Абботт Сомирӣ»''' пазируфта шуд.

Дар давраи Британия шаҳр ба маркази муҳими низомии кӯҳистонӣ табдил ёфт — '''Академияи Низомии Покистон''' (Pakistan Military Academy) — коллеҷи асосии тайёркунандаи афсарони артиши Покистон — соли '''1948''' дар Какул (як маҳаллаи Абботобод) таъсис ёфт.

'''Amaliyoti Neptune Spear''' — соатҳои аввалини '''2 майи 2011''' (тахминан 01:00 вақти маҳаллӣ) — 24 нафар аз '''SEAL Team Six''' (Development Group of the US Naval Special Warfare Command) бо 2 чархболи '''Sikorsky MH-60 Black Hawk''' махсуси радар-ноаён (stealth) аз Афғонистон (аэропорти Ҷалолобод) ба Абботобод парвоз карданд ва '''дар хонае ба масофаи 1,3 км аз Академияи Низомии Покистон''' Усома бин Ладенро — раҳбари ал-Қоида ва барандаи ҳамлаҳои 11.09.2001 — кушта дар баҳри Араб бо киштӣ USS Carl Vinson дафн намуданд. Ин амалиёт '''бе иҷозат ва бе хабардор кардани Ҳукумати Покистон''' анҷом дода шуд, ки боиси бӯҳрони муносибатҳои Покистон-ИМА гардид.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Абботобод дар баландии 1256 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Оруш-и '''минтақаи Ҳазораи Хайбар-Пахтунхва''', дар доманаҳои ҷанубии кӯҳҳои '''Ҳимолой''' воқеъ аст. Иқлим — '''муслимии кӯҳистонии субтропикӣ''' — зимистон хунук ва барфнок (то –5 °C), тобистон мулоим (то +30 °C — тобистон дар Абботобод хеле мулоимтар аз пасти Пенҷоб), боришоти солона зиёда аз 1240 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Абботобод тахминан 148 587 нафар (2017) — асосан '''ҳиндко-забон''' (як лаҳҷаи пенҷобии шимолии Хазара) ва пуштунҳо. Ислом-и суннӣ мазҳаби ғолиб.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Абботобод бар '''донишгоҳҳо ва мактабҳо''' (шумораи зиёди донишгоҳҳои тиббӣ ва техникӣ), '''сайёҳии кӯҳистонии Ҳазараи Хайбар''' ва хизматрасонии низомии '''Академияи Низомии Покистон''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
Абботобод дар шоҳроҳи '''Каракорум''' (KKH, Karakoram Highway) — шоҳроҳи асосии муштараки Покистон-Хитой байни Ҳавилиён (наздикии Абботобод) ва Кашгар (Хитой) — воқеъ аст. Наздиктарин фурудгоҳ — Фурудгоҳи байналмилалии Ислом Иқбол-и Исломобод.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Академияи Низомии Покистон''' (Kakul, 1948), '''Даҳа-и Ҳарнои''' — пойгоҳи низомии таърихии Британия, '''Илзами Ҷалалӣ''' — маконе ки Ҷалалуддини Ромӣ ёдовар шудааст, '''Панҷои-и Абботобод''' — қасри тобистонии сарҳанг Абботт. '''Хонаи Бин Ладен''' — дар маҳаллаи Билол Таун — '''соли 2012 бо истинод'''-и Ҳукумати Покистон вайрон карда шуд ва имрӯз танҳо як майдони холии сангпӯшида боқӣ мондааст, вале ҳамчун ҷои таърихии ҷаҳонии '''ба охир расидани таъқиби 10-солаи Бин Ладен''' боқӣ мемонад.

== Нигаред низ ==
* [[Покистон]]
* [[Хайбар-Пахтунхва]]
* [[Усома бин Ладен]]
* [[Академияи Низомии Покистон]]
* [[11 сентябр 2001]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Abbottabad Абботобод дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Покистон]]
[[Гурӯҳ:Покистон]]
[[Гурӯҳ:Хайбар-Пахтунхва]]
[[Гурӯҳ:Терроризми ҷаҳонӣ]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>f5jnwg4zh1a5jqujfcfj1zz2erl7q7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ас-Суис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332970</id>
    <revision>
      <id>1482442</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1504" sha1="jlmlib0h5qqgm52p4c7813qnnqax8br" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>jlmlib0h5qqgm52p4c7813qnnqax8br</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482443</id>
      <parentid>1482442</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4690" sha1="2hsixj39zpsbfbjb9jttroswodqucdc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>2hsixj39zpsbfbjb9jttroswodqucdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482444</id>
      <parentid>1482443</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5160" sha1="cvyaspq6qtmj45romgm3ls1b2zqhi1f" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).</text>
      <sha1>cvyaspq6qtmj45romgm3ls1b2zqhi1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482445</id>
      <parentid>1482444</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5378" sha1="lqvgz0zn0ba45yrwqcu9kzy7mv5ugmu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>lqvgz0zn0ba45yrwqcu9kzy7mv5ugmu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482446</id>
      <parentid>1482445</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6082" sha1="eupow2umfkaj26juhorp97s13fgvlzz" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.</text>
      <sha1>eupow2umfkaj26juhorp97s13fgvlzz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482447</id>
      <parentid>1482446</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6431" sha1="4cas3credspgqpd6laqblz70pw0h9ms" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.

== Нақлиёт ==
Ас-Суис дар охири ҷанубии '''Канали Суис''' воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Ас-Суис''' ва хатти роҳи оҳани Қоҳира–Ас-Суис мебошад. Аз Қоҳира тахминан 135 км шимолу шарқтар.</text>
      <sha1>4cas3credspgqpd6laqblz70pw0h9ms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482448</id>
      <parentid>1482447</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7032" sha1="1u8lfxqk9hv4ghuxuuzjeh4x7kh6dmr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.

== Нақлиёт ==
Ас-Суис дар охири ҷанубии '''Канали Суис''' воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Ас-Суис''' ва хатти роҳи оҳани Қоҳира–Ас-Суис мебошад. Аз Қоҳира тахминан 135 км шимолу шарқтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар шаҳр '''Осорхонаи Канали Суис''' (маҷмаи асосии таърихи сохтмон ва мушкилоти канал), '''Пайкари ёдгории Ҷанги 1973''' (пирамидаи баланд), '''Дарвозаи Марказии Ас-Суис''' (ба сабки колониалӣ, а. XIX). Дар шимоли шаҳр — '''Кӯҳҳои Атака''' — кӯҳҳои саҳройии на он қадар баланд, аз онҳо назораи ҷанубии канал имконпазир аст.</text>
      <sha1>1u8lfxqk9hv4ghuxuuzjeh4x7kh6dmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482449</id>
      <parentid>1482448</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7236" sha1="jtivxfo6dsonmos4rjxjezvk3g14tqa" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.

== Нақлиёт ==
Ас-Суис дар охири ҷанубии '''Канали Суис''' воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Ас-Суис''' ва хатти роҳи оҳани Қоҳира–Ас-Суис мебошад. Аз Қоҳира тахминан 135 км шимолу шарқтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар шаҳр '''Осорхонаи Канали Суис''' (маҷмаи асосии таърихи сохтмон ва мушкилоти канал), '''Пайкари ёдгории Ҷанги 1973''' (пирамидаи баланд), '''Дарвозаи Марказии Ас-Суис''' (ба сабки колониалӣ, а. XIX). Дар шимоли шаҳр — '''Кӯҳҳои Атака''' — кӯҳҳои саҳройии на он қадар баланд, аз онҳо назораи ҷанубии канал имконпазир аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Канали Суис]]
* [[Порт-Саид]]
* [[Баҳри Сурх]]
* [[Фердинанд де Лессепс]]
* [[Ҷанги Октябр (1973)]]</text>
      <sha1>jtivxfo6dsonmos4rjxjezvk3g14tqa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482450</id>
      <parentid>1482449</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7265" sha1="m71yjtwxhappfiybtl4kszcop94nrzy" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.

== Нақлиёт ==
Ас-Суис дар охири ҷанубии '''Канали Суис''' воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Ас-Суис''' ва хатти роҳи оҳани Қоҳира–Ас-Суис мебошад. Аз Қоҳира тахминан 135 км шимолу шарқтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар шаҳр '''Осорхонаи Канали Суис''' (маҷмаи асосии таърихи сохтмон ва мушкилоти канал), '''Пайкари ёдгории Ҷанги 1973''' (пирамидаи баланд), '''Дарвозаи Марказии Ас-Суис''' (ба сабки колониалӣ, а. XIX). Дар шимоли шаҳр — '''Кӯҳҳои Атака''' — кӯҳҳои саҳройии на он қадар баланд, аз онҳо назораи ҷанубии канал имконпазир аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Канали Суис]]
* [[Порт-Саид]]
* [[Баҳри Сурх]]
* [[Фердинанд де Лессепс]]
* [[Ҷанги Октябр (1973)]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>m71yjtwxhappfiybtl4kszcop94nrzy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482451</id>
      <parentid>1482450</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7473" sha1="fpu7b1qp9dqwnpdzr7ah0dnbz4i9h5w" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.

== Нақлиёт ==
Ас-Суис дар охири ҷанубии '''Канали Суис''' воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Ас-Суис''' ва хатти роҳи оҳани Қоҳира–Ас-Суис мебошад. Аз Қоҳира тахминан 135 км шимолу шарқтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар шаҳр '''Осорхонаи Канали Суис''' (маҷмаи асосии таърихи сохтмон ва мушкилоти канал), '''Пайкари ёдгории Ҷанги 1973''' (пирамидаи баланд), '''Дарвозаи Марказии Ас-Суис''' (ба сабки колониалӣ, а. XIX). Дар шимоли шаҳр — '''Кӯҳҳои Атака''' — кӯҳҳои саҳройии на он қадар баланд, аз онҳо назораи ҷанубии канал имконпазир аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Канали Суис]]
* [[Порт-Саид]]
* [[Баҳри Сурх]]
* [[Фердинанд де Лессепс]]
* [[Ҷанги Октябр (1973)]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Suez Ас-Суис дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.suezcanal.gov.eg/ Мақомоти Канали Суис (SCA)]</text>
      <sha1>fpu7b1qp9dqwnpdzr7ah0dnbz4i9h5w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482452</id>
      <parentid>1482451</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7667" sha1="cwalkkb0prhq9paq0gr8f9rqb1gtqtr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ас-Суис
 |номи аслӣ     = السويس / as-Suways
 |кишвар        = Миср
 |lat_dir = N|lat_deg = 29|lat_min = 58|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 32|lon_min = 33|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. VII мелодӣ (Ал-Кулзум)
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 744 000
 |соли барӯйхатгирӣ = 2017
 |вақти минтақавӣ = +2
 |сайт          = 
}}

'''Ас-Суис''' (ба арабӣ: ''السويس'', ''as-Suways''; ба забони инглисӣ '''Suez''') — шаҳри '''шимоли шарқии [[Миср]]''' дар канори '''шимоли Халиҷи Суис''' (Баҳри Сурх) ва '''дар оғози ҷанубии Канали Суис''' — яке аз муҳимтарин роҳҳои обии тиҷоратии ҷаҳон.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Suez Suez] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан '''744 000 нафар''' (барӯйхатгирии соли 2017). Ас-Суис маркази '''Устони Суис''' мебошад ва '''дарвозаи ҷанубии Канали Суис''' ки '''12 фоизи тиҷорати баҳрии ҷаҳонро''' идора мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Дар маконе, ки имрӯз Ас-Суис воқеъ аст, бандари қадимии '''Клузма''' ё '''Клизма''' (юнонӣ) ва баъдтар бандари арабии '''ал-Кулзум''' — маркази муҳими тиҷорати Ҳиндустон-Миср дар давраи хилофат — ҷойгир буд. Дар давраи мусулмонӣ '''халифа Умар ибни Хаттоб (634–644)''' канали кӯҳнаи Нил–Баҳри Сурх (Канали Некос — а.VI то милод) эҳё намуд, вале '''ба зудӣ дар а. VIII баста шуд''' ва то а. XIX Мисру Осиё ба воситаи роҳи хушкӣ ба ҳам пайваст буданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''25 апрели 1859''' '''Фердинанди де Лессепс''' (1805–1894) — дипломати фаронсавӣ ва дӯсти шоҳ Саидии Миср (Хидиви Саид) — '''корхонаи сохтмони Канали Суис''' — 193 километр байни Порт-Саид (шимол, Баҳри Миёназамин) ва Ас-Суис (ҷануб, Баҳри Сурх) — дар шаҳри Порт-Саиди навбунёд оғоз намуд.

'''17 ноябри 1869''' Канали Суис '''бо иштироки маликаи Фаронса Евгения''' (ҳамсари Наполеони III) — оҳанги '''Аида''' (як опера маҳз барои ин ба Верди фармоиш шуд, вале дар соли 1871 омода шуд, на 1869) — '''ба таври расмӣ боз шуд'''. Сохтмон 10 сол давом кард ва '''зиёда аз 30 000 миллион гулдани фаронсавӣ (~500 миллион доллар имрӯзӣ)''' арзиш дошт; тахминан 1,5 миллион мисрӣ дар сохтмон кор карданд ва даҳ ҳазор кушта шуданд.

'''26 июли 1956''' — '''Президенти Миср Ҷамол Абдунносир''' — Канали Суисро '''миллӣ гардонд''', ки боиси '''Ҷанги Суис (Крӯн ул-Ислоҳ)''' гардид: '''Британия, Фаронса ва Исроил''' Мисрро ҳамла карданд, аммо зери фишори ИМА ва СССР '''дар моҳи ноябр ақиб гаштанд'''. Ин ҷанг ниҳояти империяи колонии Британия дар Миср буд.

'''Дар Ҷанги Шаш Рӯзаи 1967''' Исроил Синои Миср ва канори шарқии Канали Суисро забт кард ва канал '''аз соли 1967 то соли 1975 (8 сол) баста монд'''. Дар '''Ҷанги Октябри 1973''' (Ҷанги Кипурӣ, Ҷанги Рамазон) артиши Миср канали Суисро гузашт ва '''қисми Синоиро баргардонд''' — оҳанге ки Синои Миср соли 1982 пурра '''ба Миср баргардонда шуд'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ас-Суис дар '''шимоли Халиҷи Суис''' — қисми ҷанубии '''Баҳри Сурх''' — дар баландии 10 метр аз сатҳи баҳр воқеъ аст. Иқлим — '''биёбонии сохилии гарм''' — тобистон гарм ва намнок (то +36 °C), зимистон мулоим (~+22 °C рӯзона), боришот қариб нест (~24 мм).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ас-Суис тахминан 744 000 нафар (2017) — '''арабҳои мисрӣ''' мусулмон (суннӣ) ва ҷамоати хурди қибтҳо.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ас-Суис '''қариб пурра''' бо '''Канали Суис''' алоқаманд аст: '''Мақомоти Канали Суис''' (SCA) яке аз калонтарин манбаъҳои даромади Миср (тахминан 9 миллиард доллар дар сол, ~2% ММД-и Миср), бандар, нафтпалойгоҳҳо, паровозҳо. '''Соли 2015''' '''Канали Суиси Нав''' (як каналии мувозии 35 км дар шимол) кушода шуд, ки имконияти '''ду тарафа гузаштани киштиҳо''' дар як қисми канал муҳайё сохт.

== Нақлиёт ==
Ас-Суис дар охири ҷанубии '''Канали Суис''' воқеъ буда, дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Ас-Суис''' ва хатти роҳи оҳани Қоҳира–Ас-Суис мебошад. Аз Қоҳира тахминан 135 км шимолу шарқтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Дар шаҳр '''Осорхонаи Канали Суис''' (маҷмаи асосии таърихи сохтмон ва мушкилоти канал), '''Пайкари ёдгории Ҷанги 1973''' (пирамидаи баланд), '''Дарвозаи Марказии Ас-Суис''' (ба сабки колониалӣ, а. XIX). Дар шимоли шаҳр — '''Кӯҳҳои Атака''' — кӯҳҳои саҳройии на он қадар баланд, аз онҳо назораи ҷанубии канал имконпазир аст.

== Нигаред низ ==
* [[Миср]]
* [[Канали Суис]]
* [[Порт-Саид]]
* [[Баҳри Сурх]]
* [[Фердинанд де Лессепс]]
* [[Ҷанги Октябр (1973)]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Suez Ас-Суис дар Encyclopædia Britannica]
* [https://www.suezcanal.gov.eg/ Мақомоти Канали Суис (SCA)]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Миср]]
[[Гурӯҳ:Миср]]
[[Гурӯҳ:Канали Суис]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои соҳилии Баҳри Сурх]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>cwalkkb0prhq9paq0gr8f9rqb1gtqtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Монтеррей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332971</id>
    <revision>
      <id>1482453</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1415" sha1="n3ukwb87da9fommorjfn0oywt4endcn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>n3ukwb87da9fommorjfn0oywt4endcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482454</id>
      <parentid>1482453</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2582" sha1="jm6yjuw22bxtvgg20454bkf1c04puk0" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.</text>
      <sha1>jm6yjuw22bxtvgg20454bkf1c04puk0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482455</id>
      <parentid>1482454</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="6ycgbbkqn2pmdad7ki3pl6hfguopaic" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.</text>
      <sha1>6ycgbbkqn2pmdad7ki3pl6hfguopaic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482456</id>
      <parentid>1482455</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3307" sha1="szwnk66hy1r3d4lsqy9p2k0xx0qdh8h" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>szwnk66hy1r3d4lsqy9p2k0xx0qdh8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482457</id>
      <parentid>1482456</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3805" sha1="d3ytdgh3j43244sj6x2ad3bqztkxwoe" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.</text>
      <sha1>d3ytdgh3j43244sj6x2ad3bqztkxwoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482458</id>
      <parentid>1482457</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4101" sha1="b705m5rebvz6pn1k16577btsn9tzqkq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.

== Нақлиёт ==
Монтеррей дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Генерал Мариано Эсковес''' ва метро (3 хат) мебошад. Дар шоҳроҳи асосии Мехико – марзи ИМА (Ларедо) воқеъ аст.</text>
      <sha1>b705m5rebvz6pn1k16577btsn9tzqkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482459</id>
      <parentid>1482458</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="3bd9mdjf4syolzo8vaf59578ziotc17" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.

== Нақлиёт ==
Монтеррей дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Генерал Мариано Эсковес''' ва метро (3 хат) мебошад. Дар шоҳроҳи асосии Мехико – марзи ИМА (Ларедо) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯҳи Собор''' (Cerro de la Silla, 1740 м — нишонаи шаҳр), '''Собораи Монтеррей''' (1626), '''Мейдони Макро''' (Macroplaza — яке аз бузургтарин майдонҳои ҷаҳон, 40 гектар), '''Осорхонаи муосири санъат MARCO''' (1991), '''Fundidora Park''' (парки собиқи заводи металлургӣ).</text>
      <sha1>3bd9mdjf4syolzo8vaf59578ziotc17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482460</id>
      <parentid>1482459</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4699" sha1="5vjk8rzkijrtdelbkg9r4k8pm6tend4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.

== Нақлиёт ==
Монтеррей дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Генерал Мариано Эсковес''' ва метро (3 хат) мебошад. Дар шоҳроҳи асосии Мехико – марзи ИМА (Ларедо) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯҳи Собор''' (Cerro de la Silla, 1740 м — нишонаи шаҳр), '''Собораи Монтеррей''' (1626), '''Мейдони Макро''' (Macroplaza — яке аз бузургтарин майдонҳои ҷаҳон, 40 гектар), '''Осорхонаи муосири санъат MARCO''' (1991), '''Fundidora Park''' (парки собиқи заводи металлургӣ).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Нуэво Леон]]
* [[Cemex]]
* [[Ҷанги Мексика-ИМА]]</text>
      <sha1>5vjk8rzkijrtdelbkg9r4k8pm6tend4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482461</id>
      <parentid>1482460</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4728" sha1="6wt42wda9ou8x6p1q128r3l86x300wd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.

== Нақлиёт ==
Монтеррей дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Генерал Мариано Эсковес''' ва метро (3 хат) мебошад. Дар шоҳроҳи асосии Мехико – марзи ИМА (Ларедо) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯҳи Собор''' (Cerro de la Silla, 1740 м — нишонаи шаҳр), '''Собораи Монтеррей''' (1626), '''Мейдони Макро''' (Macroplaza — яке аз бузургтарин майдонҳои ҷаҳон, 40 гектар), '''Осорхонаи муосири санъат MARCO''' (1991), '''Fundidora Park''' (парки собиқи заводи металлургӣ).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Нуэво Леон]]
* [[Cemex]]
* [[Ҷанги Мексика-ИМА]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>6wt42wda9ou8x6p1q128r3l86x300wd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482462</id>
      <parentid>1482461</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4867" sha1="6qxq4n5gq6pxqmjsmw6oq0ueqtxaa61" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.

== Нақлиёт ==
Монтеррей дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Генерал Мариано Эсковес''' ва метро (3 хат) мебошад. Дар шоҳроҳи асосии Мехико – марзи ИМА (Ларедо) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯҳи Собор''' (Cerro de la Silla, 1740 м — нишонаи шаҳр), '''Собораи Монтеррей''' (1626), '''Мейдони Макро''' (Macroplaza — яке аз бузургтарин майдонҳои ҷаҳон, 40 гектар), '''Осорхонаи муосири санъат MARCO''' (1991), '''Fundidora Park''' (парки собиқи заводи металлургӣ).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Нуэво Леон]]
* [[Cemex]]
* [[Ҷанги Мексика-ИМА]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Monterrey Монтеррей дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>6qxq4n5gq6pxqmjsmw6oq0ueqtxaa61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482463</id>
      <parentid>1482462</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5006" sha1="2g6xio0c2k2qhq6t7fd0wzyljdwm85u" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Монтеррей
 |номи аслӣ     = Monterrey
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 25|lat_min = 40|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 100|lon_min = 18|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1596
 |масоҳат       = 325
 |баландии маркази МА = 540
 |аҳолӣ         = 1 142 194
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Монтеррей''' (ба испанӣ: ''Monterrey'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Мексика]]''' пас аз Мехико ва Гвадалахара, пойтахти '''иёлати Нуэво Леон''' дар шимоли шарқии кишвар.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Monterrey Monterrey] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 1,14 миллион нафар, метрополи Монтеррей — тахминан 5,34 миллион (2020) — '''дуюми метрополи Мексика''' пас аз Мехико. Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''' ва '''пойтахти иқтисодии шимол''' мебошад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Монтеррей '''соли 1596 аз ҷониби Диего де Монтемайор''' таъсис ёфта, ба ифтихори '''граф Монтерреи (Ҳамон Донжан Асурес)''' — вазири мустамликавии Испания — номгузорӣ шудааст. Дар давраи мустамликавии Испания шаҳр аҳамияти маҳдуд дошт, аммо '''дар қарни XIX''' — пас аз '''Ҷанги Мексика-ИМА 1846–1848''' (Ҷанги Монтеррей, сентябри 1846) — ва '''дар қарни XX''' саноатизатсия — ба маркази муҳими металлургии ва пивосозии Мексика табдил ёфт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1890''' '''Cervecería Cuauhtémoc''' — калонтарин пивосозии Мексика — таъсис ёфт (баранди Tecate, Sol, Dos Equis). '''Соли 1943''' '''Донишкадаи Технологии Монтеррей (ITESM)''' — бузургтарин донишгоҳи хусусии Мексика — боз шуд.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Монтеррей дар баландии 540 метр аз сатҳи баҳр, дар водии Сиерра-Мадре-Ориенталӣ воқеъ буда, иқлими нимбиёбонии субтропикии гарм (BSh) дорад: тобистон гарму бухороӣ (то +38 °C), зимистон мулоим (~+20 °C рӯзона), боришоти солона ~600 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Монтеррей 1 142 194 нафар (2020) — асосан '''мексиканиҳои метисӣ''' ва муҳоҷират аз ИМА (сарҳади ИМА 200 км шимолтар). Забон — '''испанӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Монтеррей '''муҳимтарин маркази саноатии Мексика''': металлургия (Ternium), пивосозӣ (Heineken Mexico), симент (Cemex — калонтарин коркунандаи сименти ҷаҳон), стакан (Vitro), нассоҷӣ, автомобилсозӣ (Kia, GM). '''ММД-и метрополи Монтеррей 12 фоизи тамоми ММД-и Мексика'''-ро таъмин мекунад.

== Нақлиёт ==
Монтеррей дорои '''Фурудгоҳи байналмилалии Генерал Мариано Эсковес''' ва метро (3 хат) мебошад. Дар шоҳроҳи асосии Мехико – марзи ИМА (Ларедо) воқеъ аст.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯҳи Собор''' (Cerro de la Silla, 1740 м — нишонаи шаҳр), '''Собораи Монтеррей''' (1626), '''Мейдони Макро''' (Macroplaza — яке аз бузургтарин майдонҳои ҷаҳон, 40 гектар), '''Осорхонаи муосири санъат MARCO''' (1991), '''Fundidora Park''' (парки собиқи заводи металлургӣ).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Нуэво Леон]]
* [[Cemex]]
* [[Ҷанги Мексика-ИМА]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Monterrey Монтеррей дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Мексика]]
[[Гурӯҳ:Мексика]]
[[Гурӯҳ:Нуэво Леон]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>2g6xio0c2k2qhq6t7fd0wzyljdwm85u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Канкун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332972</id>
    <revision>
      <id>1482464</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1366" sha1="965ntv1gn4s5k4wg0tsmaowfv5c2ep5" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>965ntv1gn4s5k4wg0tsmaowfv5c2ep5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482465</id>
      <parentid>1482464</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2528" sha1="8y9wgp70auktbperq9qu0xdhnniitju" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.</text>
      <sha1>8y9wgp70auktbperq9qu0xdhnniitju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482466</id>
      <parentid>1482465</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3234" sha1="bd5jy0xmxq6fx1gkjt4o5fgjam1240w" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.</text>
      <sha1>bd5jy0xmxq6fx1gkjt4o5fgjam1240w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482467</id>
      <parentid>1482466</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3457" sha1="dx9usymz8hhfk6xiumx8zzcm4c44a3i" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>dx9usymz8hhfk6xiumx8zzcm4c44a3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482468</id>
      <parentid>1482467</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3793" sha1="5timjnd6bpgioghrqr2ko7ozv5oh73w" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.</text>
      <sha1>5timjnd6bpgioghrqr2ko7ozv5oh73w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482469</id>
      <parentid>1482468</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4018" sha1="n6md1ypa4pgi8qt2rbpcb633jfe555z" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Канкун (CUN)''' — '''дуюми сертрафики Мексика''' пас аз Мехико (~26 миллион мусофир солона).</text>
      <sha1>n6md1ypa4pgi8qt2rbpcb633jfe555z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482470</id>
      <parentid>1482469</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4516" sha1="sc4ykv6319yyxz0qhi4irzysw40b7zr" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Канкун (CUN)''' — '''дуюми сертрафики Мексика''' пас аз Мехико (~26 миллион мусофир солона).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''харобаҳои Эл Мейко''' ва '''Эл Рей''' (маййя, а. XIII–XV), '''Осорхонаи маййяии Канкун''' (2012), '''Плайя Делфинес''' (соҳилҳои беҳтарин). Дар наздикӣ — '''Ик-Кил''', '''Чичен-Итса''' (UNESCO, ҳафт ҳайратангези нави ҷаҳон), '''Тулум''' (харобаҳои маййя бар канори баҳр).</text>
      <sha1>sc4ykv6319yyxz0qhi4irzysw40b7zr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482471</id>
      <parentid>1482470</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4665" sha1="c0prk1oqdhf1u20vub67uisz0xcwxej" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Канкун (CUN)''' — '''дуюми сертрафики Мексика''' пас аз Мехико (~26 миллион мусофир солона).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''харобаҳои Эл Мейко''' ва '''Эл Рей''' (маййя, а. XIII–XV), '''Осорхонаи маййяии Канкун''' (2012), '''Плайя Делфинес''' (соҳилҳои беҳтарин). Дар наздикӣ — '''Ик-Кил''', '''Чичен-Итса''' (UNESCO, ҳафт ҳайратангези нави ҷаҳон), '''Тулум''' (харобаҳои маййя бар канори баҳр).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Кинтана-Роо]]
* [[Маййя]]
* [[Баҳри Кариб]]
* [[Чичен-Итса]]</text>
      <sha1>c0prk1oqdhf1u20vub67uisz0xcwxej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482472</id>
      <parentid>1482471</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4694" sha1="n102txhpefzesxhzs5zn5rdjl8rj38n" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Канкун (CUN)''' — '''дуюми сертрафики Мексика''' пас аз Мехико (~26 миллион мусофир солона).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''харобаҳои Эл Мейко''' ва '''Эл Рей''' (маййя, а. XIII–XV), '''Осорхонаи маййяии Канкун''' (2012), '''Плайя Делфинес''' (соҳилҳои беҳтарин). Дар наздикӣ — '''Ик-Кил''', '''Чичен-Итса''' (UNESCO, ҳафт ҳайратангези нави ҷаҳон), '''Тулум''' (харобаҳои маййя бар канори баҳр).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Кинтана-Роо]]
* [[Маййя]]
* [[Баҳри Кариб]]
* [[Чичен-Итса]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>n102txhpefzesxhzs5zn5rdjl8rj38n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482473</id>
      <parentid>1482472</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4824" sha1="at386upiv6bjthvz61sr0jf37ubnxcw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Канкун (CUN)''' — '''дуюми сертрафики Мексика''' пас аз Мехико (~26 миллион мусофир солона).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''харобаҳои Эл Мейко''' ва '''Эл Рей''' (маййя, а. XIII–XV), '''Осорхонаи маййяии Канкун''' (2012), '''Плайя Делфинес''' (соҳилҳои беҳтарин). Дар наздикӣ — '''Ик-Кил''', '''Чичен-Итса''' (UNESCO, ҳафт ҳайратангези нави ҷаҳон), '''Тулум''' (харобаҳои маййя бар канори баҳр).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Кинтана-Роо]]
* [[Маййя]]
* [[Баҳри Кариб]]
* [[Чичен-Итса]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Cancun Канкун дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>at386upiv6bjthvz61sr0jf37ubnxcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482474</id>
      <parentid>1482473</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4997" sha1="60v5wzls03k2eyfsec5ojymemxi6kcu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Канкун
 |номи аслӣ     = Cancún
 |кишвар        = Мексика
 |lat_dir = N|lat_deg = 21|lat_min = 10|lat_sec = 
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 51|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1970 (лоиҳа), 1975 (расмӣ)
 |масоҳат       = 710
 |баландии маркази МА = 10
 |аҳолӣ         = 888 797
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = -6
 |сайт          = 
}}

'''Канкун''' (ба испанӣ: ''Cancún'') — шаҳри '''нӯги ҷанубу шарқии [[Мексика]]''' дар канори '''Баҳри Кариб''', пойтахти шаҳрдории Бенито Хуарес-и '''иёлати Кинтана-Роо'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Cancun Cancún] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 888 797 нафар (2020). Канкун '''калонтарин курорти баҳрии Мексика''' ва '''яке аз машҳуртарин курортҳои Кариб''' мебошад — солона зиёда аз 6 миллион сайёҳи хориҷиро қабул мекунад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Канкун (номи майяии ''Kaan Kun'' — «лонаи морҳо») аз садаҳои қадим маскун буд — '''Эл Мейко''' ва '''Ел Рей''' — маконҳои бостоншиносии тамаддуни маййя (қарнҳои XI–XVI) — дар ин ҷо воқеанд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

То '''соли 1970''' Канкун деҳакадаи моҳигирии тахминан 100-нафара буд. Дар ҳамон сол '''Ҳукумати Мексика (Президент Луис Эчеверрия) ва BANOBRAS''' бо истинод ба тадқиқоти маркетингии сайёҳии Кариб '''қарори лоиҳаи «Cancún» - таъсиси курорти нав дар канори баҳр'''-ро гирифтанд. Сохтмон соли 1974 расмӣ оғоз шуд, аввалин меҳмонхонаҳо соли 1975 боз шуданд. Дар 30 сол Канкун ба '''калонтарин ва муваффақтарин лоиҳаи туристии сохташуда-и Мексика''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Канкун дар канори '''Баҳри Кариб''' воқеъ буда, аз ду қисм иборат аст: '''шаҳри хушк''' (ел синтро) ва '''зонаи меҳмонхонагӣ''' (Zona Hotelera — рахи 22-километрии қуми сафед бо меҳмонхонаҳо). Иқлим — тропикии баҳрии гарм — солу-сол +25 то +34 °C, мавсуми боронӣ май–октябр, оби баҳр солу-сол ~27 °C. Мавсуми давлатҳои гардбод (июн-ноябр) — гардбоди '''Уилма''' (2005) шаҳрро тамоман хароб кард.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Канкун 888 797 нафар (2020) — асосан мексиканиҳои муҳоҷир аз тамоми кишвар ба хотири кор дар туризм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Канкун '''қариб пурра ба туризм асос ёфтааст''' — тахминан '''30 фоизи ММД-и Кинтана-Роо-ро''' Канкун таъмин мекунад. '''Zona Hotelera''' дорои зиёда аз 180 меҳмонхонаи 4–5 ситора.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Канкун (CUN)''' — '''дуюми сертрафики Мексика''' пас аз Мехико (~26 миллион мусофир солона).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''харобаҳои Эл Мейко''' ва '''Эл Рей''' (маййя, а. XIII–XV), '''Осорхонаи маййяии Канкун''' (2012), '''Плайя Делфинес''' (соҳилҳои беҳтарин). Дар наздикӣ — '''Ик-Кил''', '''Чичен-Итса''' (UNESCO, ҳафт ҳайратангези нави ҷаҳон), '''Тулум''' (харобаҳои маййя бар канори баҳр).

== Нигаред низ ==
* [[Мексика]]
* [[Кинтана-Роо]]
* [[Маййя]]
* [[Баҳри Кариб]]
* [[Чичен-Итса]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Cancun Канкун дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Мексика]]
[[Гурӯҳ:Мексика]]
[[Гурӯҳ:Кинтана-Роо]]
[[Гурӯҳ:Курортҳо]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>60v5wzls03k2eyfsec5ojymemxi6kcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сурабая</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332973</id>
    <revision>
      <id>1482487</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="piaot3gnly28ausds9ganepzl32f9xo" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>piaot3gnly28ausds9ganepzl32f9xo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482488</id>
      <parentid>1482487</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2647" sha1="6zs5e0a1w34j6xesv6q3enbx4w3894q" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.</text>
      <sha1>6zs5e0a1w34j6xesv6q3enbx4w3894q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482489</id>
      <parentid>1482488</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3186" sha1="ljzbjzgh2yddiz2y38gltoomir2fm2p" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.</text>
      <sha1>ljzbjzgh2yddiz2y38gltoomir2fm2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482490</id>
      <parentid>1482489</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="me2yte13ripbknyilrqic48uuu9fjb2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>me2yte13ripbknyilrqic48uuu9fjb2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482491</id>
      <parentid>1482490</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:16:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4051" sha1="58mprf4i668vkznvuvkp6hu4tzt5r2s" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.</text>
      <sha1>58mprf4i668vkznvuvkp6hu4tzt5r2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482492</id>
      <parentid>1482491</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4335" sha1="3eyrvxrohm8ok6te90mhgtzcz6vv7o0" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷуанда''' (SUB) — дуюм фурудгоҳи серии Индонезия. '''Пули Сурамаду''' — 5,4 км, соли 2009 боз шуд — калонтарин пули Индонезия.</text>
      <sha1>3eyrvxrohm8ok6te90mhgtzcz6vv7o0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482493</id>
      <parentid>1482492</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4869" sha1="dcfqjszphsnmnmzr0htqvjoe4e51o8a" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷуанда''' (SUB) — дуюм фурудгоҳи серии Индонезия. '''Пули Сурамаду''' — 5,4 км, соли 2009 боз шуд — калонтарин пули Индонезия.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Мамориали Ҷанги 10 Ноябр''' (Тугу Паҳлаван, 41,15 м баландӣ — рамзи Ҳари Паҳлавонон), '''Осорхонаи Индонезияи Шарқӣ''', '''Масҷиди Сурабая ал-Акбар''' (2000, дуюм масҷиди калонтарини Индонезия), '''Маҳаллаи хитоии Кемба-Ҷепун''' — маҳаллаи кӯҳнаи хитоӣ бо маъбадҳо ва бозор.</text>
      <sha1>dcfqjszphsnmnmzr0htqvjoe4e51o8a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482494</id>
      <parentid>1482493</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4995" sha1="1f1xbwq0q9w7yk20v03wmy70bty80ix" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷуанда''' (SUB) — дуюм фурудгоҳи серии Индонезия. '''Пули Сурамаду''' — 5,4 км, соли 2009 боз шуд — калонтарин пули Индонезия.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Мамориали Ҷанги 10 Ноябр''' (Тугу Паҳлаван, 41,15 м баландӣ — рамзи Ҳари Паҳлавонон), '''Осорхонаи Индонезияи Шарқӣ''', '''Масҷиди Сурабая ал-Акбар''' (2000, дуюм масҷиди калонтарини Индонезия), '''Маҳаллаи хитоии Кемба-Ҷепун''' — маҳаллаи кӯҳнаи хитоӣ бо маъбадҳо ва бозор.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Мадура]]
* [[Ҷанги Сурабая]]</text>
      <sha1>1f1xbwq0q9w7yk20v03wmy70bty80ix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482495</id>
      <parentid>1482494</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5024" sha1="av38kjuyy8atdfkv4p784ghrq89p3fy" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷуанда''' (SUB) — дуюм фурудгоҳи серии Индонезия. '''Пули Сурамаду''' — 5,4 км, соли 2009 боз шуд — калонтарин пули Индонезия.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Мамориали Ҷанги 10 Ноябр''' (Тугу Паҳлаван, 41,15 м баландӣ — рамзи Ҳари Паҳлавонон), '''Осорхонаи Индонезияи Шарқӣ''', '''Масҷиди Сурабая ал-Акбар''' (2000, дуюм масҷиди калонтарини Индонезия), '''Маҳаллаи хитоии Кемба-Ҷепун''' — маҳаллаи кӯҳнаи хитоӣ бо маъбадҳо ва бозор.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Мадура]]
* [[Ҷанги Сурабая]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>av38kjuyy8atdfkv4p784ghrq89p3fy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482496</id>
      <parentid>1482495</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5158" sha1="oz1b8l72n8uipcxmicjp60ep7ap538m" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷуанда''' (SUB) — дуюм фурудгоҳи серии Индонезия. '''Пули Сурамаду''' — 5,4 км, соли 2009 боз шуд — калонтарин пули Индонезия.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Мамориали Ҷанги 10 Ноябр''' (Тугу Паҳлаван, 41,15 м баландӣ — рамзи Ҳари Паҳлавонон), '''Осорхонаи Индонезияи Шарқӣ''', '''Масҷиди Сурабая ал-Акбар''' (2000, дуюм масҷиди калонтарини Индонезия), '''Маҳаллаи хитоии Кемба-Ҷепун''' — маҳаллаи кӯҳнаи хитоӣ бо маъбадҳо ва бозор.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Мадура]]
* [[Ҷанги Сурабая]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Surabaya Сурабая дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>oz1b8l72n8uipcxmicjp60ep7ap538m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482497</id>
      <parentid>1482496</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5292" sha1="e8m1nb0c9r4jap2pf9jk2xv3fypo047" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Сурабая
 |номи аслӣ     = Surabaya
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 15|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 112|lon_min = 45|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1293
 |масоҳат       = 326
 |баландии маркази МА = 5
 |аҳолӣ         = 2 874 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Сурабая''' (ба индонезӣ: ''Surabaya'') — '''дуюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва пойтахти '''иёлати Шарқии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Surabaya Surabaya] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,87 миллион нафар, метрополи Гербангкертосусила — тахминан 9,49 миллион (2020). Сурабая '''муҳимтарин бандари Индонезия дар Уқёнуси Ҳинд''' ва маркази муҳими саноатии кишвар мебошад. Номи «Сурабая» аз ду калимаи ҷавагӣ — '''суро''' (наҳанг) ва '''боё''' (тимсоҳ) — иборат мешавад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Сурабая '''соли 1293''' дар манбаъҳо ба сифати сурати ҷанге зикр мешавад, ки императори явагии Раден Виҷая императори моҷарои Мон-голии Хубилай-Хонро шикаст дод. Дар давраи мустамликавии Голландия (аз 1743) Сурабая маркази муҳими тиҷорати шакар, тамоку ва қаҳваи Ява буд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''10 ноябри 1945''' — '''Ҷанги Сурабая''' — '''дар давоми се ҳафтае, ки '''зиёда аз 20 000 индонезиягӣ''' зидди бозгаштани Британия ва Ҳолланд ба Индонезия ҷангиданд ва тахминан 6300 нафар кушта шуданд. Ин ҷанг '''рӯҳияи истиқлолияти Индонезияро баланд бардошт''' ва имрӯз 10 ноябр иди миллии '''Ҳари Паҳлавонон (Hari Pahlawan)''' аст. Сурабая '''шаҳри паҳлавонон'''-и Индонезия ном гирифт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Сурабая '''дар нӯги шимоли шарқии ҷазираи Ява''' воқеъ буда, иқлими тропикӣ ва муссонӣ (Aw) дорад: тобистон гарму намнок (то +33 °C), боришоти солона ~1600 мм. Дар канори он ҷазираи Мадура ҷойгир аст, ки '''бо пули Сурамаду''' (5,4 км, соли 2009 боз шуд, дарозтарин пули Индонезия) пайваст аст.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Сурабая 2 874 314 нафар (2020) — асосан '''яваҳо''' ва '''мадурияҳо'''. Ҷамоатҳои муҳими хитоӣ, арабӣ ва ҳиндӣ. Забон — '''индонезии стандартӣ''' + ''ҷавагии сурабаявӣ''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Сурабая: '''бандари Танҷунг-Перак''' (дуюм бандари калонтарини Индонезия пас аз Ҷакарта), '''судостроя''' (PT PAL Indonesia — калонтарин судосохти давлатии Индонезия), нассоҷӣ, электроника, автомобилсозӣ. Университи '''Аирлангга''' (таъсиси 1954) яке аз калонтарин донишгоҳҳои Индонезия.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷуанда''' (SUB) — дуюм фурудгоҳи серии Индонезия. '''Пули Сурамаду''' — 5,4 км, соли 2009 боз шуд — калонтарин пули Индонезия.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Мамориали Ҷанги 10 Ноябр''' (Тугу Паҳлаван, 41,15 м баландӣ — рамзи Ҳари Паҳлавонон), '''Осорхонаи Индонезияи Шарқӣ''', '''Масҷиди Сурабая ал-Акбар''' (2000, дуюм масҷиди калонтарини Индонезия), '''Маҳаллаи хитоии Кемба-Ҷепун''' — маҳаллаи кӯҳнаи хитоӣ бо маъбадҳо ва бозор.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Мадура]]
* [[Ҷанги Сурабая]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Surabaya Сурабая дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Ява]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>e8m1nb0c9r4jap2pf9jk2xv3fypo047</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бандунг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332974</id>
    <revision>
      <id>1482499</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="30o50cu4le0bgofm3zuq0vot0bep01v" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>30o50cu4le0bgofm3zuq0vot0bep01v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482500</id>
      <parentid>1482499</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="32ah5liqrq9v9jk3wraie8cmnca26sa" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.</text>
      <sha1>32ah5liqrq9v9jk3wraie8cmnca26sa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482501</id>
      <parentid>1482500</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="mr22aeudc7g640zqrxf8348yhq61yf4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.</text>
      <sha1>mr22aeudc7g640zqrxf8348yhq61yf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482502</id>
      <parentid>1482501</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="ga29nofv2pny1y8x6paw9xdxgjovxlc" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>ga29nofv2pny1y8x6paw9xdxgjovxlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482503</id>
      <parentid>1482502</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4380" sha1="n51dwvekm5nvwbe47e0ohuv2k7i58fj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.</text>
      <sha1>n51dwvekm5nvwbe47e0ohuv2k7i58fj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482504</id>
      <parentid>1482503</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="2l5as96b5k95hlb402phiv5fk51ny71" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.

== Нақлиёт ==
Бандунг дорои '''Фурудгоҳи Ҳусейн Састранегара''' ва аз соли 2023 '''қатораи серсуръати Ҷакарта–Бандунг''' — '''аввалин хатти серсуръати Осиёи Ҷанубу Шарқӣ''' — бо киштиҳои сохти Хитой (KCIC 400 км/с).</text>
      <sha1>2l5as96b5k95hlb402phiv5fk51ny71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482505</id>
      <parentid>1482504</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5225" sha1="4fr80yy3lt3vzmtqd9q8g66vo139obj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.

== Нақлиёт ==
Бандунг дорои '''Фурудгоҳи Ҳусейн Састранегара''' ва аз соли 2023 '''қатораи серсуръати Ҷакарта–Бандунг''' — '''аввалин хатти серсуръати Осиёи Ҷанубу Шарқӣ''' — бо киштиҳои сохти Хитой (KCIC 400 км/с).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Gedung Merdeka''' (иморати конфронси Бандунги 1955, ҳоло '''Осорхонаи Конфронси Осиё-Африқо'''), '''Villa Isola''' (1933, шоҳкори колониалии ар-деко), '''Ҷалон Брага''' (Braga Street — кӯчаи европоии колониалӣ), '''Кӯҳи Тангкубан-Праху''' (30 км шимолтар — вулқон).</text>
      <sha1>4fr80yy3lt3vzmtqd9q8g66vo139obj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482506</id>
      <parentid>1482505</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5409" sha1="dhbkx2j1wfvk7dh2cflmsmhoy3dl981" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.

== Нақлиёт ==
Бандунг дорои '''Фурудгоҳи Ҳусейн Састранегара''' ва аз соли 2023 '''қатораи серсуръати Ҷакарта–Бандунг''' — '''аввалин хатти серсуръати Осиёи Ҷанубу Шарқӣ''' — бо киштиҳои сохти Хитой (KCIC 400 км/с).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Gedung Merdeka''' (иморати конфронси Бандунги 1955, ҳоло '''Осорхонаи Конфронси Осиё-Африқо'''), '''Villa Isola''' (1933, шоҳкори колониалии ар-деко), '''Ҷалон Брага''' (Braga Street — кӯчаи европоии колониалӣ), '''Кӯҳи Тангкубан-Праху''' (30 км шимолтар — вулқон).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Конфронси Бандунг]]
* [[Сукарно]]
* [[Ҷунбиши Ғайрипайваста]]</text>
      <sha1>dhbkx2j1wfvk7dh2cflmsmhoy3dl981</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482507</id>
      <parentid>1482506</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5438" sha1="39isv8zkpyqijo9r88ygarr4a0hyac3" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.

== Нақлиёт ==
Бандунг дорои '''Фурудгоҳи Ҳусейн Састранегара''' ва аз соли 2023 '''қатораи серсуръати Ҷакарта–Бандунг''' — '''аввалин хатти серсуръати Осиёи Ҷанубу Шарқӣ''' — бо киштиҳои сохти Хитой (KCIC 400 км/с).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Gedung Merdeka''' (иморати конфронси Бандунги 1955, ҳоло '''Осорхонаи Конфронси Осиё-Африқо'''), '''Villa Isola''' (1933, шоҳкори колониалии ар-деко), '''Ҷалон Брага''' (Braga Street — кӯчаи европоии колониалӣ), '''Кӯҳи Тангкубан-Праху''' (30 км шимолтар — вулқон).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Конфронси Бандунг]]
* [[Сукарно]]
* [[Ҷунбиши Ғайрипайваста]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>39isv8zkpyqijo9r88ygarr4a0hyac3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482508</id>
      <parentid>1482507</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5571" sha1="maxlalfckujkk23log4s7eafd78cidu" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.

== Нақлиёт ==
Бандунг дорои '''Фурудгоҳи Ҳусейн Састранегара''' ва аз соли 2023 '''қатораи серсуръати Ҷакарта–Бандунг''' — '''аввалин хатти серсуръати Осиёи Ҷанубу Шарқӣ''' — бо киштиҳои сохти Хитой (KCIC 400 км/с).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Gedung Merdeka''' (иморати конфронси Бандунги 1955, ҳоло '''Осорхонаи Конфронси Осиё-Африқо'''), '''Villa Isola''' (1933, шоҳкори колониалии ар-деко), '''Ҷалон Брага''' (Braga Street — кӯчаи европоии колониалӣ), '''Кӯҳи Тангкубан-Праху''' (30 км шимолтар — вулқон).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Конфронси Бандунг]]
* [[Сукарно]]
* [[Ҷунбиши Ғайрипайваста]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Bandung Бандунг дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>maxlalfckujkk23log4s7eafd78cidu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482509</id>
      <parentid>1482508</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5705" sha1="m64g40fyagr21618lr9jejc3kyve6mg" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Бандунг
 |номи аслӣ     = Bandung
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 6|lat_min = 55|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 107|lon_min = 36|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1810
 |масоҳат       = 167
 |баландии маркази МА = 768
 |аҳолӣ         = 2 444 160
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Бандунг''' (ба индонезӣ: ''Bandung'') — '''сеюми калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта ва Сурабая ва пойтахти '''иёлати Ғарбии Ява'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Bandung Bandung] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Бандунг '''дар баландии 768 метр аз сатҳи баҳр''' дар байни кӯҳҳои вулқонӣ воқеъ буда, барои иқлими мулоими худ дар давраи мустамликавии Голландия '''«Париҷи Ява» (Parijs van Java)''' номида мешуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Бандунг '''соли 1810''' аз ҷониби губернатори Голландияи Шарқии Ҳиндустон '''Ҳерман Дендел''' ба сифати шаҳраки истгоҳи роҳ дар шоҳроҳи Пости Бузурги Дендел (1000 км аз Анҷер то Панарукан) таъсис ёфт. Дар давраи мустамликавӣ '''плантатсияҳои чойи Приангани Бандунг''' машҳурияти ҷаҳонӣ пайдо карданд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''18–24 апрели 1955''' — '''Конфронси Бандунг''' — '''конфронси Афро-Осиёгии 29 давлат мустақил-и Осиё ва Африқо''' (аз ҷумла Ҳиндустон, Хитой, Миср, Индонезия) '''ба ташаббуси Президенти Индонезия Сукарно''' баргузор гардид. Дар ин конфронс '''панҷ принсипи мутақобилаи ҳамзистии осоишта''' (Панчшилаи дипломатии Наҳру-Чжоу Энлай) қабул шуд ва '''заминаи Ҷунбиши Ғайрипайваста''' (Non-Aligned Movement, ки расмии соли 1961 дар Белград бунёд ёфт) фароҳам оварда шуд. Ин рӯйдод '''муҳимтарин лаҳза дар таърихи давлатҳои нав-мустақил-и Ҷаҳони Сеюм''' ба ҳисоб меравад.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Бандунг дар водии Бандунг-Приангани дар баландии 768 м аз сатҳи баҳр, дар байни кӯҳҳои вулқонии '''Тангкубан-Праху''' (2084 м, вулқони фаъол — охирин отқа 1969) ва '''Пативаи Малабар''' воқеъ буда, иқлими субтропикии баландкӯҳии мулоим дорад (солу-сол +18 то +28 °C). Боришоти солона ~1900 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Бандунг 2 444 160 нафар (2020) — асосан '''сунданиҳо''' (халқи асосии Ғарби Ява) ва яваҳо, хитоиҳо. Забон — '''сундагӣ''' ва '''индонезии стандартӣ'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Бандунг '''маркази муҳими саноати нассоҷии Индонезия''' — истеҳсоли пахта, ҷинс ва мода-и Ҷава — ва саноати авиатсионӣ '''PT Dirgantara Indonesia''' (соли 1976 таъсис ёфта, коркунандаи вертолётҳо ва самолётҳои камбурд CN-235). Дар шаҳр 100+ донишгоҳ мебошанд, аз ҷумла '''ITB (Institut Teknologi Bandung)''' — таъсиси 1920, қадимтарин донишкадаи техникии Индонезия.

== Нақлиёт ==
Бандунг дорои '''Фурудгоҳи Ҳусейн Састранегара''' ва аз соли 2023 '''қатораи серсуръати Ҷакарта–Бандунг''' — '''аввалин хатти серсуръати Осиёи Ҷанубу Шарқӣ''' — бо киштиҳои сохти Хитой (KCIC 400 км/с).

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Gedung Merdeka''' (иморати конфронси Бандунги 1955, ҳоло '''Осорхонаи Конфронси Осиё-Африқо'''), '''Villa Isola''' (1933, шоҳкори колониалии ар-деко), '''Ҷалон Брага''' (Braga Street — кӯчаи европоии колониалӣ), '''Кӯҳи Тангкубан-Праху''' (30 км шимолтар — вулқон).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ҷакарта]]
* [[Конфронси Бандунг]]
* [[Сукарно]]
* [[Ҷунбиши Ғайрипайваста]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Bandung Бандунг дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Ява]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>m64g40fyagr21618lr9jejc3kyve6mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Медан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332975</id>
    <revision>
      <id>1482510</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1432" sha1="b5juguvw7plxv7uostb167rwc1nidqn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>b5juguvw7plxv7uostb167rwc1nidqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482511</id>
      <parentid>1482510</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2665" sha1="q5hbfwd7p2w0e6pdjljlfw0ncgoht4x" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.</text>
      <sha1>q5hbfwd7p2w0e6pdjljlfw0ncgoht4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482512</id>
      <parentid>1482511</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3014" sha1="pppnqpi0oj7w1bdrs0hgrg2h65ujehq" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).</text>
      <sha1>pppnqpi0oj7w1bdrs0hgrg2h65ujehq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482513</id>
      <parentid>1482512</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="3xlwthb52e5l2r4g2hltovhe9i10oth" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>3xlwthb52e5l2r4g2hltovhe9i10oth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482514</id>
      <parentid>1482513</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4131" sha1="dyb5xq0h9m05emvfmjms20o978kfx2b" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.</text>
      <sha1>dyb5xq0h9m05emvfmjms20o978kfx2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482515</id>
      <parentid>1482514</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4383" sha1="na9d8jcvh553dw7ugosjbj7spkl1oa2" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Куалонаму''' (KNO) — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия беруни Ҷава'''. Порти '''Белаван''' — 25 км шимолтар.</text>
      <sha1>na9d8jcvh553dw7ugosjbj7spkl1oa2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482516</id>
      <parentid>1482515</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4831" sha1="aw2qgc3v5wk94fjogbe85s04t1zlrqy" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Куалонаму''' (KNO) — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия беруни Ҷава'''. Порти '''Белаван''' — 25 км шимолтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯшки Майман''' (Istana Maimun, 1888 — қасри султонияи Дели, меъмории малайӣ-мавритӣ), '''Масҷиди Раёи Медан''' (Masjid Raya Al-Mashun, 1906 — меъмории мавритӣ-исмоилӣ), '''Ҷалон Ткам''' (Kesawan — кӯчаи колониалӣ), '''Осорхонаи Шимоли Суматра'''.</text>
      <sha1>aw2qgc3v5wk94fjogbe85s04t1zlrqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482517</id>
      <parentid>1482516</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4951" sha1="jqtd6p70nqgwmxn6acqisungi1qlad6" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Куалонаму''' (KNO) — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия беруни Ҷава'''. Порти '''Белаван''' — 25 км шимолтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯшки Майман''' (Istana Maimun, 1888 — қасри султонияи Дели, меъмории малайӣ-мавритӣ), '''Масҷиди Раёи Медан''' (Masjid Raya Al-Mashun, 1906 — меъмории мавритӣ-исмоилӣ), '''Ҷалон Ткам''' (Kesawan — кӯчаи колониалӣ), '''Осорхонаи Шимоли Суматра'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Суматра]]
* [[Батакҳо]]
* [[Кӯли Тоба]]</text>
      <sha1>jqtd6p70nqgwmxn6acqisungi1qlad6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482518</id>
      <parentid>1482517</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4980" sha1="hu257fsa06wlkwvo44yaozbnhizfzuf" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Куалонаму''' (KNO) — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия беруни Ҷава'''. Порти '''Белаван''' — 25 км шимолтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯшки Майман''' (Istana Maimun, 1888 — қасри султонияи Дели, меъмории малайӣ-мавритӣ), '''Масҷиди Раёи Медан''' (Masjid Raya Al-Mashun, 1906 — меъмории мавритӣ-исмоилӣ), '''Ҷалон Ткам''' (Kesawan — кӯчаи колониалӣ), '''Осорхонаи Шимоли Суматра'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Суматра]]
* [[Батакҳо]]
* [[Кӯли Тоба]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>hu257fsa06wlkwvo44yaozbnhizfzuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482519</id>
      <parentid>1482518</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5107" sha1="881tarvahjdcnhg1fljq9eys018bp05" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Куалонаму''' (KNO) — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия беруни Ҷава'''. Порти '''Белаван''' — 25 км шимолтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯшки Майман''' (Istana Maimun, 1888 — қасри султонияи Дели, меъмории малайӣ-мавритӣ), '''Масҷиди Раёи Медан''' (Masjid Raya Al-Mashun, 1906 — меъмории мавритӣ-исмоилӣ), '''Ҷалон Ткам''' (Kesawan — кӯчаи колониалӣ), '''Осорхонаи Шимоли Суматра'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Суматра]]
* [[Батакҳо]]
* [[Кӯли Тоба]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Medan Медан дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>881tarvahjdcnhg1fljq9eys018bp05</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482520</id>
      <parentid>1482519</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5249" sha1="mqmy8arscfebf2rcyxkhgc2w0bgr992" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Медан
 |номи аслӣ     = Medan
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = N|lat_deg = 3|lat_min = 35|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 98|lon_min = 40|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVI (султонияи Дели), 1863 (муосир)
 |масоҳат       = 265
 |баландии маркази МА = 25
 |аҳолӣ         = 2 435 252
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Медан''' (ба индонезӣ: ''Medan'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Суматра]]''' ва '''чорумин калонтарин шаҳри [[Индонезия]]''' пас аз Ҷакарта, Сурабая ва Бандунг; пойтахти '''иёлати Шимоли Суматра'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Medan Medan] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 2,44 миллион нафар (2020). Медан '''дарвозаи асосии Индонезия ба Сингапур ва Малайзия''' мебошад — Порти Белаван — 25 км шимолтар — яке аз калонтарин бандарҳои Индонезия.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Медан ('''«Медан» ба забони малайӣ маънои «майдон» дорад''') аз а. XVI ба деҳакадаи хурди султонияи Дели тааллуқ дошт. '''Соли 1863''' плантатсиягари голландӣ '''Ҷейкобус Ниенҳуис''' ба ин ҷо омад ва '''плантатсияҳои тамокуи Дели''' — '''яке аз машҳуртарин тамокуҳои ҷаҳон барои сигорсозӣ''' — таъсис намуд. Дар давоми як даҳа Медан ба '''марказе табдил ёфт, ки миллионҳо гулдани голландӣ '''даромад меовард''' ва '''«Париҷи Суматра»''' номидан гирифт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Соли 1886 Медан пойтахти иёлати Ди-Ланд-и Голландия гардид'''; муҳоҷирҳои хитоӣ ва тамилҳои ҳиндустонӣ барои кор дар плантатсияҳо ба ин ҷо оварда шуданд, ки шаҳр ба яке аз '''шумораи зиёди хитоии Индонезия''' табдил ёфт.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Медан дар шимоли Суматра, дар канори дарёи Дели, тахминан 30 км аз баҳри Малакка воқеъ аст. Иқлим тропикии муссонӣ (Af) — солу-сол +23 то +33 °C, боришот хеле зиёд (~2200 мм солона).

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Медан 2 435 252 нафар (2020) — омехтаи бузурги '''батакҳо''' (бумиёни суматравии асосии Медан), '''яваҳо''', '''хитоиҳо''' (10 фоиз аҳолӣ — '''нисбати баландтарини хитоӣ дар шаҳрҳои калони Индонезия'''), '''малайҳо''' ва '''тамилҳои ҳиндустонӣ'''. Мазҳабҳо: ислом (аксарият), протестант (батакҳо), буддизм (хитоӣ), католикизм ва ҳиндуизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Медан бар '''бандари Белаван''' (тиҷорати кушоди Малакка ба Малайзия ва Сингапур), '''плантатсияҳои палмаи равған''' (Индонезия — калонтарин истеҳсолгари равғани палма-и ҷаҳонӣ) ва каучук асос ёфтааст. Университи '''Ҳошанг''' (USU) — донишгоҳи асосии Суматра.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Куалонаму''' (KNO) — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия беруни Ҷава'''. Порти '''Белаван''' — 25 км шимолтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Кӯшки Майман''' (Istana Maimun, 1888 — қасри султонияи Дели, меъмории малайӣ-мавритӣ), '''Масҷиди Раёи Медан''' (Masjid Raya Al-Mashun, 1906 — меъмории мавритӣ-исмоилӣ), '''Ҷалон Ткам''' (Kesawan — кӯчаи колониалӣ), '''Осорхонаи Шимоли Суматра'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Суматра]]
* [[Батакҳо]]
* [[Кӯли Тоба]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Medan Медан дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Суматра]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>mqmy8arscfebf2rcyxkhgc2w0bgr992</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ҷокҷакарта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332976</id>
    <revision>
      <id>1482521</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="0wzohat8rqfcxw1jqcjiv53qt10gpig" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>0wzohat8rqfcxw1jqcjiv53qt10gpig</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482522</id>
      <parentid>1482521</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2884" sha1="cggvkw8ex7btpjhe2wsjuh02twiphg1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.</text>
      <sha1>cggvkw8ex7btpjhe2wsjuh02twiphg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482523</id>
      <parentid>1482522</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="9cfcp4n35v35y5493wft1qfilh0124t" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.</text>
      <sha1>9cfcp4n35v35y5493wft1qfilh0124t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482524</id>
      <parentid>1482523</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="h3rb6kcdcx56up8rsn5n8ob920mlxl4" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>h3rb6kcdcx56up8rsn5n8ob920mlxl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482525</id>
      <parentid>1482524</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="421sq176zydykm0qrjm5xur9ccumni8" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.</text>
      <sha1>421sq176zydykm0qrjm5xur9ccumni8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482526</id>
      <parentid>1482525</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4150" sha1="qbz3r7vii6mcjedgq6umpyopu9xzksj" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷокҷакарта''' (YIA — соли 2020 боз шуд, дуюм фурудгоҳи калони Ява) ва '''истгоҳи роҳи оҳани Тугу'''.</text>
      <sha1>qbz3r7vii6mcjedgq6umpyopu9xzksj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482527</id>
      <parentid>1482526</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4774" sha1="bobxevbrxifp9xg0b99nyujwqb8x0dn" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷокҷакарта''' (YIA — соли 2020 боз шуд, дуюм фурудгоҳи калони Ява) ва '''истгоҳи роҳи оҳани Тугу'''.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Кратон-и Ҷокҷакарта''' (қасри султонӣ, 1755–1790, маҷмаи 14000 м²), '''Таман Сари''' (Боғи об-и султонӣ, 1758–1765), '''Малиобаро''' (кӯчаи асосии сайёҳии Ҷокҷакарта). '''Боробудур''' (40 км шимолу ғарбтар, буддист-и а. IX — UNESCO 1991, бузургтарин ёдгории буддистӣ дар ҷаҳон, ~2 миллион блоки санг) ва '''Прамбанан''' (17 км шарқтар, шайви-и а. IX — UNESCO 1991).</text>
      <sha1>bobxevbrxifp9xg0b99nyujwqb8x0dn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482528</id>
      <parentid>1482527</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="kyrm30ssuqw0mt7ih2onbehxe7lu332" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷокҷакарта''' (YIA — соли 2020 боз шуд, дуюм фурудгоҳи калони Ява) ва '''истгоҳи роҳи оҳани Тугу'''.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Кратон-и Ҷокҷакарта''' (қасри султонӣ, 1755–1790, маҷмаи 14000 м²), '''Таман Сари''' (Боғи об-и султонӣ, 1758–1765), '''Малиобаро''' (кӯчаи асосии сайёҳии Ҷокҷакарта). '''Боробудур''' (40 км шимолу ғарбтар, буддист-и а. IX — UNESCO 1991, бузургтарин ёдгории буддистӣ дар ҷаҳон, ~2 миллион блоки санг) ва '''Прамбанан''' (17 км шарқтар, шайви-и а. IX — UNESCO 1991).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ява]]
* [[Боробудур]]
* [[Прамбанан]]
* [[Султонияи Ҷокҷакарта]]</text>
      <sha1>kyrm30ssuqw0mt7ih2onbehxe7lu332</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482529</id>
      <parentid>1482528</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4966" sha1="8zvtyay6xg94rbnhczti66mvoxcmbv1" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷокҷакарта''' (YIA — соли 2020 боз шуд, дуюм фурудгоҳи калони Ява) ва '''истгоҳи роҳи оҳани Тугу'''.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Кратон-и Ҷокҷакарта''' (қасри султонӣ, 1755–1790, маҷмаи 14000 м²), '''Таман Сари''' (Боғи об-и султонӣ, 1758–1765), '''Малиобаро''' (кӯчаи асосии сайёҳии Ҷокҷакарта). '''Боробудур''' (40 км шимолу ғарбтар, буддист-и а. IX — UNESCO 1991, бузургтарин ёдгории буддистӣ дар ҷаҳон, ~2 миллион блоки санг) ва '''Прамбанан''' (17 км шарқтар, шайви-и а. IX — UNESCO 1991).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ява]]
* [[Боробудур]]
* [[Прамбанан]]
* [[Султонияи Ҷокҷакарта]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>8zvtyay6xg94rbnhczti66mvoxcmbv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482530</id>
      <parentid>1482529</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5246" sha1="l28547vuenvblyoj8d7m82ol0x25wif" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷокҷакарта''' (YIA — соли 2020 боз шуд, дуюм фурудгоҳи калони Ява) ва '''истгоҳи роҳи оҳани Тугу'''.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Кратон-и Ҷокҷакарта''' (қасри султонӣ, 1755–1790, маҷмаи 14000 м²), '''Таман Сари''' (Боғи об-и султонӣ, 1758–1765), '''Малиобаро''' (кӯчаи асосии сайёҳии Ҷокҷакарта). '''Боробудур''' (40 км шимолу ғарбтар, буддист-и а. IX — UNESCO 1991, бузургтарин ёдгории буддистӣ дар ҷаҳон, ~2 миллион блоки санг) ва '''Прамбанан''' (17 км шарқтар, шайви-и а. IX — UNESCO 1991).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ява]]
* [[Боробудур]]
* [[Прамбанан]]
* [[Султонияи Ҷокҷакарта]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/592 Боробудур — UNESCO]
* [https://whc.unesco.org/en/list/642 Прамбанан — UNESCO]
* [https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Ҷокҷакарта дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>l28547vuenvblyoj8d7m82ol0x25wif</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482531</id>
      <parentid>1482530</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5462" sha1="eupg07d67fxzgmc20wayft5cckichri" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Ҷокҷакарта
 |номи аслӣ     = Ngayogyakarta Hadiningrat / Yogyakarta
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 7|lat_min = 48|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 110|lon_min = 22|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = 1755
 |масоҳат       = 32
 |баландии маркази МА = 113
 |аҳолӣ         = 373 589
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Ҷокҷакарта''' (ба ҷавагӣ: ''Ngayogyakarta Hadiningrat''; ба индонезӣ: ''Yogyakarta'') — пойтахти '''Ноҳияи хосаи Ҷокҷакарта''' — '''ягона султонии расмии зиндае, ки то имрӯз дар [[Индонезия]] боқӣ мондааст'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Yogyakarta] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 373 589 нафар (2020), метрополӣ — 4,4 миллион. Ҷокҷакарта '''пойтахти фарҳангии Ява''' ва '''маркази омӯзиш''' (~200 донишгоҳ, аз ҷумла '''UGM — Gadjah Mada University''' — 1949, аввалин донишгоҳи миллии Индонезия) '''ба ҳисоб меравад.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
'''Султонияи Ҷокҷакарта''' '''соли 1755''' — тавассути '''шартномаи Гияти'''-и Голландия ва Султонияи Матарам — таъсис ёфт, вақте ки Матарам ба ду султонӣ тақсим шуд: Сурокарто ва Ҷокҷакарта. '''Султон Ҳаменгкубувоно I''' (1755–1792) — асосгузори Ҷокҷакарта — Кратонро (қасри султонӣ) сохт.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

'''Аз 4 январи 1946 то 27 декабри 1949''' — дар давоми '''Инқилоби миллии Индонезия''' — '''Ҷокҷакарта пойтахти муваққатии Индонезия буд''' (пас аз он ки Ҷакарта аз ҷониби Голландияи баргаштасе ишғол шуд). Президент Сукарно ва муовини президент Ҳатта дар қасри султон таваллуб мекарданд. Бо ин хизматҳо '''султон Ҳаменгкубувоно IX''' (1940–1988) ба '''ягона султонияи расмии Индонезия''' боқӣ монд, ки то имрӯз худаш ҳокимияти сиёсиро дорад — '''султон ҳамзамон губернатори вилоят аст'''.

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Ҷокҷакарта дар маркази ҷанубии Ява воқеъ буда, аз он '''30 км шимолтар — вулқони '''Мерапи''' (2911 м) — яке аз фаъолтарин вулқонҳои ҷаҳон''' — қарор дорад. Иқлим тропикии муссонӣ (Am) — гарм ва бо мавсуми боронии ноябр-апрел. Боришоти солона ~2000 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Ҷокҷакарта 373 589 нафар (2020) — асосан '''яваҳо'''. Мазҳаб — ислом-и суннӣ бо унсурҳои қавии ҷавагии кҷаваниса ва анимизм.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Ҷокҷакарта бар туризм (Боробудур ва Прамбанан наздикӣ), '''батик''' (UNESCO 2009 — санъати рангубори мондгузори матоъ) ва '''омӯзиш''' асос ёфтааст.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Ҷокҷакарта''' (YIA — соли 2020 боз шуд, дуюм фурудгоҳи калони Ява) ва '''истгоҳи роҳи оҳани Тугу'''.

== Фарҳанг ва маориф ==
'''Кратон-и Ҷокҷакарта''' (қасри султонӣ, 1755–1790, маҷмаи 14000 м²), '''Таман Сари''' (Боғи об-и султонӣ, 1758–1765), '''Малиобаро''' (кӯчаи асосии сайёҳии Ҷокҷакарта). '''Боробудур''' (40 км шимолу ғарбтар, буддист-и а. IX — UNESCO 1991, бузургтарин ёдгории буддистӣ дар ҷаҳон, ~2 миллион блоки санг) ва '''Прамбанан''' (17 км шарқтар, шайви-и а. IX — UNESCO 1991).

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Ява]]
* [[Боробудур]]
* [[Прамбанан]]
* [[Султонияи Ҷокҷакарта]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/592 Боробудур — UNESCO]
* [https://whc.unesco.org/en/list/642 Прамбанан — UNESCO]
* [https://www.britannica.com/place/Yogyakarta Ҷокҷакарта дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Ява]]
[[Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>eupg07d67fxzgmc20wayft5cckichri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Денпасар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>332977</id>
    <revision>
      <id>1482532</id>
      <timestamp>2026-08-02T10:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Иловаи мақола</comment>
      <origin>1482532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="gux6qbn2zb3fm1xx34yllb2sfq4bmut" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>gux6qbn2zb3fm1xx34yllb2sfq4bmut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482533</id>
      <parentid>1482532</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2448" sha1="67r3u9624ko6y56jraivn09lft06fwk" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>67r3u9624ko6y56jraivn09lft06fwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482534</id>
      <parentid>1482533</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2785" sha1="5gewteyh5y0u4z1tb62hygpcgdw3kuw" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.</text>
      <sha1>5gewteyh5y0u4z1tb62hygpcgdw3kuw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482535</id>
      <parentid>1482534</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3226" sha1="4las3f1bo8my9p2wu98bww7xik2edeo" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;</text>
      <sha1>4las3f1bo8my9p2wu98bww7xik2edeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482536</id>
      <parentid>1482535</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3605" sha1="ghd4ry4fdamgwpqk5joke6xuw42x4u7" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.</text>
      <sha1>ghd4ry4fdamgwpqk5joke6xuw42x4u7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482537</id>
      <parentid>1482536</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="az2vekr0s788ge0z56zffsf6fk7vmzf" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Нгурах-Рай (DPS)''' — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия''' — 13 км ҷанубтар.</text>
      <sha1>az2vekr0s788ge0z56zffsf6fk7vmzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482538</id>
      <parentid>1482537</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Илова</comment>
      <origin>1482538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4370" sha1="j3ddgg2bmw0jc9oc0jjozerdx2twh1w" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Нгурах-Рай (DPS)''' — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия''' — 13 км ҷанубтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Бали''' (Museum Negeri Propinsi Bali, 1932), '''Ёдгории Пупутан-и Бадунг''' (пайкари ёдоварии ҳодисаи 1906), '''Puri Agung Denpasar''' (қасри собиқи подшоҳии Бадунг), '''Ҷалонт Ҳасануддин'''. Дар Бали — '''маъбадҳои Пура Танаҳ Лот, Улувату, Бесаки'''; фестивалҳои '''Ниепи''' (Соли нави балиягӣ) ва '''Галунган'''.</text>
      <sha1>j3ddgg2bmw0jc9oc0jjozerdx2twh1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482539</id>
      <parentid>1482538</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Таҳрир</comment>
      <origin>1482539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4483" sha1="41f8kfekvfn7awx56uw1tqnv4hu14pd" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Нгурах-Рай (DPS)''' — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия''' — 13 км ҷанубтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Бали''' (Museum Negeri Propinsi Bali, 1932), '''Ёдгории Пупутан-и Бадунг''' (пайкари ёдоварии ҳодисаи 1906), '''Puri Agung Denpasar''' (қасри собиқи подшоҳии Бадунг), '''Ҷалонт Ҳасануддин'''. Дар Бали — '''маъбадҳои Пура Танаҳ Лот, Улувату, Бесаки'''; фестивалҳои '''Ниепи''' (Соли нави балиягӣ) ва '''Галунган'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Бали]]
* [[Ҳиндуизм]]
* [[Пупутан]]</text>
      <sha1>41f8kfekvfn7awx56uw1tqnv4hu14pd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482540</id>
      <parentid>1482539</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Ислоҳ</comment>
      <origin>1482540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4512" sha1="bm7nfe64ot57fxehech6tna34gnoluo" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Нгурах-Рай (DPS)''' — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия''' — 13 км ҷанубтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Бали''' (Museum Negeri Propinsi Bali, 1932), '''Ёдгории Пупутан-и Бадунг''' (пайкари ёдоварии ҳодисаи 1906), '''Puri Agung Denpasar''' (қасри собиқи подшоҳии Бадунг), '''Ҷалонт Ҳасануддин'''. Дар Бали — '''маъбадҳои Пура Танаҳ Лот, Улувату, Бесаки'''; фестивалҳои '''Ниепи''' (Соли нави балиягӣ) ва '''Галунган'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Бали]]
* [[Ҳиндуизм]]
* [[Пупутан]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}</text>
      <sha1>bm7nfe64ot57fxehech6tna34gnoluo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482541</id>
      <parentid>1482540</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Пайванд</comment>
      <origin>1482541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4648" sha1="86qsy42s7zu8034t2o2uukdoqxemcwh" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Нгурах-Рай (DPS)''' — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия''' — 13 км ҷанубтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Бали''' (Museum Negeri Propinsi Bali, 1932), '''Ёдгории Пупутан-и Бадунг''' (пайкари ёдоварии ҳодисаи 1906), '''Puri Agung Denpasar''' (қасри собиқи подшоҳии Бадунг), '''Ҷалонт Ҳасануддин'''. Дар Бали — '''маъбадҳои Пура Танаҳ Лот, Улувату, Бесаки'''; фестивалҳои '''Ниепи''' (Соли нави балиягӣ) ва '''Галунган'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Бали]]
* [[Ҳиндуизм]]
* [[Пупутан]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Denpasar Денпасар дар Encyclopædia Britannica]</text>
      <sha1>86qsy42s7zu8034t2o2uukdoqxemcwh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1482542</id>
      <parentid>1482541</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T10:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Зинҳор Насрӣ</username>
        <id>33590</id>
      </contributor>
      <comment>Гурӯҳбандӣ</comment>
      <origin>1482542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4816" sha1="pnu0vrmrti2pvysm31txsn4591miqjx" xml:space="preserve">{{МА
 |мақом         = Шаҳр
 |номи тоҷикӣ   = Денпасар
 |номи аслӣ     = Denpasar
 |кишвар        = Индонезия
 |lat_dir = S|lat_deg = 8|lat_min = 39|lat_sec = 
 |lon_dir = E|lon_deg = 115|lon_min = 13|lon_sec = 
 |CoordAddon    = type:city
 |шакли роҳбарӣ = 
 |роҳбар        = 
 |замони таъсис = а. XVIII (Бадунг)
 |масоҳат       = 128
 |баландии маркази МА = 4
 |аҳолӣ         = 725 314
 |соли барӯйхатгирӣ = 2020
 |вақти минтақавӣ = +7
 |сайт          = 
}}

'''Денпасар''' (ба балиягӣ ва индонезӣ: ''Denpasar'') — '''калонтарин шаҳри ҷазираи [[Бали]]''' ва пойтахти '''иёлати Бали-и [[Индонезия]]'''.&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;[https://www.britannica.com/place/Denpasar Denpasar] — Encyclopædia Britannica&lt;/ref&gt; Аҳолии шаҳр тахминан 725 314 нафар (2020), метрополи Сарбагита — тахминан 2 миллион. Денпасар '''маркази маъмурӣ, тиҷоратӣ ва туристии Бали''' мебошад — Бали '''калонтарин ҷалбкунандаи туристии Индонезия''' (~6,3 миллион сайёҳи хориҷӣ дар 2019 пеш аз пандемия).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Таърих ==
Ноҳияи Денпасар аз а. XVIII пойтахти '''подшоҳии Бадунги балиягӣ''' буд. '''20 сентябри 1906''' — '''марги Бадунг (Пупутан Бадунг)''' — '''подшоҳ Тҷокорда Мадэ Агунг''' бо ҳамсарони худ ва ҳамаи дарбориёнаш ба муқобили лашкари Голландия '''дар як «пупутан» (марг то охирин)''' баромада ва '''1000 нафар балиягӣ''' — занҳо, кӯдакон ва мардон — бо тегҳои '''крис''' (ханҷари муқаддас) '''дар пеши чашми лашкари Голланд худкуштӣ намуданд ё ба тир кушонҷ бе муқовимат ба пеш меомаданд'''. Ин рӯй-дод '''ба ҳамаи ҷаҳон норозигии калон ба сиёсати мустамликавии Голландия''' боис шуд.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Ҷуғрофия ва иқлим ==
Денпасар дар ҷанубии Бали дар канори баҳр воқеъ буда, иқлими тропикии баҳрӣ дорад (солу-сол +25 то +32 °C). Боришот дар мавсуми ноябр–март зиёд, боришоти солона ~1500 мм.

== Аҳолӣ ==
Аҳолии Денпасар 725 314 нафар (2020) — асосан '''балиягиҳо''' (~63 фоиз), яваҳо ва муҳоҷирҳо аз тамоми Индонезия ба хотири кор дар туризм. '''Балиягиҳо — ягона гурӯҳи калон ба ҳиндуизм дар Индонезия''' (~90 фоизи балиягиҳо ҳиндумазҳаб).&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

== Иқтисод ==
Иқтисоди Денпасар ва Бали асосан бар '''туризми байналмилалӣ''' (Куто, Санур, Убуд — маконҳои асосии сайёҳӣ) асос ёфтааст. Ҷазира '''6 миллион сайёҳи хориҷиро дар сол''' (пеш аз пандемия) қабул мекунад.

== Нақлиёт ==
'''Фурудгоҳи байналмилалии Нгурах-Рай (DPS)''' — '''дуюм фурудгоҳи серии Индонезия''' — 13 км ҷанубтар.

== Фарҳанг ва маориф ==
Ёдгориҳо: '''Осорхонаи Бали''' (Museum Negeri Propinsi Bali, 1932), '''Ёдгории Пупутан-и Бадунг''' (пайкари ёдоварии ҳодисаи 1906), '''Puri Agung Denpasar''' (қасри собиқи подшоҳии Бадунг), '''Ҷалонт Ҳасануддин'''. Дар Бали — '''маъбадҳои Пура Танаҳ Лот, Улувату, Бесаки'''; фестивалҳои '''Ниепи''' (Соли нави балиягӣ) ва '''Галунган'''.

== Нигаред низ ==
* [[Индонезия]]
* [[Бали]]
* [[Ҳиндуизм]]
* [[Пупутан]]

== Эзоҳ ==
{{Эзоҳ}}

== Пайвандҳо ==
{{Умумӣ}}
* [https://www.britannica.com/place/Denpasar Денпасар дар Encyclopædia Britannica]

[[Гурӯҳ:Шаҳрҳои Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Индонезия]]
[[Гурӯҳ:Бали]]
[[Гурӯҳ:Курортҳо]]
[[Гурӯҳ:Шаҳрҳо]]</text>
      <sha1>pnu0vrmrti2pvysm31txsn4591miqjx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>