Википедиа tgwiki https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D2%B3%D0%B8%D1%84%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%81%D0%BB%D3%A3 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Медиа Вижа Баҳс Корбар Баҳси корбар Википедиа Баҳси Википедиа Акс Баҳси акс Медиавики Баҳси медиавики Шаблон Баҳси шаблон Роҳнамо Баҳси роҳнамо Гурӯҳ Баҳси гурӯҳ Портал Баҳси портал Лоиҳа Баҳси Лоиҳа TimedText TimedText talk Модул Баҳси Модул Event Event talk 0 2713 1482938 1120051 2026-08-07T10:33:43Z Amherst99 2571 /* */ 1482938 wikitext text/x-wiki {{Забон}} '''Забони румониёӣ''' ({{lang-ro2|limba română}}, [[АОБ]]: 'limba ro’mɨnə) — яке аз забонҳои румӣ, ки миёни 24 то 28 миллион гӯишвар дорад, ки дар асл аз Руминия ва Молдова ҳастанд. Румониёӣ забони расмии Руминия, Молдова ва низ устони худгардони Воеводино дар Сербистон аст. Дар Молдова ин забони молдовиёӣ хонда мешавад, ки ҳамон забони расмии Руминия аст, аммо ихтилофҳои кӯчаке дар дастури ҳиҷоӣ дорад. Румониёӣ ҳамчунин забони расмӣ ё идории бархе аз анҷуманҳо монанди [[Иттиҳодияи Лотин]] ва [[Иттиҳодияи Аврупо]] аст. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} {{Забон-нопурра}} [[Гурӯҳ:Забони румониёӣ| ]] dflz9tnasr1685ppd22xscpz5mv0m6u 0 209931 1482937 1320034 2026-08-07T07:26:41Z Шухрат Саъдиев 5132 илова бо сарчашма 1482937 wikitext text/x-wiki {{Новбарии сол|2003}} {{Оғози сол|2003}} == Рӯйдодҳо == === [[Март]]и соли [[2003]] === * Марти соли 2003 — оғози сиёсати маблағгузории хурд. Дар моҳи марти [[соли 2003]] дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] татбиқи сиёсати давлатии рушди маблағгузории хурд оғоз гардид. Ҳадафи он густариши дастрасии соҳибкорони хурд ва миёна ба хизматрасониҳои молиявӣ, дастгирии [[соҳибкор|соҳибкорӣ]] ва коҳиши сатҳи [[камбизоат|камбизоатӣ]] буд. Ин сиёсат баъдан ба ташкили низоми ташкилотҳои маблағгузории хурд ва рушди бозори молиявии [[кишвар]] мусоидат намуд.<ref>{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/np/loi/2003/tjk/01/ |title=Republic of Tajikistan — Letter of Intent, Supplemental Memorandum of Economic and Financial Policies |website=International Monetary Fund |publisher=IMF |date=2003-06-21 |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/np/loi/2003/tjk/02/ |title=Republic of Tajikistan — Letter of Intent, Memorandum of Economic and Financial Policies |website=International Monetary Fund |publisher=IMF |date=2003-12-19 |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref> === [[Август]]и соли [[2003]]=== * Августи соли 2003 — таъсиси аввалин бонки молиявии хурд Моҳи [[август|августи]] [[соли 2003]] [[ҶСП «Аввалин Бонки молиявии хурд»]] (First MicroFinanceBank Tajikistan) баъди бақайдгирии давлатӣ таъсис ёфт. Дар моҳи сентябри ҳамон сол Бонки миллӣ ба он иҷозатномаи фаъолияти бонкӣ дод. Бонк нахустин муассисаи бонкии махсусгардонидашудаи маблағгузории хурд дар [[Ҷумҳурии Тоҷикистон]] гардид.<ref>{{Cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/ICB_Tajikistan |title=ICB Tajikistan (First MicroFinanceBank) |website=Wikipedia |access-date=2026-08-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/np/loi/2003/tjk/01/ |title=Republic of Tajikistan — Letter of Intent |website=International Monetary Fund |publisher=IMF |date=2003-06-21 |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2004/280/article-A001-en.xml |title=Republic of Tajikistan: Poverty Reduction Strategy Paper Progress Report |website=International Monetary Fund |publisher=IMF |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref> === [[Декабр]]и соли [[2003]]=== * 8 декабри соли 2003 — Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти баъд аз муассисаи таҳсилоти олии касбӣ» [[8 декабр|8 декабри]] [[соли 2003]] Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон '''«Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти баъд аз муассисаи таҳсилоти олии касбӣ»''' қабул гардид. Қонун асосҳои ҳуқуқии фаъолияти муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, тайёр намудани мутахассисон ва низоми таҳсилоти баъдидипломиро муайян намуд. <ref>{{Cite web |title=Law on Higher and Postgraduate Professional Education (2003) |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/154891468114540289/pdf/ACS103830WP0P100sector0study0final.pdf |website=World Bank |publisher=World Bank |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref> * 23 декабри соли 2003 — '''«Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои ҳаёт”»''' [[23 декабр|23 декабри]] [[соли 2003]] Ассамблеяи Генералии [[Созмони Милали Муттаҳид]] бо қабули Қатъномаи 58/217, ки бар асоси ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Эъломияи Душанбе таҳия гардида буд, солҳои 2005–2015-ро «Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои ҳаёт”» эълон намуд. Ин ташаббус яке аз муҳимтарин иқдомҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи дипломатияи об ба ҳисоб меравад.<ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/view/4264/tajikistan-global-initiatives-within-the-un |title=Tajikistan global initiatives within the UN |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mfa.tj/en/main/view/697/high-level-international-conference-on-the-implementation-of-the-international-decade-for-action-water-for-life-2005-2015 |title=High Level International Conference on the implementation of the International Decade for Action "Water for Life", 2005–2015 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref> * [[Соли 2003]] — таҷдиди шабакаи алоқаи телефонӣ Дар солҳои 2003–2005 бо ҷалби маблағгузории [[Бонки Аврупоии Таҷдид ва Рушд]] (EBRD) татбиқи барномаи навсозии шабакаҳои алоқа оғоз гардида, марказҳои телефонӣ тадриҷан ба низоми рақамии АТС гузаронида шуданд. Ин барнома барои рушди инфрасохтори телекоммуникатсионии ҷумҳурӣ аҳамияти калон дошт. <ref>{{Cite web |url=https://www.ebrd.com/ |title=Tajikistan – Telecommunications projects |website=European Bank for Reconstruction and Development |publisher=EBRD |language=en |access-date=2026-08-06 }}</ref> == Адабиёт == Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – С. 555. == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Соли 2003| ]] [[Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2003]] ojep8ymdnqo9h4qnpqyshirzqrb8nn4 0 292819 1482927 1480039 2026-08-06T17:55:55Z Шухрат Саъдиев 5132 илова 1482927 wikitext text/x-wiki {{Олим |ном = Абдуҳафиз Абдуқодиров |номи аслӣ = Абдуҳафиз Абдуқудусович Абдуқодиров |тасвир = Абдуҳафиз Абдуқодиров.jpg |бар = |тавсифи тасвир = Абдуҳафиз Абдуқудусович Абдуқодиров |таърихи таваллуд = 12.08.1951 |зодгоҳ = {{Зодгоҳ|Ваҳдат|шаҳри Ваҳдат}}, [[ҶШС Тоҷикистон]] |шаҳрвандӣ = {{Парчамбандӣ|Тоҷикистон}} |фазои илмӣ = [[таърих]] |ҷойҳои кор = омӯзишгоҳи касбӣ техникии № 2 ба номи Ю. Гагарини шаҳри Ленинобод, иттиҳодияи “Тоҷикселхозтехника”-и ноҳияи Хуҷанд, совхози “Сир-Дарё”-и ноҳияи Хуҷанд, “Заводи таъмири техникӣ”-и шаҳри Қайроққум, Литсеи сохтмони шаҳри Хуҷанд, Коллеҷи муҳандисӣ-омӯзгори ноҳияи Ҷ.Расулов, [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]], [[Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] |дараҷаи илмӣ = {{Дараҷаи илмӣ|номзад|илмҳои таърих}} (2019) |унвонҳои илмӣ = |алма-матер = [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров‎ ]] ([[1972]]) |роҳбари илмӣ = |шогирдони маъруф = |маъруф ба = |ҷоизаҳо = [[Аълочии маорифи Тоҷикистон|Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ([[2014]]). |имзо = |бари имзо = |сайт = |викитека = |викианбор = <!-- БЕ пешванди Category:--> }} '''Абдуқодиров Абдуҳафиз Абдуқудусович''' – муаррих, номзади илмҳои таърих (2019), досент. [[Аълочии маорифи Тоҷикистон|Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон]] ([[2014]]). == Зиндагинома == Абдуҳафиз Абдуқодиров [[12 август]]и [[соли 1951]] дар шаҳри [[Ваҳдат]] (собиқ ноҳияи Орджонкидзеобод), дар оилаи хизматчӣ таваллуд шудааст. Соли 1972 факултети «География»-и [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров‎|Институти педагогӣ шаҳри Ленинобод ба номи С.М.Киров]]-ро хатм кардааст. == Фаъолияти меҳнатӣ == * 1972 – 1973 муовини директор дар омӯзишгоҳи касбӣ техникии № 2 ба номи Ю. Гагарини шаҳри Ленинобод. * 1973 – 1975 инженер дар базаи таъминоти «Тоҷикселхозтехника»-и [[вилояти Ленинобод]]. * 1975 – 1976 дар Институти лоиҳакаши ба сифати инженер дар «Тоҷикселӣхозтехника»-и ҷумҳуриявӣ дар шаҳри Душанбе. * 1976 – 1982 бо тариқи гузариш ба иттиҳодияи “Тоҷикселхозтехника”-и [[ноҳияи Хуҷанд]]. * 1982 – 1988 саринженрер, муовини директори совхози “Сир-Дарё”-и [[ноҳияи Хуҷанд]]. * 1988 – 1995 директори “Заводи таъмири техникӣ”-и шаҳри [[Бӯстон (шаҳр) |Қайроққум]]. * 1995 – 1999 директори генералии базаи савдои «Сайхун»-и шаҳри [[Бӯстон (шаҳр) |Қайроққум]]. * 2003 – 2007 сармуҳандисӣ идораи таъмири роҳҳои № 12 шаҳри [[Ғафуров]]. * 2007 – 2014 Директори Литсеи сохтмони шаҳри [[Хуҷанд]]. * 2015 – 2020 мудири кафедраи Коллеҷи муҳандисӣ-омӯзгории [[ноҳияи Ҷ.Расулов]].<ref>Тамоми умр дониш бояд омӯхт./ “Омӯзгор” № 30, 25 июли соли 2019</ref> * 2020 – 2021 досенти кафедраи фанҳои гуманитарӣ ва иҷтимоӣ [[Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] дар шаҳри [[Бӯстон (шаҳр)]]. * Аз соли 2021 досенти кафедраи таърих ва диншиносӣ [[Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] == Фаъолияти илмӣ == Абдуҳафиз Абдуқодиров солҳои 2016 ҳамчун унвонҷӯи [[Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров‎]] ба фаъолияти илмӣ шурӯъ намуда доир ба мавзӯъи "Состояние начального и среднего профессионально-технического образования Республики Таджикистан в годы независимости (1991-2016 гг.)" рисолаи илмиашро соли 2019 дар Шӯрои диссертатҷионии Д 737.004.02 Таърихи ватанӣ [[Донишгоҳи миллии Тоҷикистон]] дифоъ намудааст, ва соҳиби дараҷаи илмии номзади илмҳои таърих шудааст. == Осори илмӣ == * Состояние начального и среднего профессионально-технического образования Республики Таджикистан в годы независимости (1991-2016 гг.). - Душанбе,2019, 177 с.<ref>{{Cite web|url=http://www.dslib.net/istoria-otechestva/sostojanie-nachalnogo-i-srednego-professionalno-tehnicheskogo-obrazovanija-v.html|title=Абдукадыров Абдухафиз Абдукудусович. Состояние начального и среднего профессионально-технического образования в Республике Таджикистан в годы независимости (1991-2016гг.): диссертация... кандидата Исторических наук: 07.00.02 / Абдукадыров Абдухафиз Абдукудусович;Место защиты: Таджикский национальный университет, 2019.- 177 с.|author=|website=www.worldcat.org|date=|publisher=|lang=|accessdate=2021-10-16}}{{Пайванди мурда|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{ref-ru}} * Использование новейшей технологии обучения школьных предметов и проблемы обучения научно-инновационных приобретений // Материалы Республиканской научно-теоретической конференции «Таджикистан по пути независимости», посвященной 20-летию государственной независимости Республики Таджикистан. Худжанд 17 июня 2011 года. – Худжанд: Нури маърифат, 2011.- С 46-50.{{ref-ru}} * Кошонаи касбу ҳунар (Кузница кадров). – Худжанд: Нури маърифат, 2014. – 48 с. (на тадж. яз.). * Из истории развития профессионально-технического образования Республики Таджикистан в 80-ое годы ХХ века и его состояние в годы независимости. – Худжанд: Нури маърифат, 2016. – 32 с.{{ref-ru}} * Соли 2016 – соли фарди солим (на таджикском языке), (2016 год – год здорового человека).//Материалы областной научно-практической конференции, посвященной «25-летию государственной независимости Республики Таджикистан» – ПГТ. Мехробод. – Худжанд: Нури маърифат, 2016. – С. 8-13. (на тадж. яз.) * Состояние и тенденции развития системы начального и среднего профессионального образования Согдийской области (1991-2015 гг.).журнал Ученые записки Худжандского государственного университета им. академика Б. Гафурова. Гуманитарные науки 2016 <ref>{{Cite web|url=https://cyberleninka.ru/article/n/sostoyanie-i-tendentsii-razvitiya-sistemy-nachalnogo-i-srednego-professionalnogo-obrazovaniya-sogdiyskoy-oblasti-1991-2015-gg |title=Абдукадыров Абдухафиз Абдукудусович.Состояние и тенденции развития системы начального и среднего профессионального образования Согдийской области (1991-2015 гг.)|author=|website=www.worldcat.org|date=|publisher=|lang=ru |accessdate=2021-10-16}}</ref> * Из опыта работы лучших профессионально – технических училищ Согдийской области по развитию технического творчества учащихся (2000-2015 гг.).<ref>{{Cite web|url=http://vestnik.tj/hum_dok/2016/n1/RU/Abdukadyrov_aa.pdf |title=Абдукадыров Абдухафиз Абдукудусович.Из опыта работы лучших профессионально – технических училищ Согдийской области по развитию технического творчества учащихся (2000-2015 гг.)|author=|website=www.vestnik.tj|date=|publisher=|lang=ru |accessdate=2024-010-12}}</ref> * Истифодаи мактубҳо ҳамҷун сарчашмаи таърихӣ дар “Мунтахабут-таворих”- и Муҳаммад Ҳакимхон» мақолаи илмӣ дар // Ахбори ДДҲБСТ №3 (104), 2025,. DOI/ISSN 2413-2004 * Социально – экономические проблемы развития профессионального образования Республики Таджикистан (Монография). -Худжанд,ТГУПБП,-2022, * История современного Таджикистан.( Учебно – методическое пособие)-Худжанд,- ТГУПБП,-2023. * Таърихи Иттиҳоди Шуравӣ ва Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил.( Дастури * таълимӣ -методӣ).-Хуҷанд- ТГУПБП,-2024. * Ҳикмати Бузургон.( Дастури таълимию тарбиявӣ).-Хуҷанд- ТГУПБП,-2026. * Кошонаи касбу ҳунар. – Худжанд: Нури маърифат, -2014 * Ташаккул ва рушди сайёҳӣ ва тавсеаи ҳунарҳои мардумӣ дар Осиёи Марказӣ; «Пешомадҳои рушди касбу ҳунарҳои мардумӣ дар ҷумҳурӣ дар даврони соҳибистиқлолӣ».(Мақолаи илмӣ-оммавӣ)., -Душанбе. -2018. * Терроризм ва экстремизм – хатар ба аҳмияти инсоният Конференсияи байналмиллалии илмӣ – назариявӣ бахшида ба 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон. Конфоронси байналмиллалӣ илмӣ назариявӣ бахшида ба 35-солагии истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон,(Мақолаи илмӣ-оммавӣ)., –Худжанд, «Дабир», 2023. * Использование новейшей технологии обучения школьных предметов и проблемы обучения научно-инновационных приобретений // Материалы Республиканской научно-теоретической конференции «Таджикистан по пути независимости», посвященной 20-летию государственной независимости Республики Таджикистан. Худжанд 17 июня 2011 года. – Худжанд: Нури маърифат, -2011. * Конститутсия санади олии ҳуқуқӣ ва сарчашмаи тамоми қонунҳост.«Нури маърифат»,–Хуҷанд,-2019 * Маҷмӯи мақолаҳо дар масири истиқлолият “Ба 30-солагии истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон”. –Хуҷанд, -«Ношир» -2020. * Из истории развития профессионально-технического образования Республики Таджикистан в 80-ое годы ХХ века и его состояние в годы независимости. – Худжанд: Нури маърифат, -2016. * Соли 2016 – соли фарди солим (на таджикском языке), (2016 год – год здорового человека).//Материалы областной научно-практической конференции, посвященной «25-летию государственной независимости Республики Таджикистан» – ПГТ. Мехробод. – Худжанд: Нури маърифат, -2016. * == Мукофотҳо == * Ифтихорномаи Вазорати мелоратсия ва оби Ҷумҳурии Тоҷикистон. [[Соли 1995]] * Ифтихорномаи Коллеҷи сохтмони №26 шаҳри Москва Федерасияи Русия.[[Соли 2009]] * Сипосномаи Иттиҳоди Аврупо “DVV-international”-и Олмон. [[Соли 2012]] * Ифтихорномаи Ваорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон. [[Соли 2013]] * нишони сари синнагии “Аълочии маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон”. [[Соли 2014]] * Ифтихорномаи Ҳамкории байналхалқии «Моё Отечество»-и шаҳри Москваи Федерасияи Русия [[Соли 2016]] * Ифтихорнома Донишгоҳи Давлати ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон. [[Соли 2026]] == Эзоҳ == {{эзоҳ}} [[Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо]] [[Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ, бизнес ва сиёсати Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон]] [[Гурӯҳ:Олимони асри XXI]] b0ocehtwedp1810lq5f7hpuiha72yrt 0 331541 1482935 1482791 2026-08-07T03:50:33Z CommonsDelinker 163 Removing [[:c:File:Mahmoud_Hesabi.png|Mahmoud_Hesabi.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 30 July 2026. 1482935 wikitext text/x-wiki {{Short description|Физикдони ҳастаии эронӣ (1903–1992)}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Шахс | ном = Маҳмуд Ҳисобӣ | тасвир = | тавсифи тасвир = Маҳмуд Ҳисобӣ | вазифа1 = Вазири фарҳанг ва таҳсилоти олӣ | муҳлати1 = 6 май 1951 – 16 июл 1952 | сарвазир1 = Муҳаммад Мусаддиқ | пешгузашта1 = Карим Санҷобӣ | пасгузашта1 = Меҳдӣ Озар | вазифа2 = Сенатор аз Теҳрон | муҳлати2 = 22 январи 1950 – 9 май 1961 | таъинкунанда2 = Муҳаммадризо Паҳлавӣ | пеша = Донишманд | таваллуд = 23 феврал 1903, Теҳрон, Форс | вафот = 3 сентябр 1992, Женева, Швейтсария | маҳалли дафн = Тафреш, Эрон | таҳсилот = Донишгоҳи амрикоии Бейрут; Сорбонна; École supérieure d'électricité }} '''Маҳмудхон Мирзо Ҳисобӣ''' (ё '''Ҳисобӣ''', {{lang|fa|محمودخان میرزا حسابی}}; 23 феврали 1903 — 3 сентябри 1992) — [[Эрон|эронӣ]] [[физик]]-и ҳастаӣ ва сенатор буд.<ref name="NYT">{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date= 5 December 1951 |title=Iran Bank Fights Drain on Exchange: Opening of Credit Abroad for Imports Suspended in Step to Protect Currency |newspaper=The New York Times |location=New York }}</ref> Ӯ аз соли 1951 то 1952 дар ҳайати ҳукумати сарвазир [[Муҳаммад Мусаддиқ]] вазифаи вазири маорифро бар уҳда дошт.<ref>{{cite book |last1=Alexander |first1=Yonah |author-link1=Yonah Alexander |last2=Nanes |first2=Allan S. |year=1980 |title=The United States and Iran: A Documentary History |publisher=Aletheia Books |page=244 |isbn=9780890933787|url=https://books.google.com/books?id=5Zx1AAAAMAAJ}}</ref> == Зиндагӣ == Ҳисобӣ дар [[Теҳрон]] дар оилаи Аббос ва Гавҳаршод Ҳисобӣ ба дунё омад. Зодгоҳи аслии хонаводаи ӯ Тафреш, [[устони Марказӣ]], Эрон буд.<ref>{{cite web |url=http://www.iranchamber.com/personalities/mhessaby/mhessaby.php |title=Iranian Personalities: Professor Mahmoud Hessabi |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |publisher=Iran Chamber Society |accessdate=2026-05-19 |archivedate=2018-05-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180522234316/http://www.iranchamber.com/personalities/mhessaby/mhessaby.php }}</ref> Соли 1907, вақте падараш ба ҳайси консул дар сафорати Эрон таъйин шуд, оилаи ӯ ба [[Бейрут]] кӯчид.<ref>{{cite book|author1=H. E. Chehabi|author2=Hassan I. Mneimneh|editor=H. E. Chehabi|title=Distant Relations: Iran and Lebanon in the Last 500 Years|year=2007|publisher=[[I.B. Tauris]]|location=New York|isbn=9781860645617|page=18|chapter-url=https://archive.org/stream/DistantRelations/Distant%20relations_djvu.txt|chapter=Five Centuries of Lebanese–Iranian Encounters}}</ref> Дар он ҷо Ҳисобӣ таҳсили ибтидоиро оғоз кард. Ҳангоми таҳсил дар [[мактаби миёна]], [[Ҷанги якуми ҷаҳонӣ]] оғоз шуд ва мактаб баста гардид, аз ин рӯ ӯ таҳсилро дар хона идома дод. Соли 1922 ӯ аз [[Донишгоҳи амрикоии Бейрут]] дар риштаи муҳандисии роҳ диплом гирифт. Пас аз муддате фаъолият дар Вазорати роҳҳои Бейрут, Ҳисобӣ барои идомаи таҳсил ба [[Париж]] рафт ва дар он ҷо дараҷаи муҳандисии муҳандисии барқ-ро аз École Superieure d'Electricité ба даст овард ва баъдан соли 1927 соҳиби дараҷаи докторӣ гардид. Дар Париж ӯ бо Aime Cotton ҳамкорӣ мекард.<ref>{{cite book|last= Tarikhi |first=Parviz |year=2014 |title=The Iranian Space Endeavor: Ambitions and Reality |publisher=Springer |page=47 }}</ref> Дар Теҳрон Ҳисобӣ бо [[Донишгоҳи Теҳрон]] ҳамкорӣ дошт ва факултаҳои илм ва муҳандисии донишгоҳро ташкил намуд. Ӯ устоди Аленуш Терян ҳангоми таҳсилаш дар донишгоҳ буд.<ref>{{cite journal | doi = 10.1007/s00016-012-0085-x | volume=14 | issue=2 | title=Alenush Terian: The Iranian Solar Mother|year=2012 | journal=Physics in Perspective | pages=239–241 | last1 = Talebian | first1 = Mohammad | last2 = Talebian | first2 = Ehsan| bibcode=2012PhP....14..239T | s2cid=120601020 | doi-access=free }}</ref> Моҳи июни соли 1951 Ҳисобӣ ба ҳайси узви ҳайати се-нафараи вилояти ширкати нафти Эрон, ки ҷойгузини Ширкати нафти Англо-Эрон гардид, таъйин шуд. Доктор Ҳисобӣ раванди милликунонии ширкатро раҳбарӣ карда, нахустин мудири кулли он шуд. Дар моҳи декабри соли 1951 ӯ ба ҷойи Карим Санҷобӣ вазири маориф таъйин гардид.<ref name="NYT"/> Дар солҳои 1961–1969 Ҳисобӣ намояндаи Эрон дар зеркумитаи илмӣ ва техникии Кумитаи Созмони Милали Муттаҳид оид ба истифодаи осоиштаи фазои кайҳон буд. Ҳангоми баргузории конгресси «60 соли физика дар Эрон» аз хизматҳои ӯ қадрдонӣ карда шуд ва ӯро «падари физикаи муосир дар Эрон» номиданд. == Осорхона == Соли 1992 хонаи ӯ ба осорхона табдил дода шуд, то зиндагӣ ва фаъолияти ӯ муаррифӣ гардад. [[Осорхонаи Маҳмуд Ҳисобӣ]] дар маҳаллаи [[Таҷриш]] дар [[Теҳрон]] ҷойгир аст. Хонаводаи Ҳисобӣ бахше аз элитаи мусулмони Эрон ба шумор меравад. Яке аз хиёбонҳои пойтахт ба номи онҳо гузошта шудааст ва ба майдоне мебарад, ки дар он ҳайкали доктор Ҳисобӣ қарор дорад. Маҳмуд Ҳисобӣ соҳиби як писар ва як духтар буд. Писараш, ки муҳандис аст, роҳбари Бунёди доктор Ҳисобӣ мебошад (2015). Имрӯз аксари аъзои хонавода берун аз Эрон зиндагӣ мекунанд, махсусан пас аз Инқилоби исломии Эрон дар соли 1979. == Осори баргузида == *{{cite journal |author=Hessaby M. |title=Continuous Particles |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=33 |issue=6 |pages=189–194|date=1947|bibcode=1947PNAS...33..189H|doi=10.1073/pnas.33.6.189|pmc=1079021 |pmid=16588741|doi-access=free }} *{{cite journal |author=Hessaby M. |title=Theoretical Evidence for the Existence of a Light-Charged Particle of Mass Greater than That of the Electron|journal=Phys. Rev.|volume=73 |issue=9= |date=May 1948 |doi=10.1103/PhysRev.73.1128 |page=1128|bibcode=1948PhRv...73.1128H}} == Ҳамчунин нигаред == * [[Осорхонаи Маҳмуд Ҳисобӣ]] * [[Ҷамъияти физикаи Эрон]] * [[Рӯйхати донишмандон, муҳаққиқон ва муҳандисони муосири эронӣ]] * [[Рӯйхати сенаторони эронӣ]] * [[Устони Марказӣ]] == Манбаъ == {{Reflist}} == Пайвандҳои беруна == * [http://www.hessaby.com/ Hessaby Foundation] * {{Commons-inline}} {{Portal bar|Physics|Biography}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hessaby, Mahmoud}} [[Category:Донишмандон аз Теҳрон]] [[Гурӯҳ:Зодагони соли 1903]] [[Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1992]] c6ilfp35fgwsv5nqro2t4gps5rgefd1